**Irina Aleksandrovna Antonova** (errusieraz : *Ири́на Алекса́ндровна Анто́нова* ; Mosku, 1922ko martxoaren 20a - Ib. 2020ko azaroaren 30a ) sobietar eta errusiar nazionalitateetako arte kritikaria izan zen, Italiako Pizkundeko pinturan espezializatua. 

Errusiako Hezkuntzako Akademiako (APN SESB, 1989) akademikoa izendatu zuten, Errusiako Arte Akademiako akademikoa (2001), RSFSRko ohorezko artista (1979), Errusiako Federazioko bi Estatu sari. (1995, 2017), Aberriko Merituaren Ordenako Komandante Titularra eta Gerra Abertzale Handiko Beteranoa.

Biografia
---------

Irina Antónova 1922ko martxoaren 20an jaio zen Moskun, Urriko Iraultzako partaide baten familian. Gurasoak Alexander Alexandrovich Antonov eta Ida Mikhailovna Jeifits Beira izan zituen. 1929tik 1933ra gurasoekin bizi izan zen Alemanian.Moskura itzulita, Antonov familia Pokrovsky Boulevardeko apartamentu batean kokatu zen.

1940az geroztik Filosofia, Literatura eta Historia Institutuko artearen historia saileko ikaslea izan zen. 1941etik, IFLI Moskuko Estatu Unibertsitatearekin batu ondoren, Moskuko Estatu Unibertsitateko Filologia Fakultateko ikasle bihurtu zen.

Gerra Abertzale Handiaren hasieran, erizaintzan graduatu zen, 1942ko udaberritik, mediku zerbitzuko sarjentu junior gisa, Krasnaya Presnya ospitalean lan egin zuen. 1945ean, 30 handieneko maila eman zitzaion, Alemaniara negozio-bidaia bat egiteko asmoz, ondasun kulturalak esportatzeko eta konpontzeko, baina negozio bidaia ez zen egin. Esperientzia handiagoko espezialista bat bidaltzea erabaki zen, eta Antonovak Moskun jada jaso eta deskribatu zituen balioak

1945ean Moskuko Estatuko Unibertsitatean lizentziatu zen, apirilaren 10ean Estatuko Arte Ederren Museora (Pushkin Museoa) lan egitera joan zen eta graduondoko ikasketak hasi zituen museoan. Bere ikerketa arloa Errenazimentuko Italiako artea izan zen.

1961eko otsailetik aurrera Arte Ederretako Estatuko Museoko zuzendaria izan zen. Alor horretan, Antonova nazioarteko erakusketa garrantzitsuen hasiera eta antolatzailea izan zen, hala nola, "Mosku - Paris", "Mosku - Berlin", "Errusia - Italia", "Modigliani", "Turner", "Picasso" eta beste hainbat. 

1981ean, Svyatoslav Richter piano jolearekin batera, abenduko gauetako musika eta pintura jaialdia sortu zuen, museoan urtero egiten dena. Jaialdiko zuzendari iraunkorra izan zen. 1998an, jaialdiak Richter-en izena hartu zuen.

100 argitalpen baino gehiagoren egilea da (katalogoak, artikuluak, albumak, telebista programak, zientzia dibulgaziozko filmen gidoiak). Hainbat urtez, Moskuko Estatu Unibertsitateko arte historia sailean, Zinematografia Institutuan, Pushkin Arte Ederren Museoko auditorioan eta Parisko Ekialdeko Hizkuntzen Institutuan irakatsi zuen. Errusiako Federazioko Ganbera Publikoko kidea izan zen (2011-2020).

2012an Vladimir Putin Errusiako presidentetzarako hautagaiaren konfidenteen zerrendan sartu zen.

 Irina Antonova eta Mikhail Perchenko bildumagilea.
2013ko apirilaren 11n Errusiako Estatuko Museoetako komisario nagusi izendatu zuten. Handik hiru hilabetera, dimisioa aurkeztu eta gero, Antonovak izendapen hori "erokeriarik garbiena" izan zela esan zuen, helburu bakarra Pushkin museoko zuzendari kargutik irtetea justifikatzea edo leuntzea izan baitzen.

2013ko maiatzean, Antonovak berriro planteatu zuen, 2009an adierazi zuen ideia, Moskun Mendebaldeko arte berriaren museoa birsortzeko, aurretik Stalinek suntsituta, non Pushkin Museoak eta Estatuko Ermitaje Museoak bere bildumetako zati onena emango zuten: pintura inpresionistak. Proposamen honek protesta gogorra eragin zuen Mikhail Piotrovsky Hermitage-ko zuzendariaren eta gatazka zabalagoa museo komunitatean. Gertaera nahasien ostean, V. Medinsky Errusiako Kultura ministroa Antonova bultzatzen hasi zen dimisioa eska zezan.

