Sarrera
-------

**LTE Advanced** komunikazio mugikorreko estandar bat da, 4G sistemarako hautagaia, eta "3rd Generation Partnership Project" (3GPP) estandarizatu zuen, "Long Term Evolución" (LTE) estandarraren hobekuntza egiteko. 

### Aurrekariak

4G teknologiak funtsezko hobekuntzak ekarri zituen komunikazio mugikorretarako abiaduran, gaitasunean eta funtzionaltasunean. LTE 4G-ko estandar nagusiak datu-abiadura askoz azkarragoak ahalbidetu zituen, bereizmen handiko bideo-transmisioa, bideo-deiak eta lineako zerbitzuak erraztuz.

LTE sareen lehen jaurtiketa 2010ean zehar ezarri zen, hainbat 2G eta 3G sistemaren bilakaera natural gisa. LTEk ez zituen betetzen ITUk zehaztutako 4G baldintzak; horien artean, 1 Gbit/s-ko abiadura nabarmentzen da. Hori dela eta, LTE Advanced bezalako 4G teknologiak garatzen hasi ziren.

Ezaugarriak eta konparazioa
---------------------------

ITUk laugarren belaunaldiko telefonia mugikorreko sareetarako baldintzak definitu zituen: IMT Advanced. Bertan, 3GPPk garatutako 4G teknologiaren arkitektura, funtzionamendua eta prozedura definitzen dituzten erreferentzia-estandarrak biltzen dira. 

LTE Advanced-ek baldintza hauek betetzen zituen, besteak beste:

* 1 Gbps-rainoko datu-transmisioaren abiadura mugikortasun txikiko gailuentzat eta 100 Mbit-ekoa mugikortasun handiagoa dutenentzat
* 5 ms arteko latentzia
* Bereizmen handiko eta abiadura handiko zerbitzuetarako euskarria
* Sare herterogeneoetarako euskarria, sarera sartzeko hainbat teknologia konbinatzen dituena

### LTE vs LTE Advanced

|  |  | LTE | LTE Advanced |
| --- | --- | --- | --- |
| Datuen abiadura-gailurra | Jaitsi | 300 Mbit/s | 1Gbit/s |
| Igo | 75 Mbit/s | 500 Mbit/s |
| Espektroaren eraginkortasunaren gailurra | Jaitsi | 15 | 30 |
| igo | 3.75 | 15 |

Teknlogia berri nagusiak
------------------------

Zenbait teknologia giltzarri hobetu edo LTE-An sartu ziren, LTErekin alderatuta errendimendu hobea emateko. Besteak beste: Eramaileen agregazioa (CA - Carrier Aggregation), MIMO (Multiple Input, Multiple Output), CoMP (Coordinated Multipoint), TDD-FDD Carrier Aggregation... 

### Eramaileen agregazioa (CA - Carrier Aggregation)

Eramaileen Agregazioa (CA - Carrier Aggregation) berrikuntza esanguratsuenetako bat da. LTEk maiztasun-eramaile bakarra erabiltzen du datuak transmititzeko; LTE Advanced-ek, berriz, maiztasun-eramaile ugari konbinatzeko gaitasuna sartzen du. Teknologia horri esker, datuak aldi berean transmititzen dira hainbat maiztasun-bandaren bidez, datuen abiadura nabarmen handituz eta espektroaren eraginkortasuna hobetuz.

### MIMO (Multiple Input, Multiple Output)

MIMO (Multiple Input, Multiple Output) ere funtsezko ezaugarria da. LTEk MIMO teknikak erabiltzen ditu oinarri-estazioan eta erabiltzailearen gailuan hainbat antena erabiltzeko, seinalearen kalitatea hobetuz. LTE Advanced-ek urrats bat gehiago darama teknika horiekin, antenen konfigurazio aurreratuagoak ahalbidetzen baititu. Hala, nabarmen handitzen da datuen abiadura eta espektro-eraginkortasun handiagoa lortzen da.

### CoMP (Coordinated Multipoint)

Puntu Anitzen Koordinazioa (CoMP) LTEk ez duen berrikuntza da. LTE Advanced-ek CoMP sartzen du, hainbat oinarri-estazioren arteko transmisioa eta harrera koordinatzen dituen teknologia. Horrek nabarmen hobetzen ditu sarearen estaldura eta eraginkortasuna, interferentziak murriztu eta seinalearen kalitatea optimizatzen baititu gelaxkak gainjartzen diren eremuetan.

### TDD-FDD Carrier Aggregation

TDD-FDD (Carrier Aggregation TDD) eramaileen agregazioa ere hobekuntza garrantzitsua da. LTE, eskuarki, maiztasun-banda espezifikoetan aritzen da (bai FDD, bai TDD); LTE Advanced-ek, berriz, FDD eta TDD maiztasun-banden artean eramaileak gehitzeko aukera ematen du. Espektroaren erabileran hobetutako malgutasun horrek sarearen eraginkortasuna eta ahalmena handitzen laguntzen du.

Aurrerapenak eta etorkizuna 5G-rekin
------------------------------------

LTE Advanced-en hasierako bertsioa, Release 10 izenekoa, 2011ko martxoan estandarizatu zen. Pixkanaka, funtsezko zenbait hobekuntza teknologiko sartu ziren, hala nola eramaileen agregazioa, MIMO aurreratua, CoMP, eta LTE-A oinarrizko LTE teknologiatik bereizi zuten beste ezaugarri aurreratu batzuk. Orduz geroztik, LTE Advanced estandarraren zenbait bertsio gehigarri merkaturatu dira. 

### 5G

5G-aren beharra, batez ere, datu-abiadura azkarragoen eta sare-ahalmen handiagoaren eskariagatik sortzen da. Horregatik 3GPP teknologia berri horren ikerketarekin eta garapenarekin hasi zen. 

5 G-rako aldaketa 2 fase nagusitan banatu zuen: NSA eta SA. Lehenengoan, LTE Advanced-ek ere erabiltzen zuen 4G sare zentrala erabiltzen jarraitu zuen.

Aldaketa hori egiteko aukera eman zuten teknologien artean, hauek ditugu: eMBB eta mMtc

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «asahi.com��ī����ʹ�ҡˡ�Faster cellphone services planned - English» *web.archive.org* 2011-07-22 (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).
2. ↑   «LTE-A workshop» *web.archive.org* 2008-09-13 (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).
3. ↑   **(Ingelesez)** «4G LTE | Carrier Aggregation | Qualcomm» *www.qualcomm.com* (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).
4. ↑   «Carrier Aggregation explained» *www.3gpp.org* (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).
5. ↑   «Principios tecnológicos�En clave de MIMO - Network World» *web.archive.org* 2012-04-24 (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).
6. ↑   **(Ingelesez)** Ilan, Tomer.  (2022-08-09). «Transición de 4G a 5G con RADCOM ACE, Parte 1» *RADCOM* (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).

Ikus, gainera
-------------

* LTE
* 3G
* 2G
* Telekomunikazioen Batasun Internazionala

Kanpo estekak
-------------

* 5g
* Eramaileen Agregazioa
* MIMO
* LTE
* LTE advanced