recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Astra gaztetxea** Gernikako (Bizkaia) erdigunean dagoen gaztetxea da.

Okupazioa
---------

Gernikan urte askoan nabaria izan da gazteriak gestionatutako espazioen eskaria. Modu formalagoan zein informalagoan Gaztetxearen beharrizana, edo musika taldeentzako entsegu lokal publikoen falta aspalditik dira Gernikako gazte askoren ahotan. Beste alde batetik, aipatu beharrekoa da ere kultur eta gizarte eragileek, mahai gainean ipini izan dutena behin baino gehiagotan; Gernikak kultur dinamika sortzaileago eta espazio parte-hartzaileagoen beharra zuela.
Horri guztiari erantzuna eman nahian, Ieup! Gazte Asanbladaren ekimenari esker, 2005eko urrian aho batez erabaki zuten, Astraren eraikinetako bat okupatzea.

Modu honetara, urte bereko abenduaren 24ko goizeko 5:00etan 60 gazte inguru Astrara sartu ziren. Ekintza horrekin batera "Astra GernikEntzako" izeneko ekimena abiatu zen. Hiru eskari nagusi zituen, eta horien inguruan hainbat elkartek eta pertsonak parte hartu eta atxikimendua eman zuten, tartean 2.000 sinadura baino gehiago lortuz. Hiru puntutan oinarritu zen ekimena:

1. Astra eraikin publikoa izatea, eta bere ondarea zaintzea.
2. Jarduera soziokulturaletarako espazioa izatea.
3. Gernikako gazteek eta elkarteen sareak modu parte-hartzailean erabaki ahal izatea Astraren etorkizuna.

Abenduaren 24tik aurrerako egun eta hilabeteetan gertatutakoak odisea izan ziren. 24ko okupazioa eta utzaraztea, mobilizazioak, gora-behera legalak, sinadura bilketak, otsailaren 18ko bigarren okupazioa, ehunka batzar… ekinaren ekinez, 2006ko maiatzaren 10ean Bizkaiko Ogasunak enkante publikora atera zuen erakina eta Gernika-Lumoko Udalak gazteen eta oro har herritarren eskariei men eginez, eraikina erosi zuen.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* "Zertarako Amestu"

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65559719
* Commonscat Multimedia: Astra-Unceta SA

---

 |

* Wd Datuak: Q65559719
* Commonscat Multimedia: Astra-Unceta SA
**Astoria antzokia** Donostiako zinema-areto bat izan zen, Amara Berri auzoko Antso Jakitunaren hiribidean zegoena.

Historia
--------

1961eko apirilaren 2an inauguratu zen, une hartan zinema industriak zuen eskaintzari aurre egiteko tamaina handiko pantaila izango zuen areto baten beharra betetzeko eta hazten ari zen ikuslegoari erantzuteko. 1524 ikusle sar zitezkeen bertan. Kale berean, Rex zinema zegoen.

Irekiera ekitaldian historiako film ezagunenetako bat eman zuten bertan: William Wyler-ek zuzendutako Ben-Hur. 1963an, lehen aldiz, Donostiako Zinemaldiko atal ofizialeko filmak Astorian eman zituzten, Victoria Eugenia Antzokiaren dotorezia mailara heldu gabe, baino nabarmen handiago emanaldi jendetsuak hartzeko.

Zineaz gainera beste erakustaldi mota batzuetarako erabili izan zen Astoria. 1972an, Uztapide bertsolariari omenaldia ezin zitzaion, beste bertsolari ospetsuen parte hartzearekin, tartean baitziren Basarri, Xalbador, Mattin, Garmendia, Lazkano, Lizaso, Mugartegi, Egileor eta Arozamena.Musika Hamabostaldiak ere izan du bere lekua Astorian. Nabarmentzekoa izan zen Maurice Bejart-en *Ballet del Siglo XX*-ren emanaldia 1980ean.

1988an Astoria zinema itxi egin zen multizinema bihurtzeko; garai horretako azken filma Emile Ardolinoren *Dirty dancing* izan zen. 1989an eraberritu zuten eraikina, eta orduan, 1900 ikusleentzako 7 areto egin zituzten.

Astoria zimena aretoak 2005eko otsailaren 14an, igandearekin, eman zuen azken saioa. SADE enpresako gerente Leopoldo Arsuagak esan zuen penaz itxi behar izan zutela zinema "*handiegia zelako hiriaren eskarirako, eta, gainera, handik kilometro batera Warner enpresak aparkalekua duen gune handia ireki behar zuela*." Garairik onenean, Astoria zinemak 750.000 ikusle hartzen zituen urtean.

Eraispena eta Astoria hotela
----------------------------

Astoria eraikinak 1500 metro koadroko oinplanoa hartzen zuen, Pio XII.a plazatik Familia Santuaren kaleraino. Eraitsi zutenean geratu zen orubean, Joaquin Zubiria arkitektoak diseinatutako hiru izarreko hotela (120 gela) eta 63 etxebizitzeko eraikina altxatu zuten. Hotel berriko instalakuntzek zinema izan zuten dekorazio gai nagusi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Sada, Javier*
Cinematografos donostiarras
2. ↑  Aguirre, Rafael
Donostia / San Sebastián, 1813-2013 Efemerideak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492945

 |

* Wd Datuak: Q20492945
**Din-din iturria** Donostiako Igeldo auzoan dagoen iturri bat da, Marabieta baserritik Amoene baserrirako bidearen behealdean.

Ezaugarriak
-----------

Aipagarri du gotiko itxurako aurrealdea, hareharrizko silarriz eginda (arku zorrotza hurrenez hurreneko zenbait molduratan). Harlanduak, goialdean, zirkulu erdiko arku baten errepikapenaz apaindutako frisoa darama eraikuntza osoaren erremate gisa. Garai batean, iturriarekin batera zutabe bat edo gehiago bazeuden ere horien oinarria besterik ez da geratzen. Igeldoko San Pedro elizaren jatorrizko konfiguraziotik etor litezke arkuak.

Iturriko ura errepidearen azpian sortzen da. Egun, iturriak oraindik ura ematen du, nahiz eta, ziurrenik, orain udal saretik datorren.

