recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**WAP** (**W**ireless **A**pplication **P**rotocol), haririk gabeko komunikazioak erabiltzen dituzten aplikazioetarako estandar irekia da, adibidez, telefono mugikor batetik Internet sarbidea izateko.

Posta elektronikoari, berri-taldeei eta beste batzuei sarbidea izateko ere balio du, komunikazio protokolo multzo normalizatua eta aplikazio ingurune estandarra baita.

Zerikusia duten beste teknologiak
---------------------------------

I-mode WAP bezalako helburuekin sortutako aplikazio ingurunea da, Japonian, bere sorterrian, arrakasta handia izan duelarik.

J2ME (Java2 MicroEdition) teknologia osagarria da. Ahalmen gutxiko gailetarako berezi diseinatutako java plataforma da.

Ikus,Gainera
------------

* GPRS
* HSDPA

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Open Mobile Alliance / WAP Forum
* **(Ingelesez)** WAP forum white paper: WAP 2.0

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186224
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh00004806

 |

* Wd Datuak: Q186224
**Wilson konderria** (ingelesez: *Wilson County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Floresville da. 2010eko zentsuaren arabera 42.918 biztanle zituen, Wilson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wilson konderriak 2.093,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,12 ura dira. Beste 2.081,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 42.918 pertsonetatik 41.598 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 16.412 dira. 644 beltzak edo afroamerikarrak. 125 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 143 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 374 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156479
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138368865
* LCCN: n80017649
* **Lekuak**
* OSM: 1656651
* TGN: 2002095

 |

* Wd Datuak: Q156479
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Texas
Werther's Original goxoki pakete irekia.
**Werther's Original** Alemaniako August Storck enpresak ekoitzi ohi dituen goxoki batzuk dira.

Goxokiaren izenak jatorriz Storck enpresa sortu zen Ipar Renania-Westfaliako Werther udalerriari aipu egiten dio. 1909an enpresa honetako langilea zen Gustav Nebel gozogileari esker goxoki hauek ekoizten hasi zen, hark goxokia diseinatu zuelarik: gurin, esnegain eta azukre zuri eta beltzezko txigortua. 1940ko hamarkadararte ekoizpena hiri horretan mantendu zen, garai hartan lantegi nagusia Halle udalerrira lekualdatu zelarik. 1969an lehendabizikoz *Werther's Echte* marka sortu zen, eta 1990ean nazioartean ezagutarazteko ingelesezko *Werther's Original* izenera itzuli zen. Storck enpresak goxokia Europa eta Amerikan banatu ohi du, Japonian aldiz eskubideak Morinaga enpresari laga zizkiolarik.

Beste herrialdeetan goxokia ezagutzera emateko, Storck enpresak gaur egun goxokiaren ikur den iragarkia grabatu zuen: atautxi batek bere bilobari haren lehenbiziko goxokia nola jan zueneko unea oroitarazi eta Werther's Original ematen dio. Nazioarteko iragarkian atautxia antzeztu zuen aktorea Arnold Peters (1925-2013) ingelesa izan zen.

Jatorrizko goxokia testura gogorra zen, baina gaur egun enpresak goxokiaren hainbat bertsio merkaturatu ohi ditu: mastekatzeko toffeedun goxoki biguinak, azukre gabeak, txokolatez estaliak, karamelo kremaz beteak eta almendradun kurruskariak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Arnold Peters, Archers actor, dies. 2013ko maiatzaren 13a. BBC.co.uk **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* Espacio de Werther's Original en el sitio web de Storck (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q548437
* Commonscat Multimedia: Werther's Original

---

 |

* Wd Datuak: Q548437
* Commonscat Multimedia: Werther's Original
**Ward konderria** (ingelesez: *Ward County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monahans da. 2010eko zentsuaren arabera 10.658 biztanle zituen, Ward kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ward konderriak 2.164,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,62 ura dira. Beste 2.164,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,92 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.658 pertsonetatik 9.996 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.074 dira. 474 beltzak edo afroamerikarrak. 48 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 100 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114301
* Commonscat Multimedia: Ward County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139564919
* LCCN: n81078282
* **Lekuak**
* OSM: 1814605
* TGN: 2002089

 |

* Wd Datuak: Q114301
* Commonscat Multimedia: Ward County, Texas
**Wise konderria** (ingelesez: *Wise County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Decatur da. 2010eko zentsuaren arabera 59.127 biztanle zituen, Wise kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wise konderriak 2.389,48 kilometro koadro ditu. Horietatik 47,04 ura dira. Beste 2.342,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 59.127 pertsonetatik 57.234 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.112 dira. 573 beltzak edo afroamerikarrak. 341 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 234 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 35 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 695 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111316
* Commonscat Multimedia: Wise County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152454364
* LCCN: n81076934
* NARA: 10037156
* **Lekuak**
* OSM: 1836982
* TGN: 1003031

 |

* Wd Datuak: Q111316
* Commonscat Multimedia: Wise County, Texas
Printze hautesleak erabakitzen
**Printze hautesleak** edo **Hautesleak** (alemanez: *Kurfürst*, plurala, Kurfürsten; txekieraz: *Kurfiřt*; latinez: *Princeps Elector*) Germaniako Erromatar Inperio Santuko hauteskunde-kolegioko kideak ziren.

XIII. mendetik aurrera printze hautesleek Erromatarren Erregea hauteskunde inperialean parte-hartzeko eskubidea zuten, etorkizunean aita santuak enperadore nor izendatuko zuen aukeratuz. Karlos V.a izan zen Enperadore koroatu zuten azkena, 1519an aukeratua eta 1530ean koroatua. Bere ondorengo guztiak zuzenean aukeratu zituen hauteskunde-kolegioak, "Erromatarren Enperadoe Hautatua" tituluarekin (alemanez:  *erwählter Römischer Kaiser*, latinez: *electus Romanorum imperator*. Praktikan, 1440tik aurrerako Enperadore guztiak bat izan ezik (Karlos VII.a, Wittelsbach leinukoa) Habsburgo etxekoak izan ziren, eta hautesleek hauen ondorengotza onartu baino ez zuten egiten.

