**Donostiako Nazioarteko Zinemaldia** urtero irailaren bigarren hamabostaldian Donostian (Gipuzkoa) antolatzen den zinemaldia da, Euskal Herriko zinemaldirik ospetsuena. Nazioarteko Zinema Ekoizleen Federazioak A maila goreneko zinemalditzat izendatua du. Lehen ekitaldia 1953ko irailaren 21ean izan zen. Europan garrantzitsu, entzutetsu eta zaharrenetarikoa da, Espainian garrantzitsuena eta baita gaztelania hiztunen estatu eremu geografikoan ere. Egoitza nagusia Kursaal elkargunean du, halere zinemaldi honetako zenbait ekitaldi Victoria Eugenia antzokian ere egin ohi dira. Sari nagusiak Urrezko Maskorra film onenari eta ohorezko Donostia Saria dira.

2007tik aurrera zinemaldi honen euskarazko izendapen ofiziala **Donostia Zinemaldia** da (gaztelaniaz *Festival de San Sebastián* eta ingelesez *San Sebastián International Film Festival*).

Bere historiako gertakari garrantzitsuenetakoak honako hauek dira: Alfred Hitchcock zuzendariaren *North by Northwest* filmaren mundu mailako estreinaldia, *Star Wars* sagaren europar estreinaldia, Tim Burton zuzendariaren Batmanen europar estreinaldia, Antonio Banderas eta Catherine Zeta-Jonesek antzeztu zuten The Legend of Zorro filmaren europar estreinaldia, edota Woody Allenen *Melinda eta Melinda* filmaren mundu mailako estreinaldia.

Bere mende erdi baino gehiagoko izatean, zinemaldiak zinema munduko talentu berri askoren aurkikuntza gauzatu du; era berean, jadanik sona handia zuten kontsakratutako nazioarteko izarren agerpena eta babesaz ere gozatu ahal izan du, horien artean Gloria Swanson, Bette Davis, Glenn Ford, Gregory Peck, Elizabeth Taylor, Sophia Loren, Audrey Hepburn eta Alfred Hitchcock, edo Robert de Niro, Antonio Banderas, Pedro Almodóvar, Al Pacino, Woody Allen, Tim Burton, Javier Bardem, Richard Gere, Glenn Close, Michael Douglas, Catherine Zeta-Jones, Mel Gibson, Demi Moore, Charlize Theron, Adam Sandler, Ben Stiller, Brad Pitt, Naomi Watts eta Ian McKellen daudelarik. Bere aurrekontu estuak eta gainontzeko nazioarteko zinemaldien lehiak ondorio bezala azken urteetako ekitaldietan Donostiara etorri diren izarren kopuruaren gutxiagotzea ekarri du. Halere, zinemak berak bereganatzen duen protagonismoa eta zinemaldian donostiarrek duten parte-hartzea ekitaldian parte hartu edo bisitatzen dutenentzako nolabaiteko erakargarri bat da. Gizartearen konpromisoa eta zinema independentearen babesa zinemaldiaren azken ekitaldietako ezaugarrietako batzuk bilakatu dira.

Historia
--------

Victoria Eugenia antzokiaren eskaileretatik gora XX. mendeko izar ugari igo izan dira.Sofia Loren eta Richard Burton aktoreak Hondarribiko aireportuan, 1974ko ekitaldianAlfred Hitchcock zuzendaria Donostiako zinemaldian birritan egon zen.
### Ibilbidea

1953an Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren aurreneko ekitaldia izan zen, hiriko Merkataritza Elkarteak Nazioarteko Zinema Astea izenarekin sortu eta bultzatu zuenean. 1954an Ikuskizunetarako Ministerio Nazionala eta Informazio eta Turismo Ministerioa ekitaldiaren antolakuntzaren arduradun bilakatu ziren, eta honek Nazioarteko Zinemaldia izendapena bereganatu zuen. Bi erakundeak lehendabiziko ekitaldi horretan jasotako emaitzekin gustura eta etorkizuneko asmo gehiagorekin gelditu ziren. Aipatutako 1954ko bigarren ekitaldi horrek Nazioarteko Zinema Ekoizle Elkarteen Federazioaren (FIAPF) B maila (zinemaldi ez lehiakorra) eskuratu zuen, frankistar gobernuak zentsura arindu eta ekitaldian aurkeztutako filmei zenbait abantaila fiskal eman izana saritzeko asmoz.

1955an Zinemaldiak bere ikurretako bat den lehendabiziko Zilarrezko Maskorra saria Giussepe de Santis zuzendariaren *Giorni d'amore* filmari eman zion. Zinemaldiak film atzerritar bati emandako aurreneko saria izan zen. Hurrengo urtean, 1956an, FIAPF erakundeak ez zuen Zinemaldia onartu. Zinema esperientzia donostiar hura desagerraraz zitekeen laino beltzezko garaia etorri zen. Erregimen frankistak zinemaldi hark Espainiaren ikuspegi moderno eta hiritar bat islatu zezan zuen interesa ikusirik, Palmako udalak ere zinemaldi hura hiri hartara mugitzeko sekulako interesa agerrarazi zuen, une hartan Zinemaldiak jasaten zituen zalantza eta krisiak Donostian ospatzen zela aitzakiatzat jarriz. Halere, agintari frankistek Zinemaldiak Donostian jarrai zezan erabaki zuten, bai eta estatubatuar zinemagintzari ateak ireki ziezazkion ere.