Ondarea
-------

Eusko Jaurlaritzak izendatutako ondarea da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Iturriak | Igeldo Herriko webgunea» *www.igeldo.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-26).
2. ↑    *Hirigintza Ondarea Babesteko Plan Berezia. "2.2. ORDENANTZA PARTIKULARRAK" dokumentua.* .
3. ↑   «Din - Din iturria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65718389
* Commonscat Multimedia: Din-Din iturria

---

 |

* Wd Datuak: Q65718389
* Commonscat Multimedia: Din-Din iturria
**Dragoljub** (serbieraz: Драгољуб) eslaviar gizonezko ponte-izen bat da, serbiar talde etnikoko kideen artean erabiltzen dena.

Esanahia
--------

Dragoljub izena bi hitzen erroak elkartuz sortzen da. Alde batetik *Drag*- (драг) aurrizkiak "maitea" edo "maitatua" esan nahi du. Gramatikalki, "maitatua" edo "kuttuna" gizonezkoentzat "dragi" (драги) eta emakumezkoentzat "draga" (драга) esaten da. Serborkroazieraz badaude hitz honi erreferentzia egiten dioten izenak, adibidez gizonezko **Dragan** (Драган) eta **Dragiša** (Драгиша) eta emakumezko **Dragana** (Драгана) eta **Dragica** (Драгица) -eta baita ere antzeko edo eratorritako izen denak-.

Bestetik "-ljub" atzizkia (љуб) "maitatu" hitzaren erroa da. Serbieraz (serbokroazieraz), gramatikalki, "maitasun" "ljubav" (љубав) esaten da, eta "maitatu" "ljubiti" (љубити).

Dragoljub, beraz, pleonasmo bat da berez (hitz biren errepikapena onomastikan edo toponimian). Euskaraz "Maitasun kuttuna" edo "Maitasun laztana" izango zatekeen bere esanahia.

Dragoljub izena duten pertsona ezagunak
---------------------------------------

* Dragoljub Brnović (1963an jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Čirić (1935-2011), xakelaria.
* Dragoljub Davidović (1946an jaioa), politikaria.
* Dragoljub Janošević (1923-1993), xakelaria.
* Dragoljub Jeremić (1978an jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Ljubičić (1962an jaioa), aktorea eta komediagilea.
* Dragoljub Mićunović (1930ean jaioa), politikari liberala, sozialismoarekiko disidentea eta filosofoa.
* Dragoljub Mihailović "Draža" (1893-1946), Serbiar eta Jugoslaviar Armadako militarra, txetnik mugimenduaren buruzagia.
* Dragoljub Milisavljević (1951n jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Milošević (1929-2005), futbolaria eta futbol-entrenatzailea.
* Dragoljub Minić (1936-2005), xakelaria.
* Dragoljub Ojdanić (1941ean jaioa), Jugoslaviar Armadaburu ohia, eta Jugoslaviako defentsa ministro ohia.
* Dragoljub Popović (1951n jaioa), epailea, Giza Eskubideen Europako Auzitegiko kide.
* Dragoljub Simonović (1972an jaioa), futbolaria eta futbol-entrenatzailea.
* Dragoljub Velimirović (1942-2014), xakelaria.
* Dragoljub Vidačić (1970ean jaioa), saskibaloi-jokalari eta entrenatzailea.
* Dragoljub Vukotić (1924–1997), gorren aldeko ekintzailea, Gorren Nazioarteko Federazioako lehendakari ohia.

Antzeko izenak
--------------

Badaude anteko esanahia duten izenak. Antzekoena, **Ljubodrag** (Љубодраг) dugu, bi hitz-erroen ordena aldatuz. Antzeko esanahia duten ponte-izenen artean **Dragoslav** (Драгослав), zeinaren esanahia "Maitasun loriatsua" edo "maitasun goratua" den; **Dragomir** (Драгомир), zeinaren esanahia "bakea maita duena" den; esanahi bereko **Ljubomir** (Љубомир); **Dragutin** (Драгутин); **Miodrag** (Миодраг), zeinaren esanahia "maitasun arduratsua" zatekeen eta **Predrag** (Предраг) zeinak "oso maitatua" esan nahi duen.

Iturriak
--------

Artikulu hau egiteko ingelerazko Wikipedia zien frantsesezko Wikipedia erabili izan ditugu.
**Atzerritarra** bertako nazionalitatea ez duen herritarraren kondizioa da. Atzerritarrak egoliarrak zein ez egoiliarrak (turistak, aldi baterako ikasleak, adibidez) izan daitezke. Atzerritarraren kondizioa ez da betirakoa, herritar baten nazionalitatea aldatu egin daitekeelako bizitzan zehar. Ordenamendu juridiko gehienetan, legezko atzerritarrak eta legez kanpoko atzerritarrak bereizten dira, herrialde horretan egon eta bizitzeko izapideak burutu eta baimenak dituzten.

Aterritarra Espainian
---------------------

Atzerritarra Espainian izango da, atzerritarrek Espainian dituzten eskubide eta askatasunak arautzen dituen Lege Organikoa aplikatzearen ondorioetarako, Espainiako naziokotasunik ez duena, hargatik eragotzi gabe lege berezietan eta Espainia partaide den nazioarteko itunetan ezarritakoa.

Epigrafe honetan informazio erabilgarria jasotzen da muga-kontrolari buruz, Europar Batasuneko herritarren zirkulazioari buruz, bisatua behar den edo ez eskatzen den herrialdeen zerrendari buruz, atzerritarrei espedienteak izapidetzeko egoerari buruzko informazioa, asiloa eta aterpea izapidetzeko moduari buruz, aberrigabeei buruz, Schengengo Tratatuaren akordioei buruz, eskaera-ereduei buruz eta gai hori arautzen duten administrazio-prozedurei eta oinarrizko araudiei buruz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Ministerio del interior» *Atzerritarrak*.

Ikus, gainera
-------------

* Etorkin

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q473741
* **Identifikadoreak**
* BNF: 13318991v (data)
* GND: 4003725-3
* LCCN: sh85003545
* NDL: 00562122
* NKC: ph119254
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 010384
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q473741
**Decatur konderria** (ingelesez: *Decatur County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Leon da. 2010eko zentsuaren arabera 8.457 biztanle zituen, Decatur kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Decatur konderriak 1.381,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,14 ura dira. Beste 1.377,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.457 pertsonetatik 8.127 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 181 dira. 149 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 53 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 75 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156634
* Commonscat Multimedia: Decatur County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124414964
* LCCN: n86013909
* NARA: 10046823
* **Lekuak**
* OSM: 1789780
* TGN: 7019179

 |

* Wd Datuak: Q156634
* Commonscat Multimedia: Decatur County, Iowa
**Balkhax** (kazakheraz *Балқаш Көлі*; errusieraz *Озеро Балхаш*) Erdialdeko Asian dagoen ur gaziko aintzira da, Kazakhstan hego-ekialdeko aldean. Aintzirako ibai nagusia Ili ibaia da, baina beste zazpi ibai txikietatik ere hartzen du ura: Karatal ibaia, Aksu ibaia, Lepsi ibaia, Byan ibaia, Kapal ibaia eta Koksu ibaia. Erdialdeko Asiako arro endorreikoan kokatzen da Kaspiar Itsasoa eta Aral itsasoarekin batera.

