recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau Getaria udalerrian dagoen Otxoa Ibañez de Olano eta Zarautz dorretxeei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zarauzko dorrea».*

**Otxoa Ibañez de Olano dorretxea** eta **Zarautz dorretxea** Gipuzkoako Getaria udalerrian dauden bi dorretxe dira, biak ere parez-pare egonik eraikin multzo bakarra osatzen dute. Getariako Alde Zaharran daude, Kale Nagusian. San Salbador eliza eta Katrapona pasabidearen alboan, eta Indianokua jauregitik hurbil.

Eraikinak
---------

Balore artistiko eta historiko handiko multzoa da. Bi dorretxeek gotiko arkitekturako ezaugarriak dituzte: dobeladun atari ak, leiho ojibalak eta geminatuak.

Zarautz dorretxeko ikerketa arkeologikoek eraikina hainbat handitze eta zaharberritzeren ondorioa dela agertuarazi dute, jatorrizko eraikina XIV. mendekoa da eta kalera begira dagoen atari edo aurrealdea XVII. mendekoa.

Solairu honetan burutako indusketa arkeologikoek bertan II. mendetik XX. mendera doazen giza aztarnak azaleratu dituzt, honek Erromatar Garaitik gaur egun arteko koka leku honetako historia berreraikitzea ahalbideratu du.

Iruditegia
----------

* Dorretxea.Dorretxea.
* Indusketa arkeologikoak.Indusketa arkeologikoak.
* Indusketa arkeologikoak.Indusketa arkeologikoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20760434
* Commonscat Multimedia: Casas Torres de Zarauz-Jauregia y de Ochoa Ibáñez de Olano

---

 |

* Wd Datuak: Q20760434
* Commonscat Multimedia: Casas Torres de Zarauz-Jauregia y de Ochoa Ibáñez de Olano
En Avant de Guingamp 2015ean Kieven jokaturiko partidan.
Taldearen armarria.
**En Avant de Guingamp** (izen osoa *En Avant de Guingamp Cotes d'Armor*) Bretainiako futbol taldea da, Guingamp hirikoa. Guingampek 7.661 biztanle ditu (2007). Frantziako bi kopa eskuratu ditu.

Historia
--------

1912an sortu bazen ere 1984ean bihurtu zen talde profesionala eta 1995an iritsi zen lehen mailara. Ordutik zortzi denboralditan izan da Frantziako maila gorenean. 1996an, Europako txapelketako lehen denboraldian Intertoto Kopa irabazi zuen.

Frantzian lortu dituen tituluak kopa txapelketan izan dira, lehenengoa 2009an, bigarren mailako taldea zela, eta bigarrena 2014ean.

Palmaresa
---------

### Frantzian: 2

* Ligue 1 (0): zazpigarrena 2003an.
* Frantziako Kopa (2): 2009, 2014.
* Trophée des champions (Superkopa) (0): finalista 2009an.

### Europan: 1

* UEFA Intertoto Kopa (1): 1996.

Emakumezkoen taldea
-------------------

*Saint-Brieuc SC* izenarekin jokatzen zuelarik irabazi zuen liga. Gaur egun En Avant de Guingamp taldearen barnean dago.

* Frantziako Liga:
	+ Txapelduna (1): 1989
	+ Bigarrena (1): 1992

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q459148
* Commonscat Multimedia: En avant Guingamp

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 313533566

 |

* Wd Datuak: Q459148
* Commonscat Multimedia: En avant Guingamp
**Palatinatua** (alemanez: *Pfalz*), ofizialki hasieran **Rhineko Konderri Palatinua** (alemanez: *Pfalzgrafschaft bei Rhein*) eta gero **Hautezko Palatinatua** (alemanez: *Kurpfalz*), konde palatinu batek zuzenduriko Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatua izan zen. 1356tik aurrera bere buruzagiak Inperioko printze-hautatzaileak ziren.

Geografia
---------

Geografikoki, bi lurralde handitan banatua izan zen: Renaniar Palatinatua (*Rheinpfalz*) edo Beherea (*Niederpfalz*) eta Palatinatu Garaia (*Oberpfalz*). Renaniar Palatinatuko lurraldeen artean, Rhin ibaiaren bi ibarrak zeuden ibai honen ibilbidearen erdialdean, bere ibaiadar diren Neckar ibaia eta Meno ibaiaren artean. Alemaniar eskualde honetako paisaia natural ederren eta duen klima leunaren ondorioz, Toskana alemaniarra deitzen ohi da.

Historia
--------

Hautezko Palatinatua gero Renaniar Palatinatua (*Rheinpfalz*) izango zena baino handiagoa zen eta Hogeita hamar Urteko Gerraren ondoren, Palatinatu Behereak (Palatinatu Renaniarrak bera) hauteslerri iraun zuen, baina Palatinatu Garaia Bavariaren menpe gelditu zen.

Gaur egun Behe Palatinatua, Renania-Palatinatua estatu federatuaren zati da, Rheinhessen-Pfalz eskualdea hain zuzen ere, hiriburua Neustadt duena. Eta Goi Palatinatua, Bavaria estatu federatua banatuta dagoen zazpi eskualde administratiboetako bat da, Regensburg hiriburua duena.

49°30′00″N 8°01′00″E﻿ / ﻿49.5°N 8.01667°E﻿ / 49.5; 8.01667

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Munduko leku-izen nagusiak euskaraz eta Euskal Herriaren inguruko exonimia.* , 104 or..
2. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Palatinatua.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22880
* Commonscat Multimedia: Palatinate

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157693038
* BNF: 126678149 (data)
* GND: 25943-3
* NKC: ge134194

 |

* Wd Datuak: Q22880
* Commonscat Multimedia: Palatinate
**On the Turning Away** (*Arbuioan*, euskaraz) 1987an Pink Floyd britainiar taldeak A Momentary Lapse of Reason diskoaren barnean kaleratutako abestia da; disko horren abestien artean hori izan zen arrakasta gehien lortu zuena (singlea lehenengo postura iritsi baitzen 1988. urtean AEB-etako *hit-paraden*, eta Erresuma Batuko zerrendetan marka apalagoa lortu zuen, 55. postua).

Pieza honek 5:40 minutuko iraupena du, eta David Gilmour-ek konposatu zuen, Anthony Moorekin batera.

Rock progresiboaren abesti honek hasiera goxoa eta lasaia du; erritmoa bizkortzen da aurrera joan ahala, eta bigarren zatian gitarra elektrikoak eta perkusioa teklatuen soinu leunari gailentzen zaizkio. Hirugarren zatian erritmoa mantsotu egiten da berriz, abeslariari protagonismoa emanez; azken zatiak, aldiz, indar handia du, eta bertan Gilmour-ek Pink Floyden ohiko soinu elektronikoa sortzen du bere gitarrarekin, bukaera antologiko bat lortuz.

