recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mikeldi** Durangoko toponimo bat da, baseliza bati lotua, zeina 20. mendean eraitsi zen. Ibaizabal ibaiaren hegoaldeabn dago, udalerriaren mugetan, ibaiaren beste aldean Iurreta dagoelarik. Toponimoa ezaguna da bertan zegoelako Mikeldiko idoloa, eskultura zoomorfoa, tokitik izena hartu zuena. 21. mendeko Durangon Mikeldi kalea dago tokian, eta idoloaren erreplika bat ere bada bertan.

11. mendean, gutxi gora behera, baseliza bat Arriandi izeneko toki baten ondoan, San Bizenteri eskainia. Lehen dokumentuetan *Biçenty*, *Miquendi* edo *Miçente* gisa agertzen da (cf. Bikendi). Mikeldi horren aldaera dela dirudi, Mikel izenarekin loturarik ez duen forma.

20. mendearen hasieran burdindegi bat egon zen paraje berean.

* Iurreta Mikeldiko burdindegitik ikusia, Indalezio Ojangurenen 20. mendeko argazkia.Iurreta Mikeldiko burdindegitik ikusia, Indalezio Ojangurenen 20. mendeko argazkia.
* Mikeldiko idoloa, 1894.Mikeldiko idoloa, 1894.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ruiz, Arturo Aldecoa; Arenal, Isabel.  (2022-01-01). «Luminoso Idolo Oscuro. Miqueldi, historia y significado» *Luminoso Idolo Oscuro. Miqueldi, historia y significado* (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).
2. ↑    Amatiño. «Mikeldiko idorua» *eibar.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115456027

 |

* Wd Datuak: Q115456027
*Pollice Verso*, 1872an Jean-Léon Gérômek margotua.

*Artikulu hau latinezko esamoldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pollice verso (margolana)».*
***Pollice verso*** edo ***verso pollice*** latineko esamolde bat da eta literalki "hatz lodia luzatuta" esan nahi du.

Esanahi nahasketa
-----------------

Heriotza adierazten zuen keinua erpurua gora zen, zorrotik ateratako ezpata sinbolizatzen baitzuen. Enperadoreari gladiadorea bizirik utz zezan eskatzeko keinua, aldiz, ukabil itxia litzateke; hau da, ezpata gordetzeko eskatzen zuten. Horixe dio latinezko "*pollice compresso favor iudicabatur*" esaerak (borondate ona erpurua gordeta erabakitzen da).

Hala ere, egun esamolde honek okerreko esanahia hartu du. Interpretazio okerraren jatorrian Jean-Léon Gérôme (1824-1904) margolari akademizista dago. Berak *Pollice verso* izenburuko koadroa pintatu zuen, eta, horrenbestez, izenburuko latinezko esapidea berreskuratu zuen. Antzinako Erromatar Inperioan, gladiadoreen borroketan, ikusleek mendean hartutako gladiadorea hiltzeaz edo bizirik uzteaz beren iritzia ematen zuten, eta *pollice verso* omen zen galtzailea hiltzea nahi zutela adierazteko eskuaz egiten zuten keinua.

Gérômeren olioan ikusleak hatz lodia behera dutela ageri dira, eta gladiadoreei buruzko filmek, *Quo Vadis* eta *Gladiator*ek, adibidez, keinua zabaltzen eta finkatzen lagundu dute.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Irazustabarrena, Nagore.  (2011-06-19). «Pollice verso» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1232302

 |

* Wd Datuak: Q1232302


| * i
* e
* a
Keinuak |
| --- |
| Adiskidetasun keinuak | 
* Begi-keinu
* Musu
* Besarkada

 | Hatz-egin |
| Keinu formalak | 
* Eskumuin
* Belaunikaldia
* Erreberentzia

 |
| Agur keinuak | 
* Esku-ematea
* Agur militarra
* Erromatar agurra
* Namaste
* Vulkaniar agurra

 |
| Keinu ideologikoak edo erlijiosoak | 
* Aitaren egin
* Esku-ezartzea
* Agur faxista
* Ukabila altxatzea

 |
| Ospakizun keinuak | 
* Txaloa
* Bostekoa ematea
* Hatz-egin
* V

 |
| Etsaitasun keinuak | 
* Che vuoi?
* Erdiko hatza atera
* *Pollice verso*

 |
| Keinu jolasa | 
* Harri-orri-ar
* Morra

 |
| Beste keinu batzuk | 
* Adarrak
* Aho-puzkerra
* Facepalm
* Hatzak gurutzatzea
* Mudra
* Shaka

 |
**Hyderabad estatua**, ingelesez **Hyderabad State** eta **Hyderabad Dekkan** izenez ere ezaguna, Indiako Dekkango printzerri eta estatu musulman izan zen, **Hyderabad** hirian hiriburua zuena, eta Nizam izeneko monarkek zuzendua.

Historia
--------

Hyderabadeko aginte musulmana India erdialdeko Dekkango sultanerri musulmanen historiaren katean sortu zen azken estatuetako bat izan zen, Mysorekoarekin batera. Urdueraz mintzo zen elite musulman batek agintzen zuen oro har, baina herrialdea nagusiki telugueraz mintzatzen zen.

Nizam izen edo tituluko agintariek gobernatu zuen estatua 1724tik 1948ra bitartean. Mogol inperioaren erregeorde izan ziren hasieran, eta gero nolabait Britianiar Raj-aren menpeko, baina nolabaireko autonomiarekin.