Urrats erabakigarri horri esker, ekitaldiak behin-behineko bultzada jaso zuen. 1957an goreneko maila eman zitzaion, A maila (zinemaldi lehiakorra), eta Urrezko Maskorra sari nagusi bezala ezarri zen. 1958an, goreneko mailako lehendabiziko ekitaldi horretan, Dino Risi zuzendariaren *La nonna Sabella* italiar filma garaile suertatu zen. Hurrengoan, 1958an, Tadeusz Chmielewski zuzendariaren *Ewa chce spac* filma saritu zen. Erabaki horrek hika-mika ugari sortu zituen, haren aurka kalitate handiagoa zuen film bat lehiatu baitzen: Alfred Hitchcocken *Vertigo* filma, zeinak Donostian mundu mailako estreinaldi berezia izan baitzuen. Izar ugari etorri ziren; horien artean Kirk Douglas zegoen, eta pazientzia handiz jasan zuen Zinemaldiaren antolaketa eskasak prestaturiko programa nekagarria. Alfred Hitchcock bera ere itzuli zen, Zinemaldiak Hollywoodeko zinemagintzan erakutsitako interesaren sari. Nahiz eta *Vertigo* filmarekin nolabaiteko injustizia bat pairatu izan, Hitchcockek hurrengo urtean Donostian bere *North by Northwest* filma estreinatzeko hitza bete zuen; hala eta guztiz ere, berriro Urrezko Maskorrik lortu gabe gelditu zen.

1957ko gorakadaren ondoren, 1963an Zinemaldiak A maila galdu zuen, nahiz eta hurrengo urtean berriz ere bereganatu zuen. 1980 eta 1984 urteen artean, indarkeria eta tentsio politiko handiko aldian, zinemaldiak krisi larria jasan zuen. Honen arduradun Diego Galán bihurtzean aurreko goreneko mailarako bideari berrekin zitzaion, eta Donostia Saria ezarri zen.

Donostiako Zinemaldia Europako sonatu eta ospetsuenetakoa da, betiere Canneseko Zinemaldia, Veneziako Mostra, Berlinale edota Karlovy Varyko Nazioarteko Zinemaldiekin batera. Bertatik zuzendari, aktore eta ekoizle handiak igaro izan dira, bai sariak jasotzeko nahiz beren filmak lehiaketatik at erakusteko ere. Urtero irailaren bigarren hamabostaldian egin ohi da, Sail Ofizialaz gain (Lehiaketakoa) beste hainbat sail gehitzen zaizkiolarik; adibidez, Zabaltegi, sail monografikoak eta atzera begirakoak, eta zinemagintzarekin zerikusia duten beste zenbait ekintza ere. Sail ofizialeko sariez gainbeste batzuk ere badaude; horien artean Donostia Saria nabarmentzen da (zinemagintzako ibilbide handiei eskainia).

Gaur egun ekitaldi hau Zinemaldia deritzon sozietate anonimo batek antolatzen du, eta bere akziodunerian hein berean parte hartzen dute Zinemagintza eta Ikus-entzunezko Arteen Institutuak (Espainiako Kultura Ministerioa), Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Donostiako Udalak.

2001eko urtarriletik aurrera Zinemaldiaren zuzendaria Mikel Olaziregi gipuzkoarra da, Diego Galán ordezkatuz. Zuzendari berriak Zinemaldiaren urte latzenetako batzuk bizi izan ditu. 2001. urtean, Zinemaldiaren bezperan, 2001eko irailaren 11ko atentatuak izan ziren, eta horren ondorioz, iparramerikar izarrak ez ziren bertaratu. 2003an greba egin zen ekitaldiaren gune garrantzitsuenetakoa den María Cristina Hotelean; hori zela-eta, bertan gertatu ohi den izarren bilgunea sakabanatu egin zen, eta izar horiei hiriko beste hoteletan eman zitzaien ostatu.

Woody Allen zuzendaria 2004ko Donostiako Zinemaldian "Melinda eta Melinda" filmaren aurkezpeneko prentsaurrekoan zehar.Ikusleak Kursaal jauregiaren barnealdean.
Halere, 2004an Woody Allenek bere *Melinda & Melinda* filmaren mundu mailako estreinaldia Zinemaldiko 42. Ekitaldiko inaugurazio jaian zehar egin zuen, eta hori mugarri historiko bat izan zen Zinemaldiarentzat, zuzendari newyorktarraren ohiko estreinaldi lekua zen Veneziako Zinemaldia Donostiak ordezkatu baitzuen. Bi ekitaldi eztabaidagarriren ondoren, 2005, 2006 eta 2008. urteetako 53, 54 eta 55. ekitaldiak Victoria Eugenia antzoki historikoaren berreskuratzeak positiboki markatu zituen, 2000. urtetik aurrera itxia eta berritze lanetan egon baitzen. Horrekin batera, Donostiara nazioarteko izar multzo bat etorri zen, hauen artean Samuel L. Jackson, Demi Moore, Roberto Benigni, Viggo Mortensen, David Cronenberg edota Richard Gere nabarmendu daitezkeelarik. Izarrei ongietorria emateko hurbildu ziren donostiar eta gipuzkoarrez osatutako jendetzak aurreko ekitaldietako kopuruak osoki gainditu zituen, eta honela ordura arte ekitaldian zehar antzoki eta zinemetan gertatzen ez zen bezala, Zinemaldiak donostiarren onarpen herrikoia berreskuratu zuen. Dena dela, Zinemaldiaren ezaugarri nagusiena eta beste zinemaldietatik ezberdintzen duena, donostiarrak berak erakartzeko duen ahalmena da: hauek, ekitaldian zehar, lepo egin arte betetzen dituzte soilik Zinemaldiko filmak emititzen dituzten hiriko zinema aretoak, betiere hauetarako sarreren salneurriak nahiko merkatuak daudelarik. Maila Goreneko Nazioarteko Zinemaldien Zirkuituan ikuslegoaren oniritzirik handiena jasotzen duen Zinemaldia izan ohi da.

