recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Florence konderria** (ingelesez: *Florence County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Florence da. 2010eko zentsuaren arabera 136.885 biztanle zituen, Florence kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Florence konderriak 2.081,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,74 ura dira. Beste 2.071,9 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 65,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 136.885 pertsonetatik 77.135 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.030 dira. 56.204 beltzak edo afroamerikarrak. 424 amerikar natiboak ziren eta 23 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.660 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 121 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.318 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505987
* Commonscat Multimedia: Florence County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159459780
* GND: 4470170-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2532507
* TGN: 2001745

 |

* Wd Datuak: Q505987
* Commonscat Multimedia: Florence County, South Carolina
**Florence Wald** edo jaiotzez Florence Sophie Schorske (New York, 1917ko apirilaren 19a – Branford, Connecticut, 2008ko azaroaren 8a) erizain estatubatuarra izan zen, modu zabalduan "AEBetako hospizio mugimenduaren ama"-tzat hartua.

Haurtzaroan, hainbat hilabete igaro zuen ospitalean arnas gaixotasun batengatik. Horrek piztu zion interesa osasungintzan, eta erizaintza ikasketak amaitu zituen Mount Holyoke College-n 1938an eta Yale-n 1941ean. Urteak aurrera, bertako Erizaintza Eskolaren dekanoa bihurtu zen 1959an. Urte hartan bertan Henry Waldekin ezkondu zen.

1963an bere uniberstitatean entzun zuen Cicely Saunders ospetsuaren hitzaldi bat hospizioaren filosofiari buruzkoa, eta eragin handia izan zuen berarengan. Hiru urte gehiago dekanoaren lana utzi zuen eta buru-belarri jarri zen Saunders Ingalaterran egiten ari zena bere herrialdean aplikatzeko. Lan horren ondorioz, 1974an Connecticuteko Hospizioaren sortzaile nagusia izan zen, AEBetako lehenengoa.

Bere azken urteetan, Wald interesatu zen hospizio zainketak presondegietan emateko ideian. 91 urterekin hil zen, eta ordurako AEBetan 3.000 hospizio programa baino gehiago zeuden martxan, urtean 900.000 bat gaixori arreta eskainiz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**"Florence and Henry Wald Papers. 1955-2003" (Yale)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5460808
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 8388154260756824480005
* GND: 1171367066
* LCCN: n2005180948
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q5460808
**Laura Pigossi Herrmann de Andrade** (1994ko abuztuaren 2a) brasildar tenislaria da.

Pigossik bakarkako zazpi eta binakako 41 titulu irabazi ditu ITF Zirkuituan. 2021eko azaroaren 8an, munduko 218. postua lortu zuen bakarkako sailkapenean. 2020ko otsailaren 3an, 125. postura iritsi zen WTA binakako sailkapenean.

2013az geroztik Brasileko selekzioarekin Fed Cup txapelketan hartu du parte.

Pigossik 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina olinpikoa lortu zuen binakako proban,Luisa Stefani bikotearekin Veronika Kudermetova eta Elena Vesnina urrezko domina defendatzen zuenari irabaziz. Pigossi eta Stefani tenisean domina olinpikoa lortu zuten lehen brasildarrak izan ziren, 1996an 4. postua lortu zuen Fernando Meligeniren kanpaina gaindituz. Domina lortzea ezustekoa izan zen: brasildarrek postu olinpiko bat lortu zuten azken unean, Jokoak hasi baino astebete lehenago baieztatuta, Stefani 23. postuan sailkatu zen binakako sailkapenean eta Pigossi 190.ean. Bikote brasildarrak aurretik elkarrekin jokatutako partida bakarrean galdu egin zuten.

Olinpiar Jokoak
---------------

 Luisa Stefani eta Pigossi Tokio 2020an
### Binaka: 1 (brontzezko domina 1)

| Domina | Urtea | Txapelketa | Lurzorua | Bikotea | Aurkariak | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Brontzea | 2021 | Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoak, Japonia Japonia | Gogorra | Brasil Luisa Stefani | Errusia Veronika KudermetovaErrusia Elena Vesnina | 4–6, 6–4, [11–9] |

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Binaka |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «X Juegos Suramericanos - (Tenis) Biografía - General : PIGOSSI HERRMANN DE ANDRADE Laura» *web.archive.org* 2014-03-14 (Noiz kontsultatua: 2021-11-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6499315
* Commonscat Multimedia: Laura Pigossi

---

 |

* Wd Datuak: Q6499315
* Commonscat Multimedia: Laura Pigossi
**Little River konderria** (ingelesez: *Little River County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashdown da. 2010eko zentsuaren arabera 13.171 biztanle zituen, Little River kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Little River konderriak 1.462,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 84,21 ura dira. Beste 1.378,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.171 pertsonetatik 10.188 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 357 dira. 2.508 beltzak edo afroamerikarrak. 186 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 235 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61526
* Commonscat Multimedia: Little River County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129021812
* LCCN: n82009722
* **Lekuak**
* OSM: 1820230
* TGN: 2000145

 |

* Wd Datuak: Q61526
* Commonscat Multimedia: Little River County, Arkansas
**France Prešeren** (Vrba, 1800ko abenduaren 3a - Kranj, 1849ko otsailaren 8a) Esloveniako poeta erromantiko handiena izan zen, XIX mendearen lehen aldian bizi izan zena. Eslovenierazko literaturaren aitzindaria izan zen eta hil ondoren herrialdeko kanon literarioa bihurtu zen.

Biografia
---------

Vrba herrixkan jaio zen Austria-Hungariako Inperioaren barnean, Karniola Garaia eskualdean. Filosofia ikasi zuen eta ondoren Vienan zuzenbidea. 1828an doktoratu zen eta abokatu izaten saiatu zen baina bere ideia liberalen erruz ez zuen aukerarik izan eta Ljubljanako abokatu talde batetako laguntzaile izatea baino ez zuen lortu. 1846an azkenean Kranjn lortu zuen abokatua izatea baina bi urte beranduago hil zen.

Bibliografia
------------

Bere lehenengo poesia Iliriar orria aldizkarian agertu zen 1827an, "Neskatilei" izenburua zuena, (*Dekletom / An die Mädchen*).

