recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aingeru Zaindariaren baseliza barrutik. Aldarean baselizaren patronua dago.
**Aingeru Zaindariaren baseliza** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Ibaeta auzoan dago, Usurbil eta Zubietarako bide zaharraren ertzean. Baseliza, jatorriz, XVI. mendekoa izan daiteke, haren inguruko lehenengo berriak 1584koak baitira, baina egun dagoena auzolagunen artean konpondu zen, aldameneko Urreztigarai baserrira itsatsita. Eguna martxoaren 1ean ospatzen da eta Ibaeta auzoaren festa eguna da. Baseliza horretan intereseko bi arte lan zeuden: Jesusen Bihotz bat eta Pietà bat Pizkunde garaikoa, biak gaur egun auzoko Espiritu Santuaren elizan babestuak.

Historia
--------

Donostiako mapa zaharretan "Sant Angelo" izeneko baseliza agertzen da, Igeldomendi inguruan. Gaur egungo kokapena, bestetik, ez da betidanik izan. Lehen baseliza Urreztizar baserrian. Sute batek baserria txikitu zuen, antza, Bigarren Karlistaldian, eta etxola txiki batean egokitu zuten. Gero, gaur egungo tokira ekarri zuten. 1940. hamarkadan inguruko baserritarrek auzolanean gaur egungo eraikina egin zuten. Baselizan garai batean aingeruaren erlikia erakusten zen baina absurdoa zenez, aingeruek gorputza ez dute, apaizak ezkutatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Josu Tellabide eta Asier Agirresarobe: *101 bazter Donostiako. Ezagutzen duzu Donostia?* Alderdania, 2007.

Kanpo estekak
-------------

* *101 bazter Donostiako. Ezagutzen duzu Donostia?* Alderdania, 2007.
* **(Gaztelaniaz)**: Baselizaren zaindariekin elkarrizketa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478984
* Commonscat Multimedia: Aingeru Zaindariaren baseliza

---

 |

* Wd Datuak: Q25478984
* Commonscat Multimedia: Aingeru Zaindariaren baseliza
**4 itzal** 2001ean Gipuzkoan sortu zen rock musika taldea izan zen. Taldea Etzakit taldean ibilitako Xabi Solano trikitilari eta abeslariaren ekimenez sortu zen, proiektu berri bat abiatu nahi zuena. Xabiri beste musika talde batzuetan aritutako beste hiru musikari elkartu zitzaizkion: Kashbad-eko "Txiki" Sen-eko Haritz eta Utikan eta Mugatik taldeetan ibilitako Koldo. Horrez gain, Jon Garmendia "Txuria"ren laguntza izan zuten, abesti batzuen letrak idatzi zituena. 2003an Haritz Harreguyk taldea utzi zuen, eta Gorka Sesma sartu zen bere ordez, bigarren diskoaren grabaketan parte hartu zuelarik. Euren ibilbidean zehar bi disko kaleratu zituzten.

Taldekideak
-----------

* Xabier Solano (trikitia, ahotsa eta gitarra)
* Haritz Harreguy (gitarra) (2001 - 2003)
* Gorka Sesma (gitarra) (2003 - 2005)
* Haritz Beristain "Txiki" (bateria)
* Koldo Soret (baxua)

Diskografia
-----------

* Denek dakite (2001, Oihuka)
* Sartu (2003, GOR)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *4 Itzal.*  (Noiz kontsultatua: 2017-03-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252671
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127264861

 |

* Wd Datuak: Q12252671
**2013ko Turkiako protestaldiak** Istambul hirian (Turkia) 2013ko maiatzaren 28an hasitako eta gero Turkiako beste hiri batzuetara zabaldutako protestaldiak dira. Maiatzaren 28an ekologista manifestazio txiki batek (50 pertsona inguru), Taksim Gezi Parkearen aldeko protesta egin zuen; hirian oso parke gutxi daude, eta horretan saltoki gune berri bat eraikitzeko proiektua iragarri zen. Poliziak protesta hori gogor erreprimitzeari ekin zion. Herritarren erantzunak gobernua ezustean harrapatu zuen: sare sozialen bitartez mugimendu zabal bat joan zen egituratzen eta, hasieran helburu ekologista zuen protestak, laster izaera politikoa hartu zuen, Recep Tayip Erdogan gobernuaren aurka. Erdogan, AKP alderdiko kidea da eta 2002tik dago boterean.

Taksim Gezi parkeko protestaldiak
---------------------------------

Protestaldien momentu bat.
2013ko maiatzaren 28an hasi ziren protestaldiak izan ziren. Hasiera batean Istanbulen ingurugiroaren aldeko taldeek egindako protesta izan zen, Taksim Gezi Parkea dagoen lekuan 1940an eraitsitako militarren kuartel bat berreraiki nahi zutelako, zentru-komertzial bat eraikitzeko. Protestaldiak laster gatazkak sortu zituen, poliziak parkean kanpaldia eginez zeudenak erasotu zituenean. Honen ondoren sorturiko protestaldiak parkea bera gainditu zuen eta gobernuaren aurkako protestak areagotu ziren, beste hiri batzuk ere okupatuz.

Protestaldiek aldi beren Tahrir plazako moldeak eta Occupy Wall Street mugimenduko bideak hartzen zituen. Laster hedatu zen Istanbuletik Ankara, Bursa, Eskişehir, İzmir, Mersin, Adana, İzmit, Konya, Samsun eta Bodrumera.

2013ko maiatzaren 31an poliziak gas negar-eragilea erabili zuen eta 60 pertsona atxilotu zituen. Honek sortutako haserreak İstiklal etorbidea hartzea ekarri zuen, milaka manifestarirekin, gau osoan zehar.

Kanpo estekak
-------------

* Azken datuak *Berria*n.[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13410316
* Commonscat Multimedia: 2013 Taksim Gezi Park protests

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2015002942

 |

* Wd Datuak: Q13410316
* Commonscat Multimedia: 2013 Taksim Gezi Park protests
Txikori belarraren akenioak
Marrubi akenioen xehetasuna.
**Akenio** bat fruitu lehor bat da, hazi bakarrekoa eta indehiszentea, non perikarpoa ez dagoen haziarekin bateratua.

Hitza grezieratikoa da: ἀ, *a* ukatze aurrizkia + χαίνειν, *khainein* zabaldu, fruituaren indehiszentzia dela-eta.

Akenioa eratzen da karpelo bakarretik edo anizkoitzetik (poliakenioa).

Akenioak hegaxkak baditu, *samara* deritzo, astigarra esaterako.

Adibideak
---------

Akenioak dira esaterako landare hauen fruituak: urrebotoia, artobeltza, txarpoila eta cannabisa.

Marrubien akenioak hazitzat jotzen dira batzuetan, baina berez akenio-multzo bat da, eta jaten den mamia ehun osagarria.

Arrosak ere akenioak ekoizten ditu. Fruitu bakoitzak akenio batzuk eratzen ditu.

