recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak** Venezuelako hiriburu Caracasen jokatu ziren. Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak hartu zituen Hego Amerikako bigarren hiria izan zen.

Historia
--------

VIII. Joko hauek, 1958ko abenduak 2 eta 18 bitartean ospatuko zirela iragarri zen, baina, Marcos Pérez Jiménezen diktadura haustearen ondorioz, joko hauen ospakizuna, hiru aste inguru atzeratzen da, 1959ko urtarrilak 6tik 15 arte, Venezuelako hiriburu den Caracasen. Joko hauen VIII. edizio honetan, 1150 kirolarik parte hartu zuten, 17 kiroletan.

Dominikar Errepublikak, Haitik, Hondurasek eta Kubak ez zuten parterik hartu, azken honen falta izan zelarik gehien nabaritu zena, berriki garaile irten zen Fidel Castroren iraultzaren ondorioz. Beste alde batetik, Guyanak lehen aldiz parte hartu zuen joko hauetan.

Azken emaitzak, Mexiko utzi zuen garaile, bigarren, herrialde antolatzailea bera geratu zelarik, Venezuela.

Dominak
-------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Postua | Estatua | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 |  Mexiko | 52 | 37 | 42 | 131 |
| 2 |  Venezuela | 35 | 31 | 34 | 100 |
| 3 |  Puerto Rico | 9 | 18 | 8 | 35 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3294178

 |

* Wd Datuak: Q3294178
***Neskatxa etzanda***, baita ere *Mademoiselle Louise O'Murphyren erretratua* (frantsesez *Portrait présumé de Marie-Louise O'Murphy*), François Boucher (1703-1770) margolari frantsesaren margolan ospetsu eta, modeloaren adinagatik, eskandalagarria da. Modeloa Marie-Louise O'Murphy (beste izenekin ere ezaguna: "Mademoiselle de Morphy", "la belle Morphise", "Louise Morfi" edo "Marie-Louise Morphy de Boisfailly"), Luis XV.a Frantziakoaren amorantea zen eta margolanerako jarri zen une hartan hamalau urte zituen. Koloniako Wallraf-Richartz Museumen erakusten da gaur egun. 1752an Boucherrek antzeko beste margolana egin zuen eta hori Munichen,Alte Pinakothekan, erakusten da. Halaber, Boucherrek berak erreplika asko egin zituen. Frantziako Rokoko mugimenduaren margolan probokatzaileena bezala ezaguna da. Obra Abel-François Poisson de Vandièresek erosi zuen, bere bulegoa txikia eta oso beroa zelako.

Munichen Alte Pinakothekan gordetzen den margolana (1752).

Azterketa
---------

Margolanean erabat biluzik dagoen neska gaztea ikusten dugu, bere konplemento bakarra diadema urdin bat izanik. Ahoz behera dago, antza, adina kontutan izanda, Boucher aurretik margotzeko ausardia izan ez omen zuelako. Dena dela, neskak hankak irekita ditu ikusleari gonbite erotikoa egingo balio bezala. Damasko horia koloreko diban dotore baten gainean dago eta, orokorrean, luxua nabaritzen da. Lerro guztiak neskaren ipurdian bat egiten dute, margolanaren erdiaren inguruan.

Koloreak deigarriak dira: haragiaren arrosak horia eta zuriaren gainean gure atentzioa nekaren anatomiara erakartzen du. Lurrean bi lore gorri ikus ditzakegu, emetasunaren sinboloak. Ezkerrean liburu ireki bat ikusten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Anatole de Montaiglon eta Jules Guiffrey: *Correspondance des Directeurs de l'Académie de France à Rome avec les Surintendants des Bâtiments*. Paris: X; 438-439 or.
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1131176
* Commonscat Multimedia: Ruhendes Mädchen (Boucher)

---

 |

* Wd Datuak: Q1131176
* Commonscat Multimedia: Ruhendes Mädchen (Boucher)
***Neskatxa uretan sartzen***, katalanez ***Nena entrant en el bany***, baita ere *Bainuaren ordua* izenburuaz ezaguna, Joaquín Sorolla margolari valentziarrak 1915ean egindako margolana da. Valentziako hondartza jasotzen du eta margolanean agertzen den neska bere alaba Elena izan daiteke. Lana artistaren heldutasun garaikoa da.

Historia
--------

Margolana egin zuenean Sorollak Hispanic Society of America elkarterako ari zen lan egiten baina hau deskantsu batean egin zuen, 1915eko udan zehar. Margolanaren lehen jabea Justo Bou izan zen eta honek Maria Bauza bildumagileari saldu zion. Publikoan lehen aldiz 2009an erakutsi zen. 2009ko ekainaren 3an, Londresko Sotheby's enkante etxeak AEBko bildumagile bati saldu zion, 1,9 milioi euroen truke.

Margolanaren ezaugarriak
------------------------

Margolanean neska bat uretan sartzeko momentuan ikusten dugu. Atzean bi txalupa ikusten dira eta haur batzuk jolasten. Beste haurrak biluzik daude eta *Haurrak hondartzan* margolana gogorazten digute. Konposizioak kontraste kromatiko handiak erakusten ditu, argiak hondarraren eta itsasoaren gainean erortzen eragiten dituenak.Ikuspegia hondartzan zentratuta dago eta, ondorioz, zerumuga ez da ikusten. Aipatzekoa da, bestetik, neskatxaren "bainu-jantzia", mutilak biluzik dauden bitartean. Neskaren itzala lurrean islatzen da, itzal txikia, beraz, eguerdi inguruko eszena dela esan daiteke.

Gaia
----

Haurren gaia, bereziki hondartzan edo bainatzen, ohikoa Sorollaren lanetan; ia bere obraren gai espezifikotzat jo daiteke. Hona hemen beste adibide batzuk:

* Mutilak hondartzan (1904)*Mutilak hondartzan* (1904)
* Haurra arkaitzetan, Jávea (1905)*Haurra arkaitzetan, Jávea* (1905)
* Haurrak hondartzan, Valentziako hondartza (1908)*Haurrak hondartzan, Valentziako hondartza* (1908)
* "Iot txikia". 1909. "Iot txikia". 1909.
* Haurrak hondartzan (1916).*Haurrak hondartzan* (1916).