Izvestiarekin egindako elkarrizketan, Antonovak A. Avdeev Kultura ministro ohiari eta Pushkin Museoko Administrazio Kontseiluko kide ziren Nabiullinen garapen ekonomikoari aurpegiratu zien Errusiako presidenteak hiri museo bat eraikitzeko eta Pushkin Museoa bera berreraikitzeko emandako agindua bertan behera utzi izana.

2013ko uztailaren 10ean, Kultura Ministerioaren aginduz, Arte Ederretako Pushkin Museoko zuzendari kargutik kendu zuten, "Bere borondatez".Antonovak uztailaren 1ean azaldu zuenez, berak aukeratu zuen ondorengo baten hautagaitza: "Manezh" Marina Loshak Moskuko erakusketen elkarteko arte zuzendaria. Handik gutxira, Antonovak argitu zuen Moskuko Estatu Unibertsitateko eta Errusiako Estatu Unibertsitate Humanitarioko kultur zientzialariak proposatu zituela oinordeko gisa, baina ministerioak atzera bota zituen bere hautagaitza guztiak. Ministerioak proposatutako hautagaien artean, Loshak iruditu zitzaien onargarriena.

Irina Aleksandrovna Pushkin Estatuko Arte Ederretako Museoa zuzendu zuen 52 urtez. Antonovaren dimisioaren ostean, Puxkin museoko presidente izendatu zuten .

### Bizitza pertsonala

Bere senarra Yevsey Iosifovich Rotenberg (1920-2011) izan zen Artearen Historian Doktorea, Mendebaldeko Europako arte klasikoari buruzko oinarrizko lanen egilea, Artearen Historiako Estatuko Institutuko arte klasikoaren sektoreko zuzendaria.  Seme bat izan zuen, Boris (1954). Desgaitua txikitatik.

Alemana, frantsesa eta italiera ondo menderatzen zituen.

**Heriotza**

Irina Antonova 2020ko azaroaren 30ean hil zen laurogeita hemeretzi urte zituela. Medikuen arabera, heriotzaren arrazoia koronabirusaren infekzioa izan zen, sistema kardiobaskularreko gaixotasunekin konbinatuta.  Irina Aleksandrovnaren guraria betez, Moskuko Novodevichy hilerrian lurperatuko zuten bere senideekin, amarekin eta senarrarekin batera.

Iritzi politikoak
-----------------

Antonovak ezkerreko ikuspegi politikoei atxiki eta sozialismoaren ideien aldekoa zen. Bere ustez, hori zen sistema zuzen bakarra, eta, nahiz eta "zoritxarrez, praktikan ez zen inon justifikatu". Errusiako gizarte modernoan, ez zitzaion "elementu oligarkikoa" eta, oro har, aberatsak gustatzen. Putin begiko zuen, baina Pussy Riot-i ezarritako kartzela zigorra gaitzetsi zuen. Pertsona ez-erlijiosotzat zuen bere burua. Pasternaken poesia maite zuen.

2000ko apirilean, Vladimir Putin Errusiako presidente aukeratu berriaren politikaren aldeko gutuna sinatu zuen Txetxenian.

2014an, Errusiako Federazioaren kultura-figuren deialdi kolektiboa sinatu zuen Vladimir Putin Errusiako presidenteak Ukrainan eta Krimean duen politikaren alde.

Titulu eta titulu akademikoak
-----------------------------

* SESB Pedagogia Zientzien Akademiako kide titularra ( 1989 ).
* Errusiako Arte Akademiako kidea ( 2001, dagokion kidea 1997 ).
* Madrilgo (Espainia) San Fernando Akademiako kidea.
* Errusiako Estatuko Unibertsitate Humanitarioko Ohorezko Doktorea.

 Vladimir Putin , Patria Merituaren Ordenako Errusiako presidentearen aurkezpena, II. Maila, 2002ko maiatzaren 22a.
 Dmitry Medvedev Errusiako presidentearen aurkezpena Aberriko Merituaren Ordenako, IV. Maila, 2012ko maiatzaren 3a
 Errusiako Federazioaren Estatuko Sariaren banaketa ekitaldian. Kremlin, 2018ko ekainaren 12a.
* Irina Antonova Aberriko Merituaren Ordenako titularra izan zen (zortzi emakumeren artean bat, Maya Plisetskaya, Galina Volchek, Galina Vishnevskaya, Valentina Matvienko, Lyudmila Verbitskaya, Inna Churikova eta Tatyana Doronina).