Aintzira azaroaren bukaeratik udaberrira izoztuta dago.

Historia
--------

103 urtetik VIII.menderaino, txinatarrek aintzirari *Pu-Ku* edo *Bu-Ku* deitzen zioten. Qing dinastian, aintzira Txinako ipar-mendebaldeko muga zen. Hala ere, 1871an sinatutako Itunari esker, bai aintzira bai bere eskualdea Errusiar Inperioaren eskuetan bukatu zen. 1991an Sobietar Batasuna desagertu zenean, Kazakhstanen barruan egongo zen.

Ikus, gainera
-------------

* Asiako geografia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-06-29). *171. araua: Asiako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q134485
* Commonscat Multimedia: Lake Balkhash

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130376876
* GND: 4644329-0
* NKC: ge889430
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 35904

 |

* Wd Datuak: Q134485
* Commonscat Multimedia: Lake Balkhash
**Auersperg jauregia** (alemanez: *Palais Auersperg*) jatorriz **Palais Rosenkavalier** deitua, Josefstadt auzoko Auerspergstraße kalean dagoen jauregi barrokoa da, Vienan.

Auersperg jauregia 1706 eta 1710 artean eraiki zen Rottenhof zaharrean, Johann Bernhard Fischer von Erlach eta Johann Lukas von Hildebrandt arkitekto ezagunen planen arabera, Hieronymus Capece de Rofrano-rentzat, aurreko izenaren Rosenkavalier izenarekin. Jauregiaren erdiko atala 1720 eta 1723 artean aldatu zuten Johann Christian Neupauerreren arabera.

1749an, Josef Saxe-Hildburghausengoa printzearen jauregia neguko egoitza gisa erabiltzen hasi zen. Giuseppe Bonno kontratatu zuen jauregiko musika zuzendari gisa. 1754 eta 1761 artean, astero musika ikastaroak egin ziren neguan zehar.

1759tik aurrera, jauregia alokatu zuen eta Christoph Willibald Gluck kontratatu zuen bertan egiten ziren kontzertuen zuzendari nagusi gisa.

1777an Auersperg jauregiko Johann Adam printzeak, Frantzisko I.a eta Maria Teresa enperadorearen adiskide eta konfidentea, jauregia erosi zuen, garai hartan Palais Rofrano deitzen zena.

1940an, Ferdinand Auerspergek Palais heredatu zuen eta 1942an, bere arreba Christiane Croyk bere herentzia onartu zuen. Bigarren Mundu Gerran familiarekin bizi zen Auesperg jauregiaren goiko geletan. Bigarren Mundu Gerran bertan zeuden erresistentziako kideak ere ezkutatu zituzten. Auesperg jauregia Alliierte Kommandanturek, Aliatuen Kontrol Kontseiluaren indar poliziaren esku geratu zen eta gero haien egoitza gisa erabili zuten.

Konsul Alfred Weissek, Arabiako Kaffee fundatzaileak, erosi zuen Auesperg jauregia 1953an. 1953an eta 1954an Oswald Haerdtl arkitektoak zabaldu zuen, laranjeria, neguko lorategia eta gela funtzionalagoak gehitu zituena. Alfred Weissek 600 lagunentzako kafetegi handi bat ireki zuen Auesperg jauregian, ondoan terraza batekin.

2006 hasieran, Auesperg jauregia berriro saldu zen Europako familia zahar bati. Estatuak apartamentu berdinak izaten jarraitzen dute eta helburu musikaletarako erabiltzen dira oraindik. Datozen urteetan Auesperg jauregia zaharberrituko da eta museo txiki bat egitea aurreikusten da. Gaur egun, Auesperg jauregiak mota askotako musika ekitaldietarako erabiltzen da; hamaika logela ditu eta gehienez 1000 gonbidatu izan ahal dira.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q264612
* Commonscat Multimedia: Palais Auersperg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238123542
* **Ondare historikoa**
* Austria ObjektID: 41238

 |

* Wd Datuak: Q264612
* Commonscat Multimedia: Palais Auersperg
Aranmula ispilua bukatuta.
Aranmula Kannadi era sinpleaz.
Aranmula Kannadi saltzeko prestatuta.
**Aranmula kannadi** edo **Aranmula ispilu** (malabareraz: ആറന്മുളക്കണ്ണാടി Indiako Kerala estatuko Aranmulan egiten diren metalezko ispiluak dira. Objektu hauek tradizio luze eta aberatsa dute.

Ezaugarriak
-----------

Ispilu hauek eskuz, metalezko aleazioez egiten dira. Ohiko ispiluekin konparatuta hauek metala distirarazten lortzen dira. Horri esker hauen islak ispilu tradizionalenak baino garbiagoak dira. Aleazioen formula zehatza ez da ezagutzen zeren eta familia bakoitzak ezkutuan gordetzen baitzuen. Metalurgian adituek kobrea eta eztainua formularen konponenteak izan behar direla pentsatzen dute. Gainazal islatzailea lortzeko artisauek egunak irauten duen leuntzeko prozesua egiten dute. Egiteko beira ez da erabiltzen.

Garrantzia
----------

Metalezko ispilu hauek Keralako tradizio luze baten ondorioa dira eta, horregatik, balore historiko eta kultural handia dute. Gaur egun familia bakarra da Aranmulan egiten dituenak. Keralako objektu enblematikoak dira.