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6043481

 |

* Wd Datuak: Q6043481
**Dukes konderria** (ingelesez: *Dukes County*) Massachusettsko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Edgartown da. 2010eko zentsuaren arabera 16.535 biztanle zituen, Dukes kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dukes konderriak 1.271,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.004,18 ura dira. Beste 267,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.535 pertsonetatik 14.659 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 384 dira. 477 beltzak edo afroamerikarrak. 175 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 123 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 571 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 526 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Dukes County, Massachusetts age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54091
* Commonscat Multimedia: Dukes County, Massachusetts

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123204903
* ISNI: 0000 0004 0627 6307
* **Lekuak**
* OSM: 2387198
* TGN: 1002344

 |

* Wd Datuak: Q54091
* Commonscat Multimedia: Dukes County, Massachusetts
Histonen lotura oktamero bat sortzeko (ezkerrean) eta nukleosoma osoa, DNArekin (eskuinean)
**Nukleosoma** zelularen nukleoko kromatinan aurkitzen den 70 eta 125 Å tarteko diametro duen esfera itxurako partikula da. Mikroskopio elektronikoaren bidez bakarrik ikus daiteke. 

Organismo eukariotoetan, material genetikoa (DNA) kromatinan dago, nukleosoma izeneko egitura esferiko batzuetan. DNAz gain, nukleosometan histonak daude, DNA hori biltzen dutenak. Nukleosoma bakoitzean zortzi histona daude, eta material genetikoa histona oktamero horren inguruan biltzen da nukleosoma osatzeko.

Gutxi gorabehera DNAren 150 base-parek eta histona oktamero batek osatzen dute nukleosoma bat. Histona oktameroa, era berean, H2A, H2B, H3 eta H4 motako histonek osatzen dute (mota bakoitzetik bi unitate). Beste histona bat (H1) lotuta dago kanpotik nukleosomari.

Hiru nukleosomen eskema
Mikroskopio elektronikoan kromatinaren egitura ongi ikusten da, koilare baten antzeko egitura, hain zuzen ere, koilare horren bolatxoak nukleosomak izanik .

Kate bikoitzeko DNAren irisgarritasuna kontrolatzean, nukleosoma zuzenean inplikatuta dago zenbait prozesuren erregulazioan, hala nola transkripzioan, erreplikazioan edo DNAren konponketan. Gene-adierazpenaren erregulazio epigenetikoan ere parte hartzen du, genomaren eskualde jakin batzuen izaera aktiboa edo isila zehazten duen histonen aldaketaren bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Viviana Sabbatino, Andrea Lassalle, Gladys Gálvez, Silvia Márquez (2011). «Niveles de organización de la Cromatina en: El Núcleo Celular». Guías temáticas: Biología celular y humana (Genomasur)
2. ↑   Contreras, R. (2013) El nucleosoma La Guía 2000

Ikus, gainera
-------------

* Gene-adierazpenaren erregulazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271794
* Commonscat Multimedia: Nucleosomes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12258160w (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D009707
* FMA: 67528

 |

* Wd Datuak: Q271794
* Commonscat Multimedia: Nucleosomes
**El Muerto** sumendia Andeetako mendilerroan dagoen geruza-sumendi bat da, Argentina eta Txile arteko nazioarteko mugan. Itsas mailatik 6.488 metroko altuera du, eta Atacama eskualdearen eta Catamarcako probintziaren artean dago. Sumendi-kate luze baten parte da, beste sumendi handi batzuekin batera, hala nola San Francisco, El Fraile, Incahuasi, Ojos del Salado, Cerro Solo eta Tres Cruces.

Krateren gaineko laba likatsuen pilaketa handiek osatzen duten gailurra da, eta solidotu egin ziren "laba domoak" izenez ezagutzen diren tumuluak sortuz. Mendizaleek oso gutxitan bisitatzen duten mendia da, Ojos del Salado, munduko sumendirik altuena gertu dagoelako.

Sumendira lehenengo kirol igoera 1950ean egin zuten, J. Beñastino, L. Alvarado, V. Álvarez, O. Álvarezek osatutako mendizale talde batek. El Muerto igotzeko garairik onena irailetik apirilera da.

Kanpo estekak
-------------

* El Muertoren deskribapena Andeshandbook liburuan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1324394
* Commonscat Multimedia: Cerro El Muerto

---

 |

* Wd Datuak: Q1324394
* Commonscat Multimedia: Cerro El Muerto
**Daniel Eduardo Dhers Arellano** (Caracas, Venezuela,, 1985eko martxoaren 25a) Venezuelako BMX txirrindulari profesionala da, historia luzea eta nazioartean aintzatespena duena; Tokioko 2020ko jokoetan, zilarrezko domina olinpikoa irabazi zuen, eta, BMX munduko rankingean, bederatzigarren postuan dago gaur egun; domina eta munduko txapelketa anitzen irabazle da bere herrialdea, Venezuela, ordezkatuz. Gaur egun, besteak beste, Red Bull, Verizon, POC, eta DC Shoes markek babesten dute.

Ibilbidea
---------

Daniel hamabi urte zituela hasi zen bizikletan ibiltzen, dibertimendu moduan, Caracas bere jaioterrian, Chacao udalerrian. 1998an, bere lehen skateparkera joan zen. Gero, 18 urterekin, Estatu Batuetan lekutu zen, eta, bertan, parke batzuetan eta nazioarteko txirrindulariekin ibiltzen hasi zen. 2003an, bere lehen lehiaketan hartu zuen parte, Venezuela ordezkatuz, eta, 2006an, Dew Action Sports Tour-en sartu zen. 2006, 2007 eta 2010ean, Dhersek *Dew Tour* irabazi zuen.

Daniel Dhersek, X Jokoetan, urrea irabazi zuen 2007, 2008, 2010, 2011 eta 2013an munduko hainbat hiritan. Gaur egun, kiroleko onenetakotzat hartzen da.

Lima 2019ko Panamerikar Jokoetan ere, Venezuela ordezkatu zuen, bere herrialdearentzat urrezko domina lortuz.

2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen estilo libreko BMX parken, bigarren saiakeran 92,05 puntu lortu ostean.

