recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Domingo Elizondo Cajén** (Aribe, 1848ko azaroaren 14a - Iruñea, 1929ko urriaren 13a) euskal ongile eta enpresaburu izan zen.

Biografia
---------

Antonio Arostegi Ariben jaio zen 1848ko azaroaren 14an. Bere aita Nafarroako Gorputz Frankoetako ofiziala izan zen, eta karlisten aurka borrokatu zen Lehenengoan, Zazpi Urtekoetan (1833-1840) eta Hirugarren Karlistadan (1872-1876) borrokatu zitzaiena. Gaztea zela Argentinara emigratu zuen, eta han ahalegin handiz eta urte gutxiren buruan dirutza handia lortu zuen. Buenos Airesen, harreman zuzena nuen emigratutako hainbat lagunekin, tartean Antonio Arostegi edo Ziriako Morea. Ohitura zen emigratu dirudunek beren diruarekin beren jaiotza-herriak garatzen laguntzea, eskolak, elizak edo iturriak eraikiz. Hala, Garraldako 1898ko sutearen ondoren, non ia etxe guztiak kiskalita eta suntsituta geratu ziren, haietako batzuk lanean aritu ziren. Domingo Elizondok buztinezko teilak zituzten etxeak eraikitzen lagundu zuen (ordura arte buztinezkoak ziren, eta horrek sua zabaltzen lagundu zuen) eta Antonio Arostegik iturri bat eta garbitoki bat eraiki zituen. Arostegik, gainera, bertako eliza eta eskola eraikitzen lagundu zuen urte batzuk geroago.

1890 inguruan itzuli zen Nafarroara, eta beste bazkide batzuekin enpresa batzuk sortu zituen, nahiz eta ahalegin handiagoa egin zuen energia hidroelektrikoa ekoizten zuen *El Irati, S.A.* enpresan, bai eta Iruñea-Aoiz-Zangoza trenbide elektrikoa ustiatzeko eta Iratiko basotik egurra ateratzeko ere. Industria horiek bultzada handia eman zioten Agoizko eskualdeari, eta, hainbesteraino, esaten zen 1911n eraikiko zuela Nafarroako lehen herri industriala. Garai hartan hasi zen bere eragina gauzatzen Zangozako merindade osoan, eta lehen omenaldiak jaso zituen Nafarroan. 1915ean aurkeztu zen foru diputatu izateko hauteskundeetara, independenteek, kontserbadoreek, liberalek eta errepublikanoek lagunduta, Gabriel Zabaleta Arbeloa karlistaren aurka. Hauteskunde-kanpaina oso gogorra izan zen, elkarri derrigortzeak leporatu baitzizkioten, baina Elizondok irabazi zuen, hirurehun boto baino gutxiagoko aldearekin. Karguaz jabetu eta handik bi hilabetera, Pedro Uranga Esnaolarekin batera, proposamen bat aurkeztu zien gainerako diputatuei Foru Aldundiaren funtzionamendua erreformatzeko, bilkurak publikoak eta barne-araudi baten araberakoak izan zitezen. Hala ere, proposamena atzera bota zuten, eta bi diputatuek dimisioa aurkeztu zuten, eta horrek krisi larria eragin zuen korporazioan.

Iratiko Trenbide Elkarteko zuzendaritza-batzordeak omenaldia egin zion 1925ean, eta, hiru urte geroago, laurogei urte betetzean, beste omenaldi bat jaso zuen, non Nafarroako seme kutun izendatu zuten. Hala ere, uko egin zion Iratiko markesaren titulua onartzeari, Alfontso XIII.ak eskaini ziona.

Erreferentziak
--------------

* «Domingo Elizondo Cajén | Real Academia de la Historia» *dbe.rah.es* (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q71541703
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5454713
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 38321
* GEN: 8688
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q71541703
Nomenklatura zoologikoan, **espezie tipoa** (*Species typica*) genero edo azpigeneroari iraunkorki loturik dagoen espeziea, espezimen biologiko tipoa duena. Talde supragenerikoetan, genero tipoarena antzeko kontzeptua da. Botanikan antzeko kontzepturik izan ez arren, batzuetan zoologiatik hartzen dute mailegu moduan. Izan ere, botanikan genero baten tipoa espezimena da (edo, inoiz edo behin, ilustrazio bat).

Kontzeptua Pierre André Latreillek asmatu zuen.

Adibidez, *Monacha* barraskilo-generoaren espezie tipoa *Monacha cartusiana* da. Generoa Hygromiidae familian dago eta familiaren genero tipoa *Hygromia* da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   International Commission on Zoological Nomenclature.  (1999). *International Code of Zoological Nomenclature, Fourth Edition, adopted by the International Union of Biological Sciences.* .
2. ↑  *International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants* (ICN) 10.1, 8.1 eta 10.4 artikuluak
3. ↑   Dupuis, Claude.  (1974). «Pierre André Latreille (1762–1833): the foremost entomologist of his time» (PDF) *Annual Review of Entomology* 19: 1–14. doi:10.1146/annurev.en.19.010174.000245..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q252730
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85139125

 |

* Wd Datuak: Q252730
**Domingo Agripino de Goicuria y Cabrera**, (La Habana, 1805eko ekainak 23 - Ibid, 1870eko maiatzak 7), Kubako militar eta ingeniari bat izan zen, Kubaren independentziaren aldeko lehen borrokalarietako bat.

Biografia
---------

Goicuria Bizkaiko familia aberats batekoa zen, azukre landaketen jabea. 7 urterekin Bilbora bidali zuten eskolara, eta ondoren Coruñara. Ondoren, Britainia Handian, Frantzian eta Estatu Batuetan ikasi zuen.

Kubara itzultzean, Espainiako Koroaren aurka zegoen matxinada kubatarraren mugimendu hasiberriari atxikitzen zaio, baita esklabo beltzen askatasunaren aldeko kausa abolizionistari ere.

Gai honi buruz, 1844an, gobernu kolonialak, kolonizatzaile zuriak ekartzea proposatzen du, honela, esklabo beltzak ekartzeko beharra murrizteko, Asturias eta Galizian, Kubara bidaltzen dituen 2000 artisau eta nekazari elkartzea lortzen du.

Independentziaren aldeko mugimenduaren alde, 19.000 peso biltzen ditu Kuban, eta New Yorkera bidaltzen ditu, Narciso Lópezen alde, "Creole" ontzia hornitzeko. Creole-n 610 gizonez osatutako talde bat New Orleansetik abiatzen da eta 1851ko maiatzaren 19an Kubako Cardenasen lehorreratzen da.

