recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Malem Hodar** Senegalgo udalerri bat da (*landa komunitatea*). Kaffrine eskualdeko Malem Hodar departamenduko udalerri eta administrazio zentro nagusia da.

Ken Bugul idazlea bertakoa da.

*1972ko dekretu batek 1976an landa komunitateak (communautés rurales* ) sortzea ekarri zuen, Malem Hodar 2008an komuna izendatu zutenetik.

Historia
--------

2008an **Malem Hodar** komuna sortu zen Malem Hodar departamendua sortu zen aldi berean, eta horren administrazio zentroa da.

Geografia
---------

Malem Hodarren komuna izen bereko barrutiaren hego-ekialdean dago, 625.5 km2-ko eremua hartzen du eta 64 herri hartzen ditu. Populazioa 29.570 biztanlekoa izan zen 2002an, %2,25eko hazkunde-tasarekin. Landa-komunitatearen dentsitatea 47 biztanle/km² da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Order Number 2008-747 of 10 July 2008 establishing departments and districts,  *Official Gazette* , number 6446, 31 December 2008

Ikus, gainera
-------------

* Senegalgo komunak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3281850
* Commonscat Multimedia: Malem Hodar

---

 |

* Wd Datuak: Q3281850
* Commonscat Multimedia: Malem Hodar
**Halcyon** *coraciformes* hegaztien generoa da, *Halcyoninae* familiakoa.

Izenaren jatorria
-----------------

*Halcyon* greziar kondairako hegazti baten izena da, eta, oro har, martin arrantzalearekin lotzen da. Antzinaroan uste zen hegazti horrek habia egiten zuela itsaso barearen gainean, arrautzak habia flotatzailean txitatu ahal izateko. Horregatik, bi asteko barealdia espero zen neguko solstizioaren inguruan. Mito horren ondorioz, *halcyon* hitza bakearen eta lasaitasunaren sinonimo gisa erabiltzen zen.

Banaketa
--------

Espezie gehienak Saharaz hegoaldeko Afrikan aurkitzen dira. Dena dela, Asian ere bi espezie daude eta horietako bat, *Halcyon smyrnensis*, Europan agertzen da batzutan.

Biologia
--------

Hegazti hauek oso handiak dira eta moko handiak dituzte. Hegazti sedentarioak izan ohi dira, nahiz eta *Halcyon smyrnensis* eta *Halcyon coromanda* hegaztiak partzialki migratzaileak izan. Habitat mota askotan aurkitzen dira, eta mota askotako basoak dira ingurune gogokoenak. Zelatan ehizatzen dute, eta geldirik egoten dira animalia txikien zain, hala nola intsektu handiak, karraskariak, sugeak, igelak, eta batzuek arrainak ere harrapatzen dituzte.

Espezieak
---------

Generoak 11 espezie ditu:

* *Halcyon coromanda*
* *Halcyon badia*
* *Halcyon smyrnensis*
* *Halcyon leucocephala*
* *Halcyon pileata*
* *Halcyon cyanoventris*
* *Halcyon senegalensis*
* *Halcyon senegaloides*
* *Halcyon malimbica*
* *Halcyon albiventris*
* *Halcyon chelicuti*

Iturri batzuek genero honetan ere beste hauek sartzen dituzte: *Pelargopsis*, *Syma* eta *Todirhamphus*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Alan P. Petersonen araberako Coraciiformeen sailkapena.
2. ↑   Fry, K y Fry, H.C. (2000): *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. ISBN 0-691-08780-6.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q371767
* Commonscat Multimedia: Halcyon
* Wikispecies Espezieak: Halcyon

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh90005380
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Halcyon
* BOLD: 91300
* Fauna Europaea: 97079
* GBIF: 2475567
* ITIS: 178121
* NCBI: 170865
* Paleobiology Database: 370571
* WoRMS: 206709

 |

* Wd Datuak: Q371767
* Commonscat Multimedia: Halcyon
* Wikispecies Espezieak: Halcyon
**Hart konderria** (ingelesez: *Hart County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Munfordville da. 2010eko zentsuaren arabera 18.199 biztanle zituen, Hart kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hart konderriak 1.082,23 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,93 ura dira. Beste 1.067,3 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.199 pertsonetatik 17.032 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 261 dira. 883 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 36 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 197 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491911
* Commonscat Multimedia: Hart County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159445861
* ISNI: 0000 0004 0617 9179
* LCCN: n80083717
* NARA: 10038927
* **Lekuak**
* OSM: 1846531
* TGN: 2000798

 |

* Wd Datuak: Q491911
* Commonscat Multimedia: Hart County, Kentucky
Xabier Lapitz, Iñigo Urkullu lehendakaria elkarrizketatzen, Onda Vascako *Euskadi Hoy* irratsaiorako (Ajuriaenean, 2013ko urtarrilaren 8an).
**Onda Vasca Irratia** Hego Euskal Herriko irrati kate bat da, gehienbat gaztelaniaz eta tarteka euskaraz diharduena. 1987an jaio zen, hasiera batean Bizkaiko Busturialdea eta Lea-Artibai eskualdeei zerbitzua eskaintzeko asmoz. 2009tik Noticias Taldeko irratia da. Urterik urte, eremu zabalagoa hartzen joan da, eta gaur egun Bizkai osoan, Gipuzkoan, Araban, eta Nafarroa Garaiko Iruñerrian eta Lizarrerrian ere entzun daiteke.

Bere frekuentzien bidez, eskualde bakoitzeko informazio hurbil eta gaurkotua eskaintzen du, nazioko eta nazioarteko gaurkotasun albisteak eskaintzeaz gain. Onda Vasca irratiaren eguneroko programazioaren oinarri dira albistegiak, magazinak, kirolak, musika...

Egoitzak
--------

Onda Vascak bere estudioak Bilbon (Kristo 1 kalea) eta Gernikan (Aita Luis Villasante, 7) ditu. Horiez gain Donostian eta Gasteizen ere delegazioak ditu. 2010ean Nafarroa Garaira hedatu zen.