Ikus, gainera
-------------

* Samara

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14714
* Commonscat Multimedia: Achenes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4494368-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q14714
* Commonscat Multimedia: Achenes
**3GP**  edukiontzi formatu bat da telefono mugikor euskarri anizkunen informazioa gordetzeko erabilia (audioa eta bideoa). Fitxategiaren formatu hau, 3GPP-k sortua ( 3rd Generation Partnership Project), "ISO 14496-1 Media Format", bertsio erraztua da, QuickTimeren formatuaren antzekoa dena. 3GP-k bideoa MPEG-4 edo  H.263 bezala gordetzen du. Audioa, aldiz  AMR-NB edo  AAC-LC formatuetan gordetzen dute.

Formatu honek, hala nola,  big-endian balioak gordetzen ditu.

Zehaztapenek GSM sareak hartzen dituzte,  GPRS eta  EDGE, eta  W-CDMA gaitasunak barne.

Softwarea
---------

### Erreprodukzioa

Formatu hau ondorengo erreproduzitzaileetatik erreproduzitu daiteke:

* VLC media player
* Totem
* Media Player Classic
* Then KMPlayer
* QuickTime
* RealPlayer
* GOM Player
* Windows Media Player ( 12. bertsiotik aurrera, Windows 7ren barnean)

### Deskodeketa / kodeketa

* MEncoder
* FFmeg

Ikus, gainera:
--------------

Audio eta bideoaren beste edukiontzi batzuk:

* OGM
* Matroska
* OGG
* Multimedia konpresioaren formatuen taula

Kanpo estekak
-------------

* 3GPP formatua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q229762

 |

* Wd Datuak: Q229762
**AZpiTituluak.eus** (**Azpitituluak.com** hasieran), nazioarte mailako milatik gora pelikulentzako euskarazko azpitituluak eskaintzen dituen webgunea da. 2008an hasi zen lanean Luistxo Fernandezen eskutik eta 2020rako 1200 azpititulutik gora argitaratu zituen boluntarioen laguntzari esker. 2018an CodeSyntax enpresak hartu zuen webgunearen gaineko ardura, aurreko printzipioak errespetatuz betiere.

Ibilbidea
---------

2008an argitaratu zen lehen aldiz interneten. Luistxo Fernandezek sortu zuen webgunea eta hamar urtetan 1000 pelikulentzako euskarazko azpitituluak ekoiztea lortu zuen. Hasieran bakarrik filmak itzultzen bazituen ere, nagusiki 2016tik aurrera telesailak eta film laburrak itzultzeari ere ekin zion webguneak, hala, 188 telesail atal (batzuk solteak), 10 telesail-denboraldi oso eta telesail baten denboraldi guztiak itzuli zituen 2017rako. Modako telesailak ere itzuli zituen, Tronuen Jokoa adibidez 2017an.

2018an Luistxo Fernandezek webgunearen gidaritza utzi zuen, webguneak 958 filmentzat euskarazko azpitituluak argitaratuak zituelarik eta zenbait telesail ere itzuliak zeudelarik. Film horietatik 450rri boluntarioek jarri zizkietan azpitituluak eta 482ri enkarguz jarri zitzaizkien.

2019ko urtarrilaren 2an jakinarazi zen CodeSyntax enpresak hartu zuela Azpitituluak.com zenaren gaineko ardura, dirulaguntza deialdi bat tarteko zela. Enpresak webgunearen gaineko ardura hartzearekin batera bi berrikuntza berri etorri ziren: lehenik, .eus domeinura igaro zen webgunea eta bigarrenik webgunea berritu egin zen. Enpresa horren gidaritzapean, 2020aren hasierarako 1200 filmek zituzten jada euskarazko azpìtituluak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Fernandez (Azpitituluak.com), Luistxo. «Film luzeetatik aparte: telesailetarako "metrika" bat» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-23).
2. ↑    Azpitit. «Game of Thrones s06 euskaraz osorik» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-23).
3. 1 2    Fernandez, Luistxo. «2017ko balantzea, eta 2018ko nire agurra» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-23).
4. ↑    Azpitituluak-eus. «Azpitituluak.eus-ek berrituta jarraituko du» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-23).
5. ↑    Azpitituluak-eus. «2019. urtea karga masibo batekin amaitu genuen, helburuak betez» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98590955

 |

* Wd Datuak: Q98590955
**Laudioko Alargunen Elkartea AVILLO**

Ibilbidea
---------

AVILLO Elkartea Laudioko Alargunen Elkartea da. 1994an sortu zen eta 2019an 25 urte bete dituzte. Elkartearen helburua emakume alargunen bizimodua hobetzea da, beraien premiei erantzutea: bakardadea eta prekarietatea.

Horretarako prestakuntza eta informazioa ematen die, jabekuntzan oinarritutakoa, gainerako erakundeekin batera.

Elkartea emakume alargunen topagune da, eta elkartearen bitartez beraien egoera hobetu nahi da.

AVILLO Elkartea Euskal Herriko eta Estatuko Emakume Alargunen Elkarteen Federazioetako kide da.

Era berean, bai Laudion, bai Aiaraldean, berdintasunari lotutako ekintzetan hartzen dute parte, martxoaren 8ko eta azaroaren 25eko kanpainak barne.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Direktorioa :: Directorio» *www.direktorioa.net* (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *» Continúan las actividades en Nagusi Etxea.*  (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *CONFAV | CONFAV.*  (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Llodio – Concentración y Manifestación Comarcal.*  (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97206236

 |

* Wd Datuak: Q97206236
**Agorila** Euskal Herriko diskoetxerik zaharrena da, 2009an 60 urte bete baitzituen. Baionan sortu zuen, 1949an, Pierre Meyzenc-ek (Cahors, Frantzia, 1929). Haren aitak musika klasikoko diskoak saltzen zituen Le Disque dendan; beste urrats bat egin, eta diskoak argitaratzeari ekin zion semeak. *Salut Bayoune* izeneko biniloa karrikaratu zuen lehenik, minutuko 78 birako formatuan. Argitaletxea eta denda bereiz zitzaten, Agorila izena eman zion diskoetxeari.

Meyzenc bera arduratzen zen diskoak grabatzeaz, Radio San Sebastian irratiak Miarritzen zuen estudioan. Baten bat aitaren etxeko egongelan grabatu zuen, eta, beste batzuetan, kantarien etxera joaten zen eta han egiten zuen zuzeneko grabazioa, magnetofonoarekin. Agur Xiberoa diskoa, esate baterako, Larraineko eskolan grabatu zuen. «Jendea hara joanarazi nuen, besteak beste, hamar kilometro eginarazi nizkion oinez artzain bati. Magnetofono bat ikusten zuten lehen aldia zen. Hiru egun zoragarri iragan nituen, giro biziki goxoan».