Hautesle tituluak sona handia ematen zuen, eta Errege edo Enperadore ondoren, maila gorenean zegoen. Hautesleek pribilejio bereziak zituzten, Inperioko beste printzeek ez zituztenak, eta euren jatorrizko titulua mantentzen jarraitzen zuten hautesle izanda ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22722
* Commonscat Multimedia: Prince-electors

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4166203-9
* LCCN: sh85041565
* NKC: ph234792
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q22722
* Commonscat Multimedia: Prince-electors
**Villa Pueyrredón** Argentinako Buenos Aires hiriburuko ipar-mendebaldeko auzoa da. 40.000 biztanle ditu (2001. urtea) 3,7 km²-ko azaleran eta Villa Urquiza, Villa Devoto, Coghlan eta Agronomía auzoekin muga egiten du. Villa Pueyrredón klase ertaineko eta klase ertain-altuko bizitegi gunea da eta plaza eta parke ugariz inguratuta dago. General Bartolomé Mitre trenbideak (General Mitre tren konpainiak) Villa Pueyrredón eta Retiro tren geltokia lotzen ditu.

Historia
--------

Auzoak bere izena *Ferrocarril Central Argentinoko* trenbide berriaren lehen geltokitik hartu zuen (gaur egun "Ferrocarril General Bartolomé Mitre"). Hasieran geltokiari "KM 14" deitzen zitzaion (14. kilometroa), baina 1907an Juan Martín de Pueyrredón izena jarri zioten. Auzoko biztanleak etorkin italiarrak eta espainiarrak ziren, eta Hego Amerikako garrantzitsuenetako bat zen "Trenbide Proiektu Handian" lan egin zuten.

Klubak, parkeak eta plazak
--------------------------

Villa Pueyrredónek berdegune ugari ditu. Zaharrena, Leandro N. Alem plaza, 1921eko maiatzaren 25ean inauguratua. Larsen, Grial. J. de Artigas, Zamudio eta Cochrane kaleen artean dago. Nunca Más plazak 11.500 m² ditu eta Obispo San Alberto, Ladines, Jose L. Cabezon eta Gral kaleen artean dago. Jose G. de Artigas. Jatorriz Eduardo Lonardi jeneralaren izena hartu zuen, baina izen berria jarri zioten diktadura militarrean desagertutakoen oroimenez. Auzoko plazarik handiena Martin Rodriguez plaza da, 13.200 m² dituena. 1948an inauguratu zen eta Pareja, Habana, Helguera eta Argerich kaleen artean dago.

"Club Cultural y Deportivo 17 de Agosto" 1949an sortu zen. Auzoko klub garrantzitsuena da eta areto futboleko lehen mailan jokatzen du.

"Club Social Pueyrredón" 1927ko ekainaren 1ean sortu zen eta Condarco kaleko 5540. zenbakian dago. "Club Social, Cultural y Deportivo Gloria". 1936ko irailaren 16an izan zen sortua. Orain Caracas kaleko 4970. zenbakian du egoitza. Beste bi kirol klub ere badaude.

Bizilagun ezagunak
------------------

* Enrique Torres, dramaturgia eta telenovelen ekoizlea.
* Roberto DeVicenzo, golfista
* Marcelo Alexandre, txirrindularia
* Víctor Avedano, boxeolaria
* Alejandro Sabella, Federico Vairo eta Carlos Veglio: futbolariak
* Teresa Blasco, aktorea
* Enrique Alejandro Mancini, telebista aurkezlea
* Roberto Rufino, "Carlos Di Sarli eta Aníbal Troilo Orchestra" taldeko tango abeslaria
* Gloria Díaz, tango abeslaria
* Eduardo Gelaz, tango abeslaria
* Juan Carlos Copes, tango dantzaria
* Miguel Mateos, rock musikaria
* Luis Rubio, "Eber Ludueña" rolagatik ezaguna den umorista.
* Fabián Belmonte, tango dantzaria eta bandoneonista
* Roxana Callegari, tango dantzaria

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Barrio Pueyrredon
* **(Gaztelaniaz)**Barriada: Villa Pueyrredon
* **(Gaztelaniaz)**Udalaren administrazioari buruzko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1026681
* Commonscat Multimedia: Villa Pueyrredón, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030895
* **Lekuak**
* OSM: 2221272

 |

* Wd Datuak: Q1026681
* Commonscat Multimedia: Villa Pueyrredón, Buenos Aires
**Wisconsin Badgers** (euskaraz: *Wisconsingo azkonarrak*) Madisonen (Wisconsin) dagoen Wisconsin-Madisongo Unibertsitateko kirol taldeen izena da. Badgers taldeek NCAAk antolatzen dituen unibertsitate lehiaketetan parte hartzen dute eta Big Ten Conferenceren parte dira.

Izenaren jatorria
-----------------

Uste denaren aurka, Wisconsingo Unibertsitateko ezizenaren jatorriak ez du zerikusirik animalien erreinuarekin. XIX. mendearen hasieran meatzaritzak estatuan funtsezko papera betetzen zuela eta meatzariak *azkonarrak bezala bizi* zirela esaten zen. Hortik dator ezizen bitxia.

Futbol amerikarra
-----------------

Futbol amerikarra taldea 1889an sortu zen. Bere historian zehar Big Ten Conference-ko 11 titulu irabazi ditu, eta bere 2 jokalarik Heisman Trofeo ospetsua irabazi dute. Bere garairik onena 1990eko hamarkadaren hasieran izan zen, Barry Álvarez entrenatzaile gisa kontratatu zutenean. Aldi horretan 3 Rose Bowl eta beste 3 Conference titulu irabazi zituzten.

