504. Tanke Astunetako Batailoiko Tiger I, Tunisiako borroketan.504. Tanke Astunetako Batailoiko Tiger I, Tunisiako borroketan.
**Kasserine igarobideko baitala** 1942ko abenduaren 25ean hasi zen, Eisenhower jeneralak, Afrikako iparraldeko indar aliatuen komandanteak, bere tropei iparralderako aurrerapena eteteko agindu zienean, eta Jurgen von Arnim teniente jeneralak bere lehen erasoa mendebalderantz egin zuenean,

Arnimek bere gain hartu zuen alemanek eta italiarrek tunisiar zubi-buru deitzen zioten sektorearen agintea abenduaren hasieran, eta denbora zehaztugabean mantentzea espero zuen, lehen Mundu Gerran Salonikarekin gertatu zen bezala. Bere defentsak sendotzeko, Arnim altuera-kate baten nagusitasuna ziurtatzera prestatu zen, adibidez, ekialdeko dortsala, Tunisiaren hegoaldean hedatzen dena eta itsasoaren ondoko lautada menderatzen duena, mendi-pasabideak okupatuz, bere indarren eta erretiratzen ari den Rommel mariskalaren artean kontaktu sendoa ezar zezakeelako. Arnimek helburu horrekin hasitako lehen ekintza 1942ko abenduaren 25ean amaitu zen, frantziarrek Picho pasabidea utzi ondoren, Tunisiatik 120 km hegoaldera baitago.

Historia
--------

Arnimek Eisenhower behartu zuen bere arreta guztia hegoaldeko sektorean jartzera, bereziki Tebessa eta Kasserine arteko mugan. Barrualdera doan errepidean dago Tébessa, hego-ekialderantz korrika, Konstantinatik Gabesera, eta Bon lurmuturra duen triangeluaren oinarria irudikatzen du. Behin Tunisiara iritsita, Rommelek bi errepide aukeratu beharko lituzke: iparraldera doan kostaldeko errepidea, Tunisiara doana, Arnimen indarrekin elkartzeko, eta ipar-mendebalderantz doan barruko errepidea, Konstantinarantz doana, hegalean eta atzeguardian sakon sartuz. Rommelek azken aukera hau aukeratu ez zezan. Eisenhowerrek Frantziako unitateak indartzea erabaki zuen, eta Tébessa ingurura ere lekualdatu zituen Ipar Amerikako II. Armada Kidegoaren agintea, baita tropak ere, 1. Dibisio Korazatuko esperientziarik gabeak, infanteriako zenbait erregimentuz gain.

Afrikako eragiketen mapa 1943

1943ko urtarrilaren hasieran, Eisenhower Aljerren zegoenez, frontetik 640 km-ra, aginte-postu aurreratu bat ezarri zen konstantinan, dibisioko jeneralak Truscott, Jr. Eisenhower guduaren garapenaren jakinaren gainean eduki beharko luke, eta unitate borrokalarien artean irudikatu. Baina Truscott jeneral izendatu berria zen, eta gainera Konstantina frontetik 320 kilometrora zegoen.

Praktikan, kanpainako agintearen ardura sir Kenneth Anderson teniente jeneralari egokitu zitzaion, britainiar 1. Armadako komandantea, bere menpe Ingalaterrako V. Armada, Frantziako XIX. Armada eta Ipar Amerikako II.

Itxuraz, kanpainako agintearen artikulazio argi eta normal hori ez zen, egia esan, oso funtzionala, koalizio-gerrak berezko zituen zailtasunengatik: beti bat ez zetozen interes politikoengatiko desadostasunak, ezaugarri nazionalak, Estatu Nagusi bat eta aginte-prozedura desberdinak, eta abar: horri guztiari, frantzesen kasuan, hizkuntza-desberdintasuna gehitzen zitzaion. Gainera, unitate britainiarrak, iparramerikarrak eta frantsesak oso nahastuta zeuden frontearen lerro osoan, nahiz eta Andersonen etengabeko kezka izan – berak geroago esango lukeen bezala – nahasmen hura ordenatzeko eta hiru nazioetako bakoitza sektore bat izendatzeko. Frantsesek, oraindik ere Mers-1l-Keverren aurkako erasoak minduta, britainiarren agindupean borrokatzeari uko egin zioten, eta beren operazioak koordinatzeko prest agertu ziren.

Horrela, integrazio angloamerikarra, Eisenhowerren aldetik indar aliatuen agindupean zegoena, ezin izan zitzaien frantsesei aplikatu.