Abestiaren hitzek gizaki zapaldu eta baztertuei aipamena egiten diete, gehiengoaren indiferentzia eta arbuioa pairatzen duten ahulenei, hain zuzen. Zalantzarik gabe, Pink Floyden abestien artean honako hau da eduki sozial handienetariko bat duena.

A Momentary Lapse of Reason diskoaren munduko biran (1987-1989) eta hurrengo diskoarenean (The Division Bell, 1994) On the Turning Away ezinbesteko pieza bihurtu zen kontzertu guztietan.

Kanpo estekak
-------------

* On the Turning Away abestia entzungai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2282607

 |

* Wd Datuak: Q2282607
**On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 69-71. zenbakietako etxebizitzak** Bizkaiko Bilbo hiriburuan daude bi eraikin dira.

Kokalekua
---------

Indautxu auzoan daude, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 69. eta 71. zenbakietan.

69. zenbakiko dorrearen azpialdean botika bat dago (43°16′N 2°56′W﻿ / ﻿43.26°N 2.94°W﻿ / 43.26; -2.94, Areiltza Doktorearen zumarkalearen izkinan), eta 71. zenbakikoaren azpialdea bidai agentzia bat (43°16′N 2°56′W﻿ / ﻿43.26°N 2.94°W﻿ / 43.26; -2.94, Maria Diaz Harokoa kalearen izkinan).

Historia
--------

1947-1949 artean Pedro Ispizua arkitektoak eraiki zituen.

Eraikina
--------

Berez, bloke berdineko izkina banatan kokatutako espresionista estiloko bi dorre dira, biak ere itxura eta diseinuz antzekoak. Adreiluzko fatxadak dituzte eta leiho tarteak zuriak, eta horizontalitatea nabarmendu nahi dute. Goialdean hainbat elementu apaingarri dituzte.

Kanpo estekak
-------------

* On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 69-71. zenbakietako etxebizitzak. Bilbaoarquitectura.com **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476452

 |

* Wd Datuak: Q25476452
PNL edo *Programazio Neurolinguistikoa* teknikaren laguntzarekin, pentsamendu negatiboak eduki beharrean kontzienteki kontrolatu daitekeen eta etekin handiagoak ematen dituen jarrera baikorragoa izan dezakegu komunikazio pertsonalean eta erakundeetako zuzendaritzetan zein enpresa munduan.
Jende askok lotzen du optimismoa ingurunearen ikuspegi inozo batekin, baina kontua da jarrera horrek bizitza errazten digula eta gure osasuna ere hobetu dezakeela. Lo hartzea kostatzen bazaizu buruari buelta gehiegi ematen dizkiozulako edo pentsamendu negatiboak darabiltzazulako buruan, jakin ezazu horrek baduela konponbidea.
PNLren aitzindariak Richard Bandler eta John Grinder izan ziren; horien arabera, gizakiok mundua modu bakar eta berezian ikusten dugu, errealitate objektiboa modu subjektiboan interpretatzen baitugu, gure esperientziak lengoaiaren erabilera jakin baten bitartez komunikatuz. Beraz, mundua ikusteko modua aldatzea lortzen badugu eta izan nahi dugun jarrera kontzienteki aukeratzen badugu, onura gehiago lortuko ditugu.

Helburuak
---------

PNLren bidez, gehien erabiltzen duten pentsamendu eredua zein den eta zein emaitza lortzen dituzten jakin dezakete. Pentsamendu eredu hori aski probetxugarria ez dela pentsatzen badute, beren neurrira birmoldatu dezakete. Entrenamendu eta diziplina kontua da. Beraz, PNLren helburuak dira, pentsamendu txarrak alde batera uztea eta pentsamendu onei bidea irekitzea, gure osasun psikologikoa zaintzeko.

### Teknikak

1. Burujabetza

2. Aldartea aztertzea eta aldatzea

3. Helburu eta balio propioez jabetzea

4. Fluxu-egoera versus estresa

5. Pertsonen arteko eragina

6. Estresa pertsonen arteko harremanen mende egon daiteke

7. Tentsio-giroan hitz egitea

8. Besteren emozioei aurre egitea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202745
* Commonscat Multimedia: Neuro-linguistic programming

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12107340c (data)
* GND: 4192909-3
* LCCN: sh85091129
* NDL: 01195861
* NKC: ph123259
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D020557

 |

* Wd Datuak: Q202745
* Commonscat Multimedia: Neuro-linguistic programming
**Dra Abu el-Naga**, antzinako Tebaseko nekropoli baten ondoan, Nilo ibaiaren mendebaldeko ibarrean, El Tarid eta Deir el-Bahari artean, Erregeen Haranetik gertu, Luxor inguruan kokatuta dagoen egiptoar herri bat da.

Hondakin arkeologikoak
----------------------

Daniel Boltzek, alemaniar-egiptoar misioko zuzendariak, Dra Abu el-Nagako nekropolian, Nubkheperra Intef edo Intef V.a faraoiarena zen piramide baten oinarri baten aurkikuntzaren berri eman zuen 2001ean.

Ingurua, XIX. mendean industu zen arren, aurkikuntza hauen txostenak galdu egin ziren. British Museumean ikus daitekeen Egiptoko XX. dinastiako Abbott papiroagatik aurkitu ahal izan zen, garai honetako lurperaketak azpimarratzen zituena.

Berriki zaharberritutako hilobiak:

* Royren hilobia
* Shuroyren hilobia

Dyehutu proiektua
-----------------

CSICeko Jose Manuel Galanek zuzendutako misio arkeologiko espainiar-egiptoar batek, indusketak egiten ditu Dra Abu el-Nagan 2002tik, K. a. 1500 inguruan datatuak dauden goi dignatario talde baten hilobiak ikertu eta zaharberritzeko.

Hatshepsut erreginaren goi dignatario bat zen Dyehutyren hilobian, kontserbazio egoera bikainean dauden ofrenda multzoak, eta garaiko hil errituetako eskenak irudikatzen zituzten margoak aurkitu dira, urez beteriko pitxer bat eta lore sorta bat daramaten pertsonak erakusten dituzten margoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q676508
* Commonscat Multimedia: Dra Abu el-Naga

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240108960
* SUDOC: 142684694

 |

* Wd Datuak: Q676508
* Commonscat Multimedia: Dra Abu el-Naga
Marrazki zuria atzealde beltzaren gainean da sistema honen ezaugarri nagusia.
**PIC Komunikazio Sistema**k Roxana Mayer Johnson ikertzaileak 1981an antolatutakoarekin antza handia du. Sistema hau 1980an sortu zen Kanadan; sortzailea S. B. Maharaj izeneko ikertzaile bat izan zen. Gaur egun sistema hau Euskal Herrian ez bada erabiltzen, Novergian eta Suedian oso ezaguna da. Funtsean atzealde beltzeko piktogramak dira non simboloak zuriz marrazten dira. Jatorrian 563 piktograma ziren baina gaur egun 1200 inguru izan daitezke. Oso ohikoa da, bestetik, argazkiekin eta beste marrazkiekin nahastea. Piktograma gehienak ikonoak dira, hau da, errealitatearen errepresentazio transparenteak. KPSn bezala, PICen ere itzulpenak agertzen dira baina zuriz.

