recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hegelianismoa** Hegelen teoriak oinarritzat hartzen dituen filosofia dotrina da. Hegelianismoaren barnean, hiru joera bereizi ohi dira:

1) *Hegelzale ortodoxoak*, maisuak eraikiriko sistema filosofikoaren iruzkingile, jarraitzaile eta zabaltzaile izan direnak (Biedermann, Erdmann, Fischer, Rosenkranz, Vischer, Zeller).

2) *Hegelzale ezkertiarrak edo hegelzale gazteak*, metodo dialektikoaren ondorioei atxiki zaizkienak, oro har materialistak, ateoak eta liberalak (Strauss, Bauer, Feuerbach, Hess, Ruge, Von Stein). Marx, Engels eta Stirner ere talde horretakoak izan ziren; gerora aldendu baziren ere.

3) *Neohegelzaleak*, Hegelen idealismoa eta hark estatuari buruz zuen pentsamendua bereneganatu zutenak (Spaventa, Croce, Gentile, Bosanquet, Bradley, Royce, Stirling).

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-12-15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q906313
* **Identifikadoreak**
* NDL: 00576129
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q906313
**Harvey Weinstein** (Flushing, AEB, 1952) AEBetan film ekoizle izandako gizona da. Laneko botere posizioetan, bere enplegatuekin edo emakumezko aktoreekin sexu jazarle eta bortxatzailea izateagatik salatua, 2017tik aurrera paria sozial bihurtua dago. Bere kasuaren eskandalua Me Too mugimenduaren pizkundearekin oso lotua dago.

Biografia
---------

Bere anaia Bob Weinsteinekin Miramax zine-konpainia sortu zuten. Film independente arrakastatsuak sortu zituen, besteak beste, *Sex, Lies eta Videotape* (1989), *The Crying Game* (1992), *Pulp Fiction* (1994), *Heavenly Creatures* (1994), *Flirting with Disaster* (1996) eta *Shakespeare in Love* (1998). Weinsteinek ekoitzitako filmek Oscar sarietako ehun hautagaitza baino gehiago lortu dituzte.

Miramax Disney konpainiak erosi zuen, baina harreman enpresarial hark huts egin ondoren, Bob anaiarekin jarraitu zuen, ekoiztetxe berriari The Weinstein Company izena emanda. 2017 arte iraun zuen konpainia horrek.

2017ko urrian, Weinsteinen aurkako sexu abusuen salaketa publiko egin ziren, bere konpainiatik bota zuten eta AEBetako Zinemako Arte eta Zientzien Akademiatik kanporatu zuten. Lauren O’Connor langile ohia izan zen publikoki hitz egiten lehena, baina egun gutxitan, hilabete hura amaitu artean, 80 emakumek baino gehiagok salaketa jarri zuten Weinsteinen aurka. Salatzaile osspetsuen artean, Rosanna Arquette, Katherine Kendall, Mira Sorvino, Rose McGowan eta Ashley Judd, esate baterako.

Salaketek oihartzun berezia lortu zuren #MeToo sare sozialetako kanpaina aldi berean hasi baitzen hedatzen, eta harrezkero Weinstein efektua deritzotena gertatu da, botere posizioetan sexu jazarpena egin dutenen kontrako salaketa kateatzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    SLU, Herritar Berri.  (2017-10-19). «Jasandako sexu jazarpenaren lekukotzak ematen hasi dira emakume aktore asko» *GAUR8* (Noiz kontsultatua: 2019-09-24).
2. ↑   **(Ingelesez)** Farrow, Ronan.  (2017-10-10). *From Aggressive Overtures to Sexual Assault: Harvey Weinstein’s Accusers Tell Their Stories.*  ISSN 0028-792X. (Noiz kontsultatua: 2019-09-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q531599
* Commonscat Multimedia: Harvey Weinstein

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 161144207
* ISNI: 0000 0001 1487 5631
* BNE: XX1596907
* BNF: 171280370 (data)
* GND: 173929400
* LCCN: no2001040887
* NKC: jo20211101490
* CiNii: DA06046194
* SUDOC: 082560218
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q531599
* Commonscat Multimedia: Harvey Weinstein
Plaka tektoniko nagusien mapa. Hego Amerikako plaka maparen erdialde inguruan ageri da, morez margotua.
**Hego Amerikako plaka** Hego Amerika eta Ozeano Atlantikoaren hegoaldeko zatia, Hego Amerikako kostaldetik erdialdeko Atlantikoko dortsaleraino hartzen dituen plaka tektonikoa da. Mendebaldean duen muga elkartzaileak bi fenomeno nabarmen eragin ditu: Andeak eta Peru-Txileko fosa. Eta ekialdean Afrikako plakarekin duen muga banatzaileak, Ozeano Atlantikoa eta erdialdeko Atlantikoko dortsala eragin zituen. Honako plaka hauek ditu mugakide:

* Iparraldean, Ipar Amerikako plaka eta Karibeko plaka
* Hegoaldean, Scotia plaka eta Antartikako plaka
* Ekialdean, Afrikako plaka
* Mendebaldean, Cocosko plaka eta Nazcako plaka

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119490
* Commonscat Multimedia: South American tectonic plate

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q119490
* Commonscat Multimedia: South American tectonic plate
**Helsingborgs IF** (izen osoa *Helsingborgs Idrottsförening*) Suediako Helsingborg hiriko futbol taldea da. 7 aldiz irabazi du Suediako liga eta 5 aldiz kopa.

Historia
--------

1907an hiriko *Svithiod* eta *Stattena* taldeek bat egitean sortu zen. Taldearen "urrezko aroa" 1929ko txapelketarekin hasi zen. Lehen bi urtetako garaipenak ofizialak ez diren arren urte haietan Suediako talde onena bihurtu ziren 5 txapelketa eta kopa bat irabaziz.

1998an Åge Hareide entrenatzaile norvegiarra fitxatu zuen eta liga eta kopa bana eskuratu zituen ia sei hamarkada beranduago. 2006an Henrik Larsson entrenatzailea fitxatu zuen eta sasoi berri bati eman zion hasiera. Ordutik hiru kopa, liga bat eta bi superkopa lortu ditu. 2011ean urte bikaina izan zuen hiru txapelketak irabaziz, 2016an ordea maila galdu zuen. 2018an 2. maila irabazi eta maila gorenera itzuli da.