Poesia gehienak *Karniolako erletxoa* aldizkariak argitaratu zituen eta 1843tik aurrera "Nekazal eta Artisau egunkaria"-n. 1846an bertan *France Prešeren doktorearen poesiak* (*Poezije Doktora Franceta Prešerna*) argitaratu zuen.

Bere lanik ezagunena *Sonetni Venec* soneto liburua izan zen.

Onarpena
--------

Ljubljanako enparantza nagusiak bere izena darama, Prešeren enparantza. 1.000 tolaretako billetetan bere aurpegia agertzen zen.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***France Prešeren*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1031
* Commonscat Multimedia: France Prešeren

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36935785
* ISNI: 0000 0000 8115 2719
* BNE: XX1098036
* BNF: 12041010t (data)
* GND: 118793306
* LCCN: n50028230
* NKC: jn20000604509
* NLA: 35432552
* CiNii: DA13147555
* SUDOC: 028609115
* BIBSYS: 90521226
* Slovenska biografija: 463215
* ICCU: SBLV116412
* Open Library: OL501443A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1031
* Commonscat Multimedia: France Prešeren
**Fernán López Eskoriatza Ibáñez Agirre** (Gasteiz, 1480- Madril, 1541) gasteiztar medikua eta noblea izan zen. Ospe handia izan zuen mediku bezala eta Henrike VIII. Ingalaterrakoaren eta Karlos V. Espainiako enperadorearen mediku pertsonal izatera iritsi zen.

Bizitza
-------

Fernán López Eskoriatza mediku izendatu zuten Gasteizen bertan bertako udal batzordeak 1508an, Adatseko Andra Mariaren ospitalean. 1515 bitarte Gasteizen aritu zen baina ondoren Londresera joan zen, eta han, Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren eta haren emaztearen, Katalina Aragoikoaren, mediku pertsonala izan zen.

Humanista handia izan zen eta bere garaiko beste nazioarteko humanista askorekin harreman estuak izan zituen. Victoria Anda Eskibelekin ezkondu zen, era berean, aski jakintsua omen zena.

Ingalaterrako egonaldian Oxforden lortu zuen medikuntzan doktoregoa (1520) eta Londresko Mediku Eskolaren sortzailetakoa izan zen(1518).

Espainiara itzuli zelarik, Karlos V.aren mediku pertsonala bihurtu zen.

XVI. mendearen erdialdera, bizitzaren hondarrean, emaztearekin batera jauregi bat eraiki zuten haien sorterrian, Eskoriatza Eskibel jauregia, Gasteizko eraikin eta monumentu nabarmenetakoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Correo, El. *Fernán López de Escoriaza. El Correo.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-30).
2. ↑  Grande-Gil, F. (2017). Historia del Hospital Santiago Apóstol de Vitoria-Gasteiz. *Gaceta Médica de Bilbao*, *114*(2)
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *López de Escoriaza e Ibáñez de Aguirre, Fernán - Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-30).
4. ↑  **(Gaztelaniaz)** Vasco, Diario. *De ruta por los palacios renacentistas del casco medieval de Vitoria. diariovasco.com.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-30).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Palacio de Escoriaza-Esquivel | España Única - Donde tus sueños te lleven» *España Única - Donde tus sueños te lleven* (Noiz kontsultatua: 2017-07-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30904481
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 89517
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q30904481
**Liberriko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Longidako Liberri lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

Eraikina
--------

Elizaren atzean jauregia dago, jauregi eta defentsa-dorre eta guzti, Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintza-kabo gisa agertzen dena. Sarrerako ate zorrotza du, eta oinplanoan «L» forma du. 1705ean kuartelei aurre egiteko eskatu zuten Pedro Pablo Enriquez de Guzmán eta Josefa de Alegría y Peralta jabeek, beren leinuagatik Liberriren oinordekoa zen emazteak. 1744an Nafarroako mariskalarena zen jaurerria, Granadako dukearena, eta Xabierko konde eta Cortesko markes tituluak biltzen zituen. Ordurako armagintzako kaboa bezala zegoen idatzita Erret Liburuetan. XVI. mendean bere armarria urrezkoa zen, hiru zerrenda uhindurekin edo sarrera urdinekin, Erresumako Armorialean agertzen denez. Gaur egun zaharberritu egin dute, almenaz eta matakanez osatutako adarve batez hornituta, ondoko Aianzko dorrean inspiratuta.

Erreferentziak
--------------

* *Gran Enciclopedia de Navarra | LIBERRI.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Liberri

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110156392

 |

* Wd Datuak: Q110156392
**Li Juan** txinatar boleibol jokalaria da. 2005eko Asiako Txapelketan, 2006ko Dohako Asiako Jokoetan eta 2010eko Guangzhouko Asiako Jokoetan urrezko domina irabazi zuten taldeetan funtsezkoa izan zen.

Ibilbidea
---------

Li 1998an sartu zen Tianjin Bridgestonen. Hamar urte baino gehiagoko karrera profesionalean, berak eta bere taldekideek Txinako Boleibol Ligako zortzi titulu, Txinako Joko Nazionaleko bi eta AVC Kluben Txapelketako hiru titulu irabazi dituzte.

2000. urtean, Li Txinako emakumezkoen boleibol talde nazionalean sartu zen.

2002an, Li Txinako emakumezkoen boleibol talde nazionalera deitu zuten lehen aldiz, Tianjin Bridgestoneko Li Shan, Zhang Ping eta Zhang Na taldekideekin batera.

Li 2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Txinako emakumezkoen boleibol selekzio nazionaleko kide gisa, eta brontzezko domina irabazi zuen.

Emakumeen boleiboleko finalean Txina vs Hego Korea 2010eko Guangzhou Asiako Jokoetan bere azken kolpeak irabazi zion Txinari partida. 2012ko Asiako Kluben Txapelketako urrezko domina irabazi zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q711864

 |

* Wd Datuak: Q711864
***Les Exploits d'un jeune Don Juan*** (euskaraz, *Neskazale gazte baten balentriak*) 1911an Guillaume Apollinairek idatzitako eleberri erotikoa da. Iniziazio nobela da, hau da, gazte baten lehenengo urratsak sexuaren arloan narratzen duen liburua. Urtetan zalantzak egon dira haren egilearen inguruan, lehenengo edizioa egilerik gabe plazaratu baitzen.

