recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tuenti**|  |
| URL helbidea | tuenti.com |
| Webgune mota | Gizarte-sare zerbitzua |
| Erabiltzailea erregistratzea | Bai |
| Hizkuntza(k) | Euskara, Gaztelera, Galegoa, Katalana, Ingelesa, Portugesa, Alemaniera, Frantsesa, Italiera, Nederlandera, Eslovakiera, Txekiera |
| Jabea | Telefonica |
| Egilea | Félix Ruiz, Joaquín Ayuso, Adeyemi Ajao, Kenny Bentley eta Zaryn Dentzel |
| Argitalpen data | 2006ko urtarrilan |
| Egoera | aktiboa |

**Tuenti** gazteei zuzendu eta web 2.0an oinarritutako gizarte-sare zerbitzu bat da. Bertan, tuenti-orri pribatua eskura daiteke izena eman ondoren. Behin tuenti-orria lortuta, mugarik gabe argazkiak igo, norberaren blogean testua idatzi eta besteen tuenti-orrietan edota argazkietan iruzkinak jar daitezke besteak beste. 14 milioi erabiltzaile baino gehiago ditu gaur egun.

Tuenti-orriaren pribatutasun-maila aukera daiteke: lagunek bakarrik ikusi ahal izatea, lagunek eta haien lagunek ikusi ahal izatea, edota pertsona guztiek ikusi ahal izatea.

Han, pertsonak oso erraz aurki daitezke: izen-abizenen bidez, duten lana edota doazen eskolaren izena bilatuz, bizilekua bilatuz, martxara irteten diren zonaldeen bidez, lagunen lagunen bidez, e.a.

Tuenti beta pribatu bat zen 2011ko azaroaren 14ra arte: dagoeneko erregistratuta dagoen norbaitek e-posta bitartez gonbidapen bat bidali behar zuen bertan sartu nahi izanez gero. Sartzean, 10 gonbidapen ematen ziren, Tuenti ez duten beste lagun batzuei gonbidatzeko.

Tuentik **Tuenti Móvil** izeneko telefonia mugikorreko operadore birtual bat du, Movistarren sarea erabiltzen duena.

**Zugaz.com** izan zen honen pareko zerbait euskaraz egiteko lehen ahalegina, 2009. urtean. Goiena komunikazio zerbitzuek egin zuten, Deba Goiena aldekoak.

Kanpo estekak
-------------

* Tuenti webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q609524
* Commonscat Multimedia: Tuenti

---

 |

* Wd Datuak: Q609524
* Commonscat Multimedia: Tuenti
**Santa Maria della Pace** Erromako eliza bat da, Ponte *rionean* kokaturik dagoena.

Historia
--------

Sant'Andrea de Aquarizariis eliza zaharra zegoen tokian berria erakitzen hasi ziren 1482an Sixto IV.ak hala eskatuta. 1480 urtean Amabirjinaren irudi bat odoletan hasi zela eta miraria gogoratzeko eraiki zen eliza eta Andre Mariaren izenean sagaratu zen. Ez da ezagutzen nork egin zuen diseinua baina Baccio Pontelli izan zitekeela uste da. Donato Bramante arkitektoak egin zuen bere izena daraman klaustroa 1500 eta 1504 artean. Bramante klaustroak zutabedun bi solairu ditu, azpian arkuek lotzen dituzte zutabeak. Aldare nagusia 1614koa da eta Carlo Madernok diseinatu zuen.

1656 eta 1667 artean Alexandro VII.a Aita Santuak eliza berrizteko agindua eman zion Pietro da Cortona arkitektoari eta honek aurrealde barrokoa gehitu zion. Toskanar ordenako zutabeekin antzoki itxura eman zion. Erromako nobleziari gustatu eta inguruko eraikinei antzeko itxura eman nahi izan zien aurreko plaza txikian batasun arkitektonikoa lortuz.

Iruditegia
----------

* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Sarrera semizirkularra.Sarrera semizirkularra.
* Habeartea.Habeartea.
* Kupula.Kupula.
* Klaustroa.Klaustroa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Blunt, Anthony.  (1982). *Guide to Baroque Rome.*  Granada, 103 or..

Kanpo estekak
-------------

* Elizaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1514683
* Commonscat Multimedia: Santa Maria della Pace (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169876291
* ISNI: 0000 0001 2116 9196
* GND: 7583477-7
* LCCN: nr98016931
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1514683
* Commonscat Multimedia: Santa Maria della Pace (Rome)
**Salmanasar I.a** (K.a. 1274-K.a. 1245), Asiriako erregea izan zen inperio ertainaren garaian.

Tronura, bere aita Adad-nirari I.a hil ondoren igo zen, eta laster sartu zen zenbait gerretan, horietatik garrantzitsuena, Urhi-Teshuben hititen aurkakoa, bere aliatua zen Wasashatta Mitanniko tronuan berriz jartzen saiatu zena, Asiriaren basailua zen erresuma Adad-nirariren garaitik. Erabateko garaipena lortu zuen hititen aurka, berriki erantsitako Mesopotamiako lurraldeen gaineko kontrola eta Mitanni zuzenean asiriar probintzia bihurtzea ziurtatzea ahalbidetu ziona.

Hititen aurka gerran aritzeaz gain, Salmanasarrek (Assur hirian aurkitutako bere urte liburu propioen arabera), zenbait kanpaina aurrera eraman zituen bere aitak erantsitako lurraldeetan, asiriar nagusitasuna ziurtatzeko. Honela, eurei buruz askorik ezagutzen ez den erresuma batzuk konkistatu zituen, Arinnu edo Taie, adibidez, eta arameoak garaitu zituen, honek, lehen aldiz, Mesopotamian kolonia asiriarrak ezartzea ahalbidetu ziolarik; kolonizatze politiko honek, indarrean jarraitu zuen mende betez. Gainera, Nimrud hiria sortu eta Ninive eta Assur edertu zituen.

Bere oinordekoa, bere seme Tukulti-Ninurta I.a izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2014-03-28). (PDF) *175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia.*  Bilbo, 3 or..

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Adad-nirari I.a** | **Asiriako erregea**K.a. 1274-K.a. 1245 | Ondorengoa**Tukulti-Ninurta I.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q310142
* Commonscat Multimedia: Shalmaneser I

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 220762675
* GND: 1017738254
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q310142
* Commonscat Multimedia: Shalmaneser I
**Tueris** "Handia", ugalkortasunaren jainkosa, haurdun dauden emakumeen babeslea. Zeru jainkosa ere izan zen, "Ostertzeko Misteriotsua" egiptoar mitologiaren arabera.

