recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alpena konderria** (ingelesez: *Alpena County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alpena da. 2010eko zentsuaren arabera 29.598 biztanle zituen, Alpena kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Alpena konderriak 4.389,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.908,72 ura dira. Beste 1.481,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.598 pertsonetatik 28.927 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 304 dira. 78 beltzak edo afroamerikarrak. 150 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 148 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 283 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486293
* Commonscat Multimedia: Alpena County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159481259
* LCCN: n83030499
* NARA: 10039563
* **Lekuak**
* OSM: 1907305
* TGN: 2000944

 |

* Wd Datuak: Q486293
* Commonscat Multimedia: Alpena County, Michigan
**Alfil** (Heg.), **bufoi** edo **gudaria** (♗ ♝), xakean gutxi gorabehera 3 peoien balioa duten peza da. Xake-taulan barna diagonaletik aurrerantz nahiz atzerantz higitzen dira, nahierako lauki kopuruan, baina ezin dute beste pezen gainetik jauzi egin. Gainera, beren higidura xake-hasieratik kokatuak dauden laukiaren koloreko diagonaletara mugatua dago. Adibidez, xake hasieran lauki zuri batean dagoen alfila lauki zuriko diagonaletan bakarrik higitu ahalko da, eta inoiz ez beltzetan, eta alderantziz, xake hasieran lauki beltzean kokatua dagoen alfila beti diagonal beltzetan higituko da, inoiz ez zurietan.

Alfila.
Xake hasieran jokalari bakoitzak alfil bikote bat du, bere lehen lerroan kokatuak, zaldia eta errege edota erreginaren artean kokatuak.

Hasiera batean, xakearen arbasoak diren Chaturanga eta Shatranj jokoetan ez zegoen alfilik, elefante baten itxurako peza baizik. Baina, XII. mendearen inguruan, Europan jokoari gehitua zioten, batzuen arabera Eliza Katolikoaren eraginez, jatorrizko al-fil (الفيل, *elefante*) arabiar pezaren itxurak artzapezpiku baten mitrarekin zuen antzekotasuna probestuz. Gainera, zenbait hizkuntzatan *artzapezpiku* ere deitzen zaio, adibidez, ingeles (*bishop*) eta portugesez (*bispo*).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Zehazki - UPV/EHU» *www.ehu.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
2. ↑    «Ajedreza euskeraz» *Euskalzale*: 162..

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q134
* Commonscat Multimedia: Chess bishops

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4202868-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q134
* Commonscat Multimedia: Chess bishops
***Alkimistak fosforoa aurkituz*** (ingelesez: *The Alchemist Discovering Phosphorus*) Joseph Wright of Derbyren margolariaren lana da. Margolana 1771n bukatu zuen arren, 1795ean ukitu batzuek egin zizkion. Obrak erakusten duen misterioa haren salmentarako oztopoa izan zen.

Izenburu osoa
-------------

Margolanaren benetako izenburua askoz luzeagoa da: *The Alchymist, in Search of the Philosopher's Stone, Discovers Phosphorus, and prays for the successful Conclusion of his operation, as was the custom of the Ancient Chymical Astrologers*, hots, *Alkimistak, harri filosofalaren bila, fosforoa aurkitu du eta, antzinako astrologo alkimisten artean ohikoa zen bezala, bere lanaren amaiera arrakastatsuaren alde otoitz egiten du*.

Historia
--------

Joseph Wright (1734) Thomas Hudson margolariaren ikaslea izan zen. Hasiera batean erretratuak egin zituen baina, ondoren, estiloa aldatu zuen, pertsonaiekin egindako margolanak egiteko. Lan horietan argi-ilunek garrantzi handia zuten, baita argi artifizialak ere; horri esker, Industria Iraultzaren margolari nagusietariko bat izan zen.

Lan horretan, dirudienez, XVII. mendeko alkimista batengan inspiratu zen, Hamburgoko Hennig Brandengan, alegia. Brandek, harri filosofala aurkitzeko, gernu kantitate handiak lurrundu zituen, ondoren hondarrak kiskaltzeko; horrela substantzia zuri eta distiratsu bat lortu zuen. Substantzia hori gero "fosforo" izenaz ezagutu zen eta elementu kimiko gisa sailkatu.

Deskribapena
------------

Wrightek ez zuen XVII. mendeko giroa azaldu, Erdi Arokoa baizik; hori arku gotikoetan eta leihoetan ikusten da, eliza batean balitz bezala. Nolabait Erromantizismoko ikuspegia jasotzen du. Alkimista belauniko dago, besoak zabalik, itxura erlijioso batekin; horrelako jarrerak, adibidez, Grekoaren margolanetan aurki ditzakegu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1652023
* Commonscat Multimedia: The Alchymist, In Search of the Philosopher’s Stone

---

 |

* Wd Datuak: Q1652023
* Commonscat Multimedia: The Alchymist, In Search of the Philosopher’s Stone
**Alaba Belasko jauregia**, Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen jauregi bat da

Kokalekua
---------

Gasteizko Alde Zaharraren iparraldean dago, Zapatari kaleko 111. zenbakian, Aldabe Kultur zentroaren alboan. Gasteizko Santa Maria katedraletik eta Portaletik hurbil.

Historia
--------

XVII. mendearen amaieraldera Frantzisko Karlos Alabak eraiki zuen, eta luzaroan haren oinordekoak ziren belaskotarren jabetzakoa izan zen. 2009an 2 urtez salgai egon ondoren, eraikinean ostalaritza egoitza bat ipintzeko erosi zuten.

Eraikina
--------

Oinplano laukizuzena du, hiru solairuko garaiera eta lau uretako hegaldun teilatua. Harlanduz eta adreiluz egina dago.

Iruditegia
----------

* Armarria.Armarria.
* Armarria.Armarria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  El Palacio de los Álava se revende. 2009ko urtarrilaren 18a. Elcorreo.com **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33127005
* Commonscat Multimedia: Casa Palacio de los Álava-Velasco

---

 |

* Wd Datuak: Q33127005
* Commonscat Multimedia: Casa Palacio de los Álava-Velasco
**Gudea** (sumerieraz: 𒅗𒌣𒀀) Lagasheko agintaria (ensia) izan zen K.a. 2144-2124 bitartean.

Sumerko zibilizazio berriko gune nagusi egin zen Lagash. Bertako agintariek, Akadiar Inperioan, sekula ez zioten beren buruari errege titulua eman, baizik eta ensi edo gobernari. Gudeak hamabost eta hogei urte bitartean gobernatu zuen Lagash. Tenpluak eta jauregiak eraiki zituen, eta bere erretratuen sail handia utzi digu. Arroka bolkanikoetan, diorita urdinean edo dolerita beltzean, zizelkaturiko 30 irudi baino gehiago daude. Beti, monje gisa jantzia agertzen da, kaunakesarekin, soinburuak estali gabe eta eskuak elkartuta dituela, otoitz egiteko moduan. Maiestate lasai eta grina erlijioso biziaren inpresioa eragiten dute. Haren garaian, bakearen onurez eta oparotasun paregabekoaz gozatu ahal izan zituen Lagashek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2014-03-28). (PDF) *175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia.*  Bilbo, 3 or..

