recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diego Maria Gardoki Arrikibar** (Bilbo, 1735eko azaroaren 12a - Turin, 1798ko azaroaren 12a) bizkaitar politikaria, finantza-gizona eta diplomatikoa izan zen. Ingalaterran egin zituen ikasketak. Bilboko kontsuletxeko arduradun nagusi izendatu zuten 1767. urtean. Bitarteko lanak egin zituen Ingalaterratik bereizi nahi zuten Ipar Amerikako burgesiaren eta Espainiako erresumaren arteko harremanetan.

Espainiako Gobernuaren ordezkari bihurtu zen harrezkero Gardoki, eta Estatu Batuekiko harremanez arduratu zen aurrerantzean: 1784-1789 artean Espainiaren enbaxadore (AEBetan negoziotarako ministro ahalguztidun). Manhattan hegoaldeko etxalde batean kokatu zen, bertan euskal sukaldaritza landuz.

1785ean New Yorkeko San Pedro elizaren eraikuntza sustatu zuen, Espainiako Karlos III. erregearen zilarrezko 1.000 txanponen doantza batek lagundutta. AEBetako lehen eliza katolikoa; 1786an egin zen lehen meza. George Washington bedeinkapen ekitaldian izan zen.

Hasieratik Amerikarren askapen prozesua babestu zuen diruz; Gardokiren enpresak Palentzia (Espainia) eta Bejarreko (Salamanka, Espainia) 8.000 tapaki bideratu zizkien iraultzaileei. Herbehereetan ontziak eta hornigaiak erosi eta New Orleansen barrena helarazi zizkien. Gerra garaian brontzezko 215 kainoi, 30.000 mosketoi, 30.000 baioneta, 51.314 mosketoi bola, 300.000 libera lehergai hauts, 12.868 granada, 30.000 uniforme eta 4.000 kanpadenda.

1787ko udaberrian Filadelfian Batzar Konstituziogilea burutu ondoren, 1789ko apirilak 30ean George Washington presidente izendatu zuten; ekitaldian izan zen Gardoki, New Yorkeko Federal Hall aretoan.

Indietako merkataritzarako zuzendari eta estatuko finantzetako idazkari izendatu zuten 1790. urtean. Sardinian enbaxadore egon ondoren (1796), Turina joan eta bertan hil zen. 1793. urtean, Bizkaiko diputatu nagusi aukeratu zuten, ganboatarren aldetik, baina ez zen kargu horretan aritu.

Francisco Antonio Javier Gardoki Bizkaiko politikaria eta kardinala, bere anaia izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Jose Ignazio Viar Mendiguren

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5292519
* Commonscat Multimedia: Diego de Gardoqui

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 43567394
* ISNI: 0000 0000 3124 9571
* BNE: XX943462
* BNF: 13336780k (data)
* GND: 1072494981
* LCCN: n96048779
* SNAC: w6hb9v6c
* SUDOC: 188674179
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 61544
* Lur: 02345/eu\_g\_0916/g0916
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q5292519
* Commonscat Multimedia: Diego de Gardoqui
**Diego Rodriguez**, **Diego Rodriguez Porcelos** edo **Diego Porcelos** bezala ezagunagoa, Rodrigo bere aita hil ondoren, Gaztelako kondea izan zen, 873. urtetik 885era arte.

Ubierna eta Burgosen birpopulatzailea izan zen, Alfontso III.a erregearen aginduz.

Arabiar armada handi bati aurre egin zion, Ebro haraneko muga indartuz, Pancorboko bere egoitza nagusitik, eta babes lerro bat sortu zuen Arlanzon ibaian. Gainera, bere agintaldian, itxuraz, Okako gotzaindegiaren egoitza berritu zen, edo, behintzat, aktibitatea agertzen da.

Bere aitak ez bezala, ez zuen Arabako konderria gobernatzen, konderri honen gobernua Bela Ximenezen eskuetan aurkitzen baitzen

Kronika historikoak, ez dira ados jartzen Diego Porcelosen heriotza data eta tokiari dagokienez. Aukerarik gehiena dituen data, 885. urtea da. Kronika batzuek, hil zen tokia, Burgosko Cornudilla herrian kokatzen dute, beste batzuek, bere gorpua, San Felices de Ocako ermitaren hondakinetan lurperatua dagoela esaten duten bitartean, oraingo Villafranca Montes de Oca herrian.

Bere omenezko zaldigaineiko monumentu bat dago Burgosko San Joango Enparantzan, Juan de Avalosek egina. Baita beste estatua bat ere, Burgosko Santa Mariaren Arkuan.

Diego hil ondoren, Gaztelako konderria hainbat konderritan banatzen da 885 eta 931 urteen artean. Hemendik aurrera, konderri guzti hauek, Fernan Gonzalez kondeak batzen ditu berriz ere bakar batean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** www.bardulia.webcindario.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q658446
* Commonscat Multimedia: Diego Rodriguez Porcelos

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q658446
* Commonscat Multimedia: Diego Rodriguez Porcelos
Antzinako Erromatar hiria izan zen Palmirako, Siria, Decumanus Maximusa. Ikusi ekialdetik mendebalderako norantza eguzki itzalagatik (iparrekialderantz, eguzkiaren kokapena arratsaldeko orduetan adierazten duena, hegomendebalderantz

***Decumanus*** (latinez), edo **dekumano** (latinetik ekarria), Erromatar Inperioaren hiri plangintzan erabilitako hitz bat da. Erromatar hiri, kanpamendu militar edo kolonietako ekialdetik mendebalderako norantzan doan kale bat adierazten du. Dekumano garrantzitsuena, *Decumanus Maximus*a zen, perpendikularki *Cardo Maximus*arekin gurutzatzen zena, beste kale nagusia.

Juliobrigako Decumanus Maximusa, Kantabria erromatarreko hiririk garrantzitsuena.
Hitzak, bere jatorria, augureek, hiri baten fundazioan zehar auspizioak egiten zituztenean ekialdetik mendebaldera egiten zuten lerroan du.

Kanpamenduetan, dekumanoak bi ate lotzen ohi zituen: *Praetoria* (etsaiagandik hurbilen zegoena) eta Decumana, kontrako muturrean. Bide honetan kokatzen ziren merkatariak, hiriko merkataritza gunea zelarik.