2008an Zinemaldiaren ibilbideko beste gorakada bat ematen da, Woody Allenen film berria aurkeztu zenean: *Vicky Cristina Barcelona*, zeinetan Woody Allen bera eta Javier Bardem agertzen baitira. Pedro Almodóvar zuzendariaren eskutik Antonio Banderasek Donostia Saria jaso zuen, eta Ben Stiller eta Robert Downey Jr. aktoreek arrakasta handiko *Tropic Thunder* filma aurkeztu zuten. Zinemagintzako perla edo harribitxi txikiak ere topa genitzake; adibide gisa, *Marradun pijamako haurra* (gaztelaniaz *El niño del pijama de rayas*) liburuaren zinema-egokitzapena. Sonako beste bisitari batzuk Donostia Sariaren irabazlea den Meryl Streep eta John Malkovich izan ziren. Beharbada 2007an Hollywoodeko akademiaren izendapena jaso eta *Pagafantas* bere azken filma amaitu berria zuen Borja Kobeaga zuzendariaren egotea faltan bota zen.

Donostiako Zinemaldia erdi maila on batean egonkortu da, eta mundu osoko zinemagintzako profesionalek goraipatzen dute. Bere aurrekontua, gaurko egunez, Espainian egiten diren zinemaldi guztietan handiena da (urteko 6,5 milioi euro inguru), babesleen diru-sarrerari eta Donostiako Udalak, Gipuzkoako Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Kultura Ministerioak emandako diru-laguntzei esker erdi eta erdi finantzatzen da. Azken horren baitan dagoen Espainiako Zinemagintza eta Ikus-entzuneko Arteen Institutuak (gaztelaniazko laburdura: ICAA) espainiar zinemaldien finantzaketarako sostengu gisa eskaintzen duen bere aurrekontu osoaren (2.200.000 euro) erdia Donostiako Nazioarteko Zinemaldira zuzentzen da, gainontzeko diru kopurua beste 41 zinemaldiei ematen diela.

### Gizarte- eta politika-arloko tentsioen lekuko

Euskaldunon Egunkaria ixtean, Zinemaldian egindako protesta
2008an, ekitaldia abian zen bitartean ETAk Espainiako Kantabria erkidegoan Luis Conde de la Cruz militarra hil eta gero, Donostiako Zinemaldiko zuzendaritzak atentatua gaitzesteko eta ETAren aurkako mezua plazaratu zuen. Mezu hura film proiekzio batzuen hasieran irakurri zuten. Hurrengo urtean, berriz, Donostiako Zinemaldiaren 57. ekitaldian, Euskal Herriko zinemagintzako eta kulturako hainbat eragilek Euskaldunon Egunkariaren itxiera gaitzesteko protesta jarduna egin zuten Kursaal jauregiaren aurrealdean.

2014ko ekitaldian, Gure Esku Dago herri mugimenduaren ekimenez Kursaal jauregiaren aurrean Euskal Herriaren Erabakitze Eskubidearen aldeko giza katea osatu zen. 2016ko irailaren 16an, inaugurazio ekitaldia hasi eta berehala, ikusleen artean zeuden hainbat lagunek Ibon Iparragirre ondarrutar presoa eta gainontzeko gaixo dauden euskal preso politikoak etxeratzearen aldeko nahiz Erraustegiaren aurkako protestaldi eta oihuz ikuskizuna lauetan eten zuten.

Sailak
------

Zinemaldia hainbat sailez osaturik dago:

Kursaal jauregia eta Zurriola zubia.
### Lehiaketako sailak

#### Sail ofiziala

Sail Ofiziala zinemaldiko maila gorena da. Bertan aurrekontu handiko filmek parte hartzen dute, betiere beste zinemaldietan aurkeztugabeak izatearen baldintzapean. Sail honetan hamabost film inguruk parte hartu ohi dute batez beste.

#### Zuzendari Berriak

Zuzendari berrien lehen edo bigarren lanak biltzen dituen saila da. Lehenik Zabaltegi sailaren atal bat, 2012 urtean hasita sail propioa da.

#### Zabaltegi - Tabakalera

Zabaltegi saileko filma emanaldirako sarrera Kursaal jauregian.
Argibide edo informazio sail bat da, egungo zinemagintzaren ikuspegi zabala eskaintzen da, bertan **Perlak** izeneko atalean aurretik beste zinemaldietan aurkeztuak izan diren film onenetakoak ikus daitezke, bai eta era guztierako filmen proiekzioak ere, **Bereziak** atalean. Zinemaldiaren sail *alternatiboa* da: zuzendari eta aktore berrien aurkikuntzarako leku egokia da, baita sarritan gizarte pisu sakona duten konpromezudun filmena ere.

Zabaltegi, bere izenak dioen bezala leku ireki edo askea da: estilo, iraupen eta gai ezberdinei irekia. Sail Ofizialeko dotoreziatik urrun, sail honetako emanaldi edo proiekzioen giroa informala izan ohi da: ikuslegoa, zuzendariak eta aktoreen arteko harreman zuzenari bidea ematen dio, ikuslegoaren galderei erantzuteko eta hauekin ideien elkartrukea izateko dagokion filmeko egile eta partehartzaileen agertzea nahiko ohikoa izaten delarik. Azken puntu hau da zinemaldi honen puntu sendoa, baita beste zinemaldietatik ezberdintzen duen ezaugarri nagusienetakoa ere.