Giraudek eta Eisenhowerrek Aljeriako operazioak koordinatzen zituzten bitartean, Juinek eta Truscottek gauza bera egiten zuten Konstantinan, Anderson saiatzen zen, bere logikan oinarrituta.

Hala ere, unitate estatubatuarrek lehorrez tunisiar fronteraino zeraman ibilbide luzea bete baino lehen. Arnimek eraso egin zuen berriro. Urtarrilaren 30ean hegoalderantz egin zuen, eta Faid pasabidea defendatzen ari ziren frantsesak atzera egitera behartu zituen; biharamunean, Pitxon pasabideko saiakera errepikatu zuen, frantsesek defendatutako sektorea bitan moztea mehatxatuz. Indar amerikarrak, inolako esperientziarik gabe, Faid pasabidea konkistatzeko ahalegin trakets eta alferrikakoak egiten ari ziren bitartean, hegoaldetik eta iparraldetik zetozen beste unitate amerikar eta britaniar batzuk Pitxonera joan ziren, eta, batasunik gabe, nekez itxi zuten arrakala, baina Arnimek, ekialdeko dortsalaren pasabideez jabetu ondoren, abenduaren 25ean hasitako erasoak burutu ahal izan zituen, eta zubi-burua finkatzeaz gain, esku probidentzial bat luzatu zion Rommeli. Horrekin amaitu ziren Kasserineko batailaren atariko ekintzak.

Bestalde, ardatzaren bi potentziek, anglo-frantziar-amerikarrek bezala, koalizio-gerra batek ezarritako arazoei aurre egin behar zieten. Hitler, Sobietar Batasunaren aurkako kanpainaren martxarekin kezkatuta zegoenez, Mussolinik bere gain hartu zuen Mediterraneoko gerraren zuzendaritza, Italiako Indar Armatuen Aginte Gorenaren bidez, zeinaren egoitza Erroman baitzegoen. Erroman, Albert Kesselring mariskal alemaniarra zegoen, Mediterraneo alderako alemaniar komandante burua, zeina, ofizialki aginte eskasez hornitua izan arren, alemaniarren eta italiarren iritzi kontrajarriak bateratzeko prestatzen ari baitzen.

Von Arnimek, batez ere defentsa-ikuspegitik abiaturik, 1943ko otsailaren hasieran 100.000 gizon inguru zituen, zalantzarik gabe gehiago izango zukeen Stalingradeko guduak, urtarrileko punturik gorenera iritsia zenak, erreserben gainean eraginik izan ez balu.

Bere aldetik, Rommelek, beti erasotzeko prest zegoenak, bere Panzer armeeko 70.000 gizonak Maretheko lerroko gotorlekuetara eramaten zituen, Tunisiako hegoaldean. Defentsa horiek okupatzeko, Montgomeryko 8. Armadaren zain egongo zen, eta bi aste inguru beharko zituen.

Tunisian zeuden indar aliatuek 150.000 gizon inguru batzen zituzten.

Otsailaren 4an, Rommelek proposatu zuen Arnimek ekialdeko dortsalean egindako erasoak handiagoak izatea; izan ere, Arnimek 32 kilometrotan mendebalderantz, Faid eta Sbeitla artean, aurrera egingo zuen bitartean, Rommelek Gaísa erasoko zuen. Operazio hauek, arrakasta izanez gero, Tébessarantz egin litezke, duela gutxi bertara bidalitako Ipar Amerikako banaketa korazatua suntsitzeko, ingelesei Tunisia eta Bizertarantz aurrera egitea eragozteko eta iparraldeko kostaldean Bona konkistatzea ahalbidetzeko. Afrikako iparraldean lortutako garaipen handi batek, beharbada, partzialki konpentsatuko luke von Paulusen eta bere armadaren kapitulazioa.