Jatorrian, foroa, *cardoa* edo *dekumano*aren mutur batean, hiria inguratzen zuten harresien ondoan edo hauetatik kanpo zegoen arren (nondik foro hitza datorren, hau da, hirigunetik **kanpo**), denboraren igaroaz, *Cardus Maximusa* eta *Decumanus Maximusa* gurutzatzen ziren tokian kokatu zen, non Erdi Arotik aurrera, azoka gunea bihurtu zen plaza hau eraikitzen hasi zen, oraindik ere mantentzen den izena (plaza izena, azoka esanahiarekin erabil daiteke).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q959042

 |

* Wd Datuak: Q959042
**Diego O 'Reilly** (j. Irlanda, 1775 - † itsaso zabalean, 1821) Irlandar jatorriko espainiar militarra zen, Peruko Independentzia Gerran armada erreialistan borrokatu zena.

Biografia
---------

Urte luzez Espainiako erregearen zerbitzura borrokatu zuen noble irlandar baten semea zen. Gazte armadan sartu zen, eta Iberiar Penintsulako gerran parte hartu zuen. Frantziarrek preso hartu zuten, baina handik gutxira ihes egin zuen, ospe handia lortuz. Independentzia gerraren amaieran parte hartu zuen, eta brigadier mailara iritsi zen.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Cutolo, Vicente, *Nuevo diccionario biográfico argentino*, 7 volúmenes, Ed. Elche, Bs. As. 1968-1985.
* Roca, José Segundo, *Primera campaña a la Sierra del Perú*.
* Ruiz Moreno, Isidoro J. *Campañas militares argentinas*, Tomo I, Ed. Emecé, Bs. As. 2004. ISBN 950-04-2675-7

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5806445

 |

* Wd Datuak: Q5806445
**Diego Pérez de Arrilucea López de Maturana**, (Dulantzi, 1888 – Madril, 1975eko apirilaren 26a) ezagunago **Frai Diego Dulantzikoa** izenarekin, historialari, irakasle eta fraide agustindarra izan zen.

Biografia
---------

Agustindarra gisa toki askotan ibili zen lanean. Hasieran Gernikan. Ikasketak Madrilgo El Escorialen egin zituen. Jaso zuen formakuntza irakasle gisa aritzeko ordenaren eskoletan izan zen. Ondoren, Madrilera bidali zuten, apaiz lanak egiteko. Handik Caceresera; Caceresen Espainiako Gerra Zibilak harrapatu zuen. Azkenean, berriro ere Bizkaiara bidali zuten; hala ere, udetan Dulantzira itzultzen zen.

Lanak
-----

Bere lan garrantzitsuenak Arabako historiari buruzkoak dira, batez ere erlijio ikuspuntutik.

* *Una joya del románico: El Santuario de Santa María de Ayala* (1945).
* *La torre de Alegría está pagada* (1953).
* *Patronato de Santa María de Ayala* (1954).
* *La Hermandad de Iruraiz* (1974).

Halaber, Arabako historiari buruzko artikulu asko plazaratu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Dulantziko pertsona ospetsuak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5806501
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 313309909
* SUDOC: 182261174

 |

* Wd Datuak: Q5806501
Datu-base eskema konplexu baten diagrama.
**Datu-basearen eskemak** (ingelesez Database Schema) datu-basearen egitura deskribatzen du datu-base kudeaketa sistema (DBKS) batek onartzen duen lengoaia formal batean. Datu-base erlazional batean, eskemak hauek definitzen ditu: taulak, taula bakoitzaren eremuak eta hauen datu-motak.

Eskema, orokorrean, datu-hiztegi batean gordetzen da. Oro har datu-base lengoaia baten bidez definitzen bada ere, **datu-base eskema** terminoa
Aunque generalmente el esquema es definido en un lenguaje de Base de datos, el término se usa a menudo para referirse a una representación gráfica de la estructura de base de datos.

Datu-base eskemaren mailak
--------------------------

* eskema kontzeptuala, kontzeptuen eta beraien arteko harremanen mapa;
* eskema logikoa, entitate, atributu eta horien arteko harremanen mapa bat;
* eskema fisikoa, eskema logiko baten aplikazioa.
* objektu-eskema.

Ikus, gainera
-------------

* Arkitektura oinarrizko datu-ereduak
* Datuen modelatzea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q632285

 |

* Wd Datuak: Q632285
*Data Warehouse* baten deskribapena.
Informatikaren testuinguruan, **datu-biltegi** edo **datu-gordailu bat** (ingelesez *data warehouse*) eremu jakin batera (enpresa, erakundea, etab.) bideratutako datu-bilduma bat da, integratua, denboran zehar aldakorra eta erakundeen erabakiak hartzeari begira eraikia. Txostenak eta datu-analisiak egiteko erabiltzen da, eta enpresa-adimenaren funtsezko osagaitzat hartzen da. Operazio-informaziotik haratago doa, eta datu-base batean gorde ohi da. Informazio kopuru handiak izaten dituztenez askotan unitate logiko txikiagoetan banatzen da.

Osagaiak
--------

### Metadatuak

Metadatuak datuak (edukia) inguruko datuak edo informazioak dira: datak, baimenak, sailkapena...

Datu-biltegietan are funtzio garrantzitsuago dute metadatuek, erakundearen antolaketa eta datuen izaera adierazteko erabiltzen baitira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Exploring Data Warehouses and Data Quality spotlessdata.com
2. ↑  Dedić, N. and Stanier C. 2016. "An Evaluation of the Challenges of Multilingualism in Data Warehouse Development" in 18th International Conference on Enterprise Information Systems - ICEIS 2016, p. 196.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193351
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh97003695
* NDL: 00911488
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000073458

 |

* Wd Datuak: Q193351
**Danimarka eta Norvegiako Erresuma**, egungo Danimarka eta Norvegiak osatzen zuten desagertutako estatu bat zen, Islandia, Groenlandia eta Faroe uharteak barne, guztiek, 1814rarte, estatu bakar bat osatu zuten garaian. Erabiltzen den adjektiboa, daniar-norvegiar da.

Historia
--------

Erresuma hau osatu zuten estatuak, batasun pertsonalera itzuli ziren, huts egindako Kalmarreko Batasunaren ondoren, 1814 arte.

*Danimarkako Erresuma* izena, batzuetan, 1536 eta 1814 arteko garai hau adierazteko erabiltzen da, boterea, Kopenhagen baitzegoen, eta hizkuntza ofizial daniera zelako, honek, egungo norvegieraren estandarizazioan eragin handia izan zuelarik. Batasun honetako beste hizkuntza ofiziala, alemana zen.