Han espainiar tropei aurre egin zieten, garaituak izan zirelarik, eta Narciso López 1851ko irailean exekutatua izan zen; Goicuria preso hartu eta Sevillara deportatua izan zen. 1854an, beste saiakera bat prestatzen da, Goikuriak armak eta munizioak erosi zituelarik, lehorreratzea Pinton egin zen, eta, berriz ere, saiakera indargabetua izan zen.

Estatu Batuetan erbesteratu zen, Hamar Urteko Gerrako garairik bortitzenean Goikuriak Kubako Errepublikarekin harremanak ezarri zituen, honen presidentea Carlos Manuel de Céspedes zelarik, eta Manuel de Quesada indar iraultzaileen buruzagi nagusia. Céspedesek Goicuriari eskatzen dio Mexikoren babesa eta laguntza lortzeko.

Baina 1870ean, ontziratzera zihoala, Caballero de Rodas jeneral espainiarrak Cayo Guanajan harrapatu zuen, Camagüey uhartedian. Goicuria Habanara eraman zuten, eta bertan epaitu eta heriotza zigorra ezarri zioten traizioagatik. Garrote vilaren bidez burututako epaia EL Príncipe gotorlekuan exekutatu zen. 64 urte zituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16492061

 |

* Wd Datuak: Q16492061
**Ergino** Buzige erregina eta Orkomenoko Klimeno erregearen semea zen. Tebas hiriaren aurka joan zen miniasen buru Menezeoren auriga zen Perieresek bere aita Poseidon jainkoaren omenezko jai batean hil ondoren.

Istorioa
--------

Tebastarrak garaitu ondoren, hauekin su-eten bat adostu zuen, honen bidez, tebastarrak urtean 100 behi hogei urtez ordaintzera konprometitzen zirelarik. Baina urte batzuk beranduago Heraklesek Erginok bidalitako gizonekin topo egin zuen, zergaren ordainketa jasotzera zihoazenak, eta sudurra eta belarriak moztu zizkien, lepoan zintzilikatuz, eta Erginori zerga bezala eramateko agindu zien. Honek, haserre, Tebasen aurkako espedizio militar bat antolatu zuen, eta Tebasko erregea zen Kreonte Erginori kalteak ordaintzera zihoanean, Herakles tebastarren buru jarri zen eta miniasak garaitu zituen, Ergino bere eskuekin akabatuz. Beste tradizio baten arabera, Ergino ez zen borrokan hil, baizik eta Heraklesekin minias herriek kobratzen zutenaren zerga bikoitza ordaintzera konprometitzen zen konbenio bat adostu zuela.

Argonauten espedizioan parte hartu zuen, eta Argo ontziaren pilotua izan zen Tifis hil ondoren. Lemnosko jokoetan lasterketa irabazi zuen uharteko emakumeek, oraindik gaztea izan arren ile zuria izateagatik iseka egiten zioten arren. Batzuetan, Ergino hau Poseidon jainkoaren seme eta Mileton jaioa bezala aipatzen da.

Familia
-------

Bere semeak Agamedes eta Trofonio izan ziren, biak arkitektoak, adostasun argirik ez dagoen arren, Agamedesen aita bezala Apolo, Zeus eta Poseidon jainkoak aipatzen baitira. Era berean, bere ama edo emaztea Epikaste izango litzateke, honekin Trofonio (bere anaia izango ez litzatekeena) eta Zertzion izano zituelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Klimeno** | **Orkomenoko erregea** | Ondorengoa**Trofonio** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1294873
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 203335386
* SUDOC: 130277916

 |

* Wd Datuak: Q1294873
**Eufemo** greziar mitologiako pertsonaia bat da, Poseidon, itsasoetako jainkoaren semea. Bere ama Europa izan zen, baina ez Zeusek liluratu zuena, baizik eta Titio erraldoiaren alaba. Esaten denez, Orionen alaba Oris edo Eurotasen alaba Mazionitze ere izan zen.

Botereak
--------

Igarle ahalmenak zituen, eta, gainera, uren gainean oinez ibiltzeko gai zen, bere aitak eman zion boterea.

Historia
--------

Esaten denez, bere bizitokia Foziako Panopeus, Beoziako Hyria edo Lakoniako Taenarum zen. Lemnoseko emakume batekin (Malitxa, Malatxe edo Lamatxe) Leukofanesen aita izan zen. Argonauten bidaian parte hartu zuen, non lemazain bezala lan egin zuen. Argo ontzia Sinplegadeen aurrean zegoenean, uso bat askatu zuen, eta arrokak txoriaren gainean ixten saiatu zirenean, isatseko lumak baino ez zizkioten erauzi, eta, beraz, une hori, argonautek, azkar igarotzeko probestu zuten, ia arriskurik gabe. Libiako kostaldera eta Tritonis aintzirara eramanak izan zirenean eta, arrakastarik gabe, itsasoranzko irteera baten bila ari zirenean, Triton jainkoa (edo, beste egile batzuen arabera, adibidez Pindaro, jainkoaren giza irudikapena izan zen, Euripilo izenekoa) agertu zen, eta Eufemo bidea zein zen galdetzera ausartu zen. Euripilo edo Tritonek erakutsi zion, eta, gainera, lur koxkor bat eman zion, bere ondorengoei, Libian errege izatea ahalbidetu ziena, Medeak iragarritakoa betez: egunen batean Libia gobernatuko zuen. Hau, Battus Therakoak, Eufemoren 17 belaunaldi beranduagoko ondorengoak Zirene sortu zuenean gertatu zen.

Beste pertsonaia batzuk
-----------------------

Badago beste Eufemo bat, Troezenusen semea. Traziako Zikoien buruzagi bat zen, troiarren aliatuak, eta Iliadako II. liburuan aipatua da.

Erreferentziak
--------------

Honako hauek aipatzen dute:

* Apolonio Rodaskoa
* Higino

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q749123

 |

* Wd Datuak: Q749123
***Domingo Garat* pastorala** Frantxoa Casetek idatzitako lana da, 2019ko uztailaren 28an taularatuta. Pagola herriko lagunek plazaratu zuten. Egileak berak ere hartu zuen parte antzezpenean. Bigarren antzezpenean, abuztuaren 4an, hiru mila pertsona bildu ziren emankizuna ikusteko. Hirugarren antzezpen bat ere egin zen, Saran, abuztuaren 31n.

Ezaugarriak
-----------

Lanak hogeita lau jelkaldi ditu baina ikuskizunak, bere taula jokoekin, bertsoka, kantuak eta Satanen dantza-jauziekin, hiru ordu eta erdiko iraupena ez zuen gainditu; normalean, pasatoralak oso luzeak dira. Pastoralak Garat anaien (Dominique Garat Hiriarte eta Dominique Joseph Garat) historia azaltzen du.