* Izen egiptoarra: **Taueret**. Izen greziarra: **Tueris** edo **Toeris**

Ikonografia
-----------

Larruazal beltzeko haurdun dagoen irudia, hipopotamo edo emakume buruduna, adarrak eta eguzki diskoarekin, eta bular handiak, lehoi hankak eta krokodilo isatsarekin. Baita zerri eme bat bezala ere.

Mitologia
---------

Ra eguzki jainkoaren alaba eta Osiris eta Isisen ama zen. Tuerisek, Horusi lagundu zion honen Sethen aurkako borrokan. Sethen ohaidea zen, Plutarkoren arabera.

Epitetoak
---------

*Ta-urt* bere izenak, "Handia" esan nahi du, baina, zeru jainkosa bezala, "Ostertzeko Misteriotsua" titulua zeraman, eta zeruko ipar hemisferioko izar batekin irudikatua zen.

Gurtza
------

Oso gurtua izan zen Karnak, Heliopolis, Abu Sinbel eta Gebel el-Silsilan. Haurdun zeuden emakumeek, jainkosa honen irudia zuten kuttunak zeramatzaten, ama esne ugari eman ahal izateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207435
* Commonscat Multimedia: Taweret

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316440235
* BNF: 14422269t (data)
* SUDOC: 078600219
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207435
* Commonscat Multimedia: Taweret
**Mesa konderria** (ingelesez: *Mesa County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Grand Junction da. 2010eko zentsuaren arabera 146.723 biztanle zituen, Mesa kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mesa konderriak 8.653,47 kilometro koadro ditu. Horietatik 31,47 ura dira. Beste 8.622 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 146.723 pertsonetatik 141.496 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 19.552 dira. 776 beltzak edo afroamerikarrak. 896 amerikar natiboak ziren eta 150 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.059 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 133 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.213 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153251
* Commonscat Multimedia: Mesa County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123148860
* ISNI: 0000 0004 0438 2966
* LCCN: n80007770
* **Lekuak**
* OSM: 1411341
* TGN: 2000230

 |

* Wd Datuak: Q153251
* Commonscat Multimedia: Mesa County, Colorado
**Miren Garmendia Moneo** (Hernani, 1999ko otsailaren 21a) Hondarribiako traineruko patroia da. 2021ean Euskotren Ligako patroirik onenaren saria jaso zuen.

Kirol ibilbidea
---------------

Hernaniarra izanik herriko traineruan hasi zen arraun egiten eta 2017an Gipuzkoako Ligako estropadetan titularra izan zen. Kontxako Bandera jokatzeko sailkatu zen taldea. Hurrengo bi urtetan atsedena hartu ondoren 2020ko Euskotren Ligaren amaiera aldera Hondarribiak fitxatu zuen. 2021ean Liga guztia jokatu zuen eta patroi onenaren saria jaso zuen. Taldeak ordea play-offak galdu eta ETE Ligara jeisti zen.

2022an ETE Ligako txapeldunak izan dira eta Liga nagusira itzuli dira.

### Taldeak

| Taldea | Urteak |
| --- | --- |
| Hernani | 2013-2017 |
| Hondarribia | 2020- |

Palmaresa
---------

* Kontxako Banderak:
	+ Bosgarren 2020 eta 2021ean
* Emakumezkoen Traineru Liga (0)
	+ Patroirik onena (1): 2021.
* ETE Liga (1): 2022.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    ««Oso pozik nago lortutakoarekin, hala ere, taldeak meritu haundia dauka» - Hernani» *Kronika.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-08-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113642596

 |

* Wd Datuak: Q113642596
**Sampson konderria** (ingelesez: *Sampson County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clinton da. 2010eko zentsuaren arabera 63.431 biztanle zituen, Sampson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sampson konderriak 2.451,67 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,81 ura dira. Beste 2.446,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,87 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 63.431 pertsonetatik 44.194 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.440 dira. 16.948 beltzak edo afroamerikarrak. 1.130 amerikar natiboak ziren eta 43 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 217 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 81 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 818 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507722
* Commonscat Multimedia: Sampson County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159468806
* ISNI: 0000 0004 0400 9053
* LCCN: n82079192
* NARA: 10039429
* **Lekuak**
* OSM: 2528742
* TGN: 2001538

 |

* Wd Datuak: Q507722
* Commonscat Multimedia: Sampson County, North Carolina
***Sampo* izotz-hauslea** (finlandieraz, *Jäänmurtaja Sampo*) Kemi finlandiar hiriko portuan egoitza duen izotz-hauslea da. 1960ko hamarkada hasieran eraiki zen Sandviken hiri suediarreko Wärtsilä-Werft ontziolan eta 1961ean itsasoratu zuten. Hogeita hamar urtez itsas-merkataritzari Botniako golkoko ur izoztuan bidea egiteaz arduratu zen, baina bete beharrak geroz eta urriagoak zirenez, 1991ean erretiratu egin zen. Kemiko Udalak hiriko eta azpieskualdeko negu turismoa bultzatzeko, ontziaren barrualdea moldatu eta bidaiariak jasotzeko atontzea erabaki zuen eta azkenean, Sampo, turista-bidaiariak jasotzen dituen munduko izotz-hausle bakarra bihurtu zen; hau, egun mantentzen duen titulua da .

Sampo ontzia bere patua betetzen, alegia, Botniako golkoko izotza hausten.
Ontziko bidaia zerbitzua Sampo Tours izeneko erakundeak kudeatzen du eta azken urteotan, negu turismoak izan duen bultzadari esker, Kemi hiriko erakunde arrakastatsuenetakoa bihurtu da. Itsas bidaia hauek, normalki, husky txakurrek edo elur-oreinek gidaturiko lera safariekin edota Lumilinna edo Elur-gazteluaren bisitekin batera eskaintzen dira *pack* turistikoetan. Dena den, izotz-hauslean soilik bidaia egiteko aukera ere badago; prezioa, hori bai, altuagoa da. Txango hauek ia egunero eskaintzen dira abendu erdialdetik apirila bitartean, alegia, Botnia itsasoko ura izoztua dagoen garaian, eta 2-6 ordukoak izan ohi dira. Hauetan, eskualdeko ingurunea ezagutzeko eta itsasoko ur izozgarrian murgiltzeko aukera dute ausartek. Urtezaharrean, bestalde, txango berezia antolatzen da gauean, urte berri zoriontsua Botniako golkoa den leku exotikoan hasteko, eta itsasoaren erdi-erdian Aurora Boreal edo Iparargiez gozatzeko aukera dago. Ontziak, guztira, 150 bidaiari har ditzake txanda bakoitzeko eta eskifaia, aldiz, hamasei marinelek osatzen dute.