Palmaresa
---------

| Daniel Dhers, dominak |
| --- |
| Gertaera | Saria | Urtea |
| Tokio 2020ko Olinpiar Jokoak | Zilarrezko domina | 2021 |
| XVIII. Panamerikar Jokoak | Urrezko domina | 2019 |
| X Jokoak | Urrezko domina | 2013 |
| X Jokoak | Urrezko domina | 2011 |
| X Jokoak | Urrezko domina | 2010 |
| X Jokoak | Urrezko domina | 2008 |
| X Jokoak | Urrezko domina | 2007 |
| X Jokoak | Brontzezko domina | 2006 |
|
| Dew Tour (Cleveland) | Urrezko domina | 2007 |
| Dew Tour (Baltimore) | Urrezko domina | 2007 |
|
| Subway BMX JAM (Singapur) | Zilarrezko domina | 2007 |
| Dew Tour (Orlando) | Urrezko domina | 2006 |
|
| Dew Tour #2 (Denver) | Urrezko domina | 2006 |
| Dew Tour (Denver) | Urrezko domina | 2006 |
|
| Dew Tour Sailkapen Orokorrean | Urrezko domina | 2006 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Villalobos, Daniel.  (12 de agosto de 2010). *La historia de Daniel Dhers, el criollo que brilla en los X Games.*  enlapizarra.com.
2. ↑
3. ↑  X Games 14 - BMX Freestyle SuperPark Finals Results EXPN.com (en inglés)

Kanpo estekak
-------------

* DANIEL DHERS EXPN.com -en profila
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5216969
* Commonscat Multimedia: Daniel Dhers

---

 |

* Wd Datuak: Q5216969
* Commonscat Multimedia: Daniel Dhers
**Oliver konderria** (ingelesez: *Oliver County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Center da. 2010eko zentsuaren arabera 1.846 biztanle zituen, Oliver kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Oliver konderriak 1.893,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,48 ura dira. Beste 1.871,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.846 pertsonetatik 1.801 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 19 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 12 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48933
* Commonscat Multimedia: Oliver County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150120736
* LCCN: n82104474
* **Lekuak**
* OSM: 1740298
* TGN: 2001589

 |

* Wd Datuak: Q48933
* Commonscat Multimedia: Oliver County, North Dakota
***Egunsentia*** (frantsesez: '**L'Aurore'**), baita ***Neska Liliarekin*** gisa ezatutua ere, William-Adolphe Bouguereau margolari frantsesak 1881ean egin zuen margolan ospetsua da. Olioaz egina, 214,9 × 107 zm. ditu. Gaur egun Birmingham Museum of Art erakundean erakusten da. Estilo aldetik akademizismoan kokatu daiteke.

Gaia
----

Egileak gai mitologikoko lanak egin zituen sarritan. Obra honetan Eos zeruko jainkotasuna irudikatzen du, egunsentiaren pertsonifikazioa, koadroari izena ematen diona. Eos, Helios eta Selenerekin batera (eguzkia eta ilargia), greziarren jainko zerutiarrei lotutako titanen seme anai-arreben hirukoa da. Zefiro, Boreas eta Noto haizeen ama zen, eta bere eginkizuna, Homeroren arabera, zeruko ateak eguzkitan irekitzea zen, goizero irten ahal izateko. Heliosen aurretik bere gurdian, gaua uxatzen du eta egunsentia ahalbidetzen du.

Jainkosaren ezaugarriak berak gidatzen duen gurdia eta inguratzen duen mantu fina izaten dira. Asko irudikatzen da zeramikaz, bere seme Memnonen heriotzaren ondorioz edo negarrez, Troiako harresien aurrean, Akilesen aurka borrokan semea hil delako.

Deskribapena
------------

Aurreko hainbat artista garaikide bezala, Bouguereauk gaia aitzakia gisa erabiltzen du jainkosa sentsual eta erdi biluzia irudikatzeko, bere mantu arinarekin gorputzaren inguruan; bere oinetan sumatzen dugu loraldia, gau hotzaren ondoren loreei musu eta bizia emanez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5962062
* Commonscat Multimedia: L'Aurore by William-Adolphe Bouguereau

---

 |

* Wd Datuak: Q5962062
* Commonscat Multimedia: L'Aurore by William-Adolphe Bouguereau
Gilen IX.a Akitaniakoa, ezagutzen den lehen koblakaria
**Okzitanierazko literatura** edo **Probentzako literatura** okzitanieraz idatzitako literatur lanen multzoa da.

XI eta XII. mendeetako poesiarekin jaio zen, eta trobadoreen lanaren garapen eta hedapenarekin. Zerikusi handia izan zuen, beraz, Europako Erdi Aroan hizkuntza "arruntak" literaturan erabili zitezen, orduan Europako mendebaldeko kultur hizkuntza zen latinaren nagusitasunaren aurrean. Errenazimentuaz geroz okzitanieraren erabilera ofiziala beheraka joan bazen ere, frantsesaren eraginez, literaturan ez zen sekula eten. Hain da honela non lehen berpizkunde bat izan baitzuen XVI eta XVIII. mendeen artean. XIX. mendearen erdialdean Proventzako zazpi poetak Félibrige sortu zuten, okzitaniera babestu eta lantzeko helburua zuen literatur elkartea, bigarren pizkunde bati hasiera emanik; horietako bat, Frédéric Mistral, Literatura Nobel saria jaso zuen, okzitanieraren eta Okzitaniaren izena eta omena berriz nazioartera jasoz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2305675
* Commonscat Multimedia: Occitan literature

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12456454n (data)
* LCCN: sh85107833
* NKC: ph175737
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2305675
* Commonscat Multimedia: Occitan literature
**Emma García Valdivieso** (Ordizia, Gipuzkoa, 1973ko ekainaren 8a - ), euskal herritar kazetaria eta telebista-aurkezlea da. Kazetaritzan lizentziatua da.

Ibilbidea
---------

Karrera egiten ari zela, OTR PRESS berri-agentzian egin zituen praktikak eta Bosnian egoteko aukera izan zuen bitan. Lehenengo aldian Gurutze Gorriarekin joan zen, eta bestean, praktikak egiten ari zen bekadun bezala egon zen. 1996an, Karrera bukatu bezain laster, hilabete batzuetan zehar, Nafarroako egunkari batean egin zuen lan, eta handik, Nafarroako Canal 4 telebista-katera joan zen. Gero, Telecincok fitxatu zuen eta geroxeago Canal Plusera joan zen, azken honetan, Cinemanía zinemazko telebista-programa aurkeztu zuen. Ondoren, Euskal Telebistak fitxatu zuen eta ETB 2ko Ésta es mi gente telebista-programa aurkeztu zuen 2002ra arte, Telecincok fitxatu zuenean. 2002tik 2007ko uztailaren 6ra arte A tu lado telebista-programa aurkeztu zuen.