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Urbaba** | **Lagasheko ensia**K.a. 2144-K.a. 2124 | Ondorengoa**Urningirsu** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Gudea*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Gudrun Zapf von Hesse** (Schwerin, 1918ko urtarrilaren 2a - Darmstadt, 2019ko abenduaren 13a) tipografiagile, kaligrafiagile eta liburugile alemaniarra izan zen. Orainarte egondako tipografigile famatuenetarikoa da, bere senarrarekin batera, Hermann Zapf.

Gudrun, Otto Dorfnerren ikaslea izan zen, enkoadernaketa ikasten, maisu diploma lortu arte 1940an. Bere kabuz ikasketak egin zituen kaligrafia eta letren formei buruz, Rudolf Koch eta Edward Johnstonen lanetan gehienbat, kaligrafiaren aitak kontzideratzen direnak. Bigarren mundu gerraren ondoren 1946an bere enkoadernazio denda zabaldu zuen Frankfurteko Städel eskolan letrak irakasten zuen bitartean, eta zulaketak egiten ikasi zuen Frankfurteko Bauer tipo fundizioan. Beranduago, Frankfurteko Stempel fundizioaren interesa erakarri zuen kaligrafia erakusketa batean, eta letra tipoak egiteko enkarguak eman zizkioten, Stempeleko tipografo garrantzitsuenetarikoa bihurtuz. Gudrunek esaten zuen bezala, "Nire ustez, alfabeto berriak sortzeko oinarri hoberena, kaligrafiaren ikasketa intentsibo bat izatea da."

1951ko uztailak 1ean Hermann Zapf-ekin ezkondu zen, Stempeleko arte zuzendaria eta tipografia diseinatzailea. Biak bere lan profesionalak bata bestearengandik bananduta egotea lortzen zuten.

1991. urtean Frederic W. Goudy saria jaso zuen bigarren emakumea izan zen, Rochester Institutu Teknologikoak eman ziona. 2001ean "Friends of Caligrafphy" taldeak egindako ibilbide profesinalagatik saritu zuten 2008-2009 artean Gudrun eta Akira kobayashi, tipografia diseinatzailea, Diotima tipologia argitaratu zuten, Diotima tipoaren bereinterpretazio bat.

Otsailak 2an 100 urte bete zituen, eta bere omenean Ferdinand Ulrich-ek Hesse Antiqua tipografia argitaratu du. Tipografia hau Gudrunek liburu azaletarako diseinatu zuen letra izan zen, 1940an.

Diseinatu zituen tipografien artean hauek zeuden; Alcuin, Ariadne, Carmina, Diotima, Smaragd

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q75447
* Commonscat Multimedia: Gudrun Zapf-von Hesse

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39315571
* ISNI: 0000 0000 7868 1150
* BNF: 16525088q (data)
* GND: 123652812
* LCCN: nr2002037911
* ULAN: 500125923
* BIBSYS: 9039071

 |

* Wd Datuak: Q75447
* Commonscat Multimedia: Gudrun Zapf-von Hesse
**Col du Télégraphe** Frantziako Alpeetan, Alpe Garaiak departamenduan dagoen mendate bat da, Massif d'Arvan Villards eta Massif des Cercesen artean. Télégrapheko gotorlekuak, mendiaren inguruan dagoena, kokapen estrategikoa du Maurienneko haranaren gainean.

Pasabideak iparraldean dagoen Saint-Michel-de-Maurienne eta hegoaldean dagoen Valloire elkartzen ditu, Col du Galibierrerako bidea delarik honen iparraldeko aurpegitik.

Errepidea oso ezaguna da txirrindularien artean, eta batzuetan Col du Galibierrerako aurreko igoera bezala erabiltzen da Frantziako Tourra bezalako itzuli garrantzitsuetan.

Ezaugarriak
-----------

* Altuera: 1566 metro
* Inklinazioa: 4,8 kilometro %3,4ra Valloiretik eta 11,8 kilometro %7,3ra Saint-Michel-de-Mauriennetik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1107529
* Commonscat Multimedia: Col du Télégraphe

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 42057

 |

* Wd Datuak: Q1107529
* Commonscat Multimedia: Col du Télégraphe
**Agata** kuartzoaren aldaera mikrokristalinoen multzo bat da. Izatez, ez da mineral zehatz bat, nagusiki kaltzedoniaz osatutako aldaeren talde bat baizik. Ezaugarri nagusi gisa, ehundura fina eta kolore distiratsuak ditu, kaltzedoniaren egituran eta inklusioetan dauden desberdintasunen funtzioan. Agatak mota askotako harrietan aurki daitezke, baina gehienetan harri bolkanikoei loturik ageri dira eta batzuetan harri metamorfikoetan ere arrunta izan daiteke.

Mineral honen izena Sizilia hegoaldean (Italia) dagoen Achates ibaitik eratorri da. Filosofo eta naturazale greziar Teofastrok eman zion izena, Achates ibaiaren ertzean harri hau aurkitu zuenean K.a. IV. eta III. mendeen artean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123314
* Commonscat Multimedia: Agate

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4206226-3
* LCCN: sh85002057
* NDL: 01166276
* NKC: ph618947
* AAT: 300011135
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q123314
* Commonscat Multimedia: Agate
**Christina piercinga**, **Venusen piercinga** ere deitua, genitaletako piercing bat da. Kanpoko ezpainek bat egiten duten lekuan egiten da, pubis mendiaren azpian. Christina piercing anatomiaren mende dago; uko egite tasa handia du, eta ezin dute emakumeko guztiek egin, aldakuntza anatomikoak direla eta. Piercingak ez du errazten estimulazio sexuala, eta deserosotzat jo daiteke presioa aplikatzen denean. Normalean barra kurbatu batekin edo gainazal barra batekin zulatzen da, ukatzeko arriskua murrizteko.

Christina piercing nahiko berria da. Lehenengo Christina piercing ezaguna 1990eko hamarkadan egin zen. Batzuetan "Venus" hitza ere erabiltzen da, Venus mendian duen kokalekuari erreferentzia eginez.