 Kolonia Cillilana à Kasserine (et non pas Fériana comme indiqué)
Jakina, Rommelen proposamena ausarta zen. Astebete baino ez zen igaro agintetik kenduko zutela jakin zuenetik. Bere indarrak, Italiako Armada I izendapenaren pean, Giovanni Messe jeneralaren aginduetara igaroko ziren. Italiako Aginte Gorenak Arnim eta Messeko tropekin osatutako Armada Taldearen aginte baten eraikuntza azpimarratzen zuen; Rommel, Armada Taldearen buruzagitzarako hautagairik egokienetako bat izan arren, Afrika Iparraldeko Ardatzaren buruzagi zaharrena zenez, aberrira itzuli behar zuen, bere osasun txarragatik eta, esaten zen bezala, soldadu italiarraren ohorearen balioaz eta sentimenduaz adierazi zituen zenbait estimaziogatik. Aginte Gorenak – eta gauza harrigarria dirudi – Rommelen aholkua zuhurtzia handiz onartu zuen, agian Kesselringek onartutako argudio sinesgarriei amore emanez, zeinak elkarrizketa bat izan baitzuen bi komandante alemanekin. Elkarrekin, operazio txiki bat abiatzea erabaki zuten, bi eraso mugatutan oinarritua: Arnimek 19 bat km egingo zituen, Faid eta Sidi Bou Zid artean, bi dibisio korazaturekin; Rommelek Gatsa aldera joan behar zuen, italiar eta alemaniar unitate batekin, Afrikakorpsen destakamendu izenarekin izendatua. Bai Kesselring eta bai Rommel konturatzen ziren arrakasta batek neurri handiagoko operazio batera eramango zituela, zeinaren helburua Tébessa okupatzea izango baitzen, eta Arnim, berriz, ekialdeko dortsalaren urrats nagusien jabegoa finkatzearekin askietsiko zen. Arnimek Andersonekin bat egiten zuen Tunisiako erdialdeko eta hegoaldeko sektoreekiko interes faltarekin, eta uste zuen borroka erabakigarria iparraldeko sektorean borrokatuko zela, Tunisiara eta Bizertara sartzeko bideetan zehar.
Otsailaren lehen bi asteetan, fronteko jarduera barealdi batean sartu zela zirudien. Aliatuen komandanteek eta Estatu Nagusiek, urduri, alemanek hurrengo kolpea noiz eta non emango ote zuten galdetzen zioten beren buruari. Baina, bat-batean, Eisenhower-eko Informazio Zerbitzuko ofizialak iragarri zuen ziur zekiela zein ziren etsaiaren barneratzeak. Oraindik misterioa da aliatuen kontroleko gailuek aurkariaren komunikazio bat atzeman ote zuten edo informazioa agintari alemaniarren artean zegoen agente batek eman ote zuen, baina kontua da albistea eztabaidatik kanpo zegoela ematen zuela: alemanek Fondouken zehar erasotzeko asmoa zuten, ipar-mendebaldera joateko, Frantziako difensetan zulo bat irekiz eta, ondorioz, britainiar indarren saihetsean eroriz.

Andersonen berehalako erreakzioa harengandik espero zitekeen energia guztiarekin erantzuteko prestatzea izan zen. Frantsesak ahulegiak zirela uste zuenez, eta iparramerikarrak trebeegi ez zirela erreakzionatzeko, Fredendalli eta Koeltzi ohartarazi zien etsaien indarren mugimendu zantzurik sumatu orduko defendatzen zituzten posizioak bereganatzeko, eta mendebaldeko dortsalerantz azkar bihurtzeko.

Ez batak ez besteak ez zuten atsegin handiz hartu agindu hura. Koeltz komabtir gabe lurra uztearen aurka agertu zen, eta, gainera, borrokarik egin gabe lurra uztera argudiatzen zuen eta, gainera, bere indarrak erretiratzean oso mekanizatuta zeuden alemaniar indarrek biltzeko arriskua izango zutela esaten zuen. Fredendallek etsaien erasoari aurre egitea espero zuen, nahiz eta bere tropak nahiko urriak izan, eremu zabal bat osatzen zuen hedapen batean barreiatuta zeuden, 160 km-ko fronte batekin.

### Batailaren bigarren fasea

Otsailaren 14ko lauretan hasi zen. Haize bortitz batek Faid pasabidea astintzen zuen bitartean, hareazko ekaitza altxatuz, infanteriak eta alemaniar gudu-gurdiek ezin hobeto pentsatutako eraso-plan bat abiarazi zuten. 2000 gizon inguru isolatu zituzten, batailoi korazatu bat suntsitu zuten, Sidi Bou Zid okupatu zuten eta 44 borroka-orga estatubatuar, 50 ibilgailu erdi beldar, 26 artilleria-pieza eta gutxienez 22 kamioi suntsitu zituzten.

Andersonek espero zuen kolpea iparralderago eroriko zela, eta eraso hori maniobra dibertigarritzat jo zuen. Hala ere, galera iparramerikarren kopuru handiak, bai gizonetan, bai materialetan, eta Fredendalli deituriko premiazkoek, frantziar sektorean korazatutako indar iparramerikarren gurdi-batailoi bat berehala nabarmentzea eragin zioten.

