***Phengaris alcon*** edo **Gentzianetako inurrijalea** Lycaenidae familiako tximeleta da, Europan eta iparraldeko Asian hedaturik dagoena.

Bizi zikloa
-----------

Tximeleta emeek *Gentiana pneumonanthe* landarean erruten dituzte arrautzak, hori baita nutrizio-landarea lehenbiziko larba-estadioetan. Gero, beldarra lurrera jaisten da eta *Myrmica* generoko inurrien (*Myrmica ruginodis*, *Myrmica rubra*, *Myrmica scabrinodis*) azalaren kimika imitatzen du. Inurri-larbatzat harturik, inurriek inurritegira eramanen dute, eta bertan elikatuko; beldarrak inurri-larbak ere janen ditu. Beldarra erabat garaturik dagoelarik, pupa bihurtzen da. Emergentziaren ondoan, tximeleta helduak ihes egin behar du inurritegitik; arrotza dela oharturik, inurriek eraso egiten diote, baina ezkata geruza batez babesturik dago.

Phengaris alcon inurrien azalaren kimika imitatzen espezializaturik dago; zenbat eta simulazio hobea izan, orduan eta arrakasta handiagoa izango du. Iraun nahi badu, nahitaez engainatu behar du inurria. Baina inurriarentzat tximeleta bizkarroia da eta, beraz, bi larba motak bereizi egin behar ditu, bereak eta tximeletarenak. Horretarako, inurrien azaleko kimika aldatu egiten da. Horrela, pixkanaka, elkarrekin eboluzionatzen dute.

Bestalde, lurpean dauden *Phengaris alcon* larben bila ibiltzen da *Ichneumon eumerus* liztor parasitoa. Bat hautematen duelarik, feromona bat isurtzen du inurritegi barnean, inurriak elkarren kontra borrokatzea eragiten duena. Nahasmenaz baliaturik, liztorrak beldarraren barnean erruten ditu bere arrautzak. Jaiotzen direlarik, liztor larbak *Phengaris* pupaz elikatuko dira.

Ekologia
--------

Larre menditar hezeei loturik dago. *Gentiana pneumonanthe* *Gentiana cruciata* edo *Gentiana asclepiadea* inguruan haztea ezinbestekoa du.

Iruditegia
----------

* 
* 
* Tximeletaren pupak.Tximeletaren pupak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Listado Navarro de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial y Catálogo de Especies de Fauna Amenazadas de Navarra.*  navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-10-1).
2. 1 2    *Baieztatu da Maculinea alcon espeziea Nafarroan dagoela gaur egun (2015/10/27).*  lifetremedal.eu (Noiz kontsultatua: 2021-10-1).
3. 1 2    *Tximeletak ku-ku.*  *Elhuyar*, 239. zenbakia, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-1).
4. ↑    *Caterpillars con ants with smell.*  bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2021-10-1).
5. ↑   Dziekańska, Izabela, Nowicki, Piotr, Pirożnikow, Ewa eta Sielezniew, Marcin. *A Unique Population in a Unique Area: The Alcon Blue Butterfly and Its Specific Parasitoid in the Białowieża Forest.*  Insects. 2020ko urria; 11(10): 687, ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2021-10-3).
6. ↑    *Phengaris alcon* (Denis y Schiffermüller, 1775)*.*  miteco.gob.es (Noiz kontsultatua: 2021-10-3).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q973034
* Commonscat Multimedia: Phengaris alcon
* Wikispecies Espezieak: Phengaris alcon

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 388655
* BioLib: 51452
* Dyntaxa: 101259
* Fauna Europaea: 441081
* GBIF: 7459402
* NCBI: 203773

 |

* Wd Datuak: Q973034
* Commonscat Multimedia: Phengaris alcon
* Wikispecies Espezieak: Phengaris alcon