***Challenger* espazio anezka** (ingelesez *Desafiatzaile* edota *Erronkari*; NASA izendapena: **OV-099**) NASAko espazio anezka zen, zerbitzuan hasi zen bigarrena izan zen. Bere lehengo hegaldia 1983ko apirilaren 4an izan zen eta 1986ko urtarrilaren 28an azkena. Hamargarren misioa izango zen horretan, espazioratzean suntsitu egin zen, eskifaiako zazpi kideak hil. Hortaz, orotara bederatzi misio burutu zituen.

Endeavour anezkak ordeztu zuen, istripua gertatu zenetik sei urtera, 1992an.

Historia
========

"Challenger" izena HMS Challenger izeneko korbeta britainiar batetik datorkio, zeinek 1870ko hamarkadan itsas-inbestigazioak egin zituen.

### Eraikuntza

Challenger anezka STA-099 izeneko egituratik eraikia izan zen, hasiera batean bakarrik proba bat bezala erabilita. STA-O99 ez zegoen hegaldi espazialak egiteko diseinatuta, baina NASAk birziklatzea merkeagoa izango zela pentsatu zuen, *Enterprise* (OV-101) espazio hegaldirako probez anezka berrekipatzea baino. Challengerrak eta ostean sortutako orbitatzaileek, Columbia anezkak baino babes termikorako lauza gutxiago zituzten; zama-ateetan, hegoen goiko azaleran, eta fuselajearen atzeko aldean kokatutako lauxza gehienak Dupont zuriko Nomex isolamenduagatik ordezkatuak izan ziren.

Aldaketa honi esker, Columbiak baino zama erabilgarriko 1130 kg gehiago eramateko baimena zuen. Modu berean, hegazkin militar eta zibil modernoetan eramaten duten antzeko UHD monitore sistema eramaten ere lehenengo espazio anezka izan zen. Esandako sistema honek lurreratzean kontrol-panela begiratzeko beharra kentzen zuen eta beraz, eskifaiako kideek hegaldian gehiago kontzentratu zitezen.

### Hegaldiak

Bere lehen hegaldiaren ostean, NASAko ontzien zamalan animalia bihurtu zen eta gainera, Columbiak baino hegaldi gehiago eginez. 1983 eta 1984. urteetan Challenger STS programako hegaldien %75a egin zituen eta nahiz eta *Discovery* eta *Atlantis* espazio anezkak eraiki, oraindik ere 1983 eta 1985 artean hiru aldiz erabili zen. Hain zuzen ere, *Discovery* eta *Challenger* anezkak John F. Kennedy zentro espazialean eraberrituak izan ziren *Centaur* suziriaren goialdeko etapa bere kargan eraman ahal izateko.

### Lorpenak

* Lehenengo emakume estatu batuarra espazioan.
* Lehenengo afroamerikarra espazioan.
* Lehengo kanadarra espazioan.
* 3 *Spacelab* misio.
* Lehengo gaueko espazioratze eta lurreratzeak.
* Zoritxarrez, misio batean suntsitutako lehengo anezka.

Istripua
--------

*Challenger* ontziaren leherketa.
Sakontzeko, irakurri: «Challenger espazio anezkaren istripua»
STS-51-L misioaren bigarren minutuan *Challenger* lehertu egin zen. Misio hau anezka honen hamargarrena izango zen, baina istripua eduki zuen 1986ko urtarrilaren 28an, suziriaren eskuineko bultzatzaileko O eraztun bat huts egi baitzuen. Eraztun hauek konpresio handi eta errepikatua zela-eta, gaizki funtzionatu zuten. Honen ondorioz, bertatik sua atera zen eta kanpoko erregaia piztu. Kanpoko tankea zeukan hidrogenoa sutan hasi zen, eta euskarriak moztu, mugituz eta Challengerra joz, kontrolik gabe geratuz.

Une horretan, espazio anezka suzko bola bihurtu eta ia guztiz desegin zen. Hala ere, kabina oraindik ez zegoen oso egoera txarrean. Eskifaiako zazpi kideak anezkak ura jotzean hil egin ziren, 3 minutuz erori ostean, 15.000 metro baino gorago baitzeuden.

Ikus, gainera
-------------

* Columbia
* Atlantis

Erreferentziak
--------------

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54382
* Commonscat Multimedia: Space Shuttle Challenger

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 170078796
* GND: 4224126-1
* LCCN: n83155337
* NKC: kn20030424007
* SNAC: w6xj0f3f
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q54382
* Commonscat Multimedia: Space Shuttle Challenger