Frekuentziak
------------

Onda Vasca honako frekuentzietan entzun daiteke:

Araba
* Gasteiz: 98.0 FM

Bizkaia
* Bilbo handia: 90.1 FM
* Busturialdea: 90.4 FM
* Durangaldea: 98.0 FM

Gipuzkoa
* Debabarrena: 94.6 FM
* Donostialdea/Bidasoaldea: 106.9 FM
* Goierri: 107.6 FM
* Leintz/Urola: 90.7 FM
* Tolosaldea: 87.9 FM
* Zarautz/Orio: 87.9 FM

Nafarroa Garaia
* Iruñerria: 96.0 FM
* Lizarrerria: 91.5 FM

Programak
---------

Onda Vasca irrati kate osorako emanaldiak gaztelaniaz dira, eta Bilbo eta Gernikako estudioetatik egiten dira. Bilbon bederatzi pertsonak egiten dute lan, eta Gernikan hiruk. Horiez gain, Donostian beharrean aritzen den bat ere badago.

Onda Vasca katea, enpresa desberdinek osatzen dute, administratiboki banatuta aritzen direnak Bilbon eta Gernikan.

Gernikan aritzen den enpresak, BUSTURIALDEKO IRRATI TELEBISTA S.L. izena du. Enpresa horrek bere programazio lokala euskaraz egiten du, eta kateko programazioa ostera gaztelaniaz. Kirol informazioari dagokiona ere bertatik kudeatzen da.

2010eko martxoaren 25ean Noticias Taldeko irrati taldeak Herri Irratia erosi eta Herri Irratia-Onda vasca katea eratu zen.

### *Euskadi Hoy*

2009 irailaren 14an, goizeko irratsaio berri bati eman zitzaion hasiera, Xabier Lapitz hondarribiar kazetariak aurkeztutako *Euskadi Hoy*. Goizeko zazpietatik eguerdiko ordu biak arte irauten du.

Esatariak
---------

* Javier Vizcaino
* Xabier Lapitz
* Begoña Beristain
* Pablo Fuentes-Pila
* Iñaki de Mujika

Ikus, gainera
-------------

* Noticias Taldea

Kanpo estekak
-------------

* Onda Vasca Irratiaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4846018
* Commonscat Multimedia: Onda Vasca Irratia

---

 |

* Wd Datuak: Q4846018
* Commonscat Multimedia: Onda Vasca Irratia

  


| Noticias Taldea |
| --- |
| **Egunkariak:** | *Deia* | *Diario de Noticias* | *Noticias de Gipuzkoa* | *Noticias de Álava* |
| **Irratiak**: | Onda Vasca Irratia | Herri Irratia |
| **Bestelakoak**: | Hamaika Telebista |
*Ez nahasi Hanibal Barka, Bigarren Gerra Punikoko kartagotar buruzagiarekin.*.

**Hanibal** (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋, ḤNBʿL), Polibiok **Hanibal Monomako** bezala bereizten zuen (grezieraz: Ἁννίβας Μονομάχος, *Hanníbas Monomákhos*), Hanibal Kartagoko jeneral handiaren lagun eta langile ofiziala zen. Bere epitetoak *Bakarrik borrokatzen duena* edo *Gladiadore* esan nahi du. Ospetsua da gaizki profetizatu zuelako Espainiatik Italiarako martxan kartagotarrek hornidurarik gabe geratuko zirela eta kanibalismora jo beharko zutela. Hanibal Barkak ezin izan zuen Monomakoren aholkuak jarraitu. Hanibal Monomakoren istorioa Polibioren *Historien* IX liburuan ematen da.

Biografia
---------

Polibiok gizon gogor eta odol egarri gisa deskribatzen du, aurretik Hamilkar Barkari egotzitako krudelkeria askoren egilea, erromatar propaganda agian. Horien artean, aipatzen den bakarra da Hanibali gomendatu ziola bere tropei kanibalismoa praktikatzen irakasteko Alpeak ezezagunetan hornidurak gordetzeko. Testuaren arabera, Hanibalek proposamena burutsua zela aitortu zuen, baina ez berak eta ez bere agintariek ezin izan zuten praktikan jarri. Istorio hau lotu liteke Erromak Capuako biztanleei abian jarritako propaganda Hanibalekin bat egin ez dezaten saiatzeko, Haníbalen armadako mertzenario hispano eta galiarrek giza haragia jaten zutela esanez. Ezezaguna da zer ibilbide jarraitu zuen Hanibal Monomakok bere bizitzan zehar, nahiz eta Polibiok proposatu zuen Hanibalek Italian egin zituen ekintza krudelenetakoak beste Hanibal honen lana izan zirela, gutxienez borroka haietan parte hartu zuela adieraziz. Iturriek ez dute aipatzen Hanibalekin Alpeak zeharkatu zituen edo geroago Magon edo Bomilkar itsas ontzietakoekin iritsi zen.

Interpretazio garaikideak
-------------------------

Polibio Hanibal Monomakoari buruzko iturri historiko bakarra dela kontuan hartuta, Giovanni Brizzi historialari italiarrak liburu bat argitaratu zuen 2011n, non pertsona horren interpretazio berri bat proposatzen baitzuen. Bere ikuspegiaren arabera, Monomako ez zen inoiz existitu, baina Hanibalen alter ego moduko bat zen, Sosilo Lazedamoniakoa kronikariaren irudikapenak sortua, Italiako espedizioan zehar kartagotar jeneralarekin batera eta bere patroiaren nortasunarenaren *alde iluna* modu literarioan irudikatu nahi izan zuelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  HUSS (1985): 565. or.
2. 1 2  THAYER, Bill. *The Histories of Polybius, Book IX* Bill Thayerren Web orria. 2020.10.19an kontsultaturik
3. ↑  Livio 22, 5, 11-12
4. ↑  BRIZZI, Giovanni (2011): *Metus Punicus: studi e ricerche su Annibale e Roma* (italieraz). Imola: Angelini. 43 or.; 49-50. {{ISBN|978-88-87930-67-2}}.

Bibliografia
------------

* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, ISBN 9783406306549. (alemanez)

Ikus, gainera
-------------

* Beste Hanibal batzuk

Kanpo estekak
-------------

* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
* Livius.org: Hannibal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q962753

 |

* Wd Datuak: Q962753
**Ondare garbiaren aldaketen egoera-orriak** kontabilitatean erabiltzen den sistema da. Bi zati ditu:

1) Lehenengoa, Onartutako sarreren eta gastuen egoera-orria deitzen da, eta ondare garbian kontzeptu hauetatik sortutako aldaketak jasotzen ditu:

a. Galdu-irabazien kontuaren ekitaldiko emaitza

b. Erregistratzeko eta balioesteko arauetan eskatzen denaren arabera, zuzenean enpresaren ondare garbira egotzi beharreko sarrerak eta gastuak.

c. Kontabilitate Plan orokor honetan xedatutakoaren arabera galdu-irabazien kontura egindako transferentziak.