Argumentua
----------

Roger gaztea bizitzaren sekretuak ezagutzen hasten da, bereziki sexuaren inguruko sekretuak. Bide horretan laguntzaile asko izango ditu: izeba, arreba, neskamea... Guztia uda batean gertatuko da, gaztelu batean; bertako txoko guztiak egokiak izango dira aurkikuntza berriak egiteko.

Zineman
-------

Gianfranco Mingozzi zuznedariak zinemara eraman zuen, *Les Exploits d'un jeune Don Juan* izenburuarekin, Frantzia eta Italia arteko ekoizpena, 1987an.

Euskarazko itzulpena
--------------------

Karlos Gorrindok eleberri hau espetxean zegoenean euskaratu egin zuen, Herrera de la Manchan. Liburuan amaiera data bezala, 1986ko abenduaren 17a dator.

Bibliografia
------------

* *Neskazale gazte baten balentriak*. Karlos Gorrindoren itzulpena. Erdal literatura erotikoa bilduma, Donostia: Elkar, 1988. ISBN: 84-7529-605-X

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3232491
* **Identifikadoreak**
* BNF: 44370330r (data)
* Open Library: OL22157259M

 |

* Wd Datuak: Q3232491
**Neil Harbisson** (Londres, 1984ko uztailaren 27) Matarón hazitako eta ipar-irlandar jatorria duen artista da. Musika, argazkigintza, margolaritza eta artearen beste alderdi batzuk jorratu ditu. Modu ofizialean ziborgtzat jo izan zen lehen izakia da, Erresuma Batuko justizia sisteman bere eskaerak ontzat hartutakoan.

*Cyborg Foundation*eko fundatzailea da, gizakiei ziborg bilakatzen laguntzen dien eta ziborgen eskubideak defendatzen dituen nazioarteko erakundea. *Transpecies Society*ren kofundatzailea ere bada, identitate ez gizatiarrak dituzten pertsonak defendatzen dituen erakundea. Auto-diseinua defendatzen du eta zentzu eta organo berrien sorkuntza eskaintzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Neil Harbisson» *Getxophoto* (Noiz kontsultatua: 2019-09-09).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1355729
* Commonscat Multimedia: Neil Harbisson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7162115731402110167
* GND: 1257478680

 |

* Wd Datuak: Q1355729
* Commonscat Multimedia: Neil Harbisson
**Eugeniusz Frankowski** (Siedlce, 1884ko azaroaren 21a - Poznań, 1962ko otsailaren 8a) poloniar arkeologoa, etnografoa, iberista, euskalaria eta museologoa izan zen.

Bizitza
-------

Siedlceko gimnasioan ikasi zuen. Eskolatik egotzi zuten polonierazko hezkuntzaren alde borrokatzeagatik. Żytomierzeko gimnasiora aldatu zuten, baina berriro ere ikastetxetik kanporatu zuten 1905eko Poloniar Iraultzan parte hartzeagatik. 1907an, azkenik, unibertsitaterako sarbide probak gainditu zituen Siedlceko gimnasioan. Urte berean ere, Natur Zientziak eta Medikuntza ikasketak egiten hasi zen Jagellondar Unibertsitatean. 1911 eta 1914 bitartean eta 1921tik 1922ra Jagellondar Unibertsitateko Antropologia Katedrako urgazle egon zen. 1921an Arkeologian eta Antropologian doktoratu zen Włodzimierz Demetrykiewicz irakaslearen gidaritzapean. 1922an etnografia eta etnologia irakasle izateko habilitazioa lortu zuen Varsoviako Unibertsitatean Ludwik Krzywicki irakaslearekin. Bertan irakatsi zuen 1922tik 1928ra. 1926an ezohiko irakasle izendatu zuten, eta 1948an etnografia eta etnologia ohiko iraskasle Poznańgo unibertsitatean.

1921tik 1939ra Varsoviako Etnografia Museoko zuzendaria izan zen. Bere zuzendaritzapean museoa jarduera hezigarriekin engaiatu zen. Alta, Bigarren Mundu Gerra zehar, museoaren gordailua erabat suntsitu zen. 1939 eta 1944 bitartean Poloniako etnografia, etnologia orokorra eta museologia irakatsi zituen ezkutuan. 1944ko azaroaren 1etik 1945eko martxoaren 30era geografia eta aritmetika irakasle egin zuen lan Kuarteletako Nekazaritza Eskolan.

Ikerketa etnografiko eta antropologiko ugari egin zituen Polonian eta Europan zehar. Euskal Herriko ikerketa etnografikoari eta museologia etnografikoari ekarpenak egin zizkien. Hainbat ikerlan argitaratu zituen, horietatik batzuk gaztelaniaz, frantsesez, portugesez eta alemanez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Tubia, Iker.  (2014ko maiatzaren 13a). «Frankowskiren irudi galduak» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018ko uztailaren 13a).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3573036
* Commonscat Multimedia: Eugeniusz Frankowski

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 44672126
* ISNI: 0000 0001 1471 5961
* BNE: XX1038237
* GND: 1056233117
* LCCN: n88166795
* NKC: js2011624350
* SUDOC: 153592435
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 62959

 |

* Wd Datuak: Q3573036
* Commonscat Multimedia: Eugeniusz Frankowski
**France-Albert René**, *The Boss* (Victoria, 1935ko azaroaren 16a - Mahé, 2019ko otsailaren 27a) Seychelleetako bigarren presidentea izan zen.

René Ingalaterran hezi zen eta Erresuma Batuko Alderdi Laboristaren alde agertu zen. Seychelleetara itzuli zenean abokatu gisa lan egin zuen 1957 eta 1961 bitartean. 1964an Seychelleetako Herriaren Alderdi Batua (Seychelles People's United Party) sortu zuen.

1976an James Mancham presidenteak lehen ministro izendatu zuen. 1977ko ekainaren 5ean bere jarraitzaileek estatu-kolpe baten ondoren presidente bihurtu zuten. Bere burua Indiako Ozeanoko sozialistatzat zuen eta ez sobietar komunistatzat. 1977 eta 1993 artean haren alderdia estatuko legezko alderdi bakarra izan zen eta hiru presidentetzarako hauteskunde irabazi zituen (1978, 1984 eta 1989). 1993 ondoren, ordurako demokrazian, beste hiru presidentetzarako hauteskunde irabazi zituen (1993, 1998 eta 2001).

1981ean Mike Hoare mertzenarioak antolatutako eta Hegoafrikak finantzatutako estatu-kolpea garaitu zuen.

