recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
RSS ikur estandarra
**RSS** XMLren familiako fitxategi formatu bat da, sarritan eguneratzen diren albisteen webgune eta blogentzako bereziki prestatua dagoena. Honi esker informazioa elkarbanatu eta beste webgune batzuetan erabiltzea posible da. Honi sindikazioa deritzo.

Akronimoak hurrengo esanahiak izan ditzake:

* Rich Site Summary (RSS 0.91)
* RDF Site Summary (RSS 0.9 eta 1.0)
* Really Simple Syndication (RSS 2.0)

RSS jarioak irakurri eta aurkezten dituzten programak jario-irakurleak dira.

Sindikazio formatu honen erabilpen nagusia blogetan ematen da. Jario-irakurleei esker (RSS jarioak irakurtzeko programa edo guneak) nahi bezain besteko blogen eduki laburtua eskuratu daiteke posta elektronikoko aplikazioetan edo jario-irakurle bezala funtzionatzen duten aplikazioetan edo web orrietan. Ez da beharrezkoa web nabigatzailea ireki eta webgune guztiak banaka bisitatzea, harpidetuz gero informazio berria guregana etorriko da jario irakurleen bidez.

Baina garrantzitsuena informazioaren tratamendu honek sortu duen balio-kate berria da. *Bloglines*, *Alesti*, *Netvibes*, *Feedly*, *My Yahoo*, *Newsgator*, *Bitty Browser*, *Feedster*, *Plazoo*, *Feedness*, *Retronimo*, *YourFeeds*, *Amazon*, *AllConsuming*, *NewsIsFree*, *sindic8*, *Blogdigger* eta beste ugari dira informazioaren erabilpen eta banaketarako metodo berriak aztertzen ari diren enpresak.

Kanpo estekak
-------------

* RSS-en inguruko bideoa ingelesez euskarazko azpitituluekin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45432
* Commonscat Multimedia: RSS

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4734489-1
* LCCN: sh2005002920
* NKC: ph389996
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q45432
* Commonscat Multimedia: RSS
**Sagamiko fosa**, **itsas-hobia** (japonieraz: 相模トラフ, *Sagami Torafu*) edo **Sagamiko Subdukzio Eremua** 340 kilometroko luzera duen fosa tektoniko bat da. Filipinetako plaka Okhotskeko plakaren azpian subdukzioa egiten duen eremu osoan zehar hedatzen da. Bosoko muga hirukoitzean hasten da, ekialdean, Japoniako itsas hobiarekin elkartzen den puntua eta Sagamiko badian amaitzen da mendebaldean, Nankaiko itsas hobiarekin aurkitzen den lekuan. Izu uharteen iparraldetik doa, Izu-Bonin-Mariana arkuan. 

Sagamiko fosak lurrikara handiak sortu ditu, Kantōko lurrikarak izen kolektiboa dutenak. Tokioren gaineko arriskua eragin dezakete, Kanto eskualdean 43 milioi pertsona bizi baitira. 1923ko Kantōko lurrikara handia fosa honen mugimenduaren ondorioz sortu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Simpson, David W. ed. (1981). *Earthquake prediction: an international review.*  American Geophysical Union ISBN 978-0-87590-403-0. (Noiz kontsultatua: 2023-07-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7398956

 |

* Wd Datuak: Q7398956
**Rodolfo Elizondo Torres (**Durango, 1946ko uztailaren 18a)  PANeko kide den mexikar politikaria da.

Elizondo Torres administrazioan lizentziatua da Monterreyko Teknologia eta Goi Mailako Hezkuntza Institutuan (ITESM).

Karrera politikoa
-----------------

Elizondo PANeko kidea da 1980ko hamarkada hasieratik. 1983an Victoria de Durangoko udal presidente (alkatea) aukeratu zuten. 1986an eta 1992an berriz ere arrakastarik gabe aurkeztu zen Durangoko Gobernadore izateko .

Elizondo Mexikoko Kongresuko bi gaberetan aritu da; 1988tik 1991ra eta 1994tik 1997ra Behe Ganberan aritu zen, gero 1997tik 2000ra Mexikoko Senatuan aritu zen LVII Legegintzaldian .

Vicente Fox presidenteak Elizondo izendatu zuen lehenik presidentetzarako bozeramaile eta gero, 2003ko uztailaren 29an, Turismo idazkari. 

Felipe Calderón Mexikoko presidente hautetsiak Elizondo bere Administrazioko Turismo idazkari izendatu zuen berriro. 2010ean utzi zuen kargu hori. 

2009an Txerri gripearen izu-ikarak kaltetutako bidaiarien konfiantza berreskuratzeko "Ongi etorri Itzuli" kanpaina martxan jartzeaz arduratu zen. Mexikoko portuetara gurutzaontzien etorrerak berriro aktibatu zituen txerri gripearen mehatxua publiko egin eta hilabetera.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Este fue el gabinete de Felipe Calderón» *www.capitalmexico.com.mx* (Capital México) Feb 6, 2018.
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2339245

 |

* Wd Datuak: Q2339245
Argiaren sakabanaketa material desberdineko bi prismatan
**Argiaren** **sakabanaketa** edo **dispertsioa** fenomeno optiko bat da, argi-izpi konposatu bat eremu berri batean (adibidez, prisma batean) errefraktatzen denean gertatzen dena. Izpiaren kolore eratzaileak bereizita geratzen dira, beti kontuan hartuta eguzkitik datorren argiari argi zuria esaten zaiola, baina kolore desberdinetako argien konposaketa dela.

Sakabanaketaren arrazoia da errefrakzio-indizea txikiagotu egiten dela uhin-luzera handitzen denean, eta, horrela, uhin-luzera handiagoak (gorria) txikiagoak (urdina) baino gutxiago desbideratzen dira. Egia esan, gertatzen dena da lehen eremutik (airetik esaterako) abiadura jakin batean datorren argia bigarren eremura (prismatik) igarotzen da eta sortutako errefrakzioaren ondorioz argia desbideratzen da. Desbideraketa prisma osatzen duen materialaren arabera ere izango da (ikus irudiak), Argi zuriaren pigmentu bakoitzak frekuentzia desberdina duenez, bakoitzaren norabide-aldaketa desberdina izango da. Horrela, argi zuria, bigarren eremu zeharkatu eta lehenera itzuli ondoren, argi pigmentatuen espektro jarraitu batean deskonposatzen da, gorriaren (behe-frekuentzia) eta bioletaren (argi ikusgarriaren frekuentzia handiena) artean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Hewitt, Paul G..  (2004). *Fisica conceptual.*  (9a ed. argitaraldia) Pearson Educación ISBN 970-26-0447-8. PMC 54347172. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).