Izatez, Indiaren partizioaren unean, kolonizazioaren amaiera, Hyderabad ez zen integratu ez Pakistanen ez Indian. Baina Indiako batasunaren erdian kokatua zegoelarik, 1948an Indiaren anexioa gertatu zen. Ondoren, Mir Osman Ali Khanek, 7. Nizamak, Indiarekin bat egiteko itun bat sinatu zuen, *de facto* egoerari men eginez. 

Hyderabad Estatuak izen horrekin jarraitu zuen Indiako estatu osagarri bat bilakatuz 1947-1956 tartean. Ondoren zatiketa egin zen hizkuntzen araberakoa, eta parterik handiena integratu zen Andhra Pradesh estatu teluguan; Kalyana-Karnataka eskualdea (kannada hiztunak) Karnatakan integratu zen, eta Marathwada eskualdea (marathera hiztunak) Maharashtran.

Hyderabadek, dena den, identitate kultural eta politiko propioa izaten jarraitu zuen eta estatu zaharreko lurrak Telangana estatuan berregituratu ziren 2014an, Andhra Pradesh estatu telugu handiagotik sezesio adostua eginez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sherman, Taylor C..  (2007). «The integration of the princely state of Hyderabad and the making of the postcolonial state in India, 1948–56» *The Indian Economic and Social History Review* 44 (4): 489–516. doi:10.1177/001946460704400404..
2. ↑  Chandra, Mukherjee & Mukherjee 2008.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1240096
* Commonscat Multimedia: Hyderabad State

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 173112894
* BNF: 11952057b (data)
* GND: 4026283-2
* LCCN: n82223756
* NKC: ge837814
* SUDOC: 027493016
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 8698275

 |

* Wd Datuak: Q1240096
* Commonscat Multimedia: Hyderabad State
**Hyde konderria** (ingelesez: *Hyde County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Swan Quarter da. 2010eko zentsuaren arabera 5.810 biztanle zituen, Hyde kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hyde konderriak 3.688,21 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.101,32 ura dira. Beste 1.586,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.810 pertsonetatik 3.847 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 411 dira. 1.833 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 65 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511659
* Commonscat Multimedia: Hyde County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155913982
* LCCN: n77001079
* NARA: 10039529
* **Lekuak**
* OSM: 1236353
* TGN: 2001506

 |

* Wd Datuak: Q511659
* Commonscat Multimedia: Hyde County, North Carolina
**Mirotz urdina** (*Circus pygargus*) accipitridae familiako hegazti falkoniformearen espezie bat da, hegazti harraparia da. Mediterraneo itsasoaren eskualdean, hegoaldeko Europan eta iparraldeko Afrikan bizi dira.

Mirotz urdinen populazioa gainbeheran dago Euskal Herriko zenbait txokotan, eta, ez da gutxiagorako, landa makinen ondorioz hiltzen baitira, sarritan. Zereal soroetan egin ohi dituzte habiak, baina uzta garaiak iristean ere han egoten dira, txitak hazten eta garatzen.

Deskribapena
------------

40 eta 45 cm arteko luzera du, eta 97 eta 115 cm arteko hego-zabalera du. Emea arra baino askoz ere pisutsuagoa da (arrak 270-470 g, emeak 235-310 g), nahiz eta bere tamainak ez duen alde handirik erakusten.

### Lumajea

Mirotz urdinak dimorfismo sexual handia du, jarraian deskribatuko dugun bezala.

### Arra

Arrak goiko aldeak (garondoa, bizkarra eta hegalen atzealdea) gris kolorekoak ditu. Beheko aldeak zuriak dira, bularra eta eztarria zuriak.

Luma primarioak beltzak dira, eta sekundarioek banda beltz bat dute hegalaren goialdean, eta bi banda beltz behealdean.

Isatsa gris argia da, eta barra ilunagoak ditu, ez oso markatuak.

Begi hori deigarriak eta moko beltza, zeroma horiarekin. Hankak ere horiak dira.

Zaila izan daiteke mirotz zuriaren arra (Circus cyaneus) bereiztea, baina horrek ez ditu mirotz urdinaren ezaugarri diren hegal-zerrenda beltzak.

### Emea

Emeak goiko aldeak (burua eta garondoa) marroi gorrixka ditu, orban zuri ugarirekin. Begi marroiak, eta, arra bezala, moko beltza, eta zeroma eta hanka horiak.

Mirotz urdinaren emearen eta mirotz zuriaren (Circus cyaneus) arteko aldea nabarmentzea are zailagoa da arretan baino. Hegaztiaren artean ikusten den alde bakarra da mirotz zuriko emeak kolore zuri gehiago duela ipurtxuntxunaren inguruan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Gensbøl, Benny (1989). *Collins guide to the Birds of Prey of Britain and Europe North Africa and the Middle East*, William Collins Sons and Co Ltd. ISBN 0-00-219176-8
2. ↑   «Mirotz urdinei bizirik eusten» *Berria* 2021-07-17 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26574
* Commonscat Multimedia: Circus pygargus
* Wikispecies Espezieak: Circus pygargus

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 121372741 (data)
* LCCN: sh00001880
* NKC: ph487825
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Circus\_pygargus
* BOLD: 101144
* Avibase: 63B6412E23CC0D93
* BioLib: 8520
* BirdLife: 22695405
* Dyntaxa: 100035
* eBird: monhar1
* EOL: 45515825
* Fauna Europaea: 96714
* GBIF: 2480495
* Internet Bird Collection|IBC: montagus-harrier-circus-pygargus
* ITIS: 175439
* UICN: 22695405
* NCBI: 387828
* Species+: 3702
* WoRMS: 1037307
* Xeno-canto: Circus-pygargus

 |

* Wd Datuak: Q26574
* Commonscat Multimedia: Circus pygargus
* Wikispecies Espezieak: Circus pygargus
**Perce Blackborow** (Newport, 1894ko apirilaren 8a - 1949ko urtarrilaren 8a) Galesko marinel bat izan zen, Ernest Shackleton-en zoritxarreko Trans-Antartika Espedizio Inperialean.