Izena finn mitologiako Sampo objektutik datorkio, hau da, urrea, alea eta gatza ekoizten dituen errota miragarri antzeko bat den objektutik. Oparotasunaren irudikapena da eta, hain zuzen, izotz-hauslea lanean ibili zen garaian, Lappi eskualde osoari oparotasuna ematen zion sostengua izan zen, itsas-merkataritza bideak irekirik mantentzen zituelako negu izoztuetan. Gaur egun, Kemiko turismo atrakzio nagusia da; 2007an, esaterako, 10.664 bidaiari izan zituen ontziak, Elur-gazteluak izan zituen bisitarien bikoitza .

Ontziaren ezaugarriak
---------------------

* Luzera: 75 m
* Zabalera: 17,4 m
* Sarkura: 7 m
* Pisua: 3.540 tona
* Motor potentzia: 8.800 hp
* Abiadura uretan: 16 korapilo (30 km/h)
* Abiadura 50 cm izotz gotorrean: 8 korapilo (15 km/h)
* Izotz-hauste gaitasuna: 70–120 cm izotz gotor

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Sampo Tours Jäänmurtaja. 2011.04.13
2. ↑  Sampo Tours Matkakertomus. 2011.04.13
3. ↑  Kielet Sampo. 2011.04.14
4. ↑  Keskusvirasto[*Betiko hautsitako esteka*] Matkailu. 2011.04.14

Kanpo estekak
-------------

* Sampo Tours **(Ingelesez)** **(Gaztelaniaz)** **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1788535
* Commonscat Multimedia: Sampo (ship, 1960)

---

 |

* Wd Datuak: Q1788535
* Commonscat Multimedia: Sampo (ship, 1960)
Minitxerri mota bat.
**Minitxerriak** etxeko txerriaren aldaera bat da, gizakiak tamaina txikietarako moldatua. Hasieran, esperimentaziorako eta ikerketarako erabili ziren, eta, ondoren, konpainiako animalia edo maskotatzat zabaldu ziren.

Estatu Batuetako Minitxerrien Elkarteak ezartzen du minitxerrien (bost urte edo gehiagokoak) helduen tamaina 50,8 zentimetro altu (20 hazbete) edo 68 kilo (150 libera) baino txikiagoa izan behar dela, horrela sailkatzeko. Elkarte horrek arrazetan oinarritutako sailkapena ere ezartzen du, arraza bakoitzerako forma, neurri eta tamainen estandarrekin. Minitxerri gisa erabiltzen diren hamalau bat arraza daude gutxienez, eta horietatik ezagunenen artean, besteak beste, Juliana, Götttingen, Yucatán, Vietnamdarrak eta *potbelly* barietateak daude.

Animalien babesa elkarteek hainbat arazo salatu dituzte: hazleen praktika txarrak, endogamia maila altuek eragindako gaixotasunak, garapenaren nahasteak eta desnutrizioa, neurri txikiak lortzeko, iruzur komertzialak eta jabeek abandonatzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sachs, David H.; Galli, Cesare.  (1 de abril de 2009). «Genetic Manipulation in Pigs» *Current opinion in organ transplantation* 14 (2): 148-153. ISSN 1087-2418. OCLC .2687522 PMID 19469029..
2. 1 2   «¿Otros buenos amigos del hombre?: Los mini puercos» *SinEmbargo MX*.
3. ↑   «Mini Pig Size Classifications - American Mini Pig Association» *americanminipigassociation.com* ().
4. ↑   «El problema de los minicerdos -- National Geographic» *www.nationalgeographic.es*.
5. 1 2   «Mini Pig Breeds - American Mini Pig Association» *americanminipigassociation.com* ().
6. ↑   «The Big Problem With Mini-Pigs» *news.nationalgeographic.com*.
7. ↑   «The truth about teacup pigs» *Best Friends Animal Society*.
8. ↑   «Never Buy a Teacup Pig - Modern Farmer» *Modern Farmer* ().
9. ↑   «How Big Do Micro Pigs Get : Micro Pig Height & Size Explained - Teacup Pigs, Micro Pigs & Mini Pigs» *Teacup Pigs, Micro Pigs & Mini Pigs* ().

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q767508
* Commonscat Multimedia: Mini pigs

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7531534-8
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D013556

 |

* Wd Datuak: Q767508
* Commonscat Multimedia: Mini pigs
**San Joan Basamortuan monasterioa** (hebreeraz: מנזר יוחנן במדבר‎) XIII. mendeko eraikin frantziskotarra da. Izenaren "basamortua"k hebreeraz abereentzako larreak adierazi nahi ditu, ez guk ezagutzen dugun basamortu kontzeptoa.

Eskaintza
---------

Joan Bataiatzailea lurralde honetan bizi izan zen. Ein Karemetik gertu jaioa, tradizioaren eta Lukas ebanjelariaren arabera Joan "handitu eta indartu zen espirituan; eta basamortuan bizi izan zen Israel aurrean aurkeztu arte".

Ezaugarriak
-----------

Ain el-Habis izeneko iturburu baten ondoan eraikia, basoz estalia dagoen malda batean, Even Sapirren iparraldean, Jerusalemgo hegoaldean dago. Monasterioak eliza du eta leize bat non esaten den San Joan bizi izan zen; bertan kapera bat dago. Hilobi bat dago, bestetik; esaten da bertan San Joanen ama, Elisabet, lurperatuta dagoela.

Historia
--------

Mamelukoen Sultanerriaren garaian eliza georgiarren eskuetan zegoen. Frantziskotarrek georgiarrei eraikinaren eta ondoko lorategiaren alokairua ordaindu zieten bertan egokitzeko. 1596an georgiarrek bide legaletik monasterioa berreskuratzen saiatu ziren azken aldiz, lortu gabe.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q521836
* Commonscat Multimedia: Monastery of St. John in the Wilderness

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 42154921345463591841

 |

* Wd Datuak: Q521836
* Commonscat Multimedia: Monastery of St. John in the Wilderness
**Microsoft PowerPoint** software bat da diapositiba aurkezpenak egiteko, Microsoft enpresak sortua, eta Microsoft Office bulegotika-suitean doa. Berdin balio du Windows zein MacOS sistemetan lan egiteko. Microsoft enpresaren datuen arabera, ia 30 milioi aurkezpen egiten dira egunero munduan PowerPoint erabilita.

Aurkezpen software horrek hiru elementu erabiltzen ditu batik bat: testua, irudiak eta soinuak. Elementu horiek elkarrekin erabiltzeari deitzen zaio multimedia. Esan daiteke, beraz, PowerPoint multimedia software bat dela.