Zezenketetako musika, musika erlijiosoa, txarangak, erromeria taldeak, abesbatzen diskoak, Mexikoko musika, dantzan egiteko doinuak... kaleratu ditu urte hauetan, ehunka argitalpenen artean. Baita euskal kantari ezagunen diskoak ere: Estitxu, Erramun Martikorena, Mixel Ducau & Caroline Phillips, Sustraia, Xabaltx, Xalbador eta Ihidoi, Maialen Errotabehere, Nekez Ari, Jean Garin, Etxahun-Iruri, Naia Robles-Arangiz...

Hirurogei urte hauetan, euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez egindako diskoak argitaratu ditu, eta askotariko estiloak lantzea izan da diskoetxearen ezaugarrietako bat.

Erreferentziak
--------------


* Edukiaren zati bat [{{{web}}} «Agorila»] artikulutik hartua da. Artikulu hark {{{egilea}}} du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.

Kanpo estekak
-------------

* Agorrilaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2827076
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139683740

 |

* Wd Datuak: Q2827076
Abere-lapur bat irudikatzen duen koadroa (W.H. Dunton)
**Abere-lapurreta** delitu zigorgarria da, eta abeltzaintzako herrialde gehienetako lege-kode askotan ezarrita dago. Abereak edo etxeko animaliak lapurtzean edo ebastean datza, batez ere zaldiak eta behiak, nahiz eta ardietan ere gertatzen den.

Deskribapena
------------

Lapurreta egiten duenari **Abere-lapurra** deitzen zaio. Delitu hau mundu osoko abeltzaintza eremuetan gertatzen da oraindik, batez ere haragiaren prezioa igotzen bada. 

Abere-lapurretari aurre egiteko hainbat metodo daude, armak  edo ibilgailuak  lortzetik hasi eta hildako animaliaren DNA harategi edo hiltegietakoarekin alderatzen duten teknika modernoetaraino.  Trazabilitatearen garapena, bere eginkizunetako bat abere-lapurretaren kontrola baita.

Historia
--------

XX. mendearen hasieran askoz ere maizago izan zen, zenbait herrialdetan heriotza-zigor sumarioarekin zigortuta. Gaur egun, abere-lapurreta erakunde kriminalek ere egiten dute.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  [ Eduardo Barreneche, *El País*, 2011/06/26an.
2. ↑  Gobierno y oposición lanzan iniciativas contra abigeato. Eduardo Barreneche, Diario El País. 22 de diciembre de 2011. Consultado el 26 de julio de 2012.
3. ↑    *Abigeato en Lenguaje Claro.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2661898
* Commonscat Multimedia: Cattle raiding

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119517978 (data)
* LCCN: sh85021413

 |

* Wd Datuak: Q2661898
* Commonscat Multimedia: Cattle raiding
**2020ko Nafarroako Telebista Sariak** Nafarroako Telebista Sarien bosgarren edizioa izan zen, 2020ko azaroaren 26a Iruñean ospatu zena.

Aforoa mugatu behar izan zen COVID-19 pandemia dela eta, eta irabazleak eta hautagaiak soilik joan ahal izan ziren ekitaldira.

Saridunak
---------

Pedro Iturralde, berriki hil den saxo-jotzailea, izan da irabazlea kultur balioen kategorian; Nerea Pena eskubaloi jokalariak irabazi du kirol balioen saria; Txiribuelta, adimen urritasuna duten pertsonei eta haien familiei bizitza osoa izatea ahalbidetzen dieten gizarte ekimeneko mikrokooperatibak irabazi du gizarte-balioen saria; Amaya Vizmanos, aurten @Yoteayudoconlasele ekimena martxan jarri zuen emakume gaztea, gazteen baloreen kategorian irabazlea izan zen; Grupo ANek enpresa-balioen saria irabazi du eta Uscarrés urteko herri eredugarri gisa aitortu dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Navarra.com. «Navarra Televisión entrega sus V premios a colectivos y personas que han destacado por su labor en el último año» *Navarra.com* (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
**Aisialdi-talde** batek antolatutako ekitaldia, Donostia, 2016.
**Aisialdi-taldeak** auzo, herri edo komunitate bateko haur eta gazteen suspertze soziokulturalerako taldeak dira, gazteen aisialdirako jarduera eta ekitaldiak antolatzen dituena, udalekuak eta txangoak esaterako, eta gehienetan boluntariotzan oinarrituta, begirale gazteei esker. Eskautismo mugimenduarekin antzekotasunak baditu ere, aisialdi-taldeen sorrera eta garapena 1960ko hamarkadatik aurrera gertatu zen, Paulo Freire pedagogoak herri hezkuntzaren ideiak plazaratu zituenean.

Euskal Herrian
--------------

*Egizu Getxo euskaldun* **aisialdi-talde**ak antolatutako irteera. Horrelako taldeek, besteak beste, euskararen erabilpena aisialdian sustatzea dute helburu.
Talde erlijiosoei, ikuspegi politiko edo kultural jakin batzuei edota kirol talde batzuei lotutako aisialdi-taldeak daude.

Euskal Herrian nabarmena izan da talde hauen garapena, Eliza Katolikoaren ekimenez parrokiaz parrokia eta euskararen aldeko mugimenduari esker, auzoan eta herrian txertatuta betiere. Egun, herri eta auzo gehientsuenetan aritzen dira talde hauek, euren ezaugarri edo filosofiari buruz hainbat elkartetan bildurik (adibidez, Bizi Alai Taldeak izeneko elkartean Eliza Katolikoaren Gipuzkoako aisialdi-taldeak biltzen dira). Hezitzaile eta begiraleak trebatzeko eskolak ere badaude (izaera katolikoko Hezkide Eskola, adibidez).

Ikus, gainera
-------------

* Aisia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751900

 |

* Wd Datuak: Q3751900
*Artikulu hau Baionako eraikinari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agorreta (argipena)».*

**Agorreta etxea** Baionako eraikin bat da, Euskal Museoaren egoitza dena 20. mendetik.

Historia
--------

16. mende amaierakoa da eraikina, eta Agorreta izeneko merkatari batek eraiki zuen, aurretik ontziola bat zegoen tokian (*Maison Dagourette* du izena frantsesez). 17. mendean, epe labur batez Bisitazioaren mojen etxea izan zen (1640-1643) eta ondoren San Nikolas ospitalea izan zen (izen bereko bat bazen ordura arte, baina behera bota zuten eta haren funtzioa etxe honetara ekarri zuten). 1867a arte izan zen ospitalea, eta bitartean abandonatutako haurrentzako egoitza ere izan zen: haurrak bertan uzteko leiho bat ere bazuen, gaur egun markatua.