Biografia
---------

Blackborow 1896an jaio zen Newport-en, Monmouthshire-n.

### Ezkutuko bidaiaria Endurance itsasontzian

Blackborow-ek eta bere laguna William Lincoln Bakewell-ek Buenos Airesera bidaiatu zuten enplegu berriaren bila. Bakewell Endurance-ko Itsasgizon profesional gisa hartu zuten, baina Blackborow ez zuten kontratatu; 18 urterekin, bere gaztaroak eta esperientzia ezak haren aurka egin baitzuten. Endurance-ko eskulan eskasiaren beldurrez, Bakewell eta Walter How lagundu zuten Blackborow ezkutuka itsasontziratzen, eta ezkutuan jarri zuten arropa-jantzien artean.  Itsasoan hirugarren egunean aurkitu zuten. 

Ezin geldirik egon, Ernest Shackleton ezagutu behar izan zuen lehenengo aldiz eserleku batean eserita. Antza denez, benetako amorru bizi batean, tripulazio osoaren aurrean Shackleton-en hitzaldi zorrotza eta beldurgarria jasan zuen. Horrek nahi zuen eragina izan zuen eta bi konplizeen erreakzioak nahiko izan ziren agerian geratzeko. Shackletonek bere performancea amaitu zuen Blackborowi esaten ziola: "Badakizu espedizio hauetan gose handia izaten dugula, eta ezkutuko bidaiari eskuragarri bat badago lehenik jan behar dugu?" Blackborowek erantzun zion: askoz haragi gehiago izango zuten zurekin, jauna. "Shackleton-ek irribarretxoa egin zuen eta tripulazioko kide batekin hitz egin ondoren esan zuen: "aurkeztu sukaldariari lehen." 

Blackborow-ek itsasontziaren etxezain bezala oso aktiboa izatea frogatu zuen, eta, azkenean, kontratatu zuten, nahiz eta agintza egin behar izan zuen,  janaria agortuz gero, jango zuten lehendabizikoa bera izan beharko zela edo gizonek gosez hilko beharko luketela

Endurance-en harrapaketa eta birrintzearen ondoren, tripulatzaileak Elefante uhartera jo zuten. Helmugara iristean, Shackletonek pentsatu zuen Blackborow-i, tripulazioko gazteenari, uhartearen lehen pausoa ematearen ohorea ematea, bere oinak izoztuak zituela ahaztuta. Karelaren gainetik lagundu zuten, ur ez oso sakonetan jaitsi egin zen eta azkar eraman zuten lehorrera.

### Gangrena

Apirilaren 24an, erreskate taldeak James Caird ontzian itsasontziratu zen Hego Georgiara joateko, aste batzuetan itzultzeko asmoz. Gainerako tripulatzaileak itxaroteko etsia hartu zuten. Gizon bat ia osasuntsu eta izpiritu txarrak ziren. Blackborow-i gangrena erantsi zitzaion eta Macklin medikuaren kezka handiena izan zen.

Ekainaren 15ean, Shackleton-ekin eta James Caird-eko tripulazioarekin hilabete bat falta zenean, Macklinek, McIlroy-ek lagunduta, beharrezko ebakitzeak egin zituen.

Blackborow Newport-en (Hegoaldeko Gales) bizitzera itzuli zen, eta Brontzezko Domina Polarra jaso zuen bidaiako zerbitzuengatik. 1949an hil zen, bronkitis kronikoa eta 54 urte zituela.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q599469
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 46151041
* LCCN: n2004027483
* SNAC: w6mb5cmc

 |

* Wd Datuak: Q599469
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fonda da. 2010eko zentsuaren arabera 50.219 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.062,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,94 ura dira. Beste 1.043,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 47,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 50.219 pertsonetatik 48.386 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.654 dira. 712 beltzak edo afroamerikarrak. 103 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 356 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 53 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 598 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487572
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133688446
* ISNI: 0000 0004 0477 6965
* LCCN: n80067401
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1838102
* TGN: 1002688

 |

* Wd Datuak: Q487572
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, New York
**Hinds konderria** (ingelesez: *Hinds County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Bi hiriburu ditu: Raymond eta Jackson, estatuko hiriburua. 2010eko zentsuaren arabera 245.285 biztanle zituen, Hinds kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hinds konderriak 2.272,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,56 ura dira. Beste 2.252,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 107,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 245.285 pertsonetatik 72.239 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.630 dira. 168.839 beltzak edo afroamerikarrak. 343 amerikar natiboak ziren eta 29 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.851 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 151 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.833 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Hinds County, Mississippi age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486538
* Commonscat Multimedia: Hinds County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132519742
* ISNI: 0000 0004 0637 3836
* LCCN: n80049880
* NARA: 10039717
* **Lekuak**
* OSM: 1833623
* TGN: 2001110

 |

* Wd Datuak: Q486538
* Commonscat Multimedia: Hinds County, Mississippi
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Sterling da. 2010eko zentsuaren arabera 26.499 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 515,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,86 ura dira. Beste 511,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 51,45 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.499 pertsonetatik 25.375 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 660 dira. 712 beltzak edo afroamerikarrak. 40 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 83 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 239 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Montgomery County, Kentucky age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q269164
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138396511
* ISNI: 0000 0004 0618 1738
* LCCN: n82070055
* NARA: 10039018
* **Lekuak**
* OSM: 1846566
* TGN: 2000830

 |

* Wd Datuak: Q269164
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Kentucky
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Independence da. 2010eko zentsuaren arabera 35.471 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.687,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,6 ura dira. Beste 1.666,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 35.471 pertsonetatik 30.556 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.844 dira. 2.022 beltzak edo afroamerikarrak. 1.099 amerikar natiboak ziren eta 32 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 202 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 34 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.526 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374547
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133704245
* LCCN: n81118485
* NARA: 10038983
* **Lekuak**
* OSM: 1070418
* TGN: 2000722

 |

* Wd Datuak: Q374547
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Kansas
**Millarapueko gudua** 1557ko azaroak 30an gertatu zen eta Caupolicanek zuzendutako maputxeek García Hurtado de Mendozaren espainiar armadaren aurka eginiko segada bat izan zen, espainiar armada garaile izan zelarik.