2) Bigarrena, Ondare garbiaren aldaketen egoera-orri osoa deitzen da, eta honako kontzeptuengatik ondare garbian gertatu diren aldaketa guztien informazioa jasotzen du:

a. Onartutako sarreren eta gastuen guztirako saldoa.

b. Enpresaren bazkide edo jabeekin, bazkide edo jabe gisa jardunez egindako eragiketengatik ondare garbian gertatutako aldaketak.

c. Ondare garbian gertatzen diren gainerako aldaketak.

d. Kontabilitate-irizpideak aldatzeagatik edo errakuntzak zuzentzeagatik ondarean egindako doikuntzei buruzko informazioa ere jasoko da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25473113

 |

* Wd Datuak: Q25473113
Guillermo Pérez Villaltaren Algeciraseko Kursaala
**Guillermo Pérez Villalta** (Tarifa, Cadiz, 1948ko maiatzaren 12a) espainiar margolaria da.

Arkitekturako ikasketak egiten hasi zen, eta gerora margolaritzan murgildu bazen ere, eragin handia izan du beti arkitekturak bere obran. 1968an Madrila aldatu zen, eta 1970eko hamarraldian hasi zen ospea irabazten. 1980ko hamarraldian *movida madrileña* mugimenduko eta Madrilgo figurazio berriaren joerako kidetzat hartua izan zen; bera da Espainiako postmodernismoaren alorreko margolari nagusietako bat. XX. mendeko abangoardiaren konbentzioetatik at lan egin du, aspertzeari, tentelkeriari eta hutsaltasunari ihes egiteko helburuarekin betiere. Kolore eta argi biziko koadroak egin ohi ditu, eta bertan agertzen diren pertsonaiak antzerkiko agertoki konplexuetan adierazten ditu, barnealdea kanpoaldearekin bateraturik. Zenbait obratan mitologiako gaiak erabili ditu, eta azkenaldian eduki sinboliko handia hartu du bere margolaritzak. Bere pinturarekin harmonia, bakea, oreka bilatzen du, izadiko osagaien, irudi geometrikoen eta irudi mitologikoen bidez. Era berean, ekialdeko eta mendebaldeko osagaiak bateratzen ahalegintzen da. Modernotasun abstrakzionistak aldarrikatu izan dituen balio tipikoez haraindi (materialen benazkotasuna eta forma garbitasuna), Villaltaren margolanak narratiboak dira erabat, *Grupo de personas en un atrio* (1976), *La pintura como vellocino de oro* (1981-1982), *Historia Natural* (1987) edo *Santuario* (1996) koadroetan ikus daitekeenez.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Guillermo Pérez Villalta*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754037
* Commonscat Multimedia: Guillermo Pérez Villalta

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96164211
* ISNI: 0000 0000 7822 649X
* BNE: XX1019540
* BNF: 13328406m (data)
* GND: 119247895
* LCCN: n84078522
* Tabakalera ID: 25051
* SUDOC: 110995015
* ULAN: 500069440
* RKD: 250034
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04815/eu\_p\_1320/p1320
* **Bilduma digitalak**
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q3754037
* Commonscat Multimedia: Guillermo Pérez Villalta
**Guadalupe konderria** (ingelesez: *Guadalupe County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Santa Rosa da. 2010eko zentsuaren arabera 4.687 biztanle zituen, Guadalupe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Guadalupe konderriak 7.851,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,89 ura dira. Beste 7.848,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.687 pertsonetatik 4.483 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.730 dira. 66 beltzak edo afroamerikarrak. 46 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 30 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484290
* Commonscat Multimedia: Guadalupe County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157129774
* GND: 4213205-8
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1832194
* TGN: 2001438

 |

* Wd Datuak: Q484290
* Commonscat Multimedia: Guadalupe County, New Mexico
Paper sulfurizatua edo labe-papera
**Paper sulfurizatua**, **labe-papera** edo, besterik gabe, **landare-papera**, kimikoki tratatua izan den paper mota bat (azido sulfurikoarekin bainu bat ematen zaio, eta hortik datorkio izena) da, koipearen kontrako erresistentzia handia eta urarekin desegiteko -baita irakite-tenperaturan ere- erresistentzia handia duena. Ezaugarri nagusia itsaspenaren aurkakoa izatea da (janaria ez da geratzen itsatsita bere gainazalean), labean prestatu behar diren elkagaiekin erabiltzen da, adibidez: gailetak, papilloteak, pizzak, eta abar. Paper sulfurizatuak 220 °C gorako tenperaturak jasan ditzake, erabiltzean kontuz ibili behar da ez izateko zuzeneko harremanik bero iturriarekin (kasu batzuetan ez du funtzionatzen gratinatzen denean).

Joan den mendeko erabilera bat makineriaren eta eraikinen eraikuntzan erabilitako marrazkien euskarri gisa izan zen. Tinta txinatarrez marrazten zen paperean eta bere gardetasuna baliatuz kopia kontaezinak egiteko original gisa erabiltzen zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q798500
* Commonscat Multimedia: Baking paper

---

 |

* Wd Datuak: Q798500
* Commonscat Multimedia: Baking paper
*Artikulu hau lehengo futbol taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Granada».*

**Granada 74 Club de Fútbol** futbol talde espainiarra zen, Granadakoa, hain zuzen, 1974an sortutakoa.

Historia
--------

Eskualde mailan aritu ondoren 1995ean hirugarren mailara igo zen. bertan 10 urte egin ondoren maila galdu zuen. 2016an berri itzuli zen hirugarren mailara baina bere historiak aldaketa handia izan zuen bigarren mailan ari zen Ciudad de Murcia taldea desagertu zenean Granada 74-k haren tokia erosi baitzuen. Urtebete egin zuen bigarren mailan eta hurrengo urtean 2.B mailan egon ondoren diru arazo larrien erruz taldea desagertu egin zen.

Datuak
------

* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 1
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 1
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 11

Kanpo estekak
-------------

* Granada 74ren webgune ofiziala **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q918051
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143553369

 |

* Wd Datuak: Q918051
**Ama Guadalupeko baseliza** Hondarribiko (Gipuzkoa) baseliza bat da, Jaizkibel mendiaren magalean kokatua.