2008tik 2018ra bitartean Telecincon *Mujeres y hombres y viceversa* saioa aurkeztu zuen. Kate berean, *Nada es igual* (2012), *Materia reservada* (2013), *Abre los ojos... y mira* (2013-2014) eta *Ex, ¿qué harías por tus hijos?* saioak ere aurkeztu zituen.

2018ko azaroaren 10etik, *Viva la vida* telebista saioko aurkezlea da

Sariak
------

| **Saria** | **Urtea** | **Kategoria** | **Emaitza** |
| --- | --- | --- | --- |
| TP de Oro | 2002 | Aurkezlerik onena | Saritua |
| TP de Oro | 2003 | Aurkezlerik onena | Saritua |
| TP de Oro | 2002 | Magazinerik onena | Saritua |
| TP de Oro | 2003 | Magazinerik onena | Saritua |
| TP de Oro | 2004 | Magazinerik onena | Saritua |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Urkizu, Urtzi. «Canal4 kateak atzo amaitu zituen emanaldiak, 18 urteren ostean» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2020-04-08).

Kanpo estekak
-------------

* Emma García kazetariaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8775630

 |

* Wd Datuak: Q8775630
Emishi, Shotoku Printzea omentzen. 1324an sortua, 1069ko *Shotokutaishi e-den e-maki* oinarritzat hartuta.
**Emishi** izena (japonieraz 蝦夷), Japonian (VII. mendea baino lehen 毛人 idatzia), Honshu uharteko ipar-ekialdeko biztanleak izendatzeko erabiltzen zen, gaur egun Tohoku eskualdea bezala ezagutzen dena. Eskualde honetako triburen batzuk, Japoniako Enperadoreen eta hauen gobernuaren aurka egin zuten Nara garaiaren amaieran eta Heian garaiaren hasieran. Egungo historialariren batzuk, emishiak, Jomon kulturaren ondorengoak eta ainuekin lotuak zeudela diote. Yamatoko biztanleen eta emishien arteko ezberdintasun etnikoari buruz ez dago zalantzarik, emishiek, akademikoek berregiterik izan ez duten hizkuntza oso ezberdin bat zuten.

Emishi hitzaren jatorria
------------------------

Herri honen lehen aipamena Japoniatik kanpo, Song Shu liburu txinatarrean da, non "ekialdeko jende iletsuaren (毛人) 55 erresumari (国)" erreferentzia egiten dion. Japoniarrek kanji berberak erabili zituzten deskribatzeko, baina, euren irakurketa, kebito edo mojinetik emishira aldatu zuten. Beranduago, kanjiak 蝦夷ra aldatu ziren.

Konkista
--------

Emishiak, tribu ugariz osatuta zeuden, batzuk, japoniarren aliatuak (fushu, ifu), beste batzuk, etsaitasuna erakutsi zieten bitartean (iteki). Honshu iparrekialdeko emishiek, euren zaldiak behar zituzten borrokan zehar, zaldiz zihoazen arkulari bidezko eraso eta ihes sistema bat asmatu zuten, garai horretako armada inperial motelaren aurka oso eraginkorra zena, armada inperiala, nagusiki, infanteria astunaz osatua baitzegoen. Tribu hauek menderatzeko lehen saiakerak sekulako porrota izan ziren, emishien gerrila gerraren teknika gehiago baitzen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q932574
* Commonscat Multimedia: Ezo

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85042799
* NDL: 00562076
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q932574
* Commonscat Multimedia: Ezo
Egur pelleta.
**Egur pelleta** egurra trinkotu eta lehortuz sortzen den erregaia da. Pellet hitza ingelesetik zuzenean mailegatutako hitza da eta "bola txikia", "kaka-alea", "arkina", "altxirri", zein "pikorra" esan nahi du.

Sortzeko, zerrautsa edo antzeko materialak dira lehengai. Zerrategietako hondakinak batu eta tratatu egiten dira, lehenengo duen hezetasuna jaitsi behar zaio % 10 baino gutxiago izan arte, gero prentsa berezi baten pelletizatzailea zanpatu egiten da. Orduan, egurrak berak duen ligninak partikulak elkar lotzen ditu edo almidoia ere itsatsi ahal zaio itsasgarri modura.

Erregai moduan dituen abantailak handiak dira, biomasatik hartutako energia berriztagarria izateaz gain, bere erreketak ez du ia kerik sortzen eta ez du airea gehiegi kutsatzen.

Bero ahalmenari dagokionez, gasolioaren erdikoa da, hau da, kilo bat gasoliok sortzen duen energia berdina sortzeko bi kilo pellet behar dira.

Pelletaren erabilera Europan
----------------------------

| Herrialdea | Pellet kopurua (tn)2006an erabilia |
| --- | --- |
| Suedia | 1 400 000 |
| Italia | 550 000 |
| Alemania | 450 000 |
| Austria | 400 000 |
| Danimarka\* | n. 400 000 |
| Finlandia\* | n. 50 000 |

\* 2005eko datuak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  9.7.2007 Solarserver.de

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q146981
* Commonscat Multimedia: Wood pellets

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh00003738
* NKC: ph293199

 |

* Wd Datuak: Q146981
* Commonscat Multimedia: Wood pellets
**Emma Jung** (jaiotzez **Emma Rauschenbach**, Schaffhausen, 1882ko martxoaren 30a–Zurich,1955eko azaroaren 27a) psikologia analitikoaren espezialista eta idazlea izan zen. Carl Gustav Jungekin ezkondu zen eta bere diruari esker gizonak oreka ekonomikoa lortu zuen.

Biografia
---------

Emma Jung industrialari aberatsen familia suitzar-alemaniar zahar batetik zetorren; bere aita IWC erlojugile ezagunaren jabea izan zen. Carl Gustav Jung ezagutu zuen hamasei urte zituenean (iturri batzuek hamabost urte aipatzen dituzte) eta hogeita bat urte zituenean. 1903ko otsailaren 14an ezkondu ziren (San Valentin egunean), elkar ezagutu eta zazpi urtera. Bost seme-alaba izan zituzten. Emmaren familiaren oparotasunak aukera eman zion C. G. Jungi finantza-askatasun gehigarri bat edukitzeko, zalantzarik gabe bere lan eta interesen alde egin zuena.