Euskarriak
----------

Sistema hau oso euskarri desberdinetan erabil daiteke, goi teknologiakoetan, esaterako ordenadore eta [komunikagailu]]en bidez, edo tresna arruntetan, esaterako, koadernoak, oholak edo tableroak erabiliz. Modu batez edo bestez, sistema bera da: erabiltzaileak esanahi bat adierazteko piktogramak markatu behar ditu. Sinboloetan beti itzulpen ortografikoa agertuko da, erabiltzaileak ez diren pertsonek hobeto ulertzeko.

Sintaxia
--------

Ez du sintaxi propioa, hizkuntza desberdinetara moldatzen baita. Berez, oso sistema telegramatikoa da, bakarrik funtsezko edukiak azaltzen baitira. Horren arabera esaldi bat egiteko ez ditugu deklinabideak edo juntagailuak erabiliko, kontezptuak bakarrik. Adibidez, "Ni eskolara automobilez joan naiz" bi piktogramekin azaldu daiteke: automobila + eskola. Horren ondorioz sarritan anbiguotasuna sor daiteke eta esaldi konplexuak sortzeko ez da batere egokia.

Erabiltzaileak
--------------

Mayer Johnsonen sistema bezala PIC sistema egokia izan daiteke komunikatzeko arazoak dituzten pertsonentzat, bereziki lengoia maila baxua behar dutenean eta hiztegi txikia dutenean. Orokorrean, oso sistema malgua da: ez da oso zaila sinbolo berriak asmatzea edo, bestela, ordezko argazkiak erabiltzea. Patologien aldetik pertsona horiek ikasteko, memoria eta sinboloak bereizteko gutxienezko ahalmena behar dute. Ikusteko eta entzuteko ahalmen handia behar dute, bestetik. Askotan PIC sinboloak beste sistemen osagarri moduan erabiltzen dira, esaterako ahozko hizkuntzarekin batera edo zeinu hizkuntzaren zeinuekin batera. Erabiltzaileen artean afasia pairatzen duten pertsonak, autismoa dutenak, perlesia, adimen urritasuna eta abar aurki ditzakegu. Zenbait kasutan, begien patologia zehatzetan, egokiagoak izan daitezke sinbolo hauek KPSkoak baino.

Bibliografia
------------

* : [Casilda Elorriaga del Hierro, *Zerez eginda dago komunikazioa?* Zarautz: Dakit, 2002. Sarean: ]

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Casilda Elorriaga del Hierro: *Zerez eginda dago komunikazioa?*. 41/42 or.

Ikus gainera
------------

* Bliss sinboloak
* Komunikazio Piktogramen Sistema

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265417

 |

* Wd Datuak: Q12265417
Eskandinaviako gurutzearen eredua
**Eskandinaviar gurutzea**, **Gurutze Nordikoa** edota **San Olafen gurutzea** gurutze kristautik eratorritako sinboloa da, hainbat banderatan ageri dena, Eskandinaviako estatuetan batez ere, horiek guztiek Eskandinaviako gurutzea erabiltzen baitute. Diseinuak kristautasuna adierazten du eta gurutzea etzanda dago.

Eskandinaviako gurutzea Europako iparraldeko hainbat herrialderen sinbolo da.
Gurutze Nordikoa diseinatu zuen lehendabiziko herrialdea Danimarka izan zen (*Dannebrog* deitzen diote daniarrek beraien banderari). Halere, beste hainbat herrialdetako banderetan ere erabiltzen da, Suedia, Norvegia, Finlandia eta Islandian, esaterako. Bestalde, hainbat eskualdetan ere antzerako banderak dauzkate. Norvegiako banderak lehendabizikoz agertu zuen hiru koloreko Gurutze Nordikoa.

Bandera nordikoek antzeko diseinua duten arren, atzean sinbologia eta historia desberdinak dituzte.

Banderak
--------

* DanimarkaDanimarka
* FinlandiaFinlandia
* IslandiaIslandia
* NorvegiaNorvegia
* SuediaSuedia
* Åland uharteakÅland uharteak
* Faroe uharteakFaroe uharteak
* Shetland uharteakShetland uharteak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208324
* Commonscat Multimedia: Nordic Cross flags

---

 |

* Wd Datuak: Q208324
* Commonscat Multimedia: Nordic Cross flags
**Esne-gain gordina** edo **esne-gain freskoa** krema zuri, gantzatsu (% 30-40 gantz, % 15 laktosa) eta, dituen hazitako bakterioen ondorioz, arinki garratza da. Alabaina, haren antzeko esne-gain garratza baino gantzatsuagoa da, eta ez hain garratza. Jatorrian, esne-gain gordina frantziar espezialitate bat zen, baina gaur egun Europa osoan zehar hedatuta dago eta bertako sukaldaritzetan oso erabilia da: adibidez, supermerkatu gehienetan potoetan salgai dago. Laktosari intolerantzia dioten pertsonentzat laktosa kopuru txikiagoak dituzten barietate komertzial bereziak daude.

Elaborazioa
-----------

Esne-gain gordina pasteurizatu gabeko esne-gainan *lactobacillus* kultiboak gehituz lortzen da, bakterio horiek esne-gain garratza eta gantzatsua izan arte garatzen utziz. 18 eta 40 ordu bitartean 20 eta 40 °C arteko tenperatura behar dute bakterioek esnearen azukrea azido bihurtzeko. Jarraian, eta prozesua amaitzeko, esne-gaina pasteurizatu egiten da. Horregatik, ezin da pasteurizatutako krema batetik abiatuta egin: esne-gain horretan, bakterio faltak usteltzea eragingo luke, ozpinarekin garraztu beharrean.

Erabilerak
----------

Orokorrean, esne-gain gordina, esne-gain garratza bezala, plater gehienetan erabiltzen da, baina lehenak bi abantaila ditu, ordea: esne-gain garratz bihur daiteke eta ez da irakitean mintzen. Esne-gain gordina barietate likidoago batean ere badago, **esne-gain mehe** deritzona. Merkatuan badaude aldaerak zenbait osagairekin, baratxuria eta usain belarrak horien artean. Gehienetan, zopak eta pureak egiteko erabiltzen da.