Domingo Garat
-------------

Frantziako Iraultzaren garaiko politikaria izan zen Domingo Garat. Bordelen abokatu izan zen, eta han Bordelen, esklabutzarako, salerosketarako erabiltzen zituzten beltzen defendatzaile gisa agertu zen. Euskal probintzien eskubideak urratzearen kontra aritu zen, baina administrazio diseinu berriaren alde bozkatu; hala ere, euskaldunak eta biarnesak elkartzen zituen Pirinio Apaletako departamenduaren kontra egin zuen. Paristik itzulitakoan Uztaritzeko alkate izan zen, eta hil arte euskal kultura eta tradizioak babestu zituen. Ipar Euskal Herriko intelektual handia izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus gainera
------------

* Pastoral
* Dominique Garat Hiriarte
* Dominique Joseph Garat

Kanpo estekak
-------------

* Eguzkiak euria irauli egin zuen. Allande Sokarros, Berria, 2019/07/30.
* Pastoralaren argazkien bilduma.
* Prestaketen bideoa Kanalduden
* Domingo Garat Pastoralaren bideo laburpena (André Lasca, Sara, 2019-08-31). Youtube
* Domingo Garat pastorala Joseba Aurkenerenaren artikulua kazeta.eus-en, 2019-08-30.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85965634

 |

* Wd Datuak: Q85965634
Hal Blaine bateriajolea 1995ean. Lan askotan hartu du parte.
**Estudioko musikari** edo **Saioko musikaria** aktuazio bat edo zuzenean jotzeko kontratatua izan den musikaria da. Diskoak grabatazeko kontratatua izan daiteke, grabatzen ari den taldeko berezko partaidea izan gabe. Kontzeptua oso ohikoa da gaur egungo musikan (rock, jazz, country edo pop) baina musika klasikoan ere erabiltzen dira. Badira ere **Estudioko banda**k.

Egungo estudioko musikariak
---------------------------

Musikari profesionalak izaten dira eta, zenbait kasutan, grabazio-estudio zehatz batekin lan egiten dute. Oso musikari malguak izaten dira eta lan taldean moldatzeko gai izan behar dira: askotan elkar ezagutzen ez diren musikariekin lan egin behar baitute. Kontratuak, ordea, oso desberdinak izaten dira: ordu batzuetatik hilabetetara.

Musikari hauek oso egoera desberdinetan aritzen dira:

* Talde batean baxa bat dagoenean
* Iragarkien musika egiteko
* Filmen soinu bandetan lan egiteko
* Talde batean normalean ez dauden soinuak sartzeko
* Antzerki taldeetan

Estudioko musikariak
--------------------

Asko dira. Hona hemen adibide batzuk:

* Steve Gadd (1.392 album)
* Bernard Purdie (855 album)
* Larry Carlton (1.104 album)
* Anthony Jackson (901 album) ​
* Leland Sklar (833 album)
* Harvey Mason (1.430 album) ​
* David Hungate (892 album)

Estudioko bandak
----------------

Asko dira, batzuk oso ezagunak. Hona hemen talde batzuk:

* The Nashville A-Team (Nashville, 1950–1960 hamarkadetan)
* The Wrecking Crew (Los Angeles, 1960–1970 hamarkadetan)
* The Funk Brothers (Detroit, 1960–1970 hamarkadetan)
* MFSB (Filadelfia, 1970. hamarkadan)
* The Hillside Singers (1970. hamarkadan)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10666486
* Commonscat Multimedia: Session musicians

---

 |

* Wd Datuak: Q10666486
* Commonscat Multimedia: Session musicians
**Euskal Herriko Alderdi Sozialista** (**EHAS**) Euskal Herriko alderdi politiko abertzale eta sozialista bat izan zen; Hegoaldeko EASek (Eusko Alderdi Sozialista, 1974ko abenduan sortua) eta Iparraldeko HASek (Herriko Alderdi Sozialista, 1974ko martxoan sortua) bat egitetik sortu zena (1975). Euskal Herri osoan finkatu zen; Iparraldeko eta Hegoaldeko taldeak Buru Bateragilearen bitartez zeuden lotuta.

Helburu gisa euskal estatu sozialista, independentea, bateratua eta euskalduna aldarrikatu zuen eta Euskal Herriko bazter guztietara, iparraldera eta hegoaldera, zabaldu zuen bere jarduera. ETA militarraren inguruko kideek eta hurbilekoek osatu zuten alderdiko lehen gune nagusia Hego Euskal Herrian eta Enbatako kide ohi batzuek Ipar Euskal Herrian.

1975. urteko udan Koordinadora Abertzale Sozialista bultzatu eta sortu zuen EHASek, LAIA eta ETA politiko-militarrarekin batera, eta 1977ko uztailean desegin zen Hego Euskal Herriko EHAS, Eusko Sozialistak taldearekin batera, HASI (Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea) alderdia osatzeko.

Ipar Euskal Herriko EHAS alderdiak, Battitta Larzabal, Manex Goihenetxe eta Jean-Louis Davant ziren buruzagi nagusiak. 1979. urtera arte jarraitu zuen bere jardunean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3755622
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 291973567
* SUDOC: 160352762
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 9474

 |

* Wd Datuak: Q3755622
**Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokia** eskubide zibil eta politikoen babeserako eta bere urraketen salaketarako gobernuz kanpoko erakunde bat da. Euskal Herri mailan giza eskubideen esparruan lan egiten duten beste erakunde batzuk bultzatua sortu zen ekimena da, hala nola TAT (Torturaren Aurkako Taldea), *Etxerat* (euskal espetxeratuen senitartekoen erakundea), *Eskubideak* (euskal abokatuen erakundea) eta *Gurasoak* (errepresio poliziala jasan duten gazteen gurasoen elkartea), nazioarte mailan haien lana bideratzeko helburuarekin. Bi norabideko lana, beraz, Euskal Herrian sortzen diren salaketak nazioartera bideratu eta nazioarte mailan jasotako gomendioak eta salaketak Euskal Herrian hedatzen lagundu.

Behatokiaren helburua Nazioarteko Erakunde, Gobernuz Kanpoko Erakunde eta giza eskubideen arloan aritzen diren talde aditu eta espezializatuekin interlokuzio zentro bat eratzea izango da, eskubide zibil eta politikoen bortxaketa ezagutzera emateko modu orokor eta berezituan. Bestalde, Behatokiak nazioarteko instantzia eta auzitegien aurrean egingo du lan, oinarrizko eskubideen urraketa baten zantzuari erantzunez, eta Espainiako eta Frantziako instantziek horiek bermatu ez dituztenean.