1922. urtean, Baionako Euskal Museoaren egoitzarako eraberritu zen. 20. mendearen amaieran, jatorrizko itxurara itzuli zuen erreforma bat izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Maison dite de Dagourette ou Musée Basque» *www.pop.culture.gouv.fr* (Noiz kontsultatua: 2021-09-22).
2. ↑    *Euskara: Info panela, Baionako Euskal Museoa hartzen duen etxearena.*  2021-09-18 (Noiz kontsultatua: 2021-09-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22920870
* Commonscat Multimedia: Maison Dagourette - Agorreta etxea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140407964
* ISNI: 0000 0000 9526 0438
* SUDOC: 029638585
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00084542

 |

* Wd Datuak: Q22920870
* Commonscat Multimedia: Maison Dagourette - Agorreta etxea
**2007ko Kongoko Errepublikako Parlamenturako Hauteskundeak** bi itzulitan egin ziren, ekainaren 24ean eta uztailaren 24ean. Kanpaina ekainaren 8an hasi zen ofizialki. Alderdi eta mugimendu askok hauteskunde hauek boikoteatzeko asmoa azaldu zuten hasieratik. Hauteskundeetako lehen egunean arazoak izan ziren: hauteskunde-kolegioak berandu irekitzen, listetan ez ziren botoemaileak, botatzeko materialen falta etab. Parteartzea oso baxua izan zen. Hainbat politikari hauteskundeak gezurrezkoak zirela salatu zuten. Lehenego itzuliaren emaitzak aste bat beranduago ezagutu ziren.

Emaitzak
--------

| Alderdiak | Botoak | % | 1. itzulia | 2. itzulia | Eserlekuak |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kongoko Lanaren Alderdia (PCT) |  |  | 23 |  |  |
| Independienteak |  |  | 7 |  |  |
| Kongoko Demokraziarako eta Garapen Integralarako Mugimendua (MCDDI) |  |  | 4 |  |  |
| Berritzerako Akzio Mugimendua (MAR) |  |  | 3 |  |  |
| Demokrazia eta Aurrerapenarako batasun patritikoa (UPDP) |  |  | 2 |  |  |
| Sozialdemokraziarako Batasun Pan-afrikarra (UPADS) |  |  | 2 |  |  |
| Nguessoren beste kideak |  |  | 3 |  |  |
| **Guztira** |  |  | 44 | 93 | 137 |
| Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q966775

 |

* Wd Datuak: Q966775

 |
2014ko maiatzean, **hainbat uholdek Europa hego-ekialdeko eremu handi bat** kaltetu zuten. "Yvette" izeneko depresio baxu batek lehen uholdeak ekarri zituen maiatzaren 14 eta 16 bitartean. Bosnian eta Serbian eguraldiari dagozkion markak hautsi ziren. Maiatzaren 17rako gutxienez 20 ziren hildakoak eta 16000 pertsona baino gehiago ebakuatu zituzten. Hurrengo egunetan, kopurua 20000ra iritsi zen. Uholdeek aurrera darraite eta maiatzaren 21ean, asteazkenean, Sava ibaiak Belgrad hartzea espero da.

Lur-jausi ugari ere gertatu dira uholdeen ondorioz. Maiatzaren 18raino Balkanetan 2000 lur-jausi baino gehiago gertatu dira eta hainbat hiri eta herri suntsitu dituzte. Lur-jausi hauek Jugoslaviako gerrako minak mugituarazi dituzten kezka sortu dute .

Historia meteorologikoa
-----------------------

Maiatzaren 13an, Itsaso Adriatikoan behe-depresio bat sortu zen. Europa erdialdetik etorritako aire polarra eta aire subtropikala(beroa eta hezea) nahastu egin ziren behe-depresioa sortuz. Maiatzaren 14an, Balkanetara mugitu zen depresioa eta estatikoa bihurtu zen. Ondorioz, euri asko egin zuen Belgrad inguruetan Serbia eta Bosnia eta Herzegovina iparraldean.

Kaltetutako eskualdeak
----------------------

### Bosnia eta Herzegovina

Sarajevo Canton , Zenica-Doboj eta Tuzla eskualdeak izan dira kaltetuenak. Semberija eskualdeak ere kalteak izan zituen. Bosna, Vrbas, Drina, Sana eta Sava ibaiek gainezka egin zuten.

Maiatzaren 17rako, Bosnia eta Herzegovinan 20 ziren hildakoak .

### Kroazia

Kroaziako hainbat eskualdek ere kalteak izan zituzten uholdeen ondorioz.

### Errumania

Apirilaren erdialdetik hirugarren uholdeak izan ziren eta gainera, larrienak. 125 hiri eta herrik kalteak jasan zituzten .

### Serbia

Maiatzaren 16an, 7.618 pertsona ziren ebakuatuak, 20 zaurituak eta 3 hilak. Obrenovac hiri kaltetuenetako bat izan zen. Maiatzaren 17an, Serbian hildakoak 15 ziren eta 16000 pertsona ebakuatu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16879871
* Commonscat Multimedia: Storm Yvette 2014

---

 |

* Wd Datuak: Q16879871
* Commonscat Multimedia: Storm Yvette 2014
**ACK** edo **ACKNOWLEDGEMENT** (ACK) (euskaraz, **onespena**, **hartu-agiri** edota **hartu-seinale**) konputagailu arteko komunikazioetan bidaltzen den mezu bat da, beste mezu edo mezu multzo bat iritsi dela berresteko. Baldin eta helburu konputagailuak erroreak sumatzeko gaitasuna badu, ACKren esanahia bikoitza da: "mezua iritsi da eta horrez gain ongi iritsi da". Unicode eta ASCII kodifikazioetan 6 zenbaki hamartarrarekin (06 hamaseitar) adierazten da.

ACK mota konplexuagoak badaude, zeinak kontrol mota desberdinetarako erabiltzen diren, hala nola "berriz bidali bigarren trama" edota "azken mezua hartu dut, baina ezin ditut gehiago hartu aurrekoak prozesatzen amaitu ezean".

Mezua idazteko modu zehatza, hau da, hau konposatzen duen sekuentzia bitarraren osaketa, eta bere posizioa tramaren barnean aldakorrak dira erabilitako protokoloaren arabera.

Protokolo batzuetan, ACK mezuaren kontrako bat existitzen da, NACK deiturikoa (Negative ACKnowledgement edo baieztapen negatiboa), zeina bidaltzen den jasotako trama batean errore bat sumatzen denean edo trama baten galera suertatzen denean.

Trama baten galera bere numerazioaren arabera sumatzen da, baldin eta leiho labainkorretan oinarritutako protokolo batekin ari bagara (adibidez, errore bat dago jasotako azken trama 3 zenbakia zuena bazen eta oraingoan jasotakoa 6 bada).

Igorleak ere tramen galerak sumatu ditzake baldin eta trama bat edo trama multzo bat bidaltzen bada eta onespena ez bada aurredefinitutako denbora batean iristen, datuak berriro bidali beharko dira. Denbora hau terminalen transmisio abiaduraren eta tramak terminal igorletik hartzailera iristeko behar duen denboraren arabera kalkulatuko da.

