**Bertel Thorvaldsen** (Kopenhage, 1770eko azaroaren 19a1768 edo 1770 - Kopenhage, 1844ko martxoaren 24a) daniar eskultorea izan zen.

Biografia
---------

Albert Thorvaldsen Kopenhagen jaio zen, 1770ean (1768an aditu batzuen arabera), eta hango Arte Akademian egin zituen lehen ikasketak. Erromara joan zen gero ikastera, eta han bizi izan zen 1797-1819 urteetan, Antonio Canova eskultorearekin batera. Thorvaldsen eskultoreak arrakasta handia izan zuen Europan, ia Canovaren parekotzat zeukaten, eskultura jende askorentzat artegintzaren adierazpiderik gorena zen garaian. Eskultura neoklasikoko artistarik aipagarrienetako bat izan zen.

Berehala egin zen ospetsu *Jason* eskulturarekin (1803), eta ondoren egin zituen *Maitasuna eta Psikis* (1816), *Hebes* (1816) eta *Ganimedes eta arranoa* (1817) lanekin. 1821-1840. urteetan Kopenhageko katedraleko lanen zuzendari izan zen. Oso ospetsua da bertako Kristoren irudia. Ia Europa osoan zehar bidaiatu zen, eta haren obrarik aipagarrienak Varsovian (*Koperniko*, *Jose Poniatowski*), Mainzen (*Gutenberg*), Stuttgart (Schiller) eta Erroman (*Pio VII.aren hileta-monumentua*) daude ikusgai. Kopenhagen eskultorearen omenezko museoa dago.

Thorvaldsenen estiloa
---------------------

Antzinateko artea eta Mediterraneo aldeko tradizioa Europako iparraldera ekarri nahi izan zuen, eta antzinako arte horretan oinarriturik daniar arte bat sortu. Sen handiko eskultorea zen, eta horregatik Municheko Gliptotekan gordeak zeuden Eginako Atenaren tenpluko frontoiak eta eskultura arkaikoak zaharberritzeko ardura eman zioten. Thorvaldsenek eskulturetan erabili zituen gaiak Canovarenen antz handia dute, baina oso bestelako moduan lantzen zituen, arkaismoaren oso zalea baitzen eta zorrotza orobat arkaismoaren desbideratze ororekiko.

Sakonera gutxiko erliebea, estatuak eta hil-oroitarriak egin zituen, eta estetika eta estilo neoklasikoaren jarraibideak moldatu zituen arte kristau berritu bat egin nahiaren eraginez; hortaz, haren estiloa hotza zen eta zorrotza, eta harengan biltzen da Europako eskultura neoklasikoaren joerarik garbizaleena. Haren lan gehienak Kopenhageko Thorvaldsen Museoan daude gordeak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Bertel Thorvaldsen*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47812
* Commonscat Multimedia: Bertel Thorvaldsen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 13100325
* ISNI: 0000 0001 2121 1972
* BNE: XX1136449
* BNF: 120622806 (data)
* GND: 118622323
* LCCN: n80017594
* NKC: mzk2003202392
* CiNii: DA05484458
* SNAC: w6f197dw
* SUDOC: 028878612
* ULAN: 500011182
* BIBSYS: 1581514958401
* ICCU: CFIV097850
* KNAW: PE00003329
* Open Library: OL151255A
* SIKART: 4023522
* KulturNav: id
* RKD: 77339
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05622/eu\_t\_0920/t0920
* HDS: 021965
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Museo del Prado: 454bb511-f1e8-4fa3-b6a3-5ca815d015e4

 |

* Wd Datuak: Q47812
* Commonscat Multimedia: Bertel Thorvaldsen