Diktadore onberatzat hartua izan zen haren herrialdea Afrikako garatuena izatera eraman baitzuen. 2004ko uztailaren 14an James Michel presidenteordearen alde dimititu zuen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q224986
* Commonscat Multimedia: France-Albert René

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 91709947
* ISNI: 0000 0000 6717 2844
* BNF: 12066381s (data)
* GND: 106634177X
* LCCN: n79090950
* NLA: 35185592
* SUDOC: 074496980
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q224986
* Commonscat Multimedia: France-Albert René
**Leon Olalkiaga Aseginolaza** (Segura, 1859ko ekainaren 28a - Donostia, 1919ko martxoaren 28a) gipuzkoar albaitaria izan zen.

Segurako Jose Antonio Olalkiaga Urrestarazuren eta Idiazabalgo Francisca Aseginolaza Aranbururen semea. 1886an albaitaritzan lizentziatu zen Madrileko Unibertsitatean. Urte horretan bertan, Beasaingo albaitari izendatu zuten. Leonen aita Segurako albaitaria izan zen eta hil zenean, Leon izendatu zuten hura ordezkatzeko, baina izendapenari uko egin zion. 1892an Zumaiako udal-albaitari izendatu zuten eta karguari 1902an egin zion uko.

1904an Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Probintzialaren albaitari aukeratu zuten, Zizurkilen kokatua dagoen Fraisoro Baserrirako aukerako ganadua erosteko egindako inbertsioetarako eta hazitarako abelburuen estalketak kontrolatzeko albaitari bat behar baitzuten. Pirinioetako behiaren arrazaren *Herd-Book*ean aholkulari tekniko ere izan zen.

Jose Manuel Etxanizen aburuz, *En las astas del toro* liburuxkaren autorea da, 1912an anonimoki publikatu zena.

1905ean Eskalketa Zerbitzuaren Ikuskatzaile izendatu zuten, eta zezenen estalketako eta abelgorrien lehiaketak autolatzen jardun zuen. Fraisoro Baserrian etxe-abereen osasunari buruzko ikastaroak ere ematen zizkien abeltzainei.

Bergarako Agapita Borne Zabaletarekin ezkonduta, Ramon Olalkiagaren aita izan zen.

1946an Gipuzkoako albaitariek omenaldia egin zioten eta jaiotetxean oroitarria ezarri zuten.

Bibliografia
------------

* *Historia de la veterinaria española*, Cesáreo Sanz Egaña, Madrid, Espasa Calpe, 1940
* *El sector agrario guipuzcoano y las políticas provinciales durante la Restauración*, Pedro Berriochoa Azcárate, Gipuzkoako Foru Aldundia, 2009
* *D. León Olalquiaga Aseguinolaza y D. Luis Saiz Saldain. Su contribución a la riqueza pecuaria de Guipúzcoa*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín de la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País, 2, 1996
* *De albéitares y veterinarios municipales en Beasaín (1868-1990)*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín RSBAP, 2005eko maiatza.
* *De veterinarios municipales en Zumaia 1892-1985*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín RSBAP, 2005eko urria
* José Manuel Etxaniz Makazaga:*Tres veterinarios en el desarrollo ganadero de Guipúzcoa (1840-1940). Albaitaritza Zientzien Errege Akademiako sarrera hitzaldia, 2011ko otsailaren 7a*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64831503
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q64831503
**Leon konderria** (ingelesez: *Leon County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tallahassee da. 2010eko zentsuaren arabera 275.487 biztanle zituen, Leon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Leon konderriak 1.817,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 90,49 ura dira. Beste 1.727,14 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 275.487 pertsonetatik 178.844 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 15.361 dira. 82.386 beltzak edo afroamerikarrak. 681 amerikar natiboak ziren eta 121 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.950 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 511 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.994 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488576
* Commonscat Multimedia: Leon County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159437585
* LCCN: n79115454
* NARA: 10039177
* **Lekuak**
* OSM: 1210736
* TGN: 2000276

 |

* Wd Datuak: Q488576
* Commonscat Multimedia: Leon County, Florida
**Leon konderria** (ingelesez: *Leon County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Centerville da. 2010eko zentsuaren arabera 16.801 biztanle zituen, Leon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Leon konderriak 2.798,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,34 ura dira. Beste 2.779,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.801 pertsonetatik 15.338 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.260 dira. 1.181 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 75 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 147 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27021
* Commonscat Multimedia: Leon County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155948290
* LCCN: n81056744
* NARA: 10036414
* **Lekuak**
* OSM: 1839082
* TGN: 1002590

 |

* Wd Datuak: Q27021
* Commonscat Multimedia: Leon County, Texas
**Neit** edo *Neith*, ehiza eta gerraren antzinako jainkosa, ondoren jainko eta gizakien sortzailea, hil jainkoa, jakinduriaren jainkosa eta asmatzailea egiptoar mitologian

* Izen egiptoarra: **Net**. Izen greziarra: **Neit**. Jainko/sa greziarra: Atenea

Ikonografia
-----------

Emakumea, Behe Egiptoko koroa gorriarekin, arkua eta bi gezirekin, edo hontz zuri eta lantza edo ehungile anezka. Kakalardo, erle, behi, arrain, lehoi buruduna, eta, batzuetan, krokodilo bati bularra ematen ere irudikatua izan zen.

Mitologia
---------

Neit, *Tehenut* "Libiarra" ere deitua, oso antzinako egiptoar jainkosa da, aro aurredinastikoan jada gurtzen zelarik, non kakalardo forma zuen, ondoren, gerra eta ehizaren jainkosa eta jainkosa asmatzailea izan zen.

Sethen emaztea eta Sobeken ama Antzinako Inperioan, faraoiaren babesletzat hartua eta erlearekin identifikatua. Gainera, Osiris eta Ra babesten ditu bere geziekin, izpiritu gaiztoak lokartzen dituztenak.

Inperio Berrian "jainkosa ama" bihurtzen da, gizon itxurako izakia, jainko eta gizakien sortzailea, unibertsoa, zazpi geziren bidez sortu zuena (edo zazpi hitz, esaten zenez, hitzen bidez ere sortzen baitzuen), zeintzukin jatorrizko muinoa sortu zuen.

Saitar garaian, jainkosa nazional bat da eta "Jainko guztien Ama" bezala izendatua izango da.