Hau guztiarekin batera, oinarrizko eskubideen urraketa ematean horren inguruko informazioa kaleratzea eta ezagutaraztea izango da Behatokiaren lana; horrela, giza eskubideen babes, sustapen eta bermatzearen alde erabilgarria da bere helburu gorena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257474

 |

* Wd Datuak: Q12257474
**Euriko** (gotikoz: *Aiwareiks*; c. 440-484) bisigodoen erregea izan zen (bere anaia Teodoriko II.a hil ondoren) 466tik 484 arte. Teodoriko I.aren semea zen eta bere anaia Alariko II.a izan zen bere ondorengoa. Ragnagildarekin ezkondu zen, Meroveo frankoen erregearen ustezko alaba.

Eurikoren erregealdia, Erromatar Inperioaren mendebaldeko zatiaren gainbeheraren amaieran izan zen, Romulo Augustulo azken enperadorea tronutik kendua izan zenean, 476an. Bisigodoek foedus bat sinatu zuten Erromarekin 418an, honi dagokionez, Inperioaren federatu bihurtu zirelarik, eta Galiaren hegoaldean ezartzen utzi zitzaien. Errege honek, bisigodoen erresuma independente bihurtu zuen, aurreko mendekotasuna ezeztatuz.

Galia eta Hispaniako lurralde ezberdinak bereganatu zituen. Galian, franko eta saxoien aurka borrokatu zuen. Une horretan, bere erresuma izan zen Europako erresumarik boteretsuena, baita eragin gehien zuena ere. Bere gortea Tolosan zegoen, nominalki, baina, Arlesen. Gaur egun hiriburutzat hartzen denaren maila, batez ere Tolosak izan zuen. Espainiar historiografiak Tolosako Erresuma bezala aipatzen du, eta Iberiar Penintsularen lurralde handi bat hartzen zuen, (Galizia aldea izan ezik, sueboek kontrolatzen zutena), eta Rhinetik mendebaldera eta Loiratik hegoaldera zegoen Galiaren zati handi bat.

Talentu politiko handia erakutsi zuen erregea izan zen. Zuzenbide bisigodoaren gorputz legal bat argitaratu zuen, *Codex Euricianus* edo Eurikoren Kodea. Arriano sutsua ere izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *180. arauaː Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Germaniar jatorriko pertsona-izenak.* .

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Teodoriko II.a** | **Bisigodoen erregea**466-484 | Ondorengoa**Alariko II.a** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Euriko*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217620
* Commonscat Multimedia: Eurico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 232263672
* BNE: XX856344
* GND: 102387419
* LCCN: n88227004
* SUDOC: 103954872
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 5373
* DBE: url
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q217620
* Commonscat Multimedia: Eurico
Bidalketa-agindua edo entregatze-agindua kontsignatario baten dokumentua da. Dokumentu honen bidez, jabe batek edo bere agenteak salgaiak garraiatzeko agindua ematen du. Oro har, idatzizko eskaerari esker, salgaiak zuzenean biltegira, garraiolarira edo ohiko merkataritza-gaietan biltegiko ordainagiriak edo ontziratze-fakturak jasotzen dituen beste pertsona batengana eraman daitezke.

Merkataritza Kode Uniformearen arabera (Uniform Commercial Code, UCC), entrega-agindu batek hau adierazten du: "ondasunen jabe batek ondasunen jabe den pertsona bati emandako agindua (garraiolariari edo biltegiratzeari dagokiona), ordenaren arabera izendatutako pertsona bati salgaiak entregatzeko pertsona horri zuzentzen zaiona.

Ikus hauek ere
--------------

### Jaulkitzaile

Jaulkipena egiten duen pertsona edo erakundea.

### Garraio-kudeatzaile

Salgaiak garraiatzeko behar diren izapide administratiboak eta logistikoak egiteaz arduratzen den pertsona fisikoa edo juridikoa; bereziki, portuetan eta aireportuetan aritzen da.

### Titulu (jabetza)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Müller, Wolfgang.  (1995). *Das U.S.-amerikanische Leasingrecht nach Art. 2A Uniform Commercial Code.*  doi:10.1007/978-3-322-92406-3. (Noiz kontsultatua: 2020-11-12).

Kanpo-loturak
-------------
**Elizabeth Lada** (AEB, XX. mendea) astronomo estatubatuarra da, izar-kumuluen eta hodei molekularren azterketan espezializatua.

Biografia
---------

### Hezkuntza

1983an, fisikako gradua lortu zuen Ladak, Yale Unibertsitatean, eta astronomiako doktoretza, Texasko Unibertsitatean, 1990ean. Floridako Unibertsitateko astronomia-irakaslea da. Hiru urte eta erdi urte eman zituen doktoratu ondoko ikertzaile gisa Marylandeko Unibertsitateko Astrofisikako Smithsoniar Zentroan, eta gero 3 urte Hubble bekadun gisa.

### Ikerketa

Inguruneak izarrak eta planetak eratzeko prozesuan nola eragiten duen ulertzea da Ladaren ikerketaren ardatza. Bereziki, hodei molekularren barruan txertatutako izar gazteen jatorria, propietateak, bilakaera eta helmuga aztertzen ditu. Horren barruan sartzen dira disko zirkunestelarren, protoplanetarioen, Hasierako Masa Funtzioaren ikerketen, Izarrak Eratzeko Tasen ikerketen eta izarrak eratzen dituzten hodei molekularren propietate fisikoen ikerketen eraketa, bilakaera eta bizitza erabilgarria. Ladaren lana izarrak sortzeko tokiko inguruneetan kontzentratu da, baina galaxiako eta Magallaesen Hodei Handiko ingurune urrunagoetan izarrak nola sortzen diren aztertzeko ere zabaldu da. Espezializazio-arloak: Izarren eraketa, gehitutako clusterrak, NMF hodei molekularrak eta disko zirkunestelarrak.