ACK onespenak sare bat osatzen duten geruzen gehiengo batean erabiltzen dira (adibidez,OSI ereduan definitutako maila desberdinetan) baina berezko garrantzia dute lotura mailan (adibidez HDLC, IEEE 802.3 protokoloetan, azken hau Ethernet moduan ere ezagutzen dena) hala nola sare mailan (adibidez, IP protokoloan).

Ikus, gainera
-------------

* IP
* Ethernet
* HDLC

Kanpo estekak
-------------

* TCP/IP-ri buruzko liburua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q288445

 |

* Wd Datuak: Q288445
**AGIR** Galiziako hainbat eskualdetan presentzia duen ezker independentistako ikasle antolakundea da, 2.000. urtean sortua.

AGIR-en aldarririk ezagunenena hezkuntza eta eskola nazional publiko, patriarkatu eta kapitalismotik kanpo egongo dena, galizierazkoa (galegoa), kalitatezkoa eta demokratikoa izatea da.

Santiago de Compestelan presentzia eta ordezkaritza duen mugimendua da eta politikoki ezker independentistako parte organikoa izanik harreman estuak eta estrategikoak ditu Briga gazte antolakundearekin eta NOS-UP-ren baitan biltzen diren mugimendu soziopolitikoekin.

Ideologia politikoa
-------------------

Galizia independente, sozialista, feminista eta galegoaren irizpideak biltzen dituen proiektu politiko eta estrategikoaren parte dire.

Galizia osoko lurraldetasuna ere defendatzen du, indar okupatzaile espainiarrek Galiziatik alde egin dezaten aldarrikatzearekin batera.

Estatus
-------

AGIR-ek, Galiziako ikasle mugimendua zatituta eta ahulduta ikusita, 2015. urtean Galiziako Ikasleriaren Ligarekin eta beste ikasle antolakunde independentista eta ezkertiarrekin batera desagertze prozesu bat hasi zuten aipatutako antolakunde hauek guztiak batuko zituen ikasle antolakunde berri bat eraikitzeko. Erakunde berri hori Erguer-Galiziako ikasleak deiturikoa da.

Beraz, AGIR-ek bertan behera utzi du bere jarduna erakunde bezala.

Kanpo estekak
-------------

- AGIR Galizaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12379791
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147188227

 |

* Wd Datuak: Q12379791
**Aizuwakamatsuko gaztelua** (japonieraz: 会津若松城, *Aizu-Wakamatsu-jō*?)
 Japoniako Aizuwakamatsu hirian dagoen gaztelu japoniarra da. **Tsuruga gaztelua** (鶴ヶ城 Tsuru-ga-jō) izenaz ere ezaguntzen da.

Historia
--------

Ashina Naomorik 1384 urtean eraiki zuen gaztelua eta Kurokawa (黒川城 Kurokawa-jō) izena eman zion. 1589an Date Masamunek gaztelua eskuratu eta Toyotomi Hideyoshiren eskuetan utzi zuen. 1592an Gamō Ujisato daymio berriak gaztelua berdiseinatu eta Tsuruga izena eman zion, baina Aizu leinuaren gotorleku nagusia izanik berehala Aizu gaztelua edo Wakamatsu gaztelua izenarekin ezagunagoa bihurtu zen.

Edo Aroan Tokugawa shogunerriarentzako gaztelu estrategikoa bihurtu zen eta Tōhoku eskualdeko garrantzitsuenetakoa izan zen. 1868ko Boshin Gerran enperadorearen tropek gaztelua setiatu zuten eta hilabeteren ondoren Matsudaira Katamorik gaztelua errenditu zuen. Borrokan oso kaltetua izan zenez 1874an eraitsia izan zen.

Gazteluaren dorre nagusia 1965ean berreraiki zen. Gaur egun museoa eta obserbatorio bat daude bertan.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1365061
* Commonscat Multimedia: Aizuwakamatsu Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 253337583
* NDL: 00954847
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1365061
* Commonscat Multimedia: Aizuwakamatsu Castle
**Akimotoita** (MgSiO3) ilmenitaren taldeko mineral oxido bat da. Syun-iti Akimoto geologo japoniarraren omenez dauka izena.

Ezaugarriak
-----------

Akimotoita magnesiodun metasilikato bat da, sistema kristalino trigonalean kristaltzen duena. Aluminioa izan dezake, kopuru txikietan. Bridgmanitaren mineral dimorfoa da eta geikielitaren presio altuko siliziozko analogoa.

Egitura
-------

Kristal egitura ilmenitaren antzekoa da (FeTiO3) Si eta Mg atomoekin oktaedroak betetzen oxigenoarekin. Silizio eta Magnesio oktaedroak c-ardatzan zehar modu alternoan lerratzen dira. Bere talde espaziala R3 (trigonala) da, a = 4.7284 Å; c = 13.5591 Å; V = 262.94 Å3; Z = 6 parametroekin.

Okurrentzia
-----------

Uste denez akimotoita mineral garrantzitsua da mantuan, 600-800 kilometroko sakonera inguru, plaken tektonikaren ondorioz subdikzioz hotzagoak diren plaka zatiak mantora iristen diren lekuan. Akimotoita elastikoki anisotropoa da, eta goi eta behe-mantoaren arteko trantsizio sismiko anisotropoaren azalpen gisa aurkeztua izan da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Horiuchi, H. Hirano, M. Ito, E. and Matsui, Y. (1982) MgSiO3 (ilmenite-type): single crystal X-ray diffraction study. American Mineralogist, 67, 788-793
2. ↑   **(Ingelesez)** Shiraishi, Rei; Ohtani, Eiji; Kanagawa, Kyuichi; Shimojuku, Akira; Zhao, Dapeng.  (2008-10-02). «Crystallographic preferred orientation of akimotoite and seismic anisotropy of Tonga slab» *Nature* 455 (7213): 657–660. doi:10.1038/nature07301. ISSN 0028-0836. (Noiz kontsultatua: 2017-07-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1070603

 |

* Wd Datuak: Q1070603
**K. o. 79ko Vesuvioren erupzioa** urte hartako urriaren 24/25ean izan zen eta Ponpeia, Herkulano, Oplontis, eta Estabia erromatar hiriak suntsitu zituen. Tradizionalki, abuztuaren 24an gertatu zela esan ohi da, baina gaur egungo hipotesiak urriko data bat eskaintzen du leherketarako.