Heriotzari dagokionez, hildakoen jainkosa babeslea da, ehuna sortu zuena (honegatik ehungileen patroi bihurtzen delarik), eta, hildakoentzako, bendak zein hil oihalak eskaintzen ditu.

Epitetoak
---------

*Tehenut* "Libiarra" deitua izan zen, "Jainkosa Ama" Inperio Berrian "Ra erditu zuena" jatorrizko jainkosa gisa, "jaiotzaren abiarazlea jaiotzarik egon ez izan ondoren"; baita "Krokodiloen bularremailea" Saisen "Izugarria" Esnan, "Mendebaldeko Dama" hil jainkosa bezala.

Gurtza
------

Saisen gurtua izan zen, non Neiten apaizak mediku obstetrak ziren, baita Esna, Menfis, Tanis, Prosopolis eta El Fayumen ere. Bere omenezko jaiak ospatzen ziren Tybi hilabetearen 23. egunean eta Meshir hilabeteko 11.enean.

Izen teoforoak
--------------

Bere izena antzinako erreginek eraman zuten: Neithotep, Merytneit, Neit-Ikerty (Nitokris), eta Neitek, Pepi I.a faraoiaren alabak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191815
* Commonscat Multimedia: Neith

---

* **Identifikadoreak**
* SUDOC: 027608565
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q191815
* Commonscat Multimedia: Neith
**Neiker-Tecnalia** nekazal ikerketa eta garapenerako euskal erakundea da. Erakunde publikoa da, eta Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Sailari lotuta dago. Bi lantoki ditu, bata Arkautin (Araba) eta bestea Derion (Bizkaia), azken hau Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkean.

Helburuak
---------

Neiker-Tecnaliak honako helburuak ditu:

* Nekazaritzako ekoizpen-sistemen produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzea.
* Ustiapenetan kudeaketa-teknologia berriak garatu eta aplikatzea.
* Nekazaritzako elikagaien eraldaketa-industriari, balio bereizgarria duten produktuei eta, oro har, kontsumitzaileei dagozkien kalitate-baldintzak betetzea. Horretarako, azpiegitura teknologiko bat osatu dugu, mehatxu biologikoei, ekoizpen-sistemari berari eta herritarrei erantzuteko asmoz.

Neikerren jarduera I+G azterlanen eta proiektuen garapenean datza, baita lehen sektoreari eta nekazaritzako elikagaien industria transformatzaileari zuzendutako zerbitzu teknikoetan eta laboratorio-analisietan ere. Zentro honek bere ekintzak eskaerari zuzendu nahi dizkio, hau da, espezializatuta dagoen nekazaritzarako elikagaien sektoreak sortu ditzakeen beharrei. Horregatik dihardu bere ikerketak eta garapen teknologikoa indartzen baratzegintzan, basogintzan, mahasgintzan eta ardogintzan, elikagaien kalitateari eta ziurtasunari lehentasuna emanez.

145 langile eta 34 bekadun ditu eta 2004an 124 proiektu gauzatu eta 9,4 milioi euro fakturatu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-06-04

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q510843
* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0000 9853 6743

 |

* Wd Datuak: Q510843
Fenilo taldearen egitura
**Feniloa** kimika organikoan talde funtzional ba. Normalki **Ph** edo **φ** bezala laburbiltzen da. 6 karbono atomo eta 5 hidrogeno atomoz osatutako hidrokarburo aromatikoa da. Formalki benzeno bat da, hidrogeno baten ordez molekularen beste atal guztia jarrita. Feniloa konposatu natural eta artifizialetan agertzen da.

Bere errekatibotasuna hidrogenoaren ordez agertzen den tealdearen ezaugarri elektronikoen arabera aldatzen da. Alkano, -oxo edo amina taldeek, adibidez, bere erreaktibotasuna handitzen dute aldaketa elektrofilo aromatikoaren aurrean, eta elementu berria *orto* edo *para* posizioan jartzen dute, inoiz ez *meta* posizioan.

Nitro, fluor edo karbonilo taldeek, ordea, erreaktibotasun hori *meta* posiziora eramaten dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43413
* Commonscat Multimedia: Phenyl group

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4340816-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 30396

 |

* Wd Datuak: Q43413
* Commonscat Multimedia: Phenyl group
**Lily Laskine**, **Aimée Émilie Laskine** jaioa, (Paris, 1893ko abuztuaren 31a – *ibidem*, 1988ko urtarrilaren 4a) frantses harpa-jotzailea izan zen. Pianoa ikasi zuen lehenbizi. Baina berehala hasi zen harpa lantzen. Parisko Kontserbatorioan hasi zen eta han Alphonse Hasselmans (1845-1912) eta Georges Martyren (1860-1908) ikasle izan zen. Hamabi urte zituela eman zuen lehenengo harpa-kontzertua, eta Kontserbatorioko lehenengo saria jaso zuen (1905). 1907. urtetik aurrera bidaiak egiten hasi zen. 1909an Parisko Operako Orkestran sartu zen; bertan sartzen zen lehenengo emakumea izan zen. 1926. urtea arte izan zen orkestra horretako kide. Horrez gainera, Parisen Serge Koussevitzkyk sortu zuen orkestrako harpa-bakarlaria izan zen. Kargu hori bera izan zuen Lamoureux orkestran (1921tik 1940ra eta 1943tik 1945ra), *Orchestre des Concerts Straramen* (1926tik 1933ra), Orkestra Nazionalean (1934. urtea arte), Parisko Orkestra Filarmonikoan eta *Comédie-Française*n. Ahalegin handiak egin zituen, bestalde, lan ahaztuak berreskuratzeko, batez ere, XIX. mendearen bukaerako eta XX. mendearen hasierako musika-lanak. Europako hiriburu nagusietan aritu zen, eta jaialdi nagusietara gonbidatu zuten. 1948tik 1958ra irakasle izan zen, Parisko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan. Horrez gainera, Nizako Udako Nazioarteko Akademian aritu zen, eta hainbat eskola eman zituen mundu osoan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q442337
* Commonscat Multimedia: Lily Laskine

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 71587987
* ISNI: 0000 0000 6304 4095
* BNE: XX994864
* BNF: 13995004k (data)
* GND: 134440153
* LCCN: n81072605
* NKC: pna2005311861
* NLA: 35679450
* CiNii: DA07305083
* SNAC: w6ks7cdm
* SUDOC: 032794444
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03741/eu\_l\_0844/l0844

 |

* Wd Datuak: Q442337
* Commonscat Multimedia: Lily Laskine
**Fenix** greziar mitologian, (antzinako grezieraz Φοῖνιξ / Phoĩnix), Kiron zentauroarekin batera, Akilesen hezitzaileetako bat izan zen.