Palmaresa
---------

### Suedian: 14

* Suediako Liga (7): *1929*\*, *1930*\*, 1933, 1934, 1941, 1999, 2011.
	+ 1929 eta 1930ko ligak ez dira ofizialak.
* Suediako Kopa (5): 1941, 1998, 2006, 2010, 2011.
* Suediako Superkopa (2): 2011, 2012.

Kanpo estekak
-------------

* **(Samieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207503
* Commonscat Multimedia: Helsingborgs IF

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123744946

 |

* Wd Datuak: Q207503
* Commonscat Multimedia: Helsingborgs IF
**Herbig Ae/Be izarrak**, oraindik sekuentzia nagusian sartu ez diren A eta B espektro motako izar gazteak dira. Gas eta hautsezko hodeietan bilduak daude eta diska zirkumestelar batekin inguratuak egon daitezke. 2 eta 8 eguzki masa arteko masa dute, eta oraindik, izar eraketa fasean (grabitate uzkurtzea) daude, sekuentzia nagusira gerturatuz, baina, bere nukleoan, oraindik hidrogenoaren fusioa hasi gabe. Euren izena, Georg Herbig astronomoagatik dute, 1960an, mota honetako izarrak, gainontzeko guztietatik ezberdindu zituena.

Herbig Ae/Be izarrak ezberdintzeko irizpideak, honako hauek dira:

* F0 aurreko espektro mota (F, G, K eta M motako izarrak, T Tauri izarrak dira)
* Balmer igorpen lerroak espektroan (T Tauri izarren antzera)
* Erradiazio gehiegi infragorrian izar normalekin alderatuz, hauts zirkumestelarraren ondorioz (Be izar klasikoetatik bereizteko).

Batzuetan, Herbig Ae/Be izarrek, euren dizdiran aldaketa esanguratsuak jasaten dituzte. Uste denez, diska zirkumestelarrean, bikorren existentziagatik (protoplaneta edo planetesimalak) izan daiteke.

Herbig Ae/Be izarren antzeko objektuak, baina masa txikiagodunak (2 eguzki masa baino gutxiago), jada aipatu diren T Tauri izarrak dira, F, G, K eta M espektro motako izarrak direnak eta oraindik sekuentzia nagusian sartu ez direnak. Ez da 8 eguzki masa baino gehiagoko antzeko objekturik ikusi, oso azkar eboluzionatzen baitute: ikus daitezkeenean, jada, nukleoan hidrogenoaren fusioa hasia da, eta, beraz, sekuentzia nagusikoak dira.

AE Aurigae, V700 Monocerotis eta V856 Scorpii, mota honetako izarrik ezagunenetako batzuk dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1044693

 |

* Wd Datuak: Q1044693
**Herbosa** Gaztela eta Leongo erkidego autonomoko Burgosko probintzian dagoen Valle de Valdebezana udalerriko herria da. Gaur egun 21 biztanle ditu.

Geografia
---------

  

Udalerriko hiriburua den Soncillo herrialdetik 11 kilometrotara kokatua dago. Sedanotik 44 kilometrotara eta Burgosetik, berriz, 84 kilometrotara. Herbosatik hurbil El Escudo mendatea aurkitzen da.

Komunikazioak
-------------

  

Burgos-Arija autobus-linea herritik bertatik igarotzen da (BU-642 eskualde errepidean zehar).

Beste garraiobidea Bilbo-La Roblako trenbidea da. Geltokia, alboko herrian, Arijan, kokatzen da.

Demografia
----------

1950eko erroldan, 243 biztanle zeuden, baina 2.006an 21era egin zuen behera.

Ingurunea
---------

2007ko uztailatik, eta 5 urteko lana eta gero, "Turbera Margarita" birgaitua izan da, urmael sistema bat sortuz eta lurra urez bete izan da deskonposizio organikoa zailduz eta esfangoak sortuz (goroldio mota bat da, zeinen hondakin hilak zohikaztegiak sortzen dituen). Urmaelak 15.000 metro karratuko azalera du eta 2 metroko sakonera du gehienez. Gainera behin-behineko bi urmael sortzea lortu da.

Ondare historikoa
-----------------

* San Valentin ermita: jatorri erromanikoko eraikuntza da. XII. mendekoa omen da, nahiz eta XVI. mendeko birgaitze eta gehikuntza ugari agerikoak diren. Tenplua urte askotan zehar abandonaturik izan zen, haren egitura erori baitzen. 2005. urtean Gaztela eta Leongo Juntaren birgaitze planaren barruan sartu zen.
* Santiago Apostolu eliza.

Jaiak
-----

* Ekainaren 25a, Santiago eguna.

Turismoa
--------

Momentuz herrian bertan ez dago ostaturik, baina inguruko herrietan hotelak, nekazal-etxeak edo kanpina ere badago. "La Turbera de Margarita" delakoa urmael babestua oso interesgarria da, hara hegazti asko heltzen dira. Herritik 5 kilometrora, Arijan urtegia dago, non zenbait jarduera eta ekintza egin daitezke; arrantza, piraguismoa (eskola bat dago), eta orain modan jarri berri den kirol bat; skysurf-a.

10 kilometrora, "Las Pisas" ur-jausiak eta "Picarciano" kobazuloak daude. Inguruan zenbait herri turistiko aurki ditzakegu, adibidez, Corconteko bainuetxea, Orbaneja del Castillo, Puentedey...

Kanpo estekak
-------------

* Valdebenzanako webgunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3348125

 |

* Wd Datuak: Q3348125
**Helreið Brynhildar** (antzinako eskandinavieraz: *Brynhilden Helheimeko kabalgata*") Edda Poetikoan dagoen antzinako eskandinaviar poema laburra da. Poemaren zatirik handiena (6. ahapaldia izan ezik) *Norna-Gests þáttr*ren ere aipatzen da.

Henry Adams Bellowsek bere iruzkinetan dioenez, poema "batasun dramatiko maila aparta" duen maisulana da, eta Edda Poetikaren poema "bizi eta boteretsuenetako" bat da. Hala ere, zati batzuk jatorriz *Sigrdrífumál*aren zati zirela argudiatu izan da, eta bi poemak, nolanahi ere, oso hurbilak dira edukiz. Material gehienak eskandinaviarrak dira, eta elementu gutxik lotzen dute *Nibelungenlied* delakoan dagoen tradizio alemaniarrarekin.

