recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Campanhako gaztelua** Campanhako herrian dago Frantziako Dordoina departamenduan.

Gazteluak Frantziako Monumentu Historikoaren izendapena du.

Historia
--------

Gaztelua XII. Mendetik ezagutzen da. Bordeleko artxidiozesiaren jabetza da, eta Jean de Beaufortek 1405. urtean hartu zuen ingelesei emateko. Frantziak 1432an berreskuratu zuen eta Karlos VII.a erregearen aginduz eraitsi zuten.

Gaur egungo eraikina, XV. XVII. eta XVIII. mendeetan eraiki zuten, XIX. mendean eta 2008tik 2014ra bitartean zaharberritu zuten.

1970. urtean, estatuak gaztelua Campanhako azken markesaren ondarea bezala jaso zuen.

2001eko apirilaren 5ean monumentu historiko gisa erregistratuta dago, bere barnea, parkea eta hesiak barne.

2007az geroztik, Dordoinako departamenduaren jabetzakoa da, non *Pôle international de la Préhistoire* (Historiaurreko Nazioarteko Gunea) erakundearen administrazio bulegoak kokatu dituen.

### Argazki galeria

* Ipar-mendebaldeko patioaIpar-mendebaldeko patioa
* Hegoaldeko patioaHegoaldeko patioa
* Ipar-ekialdeko patioaIpar-ekialdeko patioa
* ParkeaParkea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. *Château de Campagne.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2152653
* Commonscat Multimedia: Château de Campagne (Dordogne)

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00082427

 |

* Wd Datuak: Q2152653
* Commonscat Multimedia: Château de Campagne (Dordogne)
**704 Interamnia** asteroide gerrikoan aurkitutako 704. asteroidearen izena da. 1910eko urriak 2an aurkitu zuen Vincenzo Cerulli astronomo eta matematikari italiarrak Teramotik, astronomoaren jaioterria zena, eta herri honen latinezko izena eman zion asteroideari. **1952 MW** edo **1910 KU** bezala ere ezagutzen da

Asteroide gerrikoko bosgarren asteroiderik handiena da, Ceres, Palas, Vesta eta Higiaren ondoren, baina, hala ere, ezin izan da askorik aztertu, bere formari eta barne konposaketari buruzko oso datu gutxi daudelarik, eta ez dago bere orbitaren okerdura adieraz dezaketen argi kurbei buruzko azterketarik. Bere itxurazko dentsitate altuak barne porotasunik eta urik gabeko gorputz solido bat dela iradokitzen dute. Honek, Interamnia Eguzki-Sistema sortu zenetik asteroide gerrikoan gertatu diren talka guztiak jasan ahal izateko bezain handia dela ere iradokitzen dute.

Bere azalera ilunak eta Eguzkira duen distantzia nahiko handiak, 10x50 prismatikoen bidez ikusia izatea eragozten dute. Oposizio gehienetan, bere itxurazko magnitudea +11,0koa da, Ceres, Palas eta Vestaren dizdira baino txikiagoa.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**703 Noemi** | **Asteroidea**1910eko urriak 2an aurkitua | Ondorengoa**705 Erminia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156655
* Commonscat Multimedia: 704 Interamnia

---

* **Astronomia**
* JPL: 2000704
* MPC: 704

 |

* Wd Datuak: Q156655
* Commonscat Multimedia: 704 Interamnia
Al-Nusra frontearen bandera
**Al-Nusra frontea** edo **Jabhat al-Nusra** (arabieraz: جبهة النصرة لأهل الشام‎ *Jabhat an-Nuṣrah li-Ahl ash-Shām*, "Siria Handiaren Herriaren Babes Frontea") Siriako Al-Qaedaren talde asoziatua da. Taldea 2012ko urtarrilaren 23an sortu zen, Siriako Gerra Zibilaren baitan. Deskribapenek diote "indar errebeldeen besorik bortitzena eta arrakastatsuena" dela. 2012ko abenduan AEBk talde terroristatzat hartu zuen. 2013ko apirilean Irakeko Estatu Islamikoaren buruzagiak adierazi zuen Jabhat al-Nusra euren Siriako atala zela. Al Nusrako buruzagia Abu Mohammad al-Golani da.