Kanpo estekak
-------------

* Dispersion en *The Strange Theory of Light* **(Ingelesez)**.
* Newton eta optika

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182893
* Commonscat Multimedia: Dispersion

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4150202-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182893
* Commonscat Multimedia: Dispersion
**Rab** (latinez: *Arba*, italieraz: *Arbe*, alemanez: *Arbey*), Kroaziako Primorje-Gorski Kotar eskualdeko uharteetako bat da, Kroaziako bosgarrena populazioari dagokionez.

Geografia
---------

Uhartea 22 km luze da eta 93'6 km²-ko azalera dauka. Muinorik garaiena Kamenjak da (408m). Uhartearen ipar-ekialdea lurralde soila da eta hego-mendebaldea berriz hariztiek estaltzen dute.

Historia
--------

Uhartearen lehen aipamena greziarrek egin zuten k.a. 360 urtean eta *Arba* izena eman zioten, bertan bizi ziren liburniarrek hala deitzen baitzioten. Izenak "uharte beltza" esan nahi duela pentsatzen da, garai batean pinuek estaliko zuten eta. Erromatarrek konkistatu eta Zesar Augustok *municipium* titulua ema eta harresiak eraikitzeko agindu zuen. 532an Rabeko Tiziano apezpikua Salonako kontzilioan egon zen.

Erdi Aroan Dalmaziako gainerako tokien bilakaera izan zuen, hasieran Bizantziarren esku, ondoren Kroaziako erresuman, 1000 urtean Veneziarren parte eta 1358an Luis I.a Hungariakoak eskuratu zuen. 1409 eta XVIII. mendearen artean veneziarren menpe egon zen berriz eta ondoren Austriarren esku.

1921ean italiar-hiztunak ziren gehiengoa baina Jugoslaviak eskuratu zuen eta biztanle askok alde egin zuten Italiara edo Istriara. Bigarren Mundu gerran italiar faxistek kontzentrazio-esparru bat izan zuten bertan.

Gaur egun Kroaziako turismogune garrantzitsua da.

Iruditegia
----------

* Herriaren ikuspegia.Herriaren ikuspegia.
* San Joan ebanjelistaren eliza.San Joan ebanjelistaren eliza.
* 
* Livacina hondartza.Livacina hondartza.

Hiri senidetuak
---------------

* Sežana (Eslovenia)
* Königsbrunn (Alemania)
* San Marino (hiria) (San Marino)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13277
* Commonscat Multimedia: Island of Rab

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248311967
* GND: 4116885-9
* NKC: ge139166
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 6117329
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41575

 |

* Wd Datuak: Q13277
* Commonscat Multimedia: Island of Rab
**Real Time Streaming Protocol** (Denbora Errealeko Streaming protokoloa), IETFk garatua eta 1998an sortua (RFC 2326an) streaming sistemetan erabilitako protokolo bat da. Bezeroak media-zerbitzaria kontrolatu dezan pentsatuta dago, play edo pause bezalako VCR motako komandoak bidaliz, eta denbora errealeko atzipen bat lortuz zerbitzariko fitxategien gain.

Datuen bidaltzea bera ez da RTSP protokoloaren zati bat. RTSP zerbitzari gehienek estandarra den RTP protokoloa erabiltzen dute garraio protokolo bezala, RTSP metadatu kanal baten antzeko zerbaitean bihurtuz.

Protokolo honen hainbat bezero aurkitu daiteke, adibide gisa: RealPlayer, MPlayer, Windows Media Player, QuickTime, Skype, VLC Media Player, Winamp, eta beste hainbeste. Zerbitzari ugari ere topatu daitezke: QuickTime Streaming Server eta Windows Media Services izan daitezke nagusienak.

  

Protokoloak HTTPrekin antza handia duen sintaxi eta erabilera du, baina eskaera berriak gehitzen ditu. Horretaz gain, http ez bezala, RTSP egoera-protokolo bat da. Behar denean, saio ID bat erabiltzen da saioen jarraipena egin ahal izateko, TCP konexio egonkor baten beharrik gabe.

Normalean RTSP mezuak bezerotik zerbitzarira bidaliak izaten dira, baina badaude salbuespen batzuk non zerbitzariak bezeroari mezuak bidaltzen dizkion.

Ondoren RTSP eskaera basikoak aipatuko ditugu, honetaz gain http eskaera tipikoak ere (OPTION modukoak) erabili ohi dira.

DESCRIBE: rtsp urla (rtsp:// …) eta erantzunean erabili daitekeen datu mota darama.
SETUP: Audio edo bideoa nola bidali behar den adierazten du.
PLAY: Audio edo bideoa erreproduzitzen hasteko.
PAUSE: Streaminga geratzen du. PLAY eskaerarekin berrabiatu daiteke.
RECORD: Eskaera hau bezerotik zerbitzarira media informazioa zuzenean bidaltzeko erabili daiteke, han gordea izan dezan.
TEARDOWN: Saioa amaitzeko erabilia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q682598
* Commonscat Multimedia: Real Time Streaming Protocol

---

 |

* Wd Datuak: Q682598
* Commonscat Multimedia: Real Time Streaming Protocol
**Racing White Daring Molenbeek** Belgikako futbol taldea zen, Brusela hiriburukoa. Belgikako Liga bat irabazi zuen. 2003an desegin zen.

Historia
--------

1895an sortu zen *Daring Club de Bruxelles* izenarekin, Belgikako bigarren talde zaharrena izan zen. Belgikako bost liga irabazi zituen Bigarren Mundu Gerraren aurretik.

Bestalde 1909an sortu zen *White Star Club de Bruxelles* eta 1963an *Racing de Bruxelles* taldearekin bat egin zuen. 1969an Racing White Star taldeak Kopako finala jokatu zuen eta hurrengo urtean Daring-ek. Azkenik 1973an bi taldeak bateratu ziren talde indartsua osatu asmotan, hortik gaur egungo izena.

1975ean Belgikako Liga irabazi zuen eta Europa mailan lorturiko emaitzarik onena 1977ko UEFA Kopako final erdiak izan ziren, baina Bilboko Athletic-ek kanporatu zuen kanpoko golaren balioarengatik.

2002-03an diru arazoen ondorioz taldea desagertu egin zen eta K.F.C. Strombeek-en lizentzia hartuz FC Molenbeeek izenarekin birsortu zen.

Palmaresa
---------

### Belgikan: 2

* Belgikako Liga (6):
	+ Daring (5): 1912, 1914, 1921, 1936, 1937
	+ RWD Molenbeek (1): 1975.
* Belgikako Kopa:
	+ Txapelduna (1): 1935 (Daring)
	+ Finalista (2): 1969, 1970

### Nazioartean: 0

* UEFA Kopa (0): final erdiak 1977an.