Argudioa
--------

Olerkiak Sigurd eta Brynhildr hildakoak nola erretzen dituzten azaltzen du. Aurrena Sigurd erretzen dute, eta gero Brynhildr, oso ondo jantzitako gurdi batean datzana. Gurdi honek Brynhildr harantzagoko bidaian darama. Bidaian, emakume erraldoi bat (gýgr) bizi zen etxe batetik igarotzen da.

Erraldoiak heroien heriotza eragin izana eta beste emakume baten senarra (Sigurd) desiratu izana leporatzen dio Brynhildri. Erraldoiak, gainera, Brynhildri leporatzen dio Nibelungoaren (Gjukiren seme-alaben) leinua erori izana. Brynhildrrek erantzun dio egia kontatuko diola eta nola Gjukiren seme-alabek zorigaiztoko desleial bihurtu zuten.

Lehen Hildr zuen izena eta Hlymdalir izeneko balkiria etxe batean bizi zen. Orduan, errege batek (ustez Agnarr) Brynhildr eta bere zazpi ahizpak harrapatu zituen, haritz baten azpian aurkitu zituen beltxarga-tunikak hartuz. Hamabi negu besterik ez zituen errege gaztearekin ezkondu zenean.

Odinen borondatearen kontra, godoen errege zen Hjalmgunnar zaharra hilarazi zuen, eta haren ordez Auðaren (Agnarr) anaia gazteari eman zion garaipena. Odin amorratuak Skatalunden espetxeratu zuen ezkutu gorri eta zuri gainjarrien artean, eta lotara madarikatzen nuen beldurrik gabeko gizon batek askatu arte. Bere askapena are gehiago zailtzeko, Odinek ere suzko zirkulu bat sortu zuen bere atsedenlekuaren inguruan.

Sigurd Granira iritsi zen eta Fafnirreko urrea ekarri zion. Heroiak zortzi gauez partekatu zuen bere ohea elkar ukitu gabe. Hala ere, Gudrunek Sigurden besoetan lo egin izana aurpegiratuko zion, eta gero aitortuko zion engainatu egin zutela Sigurdekin zuen harremana uzteko, eta beste gizon bat harrarazi zutela haren ordez (Gunnar).

Brynhildr-ek poema amaitzen du esanez gizonak eta emakumeak sufritzeko bizi direla mundu honetan, baina bera eta Sigurd ez liratekeela inoiz gehiago bananduko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Orchard, Andy.  (1997). *Dictionary of Norse myth and legend.*  Cassell ISBN 0-304-34520-2. PMC 36763217. (Noiz kontsultatua: 2023-03-31).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q280204

 |

* Wd Datuak: Q280204
**Hanibal I.a Kartagokoa** edo **Hanibal Magon** (hizkuntza punikoz: 𐤇‬𐤍𐤁‬𐤏‬𐤋‬‬, ḤNBʿL) (Kartago, K.a. 471 inguru-Akragas, K.a. 406) kartagotar buruzagi eta errege izan zen.
Ezaguna da Sizilian egindako ekintza militarrengatik.

Biografia
---------

Hanibal Magon Giskoneren semea eta Hamilkar I.aren biloba zen.

Kartagoko senatuak Hanibal armadetako komandante eta Siziliako Epikrazia Punikoaren gobernadore hautatu zuen K.a. 411n. Bere aitona Hamilkar mendekatzeko irrikan zegoen, K.a. 480. urtean Siziliako greziarrek Himerako guduan garaitu eta hil zutelako.

K.a. 409an, aitzakia faltsuen pean, Hanibal armadarekin batera Selinunte hirira abiatu zen, Segesta aliatua laguntzeko, Selinonteren arerioaren kontra. Hiri greziarra errefortzurik gabe zegoenez, erraz konkistatu eta suntsitu zuen, biztanleria sarraskitu ondoren.

K.a. 409ko maiatzean, Himera setiatu zuen eta Dioklesek zuzendutako Sirakusako errefortzuak garaitu zituen. Dionisio Sirakusako izango zen tiranoak, ere parte hartu zuten borroka horretan. Porrota honen ondoren Dioklesek bere tropetatik gelditzen zena erretiratu zuen eta inolako indargarririk gabe, Hanibalek Himera erraz konkistatu eta birrindu zuen. Ondoriozko bake itunak Kartagoko Epikraziaren eta Greziako lurraldeen arteko muga berria ezarri zuen, eta mugako herria Agrigento bihurtu zen. Hanibalek konkistatutako Greziako hiriek Kartagori zergak ordaintzera behartu zizkien.

Himerako batailaren ostean, bakea aldarrikatu zen. Baina Hermokratesek Dionisio suhiaren laguntzarekin Selinunte berreraiki zuen K.a. 406. urtean, eta kartagotarren aurkako erasoak egin zituen, berriro Hanibalen arreta erakarriz.

Hanibalek, 65 urte zituela, Agrigentora joan zen bere seme Bomilkar eta Himilkon ilobarekin batera eta hiria setiatu zuen. Operazio militarrak hasi ziren bitartean, izurria kartagotar armadaren artean zabaldu zen, eta han Hanibal zein Bomilkar hil ziren, armadaren agindua Himilkonen utzita.

Hanibalen Siziliako kanpania K.a. 409an

Erreferentziak
--------------

1. ↑  HUSS (1985), 565 or.
2. ↑  Xenofonte, Helenika, I. 1. 37

Bibliografia
------------

* MELTZER, O. Meltzer (1879): *Gesch. d. Karthager*, I, Berlin, 158 or. eta hurrengoak
* HUSS, Werner (1985): *Kartagotarren historia*, Munich: C.H. Beck. **(Alemanez)**

Ikus, gainera
-------------

* Kartagoko monarkak
* Beste Hanibal batzuk
* Kartagotarren hedapena Italian
* Magonidak

Kanpo estekak
-------------

Livius.org: Hannibal


| Aurrekoa | Kartagoko errege | Ondorengoa |
| --- | --- | --- |
| Himilkon I.a Kartagokoa |  K.a. 440-406  | Himilkon II.a Kartagokoa |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q685976

 |

* Wd Datuak: Q685976
La Pedriza, Guadarramako mendilerroan (Madrilgo Erkidegoa, Espainia)
**Granito-paisaiak** arroka plutonikoz osatuak daude gehienbat. Meteorizazioak, gehienbat kimikoak, granito arrokak modu bereizgarriz moldeatzen ditu, forma biribilduak sortuz oro har.

Ingurune honetan, uraren sartze-gaitasuna (arrokan infiltratzeko gaitasuna) oso mugatua da: morfologiak azalekoak izan ohi dira, beraz (ingurune karstikoan daudenak ez bezala). Hainbat egitura ezberdin daude.