Kontaketa tradizionala
----------------------

Kontaketa tradizionalaren arabera, abuztuaren 24ko goizean, Vesuvio sumenditik kezko zutabe bat atera zen. Bertokoek aurreko urtean izandako beste kezko isuri bat besterik ez zela uste zuten. Baina honakoa bi eratan azaldu zen: Oplontisen eta Herkulanon, lokatzaz, errautsez eta labaz osatutako euriak bete zituen kaleak, teilatuak estali eta lehiatil eta zirrikituetatik sartu zen. Biztanleak ikaraturik atera ziren etxeetatik ihesi, baina gutxi izan ziren bizirik ateratzeko gai. Ponpeian, berriz, errautsezko zirimiri egin zuen, ia nabaritzen ez zutena. Gero *lapilli* erori zitzaizkien, zenbait kiloko apar-harri modukoak. Sufrezko baporeak hiriko etxe eta *villa*ko leiho eta ateetatik sartu ziren eta ahoa togaz estaltzea ere ez zen nahikoa. Gorriak ikusi zituzten bertan bizi ziren ponpeiatarrek. Ihes egiten saiatu zirenak apar-harriek jota hil ziren. Etxeetan babestu zirenek ere ez zuten zorte handirik izan: teilatuak eraitsi eta haien gainean erori ziren.

Abuztuaren 26an eguzkia berriro atera eta Vesuviotik kezko zutabe ahul bat baino ez zen ateratzen. 18 kilometroko eremuan paisaia samingarria zen: lorategia zokortsuak, erretako larreak... Errautsak Magreb, Siria eta Egiptoraino ailegatu ziren. 24 ordutan 3.000 lagun inguru hil ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Avellino erupzioa

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Verdú, Daniel.  (2018-10-17). «Pompeya ardió dos meses después» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2018-10-17).
2. ↑   Wallace-Hadrill, Andrew.  (2010-10-15). *Pompeii: Portents of Disaster.*  in: *BBC History*..
3. ↑   Ceram, C. W..  (1949). *Dioses, tumbas y sabios.*  Editorial Orbis ISBN 84-7530-941-0..
4. ↑   Sigurdsson, Haraldur; Cashdollar, Stanford; Sparks, R. Stephen J..  (1982ko urtarrila). «The Eruption of Vesuvius in A. D. 79: Reconstruction from Historical and Volcanological Evidence» *American Journal of Archaeology* (American Journal of Archaeology) 86 (1): 39–51. doi:10.2307/504292..
5. ↑   Margossian, Nichan.  (2006). *Risques et accidents industriels majeurs.*  Dunod, 5 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2411998
* Commonscat Multimedia: Vesuvius eruptions in 79

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1162154381051830291887
* LCCN: sh85142964

 |

* Wd Datuak: Q2411998
* Commonscat Multimedia: Vesuvius eruptions in 79
***3:10 to Yuma*** (euskaraz 'Yumarako 3:10ekoa') 2007ko James Mangold estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western filma da. Elmore Leonard idazlearen izenburu berdineko *Three-Ten to Yuma* istorio laburrean oinarritua, 1957ko izenburu berdineko *3:10 to Yuma* filmaren berregokitzapena da. 1957koan Glenn Ford eta Van Heflin aktoreek antzeztu zuten eta 2007an Christian Balek eta Russell Croweek.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Mendebalde Urruna, 1884ko abuztuan. Dan Evans (Christian Bale) Arizonako arrantxero txiro eta zuzena da, ezkondua dago eta bi semeen aita ere bada. Sakabanatutako bere aziendaren bila atera denean, bera eta bere semeak Ben Wade (Russell Crowe) bidelapurrak burututako diligentzia baten erasoaren lekuko izango dira. Armarik gabe eta bestaldean dauden bere semeak zaurituak edo hilak suertatu ez daitezen, Dan ez da erasoa ekiditen saiatuko eta gainera bidelapurrek euren zaldiez jabetu daitezen lagako die. Behin erasoa amaituta, oinez eta ahal duen bezala azienda bildu eta etxera itzuliko da. Lehortea gogor jotzea ari da eta Dan Evans diru premian dago. Bere emaztearen (Gretchen Mol) aholkuei jaramon egin eta diru kreditu baten bila Bisbee hirira joango da. Bidean, Ben Wade bidelapurra ingurumarian dabilela ohartuko da.

Wadenek herrian atxilotu egingo dute. Halere, herritarrek Wadenen gizonak bertaratu eta euren buruzagia askatzeko ahaleginean mendekuz burutu ditzaketen liskar eta txikizioen beldurrez daudenez, Waden bidelapurra Contention City herrira eramatea erabakiko dute, horretarako presoak betiere zaintzapean Yumarako 3:10eko trena hartu beharko du.

Baina Waden zaintzeko lan eskerga ez du inork egin nahi, hortaz, lanbide arriskutsu horretarako boluntarioei 200 dolarreko diru-saria eskainiko zaie. Boluntario bakarrak lehortearen ondorioz estualdi ekonomikoan eta erabat etsiturik dabilen Dan Evans bera aurkeztuko da. Beste inor aurkezteko ausartzen ez dela ikusirik, herriko marshallak (Luce Rains) Evansi Yumarako 3:10eko trena iritsi arte Wade zaintzeko betebehar arriskutsuaren ardura emango dio.

Aktoreak
--------

* Christian Bale: Dan Evans
* Russell Crowe: Ben Wade
* Logan Lerman: William Evans
* Peter Fonda: Byron McElroy
* Dallas Roberts: Grayson Butterfield.
* Ben Foster: Charlie Prince.
* Luke Wilson: Zeke.
* Vinessa Shaw: Emmy.
* Alan Tudyk: Doc Potter.
* Kevin Durand: Tucker.
* Luce Rains: Marshall Weathers.
* Gretchen Mol: Alice Evans.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**
* *3:10 to Yuma* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q746029
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 182537372
* LCCN: no2008020285
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q746029
Aghori bat burezur batez.
**Aghori** (sanskritotik **अघोर**, euskaraz "beldurrik gabekoak") sekta hindu bat dira, XVI. mendean Kapalikasengandik bereiziak. Aghoriak Bhairava itxuraz duen Shiva jainkoaren jarraitzaileak dira. Sekta honen partaideak hildakoen haragia jaten dute. Haren presentzia nabarmena izaten Varanasi Uttar Pradeshen (Benares), Girnar Gujaraten, Bengalako Tara Peethen, Assamgo Kamakhyan, eta Nepaleko Pashupatinathen (Katmandou).

Ohiturak
--------

Gizon hauek meditazioari emanda bizi dira, erabateko pobretasunean. Giza haragia jan dezakete, bai Ganges ibaitik baita ere errausketa zeremonietan jasotzen dituzten gorpuzkinak. Dena dela, gehien batean, barazkijaleak dira. Esaten da ere bai alkohola eta drogak har ditzatekela eta meditazioa egin inguru lizunetan.

Janzkera
--------

Aghoriak biluzik ibiltzen dira. Batzutan hil oihalez jazten dira. Edateko giza-burezur bat eramaten dute. Batzutan ere hildakoen errautsez lerdatzen dira.

Aghori bat Cannabis erretzen, 2011an.