Kondaira
--------

Kondairaren arabera Aranmula kannadien jatorria Aranmulako Parthasarathy tenpluarekin dago lotuta. Esaten den arabera egileak Tirunelveli barrutitik Aranmulara eraman zituzten. Zortzi familiak omen ziren eta errege autoritate batek tenplu horretara eraman zituen, orain mende asko, bertan ispiluak egin zitzatela.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* aranmulakannadi.org
* aranmulamirror.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3595620
* Commonscat Multimedia: Aranmula kannadi

---

 |

* Wd Datuak: Q3595620
* Commonscat Multimedia: Aranmula kannadi
**Decatur konderria** (ingelesez: *Decatur County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Decaturville da. 2010eko zentsuaren arabera 11.757 biztanle zituen, Decatur kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Decatur konderriak 893,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 28,59 ura dira. Beste 864,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.757 pertsonetatik 11.255 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 308 dira. 337 beltzak edo afroamerikarrak. 23 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 110 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Decatur County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489430
* Commonscat Multimedia: Decatur County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132526408
* LCCN: n80149151
* NARA: 10040018
* **Lekuak**
* OSM: 1847620
* TGN: 2001856

 |

* Wd Datuak: Q489430
* Commonscat Multimedia: Decatur County, Tennessee
Troska erreka, eskuinetiko adarrik emankorrena.
**Aranguren** Alkizako bi erreka nagusietako bat da, izen bereko baserriaren ondoan sortzen dena. Aldapa bailara zeharkatzen du eta Oria ibaiaren adar den Asteasu errekan isurtzen ditu urak.

Zazpi adar ditu: Enaizpuru, Urdanasi, Murkaitz, Iturritxiki, Txapiola, Iturrriberri, Untzulo eta Troska. Lehen lauak ezkerretik datoz, hots, eguteratik eta ur-emari nahikoa irregularra dute. Gainerako lauak, ospeletik datozenak, emari handiagokoak dira.

Egurrolako zubitik behera Arraiaga erreka esaten zaio.

XVI. mendean izen handia izan zuen Egurrola burdinola Aranguren errekako urak baliatzen zituen.

Oraa eta Goiko Errota errotek bere urak baliatu zituzten alea jotzeko energia lortzeko. Biak 1953a arte aritu ziren lanean artoa eta garia ehotzen.

2020ra arte Aranguren errekan, Ikilisagasti baserriaren ondoan, egon da Zizurkilgo edateko uraren hartunetako bat, Elbarrena bailara hornitzen zuena. Hartune horrek, halaber, Asteasuko Upazan bailarako baserri batzuk eta Alkizako industria-gune zaharreko eraikinak ere hornitu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Aranburu, Pello Joxe, 1936-.  ([2001]). *Alkiza auzo eta hiribilduaren : azterketa historikoa (1348-1950).*  Alkizako Udala ISBN 84-606-3058-7. PMC 434253952. (Noiz kontsultatua: 2020-05-01).
2. ↑   «Oilategitik» *www.oilategitik.net* (Noiz kontsultatua: 2020-05-01).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97205083

 |

* Wd Datuak: Q97205083
Farmakologian, **dosia** botika baten osagai aktiboaren edukia nahiz izaki bizidun bati aldi bakoitzean eman beharreko botika-edukia da, hartze unitate bakoitza kopuruz, unitateko bolumenez nahiz pisuz, aurkezpenaren arabera.

Gaindosia, botika bat gomendaturiko kopuruaren gainetik hartzea da. Oso muturrera eramanez gero, dosi hilgarria izan daiteke.

Botikak dosianitz edo dosibakar eran aurkez daitezke. Dosibakarrean, botika unitate bakoitzak, hartze bat adierazten du, eta bere lote eta iraungitze datarekin identifikatua dator.

Ospitalean erabiltzeko, dosibakarra erabiltzen da, geroz eta ohikoago bihurtzen ari dena, ospitaletako farmazia bulegoen bidez, arretako 2. eta 3. mailako bezala izendaturikoak.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Toxikologiako Institutu Nazionala, Informazio Toxikologikoaren Zerbitzua, Espainia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q473420
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q473420
Nazio Batuen Erakundeko egoitza, munduko erakunde diplomatikorik handiena.
Ger van Elk, *Symmetry of Diplomacy*, 1975, Groninger Museum.
**Diplomazia** estatuen edo nazioarteko erakundeen arteko harremanei dagokien politikaren adarra da, bai eta harreman horiek bideratzen dituzten pertsona eta erakundeen multzoa ere. Diplomazia, oro har, nazioarteko negoziazioei dagokio, eta nazioarteko harremanak bideratzean datza. Adar honek antzen dituen gai ohikoenak bakea, gerra, salerosketak, ekonomia eta kultura dira. Diplomazian jarduteko egitekoa duenari **diplomazialari** esaten zaio.

Diplomazia kanpo-politikaren tresna nagusia da, estatu batek munduarekin dituen harremanak bideratzen dituzten helburu eta estrategia zabalagoak ordezkatzen dituena. Nazioarteko itunak, hitzarmenak, aliantzak eta kanpoko politikaren beste erakusgaiak negoziazio eta prozesu diplomatikoen emaitza izan ohi dira. Diplomazialariek estatu baten kanpo-politika egokitzen ere lagun dezakete, gobernamenduko langileei aholkuak emanez.

Metodo, praktika eta printzipio diplomatiko modernoak Europako XVII. mendeko ohituretatik sortu ziren neurri handi batean. Mendearen hasieran, diplomazia profesionalizatu egin zen; munduko estatu burujabe gehienek berretsitako 1961eko harreman diplomatikoei buruzko Vienako Hitzarmenak prozedura, metodo eta jokabide diplomatikoen esparrua eskaintzen du. Diplomazia gehienak egiaztatutako funtzionarioek zuzentzen dituzte, hala nola kontsul eta enbaxadoreak, atzerriko gaietarako bulego zehatz baten bidez. Diplomatikoek misio diplomatikoen bidez egiten dute lan, gehienetan kontsulatuen eta enbaxaden bidez, eta laguntza-langile ugariren mende daude; beraz, zenbaitetan diplomazia hitza langile diplomatiko eta kontsularrei eta atzerri-ministerioko funtzionarioei ezartzen zaie.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-03-12).
2. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-03-12).

Ikus, gainera
-------------

* Nazioarteko harremanak
* Kanpo-politika

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1889
* Commonscat Multimedia: Diplomacy

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX526603
* BNF: 119472556 (data)
* GND: 4012402-2
* LCCN: sh85038179
* NDL: 00562104
* NKC: ph119467
* NARA: 10638058
* AAT: 300262855
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 026460
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000067551

 |

* Wd Datuak: Q1889
* Commonscat Multimedia: Diplomacy
**Don't be too CNN** (txinera sinplifikatuz: 做人别太CNN) Mu Rong Suan abeslari txinatarrak abesturiko abestia da. Abestia, Tibeten 2008an egondako istiluetan CNN telebista kateak eta Europa eta Ameriketako Estatu Batuetako komunikabideen manipulazioa salatzeko kaleratu zen Txinako Herri Errepublikako hainbat webguneetan 2008ko apirilean.