2016tik lehiazko saila bilakatu da Zabaltegi - Tabakalera, Donostia Zinemaldiko sailik askeena eta, bere izenak agertzen duen moduan, kultura garaikidearen zentroa du egoitza.

#### Zinemira - Euskal zinemaren panorama

Sakontzeko, irakurri: «Zinemira Saria»
Sail berri hau 2009an sortu zen, bertan euskaldunek ekoitzi edo eginiriko zinemagintza agertzen da. Ordura arte Zinemaldian Euskal Zinemaren Egun zehatz bat egoten zen, orain Euskal Zinemak sail honen bitartez askoz ere presentzia handiagoa izango du Zinemaldia osoan zehar.

Zinemira - Euskal zinemaren panorama saila Donostiako Zinemaldiak eta Eusko Jaurlaritzak antolatu dute, EITBren babesarekin eta Ibai eta APV ekoiztetxe-elkarteen laguntzarekin. Sail hau Zinemaldiko lehiaketako sailen barnean dago, bertan 6 euskal filma estreinatu eta 3 aldiz ikus ahal izango direlarik.

Horretaz gain, Zinemiraren barnean Kimuak 2009ko katalogo berriaren proiekzioa emango da: urte osoko euskal filma laburren aukeraketa. Kimua katalogoa Eusko Jaurlaritzak eta Euskadiko Filmategiak kudeatzen dute. Honen helburua euskal filma laburrak munduan ezagutaraztea eta hedatzea da. Sail hau profesionalentzat bakarrik da.

Sail honen barnean Victoria Eugenia antzokian ospatzen den Euskal Zinemaren gala dago.

2009ko Zinemira Saria Imanol Uribe zuzendariak jaso du.

#### Horizontes latinos

Kursaalerako sarrera Zinemaldian zehar.
Sail honetan Espainian oraindik kaleratu gabeko zuzendari latinoek zuzenduta, zati handi batean Latinoamerikan filmatu edota erabat finantzatuak eta komunitate latinoei buruzko gaia duten filmak aurkezten dira. Bi sailez osatuta dago:

* **Made in Spain**: Zinemaldiko Sales Office bulegoaren laguntzarekin batera espainiar filmen hautaketa zehatza eskaintzen da.
* **Zinema eraikitzen**: Bere helburua aurre-ekoizpen aldian dauden latinoamerikar eta espainiar film independenteei aukera berriak eskaintzea da, eta Tolosako Latindar Ameriketako Zinemagintzen Topaguneko laguntzaz filma hauen zuzendari eta aktoreei ikuslegora ailegatzeko urrats erabakikor baten gisa elkartruke leku bat eskaintzea.

Sail honen sorkuntzarekin Zinemaldiak hispaniar/latinoamerikar eremuko zinemaldien arteko bere nagusitza postua indarberritu zuen. Bere espainiar eta latinoamerikar zinemagintzen erakusketa zabalarekin, azken urteen buruan Zinemaldiaren ikur bereizgarrinietako bat bihurtu da, bai eta bere aktibo garrantzitsuenetako bat ere.

### Lehiaketatik kanpoko sailak

#### Atzera begirakoak

Zinemagintzako pertsonaia ezberdinen omenez burututako filma klasiko edo modernoen zikloez osatutako saila da. Ekitaldi bakoitzean hiru atzerabegirada daude:

* **Atzera begirako klasikoa**: Ziklo honetan aktore edo zuzendari klasiko baten omenez filma klasikoak proiektatzen dira.
* **Atzera begirako tematikoa**: Atzera begirako honetan ongi aukeratutako filmen bitartez gizarte gai zehatz baten inguruan jarduten da.
* **Atzera begirako garaikidea**: Omendutako pertsonaiak zuzendu edo antzeztutako filmen ziklo batek osatzen du, pertsonaia hau gaur egungo zinemagintzan oraindik aktiboki jardunean egon behar du.

Urtero Donostiako Zinemaldiak atzera begirakoak eskaini zaizkien gai edo zinegileei buruzko zenbait liburuxka argitaratzen ditu. Langintza honetan aitzindaria izanik, Zinemaldiak argitaratutako liburuak ekitaldi honek nazioartean duen islada handienetakoa duten elementuak dira.

#### Belodromoa

Sakontzeko, irakurri: «Anoetako belodromoa»
Oliver Stone, 2006ko ekitaldian *World Trade Center* bere filma Belodromoan aurkezten.
Anoetako belodromoan ikuslego herrikoi baten aurren filmak emititzean datza, hauek gehienbat haurrak direlarik. Aipatutako eraikin horretan makropantaila bat ezarri eta mota guztietako ikuslegoarentzat programatutako filmak jartzen dira. Emanaldi hauen helburua zinemaldia hiritar guztiei hurbiltzea da.

Jarduera paraleloak
-------------------

### Zinema Eskolen Nazioarteko Topaguneak

Zinemaldian zehar Zinema Eskolen Nazioarteko topaguneak ospatu ohi dira, Europa eta Latinoamerikako zinemagintza ikasleen arteko ideia eta esperientzien elkartrukea da, honen barnean ikasle hauek zinemalanak proiektatzen direlarik. Arte deritzon europar telebista kultural katea eta Frantziar Gobernuaren laguntzaz antolatuta daude, kate horretan emititu aurretik *Atelier/Masterclass* delakoan burututako lanen mundu mailako estreinaldiak ere proiektatzen dira. Etorkizuneko zinemagileen lanei ahal den ikuspen handiena eman nahian, zinemaldiak bere bideoteka eta *Sales Office* bulegoa bitarteko gisa jartzen ditu.