Granito-paisaien morfologia
---------------------------

### Bolo granitikoak

Bloke ortogonaletatik abiatuz, meteorizazioak ertzak higatzen ditu esfera itxurako formak sortuz. Meteorizazio hauek hidrolisia, hidratazioa eta hidroklastismoa dira. Pikor eta ezkatetan eragiten dute.

### Lauzak

Arroken deskonpresio bidez sortzen dira. Meteorizazio kimikoak haien formak nabarmentzen ditu, baita tipula-orri itxurako egiturak sortzen ere. Gehien nabarmentzen diren lauzei *txapelak* deritze.

### Meteorizazio-zuloak

Meteorizazio-zuloak (*Weathering pit, Panhole, Taffonis*) hainbat motako arroken azalean sortzen badira ere, oro har granitozko materialetan edo bestelako arroka igneo azidoen gainean sortzen dira. Higadurak arroka hauen gunerik ahulenean sortzen ditu formazio hauek; failen elkarguneetan edota erresistentzia txikiagoko mineralen kontzentrazioa handiagoa den guneetan besteak beste. Meteorizazio kimikoak hidratazioa eta hidrolisia dira, eta arroka airepean zein lurpean dagoela eragiten dute. Nabarmentzekoa da arroka lurpean egoteak ekintza kimikoa errazten duela.

### Granito *tors*-ak eta ordoki grabatuak

Granito *tors*-ak, hamarnaka metro ukan ditzaketen arrokazko tontorrak, granito-paisaien bereizgarriak dira. Batez ere klima tropikal hezeetan agertzen dira. Meteorizazio kimiko bortitz baten ondoren, arroka tontor hauek azaleratu egiten dira eta haien inguruko material hondatuak desagertu egiten dira. Esan behar da, haatik, altxatze tektonikoak azaleko higadura azeleratu egiten duela, detritus hondatuak desagerrarazten lagunduz.

Batzuetan, tontor hauen oinean, diaklasak nabarmentzen dituzten ordokiak topa ditzakegu: ordoki grabatuak dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11697319

 |

* Wd Datuak: Q11697319
**Hegoaldeko Gales Berriko Unibertsitatea**, ingelesez **University of New South Wales** (**UNSW** laburdura) Sydneyko (Australia) unibertsitate bat da eta herrialdeko unibertsitate garrantzitsuenetako bat da. 1949an sortu zen eta 40.000 ikasle inguru ditu. Campus nagusia Kensington auzoaren ekialdean dago, autobusez 5 minututan Coogee Beach hiriko hondartza bitxienetako batetik. Campusak supermerkatua, gimnasioa, tabernak, bankuak, jatetxeak, bi liburutegi, bidaia bulegoa, arropa denda, liburu denda, oftalmologia-klinika, farmaziak eta abar ditu.

UNSW-k Australiako edozein unibertsitateko onarpen puntuazio altuena duten ikasle australiarrak erakartzen ditu. Munduko 46. postuan sailkatu zen 2015-16 QS World University Rankings-ean. Unibertsitatea bereziki indartsua da ingeniaritzan eta teknologian, negozioetan eta zuzenbidean. 2016ko QS Munduko Unibertsitateen Sailkapenen arabera, UNSW munduko 13. postuan sailkatu zen kontabilitate eta finantzetan, 13.ean zuzenbide eskolan, 16. postuan ingeniaritza zibilean eta 19.ean arkitekturan eta hirigintzan. UNSW-k milioidun gehiago ekoitzi ditu eta bere lizentziatuek ASX 200 konpainia kotizatuen exekutiboko postu gehienak dituzte, Australiako beste edozein unibertsitate baino gehiago. Unibertsitateak ospe ona du Australian bere hezkuntza eta ikerketa lanengatik eta *Group of Eight* taldekoa *da* (euskaraz, *Zortzietako Taldea*), Australiako 8 unibertsitate onenen batasunekoa. Batez ere bere ingeniaritza zientzia ikasketak ospetsuak dira. *Times Higher Education Supplement (THES) arabera,* UNSW munduko ingeniaritzako 20 unibertsitate onenetakoa da; Australian School of Business MBA 39. postuan dago. Unibertsitatea, oro har, 41. postuan sailkatu zen THESen arabera 2006an, eta Newsweeken arabera 64. postuan mundu osoan.

Kanpo Estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q734764
* Commonscat Multimedia: University of New South Wales

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130969019
* ISNI: 0000 0004 4902 0432
* BNF: 11986275d (data)
* GND: 10001186-X
* LCCN: n79138878
* NKC: ko2008454812
* NLA: 35983038
* CiNii: DA01902396
* SNAC: w63n6dxn
* SUDOC: 027924211
* ULAN: 500300859

 |

* Wd Datuak: Q734764
* Commonscat Multimedia: University of New South Wales
**Mariano Raúl Echeverría** (1981eko maiatzaren 27a) Argentinako futboleko atzelaria eta egungo entrenatzailea da. Gaur egun Tigreko entrenatzailea da.

Karrera
-------

### Klubaren ibilbidea

Echeverría Argentinako futboleko behe ligetan hasi zuen bere jokalari ibilbidea. Urte luzez Luján de Cuyo eta Deportivo Maipú bezalako taldeetan jokatu ondoren, erregionalizatutako beheko mailetan 2. Mailako Chacarita Juniors taldean sartu zen. Klubarekin egin zuen lehen denboraldian Lehen Mailara igoera lortu zuten.

### Nazioarteko ibilbidea

Echeverría Argentinako selekzioarekin debuta egin zuen 2010eko otsailaren 10ean Jamaikari 2-1 irabazi zion Diego Maradonaren Argentinako jokalarien taldean sartzeko deituta.

Entrenatzaile karrera
---------------------

### CA Tigre

2018ko urriaren 5ean, Echeverría Club Atlético Tigreko entrenatzaile berri izendatu zuten, bere lehen benetako entrenatzaile lana izan zena.  2019ko otsailaren 8an Club Atlético Banfielden aurka 4-4ko emaitza lortu eta hiru egunera, Echeverríak bere kargua utzi zuen. Echeverría haserre zegoen emaitzarekin eta bere taldearen jardunarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Eche puso primera, ole.com.ar, 5 October 2018
2. ↑  Tigre se quedó sin DT: Mariano Echeverría presentó su renuncia, clarin.com, 11 February 2019

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Mariano Echeverría BDFA.com.ar webgunean
* **(Ingelesez)** Mariano Echeverría, *Soccerway* webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3847770

 |

* Wd Datuak: Q3847770
**Helsinkiko Olinpiar Estadioa** (finlandieraz: *Helsingin Olympiastadion*; suedieraz: *Helsingfors Olympiastadion*) Finlandiako estadiorik handiena da. Töölö barrutian dago, Helsinkiko erdialdetik bi kilometrotara.