Ezaugarriak
-----------

Abestia, bideo moduan zabaldu zen eta bertan abestiaren abeslariaren argazkiak, Tibeti buruzkoak, eta Alemaniako eta Ameriketako Estatu Batuetako webgune ezberdinek Tibeten egondako istiluei buruzko argitaraturiko albisteen manipulazioaren adibideak agertzen dira.

Abestia 2008ko entzunenetakoa izan zen Txinako Herri Errepublikan.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Abestia Youtube.com webgunean.
* **(Gaztelaniaz)** Europa eta Estatu Batuetako komunikabideen manipulazioa Tibeteko istiluei buruz Rebelion.org webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256330

 |

* Wd Datuak: Q12256330
*Ez nahasi asteroidearekin.*
**Astroidea** (gorriz)
Geometrian, **astroidea** (**tetrakuspidea**, **kubozikloidea** edo **parazikloa** izenekin ere ezaguna), lau kuspideko hipozikloide bat da. Beste hitz batzuetan esanda, astroidea erruleta bat da, zirkunferentzia baten (sortzailea) P puntu baten ibilbideak deskribatzen duena erradio laukoitzeko beste zirkunferentzia baten barrutik (gidatzailea) ukituz eta irristatu gabe biratzen duenean. Izena grezierazko *astro* hitzetik hartzen du, *izarra* esan nahi duena.

Ekuazioak
---------

Deltoidearen ekuazio parametrikoak hauek dira:

{\displaystyle {\begin{cases}x(t)=\cos ^{3}(t)\\y(t)=\sin ^{3}(t)\end{cases}}}
non {\displaystyle t\in [0,2\pi ]} den.

Kartesiar koordenatuetan:

{\displaystyle x^{\frac {2}{3}}+y^{\frac {2}{3}}=a^{\frac {2}{3}}\quad }
edo bere baliokidea:

{\displaystyle (x^{2}+y^{2}-a^{2})^{3}+27a^{2}x^{2}y^{2}=0}
non **{\displaystyle a}** zirkunferentzia gidatzailearen erradioa den.

Astroideak mugatutako gainazaleraren azalera:

{\displaystyle A={\frac {3}{8}}\pi a^{2}}
Astroidearen luzera:

{\displaystyle \ell =6a}

Ikus, gainera
-------------

* Deltoidea, hiru kuspideko kurba bat
* Reuleaux-en hirukia
* Superelipsea

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Astroid" MathWorld-en.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q739762
* Commonscat Multimedia: Astroid

---

 |

* Wd Datuak: Q739762
* Commonscat Multimedia: Astroid
**Dina Bousselham** (Tanger, Maroko, 1990eko uztailaren 27a) hispano-marokoar aholkulari politikoa eta politologoa da. Espainiako Ahal Dugu alderdi politikoko kide ohia da. 2020ko maiatzaz geroztik *La Última Hora* egunkari digitaleko zuzendaria da.

Bizitza
-------

1990ean jaio zen Tangerren. Tangerko *Instituto Español Severo Ochoa* ikastetxean ikasi zuen. 18 urterekin Madrilera joan zen ikastera eta futbolean jokatzera. Madrilgo Complutense Unibertsitatean Politika zientzia ikasi zuen, eta Pablo Iglesias Turrión izan zuen irakasle. Bien bitartean, CF Pozuelo de Alarcón eta Santa María Caridad futbol taldeetan jokatu zuen. 2010ean futbola utzi zuen, ikasketetan arreta osoa jartzeko.

2014an Iglesiasek Ahal Dugu alderdi politikoa sortu eta gutxira eurodiputatu hautatu zutenean, honek Bousselham aholku-kabineteburu izendatu zuen. Ondoren, Madrilgo Erkidegoko Ahal Dugu alderdiko buru izendatu zuten eta Madrilgo Erkidegoko Biltzarrerako hauteskundeetarako hautagai aukeratu zuten. Hala ere, ez zuen hautes-zerrendan joaterik izan orduan espainiar herritartasuna ez zuelako. 2020ko maiatzaren 11an Ahal Dugu alderdia utzi zuen *La Última Hora* egunkari digitaleko zuzendari izateko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «La dirigente de Podemos Dina Bousselham dimite de sus cargos para dirigir un nuevo medio de comunicación» *El Diario* 2020-05-11 (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Serrato, Fran.  (2019-05-11). «La asesora de Pablo Iglesias se queda sin escaño» *El País* (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61222625
* Commonscat Multimedia: Dina Bousselham

---

 |

* Wd Datuak: Q61222625
* Commonscat Multimedia: Dina Bousselham
Astur-leonesaren hizkuntza edo taldeak, eonaviegoa ere sartuta.
**Astur-leonesa** edo **astur hizkuntza taldea** antzinako astur tribuaren lurraldean, ondoren Asturias eta Leongo erresumak izanen zirenak, latinaren bilakaeraren ondorioz sortutako mintzairei ematen zaien izena da. Askotan asturierarekin (*bable*a) nahasi ohi da, nahiz eta, filologo gehienen aburuz, haren aldaeretako bat besterik ez den.

Astur-leonesaren aldaerek hainbat izen hartzen dituzte, eremu geografikoaren arabera:

* Asturiera (*asturianu*, *bable*) Asturiasko Printzerrian.
* Leonesa (*llionés*) Leon eta Zamorako zenbait ingurutan.
* Mirandesa (*lhengua mirandesa*) Miranda do Douro-n (Portugal): han ofiziala da.

Halaber, ondoko biak astur-leonesaren eta gaztelaniaren arteko aldaerak dira:

* Extremeñoa (*estremeñu*) Salamancako hegoaldean eta Extremadurako iparraldean hitz egiten den mintzaira, gaztelaniaren eragin handia duena.
* Montañesa edo kantabriera (*montañés* edo *cántabru*) Kantabriako mendebaldean, hori ere oso ahuldua.

Hiztun kopurua
--------------

Ez dago astur-leonesaren barruan sartzen diren mintzairen hiztunen kopuruari buruzko datu zehatzik, Leonen, Kantabrian nahiz Extremaduran ez baita ikerketa estatistikorik egin. Hala ere, Asturiasko eta Miranda do Douroko datuak nahiko zehatzak dira.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Izena | Hiztunak |  % |
| Asturiera | 550.000 | 88,8 |
| Leonera | 55.000 | 8,9 |
| Mirandera | 15.000 | 2,3 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Modu horretara aipatzen da Euskaltzaindiaren 38. arauan, 204. orrian.