Programaren oinarrizko elementua diapositiba da, eta bertan sartzen dira testuak, irudi finkoak edo argazkiak, bideoak, edota soinuak. Gure aurkezpenak diapositibez osatuta egongo dira. Irudiak, bideoak eta soinuak ordenagailutik inportatu beharko ditugu; abestiak hala ere, CD irakurletik inportatu ahal izango dira.

Diapositiban elementu bakoitzak bere ordena izango du, eta elementu batetik bestera, denbora tarte bat sartu ahal izango dugu. Denbora tarteak, diapositiben artean sartu ditzakegu baita ere; azken honi trantsizio izena ematen zaio.

Bai trantsizioetan baita diapositiba barnean ere, animaziozko efektuak sartzeko aukera ematen du programa honek, aurkezpenak erakargarriagoak egiteko. Erakargarritasun hori suspertzeko, narraitzaile gisa egindako ahotsaren grabaketa gehitu daiteke, aurkezpena pertsonalizatze aldera.

Ikusteko aukerak
----------------

Lana ikusteko hiru era bereizten ditu programa honek:

* Normala: Lana egiteko erabiltzen den ikuskera.
* Diapositiba sailkatuak: Aurkezpena bere osotasunean ikusteko balio duen ikuskera.
* Aurkezpena: Ikuskera honek, aurkezpenaren bertsio erreala ematen du, horrela ikusiko baita bukaeran.

Gordetzeko formatuak
--------------------

Lana gordetzeko aukera asko ematen ditu PowerPointek. Erabilienak bi dira, ppt luzapenarekin gordetzen direnak eta pps luzapenarekin gordetzen direnak. Lehenak irekitzean, PowerPoint programan irekitzen dira, aldaketak egiten uzten dute, eta aurkezpena ikusten baita ere; bigarrenak berriz, zuzenean aurkezpen gisan irekitzen dira, PowerPoint programan sartu gabe. Azken hauek erabiltzen dira gehien aurkezpenak erakusteko, posta elektronikoz bidaltzeko, adibidez.

Ikus, gainera
-------------

* LibreOffice Impress.
* Microsoft Office.
* PowerPoint softwarearen webgune ofiziala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11266
* Commonscat Multimedia: Microsoft PowerPoint

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4253648-0
* NKC: ph135814
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11266
* Commonscat Multimedia: Microsoft PowerPoint


|  |
| --- |
| **Microsoft Office** |
| Access | Entourage | Excel | FrontPage | InfoPath | MapPoint
OneNote | Outlook | PowerPoint | Project | Publisher | Visio | Word |
**San Joan Bataiatzailearen komentua** frantziskotar komentua da, Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zarautz udalerrian dagoena. 1964an Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen. Nafarroa etorbidea eta San Frantzisko kalearen arteko kantoian dago.

Historia
--------

1610ean On Juan de Mancisidor zarauztarrak eraiki zuen, Filipe III.a Espainiakoaren idazkari eta aholkularia Flandrian. 1617an frantziskotar fraileek hartu zuten. Konbentzio gerra garaian frantsesek ospitale eta biltegi gisa erabili zuten, gero harpilatu eta fundatzaileak Flandriatik ekarritako erlikia ugari eraman zituzten.

1830ean berritu egin zuten eta 1959an elizako nabea zabaldu egin zen klaustroko eta patioko hegal bat erantsiz eta gaur egungo fatxada jaso zen.

* San Frantzisko kalko ikuspegia.San Frantzisko kalko ikuspegia.
* Nafarroa etorbideko ikuspegia.Nafarroa etorbideko ikuspegia.
* Eliza.Eliza.
* Korua.Korua.

Eraikina
--------

Multzoa Eliza, Komentu eta Eskolak osatzen dute. Lehenak, gurutze latindarreko oinplanoa du, gurutzadura beso motz eta zabalekin. Hiru nabeak ertz-gangekin estaliak daude, gurutzaduraren erdian izan ezik, hemen ganga trenkatua baita. Nabe nagusia albokoak baino zabal eta luzeagoa da; hirurak neurri desberdinetako zutabe handiz bereizirik daude. Jasan dituen birmoldaketa ugarik esleipen estilistiko zaileko multzoa egiten dute.

Eraikin hau artistikoki ez da gehiegi nabarmentzen, baina estilo frantziskotarrari dagokionez bere nortasuna gordetzen du.

Barnean, erdiko eta bi aldeetako erretaulak daude. Lehena 1828an J. Ruiz de Larrinagak egina, bi pilastra, kapitel korintiarreko kolumna pare bat eta Bataiatzailearen irudi nagusia daraman horma-konkadun taulamendua eusten duten beste bik egituratzen dute erretaula. Alde banatara santu frantziskotarren eskulturak. Dena koroatuz alegoria jainkotiar bat begi frontal moduan.

Aipagarria da barnean, era berean, Antonio Blocklandt margolariak sinatutako Flandriako triptikoa. Olioz margotua dago tabla gainean egina eta bertan Pazko Jaiotzea (ezkerreko atea), Pazko Maiatza (erdiko taulan) eta Berpiztea (eskubikoan) irudikatzen dira.

Ikus gainera
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gipuzkoa** |

* Gipuzkoako kultura ondasunak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5785590
* Commonscat Multimedia: Convent of the Franciscanos, Zarautz

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001599

 |

* Wd Datuak: Q5785590
* Commonscat Multimedia: Convent of the Franciscanos, Zarautz
**San Joan Bataiatzailearen eliza**, Urrutiakoa, Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dauden XIII. mendeko erorkinak dira. Donejakue bideko geldialdi garrantzitsua zen. Egun kapera baten aztarnak bakarrik gordetzen dira. 1988tik Monumentu Historikoen zerrendan jasota dago.

Historia
--------

Santutegi hau Donazaharreko zaharrenetakoa da. Geldialdi garrantzitsua izan zen Santiago de Compostelako erromesaldian. Erromesek ibaia inguratzen zuten bertan edo Donibane Garazin bat egiten zuten Madeleine bidez. 1243an, Pierre Sanche d'Urrutiak kapera Orreagako abadiari eman zion.

Ezaugarriak
-----------

Zirrikituz zulatutako lau hormek laukizuzen bat zehazten dute espazioa. Atari erromanikoa ia osorik gordetzen da. Arradoy harri gorriz egindako bi kontsola koniko txikiren gainean dagoen zezen batez gainatuta dago. Atetik, eskailera bat jaisten da beheko mailara. Eraikinaren goiko aldea agian defentsarako helburuetarako birmoldatua izan zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22920830
* Commonscat Multimedia: Chapelle Saint-Jean-Baptiste d'Urrutia

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00084501

 |

* Wd Datuak: Q22920830
* Commonscat Multimedia: Chapelle Saint-Jean-Baptiste d'Urrutia
Raimundo Sarriegiren plazako danborrariaren estatua.
***San Sebastian martxa*** Donostiako Danborradan jo ohi den martxa ezaguna da. Doinua Raimundo Sarriegi maisuak sortu zuen, hitzak berriz Serafin Barojarenak dira.
Martxa santuaren omenez konposatu zuen Sarriegik, eta ez hiriaren himno gisa.