Piercing sei-bederatzi hilabetetan sendatu ohi da. Hala ere, arazoak sor daitezke bitxiaren eta zulatutako pertsonaren anatomiaren arabera. Kasu batzuetan, azaleko piercing bat bezala gauzatzen da. Beste zailtasun batzuk ere ager daitezke, erlatiboki luzea den hautemate kanala eta etengabeko mugimendu eta marruskadurak direla-eta. Christina piercing-ak ere infekzioen mende egon daitezke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q463847
* Commonscat Multimedia: Christina piercings

---

 |

* Wd Datuak: Q463847
* Commonscat Multimedia: Christina piercings
***Ciutat Morta*** 4F kasuari buruzko dokumentala da, 2013an Xavier Artigasek eta Xapo Ortegak egindakoa. Salaketa egin nahi du dokumentalak atxiloketa arbitrarioetatik hasi, poliziaren inpunitatea eta prozesu judizialean eman izan diren irregulartasunen inguruan.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

### 4F kasua

Sakontzeko, irakurri: «4F kasua»
2006ko otsailaren 4an udaltzainak Bartzelonako etxe okupatu batera joan ziren; udaltzainetako bat larri zauritu zuten eta, ondorioz, bederatzi lagun atxilotu zituzten. Lauren kasua azaltzen dokumentalak, atxiloketa arbitrarioak izan zirelako. 2011n, baina, atxilotuetako batek, Patricia Herasek, bere buruaz beste egin zuen. Urte berean, gainera, Bartzelonako bi polizia kondenatu zituzten mutil bat atxilotzeagatik, torturatzeagatik eta diskoteka batean drogak saltzearen akusaziopean frogak faltsutzeagatik.

### Patricia Heras

Dokumentaleko protagonista diren lau gazteek ez zuten zerikusirik 2006ko otsailaren 4an etxe okupatu hartan egin zuten jaiarekin. Kalean atxilotu zituzten, eta Patricia Heras ospitale batean atzeman zuten. Bizikletan zihoala erorikoa izan zuen, eta ospitalean zela atxilotu zuten, bere itxuragatik. Patricia Heras eta bere lagun Alfredo Pestana ez ziren etxe okupatuko jaia horretan izan.

Ondorioak
---------

2015eko urtarrilaren hasieran, lurrikara eragin zuen Katalunian *Ciutat Morta* dokumentalak eta bera zentsuratzen saiatu izanak. Hilabete luzeetako presioaren ondoren TV3k dokumentala emititzea lortu zuen. Hala ere, Bartzelonako lehen auzialdiko epaitegiak dokumentaleko bost minutu zentsuratu zituen.

2015eko urtarrilaren 19an, fiskalak adierazi zuen 'Ciutat morta' dokumentalarengatik ezin zela '4F auzia' berriz ireki.

Urtarrilaren 23an, CUPek bultzatuta *Ciutat morta* dokumentaleko datuetan oinarrituta, auzia berriz irekitzea onartu zuen Kataluniako Parlamentuak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «‘Ciutat morta’ proiektatuko dute bihar Astran» *Busturialdeko Hitza* 2014/06/10. CC lizentzia
2. ↑   «Lurrikara eragin du Katalunian 'Ciutat Morta' dokumentalak eta zentsuratzen saiatu izanak» *Argia* 2015/01/19. CC-BY-SA lizentzia
3. ↑   «Fiskalak dio 'Ciutat morta' ez dela 'O-4 auzia' irekitzeko nahikoa froga» *Berria* 2015/01/20.
4. ↑   «'Ciutat morta' dokumentaleko datuetan oinarrituta, auzia berriz zabaltzeko eskatu du Kataluniako Parlamentuak» *Berria* 2015/01/23.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17625326
* Commonscat Multimedia: Ciutat Morta

---

 |

* Wd Datuak: Q17625326
* Commonscat Multimedia: Ciutat Morta
**Jean Baptiste Godin de Sainte-Croix** zalditegiren kapitaina izan zen Tracyko Erregimendua. Pozoien aferan protagonista ospetsuenetako bat izan zen.

Biografia
---------

Marie-Madeleine Dreux d'Aubray, Brinvilliers markesaren maitalea, Jean Baptiste Godin, Sainte-Croix izenarekin ezagutzen zen. Luis XIV.aren erregealdian, erregeari berari kezkatu zion aferan sartuta egon zen. Erregeak Madame de Maintenonen eraginez Frantziako Erresumako ohituretan ordena ezarri nahi zuen.

Godin de Sainte-Croix alkimiaz interes handia zuen. Brinvilliers markesaren senarrak, Gobelin de Brinvillier-ek, emaztea aurkeztu zion; senarrak, ordea, zituen zorrak eta, ihes egin behar izan zuen. Markesaren aita, Antoine Dreux d'Aubray, bere alabaren jarrerekin haserre zeren eta ezkonduta izanik amorantea baitzuen, Saint-Croix Bastillan atxilotzea agindu zuen, 1663an; atxiloketa sei aste luzatu zen. Espetxean Sainte-Croix-ek Italiako pozoiegile trebe bat ezagutu zuen, Exil izenekoa. Preso horrek Christoph Glaser farmazialaria, pozoietan maisuaren helbidea eman zion. 

Espetxea utzi zuenean, bere amoranteari ikasi berri zuen artea irakatsi zion. Brinvilliersko markesak 1666an bere aita, Antonine Dreux d 'Aubray, eta, 1670ean, bere bi anaiak, Antoine d' Aubray eta François d 'Aubray, herentzia lortzeko, hil zituen. Autopsiak heriotzen kausa iradokitzen zuen. 

Salatua izan ondoren, markesak ihes egin zuen, eta, ondoren, Liejatik gertu zegoen komentu batean atxilotu zuten. Uraren tormentua jasan ondoren guztia aitortu zuen eta heriotza-zigorra ezarri zioten. Bere konplizea, Sainte-Croix, ez zen akusatu izan, 1672an kausa naturalengatik hil zelako. Gertaera hauekin guztiekin Pozoien afera antolatu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3109775

 |

* Wd Datuak: Q3109775
**Alfredo Ignacio Astiz** (Mar del Plata, Buenos Airesko probintzia, 1951ko azaroaren 8a) Argentinako itsas-armadako fragata kapitain ohia eta gizateriaren aurkako krimenak burutzeagatik zigortutako argentinar militarra da. *Aingeru ileoria* eta *Heriotzaren aingerua* ezizenez ezaguna da.

Krimenak eta izugarrikeriak
---------------------------

1976 eta 1983 bitartean jazotako Argentinako Berrantolaketa Nazionalaren Prozesuan zehar Giza Eskubideen aldeko erakundeetan espioi modura sartu zen. ESMAn egoitza zuen *Grupo de tareas 3.3.2* taldeko kidea ere izan zen; talde militar hau jende ugariren bahiketa, tortura, hilketa eta desagerketen arduraduna izan zen.