Ikus, gainera
-------------

* Eonaviegoa (galiziera-asturiera)

Kanpo estekak
-------------

* **(Asturieraz)** Asturiasko II. Ikerketa Soziolinguistikoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q35390
* Commonscat Multimedia: Asturleonese language

---

 |

* Wd Datuak: Q35390
* Commonscat Multimedia: Asturleonese language
**Dimitri from Paris** (Istanbul, Turkia, 1963ko urriaren 1a) Dimitri Yerasimos musika ekoizle eta DJ frantziarraren izengoitia da.

Ibilbidea
---------

Dimitrios Yerasimos Istanbulen jaio zen; gurasoak greziarrak ziren. 3 urterekin, bere familia Parisera joan zen bizitzera. Nerabe urtetan disko asko erosten ditu eta 17 urterekin DJ gisa musika-karrera egitea aukeratu zuen. Gaztea aldizka Wagram aretoan DJ gisa maiz izaten zen.

Radio FM en France irratian hasi zuen DJ ibilbidea, eta, ondoren, Skyrockera eta, azkenik, NRJra igaro zen, Frantziako irrati-kate nagusietako batera, 1986an. Bertan, Frantzian emandako house musikako lehen programa aurkeztu zuen. Lan horrekin batera, moda-etxeetako desfileetarako musika ekoiztu zuen, hala nola, Chanel, Jean-Paul Gaultier, Hermès eta Yves Saint Laurent. 1993 eta 1994 bitartean, bi EP argitaratu zituen bakarka, eta Yellow Productions *La Yellow 357''* konpilatzen lagundu zuen.

1996an Dimitrik bere lehen iraupen luzea argitaratu zuen, *Sacrebleu*. Jazz, samba eta housetik hasi eta estilo ezberdinak sotilki nahastuz, *Sacrebleu*k 300.000 kopia saldu zituen mundu osoan, eta *Mixmag* aldizkariak urteko disko izendatu zuen. Disko honen ondoren, 2000. urtean, *A Night at the Playboy Mansion* eta *Disco Forever*, 2001ean, *My Salsoul*, 2002an, *After the Playboy Mansion* eta, 2003an, *Cruising Attitude*  daude. Gainera, bere ibilbidean zehar, Dimitrik ehunka artista ezberdinen grabazioak nahastu ditu, besteak beste, *the Brand New Heavies*, *Étienne Daho*, *New Order*, *Björk* eta Venezuelako *Los Amigos Invisibles* taldearenak.

2009ko maiatzean, *Night Dubbin* izeneko bilduma kaleratu zuen, hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaierako eta laurogeiko hamarkadaren hasierako dantza-musikako hiru disko biltzen dituena.

Diskografia
-----------

### Estudioko albumak

* *Sacrebleu*, 1996
* *Cruising Attitude*, 2003

### Bildumak

* *A Night at the Playboy Mansion, 2000*
* *Disco Forever*, 2000
* *My Salsoul*, 2001
* *After the Playboy Mansion, 2002*
* *In the House*, 2004
* *Neko Mimi Mode*, 2004
* *TV Tokyo Animation Tsukuyomi–Moon Phase– Best Collection "Zenbu, Kikitakunacchatta…"*, 2005
* *In the House of Love*, 2006
* *Cocktail Disco*, 2007
* *Return to the Playboy Mansion*, 2008

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Albumak komentatuak.
* **(Ingelesez)**:Dimitri from Paris All Music Guiden.
* **(Ingelesez)**:DJ Dimitri from Paris club-night of note at Queen
* **(Ingelesez)**:Dimitri From Paris *Resident Advisor* webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q934926
* Commonscat Multimedia: Dimitri from Paris

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5125797
* ISNI: 0000 0000 5515 5369
* BNF: 139740503 (data)
* GND: 135108357
* LCCN: n2004068704
* NKC: xx0035724
* SUDOC: 078069122

 |

* Wd Datuak: Q934926
* Commonscat Multimedia: Dimitri from Paris
**Dimitar Hristov** (bulgarieraz: Димитър Христов) 1796-1860, **Dimitar Zograf** gisa ezagunagoa (bulgarieraz: Димитър Зограф), Bulgariako margolaria izan zen. Bereziki ikonoak eta muralak egin zituen.

Biografia
---------

Dimitar Hristov Samokoven jaio zen, Hristo Dimitrov-en semea eta Zahari Zografen anaia nagusia zen. Aitak ikonografia irakatsi zion bere tailerrean. Aita 1819an hil zen eta, orduan, Dimitarrek, ordurako oso margolari ezaguna, aitaren tailerraren zuzendaritza hartu zuen. Ordutik, aita zituen bezeroak hartu zituen: monasterioak eta arkitekto ezagunak. Dimitarrek Zahari anaia txikiari irakatsi zion, ia aita baten gisa, 1830 arte. 1822an Dimitar Zograf Hristiyaniya-rekin ezkondu zen; zazpi seme-alabak izan zituzten: Zafir (1823), Nikolas (1828), Atanas (1831), Zahari (1834), Ivan (1840), Domna (1843) eta Paul (1847). Horietatik lau aitaren tradizioa jarraituko zuten, ikonografoak izanik; ezagunean Zafir izango zen, Stanislav Dospevski izenarekin ezaguna.

Dimitarrek bere lanak ez zituen sinatzen. Hara ere, identifikatzeko ez dira zailak zeren eta haien kalitatea nabaria baita. Zaharirekin batera Rilako monasterioa, Bulgariak handiena, apaindu zuen.

