**André Dassary**, benetako abizenaz **Eiherasarri** (*Deyhérassary*) (Biarritz, 1912ko irailaren 10a -*ib.*, 1987ko uztailaren 7a) kantari lapurtarra da. Gehienbat frantsesez aritu zen.

Biografia
---------

Hastapenean ostalaritzan aritu zen, (Biarrizko Villa Hélianthen, Londresko hotel batzuetan edo Donostiako Maria Cristina hotelean ikasle izanik. Kirolzalea zenez (atletismoan nahiz errugbian arituta) masaje-emaile profesionala bihurtu zen; lan honetan Frantziako ordezkaritza 1937ko Olinpiar Joko unibertsitarioetan lagundu zuen. Bordeleko eskualdeko Kontserbatorioan Kantu, Opereta eta Opera komikoan Lehen Saria eskuratuta, bere benetako karrera musikala Ray Venturaren *Collégiens* orkestraren barruan hasi zuen; bertan 1938-1939 urteetan ibili zen.

Bigarren Mundu Gerraren hasieran Alemanian preso hartua, askatua izan ostean alemaniarren Okupazio garaian hasi zen bere ospea zabaltzen, batez ere *L'Auberge qui chante* ("Kantatzen duen ostatua", 1941) operetarekin; hortik aurrera *Le Ténor à la voix d'or* ("urrezko ahotsa duen tenorea") ezizena emango zaio. Pétain marexalaren omenezko *Maréchal, nous voilà* ("Marexal, hemen gauzkazu") kanta polemikoa -leloak bertsio ironikoak izan ditu- abestu izana gerraren ostean beti aurpegiratuko zaio baina horrek ez du hurrengo urteetan lortuko duen sona eragotziko.

Pariseko music-hall areto ugaritan ariko da, bereziki ABC izenekoan non Yves Montanden hastapenak ikusiko dituen.

Arrakastarik gehien lortuko dutenen artean *Ramuntcho* ("Ramuntxo", 1944) dago, Vincent Scottoren musika eta Jean Rodor-en hitzak zituena. 1954an Pariseko Châtelet Antzokian Francis Lopez eta Raymond Vincyk ekoiztutako *La Toison d'or* ("Urrezko ahari-larrua") operetaren izarra izan zen. 1952an "Urrezko disko" bat (saldutako miloi bat kopia) erdietsi zuela ahaztu gabe.

Urte luzeetan, iganderoko kirol-irratsaioetako kanta moduan **André Dassaryren** *La Marche des Sports* ("Kiroletako martxa") abestu zen eta estatu osoan oso ezaguna bihurtu zen.

Quebec ere bere arrakastaren lekuko da: hiru urtez bertan aritu zen eta bere familia bera ere hor bizi izan zen denbora honetan

Dassaryren kartelak bere omenezko erakusketan

Errepertorioa
-------------

600 titulutako errepertorio itzela du, opera nahiz operetetarako doinuek edota *variété* kantek osatua. Gehienak frantsesez baziren ere, bakan batzuk euskaraz ere interpretatu zituen: *Ara nun diran*, *Aurtxo seaskan*, *Boga boga*, *Guernikako arbola*, *Lili bat ikusi dut*, *Adios, ene maitia*, *Ikusten duzu goizean / Nere etxea*...

### Operetak

Bere bizitzan zehar hainbat operetatan esku hartu zuen:

* *L'Auberge qui Chante* ("Kantatzen duen ostatua", 1941).
* *Valses de France* ("Frantziako valsak", 1943).
* *L'Ingénue de Londres* ("Londresko inozoa", 1946).
* *Chanson Gitane* ("Ijito kanta", 1946).
* *Symphonie Portugaise* (1949).
* *La Grande Duchesse de Gérolstein* (1950).
* *La Toison d'Or* ("Urrezko ahari-larrua", 1954).
* *La Route qui Chante* ("Kantatzen duen bidea", 1957).
* *Rose de Noël* ("Gabon larrosa", 1958).
* *Saute aux Prunes* ("Jauzia aranetan", 1964).

### Diskografia

30 *long-play* disko argitaratuak ditu, hainbeste *single* eta 2009an opereta (3 CD) edo denetariko nahiz argitaratu gabeko materialez (4 CD) osatutako bildumak atera dira.

### Filmak

Zenbait filmetan parte hartu zuen:

* Ray Venturaren *Collégiens* taldearekin bitan: *Feux de joie* ("Poztasun-suak", 1938) eta *Tourbillon de Paris* ("Parisko zirimola", 1939).
* *Le mariage de Ramuntcho* ("Ramuntxoren ezkontza", 1946) frantses estatuan kolore naturalekin egin zen lehen filma izan zen.
* *Paris chante toujour* ("Parisek beti kantatzen du", 1952).

Dassaryren omenezko erakusketa 2009an Biarritzen

Biarritzek gogoan
-----------------

Pertsonaia ezaguna, **Dassary** bere jaioterriko Herriko Etxeko kontseilaria ere izan zen. Bera omentzeko 1994an bere izena daraman biribilgunea (*rond-point André Dassary*) inauguratu zen J.F. Kennedy etorbidean.

2009ko abenduaren 12tik 20ra Biarritzen *Hommage au Ténor Basque André Dassary* ("André Dassary euskal tenoreari omenaldia") izeneko erakusketa burutu zen *Colisée* aretoan, Jacqueline Van Breedstraeten kantariaren Fan Club-eko presidente azkaindarrak prestatua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Maréchal, nous voilà* kantaren hitzak[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑  *Ramuntcho* kantaren hitzak.
3. ↑   Errepertorioa bere webgunean.
4. ↑  André Dassary chante 2 chansons basques - Adios, ene maitia & Nere etchea - 1943

Ikus, gainera
-------------

* Francis Lopez
* Biarriztar ezagunen zerrenda

Kanpo loturak
-------------

**(Frantsesez)** Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***André Dassary*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2847589
* Commonscat Multimedia: André Dassary

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 49407711
* ISNI: 0000 0001 1638 4553
* BNE: XX1457109
* BNF: 13892984n (data)
* GND: 1046921983
* LCCN: no98008490
* CiNii: DA17218972
* SUDOC: 083204806
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 27780

 |

* Wd Datuak: Q2847589
* Commonscat Multimedia: André Dassary