Bere ardurapean burututako krimen eta izugarrikerien artean ezagunenak Dagmar Hagelin suediar-argentinar nerabearen eta Alice Domon eta Léonie Duquet frantziar lekaimeen bahiketa, tortura eta desagerketa dira (krimen hauengatik Astizezk bizi guztirako espetxe zigorra jaso zuen).

Fakland uharteetako gerra
-------------------------

1982an, Falkland Uharteetako Gerran, Erresuma Batuak Astiz eta haren agintepeko militar talde bat gerra preso hartu zituzten. Hori zela eta, Suedia eta Frantziako gobernuek Astiz gizateriaren aurkako krimenengatik epaitua izan zedin eskatu zuten. Baina garai hartan Margaret Thatcher buru zuen Erresuma Batuko gobernuak haren estradizioari uko egin zion, Genevako Konbentzioa argudiatuz. Horrenbestez, ingelesek Astiz Argentinara itzularazi zuten.

Epaiketa eta espetxeratzea
--------------------------

1998an Argentinako Itsas Armadatik bota eta mailaz jaitsi zuten. Azkenik 2006an Santa Cruz elizako taldearen desagerpena eta beste sei bahiketa eta tortura kasuengatik epaitu, bizi guztirako espetxe zigorra jaso eta espetxeratua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Torres, Maruja. *Alfredo Astiz: historia de un centurión.*  elpais.com (Noiz kontsultatua: 2015-08-11).
2. ↑   Herren, Ricardo. *Malvinas, 20 años después.*  elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2015-08-11).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512547
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3420460
* BNF: 14466528v (data)
* GND: 125007612

 |

* Wd Datuak: Q512547
**Graham konderria** (ingelesez: *Graham County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hill City da. 2010eko zentsuaren arabera 2.597 biztanle zituen, Graham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Graham konderriak 2.327,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,6 ura dira. Beste 2.327,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.597 pertsonetatik 2.416 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 59 dira. 96 beltzak edo afroamerikarrak. 13 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 65 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374495
* Commonscat Multimedia: Graham County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123172953
* LCCN: n82021426
* **Lekuak**
* OSM: 1070408
* TGN: 2000692

 |

* Wd Datuak: Q374495
* Commonscat Multimedia: Graham County, Kansas
**Agatokles** (antzinako grezieraz: Ἀγαθοκλῆς), K.a. III. mendean bizi zen. Egiptoko greziar noblea zen eta amaren aldetik lotura zuen Ptolomeoren leinuarekin.

Familiaren aurrekariak
----------------------

Agatokles Teoxena Egiptokoaren bigarren semea zen, aitaren eta beste anaia edo arrebaren izenak galdu dira. Amaldeko aitona Agatokles Sirakusakoa zen, geroago Siziliako erregea bilakatu zena. Amaldeko amona Teoxena Sirakusakoa izan zen, greziar-mazedoniar noble bat, zeina Egiptoko Ptolomeo II.a Filadelfoa greziar-egiptar faraonaren amaldeko bigarren arreba-ordea zen. Ptolomeo gobernatu zuen K. a. 283-246 artean.

Bizitza
-------

Agatokles Egipton jaio eta hesi izan zen, beharbada Alexandrian. Jaiotza data ezezaguna da; Ptolomeo I.a Soterren agintaldian (K.a. 305-283) edo haren amaldeko osabaren erregealdian, Ptolomeo II.a. Errege honek Agatoklesen ama Tebaidara erbesteratu zuen edo Koptosera salaketa faltsuekin joan zitzaiolako zenbait alderdiei buruz. Pertsona horien izenak galdu dira papirotan idatzi zirelako. Litekeena da amaren erbesteratzea Arsinoe I.aren erbesteratzearekin lotuta egotea, Ptolomeo II.aren lehen emaztea K.a. 274/273an atzerriratua izan zena.
Nahiz eta Agatokles Ptolomeo leinuaren noblea izan, ezer gutxi dakigu haren bizitzari buruz. Bera ezkondu zen egiptiar-greziar noble batekin, Oenante. Harentzat Agatokles lehen senarra izan zen. Bikoteak lau seme-alaba izan zituen: hauetariko bat Agatokles Egiptokoa izan zen, beste alaba bat Agatoklea izenekoa eta gainontzeko bi alaben izenak ezezagunak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ptolemaic Genealogy: Theoxena, Footnote 7 Archived November 26, 2011, at the Wayback Machine. )
2. ↑  Ptolemaic Genealogy: Theoxena, Footnotes 2 & 3
3. 1 2 3  Ptolemaic Dynasty - Affiliated Lines: Agathocles
4. ↑  Ptolemaic Genealogy: Berenice I
5. 1 2 3  Ptolemaic Genealogy: Theoxena, Footnote 6 Archived November 26, 2011, at the Wayback Machine
6. ↑  Ptolemaic Genealogy: Theoxena, Footnote 6 Archived November 26, 2011, at the Wayback Machine.

Kanpo estekak
-------------

* Ptolemaic Dynasty - Affiliated Lines: Agathocles
* Ptolemaic Genealogy: Berenice I
* Ptolemaic Genealogy: Theoxena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q611724

 |

* Wd Datuak: Q611724
**Amandrerena Etxea** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Zugazarte etorbrideko 21.garren zenbakian.

Eraikinaren antzinatasuna nabarmendu behar da; izan ere, Aguirretarren Bainuetxearen inguruan, 1877. urtea aldera, Manuel Ayarragarayrentzat eraikitako udaldirako lehen etxeetako bat izan zen. Geroago, Goberbeña Ayarragaraytarrek oinordetzan hartu zuten, eta, azkenik, Achutegui Gorbeñatarrek.
Horrez gain, familia-egoitzaren izaerari eutsi dio gaur egun arte. Hasiera batean udarako zen bakarrik, eta geroago urte osorako.

Eraikina
--------

Balio arkitektoniko handia du. Arkitekturarengatik, kalitate onekoa izateaz gain balio estilistiko handia ere duelako. Kromatismo eta plastikotasun handiko konposizioa da. Hori, bolumenekin eta gorputzekin jolastuz lortu du batez ere. Soiltasuna nagusi da, eta multzoan, estalki beltz aldapatsu desberdinak nabarmentzen dira.

Alde guztiak agerian dituen eraikina da, lorategi batez inguratua, eta erdiko gorputza albotik luzatu egiten da Zugazarte kalerantz. Altxaeran erdisotoa, behe-oina, lehenengo solairua eta etendako teilatu batez estaltzen den estalkipea dauzka. Fatxadetan, Zugazarte kaleari begira dagoen fatxadako erdi-puntuko arkuko galerietako itxiturak salbu, bao nagusiki dinteldunak irekitzen dira, eta bao horiek neurri askotakoak dira. Alde honetan, gorputz nagusiaren aurrean, gorputz laukizuzen aurreratu bat kokatzen da, eta aurreko aldean oriel-window delako bat du aipagarri. Kaira begira dagoen fatxadan galeria laukizuzen bat irteten da behe-oinean, eta haren gainean balkoia egokitzen da.