### Sales Office

Donostiako Nazioarteko Zinemaldiak zinemgintzako profesionalen zerbitzurako Sales Office deritzon bulegoa jartzen du, bulego hau profesional hauek finantzaketa akordioak edota filmen ekoizpenak burutu ahalbidetzeko diseinatua dago, bere antolaketak giro lagunarteko eta egoki batean profesional ezberdinen arteko kontaktuak errazten dituelarik.

Sales Officek interneterako lotura, kabinadun bideoteka, proiekzio aretoak, bilera aretoak, informazioguneak eta argibideguneak eskaintzen ditu.

### Jaiak

Donostiako Zinemaldiak antolaturiko jaiak ekitaldi honetako beste ezaugarri bat dira. Gauero María Cristina Hotelan, Kontxako badiako diskoteketan, Aiete jauregian edota Miramar jauregian ospatu ohi dira, eta mundu osoko zinemako aktore, ekoizle, zuzendari eta kritikarien bilgune izaten dira.

Zinemaldia bisitatu duten aktore eta zuzendari ospetsuak
--------------------------------------------------------

### Aktoreak

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * + Gloria Swanson (1957)
	+ Kirk Douglas (1958)
	+ Audrey Hepburn (1958 eta 1964)
	+ Marlon Brando (1961)
	+ Imperio Argentina (1962)
	+ Lee Remick (1963)
	+ Deborah Kerr (1964)
	+ George Peppard (1965)
	+ Monica Vitti (1968)
	+ Sidney Poitier (1968)
	+ Elizabeth Taylor (1973)
	+ Fernando Rey (1973)
	+ Nicholas Ray (1974)
	+ Richard Burton (1974)
	+ Sophia Loren (1974)
	+ Gina Lollobrigida
	+ Harrison Ford (1977)
	+ Carrie Fisher (1977)
	+ Leslie Caron (1978)
	+ Jacqueline Bisset (1985)
	+ Louise Rainer
	+ Alberto Sordi
	+ Sydney Pollack (1993)
	+ Gregory Peck (1986)
	+ Glenn Ford (1987)
	+ Victoria Abril (1987, 1995)
	+ Vittorio Gassman (1988)
	+ Bette Davis (1989)
	+ Peter O'Toole (1990)
	+ Claudette Colbert (1990)
	+ Charlton Heston (1991)
	+ Anthony Perkins (1991)
	+ Lauren Bacall (1992)
	+ Robert Mitchum (1993)
 |     | * + Catherine Deneuve (1994 eta 2012)
	+ Mel Gibson (1995)
	+ Keanu Reeves (1995)
	+ Aitana Sánchez-Gijón (1995 eta 1999)
	+ Anthony Quinn (1995)
	+ Lana Turner (1995)
	+ Al Pacino (1996)
	+ Michael Douglas (1997)
	+ Catherine Zeta-Jones (1998)
	+ Jeremy Irons (1997)
	+ Dominique Swain (1998)
	+ Anthony Hopkins (1998)
	+ Jeanne Moreau (1998 eta 2006)
	+ John Malkovich (1998)
	+ Johnny Depp (1998)
	+ Antonio Banderas (1998, 2000, 2008, 2014 eta 2017)
	+ Ralph Fiennes (1999)
	+ Anjelica Huston (1999)
	+ Fernando Fernán-Gómez (1999)
	+ Vanessa Redgrave (1999)
	+ Michael Caine (2000)
	+ Robert de Niro (2000)
	+ Morgan Freeman (2000)
	+ Francisco Rabal (2001)
	+ Julie Andrews (2001)
	+ Warren Beatty (2001)
	+ Jessica Lange (2002)
	+ Bob Hoskins (2002)
	+ Dennis Hopper (2002)
	+ Isabelle Huppert (2003 eta 2016)
	+ Sean Penn (2003)
	+ Robert Duvall (2003)
	+ Charlize Theron (2003)
	+ Mark Wahlberg (2003)
	+ Woody Allen (2004)
	+ Annette Bening (2004)
	+ Jeff Bridges (2004)
	+ Cuba Gooding, Jr. (2005)
	+ Ben Gazzara (2005)
	+ Willem Dafoe (2005)
	+ David Hasselhoff (2006)
	+ Max von Sydow (2006)
 |     | * + Matt Dillon (2006)
	+ Brendan Gleeson (2006)
	+ Steve Buscemi (2006)
	+ Noomi Rapace (2007)
	+ Viggo Mortensen (2007 eta 2014)
	+ Liv Ullmann (2007)
	+ Colin Firth (2008)
	+ Ben Stiller (2008)
	+ Robert Downey Jr. (2008)
	+ Melanie Griffith (2008)
	+ Meryl Streep (2008)
	+ Qin Lan (2009)
	+ Brad Pitt (2009)
	+ Ian McKellen (2009)
	+ Naomi Watts (2009)
	+ Jimmy Smits (2009)
	+ Julia Roberts (2010)
	+ Javier Bardem (2010, 2012 eta 2019)
	+ Julie Delpy (2011)
	+ Clive Owen (2011)
	+ Frances MacDormand (2011)
	+ Glenn Close (2011 eta 2017)
	+ Pilar López de Ayala (2011)
	+ Daniel Brühl (2011)
	+ Sarah Polley (2011)
	+ Tom Hiddleston (2011)
	+ Michael Fassbender (2011)
	+ Richard Gere (2007, 2012 eta 2016)
	+ Susan Sarandon (1994 eta 2012)
	+ Ben Affleck (2012)
	+ John Travolta (2012)
	+ Benicio Del Toro (2012, 2014 eta 2015)
	+ Alan Arkin (2012)
	+ Luís Tosar (2012)
	+ Penelope Cruz (2012 eta 2019)
	+ Monica Bellucci (2012, 2016 eta 2017)
	+ Tommy Lee Jones (2012)
	+ Ewan McGregor (1996, 2001, 2012 eta 2016)
 |     | * + Dustin Hoffman (2012)
	+ Billy Connolly (2012)
	+ Carmen Maura (2013)
	+ Hugh Jackman (2013)
	+ Denzel Washington (2014)
	+ John Malkovich (2014 eta 2017)
	+ Orlando Bloom (2014)
	+ Charlotte Gainsbourg (2014)
	+ Jessica Chastain (2014)
	+ Emily Watson (2015)
	+ Tim Roth (2015 eta 2019)
	+ Sienna Miller (2015)
	+ Hugh Grant (2016)
	+ Sigourney Weaver (2016)
	+ Ethan Hawke (2016)
	+ Jennifer Connelly (2016)
	+ Ricardo Darín (2017, 2018 eta 2019)
	+ Arnold Schwarzenegger (2017)
	+ Alicia Vikander (2017)
	+ Danny DeVito (2018)
	+ Judi Dench (2018)
	+ Ryan Gosling (2018)
	+ Timothée Chalamet (2018)
	+ Juliette Binoche (2018 eta 2019)
	+ Robert Pattinson (2018)
	+ John C. Reilly (2018)
	+ Bradley Cooper (2018)
	+ Willy Toledo (2018)
	+ Chris Hemsworth (2018)
	+ Kristen Stewart (2019)
	+ Sam Neill (2019)
	+ Eva Green (2019)
	+ Donald Sutherland (2019)
	+ James Franco (2019)
	+ Laetitia Casta (2019)
	+ Catherine McCormack (2019)
	+ Gael García Bernal (2019)
	+ Valeria Golino (2019)
	+ Nina Hoss (2019)
 |