Aholkuak
--------

Esne-gain gordina izan ezean, nahikoa da ozpin koilarakada bat jartzea gutxi gorabehera bi katilu esne-gainetan, eta guztia ondo nahastu. Esne-gain gordinaren ordezko gisan erabat balio dezake. Esne-gaina harrotuz eta ondoren limoi ura gehituz eta ondo nahastuz ere egin daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Nola erran hiztegia

Ikus, gainera
-------------

* Smetana: Europa ekialdean dagoen antzeko produktu bat da
* Esne-gain harrotua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1142459
* Commonscat Multimedia: Crème fraîche

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1142459
* Commonscat Multimedia: Crème fraîche
**Otsamunho** Nafarroa Beherean, Pirinioetan dagoen mendi bat da, Otsamunho mendilerroan. Tontorra Aldude eta Bankaren arteko mugan dago.

901 metroko garaiera du eta mendilerro honi izena ematen dion mendia da. Mendilerroko altuena ez bada ere (Errolak 907 m ditu) Euskal Mendizale Federazioaren katalogoak Otsamunho sartzen du baina ez Errola.

Abiapuntuak
-----------

Aldudetik, ibilbidea hasten da ekialderantz joz, Mizpira izeneko lepora iristeko. Tontorra gertu eta garbi agertzen da iparmendebaldean. Urepelen, errepidean gora joan behar da, gertu dagoen Gaineko karrika auzora. Berehala, bide bat hartzen da ezkerretara, Meharoztegi lepora doana. Ezkerretara, Errola mendira doan bide bat agertzen da, igo edo inguratu egin daitekeena, edozein kasutan, Mizpira lepoan agertu eta berehala Otsamunho mendiaren tontorrera iristeko.

Bankatik, Alduderanzko errepidea jarraitzen da, kilometro bat egin ondoren Hairako basorantz doan errepideko bidegurutzera iristeko. Labarraren ezkerraldetik, goitiera handiko errepide txiki bat igotzen da zintzurraren gainetik. Mutikoenea baserrira iristen da. Bide bat, hegomendebalderantz abiatu eta Marmaro lepora iristen da. Gailur belartsutik igo behar da Otsaxar muinora iristeko. Jada, ibilbidea Otsamunho mendira jarraitzea besterik ez da geratzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ikus Federazioaren webgunean *Euskal Herriko Mendien Katalogoa*.

Ikus, gainera
-------------

* Nafarroa Behereko mendiak
* Otsamunho mendilerroa
* Errola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265371
* Commonscat Multimedia: Otsamunho

---

 |

* Wd Datuak: Q12265371
* Commonscat Multimedia: Otsamunho


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Usermaatra Setepenamon-Osorkon** edo **Osorkon III.a**, Egiptoko XXIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 787tik K.a. 759 arte.

Manetonen arabera, **Osojo** (Sexto Julio Afrikano), edo **Osorton** (Eusebio Zesareakoa), Taniseko bigarren erregea izan zen. Herakles deitu zuten, eta, Egipto, zortzi edo bederatzi urtez gobernatu zuen.

Amonen Apaiz Goren izan zen Osorkon oinordeko printze ospetsua izan zela uste dute historialari batzuek. Takelot II.a eta Karomama III.a Merytmut erreginaren semea izan zen (Kitchen).

Goi Egipton, 28 urtez gobernatu zuen, Padibastet eta Sheshonq IV.aren armada etsaiak garaitu ondoren, modu suhartsuan erresistitu zutenak euren aitaren autoritatearen aurrean. Osorkonek, bere erregealdiko azken bost urteetan, bere seme Takelot III.arekin elkargobernatu zuen, Karnakeko nilometroko 13. idazkunaren arabera.

Osorkon printzeak, *Kronika* deituriko dokumentu bat idatzi zuen Karnakeko *arkupe bubastiarrean*, Tebasen egin zuen guztia kontatzen duten testu multzo batean datzana.

Osorkonen titulatura, Usermaatra Setepenamon, Osorkon Saast Meriamon, Necher-Heqauaset zen (von Beckerath: Kronologia, 194. orrialdea).

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Sheshonq IV.a** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko XXIII. dinastia | Ondorengoa**Takelot III.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q515584
* Commonscat Multimedia: Osorkon III

---

 |

* Wd Datuak: Q515584
* Commonscat Multimedia: Osorkon III
Zubi lana egiten dute opsoninek
**Opsoninak** (grezieratik: *opsōneîn*, "jateko prestatu") fagozitoen jarduera errazten duten molekulak dira, odol-serumean daudenak. Opsonizazio prozesua burutzen dute.

Opsoninak fagozito eta fagozitatu behar den partikularen artean kokatzen dira, zubi modura (ikus irudia). Fagozitoez gain, konplementu sistema ere aktibatzen dute opsoninek.

G immunoglobulina eta M immunoglobulina dira antigorputzak diren bi opsonina garrantzitsuenak. Konplementu sistemaren proteina batzuk ere (C3, esaterako) opsoninak dira.

Opsoninez inguratuta dagoen partikula edo mikrobio bat "*opsonizatuta*" dagoela esaten da , eta suntsituta izango da fagozitoen bitartez segundu gutxitan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ingraham, J. eta Ingraham, C.: Introducción a la Microbiología vol. II, Ed. Reverté (1998), 388. orr. ISBN: 84-291-1871-3

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q420107
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85095125
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q420107
**Zangozako Errege Magoen erlijiozko antzerkia** (italieraz: *Auto de los Reyes Magos*), ofizialki **Erregeen Misterioa**, Nafarroako Interes Turistikoko festa ezaguna da. Festa 1967tik ospatzen da.

Historia
--------

Festaren jatorria Jose Legarda kaputxinoak 1900an Zangozako auroroentzat idatzi zuen testuan dago. 1967tik, ohitura berreskuratuta, urtarrilaren 6ko goizeko 11:30etan, aire zabalean, ospatzen da. Testua bertsoz idatzia dago. 2012an Nafarroako Interes Turistiko Festaren izendapena du.

Misterioa Zangozako leku garrantzitsuenetan gelditzen da, esaterako Vianako printzearen jauregian edo Ongai-Vallesantoro jauregian. Antzerkian bederatzi eszena antzezten dira: Herodesekin izandako elkarrizketa, aingeruaren abisua, e.a. Antzerkia Done Jakue elizan bukatzen da: han erregeek meza entzuten dute eta Auroroek kantatzen dute.

Antzerkian 50 inguruko pertsonek lan egiten dute.