Gaur egun, estadioa, musika kontzertu eta kirol lehiaketa batzuetarako erabiltzen da. Estadioa, 1952ko Udako Olinpiar Jokoetako lehiaketa askotako gune izan zen. Estadio hau, 1983 eta 2005eko Munduko Atletismo txapelketen egoitza izan zen, eta, gainera, Finlandiako futbol selekzioak, bere etxeko partiduak, bertan jokatzen ditu.

Historia
--------

Helsinkiko Estadio Olinpikoaren dorrea
Estadioaren eraikuntza 1934an hasi eta 1938an amaitu zen. 1990-1994 tartean berriztu zen, eta gainera, oso-osorik modernizatu zuten 2005eko Munduko Atletismo txapelketarako. 1952ko Olinpiar Jokoetan, estadioak, 70.000 pertsonentzako tokia zuen. Gaur egun, berriz, 40.000rentzako.

Estadioko dorrea, 72 metroko altuera duena, publikoarentzako irekita dago, eta Helsinkiren ikuspegi ikusgarri bat eskaintzen du.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Wembley estadioa** | **1952ko Helsinkiko Udako Olinpiar Jokoetako Estadio Olinpikoa**1952 | Ondorengoa**Melbourne Cricket Ground** |

Kanpo estekak
-------------

* **(Finlandieraz)**Helsinkiko Estadio Olinpikoaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q332219
* Commonscat Multimedia: Helsinki Olympic Stadium

---

 |

* Wd Datuak: Q332219
* Commonscat Multimedia: Helsinki Olympic Stadium
**Padjelanta Parke Nazionala** (suedieraz: *Padjelanta nationalpark*), Suedia iparraldeko parke nazional bat da, Jokkmokk udalerrian dagoena, Norrbottengo konderrian. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Laponiako eskualdearen barnean dago.

Sami kultura
------------

Parkearen izena samierazko *Badjelánnda* izenetik dator eta "lur garaiak" esan nahi du. Sami etniak populatzen du eta hainbat herrixka izateaz gain elur-oreinak bazka dezaten zelai zabalak dituzte.

Geografia
---------

Suediako Parke Nazional handiena da, 1.984 km²-ko azalera baitu. Norvegiarekin mugan dago eta ekialdean duen Sarek Parke Nazional malkartsuaren aldean Padjelanta lautada zabal bat da. Bi aintzira handi daude barnean, Vastenjávrre eta Virihávrre.

Flora
-----

Lur garaiak izanik, zuhaitzen mugatik gora kokatzen da parkearen gehiengoa eta zuhaixka espezie gutxi batzuk baino ez dira azaltzen. Urki zuri menditarraren baso txikiak ere azaltzen dira.

Liken eta goroldioetan aberastasun handia dauka eta 400 espezie deskribatu dira.

Fauna
-----

Ugaztunak ez dira ugariak, aipagarrienak elur-oreina, leminga, jatuna eta azeri artikoa dira.

Hegaztien dibertsitatea aldiz oso handia da. Lautada zabaletan urre-txirri arrunta, negu-txirta, ipurzuri arrunta, eper zuria, txirri lepokoduna, kurlinta bekainduna agertzen dira. Aintziretan ordea izotz-ahatea, zertzeta arrunta, ahatebeltz arrunta, mendebal-txori mokomehe, borrokalaria, temminck txirria, bernagorri arrunta. Basoetan txoka txikia, txio horia, ipar-berdantza, papourdina eta birigarro hegal gorria.

Turismoa
--------

*Padjelantaleden* izeneko mendi ibilbideak 160 kilometrotako luzera dauka.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Suedieraz)** Parkearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q692011
* Commonscat Multimedia: Padjelanta National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241427867
* GND: 4044293-7
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1101776

 |

* Wd Datuak: Q692011
* Commonscat Multimedia: Padjelanta National Park


| Suediako parke nazionalak |
| --- |
| Abisko  •  Ängsö  •  Björnlandet  •  Blå Jungfrun  •  Dalby Söderskog  •  Djurö  •  Färnebofjärden  •  Fulufjället  •  Garphyttan  •  Gotska Sandön  •  Hamra  •  Harapanda  •  Kosterhavet  •  Muddus  •  Norra Kvill  •  Padjelanta  •  Pieljekaise  •  Sånfjället  •  Sarek  •  Skuleskogen  •  Söderåsen  •  Stenshuvud  •  Stora Sjöfallet  •  Store Mosse  •  Tiveden  •  Töfsingdalen  •  Tresticklan  •  Tyresta  •  Vadvetjåkka |

67°24′36″N 16°43′19″E﻿ / ﻿67.41°N 16.7219°E﻿ / 67.41; 16.7219
**Medicus Mundi Nafarroa** Irabazi asmorik gabeko garapenerako lankidetzarako erakundea da, 1972an sortu zena. Batez ere, gizartearen oinarrizko osasun laguntzan dihardu. Afrika eta Latinoamerika herrialdeak ditu bere lana burutzeko esparru nagusiak.

Pobrezia handiko eremuetan bizi den jendearekin aritzen da gehienbat. Gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, ingurumena zaintzea eta tokian tokiko erakundeak sendotzea ditu helburu. Hezkuntza garapenerako eta komunikazio jarduerak ere egiten ditu.

Nazioartean esperientzia handiko elkartea da, eta egitasmo anitz proposatu ditu foru erkidegoan. Nafarroako Urrezko Domina jaso zuen 1995ean.

Lankidetza
----------

Afrikako 4 herrialdetan (Mali, Kongoko E. D. Ruanda eta Uganda) eta Latinoamerikan (Bolivia, Guatemala, Nikaragua eta Peru) egiten dute lan. Guatemala Hirian, Kinshasan, La Pazen eta Liman ere dituzte egoitzak.