Hitzak
------

*Bagera...!*
*gu (e)re bai*
*gu beti pozez*
*beti alai!*
*Sebastian bat bada zeruan*
*Donosti(a) bat bakarra munduan*
*(h)ura da santua*
*(e)ta (h)au da (h)erria*
*(h)orra zer dan gure Donostia!*
*Irutxuloko, Gaztelupeko*
*Joxemaritar za(ha)r eta gazte*
*Joxemaritar za(ha)r eta gazte*
*kalerik kale danborra joaz*
*umore ona zabaltzen hor dijoaz*
*Joxemari!*
*Gaurtandik gerora penak txokora*
*Festara! Dantzara!*
*Donostiarrei oi(h)u egitera gatoz*
*pozaldiz!*
*Inauteriak datoz!*
*Bagera...!*
*gu (e)re bai*
*gu beti pozez*
*beti alai!*

Kanpo estekak
-------------

* San Sebastian Martxa, letra eta audioa[*Betiko hautsitako esteka*]
* "San Sebastian" doinua entzungai (hitzekin batera).
* "San Sebastian martxa" abestuta entzungai
* San Sebastian Martxaren bideoa Santa Maria elizan YouTube gunean.

Erreferentziak eta oharrak
--------------------------

1. ↑   «Sarriegi ez da Donostiako martxaren egilea» *BERRIA* 2018-01-18 (Noiz kontsultatua: 2019-11-25).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266941

 |

* Wd Datuak: Q12266941
**San Sebastian Martiriaren eliza**, herri hizkeran **Antiguako eliza**, Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen eliza bat da, Antigua auzoko parrokia da. Alfontso XIII.a plazan dago, Matia kalean. Alboan, Antiguoko pilotalekua du.

Historia
--------

Historiagile gehienak ados daude eliza honek mila urte baino gehiago dituela. Gainera, 1014. urtean (dokumentuaren data zehatzaren buruz iritzi desberdinak daude) Sancho III Nafarroako erregea Garcés-ek, jada, tenplu hau 'zahartzat' hartzen zuen Leire-ko Monasterioari eman zionean.

Elizaren historia Tomás Eceiza-ren "Glosas Antiguotarras" liburuan dokumentatua dago.

Gerra karlista Antiguako elizarekin bukatu zuen 1836an, dominikanoen ordena klausurazko eliza gisa ere erabilia izan zena. 1881ean, berreraiki zuten, eta kanpandorre bat gehitu zioten handik gertu zegoen Loreto ermita bota zuteneko material soberakinak aprobetxatuz.

1887an María Cristina erreginak eliza hau kokatua zegoen eremua interesatzen zitzaiola udalak jakin zuenean, opari bezala gaztelu bat eraikitzea eskaini zion. Erreginak eskaintza eskertu zuen baina hirirako sakrifizioa izango zela onartu zuen, izan ere, auzotarrak ziren zergak ordaindu beharko zutenak. Azkenean udaletxeak, gaztelu berriranzko bidea irekitzen lagundu zuen soilik.

1888an Antiguako eliza Matia kalera mugitu behar izan zen, elizaren kokalekuan Miramar jauregia eraiki zezaten. 1888ko irailaren 24ean gaur egun ikusgai den eliza berriaren lehenbiziko harria ipini zen. Maria Kristina Espainiakoa eta bere seme Alfontso erregegaia ekitaldi horretan 1889ko irailaren 7an, kokapen berria bedeinkatu zuten eta ekitaldira familia erreal osoa joan zen. egon ziren.

Galeria
-------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* San Sebastian Martiriaren elizari buruzko artikulua, Diariovasco.com **(Gaztelaniaz)**
* Donostiako ondare kulturalari buruzko horria, ingeba.org **(Gaztelaniaz)**
* San Sebastian elizaren lehenengo harria jarri zuteneko ekitaldiari buruzko artikulua, Dirariovasco.com **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51923737
* Commonscat Multimedia: Church of San Sebastián Mártir (Antiguo), Donostia-San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q51923737
* Commonscat Multimedia: Church of San Sebastián Mártir (Antiguo), Donostia-San Sebastián

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Vasco, Diario. «La milenaria iglesia del barrio del Antiguo. diariovasco.com» *www.diariovasco.com* (Noiz kontsultatua: 2018-05-16).
2. ↑   «Geografia e Historia de Donostia - San Sebastian. Patrimonio cultural/ Juan Antonio Saez Garcia» *www.ingeba.org* (Noiz kontsultatua: 2018-05-16).
**San Sebastian komentua** Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Tafalla udalerrian kokatutako XV. mendeko kristiau komentu bat da.

Historia
--------

Bere jatorria XV. mendekoa da, eta 1834an bertan behera utzi zuten Mendizabalen desamortizazioaren ondorioz, eta hondamendia jasan zuen, harik eta XX. mendearen hasieran Aita Pasionisten Elkartea ezarri zen arte. Horiek fabrikaren hasierako planari jarraiki berreraiki zuten, eta elizaren eta kaperaren hormen zati batek baino ez zuten irauten. Hasieran, hiru ataleko habearte bakarra zen, burualde zuzena eta gurutze-gangaz estalia. Nerbioak mentsula poligonaletan bermatuta zeuden, taila zakarreko atlantezko bustoek eutsita. XVI. mendean, gurutzadura gisa jarduten duten lau angeluko bi kapera gehitu zitzaizkion. Patronatuko kaperetako liturgia-ostilamendua Tafallako elizetan sakabanatuta dago.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | TAFALLA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Tafalla
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111709484
* Commonscat Multimedia: Convent of San Sebastián, Tafalla

---

 |

* Wd Datuak: Q111709484
* Commonscat Multimedia: Convent of San Sebastián, Tafalla
***Intzentrok** artikulu honetara birzuzentzen du. Triangeluez gainerako poligonoen intzentroetarako, ikus* Lauki ukitzaile *edo* Poligono ukitzaile*.*
Triangelu baten (beltzez) **zirkunferentzia inskribatua** (urdinez), **intzentroa** (I), **zirkunferentzia kanpoinskribatuak** (laranja-kolorez), **eszentroak** (JA,JB,JC), barruko erdikariak (gorriz) eta kanpoko erdikariak (berdez)
Geometrian, triangelu baten **zirkunferentzia inskribatua** triangeluak barnean hartzen duen zirkunferentziarik handiena da; hiru aldeak ukitzen ditu. Zirkunferentzia inskribatuaren zentroari triangeluaren **intzentro** deritzo.