Ikus, gainera
-------------

* Siriako Gerra Zibila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q32748
* Commonscat Multimedia: Jabhat al-Nusra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5208148269698605230004
* LCCN: n2018010369
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q32748
* Commonscat Multimedia: Jabhat al-Nusra
**Cesária Évora** (Portugeseko ahoskeran sɨˈzaɾiɐ ˈɛvuɾɐ; Mindelo, Cabo Verde, 1941eko abuztuaren 27a - São Vicente, Cabo Verde, 2011ko abenduaren 17a), abeslari famatu caboverdetarra izan zen. Morna estiloko abeslaririk ezagunenetakoa izan zen munduan. *"A diva dos pés descalços"* ezizena eman zioten, "oinutsik doan diba" alegia.

Biografia
---------

Musikazaleez osaturiko familia batean sortu zen, eta gazterik hasi zen abesten, bizibidea ateratzeko, baina 1980ko hamarraldian hasi zen ospea irabazten, Portugalen diskoak grabatzen hasi zenez gero, batez ere. Harrezkero Europa osora zabaldu zituen bere sorterriko doinuak, *morna* izeneko abesti nostalgiaz beteak, kultura portugesaren eta afrikarraren lotura erakusten dutenak.

1990. urtean argitara emandako *Distino di Belita* diskoarekin egin zen ezaguna Europan, eta erabateko arrakasta lortu zuen handik bi urtera *Miss Perfumado* izenekoarekin. Azken lanetan bereziki aipatzekoak dira *Sodade* antologia eta *Cesaria*. Cesária Évoraren ezaugarri aipagarriak ziren bere ahotsaren indarra eta doinu malenkoniatsua.

Diskografia
-----------

1.*Mornas de Cabo-Verde & Oriondino*, 1965

2.*Cesária*, 1987

3.*Cesária Évora, La Diva aux pieds nus*, 1988

4.*Distino di Belita*, 1990

5.*Mar Azul*, 1991

6.*Miss Perfumado*, 1992

7.*Sodade - Les plus belles mornas de Cesaria*, 1994

8.*Cesária*, 1995

9.*Cesária Évora à L'Olympia*, 1995

10.*Cabo Verde*, 1997

11.*Best of Cesária Évora*, 1998

12.*Nova Sintra*, 1998

13.*Le monde de Cesária Évora*, 1999

14.*Café Atlântico*, 1999

15.*Cesária Évora : L'essentiel*, 2001

16.*São Vicente di Longe*, 2001

17.*Anthology*, 2002

18.*Anthologie: Mornas & Coladeras*, 2002

19.*The Very Best of Cesária Évora*, 2002

20.*Voz d'Amor*, 2003

21.*Les essentiels*, 2004

22.*Rogamar*, 2006

23.*Rádio Mindelo*, 2008

24.*Nha sentimento*, 2009

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Cesária Évora*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Portugesez)****(Ingelesez)****(Frantsesez)** Abeslariaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103759
* Commonscat Multimedia: Cesária Évora

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 28289981
* ISNI: 0000 0001 1469 8049
* BNE: XX1018343
* BNF: 139633227 (data)
* CANTIC: a10298071
* GND: 121291081
* LCCN: nr96001922
* NKC: xx0032038
* SNAC: w64f52zt
* SUDOC: 035351012
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02071/eu\_e\_4628/e4628
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: cesaria-evora

 |

* Wd Datuak: Q103759
* Commonscat Multimedia: Cesária Évora
**Cellorigoko gudua** jadanik desagertutako Cellorigoko gaztelua kontrolatzeko 882 eta 883 urteetan .