* Sofia Loren eta Richard Burton Hondarribiko Aireportuan.Sofia Loren eta Richard Burton Hondarribiko Aireportuan.
* Matt Dillon eta Lucía Jiménez aktoreak Donostiako Zinemaldian.Matt Dillon eta Lucía Jiménez aktoreak Donostiako Zinemaldian.
* Max von Sydow aktorea Donostiako Zinemaldian.Max von Sydow aktorea Donostiako Zinemaldian.
* Meryl Streep aktorea Donostiako Zinemaldian.Meryl Streep aktorea Donostiako Zinemaldian.
* Clive Owen aktorea Donostiako Zinemaldian.Clive Owen aktorea Donostiako Zinemaldian.
* Juan Diego Botto aktorea Donostiako Zinemaldian.Juan Diego Botto aktorea Donostiako Zinemaldian.

### Zuzendariak

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * + Federico Fellini (1957)
	+ Dino Risi (1957)
	+ Alfred Hitchcock (1958)
	+ Fred Zinnemann (1958)
	+ Stanley Donen (1967)
	+ Francis Ford Coppola (1969 eta 2002)
	+ Jean-Luc Godard
	+ King Vidor (1971)
	+ Anthony Mann
	+ Franco Zeffirelli
	+ Fritz Lang
	+ Robert Altman
	+ Howard Hawks (1972)
	+ François Truffaut
	+ Orson Welles (1973)
	+ Steven Spielberg (1974)
	+ Luis Buñuel (1977)
	+ Carlos Saura (1977)
	+ Josef Von Sternberg
	+ Nikita Mikhalkov (1977)
	+ Pedro Almodóvar (1980, 1996 eta 2004)
	+ François Truffaut (1981)
	+ Samuel Fuller (1981)
 | * + Sergio Leone
	+ Roman Polanski (1988)
	+ Oliver Stone (1986, 1994, 2012 eta 2016)
	+ Krysztof Kielowski (1994)
	+ Bernardo Bertolucci (1994 eta 2000)
	+ Pilar Miró (1995)
	+ Sam Peckinpah
	+ Joseph L. Mankiewicz
	+ Ethan Coen
	+ Bertrand Tavernier (1996 eta 2016)
	+ Terry Gilliam (1998 eta 2005)
	+ Kathryn Bigelow (2000)
	+ Bryan Singer (2000)
	+ Baz Luhrmann (2001)
	+ Bong Joon-Ho (2003)
	+ Claude Chabrol (2005)
	+ Abel Ferrara (2005)
	+ John Boorman (2006)
	+ Im Sang-soo (2006)
	+ Roberto Benigni
	+ David Cronenberg (2007)
	+ Wayne Wang (2007)
	+ Michael Winterbottom (2008)
 | * + Atom Egoyan (2009)
	+ Lu Chuan (2009)
	+ Johnnie To (2009)
	+ Quentin Tarantino (2009)
	+ Peter Mullan (2010)
	+ Julie Delpy (2011)
	+ Kim Ki-duk (2011)
	+ Hirokazu Koreeda (2011)
	+ Sarah Polley (2011)
	+ Michel Hazanavicius (2011)
	+ Alan Arkin (2012)
	+ Alex de la Iglesia (2013)
	+ Juanma Bajo Ulloa (2013)
	+ Juan Antonio Bayona (2012 eta 2013)
	+ Juanba Berasategi (2013)
	+ Todd Haynes (2017)
	+ Christine Vachon (2017)
	+ Agnés Varda (2017)
	+ Wim Wenders (2017)
	+ Carlos Saura (2017)
	+ Alfonso Cuarón (2018)
	+ Neil Jordan (2019)
	+ Roger Michell (2019)
 |