Historia
--------

1526ko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz; izan ere, Joan Sebastian Elkano itsasgizonak urrezko sei dukateko dohaintza egin zion baseliza horri. Ermita, tradizioak dioenez, bi umek Ama Birjinaren irudia aurkitu zuten tokian bertan eraikita dago. Guadalupeko Ama Birjinaren adbokazioa originala de Euskal Herrian. Lehenego eliza XVI. mendekoa da, baina historian zehar hainbat alditan suntsitua izan da.

Nabe bateko eliza da, eta gurutzadura eta buruhorma lauak ditu. Dirudienez, gaur egungo tenpluak beste tenplu zaharrago bat -XVI. mendekoa, gutxienez- ordezkatu zuen eta XVIII. mendearen amaieran egindako berreraikuntza lanetan du jatorria. Tenplu horren elementurik adierazgarrienetako bat, gaur egungo itxurako harrizko kapitel bat da. 1860. urte ingurukoa da, nahiz eta euskarriak -mentsulak eta erlaitzak, alegia- XVII. mendekoak izan.

Dorrea 1868koa da, eta hegoaldeko eta ekialdeko fatxaden arteko angeluan dago. Badirudi XVII. mendeko elementu zaharrago batzuen gainean eginda dago.

1638ko setioaren ondoren, Hondarribiko hiriak *Andre Mariari erasoan zehar emandako babesa eskertzeko* baselizarainoko prozesio handi bat egitea erabaki zuen, garaipena ospatzeko. Prozesio hori, hots, Hondarribiko Alardea, irailaren 8an egiten da, eta, horren bidez, martxoaren 25ean ospatzen zen Guadalupeko Andre Mariaren jai nagusia ordezkatu zuten.

* Guadalupeko baseliza.Guadalupeko baseliza.
* Urrutira.Urrutira.

Barnealdea
----------

Erretaula nagusia barroko estilokoa da Joan Bautista Igeluzek eta Jazinto Elduainek 1748an egina. Alboetako erretaulak parrokiatik ekarriak dira eta errenazimendu berantiarreko ereduak. Ezkerreko erretaula, San Sebastiani eskainia, 1507koa da, eta 1642an berritua. Eskuineko erretaula, 1760koa da eta San Joan Bataiatzaileari eskainita dago.

Bienabe Artiaren fresko batzuk ere badaude, 1949koak.

Kanpo estekak
-------------

* Hiru.com gunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258757
* Commonscat Multimedia: Sanctuary of Virgen de Guadalupe, Hondarribia

---

 |

* Wd Datuak: Q12258757
* Commonscat Multimedia: Sanctuary of Virgen de Guadalupe, Hondarribia
Lurraren inguruko orbitan satelite geoegonkorrak erakusten dituen animazioa.
**Orbita geosinkrono** bat Lurraren inguruko orbita mota bat da, zeinak biraketa-periodoa Lurraren errotazio-periodoaren berdina duen, hots, egun sideral bat (24 ordu). Ezaugarri horren ondorioz, sateliteak Lurraren gainazalarekiko duen posizio erlatiboa 24 orduz behin errepikatzen da, eguneko beste unetan meridiano berean mugitzen da gora-behera. Hori horrela da, sateliteak bere orbita-mugimenduaren abiapuntura itzultzeko behar duen denbora Lurrak bere baitan bira bat emateko behar duen denbora bera baita.

Egunetik egunera, satelitea meridiano jakin baten gainean dago finko, nahiz eta ostertzarekiko altuera aldatuz joan. Orbitaren planoa Lurraren plano ekuatoriala bera baldin bada, ordea, orduan orbita eta satelitea geoegonkorrak direla esaten da, eta satelitea ordu berean ez ezik, ostertzarekiko altuera berean iragango da; hartara, zeruan finko dagoela ematen du.

Arthur C. Clarke idazleak zabaldu zuen orbita geosinkronoaren kontzeptua, horregatik *Clarke Orbita* izena ere erabili ohi da. *2001: espazioko odisea* filmaren gidoia berea zen.
24 orduko biraketa-periodoa orbitaren ardatzerdi nagusia 42.164 km-ra ezarriz lortzen da, hau da, orbita zirkularretarako itsas-mailatik 35.786 km-ra. Lurraren gainazaletik, orbita geoegonkorrean dagoen objektu batek zerurako analema bat deskribatzen duela dirudi, latitude maximo batetik gutxienekora bitartekoa. Hala ere, orbita geoegonkorrean dauden satelite gehienak orbita geoestazionarioan daude, zero inklinazioa duen orbita geoegonkorrean, eta, horri esker, objektu bat beti egongo da Lurraren gainazalaren puntu berean.

* Satelite geoestazionarioa beti geratzen da ekuatoreko puntu beraren gainean (marroia).Satelite geoestazionarioa beti geratzen da ekuatoreko puntu beraren gainean (marroia).
* Geoestazionarioa ez den orbita geosinkrono baten desplazamendua (quasi-zenith satelitea).Geoestazionarioa ez den **orbita geosinkrono** baten desplazamendua (quasi-zenith satelitea).

Badira geosinkronoarekin lotutako zenbait orbita mota:

* **Orbita geoestazionarioa**: zero inklinazioko orbita geosinkronoa.
* **Deriba-orbitak**: sateliteen pozizioa aldatzeko erabili ohi dira
	+ **Orbita supersinkronoa**: geosinkronoaren erradioaren gaineko orbita, non sateliteak poliki mendebalderantz mugitzen baitira.
	+ **Orbita subsinkronoa**: geosinkronoaren erradioaren azpiko orbita, non sateliteak ekialderantz poliki mugitzen baitira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   A. Chobotov, Vladimir.  (2007). *Orbital mechanics.*  Knovel ISBN 978-1-60119-208-0. PMC 315866480. (Noiz kontsultatua: 2022-12-12).
2. ↑   «Orbita geosinkronoa. ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-13).
3. ↑   Bate, Roger R.. *Fundamentals of astrodynamics.*  ISBN 978-0-486-49704-4. PMC 1123184225. (Noiz kontsultatua: 2022-12-12).

Ikus, gainera
-------------

* Lurra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q472251
* Commonscat Multimedia: Geosynchronous orbit

---

 |

* Wd Datuak: Q472251
* Commonscat Multimedia: Geosynchronous orbit
Osaka Dome estadioa.