Historia
--------

García Hurtado de Mendoza Txilera heltzean, Lautaro hil eta gutxira, espainiar armada 1000 espainiarrez, 1000 zaldi baino gehiagoz eta 4000 yanakonaz osatua zegoen, gehiena hegoalderantz bidaliz euren kanpainan, non, azkenik, maputxeak menderatzea espero zen. Maputxeek, banatuak eta soldaduetan eskasak, soilik 5.000 gerlari bidali ahal izan zituzten, horren ondorioz espainiarrak euren lurralde basotsuan sartzen utziz erasorik egin gabe, segada baterako soldadu kopuru handiagoa biltzeko esperoan.

Lagunillasko gudu ez erabakigarriaren ondoren, García lurralde etsaian barneratu zen gudu erabakigarri baten bila.

Millarapueko gudua
------------------

Espainiar armadak Millarapuen kanpatu zuen, Araukaniaren barnean, azaroak 29an. Caupolicanen agintepeko maputxeek eraso saiakera bat egin zuten azaroak 30eko goizean etsaien kanpamenduaren aurka. Baina egun horretan, espainiarren artean San Andres eguna ospatzen zen, eta tronpetazko diana alai bat jo izana araukanarrek alarma seinale bezala interpretatu zuten, eta, deskubrituak izan zirela pentsatuz, erasoa zapuztua geratu zen.

Erasotzaile kopurua 3.000 eta 10.000 artekoa zen. Horien buru Galvarino zetorren, bere beso moztuak erakusten zituena, bere herrikideen pasioak goratuz. Gudua basatia eta ankerra izan zen.

Millarapueko guduak gauerditik arratsaldeko ordu biak arte iraun zuen, eta Caupolicanek zaldi zuri baten gainean eserita zuzendu zuen. Azkenean, maputxeak alboetatik eta atzegoardiatik inguratuak eta garaituak izan ziren, 1000 maputxe hil zirelarik. Espainiarrek Cañete gotorlekua ezarri zuten, Tucapelgoa egon zen tokitik ez oso urrun.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2339158

 |

* Wd Datuak: Q2339158
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dayton da. 2010eko zentsuaren arabera 535.153 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.202,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,2 ura dira. Beste 1.195,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 444,99 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 535.153 pertsonetatik 401.094 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.177 dira. 111.105 beltzak edo afroamerikarrak. 1.096 amerikar natiboak ziren eta 163 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.195 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 924 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 11.576 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485600
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153611709
* ISNI: 0000 0004 0419 3612
* LCCN: n81018560
* **Lekuak**
* OSM: 104782
* TGN: 1002689

 |

* Wd Datuak: Q485600
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Ohio
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Troy da. 2010eko zentsuaren arabera 27.798 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.299,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,99 ura dira. Beste 1.273,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,39 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.798 pertsonetatik 21.801 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.926 dira. 5.182 beltzak edo afroamerikarrak. 102 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 439 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 255 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506697
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139578479
* LCCN: n82102456
* NARA: 10039357
* **Lekuak**
* OSM: 2528724
* TGN: 2001520

 |

* Wd Datuak: Q506697
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, North Carolina
*Ez nahasi mimetismoarekin*.
Aristotelesen marmolezko bustoa.
**Mimesia** kontzeptu estetiko bat da. Aristotelesen garaitik aurrera, helburu artistikoarekin egindako naturaren imitazioari dei egiten zitzaion horrela. Latinezko *mimēsis* hitzetik dator, aldi berean grezierako μίμησις [*mimesis*]-etik datorrena eta "imitazio" bezala itzuli daiteke.

"Irudikapen" kontzeptutik bere mekanikaren nolakotasunagatik desberdintzen da; mimesiak kontra egiten dio erreferentearekin alderatzeari eta originalaren baliokidea bihurtzeari. Dena den, praktika mimetikoak ezaugarri adierazkorren beharra dakar. "Mimesia" "analogia"-rentzako sinonimo egokia bada ere, jeneralean mimesiaz hitz egiten dugu originalarekin antzekotasun zehatzagoa dagoen kasuetan.

Artearen historia
-----------------

Mimesiaren kontzeptuaren aplikazioa sakonki garatu zen hildako naturaren generoaren bidez. Margolariak, modeloaren ez mugikortasun bikainean errealitatea bikoizteko gaitasuna erakusteko aukera aurkitu zuten, irudi hauek diegetikoak (fikzioz beteak) eta sinesgarritasun gutxikoak izan arren.