Sinesmenak
----------

Aghorirentzat gorpuak arimarik gabeko haragia besterik ez dira. Hildakoen gorpuak jaten jainkoen eta errealitate profanoen arteko mugak ez daudela erakusten dute; materiak estatu batetik bestera igaro egiten du funtsezko aldaketarik gabe. Halaber, giza-haragia jaten, haren ustez, ez zahartzeko izaera eta naturaz gaindiko ahalmenak lortzen dituzte. Praktika hauen ondorioz hinduismotik kanpo gelditu baina nekazal inguruetako biztaleek gurtu egiten dituzte; haien ustez praktika horien ondorioz gaitz anitz sendatzeko ahalmena dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**: Paraoko (Benares) Aghor kinarami joerako webgune ofiziala
* **(Italieraz)**: Italiako ashram kinarami webgune ofiziala
* **(Ingelesez)**: AEBetako Aghor webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q393529
* Commonscat Multimedia: Aghori

---

 |

* Wd Datuak: Q393529
* Commonscat Multimedia: Aghori
**Aggersborg** Danimarkan dauden eraztun itxurako gotorleku bikingoen artean handiena da. Ipar Jutlandian kokaturik dago, Limfjord fiordoaren iparraldeko ertzeko Aggersund herrian.

Historia
--------

Burdin Arotik populatua izan bada ere, gaztelua bera 980 urtearen inguruan eraiki zen Harald Blaatand errege bikingoaren edo honen seme Svend I.a "Bizar zatitua"-ren erregealdian. Bi urtetan eraiki zen, baina bost eta hogei urte artean baino ez zen erabilia izan. 5.000 pertsona bizi zitezkeen bertan. Garai hartako Limfjordeko pasabide eta bidegurutze garrantzitsuenak kontrolatzeko eraiki zen.

Aggersborg 1990ean berriztu zen.

Egitura
-------

Eraztunak 240 metrotako diametroa dauka eta lau kale ditu gurutze forman ezarriak. Inguruko harresiak 4 metrotako altuera zuela uste da.

Eraztunaren barnean 48 etxe luzeren aztarnak aurkitu dira. Etxeen hormak kurbatuak ziren, itsasontzi itxura daukatelarik, eta bataz beste 32'5 metro luze eta 8'5 metro zabal ziren. Aurrealdean sarrera zeukaten, 19 metro ingurukoa, eta atzean gela txikiak zituzten.

Etxe bakoitza egiteko 66 haritz handi erabili ziren eta gotorleku guztia eraikitzeko 5.000 inguru.

 Etxe luzea berreraikita.

Ikus, gainera
-------------

* Eraztun itxurako gotorleku bikingoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q393191
* Commonscat Multimedia: Aggersborg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157185854
* LCCN: n86030197

 |

* Wd Datuak: Q393191
* Commonscat Multimedia: Aggersborg
Agerraldia ekintza-unitate txikiena da antzezlan batean.
**Agerraldi** antzerki munduan obraren ekitaldiko bakoitzeko zatiei esaten zaie. Hitz sinonimoa **Eszena** da. Zuberoan egiten diren pastoraletan **Jelkaldi** izena du. Agerraldia ekintza-unitate bat da, unitate txikiena. Beraz, antzezlakak agerraldiez antolatzen dira. Agerraldi gainetik ekintza dago.

Agerraldi mota batzuk
---------------------

Taldeko agerraldia oso ohikoa da bai zarzuelan baita ere operan.
Mota asko bereizi egiten dira. Hona hemen batzuk:

### Agerraldi komiko, tragiko eta satirikoa

Antzinako Greziaren antzerkian horiek ziren eszenatokian margotzen ziren hiru ereduak:

* Komikoa: etxeak, leihoak, begiratokiak, lorategiak, plazak e.a. margotzen ziren.
* Satirikoa: leizeak, txabolak, basoak, mendiko paisaiak... Satirikoan margoek arkitekturaren elementu klasikoak erakusten ziren (zutabeak, estatuak, erlaitzak).

### Agerraldi frantsesa

Agerraldi baten mugak modu besberdinez azal daiteke: argiak piztuz eta itzaliz, dekorazio aldatuz... Agerraldi frantsearen kasuan muga horiek taula gainean dauden pertsonen arabera azaltzen dira: pertsonaia berri bat sartzen denean edo ateratzen denean, automatikoki agerraldia aldatu da.

### Ezinbesteko agerraldiak

Ezinbesteko agerraldiak publikoak ondo ezagutzen dituen agerraldiak dira eta, sarritan, horien esperoan egoten dira. Agerraldi klasikoak dira, nolabait esateko. Adibidez:

* William Shakespeareren *Hamlet* antzelanean Hamlet eta bere ama eztabaidatzen duten agerraldia.
* Pedro Calderón de la Barcaren *La vida es sueño* antzezlanean Segismundoren monologoa.

### Agerraldi partekatuak

Protagonista nagusi bat baino gehiago taula gainean aritzen ari dena. Ez dago protagonista bakarra agerraldi horretan.

### Taldeko agerraldia

Taula gainean pertsonaia multzo bat agertzen da. Ohikoa da opera eta zarzuela amaieran.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Gómez García, Manuel (1998). *Diccionario Akal de Teatro*. Akal. ISBN 9788446008279.
4. ↑  George, Kathleen (1994): *Playwriting: The First Workshop*, Focal Press, ISBN 978-0-240-80190-2, 154 or.

Kanpo loturak
-------------

* *Monzon* pastoralaren jelkaldi baten bideoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1185607
* **Identifikadoreak**
* GND: 4268581-3

 |

* Wd Datuak: Q1185607
**4 años, 2 meses y 1 día** Cicatriz musika taldearen 2. diskoa da, 1991. urtean Zika Records disketxearen zigilupean argitaratutakoa. 1998an Zero Recordsek ere argitaratu zuen.

Diskoa Londresko Von's Recording estudioetan grabatu zen Peter Peck-en eskutik, eta ekoizpena *Cicatriz* eta Peter Peck-en kargu joan zen. Londresera joateko Natxok izandako istripuagatik jasotako kalte-ordainketa erabili zuten. Aipatzekoa da ere diskoaren izenburua, izan ere Natxok Herbehereetatik itzultzean drogarekin harrapatzeagatik jasotako kartzela zigorraren iraupena da.

Disko hau Jose Arteagaren oroimenez egin argitaratu zen, duela gutxi heroinagatik hil baitzen.

Partaideak
----------

* Natxo Etxebarrieta (ahotsa)
* Pedro Landatxe (bateria)
* Jose Luis Rodrigo, "Pakito" (baxua)
* Goar Iñurrieta (gitarra)

Kantuen zerrenda
----------------

1. Rock and roll de Cicatriz
2. Loco
3. El quebrao
4. Solo otra vez
5. Don´t worry
6. Una niebla gris
7. La 204
8. Que a gusto estas
9. Me gusta conducir
10. El cuello de pavo
11. Lola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3312400

 |

* Wd Datuak: Q3312400
***Aeromonas*** generoa bakterio Gram negatiboz osatua dago, bazilo itxura dutenak (antza handia dute enterobakterioekin, bazilo txikiak baitira). Enterobakterioen antzera ere, gluzidoak hartzitzen dituzte. Anaerobio fakultatiboak dira eta mugikorrak (flagelo bakarra dute). Ez dute esporarik sortzen.