Emmak interes handia hartu zuen senarraren lanean, eta psikologo bikaina izatera iritsi zen bere arloan. Interes berezi bat garatu zuen Graalaren kondairan eta mitoa aztertu zuen. Psikologoa zen ezkondu aurretik, nahiz eta Jungekiko independentzia oso eztabaidatua izan arlo horretan. Sigmund Freudekin ere korrespondentzia erregularra izan zuen.

Bere bosgarren eta azken semearen jaiotzaren inguruan, 1914an, Jungek harreman bat hasi zuen paziente gazte batekin, Toni Wolffekin, hamarkadaz hamarkada iraun zuena. Deirdre Bairrek, Carlen biografoak, Emma deskribatzen du esanez Toni bere beste emaztea zela, Jungek behin eta berriz esaten ziolako bere bizitzaren parte zela; Wolff saiatu zen Jung konbentzitzen Emmarengandik dibortziatzeko, baina honek ez zuen onartu. Lehenago, Jungek beste harreman bat izan zuen Sabina Spielreinekin.

Obra baztuk
-----------

* *Die Graalslegende in psychologischer Sicht* (= *Studien aus dem C. G. Jung-Institut Zürich.* Band 12). Rascher, Zürich/Stuttgart 1960 (ondoren Marie-Louise von Franzek osatu zuen); berrargitalpena, Olten, 1980.
* *Animus und Anima.* Rascher, Zürich/Stuttgart 1967.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Azancot, Nuria. "La vida secreta de la señora Jung". *El Cultural, El Mundo*.
2. ↑   Gándara, D.: "Carl Jung, la mujer detrás del infiel". *La Razón*.

Ikus, gainera
-------------

* Sabina Spielrein
* Toni Wolff
* Beatrice M. Hinkle
* Jungfrauen

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q124210
* Commonscat Multimedia: Emma Jung

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34458560
* ISNI: 0000 0001 0886 1786
* BNF: 11909240t (data)
* GND: 129591548
* LCCN: n85062702
* NDL: 00444984
* NKC: xx0001680
* CiNii: DA01281936
* SUDOC: 026943220
* BIBSYS: 90240228
* ICCU: LO1V091811

 |

* Wd Datuak: Q124210
* Commonscat Multimedia: Emma Jung
**Oktavio Farnese** (italieraz *Ottavio Farnese*) (1521eko urriaren 9a - 1586ko irailaren 18a) Parmako Dukea eta Piacenzako bigarren dukea izan zen 1556tik 1586ra arte eta Castroko hirugarren dukea ere bai.

Bizitza
-------

Oktavio Farnese. Soingaina Milanen. Sforza gaztelua
Oktavio Farnese Valentanon jaio zen, Italian, 1521eko urriaren 9an jaio zen. Aita Pedro Luis I.a Parmakoa izan zuen, Parmako eta Piacenzako dukearen bigarren semea, Paulo III.a aita santuaren biloba eta Ranuccio Farnese kardinalaren anaia, eta ama, berriz, Girolama Orsini.

Oktavio Karlos I.a Espainiakoaren ezkontzaz kanpoko alaba zen Margarita Austria eta Parmakoarekin ezkondu zen, 15 urte besterik ez zituen eta emazteak, orain gutxi Alejandro Medicik alargun utzi zuenak, 16 zituen -lehenenengoz ezkondu zenean, 13 urte zituen-. Hasiera batean, Margarita Austria eta Parmakoak ez zuen senarra gustura hartu, baina, Algerreko espediziotik zaurituta itzuli zitzaionean (1541), amodiozko harremanean murgildu zen bikotea. Bixkiak izan zituzten: Karlos, umetan hilko zena, eta Alexandro, ondoren militar garrantzitsua izango zena. Erroman bizi ziren, Farnese jauregian, *palazzo Madama* deitzen zitzaionean, alegia, gaur Italiako Senatuaren egoitza.

1547an, aita Pedro Luis I.a Parmakoa erail zuten eta Oktaviok aitaren oinordetza bereganatzeko ahalegina egin behar izan zuen. Aitona hil zitzaion, Paulo III.a aita santua eta ia-ia Parma galtzekotan egon zen, baina Julio III.a aita santu berriak Oktavio bere estatuetan berretsi zuens (1551).

Arazoak ez ziren amaitu, ordea. Karlos I.a Espainiakoak uko egin zion Piacenzako dukerria itzultzeari eta Parmako dukerria harrapatzen saiatu zen.

Julio III.a aita santuak enperadorearen laguntza behar zuen Trentoko Kontzilioaren antolaketan eta Parma aita santuaren eskuetara itzularazteko ordena eman zion Oktaviori. Honek ezezkoa erantzun zionean, erromatar feudoak desjabetu zizkion eta gerra hasi zen. Frantses armada bat joan zen Parma Ferrante Gonzagaren erasotik babesteko xedean eta etorkizun iluna ikusten zitzaion Farnesiori, baina azken momentuan, akordio batera iritsi zen aitagin-arrebarekin.

Handik aurrera, gobernu lasaia izan zuen eta bere semeak jaso zuen oinordetza, Alexandro Farnese (1545-1592), Filipe II.a Espainiakoaren armaden jeneral handia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Oktavio Farnese*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Emma Couceiro** (Cospeito, Lugo, Galizia, 1977) poeta da galizieraz idazten du

Biografia
---------

Filología hispánica lizentziatu zen Coruñako Unibertsitatean, honako poemarioak ditu argitaratuak: *Humidosas* (*Espiral Maior V PoesíaSaria*, Espiral Maior, 1997), *As entrañas horas* (*X Premio Eusebio Lorenzo Baleirón*, Ediciós do Castro, 1998) eta *(Cito)* (Xerais, 2003). Poeta gisa honeko aldizkarietan kolaboratu zuen: A Xanela, Dorna, Xistral edo Zurgai eta talde-bolumenetan *Mulher a fazer vento*, *Palabras no ar ou Novas voces da poesía galega* eta *Recital*, besteak beste.

