recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pedro Perea** (1852ko apirilaren 22a – 1906ko urtarrilaren 11) Mexiko Berriko Lurraldeko ardi abeltzaina, politikaria eta bankaria izan zen. Mexiko Berriko Lurraldeko Kongresurako ordezkari gisa aritu zen (1899tik 1901era), Mexiko Berriko Legebiltzarreko kontseiluan hiru agintaldi egin ostean. Francisco Perearen lehengusu gaztea zen, Mexiko Berritik Kongresuan ere aritu zena.

Hasierako bizitza eta hezkuntza
-------------------------------

Pedro Perea Bernalillon jaio zen, Mexiko Berrian, arbasoak kolonia garaitik inguru hartan zeuden familia katoliko batean. Santa Fera joan zen St. Michael's Collegera, orduan mutilen seminario baten parekora. Gero, Georgetown Collegen ikasi zuen, Washingtonen, sortu eta gutxira. St. Louis Collegen graduatu zen, Saint Louisen (Missouri), 1871n.

Abeltzaintza eta politika
-------------------------

Mexiko Berrira itzuli ondoren, Perea ganadutegi bat izan zuen eta bertan nekazaritzako laboreak eta ardi artalde handiak hazten zituen.

30 urterekin sartu zen politikan, 1889, 1891 eta 1895ean Mexiko Berriko Lurralde Legebiltzarreko kontseiluko kide errepublikano gisa hautatua izan zen. 1896an Errepublikako Konbentzio Nazionaleko ordezkari gisa aritu zen. Santa Feko First National Bankeko presidente izan zen 1890-1894 urteetan.

Perea 1898an hautatu zuten Berrogeita hamaseigarren Kongresurako errepublikano gisa (1899ko martxoaren 4a - 1901eko martxoaren 3a). Ez zuen beste agintaldi baterako aurkeztu.

Perea banku eta abeltzaintzako negozio interesetara itzuli zen. 1906aren hasieran Lurraldeko aseguru komisario izendatu zuten, 1906ko urtarrilaren 11n Bernalillon, Mexiko Berrian, hil zen arte.

Perea hilerrian (Google Maps-en "Bernalilloko hilerria" deitua) lurperatu zuten Bernalillon, Sandova konderrian, Mexiko Berrian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1727668
* **Identifikadoreak**
* SNAC: w6z6489f
* US Congress: P000225

 |

* Wd Datuak: Q1727668
**Mariano Lorenzo Melgar Valdivieso** (Arequipa, 1790eko abuztuaren 10a - Umachiri, 1815eko martxoaren 12a ) Peruko poeta eta iraultzaile independentista izan zen.

Literaturari dagokionez, ezagunagoa da yarabiei ospe handiagoa eman zielako (jatorri herrikoiko kantu sentimentalak, hauen aurrekaria jarawi edo harawi dira, hispaniar garaiko aurreko kantuak), Mariano Melgar baino lehen, Arequipan, egitura poetiko bezala existitzen baitziren. Bere poesiaren gai nagusia Silviarekiko maitasuna da (María Santos Corralesen izena), oinazez eta amorruz betetako pasioa. Kritikari askoren arabera, erromantizismo literarioaren aitzindaria izan zen Amerikan eta benetako perutar literaturaren sortzailea.

Peruko Independentzia lortzeko gerran parte hartu zuen. Mateo Pumacahuako armadan sartu zen, zeinek gerra ikuskari gisa ongietorria eman zion (1814). Umachiriko guduan preso hartu eta biharamunean fusilatu zuten leku berean, 24 urte besterik ez zituela.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2784384
* Commonscat Multimedia: Mariano Melgar

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 58986616
* ISNI: 0000 0000 8137 5402
* BNE: XX1028280
* BNF: 126488086 (data)
* GND: 1148437525
* LCCN: nr97016751
* NKC: jx20120704006
* SUDOC: 069830045
* Open Library: OL1834874A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 780

 |

* Wd Datuak: Q2784384
* Commonscat Multimedia: Mariano Melgar
| **Osasun Iturria kalea** |
| --- |
|  Donostia, Amara |
|  |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Osasun Iturria kalea is located in Euskal HerriaOsasun Iturria kaleaOsasun Iturria kalea | Osasun Iturria kalea is located in GipuzkoaOsasun Iturria kaleaOsasun Iturria kalea |
| Osasun Iturria kalea is located in Donostia erdiguneaOsasun Iturria kaleaOsasun Iturria kalea |

 |
| Koordenatuak: | 43°19′N 1°59′W﻿ / ﻿43.31°N 1.98°W﻿ / 43.31; -1.98
 |

**Osasun Iturria kalea** Donostiako Amara auzoko kalea da. Amara kaletik abiatuta, goranzko aldapa modukoa eratzen du, Autonomia kalearekiko paraleloan; eta ez du irteerarik, biribilgune batean baitu amaiera. Izena egungo Autonomia kalearen amaieran zegoen Osasun Iturritik datorkio izena. Jende asko joaten zen bertara, iturburu nagusitik zetorren urak propietate sendagarriak zituela uste baitzen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492537

 |

* Wd Datuak: Q20492537
Osasun bakarraren irudikapen grafikoa, parte hartzen duten diziplina desberdinekin.
**Osasun bakarra** kontzeptua, ingelesez **One** **Health**, 2000ko hamarkadaren hasieran hasi zen erabiltzen, giza-osasuna eta animalien osasuna elkarren mendekoak direla adierazi nahi du eta bi horiek bizi diren ekosistemekin ere elkarrekin lotuta daudela. Zoonosiak, era naturalean animalietatik gizakietara zein alderantziz transmititzen diren gaixotasunak dira eta hauetako batzuk artropodo bektore bidez kutsatzen dira edo animalia basatiak dituzte gordailu. Beste aldetik, antibiotikoekiko erresistenteak diren bakterioen presentzia areagotzen ari da munduko leku guztietan, gaixotasun infekzioso arruntak tratatzeko dugun antibiotikoen gaitasuna mehatxatuz. Arazo multifaktorial hauen konplexutasunari aurre egiteko Osasun Bakarraren ikuspuntutik egin behar da lan.

**Osasun bakarraren** helburua osasun publikoaren arloko programak, politikak, legeria eta ikerketa diseinatzea eta ezartzea da, sektore anitzekoa eta diziplina disziplinartekoa ere bada, mundu mailan lan eginez baina bata tokikoan, eskualdekoan, eta naziokoan.