Saskibaloia
-----------

Saskibaloi taldea 1898koa da, 1941ean nazio mailako titulua lortuz. Gainera, Final Fourrera 4 aldiz iritsi da (1941, 2000, 2015 eta 2015) eta 18 aldiz irabazi du (1907, 1908, 1912, 1913, 1914, 1916, 1918, 1921, 1923, 1924, 1929, 1935, 1941, 1947, 2002, 2003, 2008, 2015) bere konferentziaren ohiko fasea. Unibertsitate honetako 36 jokalarik NBAn jokatzen edo jokatu dute,  besteak beste, Michael Finley, Frank Kaminsky, Christian Steinmetz eta Walter Meanwell nabarmentzen dira.

Txapelketa nazionalak
---------------------

goWisconsin-Madison Unibertsitateko taldeak NCAAko 28 titulu nazional lortu dituzte. Honako hauek dira:

* Boxeoa : 8 (1939, 1942, 1943, 1947, 1948, 1952, 1954, 1956)
* Gizonezkoen saskibaloia : 1 (1941)
* Gizonezkoen mendi-krosa : 5 (1982, 1985, 1988, 2005, 2011)
* Emakumezkoen mendi-krosa : 2 (1984, 1985)
* Gizonezkoen Izotz Hockeya : 6 (1973, 1977, 1981, 1983, 1990, 2006)
* Emakumezkoen izotz hockeya : 4 (2006, 2007, 2009, 2011)
* Atletismo estalian : 1 (2007)
* Gizonezkoen futbola : 1 (1995)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  uwbadgers.com Badger Notables, consultado en diciembre de 2015]
2. ↑  Jugadores de Wisconsin-Madison que han jugado en la NBA

Kanpo estekak
-------------

* Badgersen webgune ofiziala
* Wisconsingo saskibaloiaren historia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3098117
* Commonscat Multimedia: University of Wisconsin-Madison athletics

---

 |

* Wd Datuak: Q3098117
* Commonscat Multimedia: University of Wisconsin-Madison athletics
**Wise konderria** (ingelesez: *Wise County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wise da. 2010eko zentsuaren arabera 41.452 biztanle zituen, Wise kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wise konderriak 1.049,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,28 ura dira. Beste 1.044,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 39,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.452 pertsonetatik 38.772 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 471 dira. 2.118 beltzak edo afroamerikarrak. 51 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 141 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 348 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513982
* Commonscat Multimedia: Wise County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141889387
* LCCN: n80033972
* NARA: 10039894
* **Lekuak**
* OSM: 2532640
* TGN: 2002195

 |

* Wd Datuak: Q513982
* Commonscat Multimedia: Wise County, Virginia
**Vrelo Bune** edo **Buna ibaiaren iturri** edo **sorburua** Bosnia-Herzegovinako ingurune eta ondare natural eta arkitektoniko inportante bat da. Blagaj udalerrian kokatzen da, herrigunetik kilometro gutxi batzuetara, Mostar hiritik gertu halaber.

Hidrografia
-----------

Buna ibaiaren sorburua dago bertan. Mendiaren azpitik, horma bertikal baten azpian dagoen leizetik sortzen da ibaia Eskualdeak oso hidrografia interesgarria da, eta Buna ibaia da munduko adibide onenetako bat ibai karstiko batena. Europako ibai-iturburuen artean ederrenetakoa eta handienetakoa da hau, 30 m3/s-ko ur emaria izan ohi du ibaiak, ur hotza eta garbia.

Arkitektura
-----------

Kulturaren aldetik ere interesgarria da gunea, zenbait eraikinez osatutako monasterio eta ostatu musulman sufi bat dagoelako bertan. **Blagaj Tekke** deritzo multzo honi eta, ibaiaren sorburua bezala mendiaren labar bertikalaren aterpean dago. Eraikinaren parte nagusiak dira *musafirhana* edo bisitarientzako ostatua (1664an eraikia eta 1851ean berritua), eta *türbe* edo mausoleoa, erlijio-gizon garai batean ospetsuen hilobiak baitira bertan. Ingurua 16. mendean eraikitzen hasi zen, otomandarren agintea Bosnian finkatu eta gutxira.

Konplexu honetan ez da gaur egunean monje sufien komunitaterik bizi, baina Islamaren arauak aplikatzen dira bisitarientzat: oin hutsik ibili behar da barruan, eta emakumezkoek ilea estali behar dute zapi batekin.

Iruditegia
----------

* Buna ibaiaren jaiotza.Buna ibaiaren jaiotza.
* Mendi karstikoaren barrutik.Mendi karstikoaren barrutik.
* Blagaj Tekke, ostatu sufia.Blagaj Tekke, ostatu sufia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** Centre, UNESCO World Heritage. «The natural and architectural ensemble of Blagaj - UNESCO World Heritage Centre» *whc.unesco.org* (Noiz kontsultatua: 2018-09-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2535058
* Commonscat Multimedia: Vrelo Bune

---

 |

* Wd Datuak: Q2535058
* Commonscat Multimedia: Vrelo Bune
**Wilson konderria** (ingelesez: *Wilson County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fredonia da. 2010eko zentsuaren arabera 9.409 biztanle zituen, Wilson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wilson konderriak 1.489,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,06 ura dira. Beste 1.477,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,32 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.409 pertsonetatik 9.083 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 217 dira. 30 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 36 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 172 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374256
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136059688
* LCCN: n82024417
* NARA: 10039028
* **Lekuak**
* OSM: 1070384
* TGN: 2000762

 |

* Wd Datuak: Q374256
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Kansas
Voll-Damn garagardo botila bat.
Voll-Damn garagardo poto bat.
**Voll-Damm** Damm garagardotegiak Kataluniako Bartzelona hiriburuan ekoizten duen Märzenbier motako garagardo bat da. Voll-Danm garagardoa ekoizterako orduan garagar malteatu bikoitza gehitzen zaio, eta honek garagardoari gorputza eta zapore areagotzen dizkio.