Ikus, gainera
-------------

* Daniar Inperio Koloniala
* Suedia eta Norvegiaren arteko Batasuna

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62651
* Commonscat Multimedia: Union between Denmark and Norway

---

 |

* Wd Datuak: Q62651
* Commonscat Multimedia: Union between Denmark and Norway
**Comako Galaxia Kumulua** (Abell 1656]]) identifikatutako 1.000 galaxia baino gehiago dituen galaxia kumulu bat da. Leoko Kumuluarekin batera (Abell 1367) Comako Superkumuluko kumulurik handienetako bat da.

Kumulurako bataz besteko distantzia 99 Megaparsecekoa da (321 milioi argi-urte). Kumuluko 10 galaxia espiralik dizdiratsuenek 12 eta 14 arteko itxurazko magnitudea dute, eta 20 zentimetro baino gehiagoko irekiera duten zaletuentzako teleskopioekin beha daitezke. Erdigunea bi galaxia eliptiko erraldoi dira nagusi: NGC 4874 eta NGC 4889. Kumulua, izenak dioen bezala, Coma Berenices konstelazioan dago, eta ipar polo galaktikotik gradu gutxi batzutara.

Kumulu hau ez da Comako Izar Kumuluarekin nahastu behar, konstelazio berean egon arren gure galaxiaren barnean dagoen kumulu ireki bat dena, ezta Coma I galaxia kumuluarekin ere. Virgoko Kumulutik gertu dagoen galaxia sakabanatu kumulu bat, honen kideetako asko ere Coma Berenices konstelazioan daudelarik.

Kideak
------

Comako Kumuluko erdigunearen mapa.
Honakoa bezalako kumulu aberatsetan ohikoa den bezala, erdigunean dauden galaxia gehienak eliptikoak edo lentikularrak dira, kumuluko kanpoaldean egoteko joera duten galaxia espiral gutxi batzuekin.

Gertuko galaxia kumuluen artean aberats eta trinkoena den arren, Comakoak oraindik eraketa prozesuan dirudi. Bertako bi galaxiarik dizdiratsuenak zenbait milaka milioi urteren buruan elkartzeko hurbiltzen prozesuan dauden bi galaxia azpikumuluren erdigunea dira.

Antzeko beste galaxia kumulu batzuetan bezala, Virgokoan kasu, Comako galaxiarteko ingurunea bere X izpi igorpenagatik detektagarria den gas oso bero batek betetzen du, gainera, bertan, grabitate elkarreraginetan euren galaxietatik kanporatuak izan diren izarrak ere badaudelarik.

Kumuluko azpitaldeak
--------------------

**NGC 4889 Azpitaldea**

* NGC 4883
* IC 4011
* NGC 4889
* IC 4040
* NGC 4898

**NGC 4881 Azpitaldea**

* NGC 4881

**NGC 4921 Azpitaldea**

* NGC 4921

**NGC 4874 Azpitaldea**

* NGC 4876
* IC 3963
* NGC 4874
* IC IC 3998
* NGC 4864

Kumuluaren benetako hedadura ez zen 1950ean Monte Palomar Behatokiko astronomoek xehe-xehe aztertu zuten arte, kumuluko galaxietako azke aldez aurretik identifikatuak izan ziren arren.

Beste galaxia kumulu batzuk
---------------------------

* Fornaxeko kumulua
* Virgoko kumulua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q870674
* Commonscat Multimedia: Coma Cluster

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Astronomia**
* SIMBAD: ACO 1656

 |

* Wd Datuak: Q870674
* Commonscat Multimedia: Coma Cluster
**Delikako ur-jauzia** edo **Nerbioi ibaiaren jauzia** Nerbioi ibaiak bere sorburutik (Kuartangoko lurretan, Araban) bi kilometro inguruko bidea egin eta gero egiten duen ur jauzia da: Kuartangoko lurretatik Amurriokoetara jauzi egiten du (Arabako udalerri batetik bestera, alegia), ezkerraldean 100 bat metrora Burgosko probintziarekiko muga duela. Delika herriaren (Araba) goialdean dago, eta 222 metroko ur jauzia da (Iberiar penintsulako luzeena). Urik ez du izaten euriteen edo elur urtzen garaietatik kanpora.

Arabaren ipar-mendebaldean dago, Urduñako mendatearen ondoan, Gibijo mendilerroaren eta Santiago Mendiaren artean. Kuartangoko udalerriaren lurretatik Amurrioko udalerriaren lurretara egiten du salto, ezkerraldean 100 bat metrora Burgosko probintziako Berberana udalerriko lurrak dituela. Behatoki batera hel daiteke mendatearen hegoaldetik, Gaztelako Berberanatik, edo iparraldetik, Urduñatik, eta, Arabako lurretatik jarraitu, mendatearen tontorrera iritsi arte. Delikako arroilatik ere joan daiteke hormaraino bertaraino, baina zailagoa da, zatika joan behar baita, ibaiaren ohantzetik ibiltzen.

Delikako harana, Delikako ur-jauziaren goiko aldetik ikusia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Kuartangoko Udala. *Kuartangoko mapa toponimikoa.*  Eusko Jaurlaritza (argitaratze data: 2013ko urria).
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Salto del Nervión», *Barranquismo.net*, 2007-12-22.

Ikus, gainera
-------------

* Aitzondoko ur-jauzia (Gipuzkoa)
* Bisusta ur-jauzia (Nafarroa)

* Goiuriko ur-jauzia (Araba)
* Putzubeltz ur-jauzia (Nafarroa)

* Xorroxin ur-jauzia (Nafarroa)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3331650
* Commonscat Multimedia: Delika Falls

---

 |

* Wd Datuak: Q3331650
* Commonscat Multimedia: Delika Falls
**Doo-wop** estatubatuar jatorriko musika estiloa da. Rhythm and blues eta gospel generoen elkarketatik sortutako musika estilo bat da, 1940ko hamarkadan Estatu Batuetako auzo afroamerikarretan garatu zen eta bere osperik handiena 1950 eta 1960. urteen artean lortu zuen herrialde horretako ipar-ekialdeko hiri industrialetako kaleetatik: New York, Filadelfia, Chicago, Baltimore eta Pittsburgh. Nagusiki heldua eta afroamerikarra zen audientzia bati zuzendua zegoen, ondoren nerabe eta arraza anitzeko merkatu batera heldu zen.

Historialari batzuek diotenez, garai honetan estilo honetako hamabost mila disko baino gehiago grabatu zituzten Estatu Batuetan, eta rhythm and blues, jazz, swing eta gospel elementuak zituzten ahots gurutzatuen soinu harmonikoa hau rock and rollari formatua eman zion eredua izan zen.