Triangelu baten **zirkunferentzia kanpoinskribatua** triangelutik kanpo dagoen zirkunferentzia bat da, alde bat ukitzen duena eta gainerako bien luzapenak ere ukitzen dituena. Triangelu guztiek hiru zirkunferentzia kanpoinskribatu dituzte, bakoitzak triangeluaren alde bat ukitzen duela. Zirkunferentzia kanpoinskribatuaren zentroari triangeluaren **eszentro** deritzo.

Zirkunferentzia inskribatuaren zentroa triangeluaren barneko erdikariak elkartzen diren puntua da.
Zirkunferentzia kanpoinskribatu baten zentroa triangeluaren angelu baten barneko erdikaria eta gainerako bi angeluen kanpoko erdikariak elkartzen diren puntua da. Angelu baten barneko erdikaria eta kanpoko erdikaria elkarzutak direnez gero, ondorioztatzen da zirkunferentzia inskribatuaren zentroak eta hiru zirkunferentzia kanpoinskribatuen zentroek sistema ortozentriko bat osatzen dutela.

Ikus, gainera
-------------

* Zirkunferentziarekiko ukitze-lerroak
* Garaiera (triangelua)
* Zirkunferentzia zirkunskribatua
* Esfera inskribatua
* Potentzia (geometria)
* Steiner-en elipsea
* Lauki ukitzailea
* Triangeluaren zentroak
* Euler-en zuzena

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Incircle" MathWorld-en.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10615255
* Commonscat Multimedia: Incircle and excircles

---

 |

* Wd Datuak: Q10615255
* Commonscat Multimedia: Incircle and excircles

### Webgune elkarreragileak

* **(Ingelesez)** Triangle incenter   Triangle incircle  Incircle of a regular polygon
* **(Ingelesez)** Constructing a triangle's incenter / incircle with compass and straightedge
* **(Ingelesez)** Equal Incircles Theorem, cut-the-knot
* **(Ingelesez)** Five Incircles Theorem, cut-the-knot
* **(Ingelesez)** Pairs of Incircles in a Quadrilateral, cut-the-knot
* **(Ingelesez)** An interactive Java applet for the incenter
**San Salvador monasterioa** (gaztelaniaz: *Monasterio de San Salvador de Oña*) Burgosko Oña hiribilduan dagoen monasterio bat da. Bertan izan zen abade San Eneko Oñakoa, eta bertan dago hilobiratuta, besteak beste, Antso III.a Nagusia errege nafarra.

Historia
--------

1011n Antso Gartzia I.a Gaztelako kondeak eratu zuen Tigridia bere alabarentzat. Monasterio bikia izan zen: San Juan de Cillaperlatatik etorritako mojak eta San Salvador de Loberuelatik etorritako fraideak bizi ziren bertan.

1033ko ekainaren 30ean Antso III.a Nagusiak eta Munia Gaztelakoak clunytarrei eman zieten. Ordutik aurrera garapen eta eragin handia izan zituen, bere jurisdikziopean Burgosko probintzia, Kantabria eta Palentziako Pisuerga ibaiaren haraneko hainbat monasterio izanik.

1506ean Valladolideko beneditarren eskuetan geratu zen. Frantziar inbasioaren eta desamortizazioaren ondorioz, 1835ean bere eliza herriko parrokia bilakatu zen. 1880an jesuitek okupatua izan zen, 1968ra arte. Ordutik aurrera Burgosko Aldundiarena da eta urtetan ospitale psikiatriko bat eraiki zuten bertan. 

Gaur egun ospitalea itxita dago eta eraikina erabat utzita. Parapsikologiaren zaleen artean leku erakargarria da.

Erregeen hilobia
----------------

Bertan hainbat errege eta noble lurperatuta daude:

- Ebanjelioren ondoan, baldakin baten behean:

* Antso II.a Gaztelakoa (1038-1072)
* Antso III.a Nafarroakoa (990/992-1035)
* Munia Gaztelakoa erregina (990/995-1066)
* Gartzia Gaztela eta Bartzelonakoa infantea (1142-1146)

- Epistolaren ondoan, baldakin baten behean:

* Antso Gartzia I.a († 1017)
* Urraka Gomez (?-?)
* Gartzia II.a Gaztelakoa (1009-1028)
* Filipe Gaztela eta Molinakoa infantea (1292-1327)
* Henrike Gaztela eta Molinakoa infantea (1288-1299)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1226855
* Commonscat Multimedia: Monastery of San Salvador of Oña

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 168522608
* BNE: XX218409
* GND: 16114129-8
* LCCN: n85191869
* **Bilduma digitalak**
* BDCYL: 710
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0000462
* Patrimonio Web JCyL: 2905

 |

* Wd Datuak: Q1226855
* Commonscat Multimedia: Monastery of San Salvador of Oña
**San Saturnino eliza** Erromantzatuko Usun lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Harrizko eraikuntza gotikoa da, habearte bakarrekoa eta hiru atal eta burualdea burualde zuzenekoa dituena. Estalkia kanoi-ganga zorrotzez estalita dago, nabean fajoiak dituela, eta kapera nagusian kanoi-gangaz, gainerakoak baino garaiera txikiagoan. Ezagutzen ez den datan, kapera bana gehitu ziren burualdearen aurreko zatian, barruko eta kanpoko kanoi-gangaz estaliak, eta duela urte batzuk zaharberritu ziren.

Epistolaren aldetik sartzen da, zirkuluerdiko arkuko atea du, arkibolta molduratuak eta tinpanorik gabeak. Barrualdean, erretaula nagusia, taila eta tamaina txikikoa (XVIII. mendekoa), sakonki eraldatu da eta iruditeria modernoa txertatu da.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | USUN.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-31).

Ikus, gainera
-------------

* Usun
* Erromantzatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110328950

 |

* Wd Datuak: Q110328950
**Txameni** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1299 metroko garaiera duena. Mendizaleek, **Txemiñe** bezala ezagutzen dute, baina izen hau, bere benetako izenaren aldaera bat da, Txamenirena alegia. Lekoain eta Urdangoene lepoen artean dago, lehena, mendebaldean, eta bigarrena ekialdean dituelarik. Azken honek, Txameni Belokitik banatzen du. Txameniren ekialdeko aurretontorra Txorrotxeta deitzen da.