Lan eremuak
-----------

* Elikagaien higienea
* Zoonosien kontrola
* Antibiotikoen aurkako erresistentziari aurre egitea.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Cevidanes, Aitor.  (2021). «Osasun Bakarra. Animalien, gizakien eta ingurunearen osasunaren arteko lotura. (Udako ikastaroak, 2021)» *www.ueu.eus* (Udako Euskal Unibertsitatea) (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Una sola salud» *OIE - Organizacion Mundial de Sanidad Animal* (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
3. ↑   **(Ingelesez)** «One Health» *www.who.int* (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
4. ↑   **(Ingelesez)** «One Health | CDC» *www.cdc.gov* 2021-05-18 (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7092706
* Commonscat Multimedia: One Health

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000074823

 |

* Wd Datuak: Q7092706
* Commonscat Multimedia: One Health
**Malaka** (malaysieraz: *Melaka*; tamileraz: மலாக்கா, txinera tradizionalez: 馬六甲; txinera sinplifikatuz: 马六甲) Malaysiako estatu bat da. Malakako penintsularen hegoaldean dago, Malakako itsasarteetako ekialdeko ertzean. Haren mugak dira Negeri Sembilan estatua iparraldean eta Johor estatua hegoaldean. Hiriburua Malaka Hiria da.

Estatuak 1.664 km² ditu, eta 2010ean 788.706 biztanle zituen, hau da, 470 bizt/km²-ko dentsitatea. Hiru barrutitan banatuta dago: Erdialdeko Malaka (Melaka Tengah) (314 km²), Alor Gajah (660 km²) eta Jasin (676 km²).

Historia
--------

1400. urtearen inguruan sortu zen Malakako sultanerria, eta portugesek, Afonso de Albuquerque buru zela, 1511ko abuztuaren 24an menderatu zuten. Portugesek Malaka Hiria gotortu, eta portua sendotu zuten. Kokaleku estrategikoa duenez, Asiako hegoaldeko merkataritza-gune nagusietako bat izan zen, Goa eta Zeilanekin batera. Txina, Japonia, India eta Moluken arteko merkataritzaren erdigunea izan zen.

Frantzisko Xabierkoak zenbait hilabete eman zituen Malakan 1545 eta 1546an, eta 1549an.

1641ean nederlandarrek portugesak garaitu, eta eskualdea bereganatu zuten. Ekialdeko Indietako Konpainia Nederlandarraren base nagusietako bat ezarri zuten bertan. 1824ko Itun Anglo-nederlandarraren bidez, britainiarrek eskuratu zuten nederlandarrei Sumatrako lurralde batzuk ematearen truke.

Geroztik, eta 1946 arte, britainiarren mende egon zen. Lehenik, Ekialdeko Indietako Konpainia Britainiarraren gobernupean, eta gero, Koroaren kolonia gisa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-06-29). *171. araua: Asiako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185221
* Commonscat Multimedia: Melaka

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138414737
* GND: 4037200-5
* LCCN: n2015006141
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2939673
* TGN: 1001899

 |

* Wd Datuak: Q185221
* Commonscat Multimedia: Melaka


| * i
* e
* a
Malaysiako estatu eta barruti federalak |
| --- |
| Estatuak | 
* Johor
* Kedah
* Kelantan
* Malaka
* Negeri Sembilan
* Pahang
* Penang
* Perak
* Perlis
* Sabah
* Sarawak
* Selangor
* Terengganu

 | Malaysiako armarria |
| Barruti federalak | 
* Kuala Lumpur
* Labuan
* Putrajaya

 |
**Malagako feniziar harresia**, **Mlkko feniziar harresia** edo **Mlkko harresi feno-punikoa**, bere izenak dioen lez, Interes Kulturaleko Ondare izendatutako feniziar jatorriko gotorleku bat da, Espainiako Andaluzia erkidegoko hiriburuetako bat den Malagan (antzina Malaka) dagoena.

Hiriaren lehen harresidun barrutiaren hondakinak dira, honen zenbait zati kontserbatzen direlarik Malagako Erdigune Historikoan dauden hiru eraikinetako sotopean: Buenavistako Jauregia (edo Picasso Museoa, Císter eta San Agustín kaleen arteko ardatza eta Postaren antzinako eraikina (gaur egun Malagako Unibertsitatearen Errektoretza. Soilik museopean kontserbatua dagoen zatiak du 4 metroko altuera, besteak zimentuen mailan daudelarik.

Harresia K.a. IV. mendea eta K.a. III. mendearen artean datatua dago.

Ikus, gainera
-------------

* Malagako probintziako gotorlekuak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9046678

 |

* Wd Datuak: Q9046678
Hermesek, Kalipsori, Odiseori joaten uzteko agintzen dio
**Ogigia** Homeroren Odisean aipatutako uharte bat da. Bertan Kalipso bizi zen, Atlas titanaren alaba, nork bertan gelarazi zuen Odiseo zazpi urtez, uhartean berarekin geratuz gero, hilezkortasuna eta betiereko gaztetasuna emango zizkiola aginduz. Baina, Atenearen borondatez, Odiseoren babeslea zena, Zeusek, Kalipsori, heroiari joaten uzteko agindu zion. Hermesek, Kalipsori jainkoen erregearen agindua eraman zion, eta Odiseok baltsa txiki batean utzi zuen uhartea.

Uharte honen kokapen geografikoa, Odisean aipaturiko beste toki batzuk bezala, ez da zehaztasunez ezagutzen. Estrabon geografialariak, Ogigia zein Eskeria, Ogigia utzi ondoren Odiseo heldu zen feaziarren lurraldea, Ozeano Atlantikoan aurkitzen zirela uste zuen. Plutarkok ere Atlantikoan kokatu zuen.