A cappella edukiengatik eta abeslari nagusi baten- taldeko gainerako kideen koru eta esaldien laguntzarekin- melodiengatik bereizten da, azken hau, eskuarki, hiru abeslarik edo gehiagok osatzen dutelarik. Konposizioek ahots-maila zabala dute: kontratenorea, falsettoa, tenorea, baritonoa eta baxua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Michael Heatley.  (2006). *Doo wop.*  Robinbook.
2. ↑   **(Ingelesez)** www.history-of-rock.com. *The Doo Wop Sound.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q546359
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh88006866
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q546359
**Datu mota osoa** (*integer* bezala ezagutzen dena), konputazioan, zenbaki osoen azpimultzo finitoa adierazi dezaken datu mota da. Adierazi dezaken zenbakirik altuena datuak erabiltzen den lekuaren araberakoa da, eta zenbaki negatiboak adieraztea posiblitatearena. Erabil ditzakegun datu mota osoak eta haien tamaina lengoairen eta arkitekturaren araberakoak dira. Adibidez, zenbaki osoak gordetzeko memorian 4 byte baditugu:

**4 Byte = 4x8 = 32 bit**
32 bitekin **232=4294967296 balore** adieraz daitezke:
* Positiboak bakarrik (osoak zeinurik gabe): 0tik 4294967295ra
* Positibo eta negatiboak (osoak zeinuarekin): -2147483648tik 2147483647ra

Eragiketak zenbaki osoekin
--------------------------

Datu mota osoekin ohiko aritmetika eragiketak egin daitezke: batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa. Zatiketaren kasuan, emaitza balore erreal bat izan daiteke eta ez du zertan zenbaki osoa izan. Kasua hori bada, eta emaitza datu mota oso bezala adierazi behar denez, atal hamartarra ezabatu beharko zaio. Bi metodo daude hau burutzeko:

* **Biribiltzea**: Zenbaki oso gertuenera hurbilduz (Adibidez: 3,8 --> 4 / 3,2 --> 3)
* **Trunkatzea**: Atal hamartarra kenduz (Adibidez: 3,8 --> 3 / 3,2 --> 3)

Datu mota osoekin egin daitekeen beste eragiketa ez ohiko bat, **modulua** izango litzateke, zatiketa oso baten hondarra:

184 *zati* 3 = 61 (**hondarra 1**) --> 184 *modulu* 3 = 1
Modulu eragiketak honako propietate hauek betetzen ditu:

**a** *mod* **b** = **c**
* **c** ≥ 0
* **c** < b
* **c**, 0 bada --> **a**, **b**-ren multiploa da
* **c**, 0 bada eta **b** berdin 2**n** (**n** 0 baino handiago edo txikiago den zenbaki osoa izanda) --> **a** (Bikoitia da)

Gainezkatzea (overflow)
-----------------------

Ordenagailu programa batek datu mota oso bati esleitu ez daiteken balorea esleitzen badio, eremuaren muga gainditzen duelako ( a=240 adibidez), gainezkatzea deritzon errorea agertuko da (*overflow* ingelesez). Hau gertatzen denean, normalean programak funtzionatzen jarraitzen du, baina baloreak 0 balioa hartuko du. Zenbaki negatibo bat datu mota oso positibo bati esleitzen bazaio, hau positibo bihurtuko da.

Ikus, gainera
-------------

* Datu mota

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q729138

 |

* Wd Datuak: Q729138
B-25 hegazkin bat USS Hornet hegazkinontzitik aireratzen, Doolittle erasoaren hasieran.
**Doolittle erasoa** edota **Doolittle sarraldia**, baita **Tokioko sarraldia**, ingelesez: *Doolittle Raid* eta *Tokyo Raid*, 1942ko apirilaren 18an, Pazifikoko Gerran, Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadak Japoniako Tokio hiriburuan eta Honshu uharteko beste zenbait lekutan burututako erasoaldia izan zen. Japonian estatubatuar hegazkinek burututako lehenbiziko erasoaldia izan zen. Ekintza hau burutzeko arduradun gisa James H. Doolittle teniente kolonela hautatua izan zen, hortik erasoaren izendapena.

Egitasmo honen helburua, 1941eko abenduaren 7an Japoniako Aire Armada Inperialak burututako Pearl Harborreko erasoari erantzuna ematea izan zen, nahiz eta txikia izan, japoniarrei beren etxean jada seguru ez zaudela sentiarazteko asmoz. Horretarako, USS Hornet hegazkinontzia Japoniara ahal bezain gehien hurbildu eta beratik B-25 hegazkin bonbajaurtitzaile multzo bat aireratu zen. Hauetako bakoitzak berekin batera 250 kilogramo bana zituzten botere handiko 4 jaurtigai zituen.

Japoniako kostaldera ailegatzean, Doolittlek hegazkin multzoa talde ezberdinetan banatu zituen: hamar hegazkin Tokiora abiatu ziren. hiru Kanagawa, bi Yokohamara, eta hegazkin bana Nagoya, Osaka eta Yokosukara. Japoniarrak guztiz ezustean harrapatu zituzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q713516
* Commonscat Multimedia: Doolittle Raid

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh95003761

 |

* Wd Datuak: Q713516
* Commonscat Multimedia: Doolittle Raid
**Desaomendi** edo **Desamendi** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1305 metroko garaiera duena. Errenagan hasten den gailur talde batetako mendirik garaiena da, Gipuzkoako mugaren ondo-ondoan dagoena, eta ekialderanzko norabidea hartzen du, Malloako tontorrekin paraleloan, Txameni eta Beloki mendietatik igaroz. Hala eta guztiz ere, tontor hau Euskal Herriko mendien katalogoan bilduta ez egoteak, zertxobait ahaztua uzten du, bertara iristea nahiko erraza den arren, Errenagako babeslekuetara doan hain erabilia den ibilbidearen ondoan baitago. Tontorra, **Desaomendi** bezala ere izendatua da, eta Deesamendi bezala transkribatua da.

Irispideak
----------

Guardetxetik, Intzazelai edo Pagomariko lautaden bidea jarraitu behar da, eta, Mandarrate izeneko lepotik, Errenagako babeslekuetara doan bidea jarraitu behar da. Errenaga mendiaren tontorrera iritsi aurretik, eskumatarantz desbideratu behar da, Desamendi mendiaren muino zabalerantz. Ibilbide gomendagarriago bat, bakartiagoa izateagatik, Pagomaritik iparraldera jarraitzea da, Desao izeneko babeslekura eta Urrutiko lurriña izeneko lepora iritsi arte, Desamendi eta Desamendi txikiren artean. Ekialdeko muino belartsutik, tontorrera iristen da. Desaotik, zuzenean hel daiteke tontorrera, lepora iritsi beharrik gabe.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256175

 |

* Wd Datuak: Q12256175
Gotorlekuaren planoa.
**Delgrès gotorlekua** frantsesez: *Fort Delgrès*, antzinean **Fort Saint-Charles** Basse-Terre hirian dagoen gotorleku historikoa da, Guadalupe eskualdean (Kariben). 1650ean eraikitako gotorlekua, gaur egun monumentua bezala babestuta dago (1997ko azaroaren 21eko dekretua).