Historia
--------

1950eko hamarkadan, Damm garagardotegiak Xibeca, Estrella Dorada eta Bock-Damm marken jabea zen, honenbestez 1953an Marzënbier motako garagardoa merkaturatzea erabaki zuen: Voll-Damm Garagar Bikoitza (*Voll-Damm doble Malta*). Izena *voll* hitzaz osatuta dago, alemanaz *beteta* edo *osatuta* esan nahi du, eta garagardoaren gorputz eta zapore sendoari egiten dio erreferentzia (hasierako %17ko estraktu lehorra eta %7,2ko alkohol edukia du). Garagardo hau udan besterik ez zen ekoizten, halere 1955. urtetik aurrera Damm garagardotegiak jendearen harrera ona dela deta, urte osoz ekoiztea erabaki zuen.

Marzënbier/Oktoberfest
----------------------

Voll-Damm garagardoa Märzenbier motako garagardo bat da, alemanaz "martxoko garagardoa" esan nahi du. Izendapen honen jatorria Baviera estatuan kokatzen da. Errefrigerazio sistema modernoak egon aurretik, garagardoa beti neguaan ekoiztu ohi zen. Azkeneko saila martxoan ekoiztu ohi zen, eta udako tenperaturak jasateko sendoagoa izan beharra zuen. Horregatik sail edo lote horri garagar bikoitza gehitzen zitzaion, honek udako hilabeteetan zehar legamiaren egonkortasuna ziurtatzen zuen.

Martxoan ekoiztutako sailak Munich hiriko Oktoberfest festa herrikoiari hasiera ematen zion. Denbora igaro hala, Marzënbier garagardo mota urte osoan ekoizteari ekin zaio eta Oktoberfest festako ikur bilakatu da.

Sariak
------

* International beer competition 2004: *strong lager* (garagardo sendoa) mailako eta lehiaketako garagardo onenanren urrezko domina.
* World Beer Awards 2007: best strong lager.
* Superior taste awards 2009: puntuaketa handienaren sailkapena, hiru izar (produktu Bikaina).
* World beer championship Awards 2009: Urrezko Domina.
* The australian international beer awards 2010: Urrezko Domina.

Ikus gainera
------------

* Xibeca

Erreferentziak
--------------

1. ↑  SA Damm Voll-Damm, tastingbeers.com

Kanpo estekak
-------------

* Damm garagardotegiaren webgunea **(Katalanez)** **(Gaztelaniaz)**
* The Australian Beer Awards - Australiako Garagardo Sariak **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3390014
* Commonscat Multimedia: Voll-Damm

---

 |

* Wd Datuak: Q3390014
* Commonscat Multimedia: Voll-Damm
**Putnam konderria** (ingelesez: *Putnam County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Unionville da. 2010eko zentsuaren arabera 4.979 biztanle zituen, Putnam kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Putnam konderriak 1.345,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,94 ura dira. Beste 1.339,85 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.979 pertsonetatik 4.901 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 36 dira. 9 beltzak edo afroamerikarrak. 7 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 39 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489886
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131419505
* LCCN: n85237203
* **Lekuak**
* OSM: 1180514
* TGN: 2001234

 |

* Wd Datuak: Q489886
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Missouri
*Artikulu hau ur bedeinkatuaren ontziari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ponte (argipena)».*
Altsasuko Jasokundeko Andre Mariaren elizako pontea.
**Pontea** ur bedeinkatua duen ontzi bat da, elizaren sarreran egoten dena, kristauek handik eskuko hatzamarrak busti eta aitarena egin dezaten.

Materialak
----------

Harrizkoak izan ohi dira ponteak, baina beste material batzuetakoak ere izan daitezke, baita elementu naturalak erabili ere, hala nola maskor handiak, esate baterako Santa Eugenia elizan, Biarritzen; Burlatan, Hondarribian, Donostiako Artzain Onaren katedralean eta hainbat elizatan.

Erabilpena
----------

Elizaren sarreran, kanpoaldean (elizatarian) edo barruan (atetik gertu), horma edo zurabe batean egon daiteke. Ohikoena, eskuineko hatz luzea bertan bustitzea da.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Eliz atarian gizon hark eskuineko hatz luzea eta bizkorra pontean sartu, Augustori ur bedeinkatua eskaini eta aitaren egin zuen |  » |
| —Laino; Miguel Unamuno |

Nafarroan, agoten bazterketaren garaian, elizetan ponte berezia izaten zuten eliza batzuetan. Ponte diskriminatzaile hori egon ezean, ezin zuten guztien ponteko ura atzamarrekin ukitu eta makila bat erabili behar izaten zuten.

Batzuetan egitura beregain eta handiagoa da, bataioak egiteko erabiltzen den eta horri ponte harri edo bataiarri ere esaten zaio.

Etxeko ur bedeinkatu ontziak ere badaude, elizatik hartutako ur bedeinkatuz bete eta bereziki etxeko ate edo ohearen ondoan, etxetik atera baino lehen edo oheratu nahiz jaikitzean aitarena egiteko.

Iruditegia
----------

* Agoten pontea Oloroeko katedralean.Agoten pontea Oloroeko katedralean.
* Maskor erraldoia ponte gisa, Hondarribian.Maskor erraldoia ponte gisa, Hondarribian.
* Eliza kanpoaldeko adibide bat, Azkoitian.Eliza kanpoaldeko adibide bat, Azkoitian.
* Errenteriako Niessen enpresak komertzialki egin eta saldutako ponteak, 1931.Errenteriako Niessen enpresak komertzialki egin eta saldutako ponteak, 1931.
* 21. mendeko ponte bat, Xabier Egaña artistaren lana, Antezanako elizan.21. mendeko ponte bat, Xabier Egaña artistaren lana, Antezanako elizan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Miguel Unamuno - Laino» *www.armiarma.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-07-07).
2. ↑   «Agoteak» *www.euskonews.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-07-07).

