***Musturzabalsuchus*** Crocodylia narrasti-ordenaren genero galdua da, Alligatoroidea superfamiliaren kiderik zaharrenetariko bat dena.

Izenaren etimologia
-------------------

Izenak «krokodilo muturzabal» esan nahi du, bizkaierazko *musturzabal* eta grezierazko *suchus* (euskaraz «krokodilo») hitzak lotuta eratu baitzen.

Aurkikuntza
-----------

*Musturzabalsuchus buffetauti* espezie tipo eta bakarrari Eric Buffetaut frantziar paleoherpetologoak izena ipini zion. Lehendabiziko aztarnak 1997an Trebiñun dagoen Lañu herrian aurkitu zituzten. Kretazeo Berantiarrekoa dela seguru badakiten ere, *Musturzabalsuchus* topatu zuten geruzaren data zehatza ezezaguna da. Itxura denez, campaniar berantiarrekoa edo maastrichtiar goiztiarrekoa izan daiteke. Arrotza bada ere, generoak Kretazeo Berantiarreko beste krokodiloek baino aztarna gehiago ditu Europan. Zoritxarrez *Musturzabalsuchus*en eskeletoaren aurkitutako aztarna bakarrak masailezurra eta baraila dira. Segoviako Armuña udalerrian aurkitutako aipatutako hezur hauen zati batzuk, hasieran adituek trematochampsidaerenak zirela uste bazuten ere, *Musturzabalsuchus*enak badira. Lañun aurkitutako holotipo eta paratipo bezala, elkarrekin UPUAM-502 izenaz ezaguturiko fosil hauek campaniar-maastrichtiar arokoak dira. Era berean, 1999an Frantziako Fuveauko lignitoetan aurkitutako beste espezimen bat (MHNM 10834.0 izenekoa) *Musturzabalsuchus* generokoa zela identifikatu zuten. Hala eta guztiz ere, geroko ikerketa batek *Musturzabalsuchus* generoko espezimenak identifikatzeko erabilitako ezaugarriak zalantzan ipini zituen. Gainera, adituek Valentziako Erkidegoan berriki aurkitutako *Musturzabalsuchus* espezimenak zertxobait zaharragotzat jo dituzte, campaniar goiztiar edo erdi campaniar arokoak hain zuzen ere.

Filogenetika
------------

1869an Frantziako Fuveauko lignitoetan topaturiko *"Crocodilus" (Massaliasuchus) affuvelensis* espezimenaren marrazkia. Goialdean dagoen baraila egun *musturzabalsuchus*arena dela diote.
*Musturzabalsuchus*ek zituen zenbait sinapomorfiak direla eta adituek Alligatoroidea izeneko superfamilian kokatu dute, adibidez hezur artikularraren goiko hutsunearen desplazamendu laterala. Gainera, handituriko laugarren baraila-hotzak mokoa oklitu zuen. Hortz hori, bera bezala Alligatoroidea goiztiarra zen *"Diplocynodon" hantoniensis*ek zuen moduan, azken aurremaxilar hotzaren ondoren kokatuta zegoen. Hori zela eta, 1869an Philippe Matheronek Fuveaun aurkitutako espezimena, urteetan zehar *Crocodilus affuvelensis*entzat jota, 1997an berriro sailkatu eta *Musturzabalsuchus* zela adostu zuten. Era berean 1869an egindako ikerketa berregin, sintotipo desegin eta handik aurrera *C. affuvelensis* *Musturzabalsuchus* bilakatu zen, nahiz eta generoaren garezurreko aztarnen eza zalantzak ipini sailkapen berrian. Hori zela eta, 2008an egindako Matheronen espezimenari buruzko ikerketa berriak genero berriarena zela azaldu zuen, ez *Crocodylus* ezta *Musturzabalsuchus* ere, *Massaliasuchus* izeneko generoa hain zuzen ere.