Interpretazio berantiarragoek, Ogigia eta Eskeria Atlantidarekin lotu dute. 1865ean argitaratutako bere Irlandaren historian, Roderic O'Flahertyk, Irlandari erreferentzia egin zion Ogigia bezala. Beste tradizio batzuk, homeroar uharte hau Maltako Gozo uhartearekin edo Perrexil uhartearekin lotu dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1232442

 |

* Wd Datuak: Q1232442
**Hampshire konderria** (ingelesez: *Hampshire County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Romney da. 2010eko zentsuaren arabera 23.964 biztanle zituen, Hampshire kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hampshire konderriak 1.669,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,34 ura dira. Beste 1.658,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,35 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.964 pertsonetatik 23.388 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 242 dira. 225 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 50 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 232 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493610
* Commonscat Multimedia: Hampshire County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154787407
* LCCN: n82020679
* NARA: 10039940
* **Lekuak**
* OSM: 1149482
* TGN: 2002265

 |

* Wd Datuak: Q493610
* Commonscat Multimedia: Hampshire County, West Virginia
**Otoe konderria** (ingelesez: *Otoe County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nebraska City da. 2010eko zentsuaren arabera 15.740 biztanle zituen, Otoe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Otoe konderriak 1.603,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,78 ura dira. Beste 1.594,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.740 pertsonetatik 15.401 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 902 dira. 68 beltzak edo afroamerikarrak. 45 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 68 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 127 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496031
* Commonscat Multimedia: Otoe County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131420636
* LCCN: n85258309
* **Lekuak**
* OSM: 1425445
* TGN: 2001381

 |

* Wd Datuak: Q496031
* Commonscat Multimedia: Otoe County, Nebraska
Engranajeak mekanismo mota bat dira
**Mekanismoa** indarrak eta mugimenduak beste indar eta mugimenduak sortzeko gailuak dira, hala nola engranajeak eta espekak. Mekanismoek, orokorrean, mugitzen diren atalak dituzte (engranajeak, kateak, espekak...) eta loturak zein frikzioa eragiteko sistemak, galgak kasu. Gainera egiturazko elementuak ere badituzte, txasisa, lubrikatzailea edo enbragea bezala.

Indarra eta mugimenduaren arteko konbinazioak potentzia definitzen badu, mekanismo batek potentzia hori kudeatzeko bideak aurkitzne ditu, mugimendu eta indarrak egoki bideratuz.

Mekanismoak, askotan, prozesu edo sistema mekaniko handiegoen parte dira. Batzuetan makina oso bat mekanismo bakarraz osatua egon daiteke, baina gehienetan mekanismo ezberdinak izaten ditu makina batek.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q517596
* Commonscat Multimedia: Machine elements

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11979893h (data)
* NDL: 00565790
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q517596
* Commonscat Multimedia: Machine elements
***Magister equitum*** "zalditeria buruzagia" edo "zalditeria mariskala" esan nahi duena, antzinako Erromatar Monarkiako kargu politiko bat zen, erregearen agindupean aritzen zena armadako zalditeria txikiaren buruzagi bezala.

Monarkia desagertzean, kargua Erromatar Errepublikara pasa zen, baina monarkiaren garaian existitu zen moduaren era ezberdin batean. Honela, ohiko magistraturen erromatar sistemak, beti erabiltzen zuen kolegialitate printzipioa, honen bidez, diktadore bat izendatzea ezinbesteko bihurtzen zuen larrialdiren bat gertatzen zenean, honek, bere ordezkari bezala, *magister equitum* bat izendatzen zuelarik. Teorian, azken hau, erromatar armadaren zalditeria zuzentzeaz arduratzen zen, diktadorea, infanteriaren buru zen bitartean.

Kargu honek, diktaduraren zori bera izan zuen, eta K.a. II. mendean erabiltzeari utzi zitzaion.

Behe Inperioan, *Magister equitum* kargua, gorte inperialaren ohore handi bat bezala berreskuratua izan zen, esperientzia eta ospe handiko militarrei ematen zitzaiena, armada inperialetako eliteko zalditeriaren unitateen agintari izateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109960
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q109960
Wisconsingo golf-zelai honetako 7. zuloak par-4 duela adierazten duen kartela.
Golfean, **par** golf-jokalari aritu batek hasieratik zuloraino iristeko, erronda batean edo txapelketa oso batean eman behar dituen kolpe kopurua da. Normalean, zulo bakoitzak hiru eta bost arteko par zenbaki bat dute, euren zailtasunaren arabera. 18 zuloko golf-zelai batean 72 izan ohi da par zenbakia, eta 9 zuloko batean 27 izan ohi da, hiru zulo bakoitzeko.

Zuloan sartzeko par baino kolpe bat gehiago behar bada, *bogey* esaten zaio; bat gutxiago behar bada *birdie* eta bi baino gutxiago *eagle*. Batzuetan, par-5 duten zuloetan posible da bi kolpetan baino ez sartzea; kasu horri *albatros* deitzen zaio. Kolpe bakar batean sartzen bada pilota, zuloak duen par zenbakiarekiko independente, hole in one esaten zaio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2304774
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2304774
**María de Abarca** Espainiako Madrilen jaiotako XVII. mendeko emakume margolari barrokoa izan zen. Erretratugilea izan omen zen.

Datuak
------

Margolari honi buruz oso informazio gutxi ezagutzen da. Haren aipamena José García Hidalgok bere *Principios para practicar el nobilísimo y real arte de la pintura* liburuan (Madrid, 1691) jasotzen da. Informazio horiek, ondoren, Ceán Bermúdezek bere *Diccionario histórico de los más ilustres profesores de las Bellas Artes en España* liburuan jaso zuen ere bai.

Dirudienez, Abarcaren lana familia tailerretatik kanpo garatu zen. Hau ez zen ohikoena: XVII. mende espainiarrean badira beste emakume margolari esanguratsuak, esaterako Luisa Roldán edo Josefa de Obidos, horrelako tailerretan ikasi zuten. Beste antzeko kasuak hauek dira: Luisa de Valdés, Juan de Valdés Lealen alaba, Francisca Palomino y Velasco, Antonio Palominoren arreba, Andrea de Mena eta Claudia de Mena, Pedro de Menaren alabak, beste batzuen artean.

Bibliografia
------------

* Ceán Bermúdez, Juan Agustín (1800). *Diccionario histórico de los más ilustres profesores de la Bellas Artes en España*. Madril, I liburuki, 1 or.
* Torres López, Matilde (2007). *La mujer en la docencia y la práctica artística en Andalucía durante el siglo XIX.* Doktoreago tesia. Málaga: Málagako Unibertsitatea. Filosofia eta Letren Fakultatea. .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ceán t. I, p. 1.
2. ↑  Torres López, p. 47.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511468
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96538349
* ULAN: 500115430

 |

* Wd Datuak: Q511468
**Pablo Agüero** (Mendoza, Argentina, 1977ko maiatzaren 13a) argentinar zine zuzendaria eta gidoilaria da.