Historia
--------

Guadalupe uhartea Louis Delgrès (1766-1802) ofizial mulato eta errebeldeak esklabotzaren aurka eraman zuen borrokaren erdigunea izan zen. Frantziako Iraultzak 1794an esklabotza ezeztatu zuen baina Napoleonek berriro ere onartu nahi zuen. Delgrèsek horren aurka altxatu zen eta, borrokan, hil zen. Haren oroimenez, gotorlekuari bere izena eman zioten. Dena dela, gotorlekua zaharragoa da. 1650ean Charles Houël du Petit Pré gobernadore britainiarrak Basse-Terre herriaren gainean eraiki zuen, leku segurua sortzeko baina batez ere haren boterearen adierazpena bezala. Houëlek Fort St. Charles izena eman zion.

Urtetan Guadalupe uhartea borroka ugariren eszenatokia izan zen: frantsesek, britainiarrek eta suediarrek uhartea menperatzeko borrokatu zuten. 1814ean frantsesen eskuetan gelditu zen eta harekin gotorlekua.

Iruditegia
----------

* Guardia-gunea.Guardia-gunea.
* Harresia.Harresia.
* Zisterna.Zisterna.

Ikus, gainera
-------------

* Louis Delgrès

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3077840
* Commonscat Multimedia: Fort Delgrès

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00105850

 |

* Wd Datuak: Q3077840
* Commonscat Multimedia: Fort Delgrès

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)**:Delgrès memoriala.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Delgrès gotorlekua*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Triangeluaren desberdintasuna** deritzo bi zenbaki errealek betetzen duten hurrengo propietateari: bere baturaren balio absolutu beti da bere balio absolutuen batura baino txikiagoa edo berdina. Propietate horri Minkowskiren desberdintasuna edo desberdintasun triangeluarra ere esaten zaio.

Teoremak hau dio: Zenbaki errealei dagozkien a eta b zenbaki-pare guztietarako, honako hau betetzen da:

{\displaystyle |a+b|\leq |a|+|b|}

Frogapena
---------

Balio absolutuaren propietateaak aztertuz, ondokoa dakigu:

{\displaystyle -|a|\leq a\leq |a|} eta,

{\displaystyle -|b|\leq b\leq |b|}

Inekuazio bi horiek batuz:

{\displaystyle -(|a|+|b|)\leq a+b} eta,

{\displaystyle a+b\leq |a|+|b|}

Balio absolutuaren propietatea erabiliz ({\displaystyle |a|\leq b\Leftrightarrow -b\leq a\leq b}):

{\displaystyle |a+b|\leq |a|+|b|}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208216
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph602139
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208216
Descartesen flioa x3 + y3–3axy = 0, a = 1.  
  
  
  

**Descartes-en folioa** Descartes-ek 1638an proposatutako kurba aljebraiko bat da, ekuazio inplizituarekin:

{\displaystyle x^{3}+y^{3}-3axy=0}
Era berean, esplizituki deskribatu daiteke koordenatu polarretan:

{\displaystyle r(\theta )={\frac {3a\sin \theta \cos \theta }{\sin ^{3}\theta +\cos ^{3}\theta }}}

Kurbaren ezaugarriak
--------------------

### Tangentearen ekuazioa

Desberdintze inplizituko metodoa erabiliz, aurreko ekuazioa y'-rako ebatz daiteke:

{\displaystyle {\frac {dy}{dx}}={\frac {ay-x^{2}}{y^{2}-ax}}}
Lerro baten ekuazioaren puntu-malda forma erabiliz, kurbaren ukitzailerako ekuazio bat aurki daiteke:{\displaystyle (x\_{1},y\_{1})}

{\displaystyle y-y\_{1}={\frac {ay\_{1}-x\_{1}^{2}}{y\_{1}^{2}-ax\_{1}}}(x-x\_{1})}
### Tangente horizontala eta bertikala

Descartesen folioaren lerro tangentea horizontala da {\displaystyle ay-x^{2}=0} denean. Beraz, lerro ukitzailea horizontala da kasu hauetan: 

{\displaystyle x^{6}=2a^{3}x^{3}}
Descartesen folioaren lerro ukitzailea bertikala da {\displaystyle y^{2}-ax=0} denean. Beraz, linea tangentea bertikala da kasu hauetan:

{\displaystyle y^{6}=2a^{3}y^{3}}
Kurbaren simetriaren propietate bati esker azal daiteke hori. Grafikoari begira, ikus daiteke kurbak bi ukitzaile horizontal eta bi ukitzaile bertikal dituela. Hala, bada, Descartes-en folioaren kurba simetrikoa da {\displaystyle y=x}-rekiko; beraz, tangente horizontal batek {\displaystyle (x\_{1},y\_{1})}-ren koordinatua badu, dagokion tangente bertikala dago, {\displaystyle (y\_{1},x\_{1})}.

### Asintota

Kurbak asintota bat du:

{\displaystyle x+y+a=0}
Asintotak -1eko gradientea du, eta koordenatu-ardatzak ebakitzen ditu y puntuetan.{\displaystyle (0,-a)} eta {\displaystyle (-a,0)}.

Descartesen folioaren osagai algebraikoak
-----------------------------------------

{\displaystyle x^{3}+y^{3}=3axy} funtzioaren {\displaystyle y} ebazten bada, ekuazio hau lortzen da grafikoaren zati baterako, {\displaystyle x<=0} eta {\displaystyle a{\sqrt[{3}]{4}}<=x} ({\displaystyle a>0} dela suposatuz) 

{\displaystyle y={\sqrt[{3}]{-{\frac {1}{2}}x^{3}+{\sqrt {{\frac {1}{4}}x^{6}-a^{3}x^{3}}}}}+{\sqrt[{3}]{-{\frac {1}{2}}x^{3}-{\sqrt {{\frac {1}{4}}x^{6}-a^{3}x^{3}}}}}}
eta beste atalerako, forma trigonometrikoko hiru ekuazio, horietako bik folioaren begizta marrazten dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837771
* Commonscat Multimedia: Folium of Descartes

---

 |

* Wd Datuak: Q837771
* Commonscat Multimedia: Folium of Descartes
**Desamendi Txiki** Aralar mendilerroko mendi bat da, 1261 metro garai, izen bereko bere "anaia" nagusia den Desamendiren ekialdean dagoena, azken horretatik Urrutiko Lurriña izeneko lepoak banandua. Ekialdera, Lekoain lepoa dago, mendi hau Txamenirekin lotzen duena.