Zenbait erreforma izan ditu, eta horien artean nabarmendu behar dira Manuel María Smithek 1908. urtean zuzendutakoa, eta 1941. urtean handitzeko egindako lanak. Jatorrizko diseinua aldatu arren, hasierako izaerari eutsi dio, eta aldi bakoitzaren berezko ezaugarriekin aberastu da.

Oso leku egokian dago, Zugazarte kalearen eta kaiaren artean, eta gainera eutsi egin die lorategiari eta antzinatasunari. Smith arkitektoaren berritze-lanek jatorrizko eraikina aldatu bazuten ere, kontserbatu egin zuen jatorrizko eraikinaren izpiritua, eta aberastu egin zuen garai haietako ezaugarrien ekarpenen bidez. Horri guzti horri esker, kontserbatu egin du, mende batetik gora eta etenik gabe, bere egoitza izaera.

Galeria
-------

* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* Fatxadaren detailea.Fatxadaren detailea.
* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* Izena.Izena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65559939
* Commonscat Multimedia: Buildings in Getxo

---

 |

* Wd Datuak: Q65559939
* Commonscat Multimedia: Buildings in Getxo
Graham kostaldearen kokapena.
**Graham kostaldea** (ingelesez: *Graham Coast*) Danco kostaldetik banatzen duen Renard lurmuturra eta Loubet kostaldearekin duen muga den Bellue lurmuturraren artean dagoen Penintsula antartikoaren ipar-mendebaldeko kostalde zatia da.

Biscoe uharteen parean dago, hauengandik Grandidier kanalak banatzen duelarik. Antartandeek Graham kostaldea Antartikako erdiuhartea sortaldeko kostaldeetatik banatzen dute, Oskar II.a kostaldea eta Foyn kostaldeagandik zehazki.

Kostalde hau John Biscoek zuzendutako britainiar espedizioak aurkitu zuen 1832ko otsailak 17 eta 18 bitartean. Biscoek James Grahamen omenez izendatu zuen.

Bellue lurmuturra Jean-Baptiste Charcotek zuzendutako 1909-1910eko Frantziar Espedizio Antartikoak aurkitu zuen *Pourquoi-Pas ? IV* itsasontzian, zeinek Bellue amiralaren omenez izendatu zuen.

Lurralde-aldarrikapenak
-----------------------

Argentinak Graham kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak
* Txilek *Costa de Graham*
* Erresuma Batuak *Graham coast*

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3750600
* Commonscat Multimedia: Graham Coast

---

 |

* Wd Datuak: Q3750600
* Commonscat Multimedia: Graham Coast
**Airbus A321** Airbus enpresa europarrak eraikitako hegazkina da. A320ren bertsio luzatua da, gutxieneko aldaketak dituena. Hegoaren azalera apur bat handitu zuten eta lurreratzeko trena indartu egin zuten. Bere propultsiorako bi CFM56 edo V2500 motor erabiltzen ditu.

Konpainia batzuek hegazkin hau Boeing 757 hegazkinaren ordez aukeratu dute, gaitasun bera duelako eta familiako beste hegazkinekin- A318, A319 eta A320- ezaugarriak partekatzen dituelako. Ezaugarri hauen artean fly-by-wire sistema dago, zeinari esker pilotuek ordu pare bateko entrenamenduarekin A321 gidatu ahal izatea ahalbidetzen duen.

Bi klaseko konfigurazio tipikoan 186 bidaiarentzako hegaldia 4300 km-koa da -100 bertsiorako, eta -200 bertsioan, berriz, erregai-ahalmen handiagoa duenez, zifra hori 5500 km-raino igotzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3278675
* Commonscat Multimedia: Airbus A321

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4248763-8

 |

* Wd Datuak: Q3278675
* Commonscat Multimedia: Airbus A321


| * i
* e
* a
Airbus hegazkinak |
| --- |
| Zibilak | A300  •  A300 Beluga  •  A310  • A318  •  A319  •  A320  •  A321  •  A330  •  A340  •  A350  •  A380 |
| Militarrak | A310 MRTT  •  A330 MRTT  •  A400M |
| Garapenak | A350  •  A400M  •  NSR  •  KC-45 |
| Besteak | Sud Aviation Caravelle  •  Aérospatiale-BAC Concorde  •  BAC One-Eleven |
**Golden Boy Promotions, Inc.** Oscar De La Hoya boxeolari txapeldun ohiak (*The Golden Boy* goitizena) sortutako borroka-kirolen sustapen enpresa bat da. De La Hoya da konpainiaren jabe nagusia, eta bere bazkideak dira Bernard Hopkins, Joseph Ochoa eta Ricky Hatton boxeolari ohiak, besteak beste. 

LAn kokatua, Golden Boy Promotions 2002an sortu zuen Oscar De La Hoyak, boxeoa sustatzeko enpresa profesional baten jabe izan zen lehen gaztelaniazko hiztunak.

2006an, sorreraren bosgarren urtean, Golden Boy Promotions-ek 2 milioi PPV-ren (pay-per-view) salmenten errekorra lortu zuen. Munduko sustatzaile aktibo eta errespetatuenetako bat da; borrokak antolatzen ditu Estatu Batuetan, non gaualdiak egiten diren agertokiak betetzera iristen diren. Bere ekitaldiak HBO, HBO Latino, Showtime, Telefutura eta ESPN telebista kateetan ematen dira. DeWalt Tools-ek  AEGrekin batera sustatutako *Fight Night Club* seriea ere antolatzen du; Los Angeleseko Club Nokian gertatzen da eta Fox Sports Net eta beste telebista batzuetan zuzenean ematen da.   Golden Boy Promotions-ek boxeoa sustatzeko beste enpresekin borrokak ere sustatzen ditu, hala nola, Top Rank (Bob Arum-ena), Main Events, Gary Shaw Productions, Lou Dibella, Murad Mohammad, etab. Golden Boy Enterprises Estatu Batuetan argitaratutako gaztelaniazko argitalpenetan ere inbertitzen aritu da, baita kontsumo produktu batzuetan ere. Konpainiak bere misioarekin bat datozen eta non inbertitu dezakeen negozioak eta enpresak bilatzen jarraitzen du. Era berean, Golden Boy Promotions-en partaidetza gehiengoa eta Houston Dynamo futbol taldearen %25eko partaidetza du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  De La Hoya's Promotional Strategy Packs a Wallop
2. 1 2    *Southern California's finest square off on the return of "Fight Night Club" on February 24.*  Golden Boy Promotions 11 de febrero de 2011.
3. ↑    *Fight Night.*  *The Ring* online 2011ko abuztuaren 25a.
4. ↑    *:: Golden Boy Promotions Inc. ::.* .