  

* John Boorman zuzendaria Donostiako Zinemaldian.John Boorman zuzendaria Donostiako Zinemaldian.
* Woody Allen zuzendaria eta Chloë Sevigny aktorea Donostiako Zinemaldian.Woody Allen zuzendaria eta Chloë Sevigny aktorea Donostiako Zinemaldian.
* Alejandro González Iñárritu zuzendaria Donostiako Zinemaldian.Alejandro González Iñárritu zuzendaria Donostiako Zinemaldian.

Sariak
------

Sail Ofizialean, hurrengo sari hauek banatzen dituzte (zinemaldiko sari nagusiak):

* Urrezko Maskorra film onenari.
* Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra.
* Gizonezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra.
* Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra.
* Epaimahaiaren Sari Berezia.
* Epaimahaiaren Saria argazkigintza onenari.
* Epaimahaiaren Saria gidoi onenari.

Sail ofizialetik kanpoko sariak:

* Kutxa - Zuzendari Berriak saria.
* Publikoaren TCM saria.
* Euskaltel Gazteriaren saria.
* Horizontes saria
* TVE Beste Begirada saria.
* Zinema Mugimenduan saria.
* Zinema Ikasleen Nazioarteko Topaketa saria
* Fipresci saria.
* Signis saria.
* Gipuzkoako Odol-emaileen Elkartearen Elkartasun Saria.
* Sebastiane saria

### Sari Ofizialak

#### Urrezko Maskorra

Sakontzeko, irakurri: «Urrezko Maskorra»
#### Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra

Sakontzeko, irakurri: «Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra»
#### Donostia Saria

Sakontzeko, irakurri: «Donostia Saria (Zinemaldia)»

|  |  |
| --- | --- |
| * Gregory Peck (1986)
* Glenn Ford (1987)
* Vittorio Gassman (1988)
* Bette Davis (1989)
* Claudette Colbert (1990)
* Anthony Perkins (1991)
* Lauren Bacall (1992)
* Robert Mitchum (1993)
* Lana Turner (1994)
* Susan Sarandon eta Catherine Deneuve (1995)
* Al Pacino (1996)
* Michael Douglas, Jeremy Irons eta Jeanne Moreau (1997)
* Anthony Hopkins eta John Malkovich (1998)
* Fernando Fernán Gómez, Vanessa Redgrave eta Anjelica Huston (1999)
* Michael Caine eta Robert de Niro (2000)
* Francisco Rabal, Warren Beatty eta Julie Andrews (2001)
* Jessica Lange, Bob Hoskins eta Dennis Hopper (2002)
* Isabelle Huppert, Sean Penn eta Robert Duvall (2003)
 | * Woody Allen, Annette Bening eta Jeff Bridges (2004)
* Willem Dafoe eta Ben Gazzara (2005)
* Max von Sydow eta Matt Dillon (2006)
* Richard Gere eta Liv Ullmann (2007)
* Meryl Streep eta Antonio Banderas (2008)
* Ian McKellen (2009)
* Julia Roberts (2010)
* Glenn Close (2011)
* Ewan McGregor, Tommy Lee Jones, Oliver Stone, John Travolta eta Dustin Hoffman (2012)
* Carmen Maura eta Hugh Jackman (2013)
* Denzel Washington eta Benicio del Toro (2014)
* Emily Watson (2015)
* Sigourney Weaver eta Ethan Hawke (2016)
* Ricardo Darín, Monica Bellucci eta Agnès Varda (2017)
* Hirokazu Koreeda, Danny DeVito eta Judi Dench (2018)
 |

Egoitzak
--------

Victoria Eugenia antzokiaren aurrealdea.
Maria Cristina hotelaren ikuspegia Okendo plazatik.
Zinemaldia Donostiako hainbat lekutan garatzen da. Antolakuntzaren bulegoak Victoria Eugenia antzokian kokatzen dira, eta urtez osoz irikiak daude: Zinemaldiaren arduradunak urteko hamabi hilabeteetan zehar datorren ekitaldia antolatzen egon ohi dira. Proiekzioak honako leku hauetan izaten dira:

* Kursaaleko Auditorium eta Biltzar Jauregia

Auditoriumean Sail Ofizialeko filmak proiektatzen dira eta inauguraketa jaiak, amaiera eta sari-emate ekitaldiak ospatu ohi dira. Ganbera aretoan Zabaltegiko filmak proiektatzen dira, bai eta beste zenbait proiekzio berezi ere. Kursaaleko Balioaniztun Aretoetan Sales Office eta beste informaziogune bulegoak kokatzen dira.
* Victoria Eugenia antzokia

1999. urterarte Zinemaldiaren egoitza nagusia izan zen. 1953. urtetik aurrera bertatik nazioarteko zinemaren izar nagusiak igaro dira.
* Principal antzokia

Hiriko antzoki zaharrena da, 1843an sortua, Zinemaldiko zenbait proiekzio beregan hartu ohi ditu.
* Maria Cristina hotela