Ikus, gainera
-------------

* Medicus Mundi

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263315

 |

* Wd Datuak: Q12263315
Palazzo dei Diamanti, fatxada nagusia.
**Palazzo dei Diamanti** (diamanteen jauregia), Ferrarako eta Italiako Pizkundeko monumenturik ezagunenetako bat da. *Corto Ercole I*n dago, *Quadrivio degli angeli*n, *Addizione Erculea*ren erdian bertan.

Historia
--------

Palazzoa Ercole d'Esteren aginduz eraikitzea agindu zen 1492an, eta Biagio Rossettik eraiki zuen. Eraikuntza lanak, berez, 1493 eta 1503 artean garatu ziren.

Arkitektura
-----------

Bere ezaugarri nagusia diamante punta formadun kanpoko kuxindura, jauregiari izena ematen diona. Marra arrosadun haitzurdin zurizko ia 8500 blokeek perspektiba efektuak sortzen dituzte punten orientazio ezberdinagatik, modu ezberdinetan orientatuak daudenak argia hobeto harrapatzea ahalbidetzen duen kolokazioaren arabera.

Argimutilak eta angeluko landare formako apaindurak ere ospetsuak dira.

Barnealdean pizkundeko ohiko patio bat du, klaustroarekin eta haitzurdinezko putzu batekin, azken ezaugarri hau Ferrarako lorategien bereizgarria da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2047639
* Commonscat Multimedia: Palazzo dei Diamanti (Ferrara)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 166291865
* ISNI: 0000 0001 2298 0183

 |

* Wd Datuak: Q2047639
* Commonscat Multimedia: Palazzo dei Diamanti (Ferrara)
*Artikulu hau Sienako jauregiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Palazzo del Capitano del Popolo».*
**Palazzo del Capitano del Popolo** delakoa, XIII. mendeko estilo gotikoa duen palazzo edo jauregi zibikoa da, Siena hirian dagoena, adreilu eta harriz egina, via del Capitano kalean dago, Duomoaren plazaren ertz batean. Sasoi batez, Sienako Errepublikako agintari zibil publiko gorena izan zen *Capitano della Guerra* edo *Capitano del Popolo* delakoaren etxe eta egoitza izan zen (Gerraren edo Herriaren kapitaina)

Historia
--------

Mendeetan zehar, jauregi zibila izatetik jabetza askoren artean eskualdatzera igaro zen, eta jabego horien marka dago hormetako armarrietan, non Piccolomini eta Bandinelli familien ezkutuak dauden, besteak beste. Jauregira lotutako beste izen batzuk Petroni eta Grottanelli-de' Santi izan dira. Plaka batek adierazten du Pietro Salimbeni Benassai kapitainak 1425ean berreraik zuela jauregia. 1854an, berreraikuntza bat egin zuten, eta, jauregiari itxura antzinakoa emateko eraldaketa batzuk egin ziren.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Palazzo del Capitano del Popolo, Siena» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-02-19ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3891253
* Commonscat Multimedia: Palazzo del Capitano del Popolo (Siena)

---

 |

* Wd Datuak: Q3891253
* Commonscat Multimedia: Palazzo del Capitano del Popolo (Siena)
Estromatolitoak, Pilbara kratoia, Mendebaldeko Australia
**Paleoarkearra** duela 3600 milioi urte hasi eta duela 3200 milioi urte amaitu zen garai geologiko bat da. Arkear eoiaren bigarren garaia izan zen. Bere aurreko garaia Eoarkearra izan zen, eta ondorengoa Mesoarkearra. 400 milioi urte iraun zuen. Garai hau kronometrikoki zehazten da, eta ez dato garai honetako harkaitz estraturik. Ezagugarriak diren izaki bizidunik antzinakoenak (Mendebaldeko Australian aurkitutako duela 3.460 milioi urteko ondo kontserbatutako bakterioen mikrofosilak) garai honetakoak dira. Estromatolitoak duela 3.500 milioi urte eratzen hasi ziren, baina es da ziurra antzinakoenen jatorria bakterioetan egotea.

Garai honetan bakterioak fotosintesia egiten hasten dira, hasieran anoxigenikoa zena, ondorioz, oxigenorik askatzen ez zutelarik. Gaur egun, sufrearen bakterio berdeek, sufrearen bakterio purpurek eta bakterio gorrindolek egiten dute fotosintesi mota hau. Duela 2.800 milioi urte hasi zen Neoarkear garaian agertu ziren fotosintesi oxigenikoa egiteko gai izan ziren lehen bizidunak, zianobakterioal kasu, hala oxigenoa askatzen hasiz.

Ikus gainera
------------

* Lurraren historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q738167
* Commonscat Multimedia: Paleoarchean

---

 |

* Wd Datuak: Q738167
* Commonscat Multimedia: Paleoarchean
|  |
| --- |
| **Marrakexeko medina**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Medinaren harresiak |
| **Mota** | Kulturala |
| **Irizpideak** | i, ii, iv, v |
| **Erreferentzia** | 331 |
| **Kokalekua** |  Maroko |
| **Eskualdea2** | Arabiar Herrialdeak |
| **Koordenatuak** | 31°37′53″N 7°59′12″W﻿ / ﻿31.63139°N 7.98667°W﻿ / 31.63139; -7.98667 |
| **Izen ematea** | [[1985]] (? bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Marrakexeko medina** Marokoko izen bereko hirian dago. 1070-1072 artean Almorabide dinastiak sortu zuen. 1985ean Unescok Gizateriaren ondarea izendatu zuen.

Historia
--------

Marrakexeko medina hiriburua eta haien ekonomia eta kultura gune nagusia bihurtu zuten almorabideek. Bi mendetan hiria nomada herri horrek ezarritako trazaketaren arabera handitzen joan zen. Hasierako medina gotortuaren aztarnak gordetzen dira: harresiak, 1126-1127 artean altxatuak, eta hiriaren ekialdean dauden palmondo sailak.

1147an, almohade bereberreak hiriari eraso zioten eta konkistatu zuten. Eraikin gehienak suntsitu zituzten eta medina berriro ere eraiki zuten. Garai horretan Kutubiyya meskita eraiki zuten, non minaretea azpimagarria den, harresiak indartu zituzten kasba gotortu zuten bi atari harriz, Bab Agnaou eta Bab Robb, El Badi jauregia altxatu zuten, Menara lorategiak eta enparantza egin zituzten... Ingeniaritza zibilaren ikuspuntutik Tensift zubiak garrantzi handia du.