Ikus, gainera
-------------

* Bataiarri

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q642861
* Commonscat Multimedia: Stoups

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11991850q (data)
* LCCN: sh00000153
* AAT: 300111961

 |

* Wd Datuak: Q642861
* Commonscat Multimedia: Stoups
**Wyoming konderria** (ingelesez: *Wyoming County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warsaw da. 2010eko zentsuaren arabera 42.155 biztanle zituen, Wyoming kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wyoming konderriak 1.544,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,17 ura dira. Beste 1.535,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 42.155 pertsonetatik 39.286 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.244 dira. 2.233 beltzak edo afroamerikarrak. 103 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 156 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 80 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 290 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56145
* Commonscat Multimedia: Wyoming County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141917749
* ISNI: 0000 0004 0405 4436
* LCCN: n82098968
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1837997
* TGN: 1003040

 |

* Wd Datuak: Q56145
* Commonscat Multimedia: Wyoming County, New York
**Putnam konderria** (ingelesez: *Putnam County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ottawa da. 2010eko zentsuaren arabera 34.499 biztanle zituen, Putnam kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Putnam konderriak 1.254,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,61 ura dira. Beste 1.249,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 34.499 pertsonetatik 34.136 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.890 dira. 79 beltzak edo afroamerikarrak. 46 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 78 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 153 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q278589
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152442215
* LCCN: n80082600
* **Lekuak**
* OSM: 911301
* TGN: 1002811

 |

* Wd Datuak: Q278589
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Ohio
**Volksoper** edota **Wiener Volksoper** (euskaraz *Vienar Herri Opera*) Austriako Viena hiriburuan dagoen opera aretoa da. Vienako bigarren antzoki garrantzitsuena da eta vienar operari dagokionez Europako lehenbizikoa da.

1898an kaiserraren urteurrenaren omenez ireki eta jatorriz **Kaiser Jubiläums Stadttheater** ("Kaiserraren Urteurrenaren Estatu Opera") izena jaso zuen. 1903tik aurrera bertan opera eta operetak antzezten hasi ziren, ondorioz **Volksoper** izenez ere ezaguna egiten hasi zen. Antzoki honetan *Toska* (1907) eta *Salome* (1910) operak estreinatu ziren, eta bertan Maria Jeritza, Leo Slezak edo Richard Tauber opera abeslariek euren lehen urratsak eman zituzten. 1929tik aurrera vienar opera arinaren antzezlekua izan zen. Bigarren Mundu Gerran Vienako Estatu Opera suntsitua zegoenez, hiri honetako opera antzoki garrantzitsuena bilakatu zen. 1955ean antzoki hura berreraiki eta bere ateak berrireki zituenean, Volksoper antzokia antzerki musikal independentearen kokaleku bihurtu zen. Gaur egun antzokian urtero 100dik gora opereta, musikal eta aro garaikideko dantzak estreinatu ohi dira.

Iruditegia
----------

* 1899an.1899an.
* Oinplanoa.Oinplanoa.
* Kontzertua.Kontzertua.
* Eszenatokia.Eszenatokia.

Kanpo estekak
-------------

* Volksoper antzokiaren webgunea **(Alemanez)** **(Ingelesez)** **(Japonieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q694747
* Commonscat Multimedia: Volksoper, Vienna

---

 |

* Wd Datuak: Q694747
* Commonscat Multimedia: Volksoper, Vienna
Jean-Louis Forain margolariaren lan bat, bezero bat putetxe batean aukerako emakumeak begiratzen ari dela irudikatzen duena.
Hego Euskal Herrian prostituzioa alegala izanik, putetxeak *klub* edo *pentsio* izena hartzen duten lokaletan ezkutatzen dira. Irudian, Bidaniako **putetxe** bat.
**Putetxea** prostituzioa egiten den tokia da, gehienetan emakumeen (oso gutxitan gizonezkoen) sexu zerbitzuak diru edo beste zerbaiten truke eskaintzen dituen tokia. Maiz, putetxeetan bi gune bereizten dira: taberna giroko toki bat, non bezeroek, lagun artean edo bakarrik, putetxeko emakumezkoak, askotan erdi biluzik, ikusi eta haiekin hizketan hasten diren; eta gelak, non bezeroek aukeratu duten emakumearekin adostu eta aurrez ordaindutako sexu harremana burutzen duten. Historian zehar, putetxeek *andere* bat zuten buru, bezeroei emakumezkoak erakutsi eta zerbitzuagatik eskatutako dirua kobratzeaz arduratzen zena. Egun ordea, putetxeak mafien eta proxeneta direlakoen esku daude kasu askotan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131295
* Commonscat Multimedia: Brothels

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 169959979 (data)
* GND: 4134612-9
* LCCN: sh2005004145
* NKC: ph117240
* AAT: 300007218
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131295
* Commonscat Multimedia: Brothels
**Wakizaka Yasuharu** (japonieraz: 脇坂 安治?, 1554-1626ko irailaren 26a)
 Japoniako historiako Sengoku aroaren amaierako Awaji uharteko daimyo bat izan zen.

Yasuharu, hasieran, Oda Nobunagaren basailu bat zen Akechi Mitsuhideren agindupean egon zen. 1581ean, Nobunagaren tropen buruetako bat izan zen Hijiyamako setioan. Hurrengo urtean, Mitsuhidek Nobunaga traditu zuen, Honnō-jiko gertakaria bezala ezagutu zen gertaera, eta, bi aste beranduago, Yamazakiko guduan garaitua izan zen.

Yasuharu, orduan, Toyotomi Hideyoshirekin elkartu zen, Nobunagaren agindupean pertsonarik nagusienetako bat bihurtu zena. 1583ko Shizugatakeko guduan, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, aipaturiko guduan izan zuen partehartze nabarmenagatik. Yasuharu, 1585ean, 30.000 kokuko balioa zuen Awaji uharteko han batekin saritua izan zen.