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Molenbeek taldeak partida hauek jokatu ditu euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1976-77 | UEFA Kopa | Final erdiak | MolenbeekAthletic | 1-10-0 | AthleticMolenbeek |

Kanpo estekak
-------------

* **(Nederlanderaz)****(Frantsesez)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2312558
* Commonscat Multimedia: Racing White Daring Molenbeek

---

 |

* Wd Datuak: Q2312558
* Commonscat Multimedia: Racing White Daring Molenbeek
Rabelo ontzia. Atzean, Portoko Ribeira, 2012
Rabelo ontzia Dueron, upela bete Porto ardorekin, 1900
Rabelo ontzia, bela eta guzti, 1911
Rabelo berriak, turismo egitekoak
**Rabelo ontzia** (portugesez: *barco rabelo*) Portugalgo ontzi mota bat da, egurrezkoa, eta mendeetan erabili izan da Duero ibaian jendea eta gaiak garraiatzeko. Nola nabigatu behar zuen sakonera gutxiko uretan —halaxe izan zen 1968tik aurrera ibaiaren goialdean zenbait presa eraiki arte—, ontziaren hondoa ere laua eta sakonera gutxikoa da. 19 eta 23 metro arteko luzera izan ohi du, eta 4,5 metroko zabalera. Estilo mediterraneoan barik, estilo nordikoan eginda dago.

Bela karratua eduki ohi du, eta jeneralean bospasei gizakik gobernatzen dute. Mastari dagokionez, bakarra dauka, hori ere estilo nordikoan. Arraun luze bat erabiltzen du txopan ontzia gobernatzeko, "espadela" izenekoa. Behar zenean, idiek atoian eramaten zuten ontzia, ibaian gora lotuta, ibai ondoko bidexkak erabilita.

Ontzi mota hori erabat lotuta dago Duero ibaiarekin, ez baita aurkitzen horrelakorik munduko beste inon. Haren historia kateatuta dago Porto ardoaren produkzio eta salmentarekin. Trena agertu aurretik, rabeloak ziren bitartekorik lasterrena eta eraginkorrena gaiak garraiatzeko Duero Garaitik, mahastiak zeuden lekuetatik, Vila Nova de Gaia herriraino, Porto hirian. Ardoak hantxe biltegiratzen ziren, harik eta beste herrialde batzuetara saldu eta bidaltzen ziren arte.

Historia
--------

Rabelo ontzia agertu zen nortasun propioarekin 1792a ezkero, Companhia Geral da Agricultura das Vinhas do Alto Douro erakundeak argitaratu zituenean "Leis da Companhia" zirelakoak, alegia, konpainiaren legeak, non agertzen baitziren informazio oso baliotsuak ontziaren eta eskifaiaren gainean, baita Dueron erabiltzen ziren garraioez.

Iraganean upeltzar bete oporto ardo garraiatzen ziren Dueron zehar. Porto hiria bera ibaiaren alboetan hazi zen, kostatik sei bat kilometrora. Behe Erdi Aroan portu inportantea zen arraina, gatza eta ardoaren merkataritzan. Gaur egun Portugalgo bigarren hiria da, eta, Vila Novarekin batera, merkataritza- eta industria-gune handia.

1887an Dueroko burdinbidea amaitu zenean eta XX. mendean garatu zirenean errepide bidezko komunikabideak, rabelo ontziek eskaintzen zuten merkataritza-trafikoa gainbeheran sartu zen. 1961ean, hasi zirenean indar hidroelektrikoa aprobetxatzen Portugal aldeko Duero ibaian, sei rabelo ontzi baino ez ziren geratzen lanean modu iraunkorrean.

Gaur egun rabelo ontziak erabiltzen dira, baina beste era batera: San Joan festetako estropada famatuetan, Portoko herriko jaietan, paseo turistikoak egiteko Duero ibaian, eta beste ekimenetan, gogorarazteko ontziaren iragan loriatsua.

Bibliografia
------------

* **(Portugesez)** Armando de Mattos, *O Barco Rabelo*, Porto, Ed. da Junta de Província do Douro litoral, 1940.

Ikus, gainera
-------------

* Porto ardoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q446387
* Commonscat Multimedia: Rabelos

---

 |

* Wd Datuak: Q446387
* Commonscat Multimedia: Rabelos
Uharte Arakilgo tren geltokia
**Sakanako AHT Gelditu! Elkarlana** irabazi asmorik gabeko elkartea da, eta Iruña-Euskal Y abiadura handiko burdinbidearen eraikuntza geldiaraztea du helburu, Nafarroako Sakana eskualdean.

Mugimenduaren ekintzak
----------------------

2018ko martxoaren 14an, elkarlanak Abiadura Handiko Trenaren proiektua bertan behera uzteko eskatu zuen, eta egungo trenbidea eguneratzeko tren "publiko eta sozial" baten alde egin zuen. Geroago, irailaren 29an, 250 lagun joan ziren Azkoiengo AHTaren obretara, haiek geldiaraztea eskatzeko. Triziklo batek lagundu zuen martxa musika ekipo batekin. Gainera, hainbat kartelek giroa alaitu zuten. 2,5 kilometroren ondoren, Guardia Zibilaren patruila batek bidea moztu zien, eta antolakuntzak manifestua irakurri zuen. Bitartean, beste alde batean, "Lanak gelditu" leloa zeraman hogei bat pertsonako talde batek, heliozko puxikek eutsita, obretako zulo bat pikoz eta palaz bete eta 15 zuhaitz landatu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Sakanako AHT Gelditu! Elkarlana - Blogak.eus» *blogak.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-02-13).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Navarra.com. «Nafarroara abiadura handia iristearen aurka, prezio merkeko tren "publikoa" eskatu dute» *Navarra.com* (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Navarra.com. «AHT Azkoienen: obrako zuloetako bat bete eta zuhaitzak landatzen dituzte tarte horretan» *Navarra.com* (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).

Ikus, gainera
-------------

* AHT Gelditu! Elkarlana

Kanpo estekak
-------------

* Sakanako AHT Gelditu! Elkarlanaren bloga.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105476749

 |

* Wd Datuak: Q105476749
**Sacoglossa** itsas-barraskilo eta itsas-bare klado bat da, Heterobranchia kladoaren barruan sailkatua, molusku gastropodoa. Algen zeluletako elikagaiak jaten dituzte. Batzuek sinpleki algen zelula barneko likidoak irensten dituzte, baina beste batzuek bertako kloroplastoak erabiltzen dituzte eta kleptoplastia izeneko fenomenoa erabilita fotosintesia egiten dute, animaliak izan arren.