XIX. mendean, argazkilaritzaren agerpenarekin, errealitatearen imitazio perfektua gauzatzeko instrumentu hoberena kontsideratu zen, mekanika eta optikaren legeen arabera, artistaren esku-hartzerik gabe. Errealitatearen kontzepzio mekaniko honen bidez, margolaritzaren funtzioa zalantzan jarri zen, imitazioaren funtzioaren baitan. Artearen barruko argazkilaritzaren estatutuaren analisia ere hasi zenez, artistaren esku-lanari kontrajartzen zaion medio teknologikoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** ASALE, RAE-; RAE. «mímesis | Diccionario de la lengua española» *«Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario* (Noiz kontsultatua: 2022-04-08).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Mimetismo» *HiSoUR Arte Cultura Historia* 2018-07-19 (Noiz kontsultatua: 2022-04-24).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Berti, Agustín.  (2009). *Mimesis, fotografía e imagen electrónica.*  Centro de Estudios de Teoría y Crítica, UNLP, La Plata, Buenos Aires.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q468427
* **Identifikadoreak**
* GND: 4039392-6
* NKC: ph690470
* AAT: 300055826
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q468427
Gurpil motako ebakitzailea
**Pizza-ebakitzailea** (edo **pizza-gurpila**) pizzak ebakitzeko erabili ohi den tresna da.

Motak
-----

Bi pizza-ebakitzaile mota nagusi daude. Ohikoena zirkulu batean biratzen duen gurpil bat erabiltzen du, pertsona batek ebakitzailea mugitzen du norabide batean pizza moztu nahi duen bitartean ... Beste mota bat, taiel deitzen den "ilargi erdi" itxurako ganibet kurbatu handi bat da, aurrera eta atzera kulunkatzen dena pizza ebakitzeko. Bi motako pizza-ebakitzaile horiek hinbat tamainakoak izan daitezke. Jende askok gurpileko pizza-ebakitzailea erabili dezake beste gauza batzuetarako, artisautza barne. taiela batzuk (batez ere, xafla bikoitzekoak) erabili ohi dira belarrak mozteko edo barazkiak txikitzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1546715
* Commonscat Multimedia: Pizza cutters

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300430395

 |

* Wd Datuak: Q1546715
* Commonscat Multimedia: Pizza cutters
**Porto Santo uhartea** Portugalgo uhartea eta udalerria da, Madeirako uhartedian kokatutakoa. 42.5 km2-ko azalera du, eta 4.474 biztanle 2001ean (106 biz/km2).

Fregesia bakarra eta Vila Baleira izeneko hiria barne hartzen du.

Historia
--------

XIV mendean aipatzen bada ere 1418ko expedizio portugesak aurkitu zuen ofizialki Porto Santo uhartea ekaitz batek itsasontzia desbideratu zuenean. Ekaitz hartan babeserako kaia mirariz aurkitu zutenez *Porto Santo* izena eman zioten. Portugalgo lehenengo kolonoak 1420ko hamarkadan iritsi ziren.

1445eko azaroan Bartolomeu Perestrelo ezarri zuten uharteko agintari. Berak untxi eme bat askatu zuen uhartean eta hainbeste ugaldu zen uharteko landaretza ia erabat desagertarazi zuela. Hurrengo etorri ziren kolonoen haziak ekarri zituzten Europatik uhartea birlandatzeko. Kristobal Kolon agintariaren alabarekin ezkondu zen eta bertan bizi izan zen denbora labur batez. gaur egun beren etxea museo bihurtua dago.

Hurrengo mendeetan bizimodua latza izan zen, ur edangarriaren eskasiagatik eta pirata frantses eta afrikarren erasoen erruz.

Geografia
---------

Uharteak bi eremu oso desberdin ditu, ipar-ekialdeko eremu labartsu eta menditsua, inor bizi ez dena, eta hego mendebaldeko lautada, bederatzi kilometroko hondartza duena eta biztanleria guztia hartzen duena.

Mendi garaienak Pico do Facho (517m) eta Pico da Gandaia (499m) dira.

Klima
-----


|      Datu klimatikoak (Vila Baleira)      |
| --- |
|  Hila  |  Urt  |  Ots  |  Mar  |  Api  |  Mai  |  Eka  |  Uzt  |  Abu  |  Ira  |  Urr  |  Aza  |  Abe  |  Urtekoa  |
|
|
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18.0 | 18.0 | 19.0 | 19.5 | 21.0 | 22.1 | 24.0 | 25.0 | 25.0 | 23.2 | 21.0 | 19.2 | **21.1** |
|
|
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 13.2 | 13.1 | 13.3 | 14.0 | 15.1 | 17.1 | 19.0 | 20.0 | 20.0 | 18.1 | 16.2 | 14.4 | **16.1** |
|
|
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 48.7 | 40.2 | 37.2 | 23.5 | 14.0 | 7.0 | 3.2 | 4.0 | 23.7 | 39.9 | 50.0 | 69.9 | **361.3** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| *Iturria: World Meteorological Organization (UN), Instituto de Meteorologia, Normais Climatológicas do Porto Santo (1971-2000).*  |

Demografia
----------

| Biztanleriaren bilakaera (1801 – 2011) |
| --- |
| 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 1 810 | 2 390 | 2 494 | 3 505 | 4 376 | 4 706 | 4 474 | 5 483 |

Ekonomia
--------

Uhartearen jarduera ekonomiko nagusia turismoa da.