Irispideak
----------

Tontor lau eta zabaleko mendi txiki honen tontorrera, erraz hel daiteke Guardetxetik. Hain erabilia den Intzazelairako bidea hartu behar da, Pagomari bezala ezagunagoa dena. Iparralderantz, Desao izeneko babeslekua geratzen da, et jarraitu egin behar da Urrutiko lurriña izeneko lepoa igaro arte, Unagako larre handietara igarotzea ahalbidetzen duena. Eskumako muinotik tontorrera heltzen da, eta, ezkerretik, Desamendira igoko litzateke.

Monumentu megalitikoak
----------------------

Aralarren, Desamendi eta Malloaren artean, monumentu megalitiko mordoxka bat dago sakabanaturik. Xehe-xehe, hauen zerrenda bat egin daiteke.

Trikuharri lepoan, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko mugan bertan dagoena, interes gehien duen trikuharrietako bat dago, eta, hain zuzen ere, Trikuharri izena duena. Iparralderantz, Aralar mendilerro osoko mendirik garaiena dago, Intzako dorrea. Hortik, lurra, Unagako lautadetara eta Unagako potzura jeisten da, pasaran, Obioneta eta Maantsako trikuharriak aurkituz. Unagako potzura iritsi aurretik, bidearen eskuinaldean Zeontza izeneko garrantzi handirik gabeko goragunea dago, Desamendi Txikira ia erabat itsatsia dago. Bere tontor lauan beste trikuharri bat du.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256177

 |

* Wd Datuak: Q12256177
**Cão Grande tontorra** (portugesez: *Pico Cão Grande*, literaralki "Txakur Handi tontorra") Sao Tome eta Principe uhartean dagoen sumendi orratz handi bat da, Obo Parke Nazionalaren hegoaldean, Clotilde herritik gertu. 370 metroko altuera du inguruko lurretatik, ia bertikalean. Guztira mendiak 668 metro ditu itsas mailaren gainean.

Bere garaian aktiboa zen sumendi baten tximinian solidotutako magmaz osatuta dago. Bere inguruan zeuden mendiak eta mendilerro guztiak higatu dira jada. Sao Tome uharteko 37. mendirik altuena da, eta herrialdeko 42.a.

Igoerak
-------

2018an Iker eta Eneko Pou anaiek mendia igoko dute "The North Face 4 Elementu" ariketaren baitan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «'The North Face 4 Elementu'. Sua, Pou anaien hurrengo erronkea» *bizkaie.biz* (Noiz kontsultatua: 2018-06-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2082148
* Commonscat Multimedia: Pico Cão Grande

---

 |

* Wd Datuak: Q2082148
* Commonscat Multimedia: Pico Cão Grande
**Cintio Vitier** (Key West, Florida, AEB, 1921eko irailaren 25a - Habana, Kuba, 2009ko urriaren 1a) kubatar poeta izan zen, jatorriz estatubatuarra.

Biografia
---------

1935ean Habanara joan zen eta Zuzenbideko ikasketak egin zituen han (1947). *Orígenes* taldeko kide izan zen, Lezama Lima eta Eliseo Diegorekin batera, besteak beste. 1947-1961 bitartean frantseseko eskolak eman zituen Habanako Irakasle Eskolan, eta 1959-1960 urteetan Kubako eta Hispanoamerikako literatura-irakasle izan zen, eta Hispaniar Ikasketen Saileko zuzendari, Las Villasko Unibertsitate Zentralean (*Universidad Central*). Liburutegi Nazionaleko ikertzaile gisa lan egin zuen eta *Revista de la Biblioteca Nacional «José Martí»* aldizkariaren zuzendari izan zen, besteak beste. Kubako eta atzerriko argitalpen askotan parte hartu zuen. Paul Valéry, Stéphane Mallarmé, Paul Claudel eta Arthur Rimbauden obren gaztelaniarako itzulpenak egin zituen.

Bere poesian eguneroko gauzez hitz egiten du, eta hitzaz kezkaturik agertzen da eta estutasun metafisiko nabarmena agerian uzten du.

Obra nagusiak: *Vísperas (1938-1953)* (1953, "Bezperak [1938-1953]"); *Testimonio (1953-1968)* (1968, "Lekukotasuna [1953-1968]"); *La fecha al pie* (1981, "Data oinean"); *Hojas perdidizas* (1988, "Hosto galkorrak"); *Poemas de mayo y junio* (1990, "Maiatz-ekaineko poemak").

Aipagarriak ditu Kubako literaturaz egindako lanak: *Diez poetas cubanos. 1937-1947* (1948, "Hamar poeta kubatar. 1937-1947"); *Cincuenta años de poesía cubana. 1902-1952* (1952, "Kubatar poesiako berrogeita hamar urte. 1902-1952"); *Las mejores poesías cubanas* (1959, "Kubatar poesiarik onenak"); *Los grandes románticos cubanos* (1960, "Kubatar erromantiko handiak"); *La crítica literaria y estética en el siglo XX cubano* (1968-1974, "Kubako XX. mendeko kritika literarioa eta estetikoa"). José Martíri buruzko zenbait saiakeraren egilea ere bada: *Estudios Críticos* (1964, "Azterketa kritikoak"); *Temas Martianos* (1969, "Martiren inguruko gaiak").

Hainbat sari jaso zituen; besteak beste, Literaturako Sari Nazionala, 1988an, Juan Rulfo saria 2002an, eta Kubako Zientzia Akademiaren domina. Aurrekoez gain, Habanako Unibertsitateak, Las Villasko Unibertsitate Zentralak eta Japongo Soka Unibertsitateak emandako Honoris causa doktoregoak jaso zituen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1092590
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100187376
* ISNI: 0000 0001 2145 1239
* BNE: XX874804
* BNF: 120337341 (data)
* CANTIC: a10176731
* GND: 12106509X
* LCCN: n82094671
* NDL: 00852220
* NKC: jo2002157560
* SNAC: w6f559r2
* SUDOC: 028517121
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05992/eu\_v\_0505/v0505
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 11065

 |

* Wd Datuak: Q1092590
**Dekodetzaile bitarra** elektronika digitaleko konbinazio-zirkuitu bat da, sarreran dagoen konbinazio bitarraren arabera irteera bat aukeratzen duena. 