Sacoglossa taldearen barruan bi klado ezberdin daude: Oxynoacea oskoldun familiak eta Plakobranchacea oskol-gabekoen familia. Lehenengoaren barruan lau familia daude: Cylindrobullidae, Volvatellidae, Oxynoidae eta Juliidae, kuxkubiko gastropodoak. Oskolik gabekoen artean sei familia daude, bi goi-faimiliatan banatuak: Plakobranchoidea eta Limapontioidea. Sacoglossa beste kladoetatik bereizten da radulan hortz lerro bakarra duelako.

Kathe R. Jensenen arabera 284 espezie baliagarri daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1339464
* Commonscat Multimedia: Sacoglossa
* Wikispecies Espezieak: Sacoglossa

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Sacoglossa
* BOLD: 84913
* Dyntaxa: 3000123
* EOL: 46448596
* GBIF: 449
* ITIS: 77931
* NCBI: 71490
* Paleobiology Database: 12259
* WoRMS: 167
* uBio: 425110

 |

* Wd Datuak: Q1339464
* Commonscat Multimedia: Sacoglossa
* Wikispecies Espezieak: Sacoglossa
**San Augustine konderria** (ingelesez: *San Augustine County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua San Augustine da. 2010eko zentsuaren arabera 8.865 biztanle zituen, San Augustine kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Augustine konderriak 1.534,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 159,65 ura dira. Beste 1.374,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.865 pertsonetatik 6.715 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 532 dira. 2.013 beltzak edo afroamerikarrak. 16 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 89 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26744
* Commonscat Multimedia: San Augustine County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146590497
* LCCN: n81072761
* NARA: 10040194
* **Lekuak**
* OSM: 1840939
* TGN: 2002067

 |

* Wd Datuak: Q26744
* Commonscat Multimedia: San Augustine County, Texas
Saltsjökvarn itsasotik ikusita, 2005eko abuztuan.
**Saltsjökvarn** Suediako eraikin historiko bat da, Nacka udalerriko Danviken auzoan kokatua. Gaur egun bizitegi eremua bada ere, garai batean ehotze industria gunea izan zen.

Historia
--------

 Mannagrynskvarnen eraikina, 1923an eraikia.
Saltsjökvarn Holmberg & Möller konpainiaren ekimenean du jatorria. Enpresa hau 1861 urtean sortu zen, Stockholm inguruko hainbat errotatan alea ehotzeko.

Hala ere, garapen tekniko eta komertzialak artezketa kontsumo-lekuan (Stockholm) kontzentratu beharra ekarri zuen. Hori dela eta, 1888an, Danvikengo Ospitaleak lursail bat erosi zuen, ospitaleko eraikin nagusiaren ekialdean. bertan lurrun bidezko errota-lantegi modernoa eraiki zen, 1890ean amaituz AW Bergström arkitektoaren zuzendaritzapean.

Lantegia Saltsjön itsasadarrean kokatu zen, Mälaren aintziraren sarreran, horregatik lantegi berriari Saltsjöqvarn izena eman zitzaion ("Gatz Errota"). Enpresa hainbat arlotan aitzindaria izan zen: 1909an errota-laborategi bat sortu zuten; 1916an, lurrun-energiatik energia elektrikora pasatu ziren; 1923an semola ehotzeko lantegia sortu zuten; 1923an, baita ere, *mannagryn* (gari-krema) fabrika eraiki zuten.

1970eko hamarkadara arte, lantegian hainbat eraikin berri egin ziren. Enpresa 1988an itxi zen; eta nahiz eta biltegi eta siloak eraitsi, bi eraikin (1890 eta 1923koak) kontserbatu dira.

Errotaren osteko urteak
-----------------------

1996an, NCC eraikuntza enpresak Saltsjökvarnengo lurrak erosi zituen: eraikin handia, *mannagrynskvarnen* delakoa eta Danvikengo Ospitala. 2010era arte 450 etxebizitza eraiki ziren bertan; gaur egun, Saltsjökvarn auzo osoaren izendapena delarik.

*Mannagrynskvarnen* eraikina berritu eta bizitegi bihurtu da. Haren dorrea, esate baterako, sei solairuko etxebizitza bat da. Eraikin handiak Marina Tower hotela eta 20 bat apartamentu ditu. Danvikengo Ospitalea berritu eta birsaldua izan da, eta Parke Barroko delakoa du aurrean. Kaia Thorbjörn Anderson arkitekto paisajistak diseinatua da.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10660774
* Commonscat Multimedia: Saltsjöqvarn

---

 |

* Wd Datuak: Q10660774
* Commonscat Multimedia: Saltsjöqvarn
**Saltsjön** Stockholmeko (Suedia) sarrerako badia bat da. Norrström ibaiaren irteeratik Lilla Värtan ur-pasabideraino doana. Hegoaldean Södermalm, Danviken, Kvarnholmen eta Nacka Strand daude; iparraldean, berriz, Kastellholmen, Djurgården eta Fjäderholmarna .

Uraren sakonera gaur egun 30 metro ingurukoa da; urteetan hobi sakonenak hondakinak botatzeko gune gisa erabili dira, beraz hondoko sedimentuak oso kutsatuta daude eta bizirik gabekoak dira neurri handi batean.

Saltsjönen lau geruza ur bereiz daitezke: azalean Mälaren aintzirako ur geza duen korrontea; barneko konpentsazio korronte bat; irteerako korronte bat Henriksdal-eko araztegitik isuritako urekin; eta behean, hondoa oxigenatzen duen ur horren barruko konpentsazio korrontea.

Saltsjön Stockholm eta Hammarbyleden-eko barne portura sartzeko ur bidea da. Ibarretan zehar eraikin eder eta ikusgarri asko dira, hala nola Täcka udden eta Manillaskolan (Djurgården) eta Danvikshem zaharren egoitza, Tre Kronor lurrun errotak eta Saltsjöqvarn (Nacka).

**Saltsjön**, izatez, Itsaso Baltikoaren Suediako izen zaharra da, Stockholmeko artxipelagoko badia guztiak izendatzeko, ur gazia dutenak (*salts*), Mälaren aintzira eta barnealdeko beste aintzira gezek ez bezala.

