***Maitia, nun zira*** Zuberoako euskal abesti herrikoia da. Jose Tomas Uruñuela gasteiztarrak harmonizatu zion orain ezagunena dugun musika, 1930. urtearen inguruan.

Abestiaren azalpena
-------------------

Undureine
Piarres Lafittek argitaratu zuenez, 1701eko azaroaren 9an Hauzeko elizan bataiatutako Jeanne Ündüreine emakumeari eginiko kanta da. Aitoren semea zuen aita, Ündüreineko jauna; eta ama ere, aitoren alaba, Zibozekoa.

Zuberoako aitoren alaba gehientsuenak bezala, Jeanne haurra Oloroeko komentu batean hezi zuten. Hain etxe oneko neskatxa ezkontzeko adinetara heltzearekin, hartaz gizon gazte anitz agradatuko ziren. Ororen artetik, hautatu zuen Mixel de Reyau, zuberotar aitoren semea. Baina hautu hori ez zuen gogoko Jeanneren aitak. Bere baimena errefusatu zuen, eta, kantoreak dioenez, alaba berriz komentuan ezarri. Mixelen auhenak eta Jeanneren erantzunak jasotzen bide ditu, beraz, abestiak.

Abestiaren hitzak
-----------------

Hitzen argigarri, zati bakoitzean nor mintzo den adierazi dugu. Lafittek jasotako antolamendu tradizionalean, zortzi lerro (6, 7, 7, 6, 12, 7, 7 eta 6 silabakoak, hurrenez hurren) ditu bertso bakoitzak. Hemen, berriz, Uruñuelak bezala antolatu ditugu bertsoak, antolamendu tradizionaleko bertso bakoitza bitan zatiturik eta lerrorik luzeena (12 silabakoa) erdibiturik. Bestalde, Jeanneren azken mintzaldia eta Jeanneren aitarena ez daude Uruñuelaren bertsioan (horregatik ez diegu «bis» marka ezarri bertso bakoitzeko azken lerroaren ondoan).

**Mixel:**

Maitia, nun zira?  

Nik etzütüt ikusten   

ez berririk jakiten   

nurat galdü zira? [bis]  

  

Ala khanbiatü da  

zure deseiña?  

Hitzeman zenereitan   

ez behin, bai berritan   

enia zinela! [bis]  

  

**Jeanne:**

Ohikua nüzü  

ez nüzü kanbiatü  

bihotzian beinin hartü  

eta zü maitatü. [bis]  

  

Aita jeloskor batek   

dizü kausatü.  

Zure ikustetik   

gehiago mintzatzetik   

hark nizü pribatü. [bis]  

  

**Mixel:**

Aita jeloskorra!  

Zük alaba igorri   

arauz ene ihesi   

komentü hartara. [bis]  

  

Agian ez ahal da   

sartüren serora!   

Fede bedera dügü   

alkarri eman tügü  

gauza segürra da. [bis]  

  

**Jeanne:**

Zamariz iganik,  

Jin zazkit ikustera,  

Ene kontsolatzera,  

Aitaren ixilik.  

  

Hogei eta lau urthe  

batizit betherik:  

Urthe baten bürian,  

Nik ez diket ordian  

Aitaren axolik.  

  

**Jeanneren aita:**

Alaba diener  

erranen dit orori:  

«So'gidaziet eni  

beha ene erraner.  

  

Gaztetto direlarik,  

untsa diziplina!  

Handitu direnian  

berant date ordian  

nik badakit untsa».

Partitura eta doinua
--------------------

Salaberrik doinu eta partitura hau jaso zuen 1870ean:

**MAITIA, NUN ZIRA ?**
Page 1Page 2Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

Istorioaren bukaera
-------------------

Lafittek eginiko ikerketen arabera, aitak barkatu zion alabari: azkenean, Jeanne gaixoa ohorezki ezkondu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «El musicólogo José Tomás Uruñuela Fernández de Larrea fallece el 3 de julio de 1963», uztaileko efemerideetako bat, *Euskonews & Media* aldizkaria, 539. zenbakia, 2010eko uztailekoa.
2. 1 2  LAFITTE Piarres: «Nori buruz egin zen "Maitia, nun zira" kantu xaharra?», in *Euskal literaturaz*, Euskal Editoreen Elkartea, 1990. Klasikoen Gordailuan eskuragarri: <>.
3. ↑  Toki askotan «hala» *(= modu hartan aldatu da?)* jartzen duen arren, dudarik ez da «ala» *(= edo aldatu al da?)* dela tradizioan abestu izan dena.   

- SALABERRI, J.-D.-J.: *Chants populaires du Pays basque*. Baiona: Lamaignère, 1870. «Maitia, nun zira?» 4. or.  

- ETXEMENDI Paul eta LAFITTE Piarres: *Kantuz. Recueil de 120 chansons populaires basques.* Baiona: Eskual-Herria, s.a. «Maitia, nun zira», 110. or.  

- ETXEMENDI Paul eta LAFITTE Piarres: *Ene hautia. 25 chants basques.* 6. ed. Donapaleu: Vogel, ia, s.a. «Maitia, nun zira», 4. or.  

- ETXEMENDI Paul eta LAFITTE Piarres: *Xaramela.* Donostia: Elkar, 1985. «Maitia, nun zira», 208. or.  

- ETXEMENDI Paul eta LAFITTE Piarres: *Kantu Kanta Khantore.* Baiona: Ezkila, 1967. «Maitia, nun zira», 101. or.
4. ↑  SALABERRI, J.-D.-J.: *Chants populaires du Pays basque*. Baiona: Lamaignère, 1870. «Maitia, nun zira?» 4. or. Ikus, Wikiturrietan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiteka**n badira testuak, gai hau dutenak:***Maitia, nun zira*** |

* Dulce Pontesek eta Kepa Junkerak abestutako bertsioa, entzungai.
* 2003ko ETBko Kantu Zaharrak saioan abestutako bertsioa, entzungai.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262886

 |

* Wd Datuak: Q12262886