Zirkuitu horiek **dekodetzaile** edota **demultiplexadore** gisa aurkitzen dira; izan ere, demultiplexadore batek dekodetzaile baten moduan joka dezakeelako.

Horren funtzioa kodetzailearen alderantzizkoa da, hau da, n bit sarrerako eta gehienez {\displaystyle 2^{n}} bit irteerako kode bitar bat bihurtzen du. Irteera-lerro bakoitza sarrera-konbinazio posible bakar baterako aktibatuko da, erabiltzaileak aukeratutako helburuaren arabera.

Funtzionamendua
---------------

Hainbat motatako dekodetzaileak aurki daitezke, baina kasu guztietan dekodetzaile bat zirkuitu elektroniko bat da, sarrera-seinale eta irteera-seinale askorekin. Horrek sarrera-egoeren konbinazio bakar bakoitza irteera-egoeren konbinazio espezifiko bihurtzen du.

Datu osoen sarrerez gain, dekodetzaile batzuk *enable* sarrera bat edo gehiago ere badituzte. *Enable* horren seinalea ukatzen edo desgaitzen denean, dekodetzailearen irteera guztiak egoera ez-aktiboetara behartzen dira.

Dekodegailu bitar bat zirkuitu integratu (IC) independente edo IC konplexuago baten zati gisa inplementatzen da. Azken kasuan, dekodegailua hardware deskribapen lengoaia (HDL) baten bidez sintetiza daiteke, adibidez VHDL edo Verilog lengoaia.

Dekodetzaile bitar motak
------------------------

* Dekodetzaile hamartarra3-8 lerroko dekodetzailea

Dekodetzaile honetan lau sarrera eta hamar irteera agertzen dira. Horren ondorioz, erabilera nagusiena BCD (hamartarra bitarrean kodetuta) kodetik hamartarrera pasatzea izango da, ezen eta BCD kodeko konbinazio bat ezarriz gero, irteerako batean bakarrik agertzen baita "0" balio logikoa. 

* 3-8 lerroko dekodetzailea

Kasu honetan zortzi irteera-bitetako bat aktibatzen du 0tik 7ra bitarteko sarrera-balio bakoitzerako, hiru bitetan adieraz daitezkeen balio osoen tartea.

* 4-16 lerroko dekodetzailea

Dekodetzaile hamaseitar ere esaten zaio. Honetan lau sarrerari hamasei irteera dagozkie. Irteera horietako bat aktibatzen du 4 biteko sarrera bakoitzerako, [0,15] zenbaki osoen tartean. Dekodetzaile hamartarrerako esaniko guztiak balio du kasu honetan, baina beste bi sarrera agertuko dira eta sarrera horiek "0" egoeran egon behar dira zirkuituak behar duen moduan funtzionatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Martín González, José Luis.  (2006). *Electrónica digital.*  Delta Publicaciones ISBN 978-84-96477-44-5. PMC 1281981484. (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Decodificador binario usado para decodificar códigos binarios» *Decodificador binario usado para decodificar códigos binarios | Tutorial de electrónica básica* (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).
3. ↑    Arruti, Patxi.  (2001). *Logika digitala eta mikroprogramarria.*  Elhuyar, 57 or..

Ikus, gainera
-------------

* Demultiplexadore
* Kodetzaile
* Ate logiko
* Multiplexadore
* Konbinazio-zirkuitu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q745243
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q745243
Talma, antzerkian deklamazioa hobetzeko ekarpenak egin zituen gizona.**Deklamazioa** ( latinez : ***declamatio*** ) jendaurrean hitz egiteko edo irakurtzeko forma artistikoa da. Artikulazioan, ahoskeran, enfasiaren bidez eta keinuen bidez antzezten edo aditzera ematen den testuaren zentzu osoa eman nahi izaten dio deklamatzaile onak. Deklamazioa testua bikain adierazteko diseinatutako antzezte teknika edo artea da.

Historia
--------

Antzinako Erroman, deklamazioa antzinako erretorika mota bat zen, erretorika-generoa zen eta erromatar goi-hezkuntza -sisteman ondo errotuta zegoen. Erretorika bi azpigenerotan bereizten zen, *polemika*, auzitegietako auzietako defentsa edo akusazio diskurtso ondo eratzeko artea eta *suasoria*, non hiztunak pertsonaia historiko edo legendario bati aholku zentzudunak ematen zizkion, jardunbidearen arabera. Erromatarren deklamazioak lau corpusetan bizirik dirau. Seneka Zaharraren eta Calpurnius Flaccus-en bildumak, eta baita bi *controversiae* multzo ere, *Deklamazio Nagusiak eta Deklamazio* *txikiak* Kintilianori faltsuki egotzitakoak.

Deklamazioak erretorikako ikasle greziarrentzako aurretiazko ariketetan izan zuen jatorri.

Ikus, gainera
-------------

* Erretorika
* Seneka Zaharra.
* Calpurnius Flaccus.
* Kintiliano.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5249313

 |

* Wd Datuak: Q5249313
**Devil's Bit** (irlanderaz *Bearnán Éile*) Irlandako mendi bat da. Tipperaryko konderrian dago, Templemore hiriaren ipar-mendebaldean. Halere, mendi honetara igotzeko biderik ohikoena Barnane udalerritik abiatzen dena da, udalerri horretatik hurbil auto aparkaleku bat dagoelarik. Bestalde, mendiak 478 metroko garaiera du, gailurrean gurutze bat duelarik.

Ibaien iturburua
----------------

The Three Sisters ("hiru ahizpak") ibaietatik bi, Nore ibaia eta Suir ibaia, mendi honen inguruan jaiotzen dira, ondoren Waterforden itsasoratzeko.

Mitologia
---------

Ingelesezko *Devil's Bit* izenak euskaraz "Deabruaren Hozkada" esan nahi du. Izen hau irlandar mitologiako bertako kondaira bati zor dio, honen arabera deabruak mendi honen zati bati hozka egin baitzion. Hozka egin ondoren ahoan zeraman mendi zatia gaur egun Cashelgo haitza dagoen lekuan erori eta bertako harkaitza omen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2429577
* Commonscat Multimedia: Devil's Bit

---

 |

* Wd Datuak: Q2429577
* Commonscat Multimedia: Devil's Bit
**Devils Hole** (euskaraz: «Deabruaren zuloa») basamortuko habitat bakarra da, Heriotzaren Haranaren Parke Nazionalak administratzen duena. Ash Meadows basoko aterpe nazionalean kokatua, Nevadako Nye konderrian dago, Ameriketako Estatu Batuen hego-mendebaldean.