1269tik aurrera, almohadeek boterea galdu zuten hirian eta, horrekin batera, medinaren maldan behera hasi zen. XIV. mendean Ben Salah meskita eraiki zen. 1510ean Saadi leinuarekin hiriak bere handitasuna berreskuratu zuen. Dinastia horrekin meskitak, madrasak eta jauregiak egin ziren. Garai horretatik Saadien hilobiak dira.

Iruditegia
----------

* Kutubiyya meskita.Kutubiyya meskita.
* Ben Youssef madrasa.Ben Youssef madrasa.
* Baia jauregia.Baia jauregia.
* Saadien hilobiak.Saadien hilobiak.
* Jemaa el-Fnaa plaza.Jemaa el-Fnaa plaza.

Ikus, gainera
-------------

* Marrakex
* Menara lorategiak
* Agdaleko lorategiak

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Unescoren informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Marrakexeko medina*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q966780
* Commonscat Multimedia: Medina of Marrakech

---

 |

* Wd Datuak: Q966780
* Commonscat Multimedia: Medina of Marrakech
**Marquette konderria** (ingelesez: *Marquette County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montello da. 2010eko zentsuaren arabera 15.404 biztanle zituen, Marquette kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Marquette konderriak 1.202,53 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,52 ura dira. Beste 1.180 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,81 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.404 pertsonetatik 15.088 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 391 dira. 75 beltzak edo afroamerikarrak. 81 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 68 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 88 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q500918
* Commonscat Multimedia: Marquette County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127855340
* LCCN: n81119847
* **Lekuak**
* OSM: 1799450
* TGN: 2002338

 |

* Wd Datuak: Q500918
* Commonscat Multimedia: Marquette County, Wisconsin
**Hideto Asamura**,  japonieraz 浅村 栄斗, (Osaka, 1990eko azaroaren 12a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hideto Asamura *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9307299
* Commonscat Multimedia: Hideto Asamura

---

 |

* Wd Datuak: Q9307299
* Commonscat Multimedia: Hideto Asamura
*Artikulu hau Hego Euskal Herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ipar Euskal Herria».*
Hego Euskal Herriaren kokapena Euskal Herrian
**Hego Euskal Herria**, **Hegoaldea** edo **Hego Euskadi** Euskal Herriaren zati bat da, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa Garaia lurralde historikoek osatzen dute, Espainiako administraziopean daudenak.

Esamolde hau erabiltzen da Frantziaren administraziopean dauden Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoak osatzen duten Ipar Euskal Herria edo Iparraldea terminotik bereizteko.

Mugakideak
----------

Hego Euskal Herriak honako hauek ditu mugakide: Kantabria eta Gaztela mendebaldean, Errioxa hegoaldean, Aragoi ekialdean, eta Kantauri itsasoa eta Ipar Euskal Herria iparraldean.

Banaketa administratiboa
------------------------

Administrazio antolaketa eratzean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak Euskal Autonomia Erkidegoa osatzen dute eta Nafarroa Garaiak Nafarroako Foru Erkidegoa, Espainiako 17 autonomia erkidegoen artean. Bestalde, Arabako Trebiñu barrendegia Gaztela eta Leongo Burgosko probintziaren barnean dago administratiboki; eta Bizkaiko Villaverde Turtzioz, Kantabrian.

Hizkuntza
---------

Ipar Euskal Herrian ez bezala, euskara ofiziala da Euskal Autonomia Erkidego osoan eta Nafarroako Foru Erkidegoko zonalde batean. Gaztelania ofiziala da Hego Euskal Herri osoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1151943
* **Identifikadoreak**
* SUDOC: 027250253

 |

* Wd Datuak: Q1151943


| * i
* e
* a
Euskal Herria Euskal Herriko herrialdeak |
| --- |
|  Araba ·  Bizkaia ·  Gipuzkoa ·  Lapurdi ·  Nafarroa Beherea ·  Nafarroa Garaia ·  Zuberoa |
*Artikulu hau hotelari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marqués de Riscal (argipena)».*

**Marqués de Riscal hotela** edota **Ardoaren hiria** Arabako Errioxako Eltziego udalerrian dagoen luxuzko hotel bat da. Herrigunearen hegoaldean dago, izen bereko upategian.

Frank Gehry kanadar arkitektoak diseinatu zuen, eta 2006ko urriaren 10an inauguratu zuten. Bere itxura berezi eta modernoak urrutitik nabarmentzen du. Bilboko Guggenheim Museoa bezala, titaniozko xaflak nabarmentzen dira Eltziegoko eraikinean, baina hemen ez dira bakarrik zilarkarak; urrekarak eta arrosak ere badira. Ilunabarreko eguzki argitan, ardo gorriaren distirak gogora ekartzea dute helburu koloreek.

Eraikin modernoaren alboan, 1858an Ricardo Bellsola arkitektoak diseinatutako upategia dago.

Iruditegia
----------

* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Eraikina.Eraikina.
* Barrutik kanporaBarrutik kanpora
* Barrutik kanporaBarrutik kanpora
* Eltziegora begiraEltziegora begira

Kanpo estekak
-------------

* Marqués de Riscal hotelaren webgunea
* Marqués de Riscal hotela. Marqués de Riscal upategiaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1630957
* Commonscat Multimedia: Hotel Marqués de Riscal

---

 |

* Wd Datuak: Q1630957
* Commonscat Multimedia: Hotel Marqués de Riscal
**Masustegi** Bilboko auzoa da. Basurtu-Zorrotza barrutian kokaturik dago, zortzigarren barrutian alegia. Auzoak 4.069 biztanle eta 0,81 kilometro koadroko azalera dauka (2006an Bilboko udalak emandako datuen arabera). Masustegi hiriaren mendebaldean kokatzen da, Kobetako eta inguruko mendietako lehen maldetan. Mintegitxueta alboan duenez eta bai bere historia, bere geografia eta bere egoerak oso antzekoak direnez, sarritan auzoak nahastu edo eta Masustegi-Mintegitxueta moduan agertzen da leku askotan. Auzoa ibarbide estu batean dago, hiriko Iturrigorri auzoa bezala.

Masustegiko auzoa industrializazioarekin batera garatutako auzoa da. XX. mendean zehar, inolako ordenarik gabe garatu ziren Bilboko auzoak bezala, Masustegin kale estuak eta hirigintza desegokia nagusi ziren. Gehienbat Galiziatik etorritako jendeak eraiki zuen auzo hau. Ibarbidean eraikitako etxeak euren jabeek eraiki zituzten hein handi batean, etxe horiek ibarbidearen ekialdetik mendebaldera hedatzen dira. Ibarbidearen behealdeko gunean etxebizitza blokeak eraiki ziren.