**Orix Buffaloes** (japonieraz: オリックス・バファローズ, *Orikkusu Bafarōzu*?)
 Japoniako beisbol talde arrakastatsua da, Osaka hirikoa. Japoniako Serieak 4 aldiz irabazi ditu, bigarrena da palmaresean, eta Ozeano Bareko Liga 12 aldiz. *Orix* finantza zerbitzuak babesten du taldea.

Historia
--------

*Orix Buffaloes* taldea 2004an sortu zen Kobeko **Orix BlueWave** eta Osakako **Kintetsu Buffaloes** taldeek bat egin zutenean.

### Hankyu / Orix BlueWave

Hanshin Kyuko trenbideak konpainiaren babesean sortu zen Hankyu taldea Osakan, gerora Hankyo Braves (ausartak) izenarekin ezagutu zena.

1967 eta 1972 artean Ozeano Bareko Ligako talde indartsuena izan zen 5 liga irabaziz, baina Japoniako Serieak beti Tokioko Yomiuri Giantsen aurka jokatzea egokiotu zitzaion eta denak galdu zituen. Toshibaru Ueda entrenatzailea fitxatu eta 1975, 1976 eta 1977ko Serieak irabaztea lortu zuen. 80. hamarkadan ordea Saitama Seibu Lions taldearen nagusitasuna onartu behar izan zuen eta 1984ko Liga baino ez zuen irabazi.

1988an Hankyu konpainiak Orix konpainiari saldu zion taldea eta 1991ean Kobera aldatu zuen egoitza. 1995ean Liga berria irabazi zuen eta 1996an Liga eta Serieak.

### Kintetsu Buffaloes

Osakako Kintetsu Buffaloes taldea 1950an sortu zen. 1959an bi jokalari estatubatuar fitxatu zituen, Glenn Mickens (pitcherra) eta Ron Bottler (catcherra), Japoniako talde batek fitxaturiko lehen amerikarrak izan ziren.

Taldeak ez zuen Serierik irabazi baina bai Ozeano Bareko lau Liga.

### Orix Buffaloes

Ez du oraindik titulurik lortu. Emaitzarik onena 2005eko Ligako bigarren pstua du.

Palmaresa
---------

* Japoniako Serieak (4): 1975, 1976, 1977, 1996.
* Ozeano Bareko Liga (16):
	+ Hankyu Braves - Orix BlueWave (12): 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1975, 1976, 1977, 1978, 1984, 1995, 1996.
	+ Osaka Kintetsu Buffaloes (4): 1979, 1980, 1981, 2001.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1328038
* Commonscat Multimedia: Orix Buffaloes

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 257637560
* NDL: 00992816

 |

* Wd Datuak: Q1328038
* Commonscat Multimedia: Orix Buffaloes
**Orippo** erromatar hiri bat da, turdetaniar jatorrikoa, Via Augustan kokatutakoa, Erromatik Cadizera, Antoninoren Ibilbidean eta Vicarelloko Edalontzietan aipatua.

Sevillako probintziako egungo Dos Hermanas udalerrian dago, Guadaira ibaiaren bideraketaren ondoan.

Badaude indusketa batzuk, non, ikusgai dagoen zatia, Herberoen Dorrea izenekoa den, buztingintza labeak ere aurkitu direlarik, horietakoren bat, oso kontserbazio egoera onean. Baita beste hondakin batzuk ere. Txanpon propioa egitera ere iritsi zen.

Zoritxarrez, jatorrizko finkatze arkeologikoa sistematikoki kaltetua izan da hamarkadetan zehar, (arpilaketa, jatorriz landa lurra zen lur batean luberriketa desegokiak...) gaur egun, ia erabat suntsitua dagoelarik, batez ere, udaletxeak baimendutako industrialde baten eraikuntzaren ondorioz, aztarnategien hasierako eremuan zehar hedatzen joan dena.

Zorionez, 1992an datatutako azken introspekzioetan zehar, probintziako katalogo arkeologikoan bildutakoak, zakil formako beirazko objektuak agertu ziren, mahats biltze garaian zehar egiten ziren erromatar orgien ebidentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9053113
* Commonscat Multimedia: Orippo

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 31298
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-55-0000167
* IAPH: i4888

 |

* Wd Datuak: Q9053113
* Commonscat Multimedia: Orippo
Bola Gorri azkarreko kamioiak Normandiako lehorreratzearen ondoren eta Frantziako indar aliatuak hornitzeko antolatuak, erregulazio-puntu batetik pasatzean, 1944
**Logistika militarra** indar militarren mugimendua, hornidura eta mantentze-lana planifikatzeaz eta gauzatzeaz arduratzen den diziplina da. Adiera osatuenean, hainbat alderdi lantzen dituzten alderdi edo eragiketa militarrak dira.

Elementu horiek honako hauek dira: diseinua, garapena, eskuratzea, biltegiratzea, banaketa, mantentze-lanak, ebakuazioa eta materialaren kokapena; langileen garraioa; instalazioak eskuratu edo eraikitzea, mantentzea, ustiatzea eta jartzea; eta azkenik, medikuaren eta osasun-zerbitzuen laguntza.

Historia
--------

Armada erromatarrerako bagajeko mandoak, K.o. 100. urtean Trajanoren zutabean ordezkatuak.
*Logistika* hitza grekoko *logistikos* adjektibotik dator, eta *kalkuluan trebe* esan nahi du. Hitzaren lehen erabilera administratiboa erromatarren eta bizantziar garaian izan zen, *Logista* titulua zuen funtzionario administratibo militar bat zegoenean. Une hartan, hitzak, itxuraz, zenbakizko kalkuluekin zerikusia zuen trebetasun bat zekarren.