Dena lasai zegoen Gaisatik hurbil. Andersonek, Eisenhowerren onespenarekin, Fredendalli hiritik alde egiteko aginduak eman zizkion, bere indarrak zehazteko eta eskuineko hegala indartzeko. Exodo desordenatu bat izan zen, halabeharrez iluntasunik osoenean garatu zena. Feizianarantz abiatu ziren, 64 km-ra, non atzerapausoko instalazioak zaintzen zituzten indarrek lasaitasuna galdu zuten eta, izuak hartuta, hornigai-biltegiak suntsitzen hasi ziren.

  

  

Otsailaren 15ean, Ipar Amerikako 1. Dibisio Korazatua, Sherman AEBetako borroka-orga dibisioko jeneralaren agindupean. Estatu Batuetako 2. Dibisio Korazatua, basamortuko gerran batere esperientziarik gabe, desabantailan aurkitu zen Afrikakorpseko beteranoen aurrean. 1943ko otsailaren 14tik 15era bitartean egin zen borrokako bi egunetan, dibisio horrek 98 borroka-orga, 57 ibilgailu erdi beldar eta 29 artilleria-pieza galdu zituen.

Orlando Wardek kontraerasoa egin zuen Sbeïtatik Sidi Bou Zid konkistatzeko, baina emaitza negatiboarekin. Saiakerak beste batailoi bat eta gurdiak galtzea ekarri zuen – borrokan sartu ziren 58 gurdietatik 4 bakarrik salbatu ziren –, baita 15 ofizial eta tropako 298 gizon ere. Bi egunetan, Wardek 98 gurdi, 57 ibilgailu erdi beldar eta 29 artilleria pieza galdu zituen. Defentsa lerro bat mantentzen laguntzeko, Andersonek korazatutako gainerako unitateak esleitu zizkion, frantziar sektoretik kenduz.

Gau hartan, 231 amerikarrek ezkutuan utzi zuten Yébel Lessouda eta salbu jarri ziren, beste 1600ek Ksairako garaiera isolatuan eusten jarraitu zuten bitartean. Bitartean, Rommelek, Gafsa zeharkatu ondoren, Féridanarantz, Egiptotik erretiratze luzea amaitu zuen, eta bere atzeguardiak Marethen lerroa zeharkatzea lortu zuen.

Hilaren 16an, alemaniar elementu batzuek, Sbebarenganaino joateko ahaleginean, izu-uneak eragin zituzten aliatuen lerroetan, azkar gaindituta, Wardek atzera egitea eta defentsa-lerroa ezartzea lortu baitzuen. Erreturo Sbeïtla hilaren 17an; gero, Ksairako 1.600 defendatzaileek emandako laguntzari esker, Kasserinera joan zen ordena onean.

Hilaren 17ko goizean, Rommelen indarrak Ferianan sartu ziren, Aliatuen erretiratzea bete-betean zegoen bitartean. Bi aerodromoak abandonatuak izan ziren, soldaduek 270.000 litro gasolina, 34 aparatu eta instalazioak eta biltegiak suntsitu ondoren. Hala ere, alemaniarrek 22.000 litro erregai salbatu ahal izan zituzten hegazkinetarako eta munizio, elikagai eta bestelako material kopuru handietarako.

Hilaren 17an bertan, 6. Dibisio Korazatuko eta 34. Infanteria Dibisioko unitateak Kaeltzeko XIX. Armada Taldeak defendatutako sektorera lekualdatu ziren eta Sbibako pasabidea itxi zuten.

  

Sbeïtla eta Féerianaren konkistak Rommelen fantasia piztu zuen. Rommelek bere burua sakon aprobetxatzeko eskatu zion.

ahalegin handiena egin ondoren, iparralderago hautsi zuen frontea, Thalarantz sartuz, eta defentsa amerikarrak gainditu zituen, baina geroago ingelesen erresistentzia setatiarekin egin zuen topo.

Andersonek, ikusirik Sbibaren posizioek ez zutela amore ematen eta Ryderren 34. Dibisio iparramerikarra ongi borrokatzen ari zela, Keightleyri argibideak eman zizkion Thala mendebaldera bidal zedin, bere 6. Dibisio Korazatuaren zati bat. Charles Dunphie jeneralaren 26. Brigada Korazatua, itxita, heroikoki borrokatuz, Thalara zihoan errepidea, eta G.C. Nicholson jenerala, dibisioko bigarren burua, gero eta defendatzaile britainiar talde handiago baten buru jartzen zen.