Irudiak
-------

* Hiru belaontzi klasiko Saltsjönen: ezkerretik hasita Chapman, the East Indiaman Götheborg eta Falken. 2010Hiru belaontzi klasiko Saltsjönen: ezkerretik hasita *Chapman*, the *East Indiaman Götheborg* eta Falken. 2010
* Åsöbergetik ikuspegia. Atzealdean, besteak beste, Södra Djurgården eta WaldemarsuddeÅsöbergetik ikuspegia. Atzealdean, besteak beste, Södra Djurgården eta Waldemarsudde
* Saltsjönen ikuspegia Nytorgsgatanetik 2010eko ekainaren 19anSaltsjönen ikuspegia Nytorgsgatanetik 2010eko ekainaren 19an
* Saltsjönen izokinaren arrantza Södra Djurgårdenetik, atzean Södermalm.Saltsjönen izokinaren arrantza Södra Djurgårdenetik, atzean Södermalm.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4176307
* Commonscat Multimedia: Saltsjön

---

 |

* Wd Datuak: Q4176307
* Commonscat Multimedia: Saltsjön
Cipriano eta Justina santuak.
***San Ciprianoren Liburua*** (portugesez: *Livro de São Cipriano*; gaztelaniaz: *Libro de San Cipriano*) oso grimorio ezaguna da, batez ere Europa Hegoaldean: Espainian, Portugalen, Katalunian. Grimorioak magiaren ezaguerak biltzen dituzten Erdi Aroko liburuak dira. Hau izenburu desberdinekin ezagutu da: *Gran Libro de San Cipriano*, *Libro Magno de San Cipriano*, *Ciprianillo*. Edizio ezagunenak "El tesoro del hechicero" azpititulua darama. Historian zehar liburuak bertsio desberdinak ezagutu ditu: **Millonario de San Ciprián** edo *Los secreto del Infierno*. Liburuaren jatorria kondairan galtzen da.

Tipologiak
----------

Liburuaren bertsioen eta barianteen artean bi tipologia bereizi daitezke:

* Magia beltzari eskainitakoak, *Le Grand Grimoire* frantsesaren tradizioa jarraituz.
* Magia zuriari eskainitakoak, begizkoaren babesa eskainiz, ezkutatutako altxorrak aurkitzeko erregutzeak...

Jatorria
--------

Kondairaren arabera, Jonas Sulfurino monje alemanarrak deabruekin kontaktua izan zuen. Hauek Brocken mendiaren inguruan liburua eman omen zioten. Mendi horretan sarritan akelarreak antolatzen ziren eta, nolabait, debruekin lotura berezia zuen. Liburua pergaminon idatzita zegoen, horretarako letra hebraitarrak erabilita. Ezagutzen den liburuaren lehendabiziko aipamena Heinrich Cornelius Agrippak egin zuen. Dena dela, argitalpena XVIII. mendearen erdialdera arte ez zen eman.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Missler, Peter (2006a). «Tradición y parodia en el Millonario de San Ciprián, primer recetario impreso para buscar tesoros en Galicia (Las hondas raíces del Ciprianillo: 1ª Parte)». *Culturas populares*. ISSN 1886-5623.

Bibliografia
------------

* Missler, Peter (2006a). «Tradición y parodia en el Millonario de San Ciprián, primer recetario impreso para buscar tesoros en Galicia (Las hondas raíces del Ciprianillo: 1ª Parte)». *Culturas populares*. ISSN 1886-5623.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Liburuaren bertsio espainiar bat.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3285890

 |

* Wd Datuak: Q3285890
**Rachid Mimouni** (arabieraz: رشيد ميموني‎; Alma, 1945eko azaroaren 20a - Paris, 1995eko otsailaren 12a) aljeriar eleberrigilea. Aljerian goi-mailako ikasketak egin, eta kimika ikastera Montrealera joan zen. 1976tik 1979ra bitartean kimikako enpresa bateko garapen-sailaren zuzendaritza hartu zuen, eta Merkataritza Eskolako irakasle izan zen Aljeriako Unibertsitatean. Halaber, Kulturaren Batzorde Nazionaleko kide izan zen. 1968tik 1970ra bitartean, mugimendu berri bat sortua zen aljeriar literaturan, Mohamed Dib eta Rachid Boujedra idazleek sustatuta besteak beste. Moimuonik bere kasa eta bere aldetik heldu zion mugimenduari, 1980ko hamarraldiaren hasieratik. Bere lehenengo bi eleberriak ohiko diskurtso linealean idatziak dira, baina *Fleuve detourné* lanetik aurrera (1982) idazle original gisa azaldu zen, hizkuntza bizi zorrotzekoa. Estilo desberdinak landu zituen obra berri bakoitzean: beroa eta adierazkorra, batzuetan; hotza eta zorrotza, besteetan. Estereotipoak eta indarrean zegoen sistema inpertsonalak abaildutako herritarrak erretratatzeko orduan nabarmendu zen, batez ere. Lege zaharraren suntsipenagatik eta bere erkideen deserrotze erabatekoagatik kezkaturik, Rachid Mimouniken ustez modernotasunean bat-batean sartzeak suntsipena besterik ez du ekarri. Lan nagusiak: *Tombeza* (1984), *L'Honneur de la tribu* (1989), *La ceinture de l'ogresse*(1991); *Une peine à vivre* (1991).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3086711
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41844114
* ISNI: 0000 0001 2129 6400
* BNF: 119162064 (data)
* GND: 11919385X
* LCCN: n82004702
* NDL: 001304308
* NKC: xx0005133
* NLA: 49683124
* CiNii: DA08273685
* SUDOC: 027030911
* BIBSYS: 90084215
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04200/eu\_m\_2456/m2456
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 403266

 |

* Wd Datuak: Q3086711
**Puerto Toro** Txileko Navarino uhartearen ekialdeko kostaldeko herrixka da. Puerto Toro 1892. urtean Punta Arenaseko Señoret gobernadoreak sortu zuen Suaren Lurraldeko urre sukarraren garaian.

Cabo de Hornos komunan dago, Magallanes eta Txileko Antartika (XII) eskualdeko La Antártica Chilena probintzian. Antartikako ikerketa-estazioak kanpoan utzita, Puerto Toro hegoalderagoen dagoen muduko herri etengabe habitatua da, eta Hegoburuatik 3.900 km-ra (2425 milia) dago. Lurraren hego latitudeko 55º paraleloaren azpian aurkitzen den herri bakarra da. Puerto Toron 36 pertsona bizi da, INEko 2002ko erroldaren arabera, arrantzaleak eta haien familiak barne. Nazioarteko Antolamendu Hidrografikoko Itsasoen sailkapenaren arabera, Ozeano Atlantikoan dauden kostaldeak eta urak dituen Txileko herri bakarra (eta portua) da, Hornos lurmuturraren meridianoak (67° 16' W) muga zehaztuz, Suaren Lurraldetik Antartikako kontinenteraino.