Iruditegia
----------

* Porto Santoko hondartza.Porto Santoko hondartza.
* Kristobal Kolonen etxea.Kristobal Kolonen etxea.
* Uhartearen ikuspegia.Uhartearen ikuspegia.
* Ilheu de Baixo lurmuturra.Ilheu de Baixo lurmuturra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Instituto Nacional de Estatística"

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)** Porto Santoko udal webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14206042
* Commonscat Multimedia: Porto Santo

---

* **Lekuak**
* OSM: 1715039

 |

* Wd Datuak: Q14206042
* Commonscat Multimedia: Porto Santo
Hiri kondaira baten arabera pizgailu zuriek zorte txarra ekartzen dute.
**Txiskero zuriaren madarikazioa** ("Txiskero zuriaren mitoa" ere deitua) 27koen klubearekin lotutako hiri-kondaira bat da. Mitoaren arabera, 27 urterekin hil ziren musikari batzuek pizgailu zuri bat zuten hiltzeko unean. Horren ondorioz, pizgailu zuriak zorte txarrarekin lotu ziren. Mitoa Jimi Hendrix, Janis Joplin, Jim Morrison eta Kurt Cobainen heriotzekin lotzen da batez ere. Mitoa, bestetik, kalamuaren kulturan integratu da.

Mitoaren aurka
--------------

2017an, Snopes.com-ek teoria ezeztatzen zuen artikulu bat argitaratu zuen, non azaldu zen Bic lantegiak ez zuela pizgailu zurien ekoizpenarekin hasi 27ko klubeko kide batzuen (Hendrix, Joplin eta Morrison barne) hil baino urte batzuk geroago arte; beste konpainia batzuek, aldiz, egindako erabili eta botatzeko pizgailuak ez zeudela oso eskuragarri garai hartan, hau da, arraro xamar zirela. Beraz, kondairak oinarririk ez du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  M.H. Kent: «20-year anniversary marks Cobain's tragedy». State Press.
2. ↑  Evon, Dan. «Did Several Musicians Die with White BIC Lighters in Their Pockets?». Snopes.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:"Pizgailu zuriaren mitoa", Lauren Martinen artikulua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24907535

 |

* Wd Datuak: Q24907535
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Conroe da. 2010eko zentsuaren arabera 455.746 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 2.789,1 kilometro koadro ditu. Horietatik 91,02 ura dira. Beste 2.698,08 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 163,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 455.746 pertsonetatik 419.309 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 94.698 dira. 18.537 beltzak edo afroamerikarrak. 1.807 amerikar natiboak ziren eta 241 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.347 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 635 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5.870 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26756
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125496877
* GND: 7604364-2
* LCCN: n81038779
* NARA: 10036419
* **Lekuak**
* OSM: 1560394
* TGN: 1002691

 |

* Wd Datuak: Q26756
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Texas
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montgomery City da. 2010eko zentsuaren arabera 12.236 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.403,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,92 ura dira. Beste 1.388,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.236 pertsonetatik 11.814 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 172 dira. 199 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 165 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490129
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151258646
* LCCN: n79084377
* **Lekuak**
* OSM: 1180537
* TGN: 1002687

 |

* Wd Datuak: Q490129
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Missouri
**Montgomery konderria** (ingelesez: *Montgomery County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hillsboro da. 2010eko zentsuaren arabera 30.104 biztanle zituen, Montgomery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Montgomery konderriak 1.838,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,51 ura dira. Beste 1.822,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 30.104 pertsonetatik 28.793 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 459 dira. 949 beltzak edo afroamerikarrak. 45 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 111 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 185 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Montgomery County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488492
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150104143
* LCCN: n81033818
* NARA: 10036417
* **Lekuak**
* OSM: 1800579
* TGN: 1002685

 |

* Wd Datuak: Q488492
* Commonscat Multimedia: Montgomery County, Illinois
**Modest Mouse** indie rock estiloko musika taldea da, Isaak Brock abeslari, gitarra jotzaile eta kanta idazleak, Jeremiah Green bateria jotzaileak eta Eric Judy baxu jotzaileak Ameriketako Estatu Batuetako Issaquah herrian (Seattletik 27 kilometro ekialdera) 1993an sortua. Hasieratik hirukote horrek osatu du taldearen muina.

Grunge musika gorenean zegoela sortua, lehendabiziko albuma *This Is a Long Drive for Someone with Nothing to Think About* 1996an kaleratu zuen, Up Records diskoetxearekin. Bigarrena, *The Lonesome Crowded West*, hurrengo urtean iritsi zen.

Epic Records diskoetxearekin sinatu ondoren, *The Moon & Antarctica* diskoa plazaratu zuten 2000n. 2003an Jeremiah Green-ek taldea utzi zuen. Gehiegi nabaritu gabe, laugarren albuma *Good News for People Who Love Bad News* 2004an atera zuten. Arrakasta handia lortu zuten, batik bat "Float On" eta "Ocean Breathes Salty" kantekin.

Disko hori zabaltzeko bira luze baten ostean, 2006an estudiora itzuli zen Modest Mouse bosgarren albuma, *We Were Dead Before the Ship Even Sank*, kaleratzera. Aurrekoak arrakasta adina eskuratu zuten, "Dashboard" kanta nagusia zela. REM eta The Nationalekin urtebeteko bira egindakoan hurrengo diskoa prestatu dute.

Diskoak
-------

| Urtea | Izena | Diskoetxea |
| --- | --- | --- |
| 1996 | *This Is a Long Drive for Someone with Nothing to Think About* | Up Records |
| 1997 | *The Lonesome Crowded West* | Up Records |
| 2000 | *The Moon & Antarctica* | Epic Records |
| 2004 | *Good News for People Who Love Bad News* | Epic Records |
| 2007 | *We Were Dead Before the Ship Even Sank* | Epic Records |
| 2015 | *Strangers to Ourselves* | Epic Records |
| 2021 | *The Golden Casket* | Epic Records |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431355
* Commonscat Multimedia: Modest Mouse

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136833375
* ISNI: 0000 0001 0664 2635
* BNF: 142565169 (data)
* GND: 10336065-7
* LCCN: no00035180
* NKC: xx0162913
* BIBSYS: 5087871
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: modest-mouse

 |

* Wd Datuak: Q431355
* Commonscat Multimedia: Modest Mouse
**Migel Dorronsoro Zeberio** (Ataun, Gipuzkoa, 1812ko otsailaren 17a - *ib.*, 1880ko urriaren 16a) Gipuzkoako politikari karlista izan zen.