Mitoa
-----

Fenix Amintor eta Hipodamia Beoziako errege-erreginen semea zen. Bere ama, bere aitaren ohaide edo maitale bat zen Klitiagatik jelosiak jota, Fenix, Klitia seduzitzeko konbentzitu zuen. Amintorrek hori jakin zuenean, Fenix itsutu egin zuen. Peleoren gortean babestu zen, eta, errege honek, Kiron zentauroarengana bidali zuen, nork ikusmena itzuli zion. Troiako Gerran, lehenik Akilesen laguntzaile eta babesle bezala parte hartzen du, eta, ondoren, honen seme zen Neoptolemorena bezala. Neoptolemorekin batera, Troiatik itzulera bidaia hasten du, baina bidean hiltzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1061747
* Commonscat Multimedia: Phoenix (Iliad)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 173692844
* BNF: 13176767v (data)
* SUDOC: 035250100
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1061747
* Commonscat Multimedia: Phoenix (Iliad)
Matematikan, **Feller–Tornier konstantea** *C*FT da 1 baino potentzia handiagoan hazitako faktore primario kopuru bikoitzeko osoko positibo guztien dentsitatea (lehen potentzian soilik agertzen den edozein faktore lehengusu kontuan hartu gabe). William Feller (1906–1970) eta Erhard Tornier (1894–1982) matematikarien izena darama.

{\displaystyle {\begin{aligned}C\_{\text{FT}}&={1 \over 2}+\left({1 \over 2}\prod \_{n=1}^{\infty }\left(1-{2 \over p\_{n}^{2}}\right)\right)\\[4pt]&={{1} \over {2}}\left(1+\prod \_{n=1}^{\infty }\left(1-{{2} \over {p\_{n}^{2}}}\right)\right)\\[4pt]&={1 \over 2}\left(1+{{1} \over {\zeta (2)}}\prod \_{n=1}^{\infty }\left(1-{{1} \over {p\_{n}^{2}-1}}\right)\right)\\[4pt]&={1 \over 2}+{{3} \over {\pi ^{2}}}\prod \_{n=1}^{\infty }\left(1-{{1} \over {p\_{n}^{2}-1}}\right)=0,66131704946\ldots \end{aligned}}}

Omega funtzioa
--------------

Omega funtzioa honek ematen du:

{\displaystyle \Omega (x)=x{\text{-en faktore lehenenn kopurua multiplizitateen arabera kontatuta}}}
Iversonen parentesia

{\displaystyle [P]={\begin{cases}1&{\text{baldin }}P{\text{ egia,}}\\0&{\text{baldin }}P{\text{ gezurra.}}\end{cases}}}
Notazio hauekin,

{\displaystyle C\_{\text{FT}}=\lim \_{n\to \infty }{\frac {\sum \_{k=1}^{n}[\Omega (k){\bmod {2}}=0]}{n}}={1 \over 2}}

Zeta lehenaren funtzioa
-----------------------

Zeta lehenaren funtzioa honek ematen du:

{\displaystyle P(s)=\sum \_{p{\text{ lehena bada}}}{\frac {1}{p^{s}}}.}
Feller-Tornier konstanteak hau betetzen du:

{\displaystyle C\_{\text{FT}}={1 \over 2}\left(1+\exp \left(-\sum \_{n=1}^{\infty }{2^{n}P(2n) \over n}\right)\right).}

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Feller–Tornier Constant – from Wolfram MathWorld» *Mathworld.wolfram.com* 2017-03-23.
2. ↑   Steven R. Finch. «Mathematical Constants. (Cf. Feller–Tornier constant.)» *Oeis.org*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29048688

 |

* Wd Datuak: Q29048688
Orduen Liburu frantsesa argiztatua.
**Eskuizkribu argiztatua** testuari elementu apaingarriak gehitu zaizkion eskuizkribu bat da, adibidez, hizki handi irudidunak, izkinak eta miniaturak. Definizio zehatz edo zorrotzenaren arabera, eskuizkribu argiztatua urre edo zilarrez bakarrik apaindutakoa litzateke. Halere, gaur egun elementu apaingarriak edota ilustrazioak dituzten Erdi Aroko kristautasun edota islamaren eskuizkribu orori deitzen zaio.

Gaur egun arte iritsi diren eskuizkribu zaharrenak 400-600 bitartekoak dira, Ingalaterra, Irlanda, Italia eta Iberiar penintsulako erresumetan nahiz Europako beste hainbat herrialdeetan eginak.

Ikus gainera
------------

* Kellseko liburua
* Lindisfarneko Ebanjelioak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48498
* Commonscat Multimedia: Illuminated manuscripts

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11932413d (data)
* GND: 4120472-4
* LCCN: sh85064332
* NKC: ph114754
* AAT: 300265483
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q48498
* Commonscat Multimedia: Illuminated manuscripts
**Evaristo Txurrukaren monumentua** Bizkaiko Getxo udalerriko Areeta auzoan dagoen monumentu bat da. Evaristo Txurruka euskal ingeniariaren omenez altxatu zen, eta gaur egun Txurruka kaiaren hasieran dago. Txurruka ingeniariak Bilboko portuaren eraikitzean eta Bilboko itsasadarraren bideratze lanetan berebiziko papera jokatu zuen.

1939an Miguel García de Salazarrek eraiki zuen. Monumentuak itsasoaren eta lurraren arteko borroka erakutsi nahi du, den Txurrukaren irudiaren menpean. Alboan, saskibaloiko jokaleku bat eta zuhaitzez osatutako pasealeku atseginak daude.

Iruditegia
----------

* Monumentua.Monumentua.
* Itsasoaren eta lurraren arteko borrokaren irudikapena.Itsasoaren eta lurraren arteko borrokaren irudikapena.
* Evaristo Txurruka.Evaristo Txurruka.