Historikoki, armada batentzako hornidurak elikagaien ikerkuntzaren edo arakatzearen bidez lortzen ziren lehenik, batez ere elikagaien eta bazkaren kasuan, eskualde lehortu baten zehar bidaiatzen zuenean edo denbora luzez leku batean geratzen bazen, baliabideak berehala agortzen baitziren. Armadak zuen bigarren beharra eramatea zen, itsasontziekin, karga-animaliekin, bagoiekin edo soldaduen bizkar gainean. Horri esker, armadak autosufizientzia pixka bat zuen, eta, XIX. mendera arte, soldadu batek kanpaina oso baterako behar zuen munizio gehiena gainean eraman lezake. Hala ere, metodo horrek bagaje-tren zabal eramatera behartzen zuen, armadaren aurrerapena eta tiro-arma bizkorragoen garapena geldiaraz zitzakeena, eta armadak laster gainditu zuen bere burua hornitzeko gaitasuna. Industria iraultzatik aurrera, teknologia, teknika- eta administrazio-aurrerapen berriek hirugarren metodo bat ekarri zuten: hornidurak atzealdeko eremu batean mantentzea eta frontera garraiatzea. Horrek XXI. mendean hasi zen *iraultza logistiko* bat eragin zuen, eta nabarmen hobetu zituen armada modernoen gaitasunak, eta, aldi berean, sistema berri horren mende jarri zituen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  AAP-6 2009, *NATO Glossary of Terms and Definitions.*
2. ↑  Kress, pàg. 10–11
3. ↑  Earl J. Hess, *Civil War Logistics: A Study of Military Transportation* (2017) ch 1

Bibliografia
------------

* Kress, Moshe. Operational Logistics: The Art and Science of Sustaining Military Operations. Kluwer Academic Publishers, 2002. ISBN 1-4020-7084-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163059
* Commonscat Multimedia: Military logistics

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 008589
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q163059
* Commonscat Multimedia: Military logistics
1685eko Manikongo.1685eko Manikongo.
**Manikongo** edo **Mwene Kongo** Kongoko Erresumaren gobernu buruek erabili zuten titulua zen. Erresuma hori XIV. mendetik XIX. mende arte iraundu zuen. Haren lurraldeak egungo Angola eta Kongoko Errepublika Demokratikoan. Manikongoren egoitza M'banza Kongon zuen; hiri horrek 1570tik 1975era beste izen bat hartu zuen, São Salvador, egungo Angolako Zaireko probintziaren hiriburua dena. Hiri horretatik probintzia desberdinen gobernatzaileak izendatzen ziren eta zergak biltzen ziren.

Hitzaren etimologia
-------------------

"Manikongo" portugesen hiztunek sortutako kikongo hizkuntzaren "*Mwene Kongo*" hitzaren deformazioa da. Hitzak zera esan nahi zuen, "Kongoren jauna". Dena dela, hitza ez zen bakarrik erregeekin erabili. Ondorioz, autoritate guztiek, baita bigarren mailako ere, Manikongo izena jaso zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Thornton, John: "The Origins and Early History of the Kingdom of Kongo, c. 1350-1550", 100 or. *International Journal of African Historical Studies*, 34 liburuki, 1.zk. 2001

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Kongoren historia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q926643
* Commonscat Multimedia: Manikongo

---

 |

* Wd Datuak: Q926643
* Commonscat Multimedia: Manikongo
**Mariano Pascual Necochea** (Buenos Aires, 1792 - Miraflores, Peru, 1849) Argentinako militar bat izan zen, bere herrialdeko, Txileko eta Peruko Independentzia gerretan parte hartu zuena.

Zaldi gaineko Granaderoak
-------------------------

Mariano Necochea Buenos Airesen jaio zen 1792ko irailaren 7an, Casimiro Francisco Necochea euskal herritar aberatsaren eta Maria Mercedes Sorazaren semea. Espainiara bidaiatu zuen XIX. mendearen hasieran, eta matematika, humanitateak eta hizkuntzak ikastera Sevillara joan zen. 1809an Buenos Airesera itzuli zen, bere aita hil zenean, bere negozioez arduratzeko.

Ez zuen Mmaiatzeko Iraultzan parte hartu, eta kanpo merkataritzari lotuta jarraitu zuen.

1812an, ustekabean, José de San Martín koronelak sortu berri zuen Zaldi gaineko Granaderoen Erregimentuan sartu zen alferez graduarekin. San Lorentzoko guduan parte hartu zuen eta, bere kultura findua zela eta, bere nagusiak garaipenaren parte ofiziala idazteko enkargua eman zion. Denbora labur batez, Santa Fe goarnizioaren kide izan zen.

José Rondeauk zuzendutako Peru Garairako espedizioarekin bat egin zuen, Granaderoen eskuadroi baten buru, kapitain graduarekin. Humahuacatik iparraldera dagoen El Tejarreko ustekabetik salbatu zen gizon bakarra izan zen, non Martin Rodriguez jenerala preso hartu zuten. Venta y Mediako guduan eta Sipe Siperen porrot izugarrian borrokatu zuen, non larriki zauritua izan zen; hala ere, Granaderoeak eta garaitutako armadako beste soldadu batzuk biltzea lortu zuen. Ohatilan iritsi zen Chuquisacara eta Tucumanera eraman zuten.

1816an Juan Martín de Pueyrredón zuzendari gorena izendatu berriaren eskoltaren burua izan zen.

Txilerako kanpaina
------------------

Mendozara igaro zen, San Martin jeneralak Granaderoen erregimentu osoaren kontzentrazioa agindu zuenean, Andeetako Armadan sartuz. Bere ofizialen heziketan paper garrantzitsua izan zuen. Bere aholkuz, bere anaia Eugenio Necochea ere Armadara batu zen, bera baino bi urte gazteagoa, Txileko Armadako jenerala izatera iritsi zena.

Andeetako mendilerroa gurutzatu bezain laster, bere eskuadroiarekin Las Coimaseko guduan garaitu zuen, mendilerroaren inguruan.

Chacabucoko guduan borrokatu zuen Juan Gregorio de Las Heras jeneralaren agindupean. Bere agindupean, Txile hegoaldeko kanpaina egin zuen, Gavilán-en, Talcahuanoren aurkako erasoan eta Cancha Rayadaren guduan borrokatuz. Honetan, edo, beste iturri batzuen arabera, handik gutxira, eskuan zauritu zuten, eta, beraz, ezin izan zuen Maipúko guduan borrokatu.

Txilen egon zen Perurako kanpaina independentista hasi arte. Rancaguako Aktaren lehen sinatzaileetako bat izan zen, espedizio armadako ofizialek San Martin agintean berresten zutenekoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6762374
* Commonscat Multimedia: Mariano Necochea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36848405
* ISNI: 0000 0000 4893 0144
* BNA: 000024584
* LCCN: nr2001039238
* SNAC: w6185ww6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 98150
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q6762374
* Commonscat Multimedia: Mariano Necochea
**Luísa Rosa de Aguiar Todi** (Setúbal, 1753ko urtarrilaren 9 - Lisboa, 1833ko urriaren 1a) portugaldar mezzosoprano ospetsua zen, ahots indartsua eta aberatsa zuen eta talentu dramatiko bikaina.