Auzoak Basurtu auzoarekin egiten du muga ekialdean, Uretamendi auzoarekin hegoaldean, eta Zorrotzarekin iparraldean.

Garraio publikoa
----------------

Bilbobusaren 58. lineak hiriaren erdigunea zeharkatu eta Atxurirekin lotzen du Masustegi auzoa. Auzoaren eraikitze desegokia dela eta, autoen sarbidea nahiko zaila izan da berriki arte. 2010ean egindako obren ondorioz, (besteak beste aparkaleku bat) gaur egun komunikabideak asko hobetu dira.

| Linea | Ibilbidea | Maiztasuna (min) |
| --- | --- | --- |
| **58** | Mintegitxueta - Atxuri | 15´ |
| **80** | Altamira - Termibus | 30´ |
|

Kale garrantzitsuenak
---------------------

* Masustegi kalea

Erreferentziak
--------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6022365

 |

* Wd Datuak: Q6022365


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
**Pendleton konderria** (ingelesez: *Pendleton County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Franklin da. 2010eko zentsuaren arabera 7.695 biztanle zituen, Pendleton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pendleton konderriak 1.808,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,44 ura dira. Beste 1.802,76 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.695 pertsonetatik 7.424 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 71 dira. 149 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490903
* Commonscat Multimedia: Pendleton County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132533291
* LCCN: n81071529
* **Lekuak**
* OSM: 2535272
* TGN: 7014398

 |

* Wd Datuak: Q490903
* Commonscat Multimedia: Pendleton County, West Virginia
**Manfred Bieler** (Zerbst, Saxonia-Anhalt, Alemania, 1934ko uztailaren 3a - Munich, Alemania, 2002ko apirilaren 23a) alemaniar idazlea izan zen.

Biografia
---------

Dessauko Philanthropinumen ikasi eta gero, Alemaniar literatura ikasi zuen Humboldt Unibertsitatean, Sortaldeko Berlinen. Idazle Alemaniarren Elkartean lan egin zuen, eta irratirako gidoiak idazten hasi zen 1957an. Eleberri satiriko bat izan zen Bielerren lehen liburu ospetsua: *Das Kaninchen bin Ich* (1963, "Neu naiz untxia"). Alemaniako Errepublika Demokratikoan debekatu egin zuten, eta 1969an argitaratu zuen Errepublika Federalean, *Mari Morzeck* izenburuarekin.

1965ean, Pragara aldatu zen Bieler, eta herritartasun txekiarra hartu zuen. Pragako Udaberriak porrot egin zuenean, Munichen kokatu zen familiarekin. 1973an, Bavariako Arte Ederren Akademiako kide izendatu zuten. Alemaniako bi aldeetan berari gertatutakoak eta bi Alemanien historiaren ikuspegi kritiko zorrotza izan dira Bielerren gai nagusiak.

Besteak beste, kontakizun eta eleberri hauek idatzi zituen: *Der Mädchenkrieg* (1975, "Nesken gerra"), *Der junge Roth* (1968, "Roth gaztea"), *Der Kanal* (1978, "Ubidea"), *Der Bär* (1983, "Hartza") eta *Still wie die Nacht* (1989, "Gaua bezain lasai") liburu autobiografikoa. Irratirako eta telebistarako gidoi ugari ere idatzi zituen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q122615
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 51718791
* ISNI: 0000 0001 0934 0202
* BNF: 12100256s (data)
* GND: 119160994
* LCCN: n83016668
* NKC: jo2002109719
* SUDOC: 02935904X
* BIBSYS: 90087895
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01013/eu\_b\_3215/b3215

 |

* Wd Datuak: Q122615
**Paderneko eliza** Paderne freguesian dago, Melgaço udalerrian, Viana do Castelo barrutian, Portugalen.

Monumentu Nazional gisa sailkatuta dago 1910eko ekainaren 23az geroztik.

Historia
--------

Elizaren eraikuntza 1248an hasi zuten, aurretik han zegoen monasterio bateko buruak aginduta. 

XVII eta XVIII. mendeetan berritze lanak egin zizkioten, leihoak, aldareak eta barruko estalkiak ere aldatu zituzten.

2021ean eraikina birgaitzen hasi ziren, 1.053.390,50 euroko inbertsioarekin. Eraikinak kontserbazio arazo larriak zituen, aireztapena eta drainatze sistema zaharkituak dituelako, eta ura eliza barrura sartzea zelako.

Ezaugarriak
-----------

Gurutze latindar oinplanoa du, erromanikoa. Fatxada nagusi bat du. Atariak kapitel txikiak ditu eta loreekin eta landareekin apaindua dago. Hauek estilo gotikoan egindako berrikuntza batean gehitu zitzaizkion. 

Transeptuaren iparraldeko besoan dimentsio handiko beste atari bat dago.

Galeria
-------

* Fatxada nagusiaFatxada nagusia
* Atariko landare dekorazioakAtariko landare dekorazioak
* BarrualdeaBarrualdea

Kanpo estekak
-------------

* Portugalgo ondarearen katalogoa:
* Portugalgo turismo orrialdea:
* Megalço udalerriko orrialdea:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5117755
* Commonscat Multimedia: Igreja de Paderne (Melgaço)

---

* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70177
* SIPA: 3617

 |

* Wd Datuak: Q5117755
* Commonscat Multimedia: Igreja de Paderne (Melgaço)
AHTren aurkako manifestazioa Bilbon.
**Manifestazioa** edo **kale-agerraldia** pertsona multzo batek ibilbide batean zehar burutzen duen protesta-ekintza bat da, gehienetan protestaren zioa azaltzen duten pankartak zabalduz eta sarri euren eskaera eta salaketak adierazteko oihu eginez. Batzuetan, manifestazioen ordez **elkarretaratze**, **kontzentrazio** edo **protesta-bilkurak** egiten dira, protestan parte hartzen duen pertsona multzoa toki jakin batean bildu bakarrik egiten denean, ibilbide bat egin gabe.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Kale-agerraldi» *Euskaltzaindiaren Hiztegia* (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q175331
* Commonscat Multimedia: Demonstrations and protests

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4070285-6
* LCCN: sh85036673
* NKC: ph119378
* AAT: 300380160
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 016547

 |

* Wd Datuak: Q175331
* Commonscat Multimedia: Demonstrations and protests