Lehendabiziko gudua
-------------------

882an Banu Qasitarren Mohamed ibn Lope, Lope ibn Musa aita bezala betidanik kristauekin harreman ezin hobeak zituena, Al Mundir Kordobakoa emirrarekin bat egin zuen. Honek Zaragoza hartzeko espedizioa prestatu zuen Ebro haranean. Bidean Errioxa konkistatu zuten Zaragozako wali Ismail ibn Musa eta Tuterako wali Fortun ibn Musa (Mohamed ibn Loperen osabak zirenak) jabeak zituela. Cellorigo heltzean gaztelua hartu nahi zuten, gertuko Obarenes mendiak zeharkatzeko pasabideetako bat defendatzen zuelako. Gaztelua Bela Ximenez Arabako kondeak defenditua izan zen. Guduan armada biek erori asko bazituzten ere, musulmanek ez zuten gaztelua hartu. Hori zela eta Al-Mundirrek amore eman eta Pancorborantz jo zuen, beste pasabide baten bila. Bertan beste gudua izan eta berriro erori asko izan ondoren, amore egin behar izan zuen.

Bi porrota izan ondoren, Alfontso III.a Asturiaskoak Diego Porcelos eta Belari Mohamed ibn Lope jazartzea eskatu zien. Banu Qasirenak gorriak ikusi ondoren, Alfontsori bake-akordioa eskatu zion, hala ere, ez zuen lortu.

Bigarren gudua
--------------

883an Al Mundir Kordobakoaren Almonder eta Abuhalitek zuzendutako armadak Zaragozako harresiak bota eta Monjardin eta Lizarrako merindadearen beste herri arpilatu eta gero, aurreko urtean egindako bidai bera egin zuen. Berriro Cellorigoko gazteluan beste gudua izan zuten, nahiz eta Mohamed ibn Loperen laguntzarik gabe. Emaitza aurrekoa baino txarragoa izan zen, berriro arbuitatuak izan zirelako. Musulmanek Pancorbon eta Castrojerizen saiatu arren, emaitza bera lortu zuen. Etsita Asturiasko Erresumatik irteteko enbaxadoreak bidali zizkioten Alfontso III.a Asturiaskoari.

Bibliografia
------------

* Juan Antonio Llorente, *"Noticias históricas de las tres Provincias Vascongadas"*, 1806 online
* Espainiako Historiako Erret-Akademia, *"Diccionario geográfico-histórico de España"* online

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4870691

 |

* Wd Datuak: Q4870691
**Centro Nacional de Tecnología y Seguridad Alimentaria (CNTA)** Laboratorio del Ebro erakundeari dagokio. Centros Tecnológicos de Navarra entitatearen parte da. San Adrianen dauka egoitza, eta bi hamarkada baino gehiagoko esperientzia nekazaritzako elikagaien sektorean ekarri zientifiko tekniko integralak egiten.

Laborategien arloan, elikagaien industrian planteatzen den zeinahi behar analitikori erantzutea du helburu; besteak beste, produktuen kalitateko eta segurtasuneko espezifikazioen kontrola garantizatzeko. Jardun-eremu horrek alderdi hauek hartzen ditu: urak, mikrobiologia, enbaseak eta ingurumena, produktuaren kalitatea, aspektu fisiko-kimikoa eta bioteknologia.

Bestalde, asistentzia teknikorako arloa ere badauka, transformazioko prozesuak optimizatzeko eta kalitatea segurtatzeko.

CNTAren I+G arloan, xede hau dute: nekazaritzako elikagaien sektoreko eskari teknologikoak identifikatzea eta beharrei erantzuteko proiektuak eta ekintzak garatzen laguntzea. Ikerketaren eta zerbitzuen arloko enpresentzako eskaintza teknologikoan, sei departamentu dauzka, eta nekazaritzako elikagaien industriaren behar analitiko guztiak hartzen ditu kontuan: analisi fisiko-kimikoa, mikrobiologia, kalitatearen kontrola, enbaseak eta ingurumena, bioteknologia eta urak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-03-05