Baina Dunphieren gizonek amore eman behar izan zuten, azkenean, aurrera zihoazen alemanen aurrean, eta ez galera latzak jasan gabe.

  

Ilunabarrean, 26. Brigada Korazatuaren hondakinak Leicester erregimentuak babestutako lerro aliatuetara erretiratu ziren. Baina Rommelek, nahasmenaz baliatuz, gudu-gurdien zutabe bat aurrerarazi zuen, zeinaren aurrera Valentine bat baitzihoan, ingelesak aste batzuk lehenago harrapatu zituena. Zutabe hau Leicesterrera aurreratu zen iluntasunaren alde, eta alemaniarrak aliatuen gudu-gurdien erdian erori ziren, haiek oraindik beren nortasunaz ohartu gabe. Bi ordu iraun zuen eta gau erdian garatu zen borroka desesperatu batean, zutabe alemaniarra suntsituta geratu zen.

10. panzerdibisioak 571 preso harrapatu zituen, 38 borroka-orga eta 28 kanoi suntsitu zituen, baina ez zuen Thalan sartzea lortu. Une hartan, ordea, Ingalaterrako defentsa-lerroak ez zuen batere sendotasunik. Andersonek, sinetsirik ezinezkoa zela Rommel herriaren jabe egitea eragoztea eta Keferako errepidea blokeatzea, Koelzi agindu zion (eta honek gogor egin zuen protesta) Sbiba utzi eta 64 Km atzerago erretiratzeko.

Mirakuluzko kointzidentzia izan arren, Le Roy Irwing jenerala, lau egun lehenago Aljeriatik alde egin zuena bere 9. Artilleriako Dibisoiarekin, 1176 km ia atsedenik hartu gabe eginez, unerik egokienean iritsi zen Thalara.

  

Goizeko lehen orduetan, errejimenduko komandantea bizirik atera zirenen buru jarri zen irteera batean, Leicesterrek galdutako garaiera berriz konkistatzen saiatzeko: helburua lortu zuen, baina borrokarako bost gurdi, ilunpetan orientazioa galdu zutenak, azkenean alemanen gurdien erdian sartu eta suntsitu egin zituzten. Baina sakrifizioak susmarazi zion Rommeli aliatuak indarberritzen ari zirela, eta uste izan zutela ezin izango zuela gehiago arrakastarik espero.

Horrela, bada, hilaren 22ko arratsaldean erasoaldia etetea erabaki zuen, eta gau hartan bertan Kasserinetik eta Sbibatik erretiratzen hasi zen, baina hain ongi jakin zuen bere mugimenduak ezkutatzen, ezen aliatuak ez baitziren ohartu ere egin borroka amaitu zela.

Andersonek, Sbiba gauean eroriko zela uste baitzuen, neurri zorrotzak hartzen jarraitu zuen. Nicholsoni agindu zion Irwingeko artilleria El Kefera atzerarazteko, eta Koeltzi, esan bezala, Sbiba uzteko. Baina Nicholsonek Irwingeko kanoiak martxan jartzeko astia izan baino lehen, Ernest Harmon dibisioko jenerala iritsi zen Marokotik, Eisenhowerrek bidalia, Fredendall jeneralarekin lehen laguntzaile gisa lankidetzan aritzeko. Harmonek berehala hartu zuen bere gain Kasserineko batailaren zuzendaritza, eta Andersonen agindua ezeztatu zuen, artilleriaren erretiratzeari buruzkoa.

  

Bien bitartean, buruzagi aliatuek ikusi zuten Rommelek presioa arintzen zuela, baina erasoei berriro ekingo ote zien beldur ziren, eta, beraz, zalantzan jarri ziren Ardatzeko indarren atzetik abiatzeko.

Horregatik, indar aliatuak ez ziren berriro sartu Sbiban, ruina pila batera murriztuta,otsailaren 24ra arte, eta 25ean Kasserineko pasabidea hartu zuten berriro, eta handik Sbeitla eta Sidi Bou Zid aldera jarraitu zuten. Egun batzuk geroago, Ardatzaren indarrak ekialdeko dortsalean zeuden berriro. Rommelek lur gutxi irabazi zuen Tunisian, baina erabateko alarma sortu zuen Afrika iparraldeko agintari aliatu guztien artean, eta gerraren arteari buruzko gauza asko irakatsi zizkien.