Duela ehun urte, Puerto Toro Beagle kanaleko herri garrantzitsuenetarikoa zen Suaren Lurraldeko urrezko sukarraren ondorioz. Behin urrea ustiatzeko interesa igaro ondoren, Puerto Tororen garrantzia gutxitu egin zen. Gaur egun, Puerto Toro ezaguna da "centollagatik", hegoaldeko errege karramarro preziatua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  See § 166 b) in Report and decision of the Court of Arbitration
2. ↑  Bascopé Julio, Joaquín. SENTIDOS COLONIALES I. EL ORO Y LA VIDA SALVAJE EN TIERRA DEL FUEGO, 1880 -1914. *Magallania*

Ikus, gainera
-------------

* Puerto Williams
* Villa Las Estrellas

Kanpo estekak
-------------

* Cabo de Hornos komunaren webgune ofiziala
* Puerto Williamseko webgune ofiziala
* Puerto Torori buruzko dokumental laburra / youtube

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q338349
* Commonscat Multimedia: Puerto Toro

---

 |

* Wd Datuak: Q338349
* Commonscat Multimedia: Puerto Toro
**Parque Chas** Buenos Aires hiria banatzen duten auzoetako bat da. Eratu den azkeneko auzoa da, bere eraketa Buenos Aires Hiriko Legediak onartu baitzuen 2005eko abenduaren 6an, 1907/06 Legearen bidez. Aurretik auzoa izan bazen ere, 1976an Osvaldo Cacciatore *de facto* intendenteak diktadura zibiko-militarraren garaian, Berrantolaketa Prozesu Nazionalak deitutako baldintza hori kendu zuen. Eraketu berri denaren ondorioz, oraindik ez dago datu demografiko ofizialik auzorako.

La Pampa, Triunvirato hiribidea, Combatientes de Malvinas, Chorroarín hiribidea eta Constituyentes hiribidea kaleek mugatzen dute. Villa Urquiza auzoak mugatzen du iparraldetik, Villa Ortúzar-ek ekialdetik, La Paternal-ek hegoaldetik eta Agronomia-k mendebaldetik.

Combatientes de Malvinas kaleko Villa Ortuzar auzoarekiko mugan, B lineak bere geltokia du *De Los Incas - Parque Chas* geltokian.

Auzoaren ezaugarri eta identitatearen ezaugarri nagusia, bere hirigune historikoan, egiazko labirintoa izatearen ospea eman zioten Europako hirien izenak dituzten kale zirkularren existentzia da. Kale hauetako batzuk mozten dituen diagonal bat dago: garai batean Vicente Chas doktorea deitzen zitzaion , gero *La Internacional-*era aldatu zen eta 1942az geroztik General Benjamin Victorica deitzen zaio.

Kirola
------

Auzoaren mugen barruan, Victorica hiribidean eta Gándara, Ginebra eta Londres kaleetan, Club Almagro-ren zelaia (garai hartan "Sportivo Almagro") kokatu zen, 1927 eta 1938 zenbakien artean, garaiko kirol eta gizarte areto garrantzitsuetako bat.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2053967
* Commonscat Multimedia: Parque Chas, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030918
* **Lekuak**
* OSM: 2221316

 |

* Wd Datuak: Q2053967
* Commonscat Multimedia: Parque Chas, Buenos Aires
Tren alderantzikagarri batean bi muturretan dauden lokomotorrak aldi berean erabiltzen dira eta gidari berak kontrolatzen ditu.
Lokomotorra bakarra erabilita, kontrako muturrean aginte kabinadun kotxe edo kotxe-gidari bat dago, tren-makinak trena bultzatzen duenean trena kontrolatzeko.
***Push-pull*** edo ***push and pull*** (ingelesetik, «bultzatu eta tiratu») lokomotorrak tiratutako trenak operatzeko modu bat da, edozein muturretik gidatzea baimentzen duena. *Push-pull* edo tren alderantzikagarri batek trenaren mutur batean lokomotorra du, eta kontrako muturrean dagoen aginte kabinadun kotxe edo kotxe-gidari bati konektatuta dago mando anitz bitartez. Beste kasu batzuetan, trenak lokomotorra bana izan dezake mutur bakoitzean.

Ikus, gainera
-------------

* Lokomotor
* Tren

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q935330
* Commonscat Multimedia: Push-pull trains

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q935330
* Commonscat Multimedia: Push-pull trains
**Santa Anton baseliza** Gipuzkoako Berastegi udalerrian dagoen baseliza bat da. Herrigunetik Gorosmendi mendatera doan errepide bazterreko bihurgunean dago.

Historia
--------

Egungo baseliza auzolanean eraikia izan zen, 1918 inguruan, Gillermo Izagirre arkitekto tolosarraren zuzendaritzapean. Lehengo baseliza metro batzuk gorago zegoen kokatuta, 1675an eraikia izan zelarik.

Eraikina
--------

Eraikina sartzeko harrizko hormatxo batetako burdinezko atea ireki beharra dago. Baselizak aurrealdeak hiru arkudun arkupea du, ezkerrean dorrea eta eskuinean estalpe edo teilatua.

Barnealdea, polikromatutako erretaula zentrala kontserbatzen du, santuaren irudi modernoarekin. Honen gainean, gurutzatutako Kristo handi bat agertzen zaigu.

Jaieguna
--------

Jaieguna urtarrilaren 17an ospatzen da, alegia, San Antonio Paduakoaren eguna. Egun horretan, gaur egun ere, badira, Meza ondoren, Apaizak bedeinkatzeko animaliak eramaten dituzten auzo-lagunak. Gau horretan gizon helduek ospatzen duten afariak antzinako kofradia zahar batzuen tradizioari jarraitzen dio.

Kanpo estekak
-------------

* Leitzako Santa Krutz baselizaren irudiak. Luberri, Euskal Herriko mendiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188899

 |

* Wd Datuak: Q31188899
**San Andres eliza** Nafarroako Zizur Zendea udalerriko Zarikiegi kontzejuan dagoen eliza katoliko bat da.

Kokalekua
---------

Gendulaindik datorren Zarikiegiko herrigunearen ipar-ekialdeko sarbidean dago, Done Jakue Bidea kalean.

Historia
--------

XII. mendearen erdialdean eraiki zen. Erdi Arotik gaur egun arte Done Jakue Bidea burutzen duten erromesen pasabidea da.

Eraikina
--------

Jatorriz erromanikoa zen baina estilo horretatik gaurdaino iritsi den atal bakarra ataria da, honen kapitelak landare gaiez apainduak daude, eta tinpanoan nahiko kaltetua dagoen krismon handi bat du. Nabe bakarra eta ganga gurutzeduna duen tenplua da, eta oinean dorre laukizuzena du.

Barnealdea, erretaula nagusia erromanista da eta XVII. mendearen lehenbiziko erdialdean egina.