Bizitza
-------

Pablo Agüero El Bolsón Patagoniako herrian hazi zen.

15 urterekin, *Más allá de las puertas* zuzendu zuen (Lehenengo saria Patagoniako Arte Bienalean), gero *Lejos del sol* (2005eko Buenos Aires Bafici Jaialdiko film labur onenaren saria); Cork Festivaleko saria 2005) eta *Primera nieve* (Epaimahaiaren Saria 2006ko Canneseko Zinemaldian eta lehen saria 2006ko Gijoneko Zinemaldian).

Bere lehen film luzea, *Salamandra*, 2008ko Canneseko Nazioarteko Zinemaldian Zuzendarien Hamabostaldian aurkeztu zen. John Cale abeslariak bere lehen papera egin zuen zineman.

Ondoren, *77 Doronship* zuzendu zuen, ertaineko film esperimentala, Donostiako Nazioarteko Zinemaldiko sail ofizialean aukeratua, nazioarteko hainbat jaialditan saritua.

*Evita* proiektuarekin gidoilari onenaren Sopadin Sari Nagusia irabazi zuen 2012an. 2013an Angers jaialdian Jeanne Moreauk jendaurrean irakurritako gidoi honek, irrati moldaketa bat izan zuen, Denis Lavanten parte hartzearekin eta Müller eta Makaroff-ek, Gotan Project-ekoak, konposatutako jatorrizko musikarekin. 2015ean, Pablo Agüerok zinemara eraman zuen, Eva Peronen gorputz enbalamatuaren tribulazio dramatikoen bidez, Argentinako matxismoa eta diktadura militarrak gogora gogoratzen dituena . *Eva no duerme* *izenburupean*, Gael García Bernal, Denis Lavant, Daniel Fanego eta Imanol Ariasek interpretatu zuten filma; 2015 urtean Torontoko Nazioarteko Zinema Jaialdian proiektatu zen.

Filmografia
-----------

### Film luzea

* 2008 : *Salamandra*
* 2009 : *77 Doronship*
* 2015 : *Madres de los dioses* (dokumentala)
* 2015 : *Eva no duerme*
* 2020 : *Akelarre*

### Film laburra

* 2006 : *Primera nieve*
* 2005 : *Lejos del sol*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *La Fabrique de l'Histoire*, Emmanuel Laurentin, France culture, Txantiloi:1er avril 2016.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3359955
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311670616
* GND: 1061931714
* SUDOC: 153409606

 |

* Wd Datuak: Q3359955
**Hallas**, Tolkienen legendariumean eta Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko Amaitu gabeko ipuinak lanean, Gondorreko hamairugarren seneskal erregeordea da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2480an jaio zen, Minas Tirithen, eta aurreko seneskala izan zen Zirionen semea zen. Bere aitaren oinordeko bihurtu zen, hau, 2567. urtean hil ondoren. Bere izena, sindarinezkoa da eta "Hosto errezel" bezala itzul daiteke.

Eorlen zinaren lekuko pribilegiatuetako bat izan zen, bere aitarekin joan baitzen Elendilen hilobira, Eotheodei Kalenardhongo lurraldeak eman zitzaizkienean. Iparraldeko gizaki hauek Rohirrim bezala bataiatu zituena izan zen, eta euren lurraldea Rohan bezala, Gondorreko sindarin berezian, lehenak "Zaldien herria" eta, bigarrenak, "Zaldizkoen Marka" esan nahi dutenak.

Bere erregealdian, Balchothen arriskua, ez zen erabat ezabatua izan, eta, beraz, Rohirrimei lagundu zien, Balchothen aurkako gudu txiki ugarietan, Gondorreko hegoaldeko kostaldea erasotzen zuten Umbarreko Kortsarioei ere aurre egin behar izan zien.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2605ean hil zen, 38 urteko erregealdi bat eta 125 urteko bizitza baten ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Hurin II.a izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Zirion** | **Gondorreko Seneskal Erregeordea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2567-2605 | Ondorengoa**Hurin II.a** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2715702

 |

* Wd Datuak: Q2715702
**Francisca Alcoceba Isusi** (Sodupe, Gueñes, Bizkaia; 1950), **Paquita Alcoceba** izenez ezagutua, euskal politikari eta ekintzailea da.

Bizitza
-------

Paquita Alcoceba Sodupen jaio zen 1950an, lau seme-alaben artean nagusiena izanik. Aitona Cipriano Isusi zuen, Gerra Zibilean Eusko Gudarostean borrokatu zen euskal milizianoa. Bere neba Arturo Alcoceba euskal aktibista politikoa da.

Luis Laisekarekin, euskal politikaria eta Güeñeseko udaleko zinegotziarekin, dago ezkonduta.

Merkataria izandakoa, hainbat urtez denda ezagun bat izan zuen Gueñesen eta komertzianteen elkarteko kide izan zen ere.

Politikagintza
--------------

Gaztetik hasi zuen Paquita Alcocebak bere ibilbide politikoa, bai udal mailan baita herrialde mailan ere. Espainiako 1979ko apirilaren 3ko udal hauteskundeetan hautagai izan zen, Güenesen, Herri Batasuna (HB) alderdiaren partez; eta beste hainbatetan hautagai izan da udal hauteskunde zerrendatan (Euskal Herritarrok, Eusko Abertzale Ekintza...).

Gordexolako udalerako hautagai izan zen 2007ko maiatzaren 27ko udal hauteskundeetan Gordexolako Abertzale Sozialistak (GOAS) alderdiarekin, udal herri-hautagaitza.

2013tik Gure Esku Dago ekimenaren partaide da eta Enkarterriko Gure Esku Dagoren ordezkarietako bat. Güeneseko Gure Esku Dago elkartearen sortzaileetako bat ere bada, eta egun elkarte horren diruzain moduan jarduten du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *1979ko apirilaren 3ko udal-hauteskundeen hautagai zerrenda (BOB 02/03/1979)..* .
2. ↑    *Bizkaiko Aldizkari Ofiziala, 2007ko maiatzaren 27ko udal hauteskundeak, hautagaiak.* .
3. ↑    *Eusko Jaurlaritza, Gure Esku Dago Güeñes erabakitze eskubidearen aldeko Elkartea (ziurtagiria).* .
4. ↑    *2016ko maiatzaren 9ko Güeñeseko udal-batzaren eguneko zerrenda.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60539445

 |

* Wd Datuak: Q60539445
Harlem Shake Cambridgen

***Harlem Shake*** 2013an Internet bidez zabaldutako fenomenoa da. Berez, bideo biral bat da, hau da, izugarrizko zabalkundea izan duen bideo ez komertziala. Arrakasta Filthy Frank blogalariak eman zion hasiera YouTube bidez 2013ko urtarrilaren 13an, lehenengo bideo zabaldu zuenean. Ondoren, milaka jarraitzailek fenomenoari segida eman zioten. Gaur egun ezagutzen dugun moduan, Australiako 'The Sunny Coast Skate' taldeak sortu zuen: "The Harlem Shake v1". Bideo hori izan zen, alegia, birala bihurtu zena.