Ezaugarri estistikoak
---------------------

Haren poetikaren ezaugarri da egunero aztertzen dela ni lirikoan. Askotan, *As entrañas horas* bikoizketa-teknikaren bidez artikulatzen da, sinboloak eta errepikapenak erabiltzen ditu (*Humidosas/hezeak*), eta sintaxi hautsia eta barne-girotzea erabiltzen du; horrek, askotan, etxeko lurraldera (meninoan markatua) eta haurtzarora eramaten gaitu. Galiziako kritikak "90eko hamarkadako belaunaldia" izenekoaren ahotsik interesgarrienetako bat dela dio.

Lanak
-----

* *Humidosas*. Espiral Maior, 1997.
* *As entrañas horas*. Edicios do Castro, 1998.
* *Cito*. Xerais, 2003.

Sariak
------

* V. Espiral Maior Poesia Saria.
* Eusebio Lorenzo Baleirón X. Saria.

Kanpo estekak
-------------

* Emma Couceiro Galizian, emakume poetak (II)
* Biografia BVGn
* Emma Couceiro en Antología de Joven Poesía Galega

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8775628
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19174359
* ISNI: 0000 0000 7729 7413
* BNE: XX963607
* GND: 140843051
* LCCN: nb98069509
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 1458161

 |

* Wd Datuak: Q8775628
**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VII. Jokoak** Mexikon jokatu ziren, 1954ko martxoaren 5etik 20 arte.

Historia
--------

Joko haietan, 1321 kirolarik parte hartu zuten (horietatik 163, emakumeak), honako herrialde hauek ordezkatzen: Holandarren Antillak, Kolonbia, Kuba, El Salvador, Guatemala, Jamaika, Mexiko, Nikaragua, Panama, Puerto Rico, Dominikar Errepublika eta Venezuela, honako beste kirol hauetan: Atletismoa, saskibaloia, beisbola, boloak, boxeoa, txirrindularitza, igeriketa jauziak, hipika, esgrima, futbola, gimnasia, golfa, halterofilia, igeriketa, waterpoloa, tenisa, tiroa eta boleibola.

Datu bitxi bezala, Mexiko, bigarren edizio bat antolatu zuen lehen herrialdea izan zela aipatu behar da. Aurrekoa, joko hauen lehen edizioa izan zen, 1926an.

Dominak
-------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Postua | Estatua | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 |  Mexiko | 47 | 42 | 35 | 124 |
| 2 |  Kuba | 29 | 19 | 20 | 68 |
| 3 |  Venezuela | 14 | 18 | 21 | 53 |
| 4 |  Kolonbia | 8 | 6 | 9 | 23 |
| 5 |  Panama | 7 | 7 | 8 | 22 |
| 6 |  Puerto Rico | 6 | 9 | 9 | 24 |
| 7 |  Jamaika | 5 | 10 | 4 | 19 |
| 8 |  Guatemala | 3 | 8 | 11 | 22 |
| 9 |  El Salvador | 2 | 1 | 2 | 5 |
| 10 |  Holandarren Antillak | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 11 |  Dominikar Errepublika | 0 | 1 | 1 | 2 |

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VI. Jokoak** | **Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak**1954 | Ondorengoa**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3291908

 |

* Wd Datuak: Q3291908
**Nurnen itsasoa**, Tolkienen legendarium ospetsuan barne itsaso zabal eta erraldoi bat da, Mordorren dagoena, eskualde honetako Nurn izeneko zatian, zehazkiago, hegoekialdean. Ibai asko jasotzen ditu ibaiadar bezala, Ephel Duath eta Ered Lithui mendilerroetan jaiotzen diren ibaiak, baina, eskualde honi buruz argitaratutako mapetan, ibai horietako bakar batek ere ez du izenik. Uste denez, Nurnen itsasoa, Helkar Itsaso Handiaren hondakin bat da.

Izenaren etimologia
-------------------

Bere izena, Christopher Tolkienek Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanean, "Ur tristea" bezala itzultzen du. Helios de Rosario Martinezek, berriz, izenaren lehen elementua, ziuraski Nurnekin lotua dagoela dio, sindarinez "negarra", "axanpa" edo "kexua" esan nahi duena, baina, hain balizkoa ez den arren, agian, "tristea" esan nahi duen \_noer\_ edo \_-nor\_ hitzekin ere loturarik ere izan dezakeena, NAY erroduna. Izenaren bigarren elementua, \_nen\_ da, "ura" esan nahi duena, NEN erroduna.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3846740

 |

* Wd Datuak: Q3846740
**Olabeaga** Bilboko auzoa da. Bilboko Basurtu-Zorrotza barrutian kokaturik dago, hiriaren ipar-mendebaldean. Olabeagak 1.093 biztanle dauzka eta 0,25 kilometro karratuko azalera.

Historia
--------

Auzoaren jarduera ekonomiko nagusia betidanik egon da Bilboko itsasadarrari lotua, ondoan dagoen Zorrotzaurren bezala. Horrela, XIX. mendetik aurrera ontzigintza eta portuari loturiko jarduera ekonomikoak nagusi izan ziren. Horien artean, bakailaoaren arrantza nabarmentzen zenez, auzoak *Norvegia* ezizena hartu zuen.

Olabeaga auzoko hainbat eraikin nabarmean: San Mames, Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola eta Bami eraikina.
Gaur egun, Olabeaga auzoa, Bilbok hazteko duen aukera bakarretakoa da. Horregatik, udalak proiektu bat aurkeztu zuen 2005ean Zaha Hadid arkitekto anglo-irakiarraren eskutik, auzoa berreskuratu eta etxebizitza berriak eraikitzeko. Proiektuaren arabera, 1.500 etxebizitza berri eraikiko dira, eta hasieran auzoko etxebizitza zaharren zati handi bat botatzea aurrikusten bazen ere, azkenik, auzoko etxebizitza guztiei eutsiko diete, Zorrotzaurren gertatu bezala.

Etxebizitzez gain, Bilborako lurpeko autobide berria eraiki da "Olabeagako Erlaitza" deritzona. Horren bitartez, Sabino Aranako bidezubia eraitsi ahal izan da. Horrez gain, Euskal Herriko Unibertsitateko campus berria eta San Mameseko futbol zelai berria eraiki dira auzoan. Proiektu horiek guztiek Bilboko Nazioarteko Erakustazokaren pabilioiek hartzen zituzten lurretan egingo dira.