Biografia
---------

Oñatin egin zituen zuzenbide-ikasketak. Hainbat aldiz izan zen Gipuzkoako diputatua (1854, 1856, 1862, 1864). Hirugarren Karlistaldian Dorronsorok *Alocución a los guipuzcoanos* hitzaldi sonatua eman zuen Oiartzunen (1873). Dorronsororen *Breve reseña de los hechos y razones principales que prueban la identidad del glorioso mártir San Martín de la Ascensión con Martín Loinaz y Amunabarro, hijo de Beasain* liburuak bi argitalpen izan zituen (1862 eta 1896). Harena da, halaber, foruak sutsuki babesten zituen *Lo que fueron los reyes de España y lo que ha sido y es el liberalismo para con los Fueros de Guipúzcoa* izeneko idazlana.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29346009
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 45350
* Lur: 01565/eu\_d\_1770/d1770
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q29346009
**Modoc konderria** (ingelesez: *Modoc County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alturas da. 2010eko zentsuaren arabera 9.686 biztanle zituen, Modoc kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Modoc konderriak 10.886,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 739,77 ura dira. Beste 10.146,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.686 pertsonetatik 8.991 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.342 dira. 77 beltzak edo afroamerikarrak. 293 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 220 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109695
* Commonscat Multimedia: Modoc County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126686606
* ISNI: 0000 0004 0381 7104
* LCCN: n82018421
* NARA: 10038479
* **Lekuak**
* OSM: 396506
* TGN: 2000186

 |

* Wd Datuak: Q109695
* Commonscat Multimedia: Modoc County, California
**Merrick konderria** (ingelesez: *Merrick County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Central City da. 2010eko zentsuaren arabera 7.845 biztanle zituen, Merrick kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Merrick konderriak 1.280,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,91 ura dira. Beste 1.255,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.845 pertsonetatik 7.676 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 271 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 59 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496176
* Commonscat Multimedia: Merrick County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143056879
* LCCN: n79108901
* **Lekuak**
* OSM: 1425423
* TGN: 2001376

 |

* Wd Datuak: Q496176
* Commonscat Multimedia: Merrick County, Nebraska
*Artikulu hau Aresoko pilotariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mikel Olazabal (kazetaria)».*

*Artikulu hau Aresoko pilotariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Olazabal (argipena)».*

| **Olazabal** |
| --- |
|  |
| **Izen osoa:** | Mikel Olazabal Caballero |
| **Jaiotza data:** | 1986ko irailaren 15a (36 urte) |
| **Jaioterria:** | Areso ( Nafarroa Garaia) |
| Pilotaria |  |
| **Modalitatea:** | esku huskako pilota |
| **Egungo enpresa:** | erretiratua |
| **Postua:** | aurrelaria |
| **Altuera:** | 1,80 m |
| **Pisua:** | 80 kg |
| **Debutatze data:** | 2007ko abuztuaren 15a |
| **Debutatze pilotalekua:** | Amazabal (Leitza) |
| **Erretiratze data:** | 2013ko abenduaren 30a |
| **Erretiratze pilotalekua:** | Beotibar (Tolosa) |

**Mikel Olazabal Caballero**, pilota arloan **Olazabal** deituraz ezaguna (Areso, Nafarroa Garaia, 1986ko irailaren 15a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2007ko abuztuaren 15ean jokatu zuen, Leitzako Amazabal pilotalekuan. Azkena, berriz, 2013ko abenduaren 30ean, Tolosako Beotibar pilotalekuan, 27 urte besterik ez zuela, Aspek ez baitzion kontratua berritu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Mikel Olazabal disputa hoy su último partido con Aspe», *Deia*, 2013-12-30.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9033059

 |

* Wd Datuak: Q9033059
*Artikulu hau historialariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sorauren (argipena)».*

**Mikel Sorauren De Gracia** (Iruñea, 1946) historialaria eta Nabarraldeko kidea da. Historia ikasketak burutu zituen Nafarroako Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultatean. Lizentziatura-memoria 1973an aurkeztu zuen honako titulu honekin: *Desamortizazioa eta Gorteak Hirurteko Konstituzionalean (1820-1823)*, Federico Suárez irakaslearen zuzendaritzapean. Une hartatik aurrera Nafarroako dokumentazioan murgildu zen buru-belarri, batez ere Aro Moderno eta Garaikideari zegokion dokumentazioaren esparruan, nahiz eta Nafarroaren Historiaren perpektiba osoa ez zuen galdu.

Mikel Sorauren historialariak Jerónimo de Ustaritz (1983) institutuaren sorkuntzan parte hartu zuen, baita Iturralde Ikasketa Elkartearenean ere. Horrez gain, Nabarralde kultur elkarteko kidea da. 1979 eta 1983 urteen artean Nafarroako Parlamentuko diputatua izan zen erakunde horren lehenbiziko legealdian, behin frankismoa amaitu ostean.

Iruñeko Moret-Irubide institutuko irakasle izan zen eta zenbait urtez UPNAko Mundu Garaikideko historia-koordinatzaile lana egin zuen.

Argitalpenak
------------

Beste egile batzuekin elkarlanean:

* *La Cuenca de Pamplona. - Iruñerri*. "Aproximación histórica" atalaren egilea.