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25473311

 |

* Wd Datuak: Q25473311
***Carnotaurus*** teropodo handiak dinosauro genero bat Hego Amerikan bizi ziren Kretazeo aldian, duela urte 72 eta milioi inguru 69,9 bitartekoa da. Espezie bakarra *Carnotaurus sastrei* da. Ondo kontserbatuta hezurdura bakar batetik ezaguna, Hegoaldeko best- ulertu teropodoak bat da. Hezurdura, 1984 aurkitu, Chubut Argentina probintziako agerian zen La Colonia Formazioaren arroka. Latin *carno* [carnis] ("haragia") eta *taurus* (" zezen") eratorritako, izenaren *Carnotaurus* esan nahi" haragi -elikadura zezena", bere zezen adar- aipamenak. *Carnotaurus* Abelisauridae du, teropodoak handi talde bat hegoaldeko Gondwana of mazizo batean predatorial nitxo handiak okupatu Kretazeoaren bukaeran zehar kidea eratorritako bat da. *Carnotaurus* -harreman filogenetikoak ezina da; bai *Majungasaurus* edo *Aucasaurus* hurbilago egon daiteke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18510948
* Commonscat Multimedia: Carnotaurus
* Wikispecies Espezieak: Carnotaurus

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh96009301
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 4532780
* GBIF: 4822830
* Paleobiology Database: 54533
* uBio: 4538387

 |

* Wd Datuak: Q18510948
* Commonscat Multimedia: Carnotaurus
* Wikispecies Espezieak: Carnotaurus
**Albert Kalonji Ditunga** (Hemptinne, Belgikar Kongo, gaur egun Katende, Kongoko Errepublika Demokratikoa, 1929ko ekainaren 6a - Mbuji-Mayi, 2015eko apirilaren 20a) Kongoko politikaria izan zen. Lunga talde etnikoko burua izan zen. Patrice Lumumbaren Kongoko Mugimendu Nazionaleko kide izan zen, baina alderdiaren fakzio federalista bat sortu zuen, Kongoko Mugimendu Nazionala-Kalonji izenekoa. Kongoren independentziaren ondorengo krisian, Moïse Tshombek Katangaren independentzia aldarrikatu zuen. Kalonjik Hego Kasairen autonomia aldarrikatu zuen eta bere burua izendatu zuen buruzagi. Hego Kasai balubakoaren aberria zen eta diamantetan aberatsa. 1961eko apirilaren 12an Kalonjiren aitak *Mulopwe* (enperadore edo jainko-errege) izendatu zuen bere burua, eta berehala abdikatu zuen bere semearengan. Apirilaren 26an Albert Kalonjik *Mulopwe* titulua jaso zuen. Bere erregealdiak gutxi iraun zuen, Kongoko tropek Hego Kasai inbaditu baitzuten. Kalonji abenduaren 30ean atxilotu zuten, baina ondoren ihes egitea lortu zuen. Hego Kasai 1962ko urrian itzuli zen Kongora. Kalonji Espainia frankistan babestu zen, eta Kongora itzuli zen 1964-65 urteetan Tshombeko gobernuko ministro izateko. Berriro erbesteratu zen Mobutu boterera iritsi zenean. *Ma lutte, au Kasai, pour la Verité au service de la Justice* (1964) eta *Congo 1960. La Sécession du Sud-Kasaï. La vérité du Mulopwe* (2005). Kongon hil zen 2015ean eta Katenden lurperatu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q366947
* Commonscat Multimedia: Albert Kalonji

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 37175449
* ISNI: 0000 0000 5483 9558
* BNF: 146479044 (data)
* LCCN: nb2006004051
* SUDOC: 08907100X

 |

* Wd Datuak: Q366947
* Commonscat Multimedia: Albert Kalonji
**Albert kanala**, Belgika zeharkatzen duen zabalera handiko kanala da. 130 kilometroko luzera du eta Liejako portu autonomoa, Meuse ibaian, eta Anberesko portua, Eskalda ibaiaren estuarioan, eta Ipar itsasoa lotzen ditu.

Deskribapena
------------

Lehen mundu gerraren ondorengo obra handien politikaren kari, eraikuntza lanak 1930an hasi ziren. Helburua Flandriako eta Valoniako siderurgia Linburgoko ikatz meategiekin lotzea zen.

Kanala harrabots handiz 1939ko uztailaren 30ean inauguratu zen, Liejan 1939ko maiatzaren 20a eta abuztuaren 31 artean egiten ari zen Uraren Nazioarteko erakusketaren harira.