Ikus, gainera
-------------

* Erromanikoa Euskal Herrian

Irudi galeria
-------------

* Atari erromanikoa.Atari erromanikoa.
* Krismona.Krismona.
* Kanpandorrea.Kanpandorrea.
* Eliza.Eliza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479489
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-331

 |

* Wd Datuak: Q25479489
***San Manuel Bueno, mártir,*** 1931an Miguel Unamunok idatzitako eleberri laburra da. Lehenengo aldiz aldizkari batean plazaratu zuen, *La novela de hoy*, martxoaren 13ko 461. zenbakian. 1933an Espasa Calpe argitaletxeak berrargitaratu zuen beste hiru narrazioekin batera, *San Manuel Bueno, mártir, y tres historias más* izenburupean; beste hiru narrazioak hauexek ziren: "La novela de Don Sandalio, jugador de ajedrez"; "Un pobre rico o El sentimiento cómico de la vida" eta "Una historia de amor".

Nobelaren egitura
-----------------

### Denbora

XX. mendearen hasiera izanik, egileak garaia ez du ondo zehazten. Ángela Carballinok bere historia kontatzen ari da eta narrazioaren unea emakumeak 50 urte baino gehiago dituenean gertatzen da.

### Lekua

Eleberria Valverde de Lucerna izeneko herri txiki batean kokatzen da.

Pertsonaiak
-----------

Eleberria triangelu baten gainean antolatzen da:

* On Manuel: herriko apaiza, santuaren ospea du.
* Lázaro: aberatsa, mundua ezagutu du baina Manuelen eraginez aldatzen joango da.
* Ángela Carballino: teorikoki liburuaren egilea eta Manuel jarraitzaile sutsua.

Argumentua
----------

Eleberrian ez dira gertaera handiak narratzen. Ángela Carballino narratzailea da, ama kristaua eta elizkoia. Zamorako probintziaren herri txiki batean bizi da, Valverde de Lucerna, laku eder baten ondoan. Ángela hirian hezi egin da baina, eskola garai bukatuez gero, On Manuelen magnetismoak herrira erakartzen du berriro ere. On Manuel ez da apaiz normal bat, santua baizik. Ameriketatik, orduan. Lázaro itzuliko da; hau aberats eta gizon praktikoa da. Bien artean, Manuel eta Lázaro artean, tentsioa sortuko da, azkenik apaizak irabaziko duena.

Ikus, baita ere
---------------

* 98ko Belaunaldia

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Migel Unamuno (2000): *San Manuel Bueno, mártir y tres historias más* (4.ediz.). Madril: Edaf. ISBN 84-414-0281-7.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Eleberria Pilar Joyak irakurria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7414788
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX2213110
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7414788
**Saint-Denis atea** (frantsesez: *Porte Saint-Denis*) Frantziako Paris hiriburuko 10. barrutian dagoen garaipen arku bat da. Parisen dauden garaipen arkuen artean altxatu zen lehena izan zen.

Historia
--------

Karlos V.a Frantziakoak Parisko harresia eraiki zuen 1356 eta 1383 artean. Sena ibaiaren eskuinaldeko eremua babestea zuen helburu. Erdi Aroko harresi honek bi ate eta lau dorre zituen. Hurrengo mendeetan Paris asko handitu zen eta Luis XIV.ak harresi zaharra eraitsi eta eta urrunago berria eraikitzea erabaki zuen 1640an. Saint-Deniseko ate zaharra ordezkatuko zuen eta 1668an Franche-Comté lurraldea konkistatu izana goraipatuko zuen garaipen arku bat altxatzeko agindu zion François Blondel arkitektoari.

Ezaugarriak
-----------

Erroman dagoen Titoren arkuan oinarrituriko diseinua egin zuen Blondelek. Monumentuak 24,65 metrotako altuera, 25 metrotako zabalera eta 5 metrotako lodiera dauka. Arkuaren altuera 15,35 metrotakoa da eta zabalera 8 metrotakoa.

Zutabeetako hormetan obelisko itxura hartzen duten arma apaingarriak ditu. Arkuaren gainean hegoaldeko aurpegian *Rhineko zeharkaldia* izeneko Michel Anguier-en eskultura multzoa ikusten da eta iparraldekoan *Maastricht hiriaren konkista*. Gorago LUDOVICO MAGNO (Luis Handia) inskripzioa dago.

Irudiak
-------

* Saint Denis atea.Saint Denis atea.
* Arkua.Arkua.
* Rhineko zeharkaldia.*Rhineko zeharkaldia*.
* Maastricht hiriaren konkista.*Maastricht hiriaren konkista*.

Informazio praktikoa
--------------------

* Boulevard Saint-Denis, 75010
* Geltokia:  Strasbourg - Saint Denis

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q684594
* Commonscat Multimedia: Porte Saint-Denis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12145066998366631209
* BNF: 158304975 (data)
* GND: 7593204-0
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00086512

 |

* Wd Datuak: Q684594
* Commonscat Multimedia: Porte Saint-Denis
**Palantír** (pl. *palantíri*) bat J. R. R. Tolkienen Erdialdeko Lurraldeko *Legendarium*eko objektu magiko bat da. *Palantír*ra (Quenya hizkuntzako *palan* 'urrun'; *tir*, 'ikusi') kristalezko bola suntsiezin bat da, Ardako beste lekuetan gertatzen diren, gertatuko diren edo gertatu zirenak ikusteko erabiltzen dena.

*Palantíri*ak Elfoek egin zituzten Valinorren, Lehen Aroan, *Silmarillion*ean kontatzen denez. *Eraztunen Jauna*ren gertakarietan, Hirugarren Aroaren amaieran, geratzen diren *palantíri*ak eszena garrantzitsuetan erabiltzen dituzte pertsonaia nagusiek: Sauronek, Sarumanek, Denethorrek, Aragornek eta Peregrin Tukek.

*Palantír*raren erabilpenean dagoen muga garrantzitsu bat da objektu edo gertakari errealak erakusteko, bere erabiltzaileek "borondatearen eta gogoaren indar handia" behar dutela. *Palantíri*ak erabiltzen dituzten besteek ez dute edo gertakaria argi ikusiko edo ez dute jakingo iraganekoa edo etorkizunekoa ote den, eta erakusten ez dena gertakaria bera baino garrantzitsuagoa izan liteke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q724417

 |

* Wd Datuak: Q724417
**Pantaleon Errandonea Unsain** (Arantza, 1937ko otsailaren 11 - Arantza, 2020ko azaroaren 22a) nafar trontzalaria eta herri kirolen sustatzailea izan zen. Sorterrian herrigintzan ibili zen hainbertze urtez. 1991n Nafarroako Herri Kirol Federazioak omendu zuen eta 2017an Arantzako Udalak.

Bizitza
-------

Pantaleon Errandonea Arantzako Putzubeltza baserrian jaio zen 1937ko otsailaren 11n, sei senidetan zaharrena. Ttiki-ttikitatik hasi zen lanean, eta 13 urterekin Igantziko Irisarri baserrira morroi joan zen. Gerora mendi mutil ibili zen Frantzian eta Iratin. Orduan hasi zen arpanean bere lagunekin lehian. Gerora, Euskal Herrian barna jokatu zituen arpan apustu eta txapelketengatik egin zen ezagun. Tartean, Euskal Herriko txapela ere jantzi zuen.