Paleobiogeografia
-----------------

Bai *Musturzabalsuchus*, baita Lañun topaturiko *Acynodon* krokodilo garaikidea ere, paleolaurasiar Alligatoroideen kidetzat jo dituzte adituek, azkena Ipar Amerikatik at Kretazeo Berantiarreko tribodonte Alligatoroideetan sorburua duen taxon bakarra izanik. *Musturzabalsuchus* endemikoa izan zen Europan eta litekeena da bakarrik Iberiar-Armorikar uharteetakoa izatea, Iparraldeko eta Ekialdeko Europan alligatoroidea superfamiliaren genero honetako espezimenik aurkitu ez dutelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Paleobiology Database. *Musturzabalsuchus.* .
2. 1 2 3 4   Buscalioni, A. D.; Ortega, F.; Vasse, D..  (1997). «New crocodiles (Eusuchia: Alligatoroidea) from the Upper Cretaceous of southern Europe» *Comptes Rendus de l’Académie des Sciences, Série II* (325): 525–530..
3. ↑   Kortabitarte Egiguren, Irati.  (2007/06/01). «Iraganaren berri» *Elhuyar zientzia eta teknika* (Elhuyar Fundazioa).[*Betiko hautsitako esteka*]
4. ↑   Astibia, H.; Garcia-Garmillo, F.; Orue-Etxebarria, X.; Rodríguez-Lázaro, J.; Buscolioni, A. D.; Sonz, J. L.; Jiménez-Fuentes.  (1987). «The Cretaceous-Tertiary Boundary in a sector of the South Limb of the Miranda-Treviño Synclinal: the first appearance of Chelonia and Archosauria in the Basque Country» *Cretaceous Research* 8 (1): 15–27. doi:10.1016/0195-6671(87)90009-7..
5. ↑   Buffetaut, E..  (1989). «Archosaurian reptiles with Gondwanan affinities in the Upper Cretaceous of Europa» *Terra Nova* 1 (1): 69–74. doi:10.1111/j.1365-3121.1989.tb00328.x..
6. ↑   Buscalioni, A. D.; Ortega, F.; Vasse, D..  (1999). «The upper Cretaceous crocodilian assemblage from Laño (northcentral Spain): implications in the knowledge of the finicretaceous European faunas» *Estudios Museo de Ciencia Naturales de Alava* (Gasteiz: Arabako Natur Zientzien Museoa) 14: 213–233..
7. 1 2   Martin, J. E.; Buffetaut, E..  (2008). «*Crocodilus affuvelensis* Matheron, 1869 from the Late Cretaceous of southern France: a reassessment» *Zoological Journal of the Linnean Society* 152 (3): 567–580. doi:10.1111/j.1096-3642.2007.00358.x..
8. ↑   Rodriguez, J. C.; Feist, M.; Peyrot, D; Barron, E; Robles, F.; Pereda-Suberbiola, X.; Ruiz-Omeñaka, J. I..  (2005). «Stratigraphic position and palaeoenvironmental traits of the Late Cretaceous vertebrate-bearing sites of Chera (Valencia, Spain), based on micropalaeontological data» *Kaupia* 14: 76..
9. ↑   Norell, M. A.; Clark, J. M.; Hutchison, J. H..  (1994). «The Late Cretaceous alligatoroid *Brachychampsa montana* (Crocodylia): new material and putative relationships» *American Museum Novitates* 3116: 1–26..
10. ↑   Matheron, P..  (1869). «Note sur les reptiles fossiles des dépôts fluvio-lacustres crétacés du bassin à lignite de Fuveau.» *Bulletin de la Société Géologique de France* 26: 781–795..
11. ↑  Iberiar-Armorikar uhartea Kretazeo Berantiarrean Iberiar Penintsulak eta hegoaldeko Frantziak osatzen zuten
12. ↑   Le Loeuff, J..  (1991). «The Campano-Maastrichtian Vertebrate faunas
from southern Europe and their relationships with other faunas in the world: paleobiogeographical implications» *Cretaceous Research* 12: 93–114. doi:10.1016/S0195-6671(05)80019-9..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3755474
* Commonscat Multimedia: Musturzabalsuchus

---

* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 4472785
* GBIF: 4822100
* Paleobiology Database: 67635

 |

* Wd Datuak: Q3755474
* Commonscat Multimedia: Musturzabalsuchus