Iruditegia
----------

* Troeruchitsa ikonoa.*Troeruchitsa* ikonoa.
* Zahari Zografen erretratua.*Zahari Zografen erretratua*.
* Rilako monasterioaren freskoa.Rilako monasterioaren freskoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Zahari Zograf

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3657670
* Commonscat Multimedia: Dimitar Zograf

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 304106322
* GND: 1210895358
* LCCN: n2013039367

 |

* Wd Datuak: Q3657670
* Commonscat Multimedia: Dimitar Zograf
AstroTurf belar artifiziala.
Belar artifiziala oso gertutik ikusia.
***Astroturfing*** terminoa hauteskunde-propagandaren eta merkataritza-iragarkien arloko harreman publikoen kanpainei egiten die erreferentzia, norbaiten ekintzak naturaltasun-itxura eman nahi duenean, bere inguruko gizartetik jaiotako ekimen bat izango balitz bezala. Izena ingelesezko hitz-joko bikoitz batetik dator, *grassroots* kontzeptutik abiatuta (hitzez hitz "belar-sustraia", metaforikoki "oinarrizko mugimendu"). Kontzeptu horrek balio du komunitate bateko kideen elkarreraginetik "behetik" sortzen diren gizarte-oinarriko mugimenduak kalifikatzeko. Bestalde, AstroTurf belar-artifizialaren marka estatubatuar ezaguna da, eta bere produktuak itxura naturala izateko diseinatuta daude. Hala, *astroturfing-ek* artifizialtasun horri egiten dio erreferentzia, zenbait kanpaina komertzialen gizarte-oinarri faltsu horri.

Horrelako kanpaina baten helburua da erakunde politiko edo komertzial baten ekintzak mozorrotzea, euren ekintza bat-bateko erreakzio publiko independentea bezala agertuz, beste entitate, produktu, zerbitzu eta abarren aurrean.

Horretarako, *astroturferrak* (intoxikatzaileak) itxuraz askotarikoak eta geografikoki banatuak diren gizabanako gutxi batzuen ekintzak antolatzen saiatzen dira, bai jarduera esplizitu, subliminal eta are ezkutuagoen bidez, eta kausa baten zale sutsuen itxura ematen dute.

Gai batengatik interesa duen partikular batek, enpresa handiek, erakunde aktibistek edo irabazi asmorik gabekoek antolatu eta finantzatutako talde profesionalek antola dezakete *astroturfing-a*.

Ikus, gainera
-------------

* Ad hominem argudioa
* Agente zirikatzaile
* Bandera faltsuko operazio
* Divide et impera
* Gerra psikologiko
* Gorroto-diskurtso
* Propaganda beltz

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q752177

 |

* Wd Datuak: Q752177
**Arratzola** (azentua bigarren silaban) Atxondo herriko auzoa da gaur egun. Hala ere, 1962. urtera arte herri independente gisa funtzionatu zuen. Urte horretan Apatamonasterio eta Axpe-Martzaa herriekin bat egin eta Atxondo sortu zuten.

Arratzola Anboto mendiaren magalean dago kokatua, eta bertan jaio da izen bereko erreka, aurrerago Ibaizabal sortuko duena Zumelegirekin batera.

Arratzolatik gertu, XX. mendera arte funtzionatu izan dute burdin eta berun meatze batzuk. Horiek garraiatzeko trenbide bat zegoen, Durango-Elorrio burdinbideko adar bat zena. 1990eko hamarkadan trenbide hori eraldatu eta bide berde bat eratu dute.

Ikuspegi orokorra

Jaiak eta ospakizunak
---------------------

Arratzolako jaiak Andre Mariaren Jasokundearen omenez egiten dira, abuztuaren 15aren inguruan.

Argazki galeria
---------------

* San Migel elizaSan Migel eliza
* PlazaPlaza

Ikus, gainera
-------------

* Atxondo

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Arratzola 1842tik aurrerako erroldetan udalerrietako datuak jasotzen dituen webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2863586
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305871617
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00501/eu\_a\_5016/a5016

 |

* Wd Datuak: Q2863586


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Atxondo | Atxondoko herriak | Atxondo |
| Apatamonasterio · Axpe-Martzaa · Arratzola |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
*Artikulu hau Nafarroako Berriozar udalerriko Doneztebe eliza berriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Doneztebe eliza zaharra (Berriozar)».*

**Doneztebe eliza berria** Nafarroako Berriozar udalerrian dagoen eraikina bat da.

Kokalekua
---------

Iruñalde kaleko 7. zenbakian dago.

Historia
--------

Berriozarko herrigune historikoan dagoen XII. mendeko Doneztebe eliza zaharra ordezkatu du.

Eraikina
--------

Oinplano laukizuzeneko eraikina da, burua koruarekin batera zuzena da eta dorre prismatiko handi bat du. Tenpluari Ebanjelioaren aldetik kaperatxo bat gehitu zitzaion, eta buruaren atzealdean sakristia. Tenpluko eskultura irudi garrantzitsuena erretaula nagusia da.

* 
*

Ikus gainera
------------

* Doneztebe eliza zaharra (Berriozar)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22667088
* Commonscat Multimedia: Church of San Esteban, Berriozar

---

 |

* Wd Datuak: Q22667088
* Commonscat Multimedia: Church of San Esteban, Berriozar
**Arratoi txakur andaluziarra** (Gaztelaniaz, *Ratonero bodeguero andaluz*, Andaluziako arratoi-txakur upategietakoa) tamaina txikiko txakur arraza espainiarra da, eta Andaluzian du jatorria, bereziki Cadizen. 

Jerez ardoa egiten den upategietan funtzio nagusia eduki du tradizionalki arratoi-txakur honek: barriken artean ezkutatzen diren saguen ehiza. Espainiako Txakurren Erret Elkarteak eta Espainiako Nekazaritza Ministerioak onartzen dute arraza, baina ez dago Nazioarteko Federazio Zinologikoaren (NFZ) zerrendetan.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko Wikipediako «Ratonero bodeguero andaluz» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-02-02ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q38209
* Commonscat Multimedia: Ratonero Bodeguero Andaluz

---

 |

* Wd Datuak: Q38209
* Commonscat Multimedia: Ratonero Bodeguero Andaluz
**Doneztebe eliza** Nafarroa Behereko Donoztiri herrian dagoen eliza da. XVII. mendeko eraikina da. Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago. Udalaren jabegoa da.

Historia
--------

Doneztebe parrokia 1320. urtea baino lehen aipatua agertze da, baina egungo eliza ez dirudi XVII. mendekoa baino zaharragoa, ziurrenik, berreraiki edo oso biziki hartua izan zen erlijio-gerrek eragindako suntsiketaren ostean. Gainera, mendebaldeko fatxadako horma, zeinetan 1692ko dataz gainditutako atea irekitzen den, habeartearen hormak baino beranduagokoa da. Beraz, XVII. mendearen lehen erdian, 1620tik aurrera (hugonotekin bat etorriz), eta 1692an fatxada berreskuratzearen hipotesia plantea dezakegu, eta XVIII. mendekoa beraren kontra makurtuta dagoen presbiterioa. Elizaren barruko ekipamendua (galeriak, korua), XIX. mendeko habearte bakarreko euskal eliza tradizionalaren adibide ona, interesgarriak dira egurrezko sabaia, bi mailatako galeria eta altzari-dekorazio oso aberatsa koruaren mailan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22997629
* Commonscat Multimedia: Église Saint-Étienne de Saint-Esteben

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA64000035

 |

* Wd Datuak: Q22997629
* Commonscat Multimedia: Église Saint-Étienne de Saint-Esteben
**Diario de San Sebastián**, Donostian XIX. mendean argitaratu zen egunkaria da.