Bideoaren egitura
-----------------

Bideoetan Dj Baauer & Jeo Art ekoizleek sortutako "Harlem Shake" musika elektronikoaren konposizioa erabiltzen da, Héctor el Father, regeton estiloaren abeslaria, ahotsarekin batera; abeslari horrek "Terroristekin" esaldia behin eta berriz esaten du. Antza denez, Héctor el Fatherrek moldaketa hori ez du legalki onartu. Bideoan dantza bat errepikatzen da beti.

Egitura arruntenak bideoan bi aldi erakusten ditu:

* Lehenengo unean, dantzari bakar bat agertzen da dantzatzen. Normalean, dantzariak aurpegia kasko batekin ezkutatuta dauka edo beste edozein maskararekin. Haren inguruan agertzen diren pertsonek ez diote kasorik egiten. Atal horrek hamabost segundu dirau.
* Bat-batean, erritmoa eta eszena erabat aldatu egin dira: lasai eta kaso egin gabe agertzen zirenak zoro moduan hasi dira dantzatzen, sarritan objektu absurdoak eskuetan. Bigarren atal horrek beste hamabost segundu dirau.

Fenomeno bat
------------

Bideoa mundu osoan zabaldu da eta mota askotako imitazioak sortu dira: erotikoak, kirol elkarteenak, The Simpsonsena... Bakarrik lehenengo bederatzi egunetan 11.000 bertsio igo ziren YouTubera eta bisitariak 44 milioitara heldu ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Zer da Harlem Shake? *Berria*, 2013/03/02.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4606965
* Commonscat Multimedia: Harlem Shake

---

 |

* Wd Datuak: Q4606965
* Commonscat Multimedia: Harlem Shake
**María de los Dolores López** (Sevilla, ? - Sevilla, 1781ko abuztuaren 24) moja espainiarra, Inkisizioak hilarazi eta erre egin zuen azken emakumea izan zen. Itsua zen eta heretiko bezala zigortua izan zen. Erretzea izateko zigorra jaso zuenean aitortza eskatu zuen eta, horri esker, erre aurretik hil egin zuten.

Francisco de Goyak margotutako Inkizisioaren fede autoa.

Biografia
---------

Bere familiak elizarekin harreman handia zuen, anaia apaiza eta ahizpa moja karmeldarra baitziren. Txikitatik izaera bihurri erakutsi zuen. Hamabi urtez itsua gelditu zen eta hurrengo lau urte haren aitor-entzulearekin eman zituen. Apaiz hura joera pederasta zuela eta, neskarekin oheratzen zen; aitzakia, hotza kentzeko zela zioen. Karmeldarren komentu batean sartu zen eta, ondoren, Marchenara joan zen non beata jantzia hartu zuen. Santutasunaren eta mistizismo ospea irabazi zuen: Jesus haurrarekin eta aingeru zaindariarekin hitz egiten zuela zioen. Lucenan aitor-entzulearekin harreman lizuna mantendu zuen. Apaiza espetxeratua izan zen eta María de los Dolores Sevillara itzuli zen. Sevillan ere haren aitor-entzulearekin sexu-harremanak izan zituen; apaizak, Mateo Casillas izenekoa, hamabi urteko harremanen ondoren, 1779an, moja eta bere burua salatu zituen.

Mojaren inguruko zurrumurruak zabaldu ziren: deabruarekin harremanak zituela esaten zen eta edabe magiko bati esker arrautzak jartzen zituela ere bai. Inkisizioak prozesua ireki zion eta, Marcelino Menéndez Pelayo eta Montero de Espinosa ikerlarien arabera, heretikotzat jo zuen, besteak beste, Miguel de Molinos eta zigorkatzaileen mugimenduaren jarraitzaile izateagatik. Antza denez, akusazioen aurrean, ez zituen haren iritzietan atzera, ezta ere damutu egin.

Hiltzera kondenatuta, hiru orduko aitortza egin zuen eta, ondoren, Sevillako San Sebastián larrean garrotez hil zuten. Hil ondoren lau ordutan erre egin zuten; azkenik, haren errautsak zabaldu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Heterodoxia y herejía: la última hoguera de la inquisición española.*  in: *Conflictos en el mundo hispánico. Heterodoxias, desviaciones y disidencias*. Grenoble: Université Stendhal Grenoble 3 2009ko otsailaren 5-6.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:María de los Dolores Lopezi buruzko artikulua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16601566

 |

* Wd Datuak: Q16601566
**María de la Encarnación Díez de Ulzurrun eta Alonso** (Habana, 1868ko maiatzaren 6an - Anderatz, Nafarroa Garaia, 1950eko azaroaren 22an), Santa Rosa de Limako III. markesa, Montes Claroseko XVI. markesa, Casa Anguloko II. kondesa eta Ultzurrungo markesa pontifizioa izan zen.

Biografia
---------

Luis Gregorio Díez de Ulzurrun López de Cerain, San Miguen de Aguayoko VI. markesa, eta María Eladia Juana Alonso eta Morales de Setién-en alaba. Aita politikari garrantzitsua izan zen bai Iruñan eta bai Kuban. 1888ko urriaren 29an ezkondu zen Madrilen, Pablo José Ruiz de Gámiz eta Zuluetarekin ezkondu zen eta seme bakarra izan zuten Juan Pablo Ruiz de Gámiz eta Díez de Ulzurrun, 1890an jaio zena, Madrilen.

1923an, Alfontso XIII.ak Casa Anguloko konderria birgaitu zuen María de la Encarnación Díez de Ulzurrun eta Alonsoren alde. Haren semeak, Juan Pablo Ruiz de Gámiz eta Díez de Ulzurrun, Casa Anguloko III. kondearen titulua jaso zuen. Urte berean, Santa Rosa de Limako markesgoa birgaitu zuen ere.