### Familia

Elizabeth Lada Charles J. Ladaren arreba da eta konferentzia askotara elkarrekin joan dira. 1996an ezkondu zen Richard Joseph Elston astronomoarekin (2004an hil zen), eta harekin lan egin zuen, bereziki, NOAOren eta FLAMINGOS proiektuaren esparruan. Elkarrekin seme bat dute, Joxe, 199914,15ean jaioa,

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 1992an Estatu Batuetako Astronomia Elkarteak Annie Jump Cannon saria eman zion.
* Hubble bazkide ere izendatu zuten Marylandeko Unibertsitatean lanean ari zela.
* 1999an NSF CAREER saria jaso zuen.
* 1998an, Karrera Goiztiarreko Presidentetza Saria jaso zuen Zientzialari eta Ingeniarientzat (PECASE).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *https://astro.ufl.edu/directory/elizabeth-lada/.* .
2. ↑   **(Ingelesez)** «In a 'wild place': Astronomers find seven planet-forming disks, doubling total» *EurekAlert!* (Noiz kontsultatua: 2022-09-27).
3. ↑    «Charles J. Lada et Elizabeth Lada, « Embedded Clusters in Molecular Clouds », Annual Review of Astronomy and Astrophysics, vol. 41,‎ - Bilatu» *www.bing.com* (Noiz kontsultatua: 2022-09-27).
4. ↑   Jannuzi, Buell T.; Bechtold, Jill.  (2004-07). «Richard Joseph Elston» *Physics Today* 57 (7): 76–77. doi:10.1063/1.1784315. ISSN 0031-9228. (Noiz kontsultatua: 2022-09-27).
5. ↑   «Annie Jump Cannon Award in Astronomy» *American Astronomical Society* 27 de junio de 2016.
6. ↑   «Listing of all Hubble Fellows 1990-2016» *Space Telescope Science Institute*.
7. ↑   «UF :: Astronomy» *UF*.
8. ↑   «NSF Award Search: Advanced Search Results.» *NSF*.
9. ↑   «The Presidential Early Career Award for Scientists and Engineers: Recipient Details - National Science Foundation» *NSF*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25324825

 |

* Wd Datuak: Q25324825
**Elizabeth Romhild** (1960ko urriaren 15a, Kopenhage, Danimarka) Bangkok-en bizi den daniar-armeniar margolaria, eskultorea eta diseinatzailea da.

Biografia
---------

Elizabeth Romhild Danimarkan jaio zen aita armeniar eta ama danimarkarraren familian. Haurtzaroa Iranen igaro zuen. Ingalaterrara joan zen eskolara, Saudi Arabian, Estatu Batuetan, Indonesian bizi izan zen, 1988an Thailandian kokatu zen.

Elizabeth artista autodidakta da. 26 urterekin erretratu errealistak egiten hasi zen, gero itsas paisaiak, paisaiak. Elizabethen lan klasiko eta modernoetako heroia bere sentimendu eta emozio kontziente eta inkontzienteekin duen emakumea da.

Elizabeth Romhild-en lanak Danimarka, Alemania, Suitza, Herbehereak, Italia, Thailandia, Indonesia, Singapur, Hong Kong, Australia eta AEBetako bilduma pribatuetan daude.

1986az geroztik bakarkako eta taldekako erakusketa ezberdinetan parte hartu zuen Indonesian, Thailandian, Danimarkan, Londresen,  Suitzan, Singapurren, Italian, Estatu Batuetan. 

Elizabethek UTOPIA egin zuen Bangkok Elephant Parade nazioartekorako, Christies-ek enkantean egin zuen eta bere elefanteak lortu zuen eskaintzarik handiena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  About Elizabeth Romhild
2. ↑  Elizabeth Romhild exhibition in London
3. ↑  Elizabeth Romhild colorful inner world
4. ↑  Have You Herd? Anantara’s Elephant Parade Bangkok Auction Raises Millions for Charity

Kanpo estekak
-------------

* Elizabeth Romhild Diseinua
* Elizabeth Romhilden orrialde ofiziala
* Artistaren bizitza Bankog-en bizitzea
* L'Officiel Thailand - MUSE "Elizabeth Romhild"
* Elizabeth Romhild
* Elizabeth Romhilden lanak Pinterest-en
* Artinian-ek eta Elizabeth Romhild-ek elkarren artean elkartzen dira CARITATErako

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22970550

 |

* Wd Datuak: Q22970550
*Artikulu hau kurba konikoei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eszentriko (argipena)».*
**Eszentrikotasuna** konika bat zirkunferentzia batetik zenbat aldentzen den parametroa da. Parametro honi {\displaystyle e\,} deituaz, konika ezberdinetarako balio hauek hartzen ditu:

* Zirkunferentzia: {\displaystyle e=0\,}
* Elipsea: {\displaystyle 0<e<1\,}
* Parabola: {\displaystyle e=1\,}
* Hiperbola: {\displaystyle e>1\,}

Astronomian orbiten itxura ikusteko erabiltzen da. Planeten orbitak konikak direnez, eszentrikotasunarekin beraien itxura zehazten da. Gero eta 0tik hurbilago, orduan eta biribilagoa izango da orbita. Adibidez, Plutoiren orbita oso eliptikoa denez, eszentrikotasuna 0,25 da. Aldiz, Artizarrarena biribilagoa da, eta e = 0,007.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104486
* Commonscat Multimedia: Eccentricity

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4340863-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q104486
* Commonscat Multimedia: Eccentricity
**Endorfinak** hipotalamoak eta hipofisiak jariatutako neurotransmisoreak eta hormonak dira, egitura kimikoari dagokionez peptido (proteina txikiak) direnak. Nerbio-sistema zentralean jarduten dute, mina transmititzen duten nerbio-zuntzak inhibituz. Jarduera analgesikoa dutenez morfinarekin alderatu dira, eta hortik datorkie izena (endorfina: morfina endogenoa). Horretaz gain burmuinean ere eragiten dute, ongizate sentsazio atseginak sortuz.

Nerbio-sistema zentralean ez ezik (garunean eta bizkarrezur-muinean), digestio-aparatuan ere endorfinak daude.

Endorfina izenpean antzeko jarduera farmakologikoa duten substantziak sailkatzen dira (kortikoideekin gertatzen denaren antzera). Talde horretan, beraz, jarduera farmakologikoak du garrantzia, eta ez egitura kimikoa.

Hainbat egoeratan areagotzen da endorfinen askapena hipofisian eta hipotalamoan:

* ariketa fisikoa egiterakoan
* min handia dagoenean
* harreman sexualetan eta orgasmoan
* maitemintzean
* hainbat janari hartzean (txokolatea, esaterako)
* akupuntura egokia jasotzerakoan

Gaur egun hogei endorfina inguru ezagutzen dira, beta-endorfina izenekoa garrantzitsuena izanik.

Kanpo estekak
-------------

: endorfinak, zoriontasunaren droga[*Betiko hautsitako esteka*]

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190528
* Commonscat Multimedia: Endorphins

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11961362q (data)
* LCCN: sh85043094
* NDL: 00576121
* NKC: ph628972
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D004723

 |

* Wd Datuak: Q190528
* Commonscat Multimedia: Endorphins
**Ethel Baraona Pohl** arkitektoa, kritikaria, editorea eta arkitekturako komisarioa da. San Salvadorren jaio zen, El Salvadorren, eta gaur egun Bartzelonan (Katalunia) bizi da 1998tik.