Tartean, Aginte Gorenak Rommel izendatu zuen Afrikako Armaden Taldeko komandante, Arnim eta Messe bere aginduetara jarriz.

Kasserineren borrokak, Ardatzari 2000 gizon eta Aliatuei ia 10.000 kostatu zitzaizkion. Armada IIko 30.000 iparramerikarretatik 6500 inguru erori ziren. Materialari dagokionez, 183 gudu-gurdi, 194 ibilgailu erdi beldar, 208 artilleria-pieza eta 512 kamioi eta jeep izan ziren, erregai, munizio eta janari ugariz gain.

Kasserineko pasabideko gudua koalizio-indarren aurkako bi talderen arteko topaketa izan zen. Ardatzak ez du eragiketa konbinatuen teknika bereganatzen, aurkariek aliatuen arteko agintea benetan eraginkorra izatea lortu baitute. Egun kritiko haietan zehar, bere dimentsio osoan, buruzagiek – Eisenhower, Alexander, Juin, eta beste batzuek azkenean aliatuen indarrak azken garaipenera eramango zituzten.

Ardatzaren plana
----------------

Ardatzaren kokapenak, Tunisiako «burua» deiturikoaren gainean, defentsaren alde egiten zuen, ingurune naturala baitzen Mediterraneo Itsasoko, Atlaseko Mendikatearen eta Saharako Basamortuaren artean, mendikate eta dortsal ugarirekin harkaitzezko eta hareazko lautaden gainean, non Giovanni Messe jeneralaren I. Armada Italiarra eta Jürgen Von Arnim jeneralaren V. Armada Alemaniarra hedatzen baitziren. Bi taldeek, 100.000 italo-germaniar soldad

u zituztenak, euren indarrak banatu zituzten Aliatuei eusteko, zehazki 70.000 Mareth linearen gainean, VIII. Britainiar Armadari Libiako mugatik Tripolitaniatik igarotzea eragozteko, eta 30.000 Tébessaren atzetik, Aljeriako mugatik II.

Aliatuen Plana
--------------

1943ko hasieran, Estatu Batuetako tropek ez zuten inolako esperientziarik Alemaniar Armadaren edo Italiar Armadaren aurka borrokatzen, Bigarren Mundu Gerran sartu zirenetik, soldadu iparramerikarrak Japoniaren aurka soilik borrokatu baitziren Ozeano Bareko Gerran edo, nolanahi ere, Vichyko Frantziaren aurka Frantziako Mendebaldeko Afrikako "Torch Operazioa" n. Hori dela eta, Dwith Eisenhower jeneralak, Aliatuen gerra-ahalegina koordinatzeaz arduratzen zenak, Estatu Batuetako II. Kidegoari, Tunisiaren barruan zegoenari, zehazki Sfax eta Sidi Bou Zid artean, lubakitzeko agindu zion, jakinik bere gizonak ez zeudela oraindik prest soldadu italo-germaniar profesional eta beteranoei erasotzeko. Horrela, Aljeria-Tunisiako mugaren gainean kokatutako kontingente guztiak blokeo-indar bihurtu ziren Afrika Korpsen, honako unitate hauekin: Lyod Ferdenhall jeneralaren II. Gorputz Estatubatuarra, 1. dibisio blindatuarekin; «Big Red One» infanteriako 1. Dibisioa, eta 9. eta 34. infanteriako dibisioak; Charles Alfrey jeneralaren V. Gorputz Britainiarra, 6. dibisio blindatuarekin eta 46. dibisio infanteriarrarekin; eta Louis Koeltz jeneralaren XIX. Gorputz Frantses Askea, Gorputz Franko-Afrikarrarekin, Tiratzaile Aljeriarren 1. Erregimentua eta Kanpainako Artilleriako Bateria.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19   «LA BATALLA DEL PASO DE KESSERINE WEHRMACHT INFO [ HISTORIA DE LA WEHRMACHT - LA SEGUNDA GUERRA MUNDIAL »] *wehrmacht-info.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
2. 1 2 3 4   **(Gaztelaniaz)**  *Batalla del paso de Kasserine.*  2022-05-26 (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Batalla del paso de Kasserine» *Los diccionarios y las enciclopedias sobre el Académico* (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Batalla del paso de Kasserine.*  2022-05-26 (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).

Kanpo estekak
-------------