### Oinordetzak

Haren semeak, Juan Pablo Ruiz de Gámiz eta Díez de Ulzurrun, Casa Anguloko III. kondearen titulua jaso zuen. Bilobak ordea, Julián Ruiz de Gámiz y Zulueta, Montes Claroseko markesgoa.

Bibliografia
------------

* Iñaki Garrido Yerobi. Los López de Cerain Abárzuza y sus interesantes entronques nobiliarios en España y tierras de ultramar (Siglos XV-XX)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)**  *Revista Hidalguía número 261. Año 1997.*  Ediciones Hidalguia (Noiz kontsultatua: 2023-05-23).
2. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)**  *Revista Hidalguía número 53. Año 1962.*  Ediciones Hidalguia (Noiz kontsultatua: 2023-05-23).

Kanpo estekak
-------------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118610742

 |

* Wd Datuak: Q118610742
**Gulf konderria** (ingelesez: *Gulf County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Port St. Joe da. 2010eko zentsuaren arabera 15.863 biztanle zituen, Gulf kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gulf konderriak 1.956,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 496,11 ura dira. Beste 1.460,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.863 pertsonetatik 12.559 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 678 dira. 2.937 beltzak edo afroamerikarrak. 59 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 41 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 256 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488461
* Commonscat Multimedia: Gulf County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126681305
* ISNI: 0000 0004 0398 3823
* LCCN: n81102534
* **Lekuak**
* OSM: 1210694
* TGN: 2000270

 |

* Wd Datuak: Q488461
* Commonscat Multimedia: Gulf County, Florida
Marketing esperientziala ideia  ulertzeko marketin tradizionaletik abiatu behar dugu. Azken hau, bada bere kalitatea bezala produktuaren alderdietan, bere ezaugarrietan eta bere etekinetan zentratzen da. Aldiz, lehena berezko bezeroarengan eta honek merkaturatzean eta produktuko edo zerbitzuko erabileran zehar lortzen dituen esperientzietan. Beraz, gakoa dago bezero batek aukeratzen duela produktu bat  erostea baino lehen, eta bere kontsumoan zehar eskaintzen dion bizipenetan oinarritzen da.

Beraz,honela definitu genezake"produktu bateko eskaintzaren balioaren kudeaketa edo zerbitzua bizipen emozional komunikazioa eta kontsumoa erabiltzailearentzako atsegingarriko eta markarako egokien bidez" bezala.

Experiential Marketing Association Nazioartekoaren (IXMA-ren) fundatzailea
Max Lenderman-ek, Experiential Marketing Association Nazioartekoaren fundatzailea da (IXMA) eta marketin esperientzialaren  zelai profesionalean kontuan hartutako aitzindarien bat, marketin esperientzialaren metodologia proposatzen du bere lanean: 5 puntu hauek seinalatzen ditu:

1. Marketin esperientzialaren kanpainek etekin adierazgarria ekarri behar dute kontsumitzailearentzat.

2. Marketin esperientziala komunikatzen da marketineko profesionalaren eta kontsumitzailearen arteko elkarrizketa pertsonalean.

3. Jendea era gogoangarrian nahasten oinarritzen da.

4. Marketin esperientziala kontsumitzaile indibidualari botere gehiago emango dio eta ebanjelizazioa askatuko du kale-oinera.

5. Arrakastaren edo etorkizunaren marken porrotaren gakoa izango da.
**Marketin mix** (ingelesez: *marketing mix*) —*nahasketa komertziala* eta *mix komertziala* izenez ere ezaguna— enpresaren helburuak betetzearren marketineko arduradunak erabiltzen dituen tresna edo aldagaiak dira. Marketin estrategiak dira, edo marketin ahaleginak, eta marketin planean (plan operatiboa) barneratu behar dira. Enpresak estrategia hori erabili ohi du bezero gehiago lortu nahi duenean.

Jatorria
--------

Marketin mix kontzeptua *Neil Borden-ek* garatu zuen 1950. urtean, honek 12 elementu zerrendatu zituen, marketin arduradunen zeregin eta kezkak jasotzen zituena. Zerrenda hau laburtua izan zen lau elementu klasikoetan edo 4 P-ak:

* **Product= Produktua:** ezaugarriak, kalitatea, aukera, marka izena, ontzia/enbalajea eta zerbitzuak besteak beste.
* **Place= Banaketa:** kanalak, estaldura, kokagunea eta logistika.
* **Promotion= Komunikazioa:** publizitatea, salmenta pertsonala, salmenta sustapena eta harreman publikoak.
* **Price= Prezioa:** prezio zerrenda, deskontuak eta ordaintzeko baldintzak.

Lau aldagai hauen artean koherentzia egotea beharrezkoa da.

Lau atal hauek nahitaezkoak dira marketing plan bat gauzatzeko. Lehenik eta behin, salduko den produktua landu eta tratatuko da, ondoren produktuaren arabera, zein tokitara banatuko den erabakiko da. Salduko den toki horietan, zer nolako komunikazioa izango duen ere garrantzitsua da.
Ondorioz, gure produktuaren inguruan salduko diren produktuen komunikazioak eta prezioak begiratu beharko dira, prezio erakargarri bat jarri ahal izateko.
Aipatzekoa da, gure produktua ezaguna baldin bada edo merkatuan arrakasta handia baldin badu, nahiz eta beste produktuek baino prezio altuagoa izan, erraz salduko dela.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193959
* Commonscat Multimedia: Marketing-Mix

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4168908-2

 |

* Wd Datuak: Q193959
* Commonscat Multimedia: Marketing-Mix
**Osuna** Andaluziako Sevillako probintziako tren geltoki bat da, Osuna udalerrian kokatuta dagoena.

Egoera
------

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* *Utrera — Fuente de Piedra*: 71,3 kilometro-puntua

Historia
--------

Geltokia 1875eko apirilaren 17an ireki zen, Utrera eta Osuna lotzen zituen Marchena-Osuna tartea ireki zenean. Lanak atzerriko inbertitzaileek egin zituzten, hala nola Jorge B. Crawleyk, The Utrera and Moron Railway konpainiaren jabeak, hain zuzen ere. Azkenik, linea Andaluziako Trenbideen Konpainiaren esku geratu zen 1877an, eta hark kudeatu zuen 1941ean Espainiako trenbidea nazionalizatu eta Renfe sortu arte.