Biografia eta jardunbide profesionala
-------------------------------------

Baraona Pohl-ek arkitektura ikasi zuen San Salvadorreko Albert Einstein Unibertsitatean. 2007an dpr-barcelona sortu zuen Bartzelonan César Reyes Nájera-rekin batera, ikerketa estudio eta argitaratzaile independentea, arkitektura, teoria politikoa eta esparru sozialaren arteko elkargunea formatu desberdinetan aztertzen duena. Baraona Quaderns argitalpenaren editorea eta Volume aldizkariko erredakzio batzordeko kidea izan zen, non 2003tik arkitektura teoriko eta kritikari gisa lan egin du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Roca Gallery. *Ethel Baraona.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104373873
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 52025434
* ISNI: 0000 0001 1642 4690
* BNE: XX4717076
* BNF: 15850866d (data)
* LCCN: no2009015767
* NKC: mzk20181003156
* SUDOC: 158271408
* BIBSYS: 9045082

 |

* Wd Datuak: Q104373873
**Enderby uhartea** Zeelanda Berriko Auckland uharteen uhartediaren parte da, Zeelanda Berriko penintsulako hegoaldean. Auckland uhartearen iparraldeko muturrean dago, artxipelagoko uharte handiena.

Geografia eta geologia
----------------------

Enderby uhartea Auckland uhartearen ipar-ekialdeko muturrean dago, Port Ross-eko bokaletik zuzenean, bertatik 3 kilometrora. Hainbat uharte bi uharteen arteko itsasartean daude, batez ere Rose, Ewing eta Ocean uharteak. Horietatik, Rose uhartea Auckland eta Enderby uharteko bi puntu hurbilenen artean dago, haietatik bereizita bi kanal estuz, bakoitza 400 metroko zabaleran. Uharteak Auckland uharte-taldearen lur eremu osoaren %1 inguru hartzen du. 

Enderby uharteak ezaugarri geografiko nabarmen gutxi ditu. Itsaslabarrez eta itsasertz harritsuz inguratuta dago, uhartearen hego-mendebaldeko Sandy Bay-n dagoen lehorreratzeko puntu bakarra. Hainbat txabola historiko daude badia honetan, Zeelanda Berriko itsas lehoien ugalketa-kolonia ere badago. Uhartearen barrualdearen zati handi bat zohikaztegiak eta hezeguneak dira, erreka txiki ugarik drainatzen dutenak. Laku txiki bat, Teal Lake, hego-ekialdeko ertzetik gertu dago. Uharteko iparraldeko puntua, Auckland uharteetako iparraldekoena ere, Derry Castle Reef da, 1887an bertan hondoratu zen *Derry Castle* itsasontziaren izenaz.

Enderby uhartea Campbell goi-ordokian kokatuta dago eta duela 25 eta 10 milioi urte bitartean gertatutako erupzioetako sumendi-hondar higatuz osatuta dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   French, Rebecca; Miskelly, C.M; Muller, C.G; Russ, R.B; Taylor, G.A; Tennyson, A.J.D.  (2020). «Birds of Enderby Island, Auckland Islands, New Zealand subantarctic» *Notornis* (Birds of New Zealand) 67 (1): 191..

Kanpo estekak
-------------

* Enderby uharteko flora eta fauna
* Derry gazteluaren naufragioaren deskribapena
* Enderby ganadua salbatzeko ahaleginei buruzko informazio gehiago

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q950165
* Commonscat Multimedia: Enderby Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315529436
* LCCN: sh2004001003

 |

* Wd Datuak: Q950165
* Commonscat Multimedia: Enderby Island
**Eredu ekonomikoa**, ekonomian, prozesu ekonomikoak azaltzeko erabiltzen den eraikuntza teoriko bat da, aldagaien multzo bat eta haien arteko erlazio logiko edota kuantitatiboak erabiliz sortutakoa.

Prozesu edo fenomeno ekonomikoen errepresentazio, proposamen edo, modu zabalago batean, kontzeptu proposizional edo metodologiko bat bezala uler daiteke. Beste diziplinetan bezala, ereduak orokorrean errepresentazio ideal edo sinplifikatuak dira, sistema konplexuagoak ulertzen laguntzeko balio dutenak.

Ekonomiak nola jarduten duen ezagutzeko erabiltzen dira ereduak, ekintzen portaeren aurresanak burutzeko eta efektuak zehazteko, edo haien inguruko erabakiak hartzeko.

Aurrekoak iradokitzen duen bezala, modelo batek aspektuen irudikapen bat osatu dezake orokorragoak edo espezifikoagoak izan daitezen. Arau paper edo deskribatzaile bat izan dezake,eta abar.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2180497
* Commonscat Multimedia: Economic models

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D018803

 |

* Wd Datuak: Q2180497
* Commonscat Multimedia: Economic models
Eurikor
**Eurikor** (orduko grafiaz *Eouricor*, frantsesez *Pluviôse*) errepublikar egutegiko bosgarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, urtarrilaren 20tik otsailaren 18ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Aquarius zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «sarri izaten diren euritik dator, gehienbat urtarriletik otsailera izaten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Euri garai hori, ordea, Frantzian izaten da gehienbat urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837271

 |

* Wd Datuak: Q837271

  
  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Egutegi errepublikanoa |  |
| Udazkena: Mahaxte • Lainote • IzozteNegua: Elurkor • Eurikor • HaizekorUdaberria: Sapadun • Lilidun • BelardunUda: Bihilis • Berolis • Frutilis |
Entziklopediaren anagrama.
**Encyclopedia of life** edo **EOL** (italieraz: *Biziaren Entziklopedia*) Interneten bidez elkarlanean egindako bio-entziklopedia da. Helburua Lurrean dagoen bizidunen espezie bakoitzarentzako artikulu bat egitea da. Artikulu horietan testuarekin batera, irudiak soinuak, bideoak eta grafikoak bildu nahi dituzte. Ideia 2007an sortu zen eta 2008an martxan jarri zen. Hasiera batean bost erakunde zientifiko handiek 50 milioi dolar jarri zuten proiektua martxan jartzeko.

Lehenengo zuzendaritza batzordea
--------------------------------

2007an zuzendaritza batzordea antolatu zen erakunde hauekin:

* Biodiversity Heritage Library
* Field Museum
* Harvard University
* MacArthur Foundation
* Marine Biological Laboratory
* Missouri Botanical Garden
* Sloan Foundation
* Smithsonian Institution

Historia
--------

2007ko martxoan E. O. Wilson biologoak bere ametsa azaldu zuen, hau da, horrelako proiektua egiteko finanziazioa. Ideia TED konferentzian azaldu zuen. Urte bereko maiatzaren 9an ametsa egia egin zen: bost fundazio zientifikoek proiektuari lehenengo laguntza iragarri zuten. Nolabait wikipedia entziklopediaren eredua izan zen baina egiten artikuluak espezialisten eskuetan daude.