Kalerik garrantzitsuenak
------------------------

* Ventosaren bidea
* Olabeagako San Nikolasen kalea
* Olabeagako kaia

Eraikinak
---------

* San Mames futbol estadioa
* Olabeagako geltokia
* Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola

* San Mames.San Mames.
* Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola.Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola.
* Olabeagako geltokia.Olabeagako geltokia.

Literatura
----------

*Bilboko ibaia*
*ibaia zabala,*
*eskola edadez*
*gure magala:*
*nagusiagotan*
*ametsen kala,*
*zenbat izerdi,*
*zenbat itz erdi,*
*zenbat deskarga,*
*zenbat behar da,*
*asetzeko i?*
Alfontso Irigoienen "Olabeagatik" poesia zatia

Kanpo estekak
-------------

* Olabeaga Bizirik auzo plataformako bloga  **(Gaztelaniaz)**
* Olabeagako auzotarren eztabaidagunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11939292

 |

* Wd Datuak: Q11939292


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
Estatistikan, **datu multzoa** datu bilduma bat da, erregistrotzat edukitzeko edo datuen beraien azterketa sakonagoa egiteko, datu multzo barneko erregulartasunak eta joerak antzematearren, datuek erakusten duten aldakortasunaren gainetik estatistika erabiliz. Datu multzoak erabilgarriak izan daitezen, kalkuluak eta azterketak behar bezala egiteko, modu ordenatu batean azaldu behar dira. Datu multzoak azaltzeko ohizko modu bat lagin elementuak lerroetan jartzea, elementu hauen gainean jasotako aldagai ezberdinen balioak zutabetan jarri behar direlarik, kalkulu orri batean gelaxkak azaltzen diren bezalaxe.

Datu multzotik bertatik informazio adierazgarria atera nahi bada, datu kopurua oso handia denean batik bat, komeni da datu multzoa taularatzea datu taula delako batean biltzea.

Adibide bat
-----------

Ondorengo taulan datu multzo bat azaltzen da: lerroetan lagin elementuak diren pertsonak azaltzen dira eta zutabeetan pertsona hauen gainean jasotako aldagaiak: altuera (zentimetrotan), pisua (kilotan), lehenengo aldi batean 100 metro korrikan egiteko behar izan duten denbora (segundotan), minutu bat pasa ondoren bigarren aldi batean 100 metro korrikan egiteko behar izan duten denbora (segundotan) eta sexua.

| Altuera | Pisua | Denbora(1) | Denbora(2) | Sexua |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 167 | 72 | 34 | 42 | *gizon* |
| 160 | 52 | 40 | 44 | *emakume* |
| 164 | 56 | 46 | 48 | *emakume* |
| 174 | 80 | 32 | 36 | *gizon* |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1172284
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D064886

 |

* Wd Datuak: Q1172284
**Datu-baseak kudeatzeko sistema** (euskaraz DBKS, gaztelaniaz SGBD eta ingelesez DBMS) datu-base fisikoaren eta bere erabiltzaileen artean dagoen programa bilduma da.

Sarrera
-------

Erabiltzaileek datu-basea atzitzeko, bertako datuak irakurri, aldatu edo ezabatzeko, egiten dituzten eskaerak DBKSk onartu eta bideratzen ditu, horretarako zenbait eragiketa eta tresna eskaintzen ditu. DBKSk datu-basearen erabiltzaileak hardware mailako xehetasunetatik babesten ditu, programazio-lengoaiek programatzaileekin egiten dutenaren antzera.

Aplikazio eta erabiltzaileei zerbitzatzeko sistema informatikoek erabilitako datuak, aplikazioekiko modu independentean egituratuak eta biltegiratuak egon behar dira. Hau lortzen da, bitartekari egiten duen software baten bidez (DBKS).
DBKS-a datu basea sortu, antolatu eta erabiltzaileek edo aplikazioek egiten dituzten atzipen eskaerak erantzuteaz ardurazten da.

DBKS-ren lengoaiak
------------------

DBKS-ek bi lengoaia mota eskaintzen du, Datu-Definizio Lengoaia (DDL) eta Datu-Maneiatze Lengoaia (DML), hurrenez hurren:

### Datu-definizio lengoaiak (DDL)

Datu-basearen diseinua erabaki eta bere eskema kontzeptuala lortu ondoren, Datu-Definizioa Lengoaia (DDL) deitzen dugun lengoaia erabiliko da eskema kontzeptual hori DBKSk ulertzeko moduan definitu ahal izateko. Hortaz DDL lengoaiaren bitartez datu-basearen entitateak eta beraien arteko erlazioak deskribatu eta izendatuko dira. Kontzeptuala bezala, barneko eskema eta erabiltzaileen kanpoko bistak edo eskemak ere definitu beharko dira.
DDLen bidez egindako definizioak DDL konpilatzaileak aztertu eta prozesatu ondoren, DBKSren katalogoan gordeko dira. Datu-basearen edozein datu, erlazio edo ezaugarri aldatu baino lehen, DBKSk katalogo horretan begiratu beharko du. Fitxategi berezi honek metadatuak edukiko ditu, datuei buruzko datuak eta DBKSk erabiliko du.

### Datu-maneiatze lengoaiak(DML)

Datu-basearen eskemak konpilatu eta katalogoan gorde ondoren, bere datuekin lan egin ahal izateko DBKSk ulertuko duen eragiketa multzoa behar dugu. Eragiketa multzo hori Datu-maneiatze Lengoaiaren sintaxiak definitzen duena izango da.

Ikus,Gainera
------------

* Datu-base

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q176165
* Commonscat Multimedia: Database management systems

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph114296
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D003628

 |

* Wd Datuak: Q176165
* Commonscat Multimedia: Database management systems
**Datu hondarrak** datu informatikoak ezabatu ondoren, gailuan horien hondarrak gelditzeko segurtasun-arazoari dagokio. Hainbat gailuk (disko gogorrak, usb memoriak, flash txartelak,..) memorian gordetako datuen ezabaketa modo seguruan egiteko algoritmoa dute. Honek zorizko hainbat berridazketa egiten ditu ezabatu nahi diren datuen gainean. Gailu desberdinekin erabil daiteke eta berridazketa kopuruaren araberako segurtasun maila lortzen da. Bertsio ezberdinak daude, komertzial nahiz dohanekoak, nahiz eta guztia partizio taulan, abiaratze sektorea eta diskaren sektore guztietan idazten duten.