Deabruaren zuloa akuifero geotermiko bat da (92º F/33º C), Amargosa basamortuan dagoen kareharrizko haitzulo baten barnean dagoen igerileku batek elikatua, Nevadako Amargosa haranean, Amargosa mendilerroaren ekialdean eta Heriotzaren haraneko Funeral mendien artean. *Cyprinodon diabolis* ziprinidoaren habitat bakarra da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Baugh, Thomas M.; Deacon, James E..  (1983). «Daily and Yearly Movement of the Devil's Hole Pupfish Cyprinodon Diabolis Wales in Devil's Hole, Nevada» *The Great Basin Naturalist* 43 (4): 592–596..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q629140
* Commonscat Multimedia: Devils Hole

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315529442

 |

* Wd Datuak: Q629140
* Commonscat Multimedia: Devils Hole
|  |
| --- |
| **Spliteko alde historikoa eta Dioklezianoren jauregia**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Iparraldeko atea |
| **Mota** | Kulturala |
| **Irizpideak** | i, iii, iv |
| **Erreferentzia** | 97 |
| **Kokalekua** |  Kroazia |
| **Eskualdea2** | Europa eta Ipar Amerika |
| **Koordenatuak** | 43°30′29″N 16°26′18″E﻿ / ﻿43.5081°N 16.4383°E﻿ / 43.5081; 16.4383 |
| **Izen ematea** | 1979 (III. bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Dioklezianoren jauregia** (kroazieraz: *Dioklecijanova palača*, diɔklɛt͡sijǎːnɔʋa pǎlat͡ʃa ahoskatua) Kroaziako Split hiriaren oinarria da. 1979an Gizateriaren ondare izendatu zituen Unescok. Gaur egun Spliten alde historikoa mugatzen du garai bateko palazioaren harresiak.

Historia
--------

59 urte zituela eta gaixotasun batek ia ia hil ondoren, Diokleziano erromatar enperadoreak erretiroa hartu zuen. Itsaso Adriatikoko kostaldean jauregia eraiki zuen, *Salonae* hiriburutik 10 kilometrora

Dioklezianoren jauregiak 38.500 m²ko azalera zeukan eta erdia baino gehiago kanpamendu militarrak osatzen zuen. Harresiek 16 dorre zituzten inguruan eta palazioak ate bana zeukan alde bakoitzean. Aterik handiena *Porta aurea* (Urrezko atea) zen, Salonarako bidera ematen zuena. Beste ateak *Porta argentea* (zilarrezko atea), *Porta ferrea* (burdinazko atea) eta itsasora ematen zuen *Porta aenea* ziren. Palazioaren erdian Jupiterren tenplua eta Dioklezianoren mausoleoa zeuden. Palazioa kareharriz eta marmolez egina zegoen erabat.

V mendetik aurrera Dioklezianoren jauregia hiri bihurtzen hasi zen eta 630. urtean avaroek Salona suntsitu zutenean palazioaren harresietan babestu ziren biztanleak. Splitek artzapezpikua lortu zuenean Salonaren ondorengo hiritzat hartua izan zen, eta ondorioz Dalmaziako hiriburu bihurtu zen. Honen adibide VII. mendean San Domnius katedrala bihurtu zen Dioklezianoren mausoleoaren zati bat.

Iruditegia
----------

* San Domnius katedrala.San Domnius katedrala.
* Airetiko ikuspegia.Airetiko ikuspegia.
* Ilunabarreko ikuspegia.Ilunabarreko ikuspegia.
* Peristiloa.Peristiloa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q322287
* Commonscat Multimedia: Diocletian's Palace

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 312929075
* GND: 4330517-9
* LCCN: sh86005628
* NKC: kn20080616005
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 10938
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 97-001

 |

* Wd Datuak: Q322287
* Commonscat Multimedia: Diocletian's Palace


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Kroazia | Gizateriaren Ondarea Kroazian | Kroazia |
| Šibenikeko Donejakue katedrala • Dubrovnik • Eufrasiar Basilika (Poreč) • Plitvice Aintziretako Parke Nazionala • Split eta Dioklezianoren jauregia • Stari Grad zabaldia • Trogir |
**Daiki Hashimoto** (japonieraz: 橋本 大輝, *Hashimoto Daiki*?)
 (Narita (Chiba), 2001eko abuztuaren 7a) gimnasta japoniarra da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan urrezko dominak lortu zituen aparatu guztien sailkapenean eta barra finkoan, eta Japoniako taldearekin zilarra eskuratu zuen.

Biografia
---------

Tokioko aireportua kokaturik dagoen Narita hirian jaio zen. Takuya eta Kengo anai zaharrak gimnasia artistikoan aritzen ziren eta Daikik ere gimnasia artistikoan aritzea erabaki zuen. Sei urte zituela Sawara Junior Club taldean sartu zen.

2019an Stuttgarten jokatu zen Munduko txapelketan hartu zuen parte eta brontzezko domina eskuratu zuen aparatu guztien sailkapenean. Daiki Hashimotoren lan bikaina aintzat hartuta NHK Kopan Eszelentziaren Saria jaso zuen. 2020an beste sari garrantzitsu bat eman zioten TV Asahi Big Sports Sarietan, "2020rako bidean Adore Olinpikoaren Saria".

Tokioko Olinpiar Jokoetan Japoniako taldearen parte izan zen eta sailkapen konbinatuan bigarren gelditu ziren Errusiako gimnasten atzetik. Daiki Hashimotori dagokionez aparatu guztien bakarkako urrezko domina jaso zuen eta barra finkoan ere urrezko domina eskuratu zuen.

Palmaresa
---------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Japonia **Tokio 2020** | 01 !1. postua, urrezko domina | aparatu guztiak |
| 01 !1. postua, urrezko domina | barra finkoa |
| 03 !3. postua, brontzezko domina | taldekakoa |
| Munduko txapelketak |
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Alemania Stuttgart 2019 | 03 !3. postua, brontzezko domina | taldekakoa |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Ingelesez)** «Artistic Gymnastics HASHIMOTO Daiki - Tokyo 2020 Olympics» *..* (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
2. ↑   «Russia wins gold in men’s team all-around at 2019 Artistic Gymnastics World Championships - Sport - TASS» *web.archive.org* 2020-06-22 (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q76760760

 |

* Wd Datuak: Q76760760