Castejóngo antzerkia
--------------------

Castejón herrian ere azken urtetan Errege Magoen erlijio antzerkia egiten da. Hau ere Jose Legardaren testuan oinarrituta dago. Goizeko hamaiketa Foruen plazatik ateratzen da herri osoa zeharkatzeko. Bukaera elizan egiten den mezarekin ematen zaio.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Errege Magoen erlijiozko antzerkia

Kanpo estekak
-------------

* Zangozako Udalaren webgunea.
* **(Gaztelaniaz)**:Nafarroako Telebistaren bideoa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23309506

 |

* Wd Datuak: Q23309506
**Ouessanteko ardia** (frantsesez: *Mouton d'Ouessant*) Bretainian dagoen Ouessant uhartean bizi den ardi arraza endemikoa da.

Historia
--------

Europa iparraldeko uharte isolatuetan aurkitzen diren buztan motzeko ardien ahaidea da. Erromatarren garaian Europan zabaldurik zegoen ardi mota zen baina gaur egun toki isolatuetan baino ez dira gelditzen. Dena den Europako hainbat herrialdetan (Alemania, Frantzia, Erresuma Batua) eta Estatu Batuetako hainbat estatutan ere hazten hasi dira.

Ezaugarriak
-----------

Sarritan *Bretainiako ardi ipotxa* izena eman izan zaio, izan ere ardien artean txikienetakoa baita. Ahariek 49 cm-ko sorbalda-altuera har dezakete eta ardiek aldiz 45 cm-koa. Ahariek adar handiak izaten dituzte eta emeek aldiz ez dute adarren zantzurik.

Kolore iluna izan ohi dute, beltza edo marroia, baina zuri gutxi batzuk ere azaltzen dira.

Erabilera
---------

Artiletarako erabiltzen dira bereziki. Azkenaldian Parisen sartu dituzte parkeetako belarra jateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1469688
* Commonscat Multimedia: Ouessant sheep

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 17047601n (data)

 |

* Wd Datuak: Q1469688
* Commonscat Multimedia: Ouessant sheep
***Errege Magoen autoa*** (gaztelaniaz: *Auto de los Reyes Magos*), ***Errege Magoen misterioa*** ere deitua, XII. mende inguruko antzezlan erlijiosoa da. Felipe Fernández Vallejo apaizak Toledoko katedraleko kapituluaren liburutegian aurkitu zuen kodexa, eta egun Espainiako Liburutegi Nazionalean gordetzen da. Izenburua Ramón Menéndez Pidal filologoak jarri zion 1900. urtean. Gaztelako eta Espainiako lehenbiziko antzezlantzat onarturik dago. Urtero, urtarrilaren 6an, bertsio sinplikatua antzezten da Albaceteko Vianos herrian.

Testua
------

Antzezlan osoa ez da gordetzen, 147 bertso inguru bakarrik. Metrika aldetik polimetrikoak dira. Testua jarraian idatzia dago, hitz laua izango balitz bezala; ondorioz, ez da erraza errege bakoitzak esaten duena bereizi egitea zeren eta grafikoki ez dira markatzen. Testu berean beste motatako Bibliaren inguruko komentarioak jaso ziren.

Egilea
------

Lana idatzi zuen egilearei buruzko informazioa ez dago. Bakarrik testutik beretik atera daitekeen informazioa dago. Horren arabera eta hizkuntzaren ezaugarrien arabera, Frantziatik Toledora joan zen idazle batez pentsatu da. Garai hartan elizgizon asko joan ziren hiri horretara eta hau horietako bat izan zitekeen. Dena dela, nabaria da jende guztiarentzat ulergarria izango zen testua egiteko asmoa.

Argumentua
----------

Testuan jasotzen den gertaera Errege Magoek Herodesi egin zioten bisita da. Tradizionalki, nahiz eta horrelako markak ez izan, bost eszena bereizten dira:

* Lehenengoan errege bakoitzak bere bakarrizketa egiten du. Hirurak simetrikoak dira. Aurkitu duten izar berriaz eta haren balizko esanahiaz aritzen dira.
* Bigarrenean zer opari eraman erabakitzen dute, haien bitartez haurraren benetako izaera ezagutzeko.
* Hirugarrenean Herodesen jauregira doaz. Herodesek ere haurra bisitatu behar duela dio.
* Laugarrenean Herodesen bakarrizketa jasotzen da. Hark jakintsuak deitzen ditu haurrari buruz informazio gehiago biltzeko.
* Bosgarrenean Herodesek jakintsuekin eztabaidatzen du. Han eteten da antzezlana.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   Bibliotheca Augustana
3. ↑  Rafael Lapesa: *De la Edad Media a nuestros días. Estudios de historia Literaria* Madril, 1967

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:*Auto de los Reyes Magos*, Espainiako Liburutegi Nazionaleko Liburutegi Digitaleko bertsioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8209624

 |

* Wd Datuak: Q8209624
Landarearen ikuspegia.
Arantzak.
***Opuntia fragilis*** (Nutt.) Haw. *Cactaceae* familiako espezie fanerogamoa da. Kanada Mendebaldean eta Estatu Batuetan aurki daiteke.

Deskribapena
------------

Opuntia fragilis modu trinkoan eta oso baxuan hazten da. Beheko aldean, 5 eta 10 zm, bitarteko hazkundea eta 30 zentimetro edo gehiagoko zabalera duten esterak sortzen dira. Zurtoin lauek forma obatua, eliptikoa edo zirkularra dute, urdin-berdexka kolorekoa. 2-4,5 zentimetro luze eta 1,2-2,5 zentimetro zabal dira. Hosto zorrotzek 3 zm arteko luzera dute. 3 eta 6 mm bitarteko areolak, beltzaran edo marroi kolorekoak, eta 2 glokidio. Loreak horiak dira, batzuetan berdexkak, 3-4 zm luze, eta 4,5 zentimetroko diametrora iristen dira. Fruitu berde eta gorri-berdeak luzanga eta lehorrak dira heldutasunean, 1,2 eta 2 zentimetro arteko luzera eta 1 eta 1,2 zentimetro bitarteko diametroa dutenak. Arantzaz beteta egon daiteke.

Taxonomia
---------

### Etimologia

Opuntia izen generikoa da, lehen aldiz Pliniok erabilita Opus hiriaren inguruan zegoen landarea izendatzeko; *fragilis*: latinezko epiteroa da, "hauskorra" adierazteko.