2004ko abenduaren 31tik Adif da instalazioen titularra.

Geltokia
--------

Zerbitzuak
----------

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Utreratik Moron eta Osunara

Ikus, gainera
-------------

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8841380
* Commonscat Multimedia: Osuna train station

---

 |

* Wd Datuak: Q8841380
* Commonscat Multimedia: Osuna train station
**Abiadura Patinajeko Obalo Nazionala** (txinera tradizionalez: 国家速滑馆) Pekinen dagoen izotz-gaineko abiadura-patinajea egiteko instalazio bat da. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetarako hirian eraikitako gune bakarra izan zen, abiadura-patinajeko probak bertan egiteko. Lehenago, leku berean, belar-hockey eta arkularitza instalazioak zeuden. 

12.000 ikusle jasotzeko aukera izango du, horietatik 6.800 plaza finkoekin eta beste 5.200 mugikorrekin. Jokoen ostean abiadura-patinajea praktikatzeko zein izotz-hockey partidak egiteko erabiltzea aurreikusi zen. 

Eraikina Populous enpresak egin zuen, Pekingo Arkitektura Diseinu Institutuarekin batera. 2017an hasi ziren eraikitzen eta 2019an amaitu. Lehen proba 2021eko urriaren 8an egin zen. 12.000 metro koadroko eremua du, horrelako handiena Asia osoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20745708
* Commonscat Multimedia: Beijing National Speed Skating Oval

---

 |

* Wd Datuak: Q20745708
* Commonscat Multimedia: Beijing National Speed Skating Oval
Greziar mitologiaren arabera, **heliadak**, Rodas uharteko zazpi errege ziren, Helios jainkoa eta Rodo lamiaren semeak.

Uharteko tronua lortu zuten Telkinak kanporatu ondoren, fenomeno atmosferikoak maneiatu eta Estigia zingirako ura euri bezala botatzean, jainkoak desafiatu zituzten zakur burudun daimon boteretsuak. Mundutik ezabatzeko, Zeusek Rodasen urperaketa eragin zuen, baina telkin gehienek, ihes egitea lortu zuten. Orduan, Heliosek, uhartearen jabetza suertatu zitzaiona, uretatik irtenarazi zuen bere izpiekin, bere maitea zen Rodoren izenarekin bataiatu eta, bertako gobernua, lamia honekin izan zituen zazpi semeei eman zien.

Heliadek, jaio berria zen Atenea jainkosa ohoratzen zuten lehen hilkorrek, euren bizitza osoan jainkosaren presentziaz gozatuko zutela zioten profezia ezagutu zuten, eta, ondorioz, jainkosaren omenezko aldare bat altxatu zuten eta euren erritu eta sakrifizio sakratuak ezarri zituzten, Atikako biztanleak aurreratu zitzaizkien.

Heliosek, bere semeei, astrologia, (eguna 24 ordutan banatu zuten lehenak izan ziren), nabigazioa eta metalen lantzea erakutsi zizkien, guzti hauetan maisu handiak izan zirelarik. Bereziki, Tenagesen abileziak nabarmendu ziren, hain piztu zuen bere anaien bekaitza, horietako lauk (Aktis, Kandalo, Makareo eta Triopas) hil egin zutela. Krimena ezagutu zenean, hiltzaileak, uhartetik erbesteratzera behartuak izan ziren.

Honako hauek dira adostasun gehien jaso duten heliaden izenak, baina, egile batzuek, Auges, Trinax eta, emakume bakarra den Elektriona ere gehitzen dituzte:

* Aktis
* Kandalo
* Zerkafo
* Makareo
* Okimo
* Tenages
* Triopas

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1215951

 |

* Wd Datuak: Q1215951
1885eko planoa, goian dagoen uharte txikia da.
Uhartearen ikuspegia.
**Helgeandsholmen** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stadsholmen eta Riddarholmen uharteekin batera Gamla Stan alde zaharra osatzen duena. Suediako Legebiltzarraren jauregia (*Riksdag*) dago bertan, uhartearen azalera ia osoa hartzen duelarik.

Izena
-----

Uhartearen izena *Helige andens holme*-ren bilakaera da, "Izpiritu Santuaren uhartea" esan nahi du, karitatezko instituzioak izan baitziren aintzina bertan.

Historia
--------

Gaur egun uharte bakarra den arren aintzina hainbat uharte txikik osatu zuten. XIII mendean *Helgeandshuset* instituzioa ezarri zen. Suak erre zuen 1410an baina berreraiki egin zuten. Eraikina nolakoa zen ezagutzen ez den arren eliza, hilerria eta ospitalea izango zirela pentsatzen da.

XV mendearen hasieran *Norreport* (iparraldeko kaia) eraiki zen uhartean eta uhartea harresitu egin zen. 1531 urtean Gustavo I.a Vasa erregeak *Helgeandshuset* instituzioa Riddarholmen uhartera eraman zuen eta ospitalea zegoen tokian Errege Ikuiluak ezarri zituen. 1680 urtean Nicodemus Tessin Zaharra arkitektoak zalditerietarako eraikina altxatu zuen baina 1696an suak erre zuen eta Nicodemus Tessin Gazteak berria eraiki zuen XX mendearen hasierararte iraun zuena.

1870 hamarkadan Riddarholmen uhartean zegoen Legebiltzarraren jauregia txiki eta zaharkitua gelditu zen eta Helgeandsholmen-en berria eraikitzea erabaki zen. Horretarako lehiaketa antolatu zuten Legebiltzarra ezezik Banku Nazionala ere eraikitzeko. Helgo Zettervall arkitektoak irabazi zuen lehiaketa eta 1897 eta 1906 artean eraiki zen. 1976an Banketxea berriz ere lekuz mugitu zuten eta Legebiltzarrak berarentzat hartu zuen eraikina.

