***Andere gorarik*** ahozko tradizioko euskal balada bat da, Resurreccion Maria Azkuek *Cancionero Popular Vasco* bilduman bildua, 1994. urtean. Aita Donostiak Luzaiden jaso zuen eta Txomin Artolak eta Amaia Zubiriak kantatu zuten.

Historia
--------

Iparraldeko balada honen lehenengo aipamena Francisque Michelek egin zuen. Zoritxarrez, hasierako ahapaldia bakarrik aurkitzen da bertan.

Charles Bordesek, zortzi ahapalditako aldaera berri bat ematen du, baina nork eta non kantatua izan zen azaldu gabe; honen ondoan, Hazparnetik hurbil dagoen Doneztebe herrian bildutako beste aldaera baten lehendabiziko ahapaldia ere ematen du.

Bigarren aldaera luzea Nehor eta dufauk GHan (1921) argitaratua izan zen. Donostiak,1919. urtean bildutako beste bat agertu zen 1934an. Hauetaz landa, Azkuek bi ahapaldi besterik ez du ematen, eta gainera, ohitura txar bezain zahar bati jarraituaz, inolako bilketa daturik eman gabe. Azken aldaera, oraingoz, Dominique Bordacharrena dugu, Dassance jaunak garazin bildu eta GHan (1963) argitaratu zuena.

Interpretazioa
--------------

Datu zehatzik ematen ez badu ere, Michelek balada honek marinel baten emazteaz diharduela suposatzen du, eta bere asmoa "stigmatiser le vice et dílètrir le escandale" omen da. **Anderea gorarik** baladan egiaz kontatzen dena, aitaren ondoan zerbitzetik datorren gazte batek bere amari jartzen dion fideltasun froga da. Senarrarekiko fideltasun hori desagertzen da ezagutu ez duen gazte horren maitasunezko hitz ederren aurrean bere burua hari eskainiaz; baina ustez galaia zenak bere aita defendatzen du, eta orduan emaztea bere semea dela ohartzen da, jaiotze marka bati esker. Beraz, semearen bitartezko Senarraren etorrera bat genuke.

Hitzak
------

Hona hemen jasotako hitzak:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Anderea, gorarik zaude lehioan,
zure senarra behera dago Frantzian;
hura handik itzul ditaken artean
eskutari har nezazu etxean.
Ene senarra behera dago Frantzian
hura handik itzul daitaken artean
eskutari ninhaur aski niz etxean
hauzoak hurbil utzi derauzkit juaitean.
Izan nuzu Frantzian et'Espainian,
bai eta ere Angletarre guzian;
andere ederrik ikusi badut heietan
zure parerik ez zen ene begietan.
Mutil gaztea, ederki zira mintzatu,
gaurko ostatu gure etxean baduzu
ganbera garbi, ohea xuri dukezu,
ninhaur ere aldean hurbil nukezu.
Zure senarra ni baino gizon hobea
zazpi urtez hark eman deraut ogia
zortzigarrenean bere azpiko zaldia
anderea, begira fidelitatea.
Uri haize ura denean uherlo
andretto hauk oro girare parlero
hitzño hori juan zerautazu laxero
ene senarra zukan truka ez niro.
Anderea iragan zautzu denbora,
eskeini tutzu ohea eta ganbara;
heieklanin oi! zure gorputz propia,
ez deia bada errazu hori egia
Eskutari jaun bilho urdin faltsuia
hi ote hiz nihaurren lehen semea
altxazak, altxa ezker aldeko begia
ene semeak han baitik sor seinalea.
Iratzea beteko denean udarez
zezen xuria erditzen denean xahalez
labe gorria betetzen denean elurrez
erranen dautzut zurea naizen bai ala ez.
Ur gainean eginen diat zubia
han ereinen ogitto hazi gorria
han jin arte ogizko opil xuria
ez duk izanen amaren barkamenduia. |  » |
| — |

***Anderea gorarik*** abestiaren partitura

Bertsioak
---------

* Anderea gorarik - Anje Duhalde
* Anderea gorarik - Amaia Zubiria eta Txomin Artola.

Berso-doinua
------------

Neurria / Estrofaren izena
Zortziko txikia (hg) / Lau puntuko txikia (ip)
Egitura metrikoa
6 / 6A / 6 / 6A / 6 / 6A / 6 / 6A (hg) | 12A / 12A /12A / 12A (ip)
Egitura musikala
A1A2BA2
Erritmoa
5/8

Erreferentziak
--------------

1. ↑  bdb.bertsozale.eus
2. ↑    «Euskal kantutegia - Eusko Ikaskuntza» *www.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-11-14).
3. ↑     *Anderea gorarik.*  (Noiz kontsultatua: 2019-11-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q74863212

 |

* Wd Datuak: Q74863212


1. ↑