Hideyoshiren flotaren zati baten komandante bihurtu zen, eta, beraz, 1587ko Kyushuko kanpainetan, 1590eko Odawarako setioan eta Korearen japoniar inbasioetan parte hartu zuen.

Korearen desastrezko inbasioan, Yasuharuk, porrot ugari jasan zituen Yi Sun Sin almirantearen aurka, horietatik aipagarriena, Hansandoko gudua delarik, non flota osoa eta 10.000 soldadu inguru galdu zituen.

1600ean, Wakisaka, Tokugawa Ieyasuren ondoan borrokatzeko prest zegoen, baina Ishida Mitsunariren aldera batzera behartu zuten, honek, Yasuharuren armada handitu baitzuen Osakan egon zenean. Urriak 21ean, Sekigaharako guduan, Yasuharuk aldez aldatu zuen Kobayakawa Hideakirekin batera, eta Ōtani Yoshitsuguren armada garaitu zuten, Tokugawaren garaipenean lagunduz.

Gudu honen ondoren, Tokugawak. Yasuharuri, honen Awaji uharteko domeinua gobernatzen jarraitzen utzi zion. Hurrengo urteetan, bese han bat eman zioten, Ozun, Iyo probintzian, 53.000 kokuko balioa zuena.

Bere semeak, Wakisaka Yasumotok, bere aitaren domeinuak oinordetu zituen hau 1626an hil ondoren.

| * i
* e
* a
Shizugatakeko zazpi lantzak |
| --- |
| 
* Fukushima Masanori
* Hirano Nagayasu
* Kasuya Takenori
* Katagiri Katsumoto
* Katō Kiyomasa
* Katō Yoshiaki
* Wakizaka Yasuharu

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1194978
* Commonscat Multimedia: Wakisaka Yasuharu

---

 |

* Wd Datuak: Q1194978
* Commonscat Multimedia: Wakisaka Yasuharu
**Proteinen katabolismoa** proteinak aminoazido bihurtu, eta aminoazido horien ondorengo degradazioan datza. Entzima espezifiko batzuk (proteasak) dira proteinen lotura peptidikoak puskatzen dituztenak, aminoazidoak sortuz. Gluzido eta lipidoen katabolismoaren aldean, proteinen katabolismoa ez da garrantzi handikoa ikuspuntu metabolikotik, zelulek ez baitute egoera normal batean proteinak erabiltzen energia lortzeko. Aparteko egoeretan (baraualdian, esaterako) besterik ez dira proteinak erregai gisa erabiltzen gorputzean.

Hala ere, aparteko egoera horietan, edo gorputzean aminoazido asko daudenean (hots, gehiegizko aminoazido kopurua dagoenean, dauden guztiek proteinak eratu dituztenean), gehiegizko aminoazido horiek gibelera iristen dira, eta bertan desaminazio prozesua gertatzen da:

Aminoazidoa + H2O → NH4+ + zetoazidoa
Desaminazioa aminoazidotik amino taldea kendu eta molekula hori zetoazido bilakatzea da. Zetoazidoa (oxalazetatoa, alfa zetoglutaratoa...) Krebs ziklora pasa daiteke zuzenean, eta honen ondorioz CO2, H2O eta ATP sortzen dira. Baita eraldatu egin daiteke ere, Krebs ziklora sartu aurretik, pirubato edo azetil-CoA bihurtuz, esaterako.

Zetoazido horiek ere glukosa edo gantz-azidoen sintesian parte har dezakete, Krebs ziklora joan beharrean.

Desaminazioaren ondorioz agertzen den amoniakoa toxikoa da animalientzat, eta desagertu egin behar da: arrainek zuzenean kanporatzen dute, intsektuek, hegaztiek eta narrastiek amoniakoa azido uriko bihurtu eta modu horretan kanporatzen dute, eta ugaztunek amoniakoa urea bihurtzen dute gibelean (urearen zikloaren bidez), eta gernuaren bidez kanporatu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14876077
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q14876077
***Protea cynaroides*** landare loredunen espezie bat da, *Protea* generoaren barnekoa. Hegoafrikako hego-mendebaldean eta hegoaldean hedaturik dago, eta herrialde horretako lore nazionala da.

Sinbolismoa
-----------

Hegoafrikako errugbi selekzioko jokalarien goitizena springbok da, antilope espezie bat. Baina elastikoaren bularrean ageri den ikurra *Protea cynaroides* da, herrialdeko lore nazionala. Segregazioa dago horren atzean. 2004ra arte, antilopea bakarrik ageri zen bularrean, baina Hegoafrikako Olinpiar Batzordeak ikurra aldatu zuen. Izan ere, *springbok* afrikaans hizkuntzako hitza da, eta komunitate zuriarekin lotzen zen. Protea, berriz, 1971n jokalari beltzekin osaturiko selekzioaren ikurra zen.

Apartheid sistema desegin zenean, halere, springbok-ak jarraitu zuen elastikoaren aurreko aldean. Hainbatek Nelson Mandelari berari egotzi zioten hautu hori. 2004tik 2015era bi ikurrak agertu ziren bularrean, baina nazioarteko federazioak ikur bakarra ager zitekeela ebatzi zuen. Hartaz geroztik, lorea ageri da bularrean, eta antilopea besoan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *'Springbok'-ak ala protea lorea? Ikurraren auzia.*  *Berria*, 2019ko urriak 26, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1930962
* Commonscat Multimedia: Protea cynaroides
* Wikispecies Espezieak: Protea cynaroides

---

* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 5512832
* GBIF: 5637947
* GRIN:
* IPNI: 705744-1
* ITIS: 894949
* UICN: 113204772
* NCBI: 273540
* PlantList: tro-26500440
* W3TROPICOS: 26500440
* USDA Plants: PRCY2

 |

* Wd Datuak: Q1930962
* Commonscat Multimedia: Protea cynaroides
* Wikispecies Espezieak: Protea cynaroides
**Waterford United Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Lúthchleas Phádraig Naofa*) Irlandako futbol talderik onenetakoa da 6 Liga eta 2 Kopa irabazi baititu.