Zubiak
------

Hiru zubik lotzen dute Helgeandsholmen inguruko uharteekin, Riksbron, Stallbron eta Norrbro.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Suediako Legebiltzarraren jauregia
* Erdi Aroko Stockholmgo museoa
* Strömparterren parkea

Iruditegia
----------

* Suediako Legebiltzarraren jauregia.Suediako Legebiltzarraren jauregia.
* Suediako Legebiltzarraren jauregia.Suediako Legebiltzarraren jauregia.
* Legebiltarrerako sarrerako atea.Legebiltarrerako sarrerako atea.
* Erdi Aroko Stockholmgo museoa.Erdi Aroko Stockholmgo museoa.
* Norrbro zubia.Norrbro zubia.
* Strömparterren parkea.Strömparterren parkea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q916039
* Commonscat Multimedia: Helgeandsholmen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 239483376
* LCCN: sh86002483
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2017430

 |

* Wd Datuak: Q916039
* Commonscat Multimedia: Helgeandsholmen


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |
**Hampton city konderria** (ingelesez: *Hampton city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 137.436 biztanle zituen, Hampton city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hampton city konderriak 353,01 kilometro koadro ditu. Horietatik 219,85 ura dira. Beste 133,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 389,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 137.436 pertsonetatik 62.524 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.241 dira. 66.878 beltzak edo afroamerikarrak. 498 amerikar natiboak ziren eta 132 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.950 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 266 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.188 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479040

 |

* Wd Datuak: Q25479040
**Marokoko Askapen Nazionaleko Armada** (ALN) 1955an sortu zen, Marokoren independentzia lortzeko asmotan. Maroko Espainiak eta Frantziak okupatzen zuten.

Abbas Messaâdi, Abdelkrim El Khatib, Abdellah Senhaji, Saïd Bounaïalat eta Benaboub izan ziren sortzaileak. Istiqlal alderdiaren hegemoniari aurre egin nahi zion egitura politiko berria zen.

ALNk hainbat ekintza armatu egin zituen Saharan, 1956an eta 1957an, Frantziako armadaren kontra. 1956ko ekainaren 2an, ehunka kidek eraso egin zioten Frantziako armadaren Oum El Achar-eko postuari. 1957ko otsailaren 15ean, 200 bat kidek Frantziako armadako berrogei bat soldaduko patruila bati eraso egin zioten, eta 23 soldadu hil zituzten.

Ifniko gerra
------------

Ondoren, ALNk Ifniko gerra deitu zena piztu zuen. 1957ko urritik 1958ko apirilera arte iraun zuen. Espainiako armada kolonialaren kontrako erasoak egiten hasi zen, Ifni, Tarfaya eta Mendebaldeko Sahara askatzeko Espainiaren okupaziotik.

1958ko otsailean, militar frantsesek eta espainolek eraso handi bat hasi zuten ALN desegiteko asmoz. Aire erasoak egin zituzten, eta lurrean 9.000 soldadu espainiar eta 5.000 frantses aritu ziren marokoarren kontra borrokan. Eraso hartan ALNko 150 kide hil ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Mahjoubi Aherdane n'a été ni résistant ni fondateur du MP.*  (Noiz kontsultatua: 2020/1/24).
2. ↑   «Le sanglant engagement d'El-Amar confirme les visées impérialistes de certains éléments marocains» *Le Monde* 1957/2/20 (Noiz kontsultatua: 2020/1/24).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2575765

 |

* Wd Datuak: Q2575765
**Markomanoak** (latinez: *marcomanni*), germaniar herri bat ziren, beharbada, sueboekin lotuta zeudenak. Egungo adituek, euren izena, bi iturri hauetakoren batetik datorrela uste dute:

* Antzinako germanierazko *Marka* (muga) eta gizona (men)en formak
* Tribuak, Marko Romani erromatar kapitainaren izena hartu zuen, Drusoren legioetatik desertatu zuena K.a. 13ko Germaniako kanpainan, eta, uste zenez, tribu germaniar batzuk, eraso indar lotu batean bateratu zituena. Drusok K.a. 9an eraso zituen, egungo Bohemian inguruan geratzera behartuz. Eskualde horretan, euren errege Marbodek, Augustok Erromarentzako mehatxu bat bezala ikusi zuen erresuma boteretsu bat ezarri zuen. Halako batean, Marbod, tronutik kendua eta Katualdak erbesteratua izan zen, K.a. 19an.

II. mendean, kuado, bandalo eta sarmaziarrekin konfederazio bat osatu zuten Erromaren aurka, beharbada, mugimendu tribal handiagoengatik, godoak bezala. Eutropius historialariaren arabera, Marko Aurelio enperadorearen tropek, markomanoen konfederazioaren aurka borrokatu zuen hiru urtez Carnuntumeko gotorlekuan, Panonian. Marko Aurelioren markomanoen eta hauen aliatuen aurkako gerra eta garaipena, Gerra Punikoekin alderatu zuen. Alderaketa bidezkoa izan zen, gerra honek puntu erabakigarri bat suposatu eta erromatar porrot esanguratsuak izan zituen heinean. 166an hasi zen, eta 180an enperadorea hil arte jarraitu zuen, Pretoriar Guardiako bi komandanteren heriotza eta porrotak gertatu zirelarik. Izatez, arrakasta txiki bat baino ez zen izan, hurrengo mendetik aurrera eta Mendebaldeko Inperioa V. mendean desagertu arte, Danubio ibaia izan baitzen gudu tokirik nagusiena.

Ikus, gainera
-------------

* Markomandar Gerrak
* Gallaecia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 6 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209851
* Commonscat Multimedia: Marcomanni

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4115009-0
* LCCN: sh85081025
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q209851
* Commonscat Multimedia: Marcomanni
Mohammed VI.a Marokokoa, Marokoko erregea 1999tik
**Marokoko Erregea**, herrialde horretako konstituzioaren arabera, autoritate gorena da.

Ministro Kontseiluko presidentea da, Lehen Ministroa izendatzen du hauteskundeen ondoren, gobernuko partaide guztiak izendatzen ditu Lehen Ministroaren gomendioak kontutan hartuta, eta, hala nahi badu, edozein ministro bere kargutik bota dezake, Legebiltzarra desegin, hauteskunde berriak deitu edo dekretu bidez goberna dezake. Marokoko Indar Armatuen buru eta herrialdeko aitzindari erlijiosoa da.

Aldi berean, autoritate judizial nagusia den Gorte Goreneko epaileak izendatzen ditu.

1957 baino lehen, orain erregea dena, sultan bezala ezagutzen zen

* Ordenak
	+ Meritu militarrarentzako Ouissan Alaouite ordena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14566719
* Commonscat Multimedia: Kings of Morocco

---

 |

* Wd Datuak: Q14566719
* Commonscat Multimedia: Kings of Morocco