Bizitza
-------

Todi abizena hartu zuen Francesco Saverio Todi italiarrekin ezkondu zenean, bere ibilbide artistiko ospetsuaren hasieran. Davide Peres-en ikaslea izan zen Lisboan, eta ospea Madrilen hasi zen 1777an, Paisiello-ren Olimpiade opera abestu zuenean. Mezzosoprano ahots bikainaz eta figura ederrez dohaindua, dohain natural hauek tenperamentu dramatiko bikain batez baloratuak, urte askotan gozatu zuen publikoaren eta Europako gorte nagusien mirespenaz eta faboreaz, hainbat urtez Katalina I.a enperatrizearen eta Prusiako erregearen artista gogokoena izanez.

Parisen, non Madama Mara ezagunarekin lehian aritu zen, miresle talde gogotsu bat lortu zuen, todistak, Maristekin edo Mara aldekoekin Operako bataila amorratuetan bata bestearen aurrean borrokatzen zituztenak, gluckisten eta puccinisten artekoen borroka ospetsuetan bezala.

Bere garaiko artistarik handienekin gertatu zenaren kontra, Todik, bere heriotzan, fortuna erraldoia utzi zuen, milioi bat liberan eta bitxi kantitate handian kalkulatuta, gehienak erregeek eta handikiek oparituak.

Bibliografia
------------

* Espasa entziklopedia *62. liburukia, 342. or.* (ISBN 84-239-4562-6)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q439234
* Commonscat Multimedia: Luísa Todi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 10789436
* ISNI: 0000 0000 6638 6111
* BNE: XX863202
* BNF: 147783918 (data)
* GND: 124818285
* LCCN: nb2003064876
* SUDOC: 084011831

 |

* Wd Datuak: Q439234
* Commonscat Multimedia: Luísa Todi
**Mariedal gaztelua** (suedieraz: *Mariedals slott*) Suediako gaztelua da Götene udalerrian dagoena, Västra Götalandeko konderrian.

Kokapena
--------

Vanern aintziraren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, Sörbo haranean.

Historia
--------

Magnus Gabriel De la Gardie kondeak erosi zuen lurraldea XVII mendearen erdialdera eta bi hego dituen gaztelua eraiki zuen. Izena bere Maria Eufrosyne emaztearen omenez ezarri zion, emakume hau Karlos X.a Suediakoaren arreba zen. Jean de la Vallée arkitektoak diseinatu zuela uste da.

Eva Ekeblad
-----------

1740 eta 1786 artean bere biloba Eva Ekeblad zientzilaria bizi izan zen bertan. Patata elikagai gisa popularizatu zuen Suedian eta goseteari aurre egin zion. Patatekin alkoholdun edariak egiteko bidea ere asmatu zuen 1746an.

Iruditegia
----------

* 
* 
* Eva Ekeblad.Eva Ekeblad.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1631363
* Commonscat Multimedia: Mariedals slott

---

 |

* Wd Datuak: Q1631363
* Commonscat Multimedia: Mariedals slott
**Marie Rogêten misterioa** (ingelesez: *The Mystery of Marie Rogêt*) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. *Ladies' Companion* aldizkarian argitaratu zen hiru zatitan: 1842ko azaroan eta abenduan eta 1843ko otsailean.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Marie Rogêten misterioa* izenburupean argitaratu zuen.

Auguste Dupin detektibearen bigarren agerpena da. New Yorken gertatu zen Mary Cecilia Rogers gaztearen hilketa du iturburua ipuin hau. Honetan eraildakoaren izena Marie Rogêt eta gertalekua Paris, New York beharrean. Mary Cecilia Rogers zigarreta-saltzaile eder bat zen eta bere hilketa ez zen inoiz argitu. Marie Rogêt neska asmatuaren kasuan, hiltzailea marinel bat zela iradokitzen da, eta ez gaizkile-talde bat, poliziak uste zuen bezala.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Marie Rogêt neska eder eta ezaguna hilda agertzen da. Poliziak Auguste Dupin detektibeari laguntza eskatzen dio eta honek egunkariek kasuari buruz argitaratutakoa aztertu eta bere iritzia ematen du.

Marie Rogêt igande bateko goizean irten zen etxetik bere izebaren etxera joateko asmoz. Amari esan zion gauera arte ez zela itzuliko eta senargaiari, bere bila joateko. Senargaia hara joatean konturatu zen neska ez zela joan izebarenera. Hala ere, senideak ez ziren asko kezkatu, aurrekoan ere desagertu eta astebetera itzuli zelako. Laugarren egunean, ordea, bere gorpua aurkitu zuten ibaian.

Gorpua agertua eta bi astera mutiko batzuek hilketaren gertalekua omen zena aurkitu zuten, non neskaren oihal zatiak, eguzkitakoa eta musuzapi bat agertzen baitziren, lizunduta. Gauza horiek ezin ziren bi egun baino gehiago egon han, baina hilketa duela bi aste gertatu zen.
Halaber, itotako gorpu batek bi aste inguruan behar ditu azaleratzeko, baina Marie Rogêtena bi egunetan agertu zen.

Poliziak gaizkile-talde bat jo zuen egiletzat, aurretik beste neska bati eraso ziotelako, baina Auguste Dupinek ez zuen hori sinisten. Berak uste zuen neskaren maitale batek, marinela zenak, Marie Rogêt hil eta txalupa batetik ibaira bota zuela. Hori eginda, gaizkile-talde bat egilea zela sinistarazten saiatu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1167993
* Commonscat Multimedia: The Mystery of Marie Rogêt

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX2039844
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1167993
* Commonscat Multimedia: The Mystery of Marie Rogêt
**Oswaldo Sagástegui** Peruko marrazkilaria, margolaria eta karikaturagilea da 1936an Llata mendiko herrian jaioa, Huánuco departamenduko Huamalíes probintziako hiriburua, eta Mexikora emigratu zuen 1968an*, non Excelsior* egunkariko *monero* (karikaturagilea) lan egin zuen, eta bere lanak Kazetaritza Sari Nazionala irabazi zion 1984an.

Datu biografikoak
-----------------

Amazoniako oihanean jaio zen familia xume batean, eta bere aitaren lana zela eta, oihanean sartzeko errepideak eraikitzen kontramaisua zenez, etxez aldatu behar izan zuen etengabe. 10 urte zituela hirira, Peruko hiriburura, iristea bere bizitza markatu zuen gertaera izan zen.