Historia
--------

Bi garai izan zituen, 1872ko abendutik 1876ko abenduaren 31ra eta 1878ko uztailaren 17tik 1887ko abenduaren 31ra. Egunero argitaratzen zen eta lau orrialde zituen. Albisteak eta informazioa lehenengo, bigarren eta hirugarren orrialdeetan banatzen ziren eta laugarren orrialdean berriz, iragarkiak argitaratzen ziren. Zenbait kasutan lehenengo eta hirugarren orrialdeetan ere iragarki puntualak izaten ziren zutabe batekoak edo bikoak.
Egunkariaren esparrua Donostiara eta Gipuzkoa osora zabaltzen zen.

*Diario de San Sebastián* egunkariaren sortzaile eta jabea Juan José Osés Ayanz (Mañeru, Nafarroa, 1830-Donostia, 1881eko urtarrilak 22) izan zen. Hasierako urteetan Konstituzio plazan izan zuen egoitza eta 1880an Peñaflorida kalera aldatu zen.

Zuzendarien artean Jose Manterola aipatu behar da. Manterolaren zuzendaritza urteak ez dira zehazki ezagutzen baina frogatua dago 1876an zuzendaritza lanetan ibili zela, hain zuzen, uztailaren 26ko alea, foruen aurkako legea argitaratu zen egunean, doluzko orla beltzarekin kaleratu zen egunkaria. Ondorioz, Manterolak Institutuan zuen katedra galdu zuen.

Egunkariaren kolaboratzaile gehienak gipuzkoarrak izan ziren, ezagunen artean Biktoriano Iraola, Nikolas Soraluze eta Martzelino Soroa ditugu.

1887an egunkariaren jabetza Eusebio Lópezen eskuetara pasa zen eta berehala monarkiaren alde jarri zen. 1887 urte amaieran *Diario de San Sebastián*ek azken alea kaleratu zuen eta jarraian egoitza berean *El Fuerista* egunkaria sortu zen.

Egunkariaren bildumari dagokionez hasierako zenbakiak ez dira gorde.Donostiako Liburutegi Nagusian daude : 203 zenbakitik 346 zenbakira (1874ko uztailaren 7tik 1875eko azaroaren 30era) eta 1878tik 1887ra argitaratu zen bilduma. Koldo Mitxelena Kulturunean, berriz, 1876ko ale batzuk, ez osorik gorde da. Liburutegi Nagusiko bilduma digitalizatua interneten dago eskura, Liburutegi Digitalean[*Betiko hautsitako esteka*].

Bibliografia
------------

Arantxa Arzamendi: *Diario de San Sebastián. Análisis de la publicación y bibliografía selectiva de artículos*. Non: RIEV. Revista Internacional de los Estudios Vascos. Año 40. Tomo XXXVII, nº 2 (1992), 509-527 orrialdeak. ISSN 0212-7016

Kanpo estekak
-------------

Diario de San Sebastián[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16516861

 |

* Wd Datuak: Q16516861
**Dragoitxo arrunta** edo **Herensugetxo arrunta** (*Tarentola mauritanica*), eskualde Mediterraneoan kausitzen den narrasti txiki bat da. Iberiar penintsulatik ekialderantz, Joniako uharteetaraino, kontinentearen ondoko aldean eta Kretaraino hedatzen da. Kanariar uhartetan eta Afrika iparraldean ere aurkitzen dugu. Bizkaieraz **Erube**-a izendatuta

Itxura
------

15 cm-rainokoa da buztana barne, baina askotan txikiagoa. Gorputz eta buru zapalekoa, geko sendo eta piporra da. Hatzetan itsaskorrak diren kuxinak dituzte. Oin bakoitzaren hirugarren eta laugarren behatzak kurbatuak diren azkazal motzez hornituak daude. 

Dragoitxo bat
Gorputzak eta isatsak gailur irtenak dituzte; hauek gorputzari itxura nahiko arantzatsua ematen diote. Kolorazio aldakorra, baina orokorrean arreska edo gris arreska isatsean garatuagoak diren banda ilunekin izaten da.

Ohiturak
--------

Kostaldeko zonalde lau, bero eta idorretan aurkituta, eskualde batzuetan barrurantz hedatzen da; Iberiar penintsulan esate baterako. Sarritan harrizko horma, hondakin, uharri, labar, enbor-mordo, kanpoko pareta eta eraikuntzetako teilazko teilatuetan kausitzen da. Etxeetan lanparek erakarritako intsektuak ehizatzen ikusten dira. Askotan ere, lotsatiak ez direnez, egoitzetan sartzen dira; horregatik batzuetan fardeletan ezkutatzen dira eta garraiatuak izaten dira bere zonaldetik urrun agertuz.

Tenperatura 15 °C baino altuagoa bada gauez oso aktiboa da baina baita egunez ere urteko sasoirik hotzenetan.

Erraztasun handiz gora egiten du, baita arroka irtenen gainetik ere; gorputza azaletik hurbil mantentzen da eta hankak alboetarantz botatzen ditu. Hatzak gorantz igo daitezke bere kuxin itsaskorrak babesteko erabiltzen ez direnean.

Bariazioa
---------

Oso gutxi Europan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Erube «».
2. ↑  Erube «».

Ikus, gainera
-------------

* *Hemidactylus turcicus*
* *Phyllodactylus Europaeus*
* *Cyrtodactylus kotschyi*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q901720
* Commonscat Multimedia: Tarentola mauritanica
* Wikispecies Espezieak: Tarentola mauritanica

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01572/eu\_d\_1847/d1847
* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 211627
* Fauna Europaea: 214609
* GBIF: 2445034
* ITIS: 683045
* UICN: 61578
* NCBI: 8569
* uBio: 206203

 |

* Wd Datuak: Q901720
* Commonscat Multimedia: Tarentola mauritanica
* Wikispecies Espezieak: Tarentola mauritanica