2011an EOLek zazpirehun mila espezie zituen jasota eta haiekin milaka argazkiak eta informazioak. Urteen poderioz ekimenaren batzordebetearazlearen konposizioa aldatzen joan zen. Horrela, 2012an erakunde hauek zeuden: Atlas of Living Australia, Biodiversity Heritage Library, Chinese Academy of Sciences, CONABIO, Field Museum, Harvard University, Bibliotheca Alexandrina, MacArthur Foundation, Marine Biological Laboratory, Missouri Botanical Garden, Sloan Foundation eta Smithsonian Institution.

2018an 1.961 433 espezie eta goi taxoiak jasota zeuden.

Helburuak
---------

Hasierako ikuspegia animaliekin eta landareekin hastea zen. Ondoren onddoak eta mikrobioak hartuko ziren. Azkenik, desagertutako espezieak ere jaso nahi dituzte. Datu-basea urtero joango da handitzen zeren eta espezie berriak urtero aurkitzen baitira.

Proiektuaren misioa, bestetik, balizko kontsultak egiteko tresna bat haurren, ikasleen, irakasleen, zientzialarien eta publikoaren eskuetan jartzea da. Entziklopedia hizkuntza desberdinetan bertsioak izatea nahi dute, gainera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Odling-Smee, Lucy. "Encyclopedia of Life launched".
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Frantsesez)****(Alemanez)**:Webgune ofiziala.
* **(Ingelesez)**:Aurkezpenerako bideoa Youtuben, 2007an.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q82486
* Commonscat Multimedia: PediaPress - Encyclopedia of Life
* Wikispecies Espezieak: Encyclopedia of Life

---

* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0004 0499 7215

 |

* Wd Datuak: Q82486
* Commonscat Multimedia: PediaPress - Encyclopedia of Life
* Wikispecies Espezieak: Encyclopedia of Life
**Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria** Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoako herriak (Eskiula eta Jeztaze salbu) biltzen dituen Euskal Hirigune Elkargoko burua da.

Egun, Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria Jean Rene Etxegarai beskoiztarra da.

Lehendakariak, besteak beste, lehendakariordeak hautatzeko eskumena du eta beraz, hauek bete beharko dituzten funtzio zein eginkizunak zehaztekoa. Horretaz gain, Elkargoko biltzarrak zuzentzeaz arduratzen da. Hirigune Elkargoaren biltzar nagusia, Kontseilu Eragilea, Lehendakariak berak, lehendakariordeek eta kontseilari delegatuek osatzen dute, bertan, esparru guztiak koordinatzeaz arduratzen dira.

Lehendakarien zerrenda
----------------------

Euskal Hirigune Elkargoa 2017an sartu zen indarrean eta lehen lehendakaria, Jean Rene Etxegarai, 2017ko urtarrilaren 23an izendatu zuten Ipar Euskal Herriko erakunde politikoaren buruzagi.
  


|  |
| --- |
| **Euskal Hirigune Elkargoa** |
| Legegintzaldia | Irudia | Lehendakaria | Alderdia |
|
| 2017-2020 |  | Jean Rene Etxegarai | UDI |
| 2020-orain |  | Jean Rene Etxegarai | UDI |
|

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Hautetsiak» *www.communaute-paysbasque.fr* (Noiz kontsultatua: 2019-03-23).

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Hirigune Elkargoa
* Ipar Euskal Herria
* Eusko Jaurlaritzako lehendakaria
* Nafarroako Gobernuko lehendakaria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28537563

 |

* Wd Datuak: Q28537563
**Ipar Euskal Herriko Elkargoaren Kontseilua** edo **Kontseilu Orokorra**, Iparraldeko udalerri gehienek osatzen duten Euskal Elkargoko legebiltzarra edo botere legegiledun biltzarra da. Bertan hartzen dira aipatutako erakundeak dituen arduren inguruko erabaki nagusiak, hala nola, aurrekontuaren inguruko erabakiak, egitasmoak, zerbitzu publikoetako ordezkaritzak, etab.

Horretaz gain, Ipar Euskal Herriko erakundeak, dagozkion erabakiak hartzeko, beste hainbat biltzar gauzatzen ditu: Kontseilu Iraunkorra, Batzorde Eragilea eta Herriarteko Kontseilua. Aipatu beharra dago, Kontseilu Orokorrean batzordeek proposaturiko neurriak eztabaidatu eta onetsi edo ezeztatu egiten direla. Kontseilu Iraunkorra 69 kidek osatzen dute eta Elkargoko kontseiluak esleitzeaz gain, ordezkaritzak ere kudeatzen ditu. Batzorde Eragileak, 25 kidez eta Elkargoko lehendakariaz osatuta dagoenak, botere betearazlea du eta beraz, Kontseilu Orokorrean hartzen diren neurriak aplikatzea zein koordinatzea du eginkizun nagusitzat, sarritan biltzen da. Azkenik, Herriarteko Kontseiluak 233 ordezkari biltzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Erabakitze guneak | EUSKAL HIRIGUNE ELKARGOA» *www.communaute-paysbasque.fr* (Noiz kontsultatua: 2018-11-27).[*Betiko hautsitako esteka*]

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herria
* Ipar Euskal Herriko Elkargoa
* Ipar Euskal Herria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070649

 |

* Wd Datuak: Q61070649
Entner-Doudoroff bidearen eskema (KDPG: 2-zeto-3-desoxi-6-fosfoglukonatoa)

  

**Entner-Doudoroff bide metaboliko**a hainbat bakteriok soilik erabiltzen duten bide metabolikoa da, glukosa katabolizatzen duena energia kimikoa (ATP) lortzeko. Bide honetan glukosa pirubato bihurtzen da, glukolisian gertatzen den bezala, baina tarteko metabolito eta entzima batzuk glukolisiaren ezberdinak dira.

Bide metaboliko hau 1952an aurkitu zuten Michael Doudoroff eta Natahn Entner ikerlariek.

Bide honen errendimendu energetikoa glukolisiaren baino txikiagoa da. Glukolisian 2 ATP sortzen diren bitartean, Entner-Doudoroff bidean 1 ATP ekoizten da soilik.