* J. M. Jimeno Jurío eta Vicente Huici historialariekin, *Historia Contemporánea de Navarra* (Txertoa, 1982), XVIII. mendearen bukaeratik 1875era arteko aroa bere gain hartuz.

Bere ikerlanak gai sozial eta ekonomikoetan zentratu ditu, emaitza honakoa izanik:

* Príncipe de Viana, 1988.

* Príncipe de Viana, 4. eranskina, 1986.

* Príncipe de Viana, 4. eranskina, 1986.

* Gerónimo de Uztariz 2, 1988.

* Gerónimo de Uztariz 4, 1990.

* Langaiak 1982.

* Langaiak 1984.

* Estudios de ciencias sociales 5, U.N.E.D. Nafarroako Zentro Atxikia, 1991.

* Formazio Koadernoak, I.P.E.S. Ikastoarak.

* *Navarra, el Estado Vasco*. Pamiela (1999) Bigarren edizioa: 2000. Hirugarren edizioa: 2008.

* *Fueros y Carlistada*. Nabarralde (2009)

Nafarroako historiari buruzko ikastaro asko eman du, hitzaldiak eginez Euskal Herri osoan zehar. Gainera, Nabarralde elkartearen HARIA aldizkarirako ere artikulu zenbait egin ditu.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11692759
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 21050990
* ISNI: 0000 0000 7139 4781
* BNE: XX1105942
* BNF: 12675221n (data)
* LCCN: n83035211
* SUDOC: 134568826
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 15591

 |

* Wd Datuak: Q11692759
**Mikel Spondiles** (grezieraz: Μιχαὴλ Σπονδύλης, italieraz: *Michele Sfrondilo*) bizantziar gorteko goi-mailako arduraduna izan zen, Antiokiako gobernaria eta, ondoren, Italiako katapana.

Biografia
---------

Gorteko eunuko bat zen eta Konstantino VIII.aren gogokoa, Konstantino enperadore izendatzerakoan goi-mailako ofizial gisa izendatua izan zen. 1027an Aleppoko emirra zen Salih ibn Mirdasek Bizantzioko lurraldeak erasotu zituen. Spondiles, oraindik gerran trebeziarik ez bazuen ere, armada bildu eta bere bila joan zen. Galdu zuen eta Antiokian gorde behar izan zuen bere burua.

Pixka bat beranduago (1027/28 artean) Nasr ibn Musharraf al-Rawadifi arabiar nagusi tribalak adarra jo zion. Bere laguntzaile zen zen Poto Argirok preso hartu eta gero Nasrek Mikel konbentzitu zuen aske uzteko eta al-Maniqan gotorleku bat eraikitzeko, bertatik bizantziar domeinuak babestu ahal izateko. Mikelek bere adostasuna erakutsi zion eta 1.000 pertsonako armada bidali zion laguntzeko. Gotorlekua bukatu zuenean Nasrek Tripoliko emirra eta fatimitar komandante baten laguntzarekin, armada osoa akabatu zuen.

1029ko uztailean Mikelek Aleppo erasotzea erabaki zuen, nahiz eta ez zuen Romanos III.a enperadorearen babesik eta Shibl al-Dawla Nasr eta Mu'izz al-Dawla Thimal mirdasiar anaiek bakean bizitzeko eskaera egin bazioten ere. Eraso horretan Kaibarren atxilotu zuten eta bere akanpalekua deuseztu zuten. Atzera bota eta mirdasiarrekin bakea sinatu zuen.

Galera honen ondotik Romanos III.ak kargutik kendu zuen, bera pertsonalki agertuz Sirian, eta bere koinatua zen Konstantino Karenteno bidaliz Mikel Spondilesen ordezko gisa. Romanos III.ak ere galdu zuen modu umiliagarri batean.

Mikel (latinezko historialariek *Sphrondeles* deitzen zutena) 1038an agertu zen berriro, Jurgi Maniakesekin batera Siziliara egindako espedizioan. Ziurenik Konstantino Oporen ordezko izan zen katapan gisa Nikeforo Dukianok bere kargua 1039an hartu bitartean.
**Mikel Reparaz Extramiana** (Arbizu, Nafarroa Garaia, 1975eko abenduaren 22a) kazetaria da.

Biografia
---------

Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatua, *Euskaldunon Egunkarian* eta *Diario de Noticiasen* egin zituen lehen pausoak. Gero, Euskadi Irratiko Eusko Legebiltzarreko korrespontsala izan zen. 2001ean, Gasteiztik Bruselara aldatu, hango albisteez gain, Ekialde Hurbileko, Ipar Irlandako edo Pakistango berriemaile bilakatu zen. 2004tik 2009ra, Radio Euskadiko albistegietako burua izan zen, eta 2009az geroztik EITBren albistegietako nazioarteko arduraduna ere. Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) berriemaile izan zen bost urtez, 2013tik 2018ra.

2020an, *Las grietas de América* izeneko liburua plazaratu du, Estatu Batuetako egungo egoerari buruzkoa. 2021eko Euskadi Literatura Saria irabazi du lan horri esker, gaztelaniazko saiakeraren kategorian.

Oharrak
-------

1. ↑  Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori *Reparaz* formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan *Erreparatz* idatzi behar dela arautu du. Ikus *Euskal Onomastikaren Datutegia*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Berria. «Alex Gurrutxagak Euskadi Saria irabazi du, Xabier Leteri buruzko saiakeragatik» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-10-20).

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa Mikel Reparazi, *Argia* astekarian.
* Mikel Reparazen bideoa, *Argia* astekarian.
* Mikel Reparaz, "Las grietas de America" liburuaz, ETBn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263631

 |

* Wd Datuak: Q12263631