* Aberriaren Meretuaren Ordena, 1. gradua (2007ko abenduaren 6a) - *Museoen garapenari, nazioko eta munduko kultura-ondarearen zaintzari eta popularizazioari ekarpen nabarmena egiteagatik*
* Aberriaren Merituaren Ordena, II. gradua (2002ko martxoaren 20a) - *Errusiar kulturaren garapenari ekarpen nabarmena egiteagatik*
* Aberriaren Merituaren Ordena, III. Maila ( 1997ko martxoaren 17a ) - *Estatuari eskainitako zerbitzuengatik eta Errusiako kultur ondare nazionala zaintzeko ekarpen pertsonal handiagatik*
* "Aberriaren Merituaren Ordena, IV. Maila( 2012ko otsailaren 28a ). *Kultura nazionala garatzeko eta urte askotako jarduera sozialerako ekarpen handiagatik.*
* 
* "Onginahiaren aldeko" sariaren intsignia (2017ko martxoaren 20a) - *Kultura nazionalaren garapenari ekarpen handia egiteagatik, gizartean moraltasun eta tolerantzia maila handitzeko jarduera sozial aktiboak, epe luzerako jarduera emankorra.*
* 
* .Urriko Iraultzaren Ordena
* Lanaren Bandera n Agindua
* Herrien Adiskidetasunaren Ordena ( 1980ko azaroaren 14a ) - *XXII Olinpiadako Jokoak prestatzen eta ospatzen egindako lan bikainagatik*
* "RSFSRko ohorezko artista" ohorezko titulua ( 1979ko ekainaren 21a ) - *Sobietar arte ederren alorreko zerbitzuengatik*
* Errusiako Federazioaren Estatuko Saria, Lan Humanitarioan egindako Lorpen Bikainagatik 2017an ( 2018ko ekainaren 8an )
* 1995eko Errusiako Federazioaren Estatuko Saria literatura eta arte arloan (hezkuntza jardueren arloan) ( 1996ko maiatzaren 27a )
* 
* 
* 
* 
* 
* Ohorezko Legioaren komandantea ( Frantzia )
* Arte eta Letren Ordenako komendadorea (Frantzia),
* Italiako Errepublikako Meritu Ordenaren komendadorea ( 2000ko abenduaren 7a ) .
* Moskuko Gobernuaren Ohorezko Ziurtagiria ( 2002ko martxoaren 19a ) - *kultura nazionalaren garapenean eta urteurrena dela eta zerbitzu bikainengatik* .
* 
* 
* Sari publikoa "Aberriaren ogasuna" .
* 2001ean, Errusiako Negozio eta Ekintzailetza Akademiak ematen duen Emakumeen lorpenak aintzatesteko Sari Nazionala jaso zuen.
* Lev Nikolaev urrezko domina (2011): hezkuntzan egindako ekarpen garrantzitsuagatik, zientzia eta kulturaren lorpenak ezagutzera emateko.

* Vladimir Vysotskyren ibilbidearen sariaren irabazlea 2013an.
* Anastasia Martir Handi Santuaren Ordena Inperiala (2013ko uztailaren 12a, Errusiako Etxe Inperiala) aberriarentzako zerbitzu atseginetan eta gure onginahi bereziaren lekuko gisa.

* "Errusiako kulturaren kontserbaziorako eta garapenerako ekarpen bikainagatik" izendapen berezia jaso zuen "Ospea" (2012) errusiar finantzaketa guztiaren arabera.
* SESBeko dominak.
* Errusiako Federazioaren dominak .

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Acosta, José Antonio Martín.  (). «Fallece a los 98 años Irina Antonova, Directora del Museo Pushkin» *El Común* (Noiz kontsultatua: 2021-01-09).
2. ↑  *Филиппов А.* От Джоконды до Пикассо: 5 знаменитых выставок Ирины Антоновой. РИА Новости, 20 марта 2012.
3. ↑  Антонова Ирина Александровна.
4. ↑   Sahuquillo, María R..  (). «Irina Antonova, la gran dama de los museos rusos, muere a los 98 años» *EL PAÍS* (Noiz kontsultatua: 2021-01-09).
5. ↑  Причиной смерти Ирины Антоновой стал коронавирус Информационное агентство России «ТАСС» // tass.ru (1 декабря 2020 года)
6. ↑   «Muere Irina Antonova, directora del principal museo de Moscú» *diariolasamericas.com* (Noiz kontsultatua: 2021-01-09).
7. ↑  Ирину Антонову похоронят на Новодевичьем кладбище Москвы «» // ria.ru (1 декабря 2020 года)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q452606
* Commonscat Multimedia: Irina Antonova

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 33187365
* ISNI: 0000 0001 1757 1975
* BNE: XX1162597
* BNF: 12217078m (data)
* GND: 133416992
* LCCN: n82117520
* NKC: jx20060130001
* SUDOC: 030834481
* BIBSYS: 90904394
* ICCU: BVEV011258
* RKD: 441060

 |

* Wd Datuak: Q452606
* Commonscat Multimedia: Irina Antonova