Baina Arantzan hori baino gehiago izan zen: zinegotzia izan zen, Ekaitza Elkartean ere lan aunitz egin zuen, baita Bortzak Bat Kooperatiban ere... Herri kirolen bultzatzaile handia izan zen, eta hainbertze urtez herriko neska eta mutikoei herri kirolak erakusten ibili zen. Herriko bandera ere urte aunitzez dantzarazi zuen. Hainbat omenaldi ere jaso zituen. 1991ko abenduan Nafarroako Herri Kirol Federazioak urtetan herri kiroletan egin zuen lana eskertuz omenaldia egin zion, eta 2017an, Trikitixa Jaialdiaren barnean, Arantzako Udalak herriaren alde egindako guztia eskertzeko omenaldia egin zion.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    *Pantaleon Errandonea herri kirolen sustatzailea hil da.*  *Ttipi-Ttapa*, 2020 azaroak 23, Creative Commons - Aitortu-PartekatuBerdin 3.0, erran.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).
2. ↑    *Duela 13 urte Pantaleon Errandonearekin solasean.*  *Ttipi-Ttapa*, 2020 azaroak 23, Creative Commons - Aitortu-PartekatuBerdin 3.0, erran.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).

Kanpo estekak
-------------

* Pantaleon Errandonearekin solasean, erran.eus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q102356847

 |

* Wd Datuak: Q102356847
**Paul Moritz Cohn** (Hanburgo, 1924ko urtarrilaren 8a - Londres, 2006ko apirilaren 20a) alemaniar matematikaria izan zen.

Cambridgeko Trinity Collegen ikasi zuen eta 1948an graduatu zen; doktoregoa Cambridgen bukatu zuen 1951n. Hurrengo urtean Manchesterreko Unibertsitatean lanean hasi zen, eta 1961-1962 bitartean Yaleko Unibertsitatean eta Kaliforniako Berkeleyko Unibertsitatean aritu zen. 1962an Londresko Unibertsitatera joan zen, eta hango Queen Mary Collegen aritu zen 1967 arte. Hala ere, urte horietan zenbait bisitaldi egin zituen Chicagoko Unibertsitatera eta New York Estatuko Stony Brook-eko Unibertsitatera. Londresko Unibertsitatea utzi gabe, Bedford Collegen matematika-irakasle hautatu zuten. Hurrengo urteetan hainbat unibertsitatetan aritu zen, besteak beste, Rutgers Unibertsitatean, Parisko Unibertsitatean eta Delhiko Tulane Unibertsitatean, Albertako Unibertsitatean eta Ottawako Carleton Unibertsitatean. Israelen egon ondoren, Estatu Batuetako eta Alemaniako unibertsitateetan ibili zen. 1984an Londresera itzuli zen, eta bertan University Collegeko Matematikako Astor Irakasle hautatu zuten. Cohnek ekarpenik gehienak aljebraren arloan egin ditu, bereziki eraztun ez-kommutatiboen teorian. Magnusen teorema orokortzeaz gainera, tenkagailu-espazioen egitura aztertu zuen.

Lehenengo liburua, *Lie groups* (*Lie taldeak*), 1957an argitaratu zuen. 1958tik aurrera Jordan aljebrak eta Lieren zatiketa-eraztunak landu zituen. Bere liburu garrantzitsuenetako batzuk hauek dira: *Linear equations* (1958, *Ekuazio linealak*); *Universal algebra* (1965, *Aljebra unibertsala*); *Algebraic numbers and algebraic functions* (1991, *Zenbaki eta funtzio aljebraikoak*); *Elements of linear algebra* (1994, *Aljebra linealaren elementuak*); eta *Free rings and their relations* (1971, *Eraztun libreak eta haien arteko erlazioak*) monografia. Azkeneko hau da denetan ezagunena, eraztunei buruzko emaitza garrantzitsuak jasotzen baititu. Cohnek sari ugari jaso zituen bere lanari esker: Mathematical Association of America delakoaren (Amerikako Matematika Elkartea) Lester R Ford saria (1972) eta London Mathematical Society delakoaren (Londresko Matematika Elkartea) Senior Berwick saria (1974), besteak beste.

1989an erretiratu zen, baina jardunean jarraitu zuen, irakasle emeritu gisa eta ikerketako ohorezko kide gisa 2006an hil zen arte.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q949132
* Commonscat Multimedia: Paul Cohn

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12369678
* ISNI: 0000 0001 0870 457X
* BNF: 122802229 (data)
* GND: 121230538
* LCCN: n50030614
* NKC: stk2007415919
* CiNii: DA00024406
* SUDOC: 031622712
* MGP: 27131
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01305/eu\_c\_0753/c0753

 |

* Wd Datuak: Q949132
* Commonscat Multimedia: Paul Cohn
**Ravanglako Budaren parkea**, **Tathagata Tsal** izenaz ere ezaguna, Rabongdik (Ravangla) gertu dagoen parkea da, Indiako Sikkim estatuan. 2006 eta 2013 urteen artean eraiki zen eta Budaren estatua elementu zentral gisa da; estatua 40 metro inguru ditu. Gunea erromes lekua eta erlijio konplexu handia den Rabong Gompa monasterio barruan dago. Inguruan Ralang monasterioa aurki dezakegu, Tibeteko budismoan funtsezko monasterioa.

Historia
--------

Estatua 2013ko martxoaren 25ean konsagratu zen 14. Dalai Lamaren presentziarekin. 'Himalaia Budista' zirkuitu barruan dago. Estatua Buda Gautama jaiotzearen 2550. urteurrenarekin bat egin zen. Estatua hau plazan eraiki eta instalatu zen Sikkim gobernuaren eta bertako jendearen ahalegin bateratuaren bidez. Parke honen zirkuitu budista estatu proiektu bati esker eraiki zen, eskualdeko erromeria eta turismoa sustatzeko. Cho Djo aintzira konplexuaren barruan kokatuta dago, basoz inguratua.

Iruditegia
----------

* Budaren estatua.Budaren estatua.
* Dalai Lama parkean sartzen.Dalai Lama parkean sartzen.
* Buda Parkearen ikuspegia.Buda Parkearen ikuspegia.
* Iturria.Iturria.
* Cho Djo aintzira.Cho Djo aintzira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   "Chamling Saluda El seu Holiness Dalai Lama a Ravangla - El Del nord Bengal I Sikkim Temps".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4984160
* Commonscat Multimedia: Buddha Park of Ravangla

---

 |

* Wd Datuak: Q4984160
* Commonscat Multimedia: Buddha Park of Ravangla