### Sinonimia

* *Terecaulis fragilis*
* *Cactus fragilis* Nutt.
* *Cactus pusillus* Haw.
* *Opuntia brachyarthra* Engelm. & J.M. Bigelow
* *Opuntia drummondii* Graham
* *Opuntia fragilis var. brachyarthra* (Engelm. & J.M. Bigelow) J.M. Coult.
* *Opuntia pusilla* (Haw.) Haw.
* *Opuntia tracyi* Britton
* *Tunas fragilis* Nieuwl. & Lunell

Erreferentziak
--------------

1. ↑  en Epítetos Botánicos
2. ↑  Sinonimoak: Desert tropical
3. ↑  *Opuntia fragilis* PlantList

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q138387
* Commonscat Multimedia: Opuntia fragilis
* Wikispecies Espezieak: Opuntia fragilis

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh97006231
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 479266
* GBIF: 5384113
* GRIN:
* IPNI: 1093743-2
* ITIS: 19707
* UICN: 151913
* NCBI: 446151
* PlantList: kew-2391882
* Species+: 21963
* W3TROPICOS: 5100066
* USDA Plants: OPFR
* VASCAN: 4143

 |

* Wd Datuak: Q138387
* Commonscat Multimedia: Opuntia fragilis
* Wikispecies Espezieak: Opuntia fragilis
***Euskaldunak Argentinan. 1969'garrengo urtean Argentina'n idatzia***" Jose Ramon Zubillaga idazle bedaiotarrak gipuzkeraz idatzitako dibulgaziozko saiakera da.

Edukiak
-------

Lan honetan Zubillagak Argentinan euskaldunek izan duten presentziaz idatzi zuen, batez ere lanbideen (pilotariak, esneroak...) eta Argentinako zonalde desberdineen ikuspuntuetatik. Liburua 44 kapitulu laburretan antolatuta dago. Testuan pasadizu eta erreferentzi ugari jaso zituen Zubillagak, guztia estilo arinez eta atseginez bilduta. Modu batez, liburu honetan, bere bizi-esperientzia Hego-Amerikako herrialdean bildu zuen. Lana 1969an idatzi zuen eta hiru urte beranduago argitaratu zen.

Bibliografia
------------

* *Euskaldunak Argentinan*, Ekin argitaletxea, Buenos Aires, 1972. ISBN = 978-950-4-00040-2
* Jose Ramon Zabala Agirre: "Recuerdos de Argentina. La visión de un emigrante vasco". *Guregandik* aldizkaria, 13.zk. Lapridako Lagunen Etxea, 2017.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069084

 |

* Wd Datuak: Q61069084
kioskoa
**Euskal prentsa** euskaraz argitaratzen den prentsa da, paperezkoa zein ez. Euskal prentsa gehiena Euskal Herrian argitaratzen da (horren adibide nagusiak *Berria* eta *Argia* izanik), baina badira Euskal Herritik kanpora argitaratzen diren edo argitaratu diren euskal agerkariak ere, hala nola *Euzko-Gogoa*, Jokin Zaitegik 1950ean, Guatemalan, sortutako iritzi eta literatura aldizkaria.

Hala ere, bada euskal prentsa definitzeko beste modu sotilago bat, hots soilik hizkuntzari erreparatzen ez dion modu bat. Modu horren arabera, euskal prentsa euskaraz idatzita dagoena ez ezik "Gu gara euskal prentsa" izenez 1976an abiatutako mugimenduari lotuta datorrena da. Mugimendu hori Jakin, Anaitasuna, Zeruko Argia eta Goiz Argi aldizkariek jarri zuten martxan. Mugimendu horren ezaugarri bakarra ez zen euskara izan, baizik Euskal Herriaren izaera nazionala ere bai. Gauzak horrela bereizi beharra dago euskarazko prentsa eta euskal prentsa: euskarazko prentsa euskaraz argitaratutako guztia da, eta euskal prentsa aipatutako mugimendu hartatik eratorritakoa, harekin fidel jarraitzen duena hain justu.

Euskal prentsa
--------------

Euskaraz argitaratzen den prentsa idatzian hainbat proiektu dabiltza batera. Guztiek Creative Commons lizentziak hautatu izan dituzte. Horra osatu beharreko zerrenda:

* Alea
* Argia
* Baleike
* Berria
* Goiena
* Goierriko hitza
* Hiruka
* Tolosaldeako Ataria
* Uztarria

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jexuxmari. Zalakain,.  (D.L. 1993). *Joxemiren uzta : euskal prentsa herri proiektua da.*  Txalaparta ISBN 8481369047. PMC 434065900. (Noiz kontsultatua: 2018-07-02).
2. ↑   «Araba - Alea.eus» *alea.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
3. ↑   Albistea ARGIAren webgunean.(2010-01-31).
4. ↑   ARGIAren oharra Twitter-en. (2012-10-19).
5. ↑   «Zumaiako albisteak - Baleike.eus» *baleike.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
6. ↑   Berriaren lizentzia egunkariaren webgunean.
7. ↑   «Debagoieneko albisteak - Goiena.eus» *goiena.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
8. ↑    «Goierriko Hitza - Goierriko albisteak» *Goierriko Hitza* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
9. ↑   «Prentsa euskaraz, pentsa euskaraz - Hiruka.eus» *hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
10. ↑   «Tolosaldea interneten - Tolosaldeko ataria» *ataria.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
11. ↑   «Azpeitiko ataiye. Sarrera - Uztarria (Azpeitia)» *uztarria.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko prentsa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069506

 |

* Wd Datuak: Q61069506
**Ondarrola** edo **Ondarla** tradizionalki Luzaideko baina administratiboki Arnegiko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Bertako biztanleak *ondarrolarrak* dira.

Egokiera
--------

XVIII. mendera arte, Arnegi Luzaide udalerriko auzo bat zen. Hala ere, Frantziar eta Espainiar Estatuek muga bat ezarri zuten Luzaideko ibarran, muga tradizionalak errespetatu gabe, eta 1659ko azaroaren 7an Arnegi eta Luzaide banandu zituen, bi estatu ezberdinetan jarriz. Hori dela eta, Arnegiri udalerria eman zioten, udalerri independente bihurtuz. Arnegiri Ondarrola auzo luzaidarra ere gehitu zitzaion, luzaidarra zen Elizaldeko auzoarekin jarraitasun geografiko bera izan arren, administratiboki Frantziaren mende zegoena. Prozesu bera, baina alderantziz gertatu zen Pekotxetako tokiarekin. Aurretik, Arnegi auzoaren zati bat (izatez, jarraikortasun geografiko bat ere osatzen dute), honetatik nahitaez banandua izan zen, Luzaideko auzo bat bihurtuz, Espainiar Estatuan.