Hau da bidearen ekuazio nagusia:

Glukosa (6K) + ADP + NAD+ + NADP+ => 2 pirubato (3K) + ATP + NADH + NADPH + 2H+

Entner-Doudoroff (E-D) bidea bakterio Gram negatibo batzuek burutzen dute. Gram positiboen artean oso arraroa da. Arkeobakterio batzuek ere glukosa bide honetatik katabolizatzen dute .

Hauek dira E-D bidea jarraitzen duten hainbat bakterio:

* Pseudomonas
* Azotobacter
* Rhizobium
* Agrobacterium
* Escherichia coli
* Enterococcus faecalis
* Zymomonas mobilis

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Conway,T. (1992) "The Entner-Doudorodd pathway: history, physiology and molecular biology" Microbiology of Reviews 103(19; May), pp. 1-28, DOI , ikus

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22281759

 |

* Wd Datuak: Q22281759
Hego kanpamentu nagusiaren ikuspegia. Ezkerrean, Khumbu izotz-horma dago. Erdian, 2003an istripua izandako helikopteroa.
**Everesteko kanpamentu nagusia**, Everest mendiaren alde banatan kokaturik dauden bi kanpamentu nagusi dira. Hego kanpamentu nagusia (**South Base Camp**) Nepalen 5.364 metroko (17,598 oin) (28°0′26″N 86°51′34″E﻿ / ﻿28.00722°N 86.85944°E﻿ / 28.00722; 86.85944) garaieran dago, eta Ipar kanpamentu nagusia Tibeten 5.150 metroko (16,900 oin) (28°8′28″N 86°51′6″E﻿ / ﻿28.14111°N 86.85167°E﻿ / 28.14111; 86.85167﻿ (North Base Camp)) garaieran. Everest mendiaren magalean dauden oinarrizko kanpalekuak dira, alpinistek gailurrerako igoeran eta jaitsieraren ondorengo atsedenaldian erabiliak. Hegoaldeko kanpamentua hego-ekialdeko igoera burutzeko erabili ohi da, eta iparraldeko kanpamentua berriz, ipar-ekialdeko igoera burutzeko.

Hegoaldeko kanpamentu nagusia xerpa eta zamaketariek hornitzen dute, karga abereez lagundurik (nagusiki yakak). Iparraldeko kanpamentu nagusiak ibilgailuentzako sarbidea du (udako hilabeteetan, behintzat), Alpinista edo eskalatzaileak kanpamentu hauetan girotu daitezen. Izan ere, garaiera gaitza ekiditeko asmoz, zenbait egun igarotzen dituzte hor. Oro har, kanpamendu eremu hauek jana, maindire eta argiak dituzten kanpadenda ilara luzez osatuak daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1785940
* Commonscat Multimedia: Everest base camps

---

 |

* Wd Datuak: Q1785940
* Commonscat Multimedia: Everest base camps
**Euskal Itsas Museoa** Donostiako portuan dagoen museoa da, Euskal Herriko itsas ondarea eta historia zaintzeko, aztertzeko eta hedatzeko asmoz 1991n sortua. Eta helburu horiek lortzeko, hainbat arlo jorratzen ditu museoak, hala nola hezkuntza ekintzak, ikerketa, argitalpenak, erakusketen ekoizpena zein itsas ondarea babeste eta berreskuratzea.

Eraikina
--------

Museoaren egoitza, Kontsulatuaren dorretxea, XVIII. mendeko eraikina da. Kaiko Tenientearen etxe eta biltegi gisa erabili zen urte askoan, eta kartzela txiki bat zuen. Itsas salbamenduko zentroa eta itsas eskola ere izana da. XX. mendean Estatuaren eskuetara pasa zen, eta azkenik, 1980ko hamarkadan Gipuzkoako Foru Aldundiaren jabetza bihurtu zen, eta hor Euskal Itsas Museoa kokatzea erabaki zuten (zenbait urtez **Untzi Museoa** izena izan zuen).

Museoaren funtsak 7000 piezatik gora dira eta tipologia oso zabala dute, besteak beste, grabatuak, margoak, argazkiak, kartelak, postalak, itsas mapak, planoak, itsasontziak, etnografia eta industri ondareko objektuak.

Eraikinak hiru solairu ditu, lehenengoan eta bigarrenean erakusketak egin ohi dira eta hirugarrenean itsas gaietan espezializatutako liburutegia eta artxiboa daude.

Ordutegia
---------

* Asteartetik larunbatera: 10:00 – 14:00 eta 16:00 – 19:00.
* Igande eta jaiegunetan: 11:00 – 14:00

Astelehenetan, itxita.

Argitalpenak
------------

Museoak ikerketa bultzatzen du eta  Itsas Memoria izeneko aldizkaria argitaratzen du bi urtean behingo maiztasunarekin. Lehenengo zenbakia 1996an kaleratu zen. Bestalde, erakusketa bakoitzarekin batera monografiak argitaratu izan dira baina arazo ekonomikoen ondorioz, azken urteetan argitalpenak euskarri digitalean egiten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** «El vigía del patrimonio marítimo vasco. Untzi Museoa celebra el veinticinco aniversario de su inauguración», *El Diario Vasco*, 2016-05-30. Noiz kontsultatua: 2016-06-06.

Bibliografia
------------

Museoak Euskadi Museos. Kultura Saileko Museo Zerbitzua, 1995

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |

* Euskal Itsas Museoaren webgunea
* Itsas Memoria. Euskal herriko itsas gaiei buruzko aldizkaria
* Argitalpen digitalak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268587
* Commonscat Multimedia: Euskal Itsas Museoa - Museo Marítimo Vasco

---

 |

* Wd Datuak: Q12268587
* Commonscat Multimedia: Euskal Itsas Museoa - Museo Marítimo Vasco

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
**Erdilo** Nafarroako erdialdeko Pirinioetako mendi bat da, Ortzanzurieta mendilerroan dagoena, Orreagatik gertu. Bere garaiera 1265 metrokoa da. Ibañetako mendatetik ekialderantz igotzen den lehen mendia da, Ortzanzurieta mendilerroko bigarren mendirik garaiena den Astobizkar mendiranzko norantzan.

Irispideak
----------

Ibañetako mendatetik abiatzen da GRaren seinaleak jarraituz, Lepoederrerantz, Errolanen omenezko monumentuaren ondoan, bidearen bihurguneetatik moztu daitekeelarik, margoaren markak jarraituz. Tontorra hegoaldetik igaro ondoren, Iralepo lepora heltzen da, non ezkerretarantz, iparmendebalderantz biratzen den, borda baten hondakinen ondoan dagoen alanbre hesi bat zeharkatzeko, azkenik, atzera egiteko, muino belartsua tontorreraino igoz.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256978

 |

* Wd Datuak: Q12256978