Kanpo estekak
-------------

* Golden Boy Promotions

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1763567

 |

* Wd Datuak: Q1763567
***Goldaketan. Atzerri, Euskelerri*** Jokin Zaitegi plazaratu zuen lehenengo poesia-liburua izan zen. Mexikon Telesforo Monzonek eta beste erbesteratuek bultzatu zuten Pizkunde argitaletxean, 1946an argitaratu zuen. Ordurako Arrasateko idazlea, Jesusen Lagundia utzita, Guatemalan bizi zen. Azalean Aurelio Arteta margolariaren margo bat jaso zuen.

Edukia
------

Liburuan ehun olerki inguru bildu zuen Zaitegik. Liburua "Opariz" izenburuko eskaintza batekin ireki zuen. Bertan bere biografiaren datu batzuk eman zituen: "Olerki-txorta au Euzkadi'n bizi zeran euskeldun zorioneko orri eskeintzen dizu atzerrian bizi dan euskaldun batek" Bildumaren lehen poema "Tori nire edontzia", 1934an Zarauzko Euskal Poesiaren V. Eguneko Zilarrezko aritz-adar saria irabazi zuen lana da. Bildutako gainontzeko poemak oso toki eta leku desberdinetan idatziak dira: Marneffen (Belgikan), Panaman, Venezuelako Méridan...

Liburuan bi bloke ikus daitezke:

* Zaitegiren lan propioak, (11-153 or.). Poemak luzera desberdinekoak dira. Azpimagarria da "Eusko-artzaiarena", luzera handiko poema.
* Beste olerkari ospetsuen itzulpenak eta bertsioak (154-215 or.). Hemen idazlearen gustuko olerkariak aurkituko ditugu: Henry Wadsworth Longfellow, Jacint Verdaguer, Alfred de Musset, Charles Baudelaire... eta batez ere Horazio.

Estiloa
-------

Poema hauek ez dira irakurtzeko errazak. Zaitegiren asmoa euskara goi mailako hizkuntzen kategoriara eramatea zen eta, ondorioz, erdarazko hitzak saihestu zituen, latinismoak sartuz. Kultura erreferentziak ere ugariak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Datu honetaz zalantzak daude zeren eta liburuan bi data desberdinak agertzen baitira: inprimategiarena, 1946, eta, hitzaurrearena, 1947ko otsailak 7.
2. ↑  9.or.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q88680630

 |

* Wd Datuak: Q88680630
AlphaGo programaren logoa.
Lehen 99 mugimenduak.**AlphaGo** Google DeepMind-ek sortutako adimen artifizialeko programa bat da, Go mahai-jokora jolasteko diseinatua. 2015eko urrian, abantailarik gabe eta 19x19ko ohol batean Go jokalari profesional bat garaitu zuen lehen makina bihurtu zen. Fan Hui jokalariaren aurka egin zituen 5 partiduetatik 3 irabazi zituen, aipatzekoa da beste partidu informal batzuetan ere irabaztea lortu zuela. 2016an munduko jokalaririk onenetako baten aurka jolastu zuen, Lee Sedol 9. mailakoaren aurka. 2016ko martxoan jokalari honen aurka egin zuen partidu bat irabaztea lortu zuen. Hala, Remi Coulom sailkapen ez-ofizialean, AlphaGo munduko bigarren Go jokalaririk onena bezala agertu zen. Lee Sedol jokalaria garaitzearen ondorioz, adimen artifizialeko programa hau 9-dan (maila) izendapena aitortu zion Baduk Korear Elkarteak.

2017ko Go-aren etorkizunaren gailurrean, AlphaGo programak, Ke Jie, munduko Go jokalaririk onena garaitzea lortu zuen. Egin ziren hiru partiduetatik, adimen artifizialeko programak hirurak irabazi zituen. Esandako jokalaria garaitu ondoren, Weiqi Txinatar Elkarteak AlphaGori 9-dan mailako jokalari profesional izendapena aitortu zion. Elkarren arteko norgehiagoka amaitu ondoren, AlphaGo erretiratu egin zen eta DeepMind adimen artifizialaren inguruan ikertzen dabil gaur egun ere.

100. mugimendutik 165. mugimendura.

AlphaGoren jolasteko era
------------------------

> *Eskuineko irudietan ikus daitezke partiduaren mugimenduak.*
> 
> 

AlphaGo (beltzez) Fan Huiren (txuriz) aurka, egin zuten 4. partidua (2015eko urriaren 8), AlphaGo programak irabazi zuen aurkariak bertan behera utzi baizuen jokoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Google’s AI beats world Go champion in first of five matches - BBC News». *BBC Online*. 2018ko urtarrilaren 12an ikuskatua.
2. ↑  «Norgehiagoka Youtuben». 2018ko urtarrilaren 12an ikuskatua.
3. ↑  «http://www.goratings.org/». 2018ko urtarrilaren 12an ikuskatua.
4. ↑  Silver, David; Huang, Aja; Maddison, Chris J.; Guez, Arthur; Sifre, Laurent; Driessche, George van den; Schrittwieser, Julian; Antonoglou, Ioannis *et al.*

Ikus, gainera
-------------

* Go
* Go jokalarien sailkapena
* Google DeepMind
* Lee Sedol eta Ke Jie

Kanpo estekak
-------------

* Partiduen erreproduzitzailea:
* AlphaGoren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22329209
* Commonscat Multimedia: AlphaGo

---

 |

* Wd Datuak: Q22329209
* Commonscat Multimedia: AlphaGo
Gotorlekuaren ipar-mendebaldeko zatia, *jauregitik* ikusia
**Gla** (grezieraz Γλα edo Γλας) zibilizazio mizenastarraren gotorleku bat zen, Grezia iparraldean, Beozian zegoena. Kopaide lakutik irtetzen den kareharrizko platea batean eraiki zen, Orkomenotik 20 kilometro ekialdera, Kastron herritik 2 kilometro hegoekialdera, eta Tebas Termopilekin lotzen zuen ibilbide nagusitik 2 kilometro ekialdera.