Hala ere, auzoa Luzaideren mende dago erlijiosoki, izan ere, Elizaldeko Santiago Apostoluaren eliza bera da parrokoa, baina Arnegiko Jasokundeko eliza ez bezalakoa. Ildo horretan, Ondarrolako bizilagunek sakramentuak jasotzen dituzte Luzaideko elizan, hura ere erreferentziazko eliza baita, eta Luzaideko hilerrian lurperatzen dituzte.

Izena
-----

*Ondarrola* toponimoak itxura hauek izan ditu: *Undarolle* (1754) eta *Ondarrolle* (1863).

### Etxeak

* Meriategikoborda
* Borderrea
* Atxienea
* Kristobalenea
* Xilokoborda
* Unaiaenea
* Aldabeenea
* Amekaenea
* Orkaitzenea
* Kamadroenea
* Zeztaua
* Bizkaia
* Udirienea
* Bernatenea
* Ixtebeenea
* Pelloenea
* Gallurua
* Behorlegia
* Antxondoenea
* Deskantsuenea
* Txaparrenea
* Antonienea
* Etxeberrienea
* Etxexuria
* Migelenea
* Petraenea
* Hegigorrienea
* Predoenea
* Tipioenea
* Hegia
* Petriturrienea
* Sosaenea

Geografia
---------

Herria Luzaideko ibarran dago, Arnegiko Errobik zeharkatzen duena, 330 metroko altueran.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Arnegi - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
2. ↑   Veyrin, Philippe.  (1975). *Les Basques de Labourd, de Soule et de Basse Navarre : leur histoire et leurs traditions.*  Arthaud ISBN 2-7003-0038-6. PMC 2492212. (Noiz kontsultatua: 2021-06-27).

Ikus, gainera
-------------

* Arnegi
* Luzaide
* Garazi
* Nafarroa Beherea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265174
* Commonscat Multimedia: Ondarrola

---

 |

* Wd Datuak: Q12265174
* Commonscat Multimedia: Ondarrola
**Pagan Lorn** 1994 eta 2000 artean existitu zen doom metal musika talde luxenburgoarra zen.

Pagan Lorn 1994an sortu zen. 1995an Stephen Misquita eta Jos F. Kirps sartu ziren beste taldekide biren ordez. Ondorioz, Pagan Lorn musikari hauek osatzen zuten: Sascha Georges (ahotsa), Patrick Hurt (Teklatua), Jos F. Kirps (gitarra), Vladeta Maksimovic (baxua), Stephen Misquita (bateria) eta Patrick Linnig.

1994. urtearen amaieran lehenengo maketa grabatu zuten kasete formatuan. 1996an, Pagan Lornek beren lehen CDa atera zuten *Black Wedding*. 1997an, beren bigarren diskoa grabatu zuten, *Nihilennium*, 1998ko otsailean atera zutena. 1998an Steve Legil sartu zen bigarren gitarra-jotzaile bezala. Baina urte horretan, Pagan Lorneko taldekideak banantzen hasi ziren. Jos F. Kirps urrian utzi zuen, ondoren Patrick Linnig eta Vladeta Maksimovic jarraitu zioten. Alain Gonnivak Jos F. Kirpsen lekua hartu zuen eta Vladeta Maksimovic 1999ko hasieran taldera itzuli zen. 1999ko irailean Patrick Hurtek taldea utzi zuen eta 2000ko urtarrilean taldea desegin zen.

Diskografia
-----------

*Black Wedding* (1996)

1. "Absent Minded"
2. "Unleash"
3. "Artless Treatment"
4. "The Eternal"
5. "Confidence In The Executioner"
6. "Production"
7. "Epitome"

*Nihilennium* (1998)

1. "Outrage"
2. "Silence For A Day"
3. "Prone"
4. "Freezing Lust"
5. "Collapsed"
6. "You Vs You"
7. "Impose"
8. "Gone ..."
9. "... And Forgotten"
10. "Unborn"

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Pagan Lorn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3247395

 |

* Wd Datuak: Q3247395
**Fairfield konderria** (ingelesez: *Fairfield County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lancaster da. 2010eko zentsuaren arabera 146.156 biztanle zituen, Fairfield kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fairfield konderriak 1.317,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,75 ura dira. Beste 1.306,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 110,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 146.156 pertsonetatik 132.887 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.510 dira. 8.609 beltzak edo afroamerikarrak. 278 amerikar natiboak ziren eta 39 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.626 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 190 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.527 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490157
* Commonscat Multimedia: Fairfield County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136050435
* GND: 7667362-5
* LCCN: n81053401
* **Lekuak**
* OSM: 178391
* TGN: 2001611

 |

* Wd Datuak: Q490157
* Commonscat Multimedia: Fairfield County, Ohio
**Fairhaven Ditch** Alaska ipar-mendebaldeko Seward penintsulan dagoen ubide historikoa da. Bering Land Bridge National Preserven dago, 1906-07an zulatutako 61 km-ko zanga, ekipamendu astunen onurarik gabe, lur oso etsaietan. Penintsulako placer meatzaritzan ziharduten meatzariek zulatu zuten zanga, eta Imuruk aintziratik, penintsulako ur geza-masarik handiena, aintziraren iparraldeko meatze-eremuetara garraiatzeko erabiltzen zuten. Penintsulan zulatutako kanal ugarietako bat da, eta luzeenetakoa izan zen. Behealdean 3 m zabala, eta permafrost-etik atera zuten, aintzira eta lurra inguratzen dituen eremu bolkaniko batean.. Langileak hartzeko eta uraren emaria kontrolatzeko eraikitako kabinek oraindik diraute.  Lubakia Leku Historikoen Erregistro Nazionalean sartu zen 1987an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Fairhaven Ditch.*  National Park Service.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19461670
* **Lekuak**
* TGN: 2321431
* **Ondare historikoa**
* NRHP: 87001579

 |

* Wd Datuak: Q19461670
Ameriketako Estatu Batuetako eskola txiki bat.
**Eskola txikia** edo **Eskola bateratua** adin aniztasuna bultzatzen duten tamaina txikiko eskolak dira. Normalean landa eremuan kokatuta daude. Eskola horietan adin desberdinetako ikasle gutxi daude, irakasle bat edo bikin. Mailen aldetik haur hezkuntzatik lehen hezkuntza bukatu arteko ikasleak biltzen dira, neskak zein mutilak. Euskal Herri osoan aurki daitezke horrelako eskolak. Haien arazo nagusia administrazioak nahiago duela ikasleak ikastetxe handierata eraman eta ohikoa da bizirauteko oztopo handiak izatea.

Eskola txikien abantailak
-------------------------

· Harreman gertua eta estua. Horrelako eskoletan haurrak, gurasoak eta irakasleak gutxi dira eta horrek haien arteko harremanak errazten ditu.