Limako Arte Ederretako Eskola Nazionalean sartu zen bere bokazioa lortzeko. Instituzio horretan 1959an graduatu zen ikasleen merezimenduagatik urrezko domina batekin. Graduatu ondorengo urtean Italiara bidaiatu zuen, zortzi urtez Erroman egon zen bizitzen eta margotzen. 1968an, bere anaia bisitatzera, Mexikora joan zen bizitzera, behin betiko finkatu zen herrialdera.

Zenbait erakusketa piktoriko indibidual egin ditu, horien artean Mexiko Hiriko Arte Modernoko Museoan dagoena, eta Mexikoko kritikarien oniritzia jaso duen *Antología* ( 2009 ) liburua argitaratu du.

Kanpo estekak
-------------

* Oswaldo Gallástegui peruar-mexikarraren margolariaren biografia
* Oswaldo Sagástegui, argia eta kontrastea, Rodrigo Castañedaren eskutik.
* Artist Portal, Oswaldo Sagastegui.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6054404
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 75497304
* ISNI: 0000 0000 2991 9468
* GND: 174306741
* LCCN: n91101223

 |

* Wd Datuak: Q6054404
**Marie Pourquié Bidegain** (Baiona, Lapurdi, 1982) neuropsikohizkuntzalaria da. Euskal Filologiako lizentziatura (Baionan eta Gasteizen) eta Hizkuntzaren Zientziak lizentziatura eta Masterra (Parisen) egin zituen. Gero, neuropsikohizkuntzalaritzan eta afasiologian espezializatu zen, ikerketa-masterra eta doktoretza eginda Le Mirail Unibertsitatean (Tolosa, Frantzia). Ondotik, doktoretza-ondokoa egin du Montrealeko ortofonia-eskolan eta BCBL ikerketa-zentroetan. Gaur egun, ikertzaile dihardu Iker zentroan, eta Euskal Herriko, Europako eta Europaz kanpoko beste erakunde eta talderen proiektuetan ere parte hartzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Galarraga Aiestaran, Ana. «Marie Pourquié Bidegain, neuropsikohizkuntzalaria: "Arlo desberdinetako jendea behar da, eta beste hizkuntzetan egin dena euskaraz ere egitea"» *Elhuyar Zientzia eta Teknologia* 334 2019-05-03.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q86855671
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 4159183

 |

* Wd Datuak: Q86855671
**Gulia** (lehen: *Gulina*) Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki zahar bat da, Itza Zendeako Gulia herrian kokatuta dagoena.

Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

Historia
--------

Iruña-Donostia burdinbideko Plazaola eta Iruña–Hiria geltokien arteko zatia 1914ko urtarrilaren 19an inauguratu zen.

1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geltoki hori behin betiko itxi zen.

Egoera
------

Geltokia Iruña—Donostia burdinbidearen 21,6 kilometro-puntuan zegoen, 488 metroko altueran, Saratsate eta Aizkorbe geralekuen artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

Geltokia
--------

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» *web.archive.org* 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
2. ↑   Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» *www.plazaola.net* (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
3. ↑   «Geltokiko fitxa *Euroferroviarios* webgunean» *euroferroviarios.net* (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

Ikus, gainera
-------------

* Gulia
* Iruña—Donostia burdinbidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103191890

 |

* Wd Datuak: Q103191890

| * i
* e
* a
   **Iruña — Donostia burdinbidea** |
| --- |
| ***Iruña–Hiria*** • **Iruña–Iparralde** • *Aitzoain • Berriogoiti • Oteitza • Saratsa • Eritze • Saratsate • Gulia • Aizkorbe • Irurtzun • Latasa • Mugiro • **Lekunberri** • **Leitza** • Areso • Plazaola • Bizkotx • Ameraun • Beiñes • Ollokiegi* • **Andoain** • **Lasarte** • Añorga • **Amara–Donostia** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Saratsate | **Gulia** | Aizkorbe |  |  |  |
|  | Iruña–Hiria |  |  |  |  |  | Amara–Donostia |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
**Pacific konderria** (ingelesez: *Pacific County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua South Bend da. 2010eko zentsuaren arabera 20.920 biztanle zituen, Pacific kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pacific konderriak 3.168,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 752,98 ura dira. Beste 2.415,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.920 pertsonetatik 19.376 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.677 dira. 67 beltzak edo afroamerikarrak. 427 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 424 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 599 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q483990
* Commonscat Multimedia: Pacific County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157125118
* **Lekuak**
* OSM: 1153390
* TGN: 1002767

 |

* Wd Datuak: Q483990
* Commonscat Multimedia: Pacific County, Washington
**Granadako eskualdea**  
| 

|  |
| --- |
| Granadako bandera |

 |
|  |
| Hiriburu historikoa | Granada |
| Azalera | 42.102 km² |
| Populazioa | 3.938.487 |
| Herritarra | granadarra |
| Administrazioa | Andaluziaren menpe dago. |
| [-] |

**Granadako eskualdea** (*Andaluzia Garaia* edo *Sortaldeko Andaluzia* ere deitua; gaztelaniaz: *Región de Granada, Alta Andalucía, Andalucía Oriental*) Iberiar Penintsulako hego-ekialdean dagoen antzinako eskualde historiko, geografiko eta kultural bat da, antzinako Granadako Erresumako lurrek (Almeríako probintzia, Granadako probintzia eta Málagako probintzia) eta antzinako Jaengo Erresumako lurrek (Jaéngo probintzia) eratua. Egun, administratiboki, probintzia horiek Andaluziako autonomia erkidegoan sartuta daude. Batzuek eskualde honetan sartzen dute Melillako autonomia hiria ere. Zenbait alderdi, plataforma eta mugimendu erregionalistek Granadako eskualdea Andaluziatik bereiztea dute helburu.

Ikus, gainera
-------------

* Granadako Erresuma
* Leongo eskualdea

### Erreferentziak

1. ↑  Lacomba Abellán, Juan Antonio. "Regionalismo, regeneracionismo y organización regional del estado: los planteamientos de J. Sánchez de Toca". Revista de Estudios Regionales. ISSN 0213-7585. Nº 51. 1998. Páxs. 229-254.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8198739

 |

* Wd Datuak: Q8198739