Galina Balashova, *Ameslariak*, Culturgest, Lisboako Arkitetura hirurtekoaren eremuan ikusgai, 2022
**Galina Andreievna Balaxova** —errusieraz: Галина Андреевна Балашова— (Kolomna, Sobietar Batasuna, 1931ko abenduaren 4a) errusiar arkitektoa, diseinatzailea eta margolaria da. Sobietar espazio-programarekin lotuta egon zen.

Bizitza
-------

Galina 1931n Kolomnan jaio zen, Moskuko basozain baten alaba. Osaba arkitektoa eta marrazkizale zen familia batean hazia izanik, ez zen harritzekoa Moskuko Arkitektura Institutuan ikastea. 1955ean lizentziatu ondoren, Kuibyshev hirira eraman zuten.

Urtebete geroago, OKB–1 Diseinu Esperimentalen Bulegoan lan egiten zuen mutil fisiko batekin ezkondu zen. Haren ingeniari nagusia, Sergei Korolev, Sputnik historiako lehen satelite artifiziala orbitan jarri eta Yuri Gagarin espaziora botatzearen arduraduna zen. Senarrari esker, Galina konpainian sartu zen hainbat eraikuntza-proiektu diseinatzeko.

1990an ondo merezitako pentsioaz gozatzen hasi zen, eta akuarelak margotzen ematen zuen denbora. Erabat ezezaguna izan zen *Galina Balashova, Architect of the Soviet Space Programme* liburua argitaratu arte eta Frankfurten eskaini zioten atzera begirako erakusketa egin arte. Bere webgunean diseinu asko ikus daitezke.

Lan ibilbidea
-------------

Balaxova 1955ean hasi zen lanean Samarako GiproAviaProm diseinu-institutuan. Garai hartan "dekadentetzat" jotzen ziren bizitegi-eraikinetako elementu apaingarriak ezabatzen aritu zen. 

1957an, OKB-1-eko arkitekto seniorra bihurtu zen, sobietar espazio-programaren hasierako diseinuaren arduraduna. Langileentzako egoitzak diseinatzen hasi zen, baina gero *Soiuz* espazio-ontziaren eta *Saliut* eta Mir espazio-estazioen barnealdea diseinatzen lagundu zuen. *Buran* programarako aholkulari lanetan ere aritu zen.

OKB-1 eremuan, Ikerketa eta Garapen Institutuko OKB Bulego Berezia, 1. zenbakia, 88. zenbakia, non Sergei Korolev sobietarren programa espaziala martxan jartzen ari zen. Hasieran, Galinak askotariko lanak egin zituen han, eta hainbat gauza egin zituen: Moskuko Kultur Jauregia diseinatzea, hiri-garapenerako planen jarraipena egitea, berdeguneak sortzea, monumentuak diseinatu eta instalatzea. Baina Korolevek laster erreparatu zion Galinaren lanari, eta espazio-ontziak diseinatu eta eraikitzeko ardura zuen sailera eraman zuen, ez baitzitzaion gustatzen ingeniariek horri buruz egiten zuten lana.

Soiuz ontzia
1963an, Soiuzeko modulu orbitalaren planoak aurkeztu zizkioten Korolevi. Leku aszetikoa zen, ahalik eta gutxien hornitua. Hainbeste, ezen birmoldatzea erabaki zuen, hango bizilagunei bizitza eta lana errazteko. Barnealdeen diseinu berria Galina izan zen, enpresa osoan horretarako espezialista bakarra. Lehen bertsioa asteburu batean diseinatu zuen etxean. Ondoren beste bi egin zituen, eta hirugarrena 1964an onartu zen behin betiko.

Handik aurrera, hainbat naberen barnealdeak diseinatu eta gainbegiratzeaz arduratu zen. Soiuzaren ondoren, MOS Moon Orbital Spaceship (Ilargi-nabe orbitala). Soiuzeko Union T bertsioari jarraitu zioten 1969 eta 1971 artean, eta "Soyuz-Apollo" programaren orbital konpartimentuari 1971 eta 1975 bitartean. Ondoren, 80ko hamarkadaren amaiera arte, Saliut 6 espazio-estazioan egin zuen lan lehenik, eta, ondoren, BAME estazioan.

Grabitaterik gabe funtzionatu behar zuten espazio estuak diseinatzea izan zen beti erronka. Ekarpen horien artean, nabarmentzekoak dira velcroa objektuak finkatzeko sistema gisa sartzea, edo kolore-kode bat (lurra berdea, sabaia grisa eta ormak horiak edo urdinak) erreferentziazko sistema bereizi gabeko diseinuetan.

### Goi sekretu-lanak

Programa espazialarekin egin zuen lanak barne espazioen, altzarien, kontrol-panelen edo logotipo apaingarrien diseinua barne hartu zuen. Grabitate-ingurune zero baterako diseinatu zuen, eta kolore-kontrasteak erabili zituen zorurako eta sabairako, kosmonautak nahas ez zitezen. Bere lanaren zati handi bat ez zen oso ezaguna izan, goi-sekretua baitzen.

### Pinaren ezkutuko egilea

1973an Frantziako aeronautika-erakusketan erabilitako hegaleko pinen diseinua Apolo-Soyuz proba-proiektuaren ikur ofizial bihurtu zen geroago. Hala ere, Errusiako gobernuak patentatu zuen diseinua, eta ez zuen Balashova izendatu autore gisa.

Argitaratutako lanak
--------------------

* *Galina Balashova, Architect of the Soviet Space Programme* liburua

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6 7   **(Gaztelaniaz)** Delgado, Juan Ortiz.  (2017-11-08). «Galina Balashova, la arquitecta de la carrera espacial rusa» *COSAS de ARQUITECTOS* (Noiz kontsultatua: 2023-03-24).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** @Wicho. «Galina Balashova, la arquitecta que diseñó el programa espacial soviético» *Microsiervos* (Noiz kontsultatua: 2023-03-24).
3. ↑   Dorr, Eugene. «Space Mission Patches - The Artists» *genedorr.com*.
4. ↑   Lorenzo, Nieves; Iglesias, Encina Calvo.  (2020-04-18). «Ellas nos llevaron a la Luna» *Ciencia, Técnica y Mainstreaming Social* 0 (4): 61–68. doi:10.4995/citecma.2020.12764. ISSN 2530-7924..
5. ↑    *"Galina Balashova: Architect of the Soviet Space Programme" at DAM Frankfurt - BMIAA.*  5 de septiembre de 2015.
6. ↑   Ray, Debika. «Galina Balashova - Icon Magazine» *www.iconeye.com*.
7. 1 2    *The Soviet Architect Who Drafted the Space Race.*  18 de agosto de 2015.

Bibliografia
------------

* Meuser, Philipp (2015). *Galina Balashova: Architect of the Soviet Space Programme*. Dom Publishers. ISBN 978-3-86922-355-1. 2020ko urtarrilaren 16an kontsultatua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18221186
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 191145541771996601745
* ISNI: 0000 0004 4002 4891
* GND: 1060574772
* LCCN: n2016001086
* NKC: ntk20231179051
* SUDOC: 18566878X

 |

* Wd Datuak: Q18221186