Irispideak
----------

Tontor honetara igotzeko ibilbide bat, Guardetxetik abiatzen da. Aukera bat, Erregeneako basoak zeharkatzea da Urdangoene lepora iristeko, eta Txameniren ekialdeko gailurra jarraitu, Lerritz izena duena, Txorrotxetako aurretontorretik igaroz. Basoa zeharkatzerako orduan, kontu handiz ibili behar da, mapa eta iparrorratzarekin, ez galtzeko. Beste aukera bat, Intzazelaira daroan bide zabala hartzea da. Iparralderantz, Eulatz mendia inguratu eta Ipuzmeaka lepora iristen da, nondik, ekialderantz, Pago Mariko benetako lautadak ikus daitezkeen. Iparralderantz, lenarrean sartu behar da, eta tontorrera, mendebaldeko gailurretik heltzen da.

Albiko lautadetatik, Lekunberritik Aralarko San Migelen basilikaranzko errepidean, zuzengune handi baten amaieran, Guardetxera heldu baino 2 kilometro lehenago. Hemendik, seinalatutako bide zahar eta trakets bat abiatzen da Erregeneako toki nahaspilatsuetatik, Mugardiko tokiak eta Bustintzako txabola kupularrak zeharkatzen dituena, eta ondoren haran karstiko bat, Urdangoene leporantz irtetzeko, jada toki zabalean. Txamenira, Lerritzeko gailurretik igotzen da, mendebaldetik.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268319

 |

* Wd Datuak: Q12268319
Metro-2 sistemaren mapa, AEBetako inteligentzia militarraren arabera.
**Metro-2** (errusieraz Метро-2) ustezko sekretupeko Moskuko metro sistema da, lur azpikoa, eta Moskuko metro publikoaren parekoa. Uste denaren arabera, Stalinen garaian (edo une hartatik aurrera) eraiki zen garraio sistema, eta KGB polizia sekretuak **D-6** gisa izendatzen omen zuen .

Errusiako kazetariek agertu izan dutenez, Errusiako Zerbitzu Sekretu Federalak eta Moskuko metroko zuzendaritzak ez dute bigarren metro sistema baten existentzia baieztatu edo gezurtatu.

Zurrumurruen arabera, Moskuko metro zibila (publikoa) baino luzeagoa da. Esaten denaren arabera, 4 lerro lituzke metroak, eta, 50 eta 200 metroko sakoneran kokatuta legoke. Kremlin gotorlekua eta Errusiako Zerbitzu Sekretu Federala lotzeaz gain, Vnukovo-2 aireportua, Ramenki inguruan legokeen lur azpiko hiria, eta beste zenbait toki garrantzitsu lotzen omen ditu ustezko metroak.

Hiriko esploratzaile talde batek esan zuen ustezko metroaren ateetako batekin egin zuela topo, 1994an.. Bestalde, metro honi buruzko informazio guztia «espekulatiboa», eta «irudiekin indartu gabea» dela esan izan da. Ustezko eraikitze lanetan partu hartu izandakoen testigantzak daude, eta espeleologo taldeek, Bigarren metroa «ikusi» izana baieztatzen dute. Alabaina, ez dago «lehen eskuko» informaziorik .

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Kalder, Daniel (2008). *Strange Telescopes*, Faber and Faber.
3. ↑  The Secret Worldwide Transit Cabal. *Transitcabal.blogspot.com*. 2009-06-01

Kanpo estekak
-------------

* **(Errusieraz)** Metro-2 sistemari buruzko webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q771936
* Commonscat Multimedia: Moscow Metro-2

---

 |

* Wd Datuak: Q771936
* Commonscat Multimedia: Moscow Metro-2
**San Bernardoren astoa** (frantsesez: *L'âne de saint Bernard*) Baionako Espiritu Sainduaren elizan ikus daitekeen erlijio objetua da. Berez, eskultura multzoak Egiptora ihesaldia irudikatzen du: Andra Maria, haurra eta astoa. Espezialisten iritziz, XVI. mende hasierako lan hau, benetako altxorra da.

Ezaugarriak
-----------

*San Bernardoren astoa* haritz-egur margotuan eta urreztatuan dago egina. Taldea haritz enbor bakar batetik landua zegoen, animaliaren burua eta lepoa izan ezik. Eskala handikoa da: 1,70 metro altueraz x 1,30 metro zabaleraz. Ama Birjina astoaren gainean eserita dago eta Jesus Haurra bularrean besarkatuta, alkandora soinean eta perlekin egindako lepoko bat jarrita dauka (perlak ziur aski anbarrezkoak dira). Haurrak ere bihotz bat zintzilik darama; haren ezkerreko eskuan txori bat ikus daiteke. Ama Birjinak burua zertxobait makurtuta dauka, begiak beheratuta. Bere beroki handiak oinen puntak erakusten ditu; behatz biribileko oinetakoekin jantzita dago, bidaiarien oinetakoak, alegia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106628007
* Commonscat Multimedia: L'âne de saint Bernard

---

 |

* Wd Datuak: Q106628007
* Commonscat Multimedia: L'âne de saint Bernard
**Troiako Gerra** greziar mitologian garrantzia handia duen gertaera da, agian benetako gertaera historiko xumeagoetan oinarrituta. Literaturan 10 urte iraun zuen gerra honetan, Troia edo Illium hiria, egungo Turkian kokatuta, mizenastar greziarrek edo akeoek setiatu zuten, Troiako Paris printzeak Helena Menelao Espartako erregearengandik bahitu ondoren.

Literaturan
-----------

Gerrako zati andana grezierazko literaturako hainbat lanetan jorratzen dira. Horietako ezagunenak Homeroren *Iliada* eta *Odiseia* dira. *Iliada*n, Troiako setioko hamargarren urteko 50 egun kontatzen dira, eta *Odisea*n, Odiseo greziar buruzagiaren itzulera. Istorioko beste pasarte batzuk olerki epikoen zikloetan kontatzen ziren, baina zatika iritsi dira guregana. Gerrako eta gerraondoko beste pasadizoak grezierazko tragedian eta literaturako beste lanetan, zein Virgilio eta Ovidio bezalako poeta erromatarren olerkietan ere.

### Istorioa

Istorioaren hastapenean Atena, Hera eta Afrodita jainkosen arteko zetzan. Izan ere, Eris desadostasunaren jainkoak urrezko sagarra haietako lirainenari eman baitzion. Jainkosak Parisengana joan ziren, haien arten ederrena nor zen erabaki zezan. Parisek Afrodita jo zuen lirainena. Eskertzeko nahian, Afroditak Helena, emakume guztien ederrena, Parisekin maiteminarazi zuen. Parisek, orduan, Troiara eraman zuen. Honek Menelao senarraren sumina piztu zuen. Agamemnonek, Mizenasko erregeak eta Menelaoren anaiak, akeoen armada Troiara gidatu zuen, Helena berreskuratzeko asmotan. Heroi ugari hil ziren 10 urteko setioan, Akiles, Ajax, Hektor edo Paris besteak beste.