Ikus gainera
------------

* Evaristo Txurruka
* Victor Txabarriren monumentua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30086311
* Commonscat Multimedia: Monument to Evaristo de Churruca

---

 |

* Wd Datuak: Q30086311
* Commonscat Multimedia: Monument to Evaristo de Churruca
|  |
| --- |
| **Espainiako latifundio nagusiak 1934an eta haien jabeak** |
| Ducado de Medinaceli | 79.147 hektarea |
| Ducado de Peñaranda | 51.016 hektarea |
| Ducado de Villahermosa | 47.016 hektarea |
| Ducado de Alba | 34.455 hektarea |
| Marquesado de la Romana | 29.097 hektarea |
| Marquesado de Comillas | 23.720 hektarea |
| Ducado de Fernán-Núñez | 17.733 hektarea |
| Ducado de Arión | 17.667 hektarea |
| Ducado de Infantado | 17.171 hektarea |
| Condado de Romanones | 15.132 hektarea |
| Condado de Torres-Arias | 13.645 hektarea |
| Condado de Sástago | 12.629 hektarea |
| Marquesado de Mirabel | 12.570 hektarea |
| Ducado de Lerma | 11.879 hektarea |
| Iturria: Benjamín Cano Ruiz y José Viadiu,*El colectivismo agrario en la Revolución Española* |

**Latifundioa** nekazaritza-ustiapen zabal bati deritzo, teknologia eskasarekin, nekazari langileak (jornalariak) soldata txiki baten turkean gutxieneko mantenimendu lanak eta uzta biltzeko soilik kontratatzen dituena eta lurra bere errendimendu maximotik urrun lantzen duena, produktibitate urriarekin. Sarri, latifundioa egoera sozioekonomiko larrian bizi diren nekazari-taldeekin lotzen da; hori dela eta, nekazaritza-erreforma planteatzen da ustipean arazo honi aurre egitekoa, lurjabeari lurrak espropiatu eta nekazarien artean banatuz edo ustiapenean berrikuntza-prozesu bati ekinez.

Latifundio bat Odesako oblastan.
Europan dezente murriztu dira antzinako latifundioen neurriak. Hala ere, Balkanetan, Hungarian, eta, bereziki, Andaluzian (Espainia) latifundio ugari dago oraindik ere. Europako handiena, hain zuzen ere, Cádizko Castellar de la Fronterako *La Almoraima* finka da, 14.109 hektarea dituena.

Hegoamerikan latifundio dezente handiak daude, batez ere Argentinan, non Benetton taldeak soilik Chubuteko probintzian 900.000 ha lur dituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** *La Almoraima* lursailaren datu orokorrak
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** elmundo.es (2007-4-19)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15904108
* **Identifikadoreak**
* BNF: 11978842c (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 7810

 |

* Wd Datuak: Q15904108
**Evaristo Txurruka Brunet** (Izu, Oltza zendea, 1841eko urriaren 26a - Bilbo, 1917ko apirilaren 3a) ingeniari euskalduna izan zen. Bilboko Obren Juntako presidentea izan zen.

Biografia
---------

Oltzan jaio arren, bere familia Mutrikura joan zen bizitzen bera haurra zela. 1852an Bergarako seminarioan ikasketak hasi zituen, eta bertan erdi-mailako ikasketak burutu zituen. Ondoren, Madrilen prestaketa ikastaroaren ondoren ingeniaritza ikasketak amaitu zituen. Ikasketak bukatuta Murtziara bidali zuten, bertan praktika ikastaroa egitera. Bertan, Palosko eta Pormango itsasargien proiektuak egin zituen.

Valentzian denboraldi batez egon ondoren, Euskal Herrira bueltatu zen eta Gernikako itsasadarraren kanalizazio edo bideratzearen proiektua egin zuen. 1866an Puerto Ricon telegrafoaren instalazio lanak egin zituen eta San Juango portua hobetzen lagundu zuen. 1870an Puerto Ricoko herri-lanen ikuskatzaile izendatu zuten. Denboraldi batez Habanan bizi eta Ameriketako Estatu Batuetan zehar bidaiatu ondoren Bilbora bueltatu zen.

### Bilboko portua

Evaristo Txurrukaren omenezko monumentua Getxon
1877an Evaristo Txurruka, Bilboko itsasadarraren bideratze lanen zuzendari izendatu zuten. Garai hartan, Bilboko itsasadarraren bokalea leku arriskutsua izan ohi zen itsasadar barrura sartu eta irteten ziren barkuentzako. Izan ere, Portugaleten mareen eraginez, harea pilaketa handiak gertatu ohi ziren. Arazo hauek guztiak Burdinazko moilaren eraikuntzari esker ebatzi ziren. 1904an lanak burutu zirenerako, Bilboko portua Espainiako porturik seguruenetakoa bihurtu zen.

Horrez gain, Bilboko portuaren lehen zabalkunde proiektua gauzatu zuen XIX. mendearen amaieran, eta hurrengo hamarkadetan gauzatuko zen portuaren jardueraren handitzearen oinarriak jarri zituen. Obrak egiteaz gain, artikuluak ere idatzi zituen, esaterako *Euskal-Erria* eta *Revista de Obras Públicas* bezalako aldizkarietan.

Esker onak
----------

Egindako lanaren esker onez, hainbat sari jaso zituen. Karlos III.aren gurutzea, Isabel Katolikoaren gurutze handia, eta ondoren Mutrikuko kondea titulua jaso zituen. Getxoko Areeta auzoan, Evaristo Txurrukaren omenezko monumentu bat dago.

Kaiak
-----

* Evaristo Txurruka kaia, Abandoibarra, Bilbo
* Txurruka kaia, Areeta, Getxo

Ikus, gainera
-------------

* Bilboko Portuaren Agintaritza

Kanpo loturak
-------------

* Evaristo Txurrukaren biografia portugalete.com webgunean[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2887291
* Commonscat Multimedia: Evaristo de Churruca

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86919322
* ISNI: 0000 0000 5993 5311
* BNE: XX1165475
* CANTIC: a10205445
* UB: a1234302
* PARES: 23292
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 36306
* Lur: 01386/eu\_ch\_0319/ch0319
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q2887291
* Commonscat Multimedia: Evaristo de Churruca
**Francisco Ciutat de Miguel** (Madril, 1909ko urriaren 28a - Habana, 1986ko azaroaren 30a), «Angelito» deitua, espainiar militarra izan zen, Espainiako Gerra Zibilean aritutakoa.