· Bakarkako irakaskuntza. Gutxi izatearen ondorioa da. Irakasleak ikasleak oso ondo ezagutzen ditu eta horrek irakaskuntza moldatzeko aukera gehiago ematen du.

· Izadiarekin kontaktua. Hori nekazari inguruetan egotearen ondorio zuzena da. Horrek naturaren azterketa errazten du.

· Oso talde desberdinak sortzeko aukera. Taldeak malguak izan daitezke.

· Ikasleen arteko laguntza indartzeko metodologiak. Ikasle nagusiek txikiei laguntzeko aukera handia dago.

· Ikasgeletan jarrera aktiboak indartzeko erraztasuna.

Eskola txikien desabantailak
----------------------------

Nahiz eta orokorrean alde positiboak gailendu, eskola txikiek ere zenbait alde negatiboak dituzte:

- Material gutxi eta instalazio eskasak.

- Askotan irakasle berriak hartzen dituzte horrelako postuak eta askotan esperientzia gutxikoak. Dena dela, honek era badu bere alde positiboa: gazteagoak direnez askotan ere aktiboagoak dira.

- Talde handiagotan lan egiteko zailtasunak. Adibidez kirol-taldeak sortzeko. Horregatik horrelako eskolak oso koordinatuta egoten dira.

- Elkarbizitzaren arazoak: batzuetan txikiek handiek jarrerak imitatzen dituzte eta horiek egokiak ez badira, ondorioz, arazoak sor daitezke.

Eskola txikiak zineman
----------------------

* 20102an, Frantzian, Nicolas Philibert zuzendariak *Être et avoir* dokumentala aurkeztu zuen.
* 2012an, Gipuzkoan, *Eskola bizi, herri bizia* Iñaki Alcaldek egindako dokumenatal plazaratu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* "Eskola txikiak, beste eskola eredu bat" artikulua *Hik Hasi aldizkaria*n.
* Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko Eskola txikien koordinazioaren webgunea.
* Eskola txikien bideoklipa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1308121
* Commonscat Multimedia: One-room schoolhouses

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528217
* BNF: 11979181k (data)
* GND: 4034364-9
* NDL: 00563635
* AAT: 300252226

 |

* Wd Datuak: Q1308121
* Commonscat Multimedia: One-room schoolhouses
Kanpotik ikusita oso hondatua ikusten da.
**Palazzo Spinelli di Laurino** Napoli hiri italiarraren erdialde historikoan dagoen XV. mendeko jauregia da.

Kokapena
--------

Napoliren Via Nilo kalearen izkinean dago, beste jauregien artean: Palazzo d'Afflitto hegoaldean eta Palazzo di Ludovico di Bux eta Palazzo del Panormitatik gertu.

Historia
--------

Jauregia XV. mendean eraiki zen baina gaur egungo diseinua, barruko patio eliptikoa batez, Trojano Spinelli-k (1712-1777) enkargatutakoa da. Patio horrek Caprarolako Palazzo Farneserekin antza handia du.

Ezaugarriak
-----------

Jauregiaren egitura oso aldatuta dago. Barruan gordetzen den patioak beste garaietako handitasuna erakusten du. Patio horretan bi arrapala dituzten eskailerak; goiko aldean, bestetik, birtuteen eskulturak eta maiolikaz egindako erloju baten esfera. Gainean Andre Mariaren sortze garbiaren irudia ikus daiteke.

Jauregia zineman
----------------

Jauregi honetan film desberdinak egin dira:

* Sergio Corbucciren *Giallo napoletano* (1979).
* Liliana Cavaniren *La Pelle* (1981), Curzio Malaparteren eleberri batean oinarrituta.
* Ettore Scolaren *Maccheroni* (1985).

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1228253
* Commonscat Multimedia: Palazzo Spinelli di Laurino (Naples)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 236161622
* GND: 7687551-9

 |

* Wd Datuak: Q1228253
* Commonscat Multimedia: Palazzo Spinelli di Laurino (Naples)
Sakoneta, Deba, geoparkeko flysch ikusgarriak agerian dauden tokietako bat.
Ekaingo zaldiak, Ekainberriko erreplikan.)
**Euskal Kostaldeko Geoparkea** UNESCOk munduan izendatuta dituen 120 geoparkeetariko bat da. Gipuzkoan dago kokatua, 90 kilometro karratu inguruko azalera hartzen du, Deba, Zumaia eta Mutriku udalerrien artean, eta ia 20.000 lagun bizi dira bertan. Euskal Herriko geoparke bakarra da.

Esparruak
---------

Bi zatitan bana daiteke Euskal Kostaldeko Geoparkea: batetik, kostaldeko zatia, eta bestetik, barrualdekoa. Itsasertzeko zatiak Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea eta bertako Flysch formazioak hartzen ditu nagusiki, 13 kilometroko itsaslabarrak. Barrualdeko zatia karstikoa da, eta Gipuzkoako kobazulo gehienak hartzen ditu. Horien artean daude Ekaingo kobazuloak (Deba) UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua 2008tik. Harekin lotua dago Zestoan bisita daitekeen erreplika (Ekainberri).

Ikus baita ere
--------------

* Joaquín Gómez de Llarena

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Euskal Kostaldeko Geoparkea» *turismoa.euskadi.eus* 2010-11-25 (Noiz kontsultatua: 2018-06-12).

Kanpo estekak
-------------

* Geoparkea.eus.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18518025
* Commonscat Multimedia: Basque Coast Geopark-Flysch

---

 |

* Wd Datuak: Q18518025
* Commonscat Multimedia: Basque Coast Geopark-Flysch
*Ez nahasi Erremendia partzuergo eta etxaldekin*.
Mendatearen gainean dagoen kartela.
**Erremendiko mendatea** Nafarroa Garaiko Jaurrieta eta Abaurregaina udalerrian artean dagoen mendatea da, udalerri bi horiek elkarrekin duten Erremendia eremuan kokatua, Erremendia izeneko menditik hurbil. Mendatearen gainean, aisialdirako gunea dago, eta inguruko mendietan zehar ibiltzeko bideak.

Meteorologia
------------

Erremendiko mendatetik gertu, estazio meteorologikoa dago, Nafarroako Gobernuarena. Bertan, erliebearen berezitasuna dela eta, Nafarroa Garaiko tenperaturarik hotzenetakoak erregistratzen dira.

### Tenperaturarik baxuena

Sakontzeko, irakurri: «Muturreko tenperaturak Euskal Herrian»
Neurtutako tenperaturarik baxuena 2005eko martxoaren 1ean neurtu zen, zeroz azpitik -24,8 gradu.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko mendateen zerrenda
* Abaurregaina
* Jaurrieta

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257117

 |

* Wd Datuak: Q12257117