Nahiz eta Zinemaldiaren berezko gune bat ez izan, Zinemaldira datozten izarrei ostatu emateak soilik, interes eta garrantzi bereziko toki bilakatzen du. Bere luxuzko gela eta egongeletatik azken garaietako nazioarteko zinemagintzako pertsonaia nagusienak igaro dira.
* Principe zinemak

Donostiako Alde Zaharreko Zuloaga plazan kokatzen da, San Telmo museoarekin parez-pare. Areto honetan dokumentalak, prentsarako emanaldiak eta ikuslegoari irekiak dauden beste hainbat filma izan ohi dira.
* Anoetako belodromoa

1986ko ekitaldian Oliver Stone zuzendariaren *Salvador* filma belodromoan jendaurrean eta pantaila erraldoian proiektatu zen lehenbiziko filma izan zen, hortik aurrera jada gaur egun ohitura den belodromoko proiekzioen usadioari hasiera eman zitzaion.
* Tabakalera

2015eko irailean bere ateak ireki zituenetik, kultura garaikideari eskainitako zentroak Zabaltegi-Tabakalera, Zinema ikasleen nazioarteko topaketa eta beste hainbat proiekzio eta topaketa hartu izan ditu bere bi zinema aretoetan.

Hiru gune hauetaz gain, Zinemaldian zehar hiriko zinema areto gehienetan ekitaldiko sail ezberdinetako filma ezberdinak proiektatzen dira. Moru honetara, gura duen edozein hiritarrek Zinemaldiko filma guztietaz gozatu ahal dezakelarik.

Zinemaldiko zuzendariak
-----------------------

* Luis Gasca (1977, 1981-1983)
* Diego Galán (1986-1989)
* Manuel Peréz Estremera (1990-1994)
* Diego Galán (1995-2000)
* Mikel Olaziregi (2001-2010ko abenduaren 31a)
* José Luis Rebordinos (2011ko urtarrilaren 1a-gaur egun)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Nazioarteko Zinema Ekoizleen Federazioaren webgunea
2. ↑    *San Sebastián Film Festival (1958).*  Internet Movie Database (Noiz kontsultatua: 2008).
3. ↑  www.imdb.com
4. ↑  Javier Bardem - Donostia-San Sebastián International Film Festival
5. ↑  Berria: Artista artisautzat jo zuten[*Betiko hautsitako esteka*]
6. ↑  Berria: Zinemaldia 2009[*Betiko hautsitako esteka*]
7. ↑  Melinda & Melinda filmaren webgune ofiziala
8. ↑  Berria: Roberto Benigni, iristen azkena[*Betiko hautsitako esteka*]
9. ↑  Berria: 'The other man' filmarekin hasiko da gaur Zinemaldia[*Betiko hautsitako esteka*]
10. ↑  El País espainiar egunkarian argitaratutako berria. gaztelaniaz, 2008ko maiatzaren 30a.
11. ↑  Zinemaldiaren inaugurazio ekitaldia lau aldiz eten dute gaixo dauden presoen aldeko oihuekin. 2016ko irailaren 16, Berria.info
12. ↑  Preso gaixoen aldeko oihuek eten egin dute Zinemaldiaren hasiera. Inaugurazio ekitaldia 5 minutu etenda egon da, hiru pertsonak ETAko preso gaixoen alde eta Zubietako erraustegiaren aurka egindako oihuak direla eta. 2016ko irailaren 19a, eitb.eus
13. ↑  www.cinissimo.com
14. ↑  Diario Vasco: El cine vasco oficializa su presencia en el Zinemaldia con una sección propia
15. ↑  La Vanguardia: Imanol Uribe recibe el primer Premio Zinemira en San Sebastián[*Betiko hautsitako esteka*]
16. ↑  Deia: Cine latino en el Zinemaldia [*Betiko hautsitako esteka*]
17. ↑  Berria: Begirada komediari[*Betiko hautsitako esteka*]
18. ↑  EiTB: Belodromoa 3Dko areto inprobisatu bihurtuko da behin-behinean[*Betiko hautsitako esteka*]
19. ↑  Europa Press: El director Lluís Miñarro presidirá el jurado del VIII Encuentro Internacional de Escuelas de Cine del 57 Zinemaldia
20. ↑  Diario Vasco: La ocupación de las salas de cine en el Zinemaldia alcanzó el 76%
21. ↑  **(Gaztelaniaz)**MARAÑA SANCHEZ, Félix.- *Gasca Burges, Luis : San Sebastián y la imagen* Auñamendi Eusko Entziklopedian[kontsulta data: 2021-07-06]

Ikus, gainera
-------------

* Nazioarteko zinemaldien zerrenda
* Euskal Herriko zinemaldiak
* Euskal Zinemaren Irizar saria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |

* Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren webgune ofiziala  **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)**
* Donostiako Nazioarteko Zinemaren eguneroko jarraipena Berria.info egunkarian
* FIAPF erakundearen A mailako sailkapenan dauden mundu osoko zinemaldiak **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622423
* Commonscat Multimedia: San Sebastian International Film Festival

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124988522
* SUDOC: 167595792

 |

* Wd Datuak: Q622423
* Commonscat Multimedia: San Sebastian International Film Festival


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Donostia | Donostiako urteroko kultura jaialdi eta ekitaldiak | Donostia |
| Surfilm Festibal · Zinemaldia · Musika Hamabostaldia · Beldurrezko Astea · Literaktum · Jazzaldia · Giza eskubideen Zinemaldia · Film laburren lehiaketa |

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**