Historia
--------

Waterford United F.C. 1930an sortu zen eta berehala sartu zen Irlandako ligan. Lehenengo garaipen handia 1937ko kopa izan zuen. 1937-38 eta 1940-41 denboraldietan ere ligan bigarren egitea lortu zuen. Garairik onena 60. eta 70. hamarkadan izan zuen, 1966 eta 1973 artean bere historiako sei ligak irabazi zituelarik, ia jarraian izan zirenez urte haietan Irlandako futbol talderik indartsuena izan zen. Eskuraturiko azkenengo titulua 1980ko kopa izan zen. 2006an maila gorena galdu zuen eta ordutik lehen mailan ari da, Irlandako bigarren maila dena.

Palmaresa
---------

* Liga **(6)**: 1965–66, 1967–68, 1968–69, 1969–70, 1971–72 eta 1972–73.
* Kopa **(2)**: 1937 eta 1980.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q394466

 |

* Wd Datuak: Q394466
**Yusufeli** (armenieraz: Բերդագրակ, Pertaktrag; georgieraz: ახალთი, Akhalti) Turkiako Itsaso Beltzeko eskualdeko Artvin probintziako herri eta barruti bat da. Çoruh ibaiaren ertzean dago Artvin hiritik 104 km hego-mendebaldera, Erzurumerako errepidean.

Yusufeli herria (5.863 biztanle) Çoruh ibaia Barhal-ekin batzen den haran batean dago, inguruko landa ekialdetik mendebaldera doan mendi-sorta bat da, eta mendien artean beste haranetan dauden herriak daude. Mikroklimak oliba, mahatsa eta zitrikoak lantzea ahalbidetzen du, turismoaz gain ekonomiaren eragileak. Herrira hegazkinez irits daiteke Erzurum aireportutik, 135 km (84 mi) Yusufelitik urrun edo Artvin, Erzurum eta Trabzon hirietatik errepidez (İspir-en bidez Erzurum probintzian).

Çoruh-eko presa Yusufeli-n 15.000 etxebizitza urperatuko dituen plan oso kritikatua dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  The Yusufeli dam project
2. ↑  Friends of the Earth: Campaigns: Corporates: AMEC and Spie pull out of Yusufeli Dam

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1027153
* Commonscat Multimedia: Yusufeli

---

 |

* Wd Datuak: Q1027153
* Commonscat Multimedia: Yusufeli
**Wirt konderria** (ingelesez: *Wirt County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elizabeth da. 2010eko zentsuaren arabera 5.717 biztanle zituen, Wirt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wirt konderriak 608,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,85 ura dira. Beste 602,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.717 pertsonetatik 5.636 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 26 dira. 9 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 49 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501555
* Commonscat Multimedia: Wirt County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134885162
* LCCN: n82017685
* NARA: 10039835
* **Lekuak**
* OSM: 1913200
* TGN: 2002302

 |

* Wd Datuak: Q501555
* Commonscat Multimedia: Wirt County, West Virginia
**Vernon parrokia** (ingelesez: *Vernon Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Leesville da. 2010eko zentsuaren arabera 52.334 biztanle zituen, Vernon Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Vernon parrokiak 3.474,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,16 ura dira. Beste 3.439,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 52.334 pertsonetatik 41.569 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.775 dira. 7.280 beltzak edo afroamerikarrak. 684 amerikar natiboak ziren eta 242 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 881 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 62 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.616 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Vernon Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507063
* Commonscat Multimedia: Vernon Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151287235
* LCCN: n82010752
* **Lekuak**
* OSM: 1838163
* TGN: 2000911

 |

* Wd Datuak: Q507063
* Commonscat Multimedia: Vernon Parish, Louisiana
**Wolford** Austriako ehungintza enpresa bat da. Egoitza nagusia Bregenzen du. Bere jarduera emakumezkoen pantiak, bodyak eta azpiko arropa ekoiztean datza, batik bat.

Enpresa josturarik gabeko jantziak merkaturatzeagatik ezaguna da, batez ere pantiak.

Historia
--------

2004ko udazken/neguko sasoiko Cosmopolitan bildumako bodya eta pantiak.
1949an Reinhold Wolff industrialariak eta Walter Palmers enpresaburu txikizkariak Wolff & Co.KG izeneko konpainia sortu zuten Austriako Bregenz hirian, Konstantza aintziraren ondoan. Konpainiak zetazko zein zeta artifizialezko emakumezkoen galtzerdigintzan jarri zuen arreta guztia. Horretarako Ameriketako Estatu Batuetan kotoigintzan erabilitako makina batzuk egokitu zituzten euren jardueran erabili ahal izateko. Lehenengo aldiz poliamida-zuntzak prozesatu ahal izan zituzten galtzerdigintzarako. Hurrengo urtean, 1950ean, Wolford marka ofizialki erregistratu zuten. Markaren izena Reinhold Wolff sortzailearen eta Oxford hiriaren hitzen akronimoa da. 1970eko hamarkadan enpresa nazioartera hedatzen hasi zen. 1988an enpresak berrorientatze estrategikoa burutu zuen eta bere produktuak luxuzko merkatu-segmentura bideratu zituen. Gainera, 1988an enpresak sozietate anonimo izaera hartu zuen. 1995eko otsailaren 14an burtsaratu zen Vienako Burtsan

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431607
* Commonscat Multimedia: Wolford

---

 |

* Wd Datuak: Q431607
* Commonscat Multimedia: Wolford
**Polis Massa** Star Warseko unibertsoko fikziozko kolonia bat da. Star Wars III. Atala: Sithen mendekua filmean agertzen da, sagako III. atala dena.