Azkenean Odiseori bururatutako Troiako Zaldiaren azpijokoa. Alde egin zuten plantak eginda, borrokalariz betetako zaldi erraldoia utzi zuten akeoek. Errendizio oparia zelakoan, troiarrek hirira sartu zuten. Gauean, hiriko ateak irekita, gupidarik gabe troiarrak hil eta tenpluak arpilatu zituzten akeoek. Honela, jainkoak haserrarazi ere egin zituzten, eta akeo gutxi itzuli ahal izan ziren etxera. Erromatarrek, geroago, bere jatorria Eneas troiarrarekin lotu zuten, hiria suntsitu eta gero Italiara alde egin zuelakoan.

Historian
---------

Antzinako greziarrek uste zuten Troiako gerra benetan gertatu zela, K.a. XIII. edo XII. mendean, eta Troia Dardaneloen inguruan kokatuta zegoela. Garai modernoetan, ordea, gerra eta hiria benetakoak ez zirela uste zen. Nolanahi ere, 1870ean, Heinrich Schliemann arkeologo alemaniarrak, Troiako gerra historikoa zela konbentziturik, Troia bilatu eta aurkitu zuen. Troiako gerrako gertaeren atzean errealitate historikoa ote dagoen edo ez argitzeke jarraitzen du. Historialari batzuen arabera gatazka K.a. 1194-1184 artean kokatzen da, Troia VII.eko sutearekin bat eginda.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42937
* Commonscat Multimedia: Trojan War

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX555311
* BNF: 11987221q (data)
* GND: 4060976-5
* LCCN: sh85137975
* NKC: ph126752
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q42937
* Commonscat Multimedia: Trojan War
Estelak kaperaren ondoan.
**San Bizente kapera**, baita **Jondoni Bixintxoren kapera** ere, Nafarroa Behereko Irulegi herrian dagoen eraikina da. Erdi Arokoa, Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago. Hilerria bertan dago.

Historia
--------

San Bizente kapera XX. mendearen lehen laurdenera arte, herriko parrokia izan zen. Hondakinak mehatxatuz, gero abandonatu eta ia suntsitu zuten herriaren bihotzean eraikin berri bat eraikitzean. Oraindik ikusten diren aztarnen arabera, badirudi elizaren eraikuntza Erdi Aroaren erdialdera dela, ziurrenik, tamaina ertaineko harriaren erabilerak eta zimenduek zirkularrek adierazten dutenez erromaniko garaikoa dela. Jatorriz, eliza Baigorriko Urdoseko jaunarena zen. Eraikinak garai modernoan izandako aldaketen zantzuak ditu, XVII. mendearen amaiera aldera edo XVIII. aldera, alegia. Hilerrian gordetzen diren estela gehienak garai honetakoak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61637923
* Commonscat Multimedia: Chapelle Saint-Vincent d'Irouléguy

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: IA64000468

 |

* Wd Datuak: Q61637923
* Commonscat Multimedia: Chapelle Saint-Vincent d'Irouléguy
**Metrodora** Antzinako Greziako medikua izan zen, Egipton II. eta IV. mendeen artean bizi izan zena. Emakumezko batek idatzitako textu mediku zaharrenaren egilea da, *Emakumezkoen gaixotasun eta zainketen ingurukoa* (Περὶ τῶν Γυναικείων παθῶν τῆς μἠτρας) izena duena.

Metrodoraren biografiari dagokionez izena baino ez da ezagutzen.

Lana
----

Metrodoraren lanak medikuntzaren inguruko eremu ugari hartzen ditu barnean eta 63 atal ditu. Hipokratesen eragin handia nabari da. Sintomatologia eta etiologiaren inguruko gaietan ekarpen handiak egin zituen.

Latinezko aurreneko itzulpenak III eta V mendeen artean agertu ziren, sarritan Kleopatraren izena erabiliz. Ezagutzen den eskuizkribu zaharrena Florentzian aurkitzen da. Aintzinako Grezia eta Erromako medikuez gain Erdi Aroko Europar anitzek ere erreferentziatu izan zuten.

Metrodorak praktika klinikoan oinarritu zituen bere idatziak, modu digitalean (eskuaren bidez) zein speculuma erabiliz izandako esperientzietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Del Guerra, Giorgio.  (1953). *Il Libro di Metrodora.* .
2. ↑   James, Sharon L. & Sheila Dillon. *A Companion to Women in the Ancient World.*  John Wiley and Sons, 123 or. ISBN 9781444354805..
3. ↑   Miles, Margaret M. *Cleopatra: A Sphinx Revisited.*  University of California, 141 or. ISBN 9780520243675..
4. ↑   Howard, Sethanne. *Hidden Giants, 2nd Edition.*  Lulu.com, 29 or. ISBN 9781435716520..

Ikus, gainera
-------------

* The Dinner Party
* Ginekologia
**Santa Luzia baseliza**, Ondategin (Zigoitia) dagoen baseliza da. 16. mendetik dago dokumentatua, baina gaur egungo eraikina 1686an berregina dela dakigu. 1893an kanpai-horma sinple bat gehitu zitzaion, eta 2005ean, errestaurazioa. Ondategitik Muruara doan bidean kokatzen da. Historikoki garrantzia izan zuen, bertan egiten zirelako Zigoitiko Ermandadearen biltzarrak..

Barrualdea
----------

Erretaula barrokoa du, 18. mendekoa, baina bere irudi nagusia, Santa Luziarena, mende bat lehenagokoa du. Alboetan San Servando eta San German santu martiri anaien irudiak daude: antzina, inguruan, bi santu hauen omenezko beste baseliza bat zegoen, eta hura desagertzean, irudi hauekin haren gomuta gorde nahi izan Santa Luziarenean. Aldarearen oina kapitel erromaniko zahar bat da.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Erretaula barrokoa, Santa Luziaren irudi nagusiarekin. |  | Erretaula barrokoa, Santa Luziaren irudi nagusiarekin. |
| Erretaula barrokoa, Santa Luziaren irudi nagusiarekin. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Guía de Monumentos Abierto por un día - Murgia-Gopegi.*  Ermitaraba / El Correo, 22-23 or. (Noiz kontsultatua: 2021-07-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107566895
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Santa Luzia, Ondategi

---

 |

* Wd Datuak: Q107566895
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Santa Luzia, Ondategi