**Jane Wilson** eta **Louise Wilson** (Newcastle upon Tyne, Ingalaterra, Britainia Handia, 1967) britainiar ahizpa artistak eta bikiak dira. Elkarrekin lan egiten dute eta bideo, zinema eta argazkigintzan espezializatuta daude. Errege Arte Akademiakoak dira, Artista gazte britainiarren taldeko artistak (Young British Artists) dira eta 1999an Turner Sarirako izendatu zituzten.

Biografia
---------

### Lankidetzaren hasiera

1986tik 1989ra Louisek Jordanstoneko Arte eta Diseinu Fakultatean (Dundee) eta Janek (*Newcastle Polytechnic*) ikasi zuten. Gradu-lanak egiteko, antzeko lanak erakutsi zituzten (elkar hiltzen ari zirela zirudien argazkiak, bata itotzen, bestea soka batekin), eta, harrezkero, argazkigintzan eta bideogintzan elkarri laguntzen jarraitu zuten.

1990-1992 bitartean maisutza bat ikasi zuten elkarrekin Londresko Goldsmiths Collegen. Arte-eskola amaitu zutenean, King's Cross-en bizi izan ziren, eta bizitzeko egokiak ziren espazio txikietako filmak egin zituzten, hala nola lo egiteko eta gosaltzeko gelak. Beste lan batean, LSD lehen aldiz hartzen ageri ziren.

Janek eta Louise Wilsonek batera egindako lanek pantaila anitzeko bideo-instalazioak eta argazki-piezak dituzte; beren artelanek, sarritan, espazio instituzionalak erakusten dituzte, hala nola petrolio-plataforma bat, Berlingo ekialdeko Stasi-artxiboak (eraikina naziek eta Stalin sasoiko errusiarrek erabili zuten lehenago), Legebiltzarreko etxeak eta Victor Pasmorek diseinatutako Peterlee-ko Apolo pabiloia.

Louise Arte Ederretako irakasle titularra da Northumbriako Unibertsitatean, Newcastlen. Goldsmiths eta Osloko Kunst Academyn irakatsi du, eta Arte Ederretako irakasle bisitaria izan da Wolverhamptongo Unibertsitatean.

### Turner saria 1999

1999an Turner Sarirako izendatu zituzten, Londresko Lisson Galleryn egindako *Gamma* erakusketarengatik. Turner Saria eman aurretik, banakako erakusketa bat ere izan zuten Londresko Serpentine Gallery-n (1999). Erakutsi ziren artelanak *Stasi City, Parliament (A Third House)* eta *Gamma* izan ziren. Wilson-darren bideoa instituzio bakartuan zehar mugitzen da, oroitzapen eta aukera beldurgarriak gogora ekarriz. Eurak dira filmeko pertsonaia bakarrak, estilo militarreko gonekin eta zapata beltz leunekin agertzen direnak.

### 2000. hamarkada

2003an, Wilson bikiek konplexutasun handiagoz garatu zuten beren lana, eta hainbat proiekzio ez ezik, hainbat lekutan ere parte hartu zuten; besteak beste, *A Free and Anonymous Monument* (2003) arte- eta erakusketa-lanetako pantailetan. Barne daude: Mikrotxip-fabrika bateko filmak, jolasean ari diren izakiak, lakua, petrolio-plataforma oxidatua eta Peterlee New Towneko Apollo Pavilion, Gatesheadetik gertu. 2009an *'Unfolding the Aryan Papers*' sortu zuten, Londresko Arteen Unibertsitateko Stanley Kubrick Artxiboan egindako ikerketa luzean oinarrituta. *Animate Projects*-ek eta *British Film Institute-k* BFI Gallery-ren arte garaikideko programaren bidez jaso zuten enkargua, eta hantxe aurkeztu zen ondoriozko instalazioa.

2013. eta 2014. urteetan, Manchesterreko Whitworth Arte Galerian, Ingalaterran, azaldu zuten, eta ankerkerien ondorioak erakutsi zituzten. *Blind Landings (H-bomb Test Site, Orford Ness) #1-6* lanak Tate Britainen bilduman eta erakusketan daude. Caceresko Helga de Alvear Arte Garaikidearen Museoan lana dute.

2018an, Errege akademiako kide hautatu zituzten.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 1999an Turner Sarirako izendatu zituzten *Gamma* erakusketarengatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Adams, Tim. (10 October 1999). Jane and Louise Wilson, *The Guardian*. Retrieved 25 June 2013.
2. ↑   «The Guggenheim Museums and Foundation» *The Guggenheim Museums and Foundation*.
3. ↑   «EXPERT COMMENT: The Turner Prize may seem out of date, but it created the UK’s contemporary art scene» *Mynewsdesk* 2016-12-09.
4. ↑   «Louise Wilson» *The Conversation* 2016-12-08.
5. ↑  Preece, R.J. (2000). Jane and Louise Wilson at Serpentine Gallery, London. *Sculpture / artdesigncafe*. Retrieved 25 June 2013.
6. ↑   «Louise Wilson, Jane Wilson. Stasi City. 1997 | MoMA» *The Museum of Modern Art*.
7. ↑   Tate. «‘Gamma‘, Jane and Louise Wilson, 1999» *Tate*.
8. ↑   «Film and Video Umbrella - A Free and Anonymous Monument» *www.fvu.co.uk*.
9. ↑  Searle, Adrian. (16 September 2003). You are free, *The Guardian*. Retrieved 25 June 2013.
10. ↑   «Animate Projects - Unfolding the Aryan Papers» *animateprojectsarchive.org*.
11. ↑  Fabrizi,Elisabetta, 'The BFI Gallery Book, BFI, London 2011, pp.139-157
12. ↑  Fabrizi, Elisabetta, 'Is This Cinema?', in 'Artists' Moving image in Britain since 1989, edited by Balsom, Erika, Perks,Sarah, Reynolds, Lucy, Paul Mellon Foundation/Yale University Press, London 2019
13. ↑  Searle, Adrian. (22 October 2012). Post-atrocity exhibition: Jane and Louise Wilson's disturbing films. *The Guardian*. Retrieved 25 June 2013.
14. ↑   «'Blind Landings (H-bomb Test Site, Orford Ness) #1', Jane Wilson, Louise Wilson | Tate» *www.tate.org.uk*.
15. ↑   «Explora obras» *Museo de Arte Contemporáneo Helga de Alvear*.
16. ↑    *Jane and Louise Wilson – Artist.*  London: Royal Academy of Arts.

Kanpo estekak
-------------

* janeandlouisewilson.co.uk ( leku ofiziala)
* 303 Gallery, New York: Jane & Louise Wilson ( 303 Gallery )
* Jane eta Louise Wilsoni elkarrizketa
* Atlantic Wall Bunkers-en irudiei buruzko audio-elkarrizketa Jane eta Louise Wilsonekin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15493945
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 121295034
* LCCN: nr2007009259
* SUDOC: 094499314
* ULAN: 500479293
* RKD: 267949

 |

* Wd Datuak: Q15493945