Garai batean Aeromonas Vibrionaceae familian sailkatzen zen, baina gaur egun berezko familia dauka (Aeromonadaceae).

Katalasa eta oxidasa (+) dira.

Genero honetako bakterioak uretan bizi dira (ur gezatan eta hondakin-uretan, batez ere). Uretan bizi diren animaliak (arrainak, igelak, hegazti batzuk...) bakterio hauekin kutsa daitezke, eta gizakiak animalia hauek jaterakoan ere kutsatzeko arriskua du.

Genero honetan 20 espezie inguru daude, *Aeromonas hydrophila*, *A. caviae* eta *A. veronii* garrantzitsuenak izanik. Bakterio hauek eragiten dituzten patologia nagusiak bi dira: gastroenteritisa eta bakteremia (septizemia). Lehena ur edo janari kutsatuak hartzean harrapatzen da, eta bigarrena gorputzeko zauriak ur kutsatuetan sartzerakoan.

Aeromonas batzuek erresistentzia dute kloroarekiko, eta kloroz tratatutako uretan egon daitezke.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q137647
* Commonscat Multimedia: Aeromonas
* Wikispecies Espezieak: Aeromonas

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph640633
* **Datu taxonomikoak**
* Dyntaxa: 6008422
* EOL: 83129
* GBIF: 3222380
* ITIS: 76
* NCBI: 642
* WoRMS: 393941
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000333

 |

* Wd Datuak: Q137647
* Commonscat Multimedia: Aeromonas
* Wikispecies Espezieak: Aeromonas
**Aerogela** substantzia koloidala da (gelaren antzekoa), non osagai likidoa gas batengatik aldatzen den, dentsitate oso urriko solido bat lortuz. Izan ere, aerogelaren dentsitatea beirarena baino mila aldiz txikiagoa da eta airearena baino hiru aldiz handiagoa soilik.

Hain arina izateko, aerogelak ezaugarri miresgarriak ditu: isolatzaile termiko oso ona da, eta bera baino 1.000 aldiz pisutsuagoak diren substantziei eutsi diezaieke.

Solido hau aireak osatzen du %98-an, eta silizioan, zirkonioan, aluminioan, kromo oxidoan, eztainuan edo karbonoan egon daiteke oinarritua gainerako materia solidoa. Samuel Stephensek garatu zituen konposizio gehienak.

Historia
--------

Aerogela artifiziala da, Lurrean behintzat. Samuel Stephens Kistlerrek aurkitu zuen 1931, Charles Learnedi egindako fisikari buruzko apustu batean. Apustu hartan, Kistlerrek marmelada pote bateko likidoa gas batekin ordeztea lortu zuen, eta apustua irabazi.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q381490
* Commonscat Multimedia: Aerogel

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4124525-8
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q381490
* Commonscat Multimedia: Aerogel
Heliportuak aerodromo mota berezi bat dira
**Aerodromo** bat aireontzien lur hartze, aireratze eta lur-uretan egiten dituzten maniobretarako mugaturiko ur edo lur gainazala da, gainazal honetako eraikin, instalakuntza eta ekipamendua barne. Aireportu eta heliportuak aerodromo mota bi ditugu. Orohar aerodromo hitza aireportu hitzaren sinimotzat erabiltzen da aireportua aerodromo mota nagusia baitugu. Lehen aerodromoak globo aerostatikoen egaldietarako eraiki ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  A Dictionary of Aviation, David W. Wragg. ISBN 10: 0850451639 / ISBN 13: 9780850451634, 1st Edition Published by Osprey, 1973 / Published by Frederick Fell, Inc. NY, 1974 (1st American Edition.), Page 29.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62447
* Commonscat Multimedia: Aerodromes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4154765-2
* AAT: 300000679
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 007969

 |

* Wd Datuak: Q62447
* Commonscat Multimedia: Aerodromes
**Zortzigarren Sinfonia** Ludwig van Beethoven konposatzaile alemaniarrak idatzi zuen azkenaurreko sinfonia da. Konposatzaileak berak "fan idatzitako sinfonia txikia" deitzen zuen, arruntki Pastorala bezala ezagutzen den Seigarren Sinfoniagandik bereizteko, hau ere fan idatzia, baina askoz luzeagoa. Beethovenek sinfonia hau 1811 eta 1812 artean idatzi zuen, bere bizitzako garairik ilunenetako baten, non benetan maite izan zuen emakume bakarrari uko egin behar izan zion, bere anaiagandik urrundu zen eta suizidatzea ere pentsatu zuen. Hala ere, Zortzigarren Sinfonia, Beethovenek idatzitako sinfoniarik alaiena da. Zazpigarren Sinfoniaren "ahizpa bikitzat" ere hartzen da zortzigarrena.

Estreinaldia
------------

1814ko otsailak 27an estreinatu zen sinfonia hau, Beethoven beraren zuzendaritzapean, Viena Redutensaal antzokian.

Instrumentazioa
---------------

Sinfonia hau honako musika tresna hauentzat idatzi zen: bi zehar txirula, bi oboe, si bemolean afinatutako bi klarinete, fa eta si bemolean (baxua) afinatutako bi tronpa, bi fagot, fan afinatutako bi tronpeta, tinbalak eta harizko musika tresnak.

Mugimenduak
-----------

Lau mugimendutan banatuta dago:

### Allegro vivace e con brio

### Allegretto scherzando

### Tempo di Menuetto

\new Score {
  \new Staff {
    \relative c' {
      \time 3/4
      \key f \major
      \clef treble
      \tempo "Tempo di menuetto" 4 = 126
      \partial 4 f8_\markup {
  \dynamic f \italic \hspace #0.1
} (c)
      f8[_\markup {
  \dynamic sf \italic \hspace #0.1
} (c f_\markup {
  \dynamic sf \italic \hspace #0.1
} c]) a'(f_\markup {
  \dynamic sf \italic \hspace #0.1
} )
      a[( f_\markup { 
  \dynamic sf \italic \hspace #0.1 
} a f]_\markup {
  \dynamic sf \italic \hspace #0.1
} ) a'-._\markup {
  \dynamic p \italic \hspace #0.1
} r8
    }
  }
}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
### Allegro vivace

Bitxikeriak
-----------

Sinfonia honetako 2. mugimendua Johann Nepomuk Mälzelek sortu berri zuen metronomoaren "ta ta ta" soinuan oinarritua dago.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Zazpigarren Sinfonia** | **Beethovenen Sinfoniak**1811-1812 artean idatzia | Ondorengoa**Bederatzigarren Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q270785
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 8 (Beethoven)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 308782335
* BNF: 139895339 (data)
* GND: 300016425

 |

* Wd Datuak: Q270785
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 8 (Beethoven)