Polis Massa merkataritza eta galaxiarteko bidaia ibilbide garrantzitsuenetatik aldenduta dago. Asteroide gerriko batek osatzen du.

Biztanleak eta jatorrizko historia
----------------------------------

Polis Massatarrak arraza estralurtar bitxi bat dira. Euren batez besteko altuera 1,40 metrokoa da. Galaxia osoan ezagunak eta errespetatuak dira mediku bezala duten ospeagatik. Hasiera batean arkeologo bezala iritsi ziren aurretik mundu bat izan zenaren suntsipena esploratzeko, baina denborarekin polis massatarrak egokitu eta erosotu egin ziren eta mendeak pasa ondoren suntsitutako planetako jatorrizko biztanleen ondorengo bezala hartu zuten euren burua.

Sithen mendekua
---------------

Polis massatarrak Jedien lagunak ziren eta Yoda maisua, Bail Organa senataria eta Padmé Amidala zauritua eta Obi-Wan Kenobi maisua hartu zituzten denbora batez.

Naboo planetako senataria zen Padmé Amidala hemen hil zen bere seme-alaba bikiak ziren Luke Skywalker eta Leia Organa erditu ondoren, polis massatar mediku kualifikatuen eta hauen droideek bizi zedin egin zituzten ahalegin guztiak egin arren. Kolonia honetan jaso zituen Obi-Wan Kenobik bere lehen irakaspenak Qui-Gon Jinnen izpirituagandik.

Darth Maul
----------

Obi-Wanen aurkako mendeku bila ari dela, Darth Maul Polis Massara iristen da. Mehatxu bat izan zen polis massatarrentzat, Obi-Wan Kenobi non zegoen esan behar izan ziotenak, eta hau jakin ondoren planeta utzi zuen Tatooine planetara abiatzeko. Ondoren polis massatarrak bakean bizi izan ziren.

Inperio Galaktikoa
------------------

Polis massatarrek jediak hartu eta urte betera, inkisitore inperial bat, zuzenean Enperadorearen aurrean erantzuten zuena eta indarra kontrolatzen zuena, Malorum izenekoa, Padméri eta honen semearen patuari buruzko pista bila iritsi zen. Baina Obi-Wan Kenobi jedi maisua orduan iritsi zen erditzearen datu oro ezkutatzeko. Handik gutxira Malorum ezer garrantzitsurik jakin gabe hil zen Ferus Olin jedi ohiaren esku Naboo planetan.

Polis massatarrek hamasei urte beranduago, Yavineko gudua baino lehenxeago, eraso bortitz bat jasan zuten euren koloniak matxinada eta amu bat baino ez ziren Heriotzaren Izarraren gezurrezko plano batzuk hartu zituztenean. Darth Vaderrek berak eta bere 501 Legioak errebeldeekin amaitu zuten eta bertako biztanleria menderatu zuten, bere onera itzultzen denbora asko emango zuena.
Politopo bat hiru dimentsiotan
Geometrian, **politopoa** irudi geometriko bat da, alde guztiak lauak dituena, zenbanahi dimentsiokoa. Bi dimentsioko politopoak poligonoak dira; hiru dimentsiokoak, poliedroak; lau dimentsiokoak, polikoroak... Beraz, poligono kontzeptua zenbanahi dimentsiotara orokortzea da politopoa.

*Politopo* terminoa Alicia Boole Stott-ek sortu zuen, George Boole irlandar matematikari eta filosofo ezagunaren alabak, hain zuzen ere.

Solido platonikoak (edo hiru dimentsioko politopo erregularrak) aztertzea izan zen Antzinako Greziako matematikarien ikergai nagusia —batez ere, Euklidesen *Elementuak* tratatuan—; ziur asko, politopoek dituzten berezko propietate estetikoengatik. Gaur egun, politopoak eta haiekin erlazionatutako kontzeptuak asko erabiltzen dira ordenagailuaren bidezko grafikoetan, optimizazioan eta beste arlo askotan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q747980
* Commonscat Multimedia: Polytopes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11979706g (data)
* GND: 4175324-0
* LCCN: sh85104738
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q747980
* Commonscat Multimedia: Polytopes
**Politetrafluoroetilenoa**, **PTFEa** edo **tefloia** (azken hori jatorrizko **Teflon** —marka erregistratua— izenetik eratorria) polietilenoaren antzeko polimero bat da, baina hidrogeno atomoak fluorragatik aldatu dira. Monomeroaren formula kimikoa CF2=CF2 da, eta tetrafluoroeteno izena du. PTFEa fluorokarbono solidoa da, osorik karbonoz eta fluorrez osatutako pisu molekular handiko konposatua baita. PTFEa hidrofobikoa da: urak edo ura duten konposatuek ez dute bustitzen PTFEa; izan, ere, fluorokarbonoek London dispertsio indarra motelduta agertzen dute, fluorraren elektronegatibitate altua dela eta. PTFEak edozein solidorekiko duen frikzioa, ezagutzen den txikienetako bat da.

DuPont enpresak konposatu hau **Teflon** izenarekin merkaturatzen du, eta oso erabilia da zartaginetan eta beste hainbat sukalde tresnatan, jakia ez zaiolako itsasten berotzean. Elementu korrosiboak erabiltzen diren hainbat esperimentutan ere PTFEzko estaldurak erabiltzen dira. Makina batzuetan lubrifikatzaile gisa ere erabiltzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2004]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q143252
* Commonscat Multimedia: Polytetrafluoroethylene

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300389728
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D011138
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 9002-84-0
* ChEBI: 53251
* UNII: E1NC1JVS3O
* KEGG: D08974
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 9002-84-0

 |

* Wd Datuak: Q143252
* Commonscat Multimedia: Polytetrafluoroethylene