Estatu batuetako segurtasun agentziak (NSA) gutxienez 3 iterazio eskatzen ditu maila ertaineko segurtasun estandarra lortzeko (DoD 5220.22-M ). Lehenengoan batekoak (1) idazten dira, hurrengoan zerokoak (0) eta azkenekoan gobernuak esandako 246 koa. Ala eta guztiz era, hainbat iturburuk 3 iterazio gutxiegian direla diote.

Aipatzekoa da Linux sistema eragileak komando berezi bat duela fitxategien ezabaketa seguruentzako. "Chattr +s <fitxategia>" idatziz fitxategia zegoen tokiaren gainean 20 aldiz berridatziko da.

Ikus, gainera
-------------

* Datuen ezabaketa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q651324

 |

* Wd Datuak: Q651324
***El Caso*** Espainian astero argitaratu ohi zen aldizkari bat izan zen. Lehebiziko alea 1952ko maiatzaren 11an agitaratu zuen, azkena aldiz 1997. urtean. Aldizkari honen ezaugarri nagusia bere albisteen artean nagusiki gerraondo garaian jazo ohi ziren gertakari tragiko, krimenak eta gizarte eskandaluak argitaratzea eta gai horietan espezializatua egotea zen. Honela, aldizkaria Espainian nahiz Hego Euskal Herrian ere oso ospetsu bilakatu zen, aldizkari hau gertakari bitxiei estuki lotu zelarik. Aldizkari honen azken zuzendaria José Manuel Bretones almeriarra izan zen.

*Diario Madrid* egunkariko kazetariek sortu eta lehenbiziko alea 2 pezetako salneurrian kaleratu zen, hasierako 10.000 aleetako argitarapena burutu zelarik, ondoren eta apika 100.000 aleetako argitarapenetara ere ailegatu izan zelarik. Atezainen egunkaria izenez ere ("Diario de las porteras") ezaguna egin zen, 1950ko hamarkadan *Esku moztuaren kasua* edota *José María Jarabo Pérez Morrisen kasuarekin* milioi erdi ale argitaratzea ere iritsi zelarik, hauek berehala saldu zirelarik.

El Luteri buruzko aleekin lortutako arrakastaren ondoren, jada 1970eko hamarkadan eta diktadura frankistaren amaiera eta telebista etxebizitza gehienetan sartuz zihoalarik, El Caso aldizkariak argitarapen bakoitzeko ale kopurua murrizten joan zen, azkenik 1997an behin betiko itxi egin zutelarik. Antzina Espainiar gizartean oso bakanak ziren albiste tragiko eta eskandaluak biderkatuz joan ziren einean, egunkariek ere albiste *serio* edo *ohikoetatik* at ere El Caso aldizkariak argitaratu ohi zituen albiste motak ere argitaratzen hasi ziren.

Ikus gainera
------------

* *Interviú*

Kanpo estekak
-------------

* *Zer gertatu zen El Caso aldizkariarekin?* dokumentala ikusgai - rtve.es **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753523
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 2486-9465
* BNE: bise0000030444

 |

* Wd Datuak: Q3753523
**Erie konderria** (ingelesez: *Erie County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Buffalo da. 2010eko zentsuaren arabera 919.040 biztanle zituen, Erie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Erie konderriak 3.177,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 476,97 ura dira. Beste 2.700,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 289,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 919.040 pertsonetatik 755.887 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 41.731 dira. 119.916 beltzak edo afroamerikarrak. 5.199 amerikar natiboak ziren eta 165 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 23.621 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.023 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 13.229 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114843
* Commonscat Multimedia: Erie County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124302157
* GND: 4533793-7
* LCCN: n50008724
* NARA: 10036747
* SUDOC: 174725035
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 36074
* TGN: 1002356

 |

* Wd Datuak: Q114843
* Commonscat Multimedia: Erie County, New York
**Oinordetzako monarkia** gaur egun munduko ia monarkia guztiek darabilten monarkia mota da.

Oinordetzako monarkian, monarka guztiak familia beretik datoz. Erregetza senide batetik bestera igarotzen da. Normalean, erregea edo erregina hil ostean, hurrengo belaunaldiko seme-alaba batek jasotzen du tronua, edo bestela, anai-arreba, osaba-izeba lehengusu-lehengusina edo beste senide batek. Gaur egun, ondorengotza-ordena zehaztuta egon ohi da, monarka hil aurretik ondorengoa nor izanen den jakin ahal izateko. Honela, monarkia-sistemak egonkorragoak izaten dira. Izan ere, lehenaldian, borroka eta gatazka andana sortu ziren koroa nork hartuko zuenarengatik. Historikoki, oinordetzako sistema guztiek ez dute bat egin, monarkia batzuetan ondorengotza gizonezkoengana mugatu baita.

Ikus, gainera
-------------

* Hautapenezko monarkia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849242
* Commonscat Multimedia: Ecological succession

---

 |

* Wd Datuak: Q849242
* Commonscat Multimedia: Ecological succession
**Eder Sarabia Armesto** (Bilbo, 1980ko irailaren 27a-) bizkaitar futbol-entrenatzailea da. Manuel Sarabia Athleticeko jokalari historikoaren semea da.

Jokalari ibilbidea
------------------

Ibilbide laburra egin zuen jokalari gisa, 2000 eta 2005 artean hain zuzen ere. Bizkaiko talde apaletan ibili zen.

Entrenatzaile ibilbidea
-----------------------

2003an Gurutzetako gazte mailako taldea entrenatzen hasi zen, 2005 eta 2011 artean Danok Bat taldeko gazte mailako taldea eta 2011ean Villarreal taldeko gazteak. 2015ean Quique Sánchez Floresen laguntzailea izan zen Las Palmas taldean, lehen mailan, eta Quiqueren talde teknikoan jarraitu zuen Betisen eta Bartzelonan ere.

2021eko urtarrilaren 18an 1. RFEF mailan zegoen Andorra Futbol Klubaren ardura hartu zuen eta harekin bigarren mailara igotzea lortu zuen.

Kanpo estekak
-------------

* Entrenatzaile ibilbidea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106834887

 |

* Wd Datuak: Q106834887