Gotorlekua, harresi handiz inguratua dago, eta, dirudienez, guarnizio militar bat izan zuen. Barne espazio gehiena hutsik dago, eta, beraz, arkeologoek, erasoren bat gertatuz gero, Kopaide laku inguruko nekazarientzako babesleku gisa balio izan zuela uste dute. Gla gotorlekuaren kontrolpean zegoen lurra, uste denez, mizenastar munduko "ogi hornitzailea" zen. Gotorlekua inguratzen duen lakua, antzinatean lehortua izan zen, landalur oso emankorra bihurtuz. Gotorlekuaren mendebaldeko muturrerantz altxatutako zatian, iparraldeko hormaren luzeran zehar, L formako egitura bat dago, jauregi baten antzerakoa, megara erako bi gela dituena, bana albo bakoitzean. Egitura honen hegoaldean, bi eraikin estu zeuden, paraleloan kokatuak, barrakak izan zitezkeenak. Eraikin hauetako batean, gela bat zegoen, alea zuena, erraustua geratu zen alea tokia sute batek K. a. 1200ean suntsitu zuenean. Ebidentzia honek, eraikina, ale biltegi bezala eta gotorlekua eta bere inguruko lurraldearen banaketa gune bezala erabiltzen zela suposarazten du.

Bibliografia
------------

* S. E. Iakovidis: *Gla and the kopais in the 13th Century BC,* Atenas 2001
* Nic Fields: *Mycenaean Citadels c. 1350-1200 BC*, Oxford 2004

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q636506
* Commonscat Multimedia: Gla

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4259984-2
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 23117

 |

* Wd Datuak: Q636506
* Commonscat Multimedia: Gla

38°29′00″N 23°10′56″E﻿ / ﻿38.48333°N 23.18222°E﻿ / 38.48333; 23.18222
**Chubut ibaia** (gaztelaniaz: *Río Chubut*, galesez: *Afon Camwy*) Argentinako Patagoniako ibairik luzeena da. Río Negroko probintziako Cerro de las Carrerasen du iturburua eta, Río Negro eta Chubut probintziak zeharkatu ondoan, Ozeano Atlantikora isurtzen da. 867 kilometro luze da eta 53.235 kilometro koadroko arroa drainatzen du.

Geografia
---------

Ibaiadar nagusia Chico ibaia da, ur goraldietan baino ura eramaten ez duena. Chubut ibaiaren bazterreko hiri handienak Trelew eta Rawson dira.

Hidrometria
-----------

Chubut ibaiaren emaria 37 urtez (1943-1980 bitartean) neurtu zen Los Altaresen (Chubuteko probintzia), ahoa baino 327 kilometro lehenago. Ibaiak 16.400 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren % 31. Urteko batez besteko emaria segundoko 49 m³ da. Emari handiena abuztuan du (83,7 m³/s), eta txikiena martxoan (11,4 m³/s).

**Chubut ibaiaren batez besteko emariak (m³/s), Los Altaresen neurtuak**  
**Datuak: 1943 eta 1980 artean**

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Río Chubut.*  aguaspatagonicas.com (Noiz kontsultatua: 2015-09-23).
2. ↑    *Chubut ibaia Los Altaresen.*  grdc.sr.unh.edu (Noiz kontsultatua: 2015-09-23).

  

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q955354
* Commonscat Multimedia: Chubut River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315164442
* LCCN: sh2008001299
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 4870081

 |

* Wd Datuak: Q955354
* Commonscat Multimedia: Chubut River
**Allgäu**, Alemaniako Bavaria estatuko hego-mendebaldean dagoen eskualde bat da, zenbait kilometroz, Baden-Württemberg estatuko hego-ekialdera ere hedatzen dena. Eskualdea, Alpeaurreko lurretatik Alpeetaraino hedatzen da. Allgäu eskualdetik igarotzen diren ibaiak, Lech ibaia eta Iller ibaia dira.

Honako lau azpieskualde hauetan banatua dago, Bavaria estatuaren kasuan, hiru, barrutiak ere badirenak:

* Oberallgäu
* Unterallgäu
* Ostallgäu
* Westallgäu

Eskualdea, bere paisaia ederrengatik eta Hirtenkäse izeneko gaztagatik ezaguna, oporretarako eta gaixondoak emateko toki ospetsua da. Allgäuko alpetar zatiak, 2000 metro baino gehiagoko altuerara iristen dena, eskiatzeko baldintza onak eskaintzen ditu. Neuschwansteingo gaztelua, Allgäu eskualdearen ekialdeko zatian dago. Bere abantailak ugariak diren arren, eskualde hau ez da turistaz josita egoten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q169276
* Commonscat Multimedia: Allgäu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240767413
* BNF: 11957960x (data)
* LCCN: no2012035874
* NKC: ge312399

 |

* Wd Datuak: Q169276
* Commonscat Multimedia: Allgäu
**Aldudeko mendigunea** mendebaldeko Pirinioetako mendigune bat da, Nafarroa Garaia eta Nafarroa Beherearen artean kokaturik dagoena. Paleozoikoko eta Triasikoko materialak azaleratzen dira bertan. Ortzantzurieta (1.567 metro), Adi (1.459 metro), Iturrunburu (1.332 metro) eta Hauza (1.305 metro) dira gailurrik garaienak.

Geologia
--------

Aldudeko mendigunean daude Euskal Herriko arrokarik zaharrenak, Paleozoikoaren hasierakoak zehazki. Ordoviziarreko eta Siluriarreko kuartzitak eta eskistoak dira, Ortzantzurietan, Ibañetan eta Meatzeko lepoan azaleratzen direnak.

Devoniarreko materialetan bi multzo bereizten ahal dira: Behe Devoniarreko hareharriak, kuartzitak, kareharriak eta dolomiak; eta Erdi eta Goi Devoniarreko tuparriak, kareharriak, eskistoak eta hareharriak. Menditxurin, Adin, Okoron, Albako harrian eta Luzaideren iparraldean ageri dira Devoniar periodoko arrokak.

Saioan eta Erregerenan Karboniferoko materialak ikus daitezke: kareharriak, dolomiak, eta baita magnesitak ere. Horien gainean, eskistoak eta grauwakak tartekatzen dira (Kulm faziesa). Hauza mendiaren aldean Permiar garaiko bretxak, konglomeratuak, hareharriak eta limolitak daude. Azkenik, Triasikoko metakinak azaleratzen dira mendigunearen inguruan, Behe Triasikoko (Buntsandstein) konglomeratuak, hareharriak eta buztinak, batez ere. Erdi Triasikoko (Muschelkalk) kareharriak eta dolomiak, eta Goi Triasikoko (Keuper) buztin nabarrak eta igeltsuak, berriz, leku bakan batzuetan baino ez dira ageri.

Mendigune osoko arrokak erabat tolestuak eta hautsiak dira, bi orogenia handien eraginez: Hertziniarra, Karboniferoaren amaieran gertatu zena, eta Alpetarra, Oligozenoaren bukaerakoa.