Biografia
---------

Familia militar batetik etorria, Toledoko Infanteriako Akademian sartu zen 1925ean, non bi urte geroago alferez graduarekin lizentziatu zen. Hasiera batean, Bilboko "Garellano" 43. infanteria-erregimentura bidali zuten,

```
eta, ondoren, Toledoko Tiro Eskola Nagusian prestakuntza-ikastaro bat egin zuen.
Errepublika aldarrikatu ondoren, erregimen berriari atxikimendua agertu zion. Bigarren Errepublikaren garaian, framazonerian hasi zen, Bilboko "Goethe" 6. logiaren kide bihurtuz; "Algazel" framazon-izena hartu zuen.
```

Gerra Zibilaren hasierak Madrilen harrapatu zuen, Gerrako Goi Eskolan Estatu Nagusiko ikasketak egiten ari zela, Errepublikarekiko leial mantenduz.

```
Garai honetan infanteriako lotinant-maila zuen. Gatazkaren lehen asteetan, Milizien Ikuskaritza Nagusiko buruzagi nagusia izan zen.
```

1936ko abuztuaren amaieran Santanderrera bidali zuten iparraldeko lurralde errepublikanoetako "indarren eta milizien agintea koordinatzeko" helburuarekin, baita Iparraldeko Armada bat antolatu eta zuzentzeko ere.

```
Ondoren, Iparraldeko Armadako operazio buru izendatua izan zen, maiorrera igoa, Francisco Llano de la Encomienda jeneralaren agindupean geratuz. Kanpainan zehar, Jose Antonio Agirre euskal lehendakariarekin desadostasun handiak izan zituen,
euskaldunaren ideia nazionalistagatik eta Ciutaten kidetza komunistagatik. Ciutatek Eusko Gudarostearen aurkako jarrera azaldu zuen. Santanderren eta Asturiasen borrokatu ondoren, lotinant koronel bihurtu zen. Iparraldeko frontea erori zenean, Teruelgo guduan parte hartu zuen eta gerra amaitzean erbesteratu zen.
```

Espainiako Alderdi Komunistaren kidea zenez, Sobietar Batasunean erbesteratu zen eta aholkulari moduan lan egin zuen. Cochinos badiako inbasioan Habanako defentsan parte hartu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  de Paz Sánchez 2001, 191 orr. .
2. ↑  de Paz Sánchez 2001, 192, 193 orr. .
3. ↑  de Paz Sánchez 2001, 196-197 orr. .
4. ↑  de Paz Sánchez 2001, 197 orr. .
5. ↑  Solla Gutiérrez 2010, 316 orr. .
6. ↑  Gabriel 2011, 337 orr. .
7. ↑  Alpert 2013, 329 orr. .

Bibliografia
------------

* Alpert, Michael.  (2013). *The Republican Army in the Spanish Civil War, 1936-1939.*  Cambridge University Press.
* de Paz Sánchez, Manuel.  (2001). *Zona de guerra. España y la revolución cubana 1960-1962.*  Centro de la Cultura Popular Canaria.
* Gabriel, Pere.  (2011). *Historia de la UGT IV. Un sindicalismo en guerra (1936-1939).*  Siglo XXI de España Editores.
* Solla Gutiérrez, Miguel Ángel.  (2010). *La República sitiada. Trece meses de Guerra Civil en Cantabria.*  Santander: Ediciones de la Universidad de Cantabria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2336759
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 60341508
* ISNI: 0000 0000 2162 5537
* LCCN: n78065902
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 31025
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q2336759
**Leotardoak** oina eta zangoa gerriraino estaltzen duen jantzi estua da, gehienetan puntuzkoa izaten dena, pantiak baina artilezkoak, beste modu batean esanda. Hego Euskal Herriko hitza da, gaztelerazko erabileraren parekoa. Erabilera plurala du hizkuntzan (*leotardoak janzten ditu* batek).

Erabilpena
----------

1960ko hamarkadan jarri ziren modan Europan, diseinu eta kolore bizikoak izaten zirelarik sarri. Aldi berean, haurrentzako arropa moduan ere erabili izan ziren Europa aldean, 1990eko hamarkadan guztiz modaz pasatu ziren arte, negurako arropa moduan, bai neskato zein mutikoentzat (praken azpian). Gizonezkoentzakoak ere ekoiztu eta merkaturatu izan ziren 20. mendeko azken laurdenean, baina 21. mendean, ohituraz, emakumezkoentzako jantzia dela esan daiteke.

Nazioarteko erabileran, Ameriketako gazteleraz *leotardo* edo ingelesez *leotard*, beste produktu bat izan ohi da: dantzarako body bat, gerritik gora ere gorputza estaltzen duena sorbaldaraino, eta batzuetan galtzerdiak ere luzapen dituena.

Iruditegia
----------

* Neskak, leotardo eta soineko konbinatuekin, Amsterdam, 1965.Neskak, leotardo eta soineko konbinatuekin, Amsterdam, 1965.
* Leotardoak eta puntua, moda-modan 1963an, Europan.Leotardoak eta puntua, moda-modan 1963an, Europan.
* Gizonezkoarentzako leotardoak.Gizonezkoarentzako leotardoak.
* Ez nahastu: Leotard ingelesez dantzarako body hau da.Ez nahastu: *Leotard* ingelesez dantzarako body hau da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindiaren Hiztegia, Euskaltzaindia. «Leotardo» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-02-14).
2. ↑   **(Alemanez)**  *Strickstrumpfhose.*  2021-01-26 (Noiz kontsultatua: 2021-02-14).
3. ↑   **(Ingelesez)** «leotard» *dictionary.cambridge.org* (Noiz kontsultatua: 2021-02-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105488995
* Commonscat Multimedia: Knitted tights

---

 |

* Wd Datuak: Q105488995
* Commonscat Multimedia: Knitted tights
**Foard konderria** (ingelesez: *Foard County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crowell da. 2010eko zentsuaren arabera 1.336 biztanle zituen, Foard kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Foard konderriak 1.832,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,51 ura dira. Beste 1.824,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,73 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.336 pertsonetatik 1.274 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 187 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 1 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110750
* Commonscat Multimedia: Foard County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138409928
* LCCN: n83030238
* NARA: 10047077
* **Lekuak**
* OSM: 1810980
* TGN: 2001986

 |

* Wd Datuak: Q110750
* Commonscat Multimedia: Foard County, Texas