Hidrografia
-----------

Hiru arro nagusik egiten dute bat Aldudeko mendigunean. Ipar-ekialdeko isurialdeko urak Ozeano Atlantikoan itsasoratzen dira Errobi ibaiaren bitartez; hego isurialdekoak Mediterraneo aldera doaz, Arga, Erro eta Urrobi ibaien bidez; azkenik, ipar-mendebaldeko isurialdeko errekak Bidasoren adarrak dira, eta Kantauri itsasora isurtzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5    *Quinto Real, Macizo de.*  Gran Enciclopedia de Navarra, enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-11-12).
2. ↑    *Euskal Herriko geologia.*  Lur Entziklopedia Tematikoa, euskara.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-12).
3. ↑    *Aldude Mendia.*  espaciosnaturales.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-11-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q101492329

 |

* Wd Datuak: Q101492329
**Grêmio Atlético Coariense** gaur egun inaktibo dagoen Brasilgo futbol talde bat da.

Historia
--------

1977ko urtarrilaren 6an sortu zen Coari hirian, Amazonas estatuaren erdialdean kokatua, eta bere lehen urteetan barrutiko txapelketetan parte hartu zuen afizionatu talde bat izan zen. 1991n lehen aldiz parte hartu zuen Estatuko lehiaketa batean **Amazonasko Kopan**, non lehen itzulian kanporatu zuen Sao Raimundo Esporte Clubek.

2003an kluba kategoria profesionalko bihurtu zen **Amazonasko Futbol Federazioaren** baimenarekin, **Amazonasko Kopako** finalera iritsiz, galdu zuen arren, Brasilgo C Serieko Txapelketarako sailkatu zen urte hartan.

Txapelketa nazional batean izan zuen lehen parte hartzea nahiko positiboa izan zen, Brasilgo B Serieko Txapelketarako igoera lortzeko gertu egon baitzen ligan hamargarren postuan amaitu ostean, eta estatuko txapelketan, berriz, Sao Raimundo Esporte Clube-ren aurka galdu zuten finalera pasatzea lortu zuen, nahiz eta horrekin 2005eko Serie C Brasilgo Txapelketan parte hartuko zuten berriro. 

Hirugarren maila nazionalean bigarren agerraldian lehen itzulia gainditu zuten, baina Rio Branco Football Clubek Acre estatutik kanporatu zuen hurrengo kanporaketan eta 60. postuan amaitu zuten liga. Amazonense Txapelketan estatuaren barnealdeko lehen taldea izan zen txapelketa irabazten, Nacional Futebol Clube garaituz, Amazonas estatuko talde handietako bat , zeinarekin Brasilgo Koparako sailkatu baitzen bere historian lehen aldiz.

2006ko Brasilgo Kopan lehen itzulian kanporatu zuen Pará estatuko Clube do Remok.  2007an klubak lehiaketako lizentzia galdu zuen diru-arazoengatik eta Coariko udalaren laguntza faltagatik, 2010ean bigarren estatu mailara itzuli zen, bigarren mailako txapelketa irabaziz, baina Amazonense Txapelketarako igoera ukatu zioten hurrengo urtean. jokalari bat irregularki taldean izateagatik, eta horrek puntuak galtzea ekarri zuen, bi urtez estatuko lehiaketak etetea eta 20.000 errealeko isuna ordaintzea; Horrez gain, jokalaria bizitza osorako eten zuten dokumentuekin iruzurragatik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Brazil 2005 Championship - Third Level (Série C).*  RSSSF.
2. ↑   *Placar Guia 2011* (1350-C): 85. Enero de 2011.
3. ↑    *Copa de Brasil 2006.*  ceroacero.
4. ↑   Cunha, Frank.  (15 de noviembre de 2011). *Suspensión de Dos años al Gremio Coariense.*  Grupo Globo.

Kanpo estekak
-------------

* ogol.com **(Portugesez)**
* Facebook
* futbol24.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3118623

 |

* Wd Datuak: Q3118623
**Colbún aintzira** Txileko Maule eskualdeko urtegi artifizial bat da, Talca probintziako San Clemente eta Linares probintziako Colbún udalerrien artean banatutakoa. Eskualdeko hiriburua den Talca hiritik 48 kilometro hego-ekialdera eta Linares hiritik 35 kilometro ipar-ekialdera dago. 5.700 hektareako hedadurarekin eta 1490 milioi hektometro kubikoko edukierarekin, Txileko urtegi artifizialik handiena da, baita herrialdeko erdiguneko aintzirarik handiena ere.

1980 eta 1985 artean eraiki zen, Maule ibaiaren urak biltzeko, zentral hidroelektrikoetan eta nekazal ureztatzean erabiltzeko, eta 440 metroko altueran dago.

Udan, kutsatu gabeko bere urak 23ºko tenperaturara iristen dira. Arrazoi honegatik, eta udako hilabeteetan egoten den klima epelagatik, gainera, ur kirolak praktikatzeko asko erabiltzen da. Aktibitate, ostatu eta zerbitzu mota asko eskaintzen du bisitarientzat.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Colbún aintzira

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3752685
* **Lekuak**
* OSM: 445307

 |

* Wd Datuak: Q3752685

35°40′26″S 71°15′50″W﻿ / ﻿35.674°S 71.264°W﻿ / -35.674; -71.264
Logoa.
**CiNii** Aipu eta erreferentzia bibliografikoak edo bibliografia datu-base japoniarra da. Zerbitzuak Japonian argitaratutako japonierazko zein ingelesezko erreferentziak biltzen ditu.

Ezaugarriak
-----------

Zerbituza doakoa da eta liburuak, artikuluak eta hitzaldiak bilatzeko aukera ematen du. Datu basea 2005ko apirilean sortu zen eta haren funtzionamenduaren ardura National Institute of Informatics erakundearen eskuetan dago. Bilaketen zerbitzuaren mantenimendua NII-k berak darama eta, halaber, beste erakundeenak koordinatzen ditu, esaterako Dietako Liburutegi Nazionalarena.

Edukiak
-------

Datu baseak 7.000 publikazioen 17 milioi artikulu jaso ditu. Hilabetero, 2012ko datuen arabera, 30 milioi inguru sarrera jasotzen ditu ditu eta 2,2 milioi bisitari. Beraz, Japoniako horrelako datu-base handiena eta osatuena da. Basea gai askotarikoa da baina jasotzen dituen kontsulta gehienak gizarte-zientzietakoak dira, agian, CiNii horrelako datu-mota biltzen dituen base bakarra delako; natur-zientziak, medikuntzarekin lotutako gaiak edo zientzia formalak aztertzeko badira beste datu-baseak.

Identifikatzaileak
------------------

Datu-baseak aldizkarien artikuluen sarrerei identifikatzaile bakarra ezartzen die, *NII Article ID* (NAID). Liburuekin beste identifikatzaile erabiltzen du, *NII NACSIS-CAT ID* (NCID).

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:CiNiiren bilatzailea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10726338

 |

* Wd Datuak: Q10726338