Sei esklusa ditu. Sakonera 3,4 metrokoa da. Hasieran 2.000 tonako itsasontziak ibiltzeko gaitasuna bazuen, 1997an handitze lanak egin ziren eta gaur egun 9.000 tonako itsasontziak pasa daitezke.

40 milioi tonako trafikoa izaten du urteko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q835090
* Commonscat Multimedia: Albertkanaal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 48148570658224311428
* GND: 4383144-8
* NKC: ge132316
* SUDOC: 061073237
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q835090
* Commonscat Multimedia: Albertkanaal
**Ad impossibilia nemo tenetur** latinezko esapide juridikoa da eta, hitzez hitz, "inor ez dago behartuta ezinezkoa egitera" esan nahi du. Justinianoren *Digesto*an jasota dago (*Digestum*, 50,17,185).

Zuzenbide-printzipio honen arabera, inori ezin zaio ardurarik eskatu ezinbesteak bultzatuta ezin badu bete, derrigortasun bat betegarria izan behar da.

Hizketaldi arruntetan, onartutako konpromiso bat ez betetzea justifikatzeko erabiltzen da, ez betetze horretara ezinbesteak bultzatzen duenean. Antzeko esanahiarekin erabiltzen da euskaraz "ezinak ez du legerik" esamoldea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Urrutia Badiola, Andres, Etxebarria Iturrate, Arantxa; Gallastegi Aranzabal, Cesar.  (2012). *Latinezko esamolde juridikoak,.*  Deustuko Unibertsitatea,, 72 or. ISBN 978-84-9830-405-3..
2. ↑   «Gotzon Garate - Atsotitzak - Online Kontsulta zerbitzua» *www.ametza.com* (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q764373

 |

* Wd Datuak: Q764373
**Centro de Innovación Tecnológica de Automoción de Navarra (CITEAN)** Innvación Tecnológica de Automoción de Navarra erakundeari dagokio. Iruñeko Tajonar kalean dauka egoitza. Centros Tecnológicos de Navarra entitatearen parte da eta bertan partizipatzen dute Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Nafarroako Unibertsitateak eta berrikuntzan laguntzen duten beste erakunde batzuek.

CITEANen egitekoa da ikerketa, garapen eta berrikuntzako behar eta espektatiba teknologikoak asetzea automobilgintzako enpresetan, unibertsitateetan eta beste erakunde batzuetan. Jardun-lerro hauek dauzka: iraunkortasuna eta nekea; piezen, osagaien, sistemen eta automobil osoaren zinematika eta dinamika; diseinua eta analisi estrukturala nahiz termiko estrukturala; akustika eta bibrazioak.

Jardun-lerro horien barruan, espezializazio hauek dauzka: xasisa (esekidura, direkzioa, frenoak, ardatzak), ihesak, eserlekuak, 3.000 kg bitarteko pisu gordineko ibilgailuak eta 200 km/h-ko lastertasun maximoa. CITEANen ikerketako eta zerbitzuetako eskaintza teknologikoan, alderdi hauek ageri dira: diseinuko ingeniaritza eta simulazio birtuala, ibilgailu osoaren edo ibilgailuen osagaien entsegu-laborategia, probako pistetarako ekipamendua, I+G bulegoak, materialak, mekatronika eta zaintza estrategikoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-02-26

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492265

 |

* Wd Datuak: Q20492265
**Laugarren Sinfonia A maiorren, Op. 90**, ***Italiarra*** izenaz ere ezaguna, Felix Mendelssohn-Bartholdy konposatzaile alemaniarrak idatzi zuen laugarren sinfonia da. Bere sinfoniarik ezagunena da.

Jatorria
--------

Musika lan honen jatorria, konposatzaileak berberak idatzi zuen bere aurreko sinfonian, *eskoziarra* ere deritzona, eta "Hebridak" orkestra oberturan dago, 1829 eta 1831. urteen artean, konposatzaileak Europan zehar egin zuen ibilaldi musikalean. Italiako atmosfera eta kolorean inspiraturik dago. 1833. urtean amaitu zuen, bere hirugarren sinfonia baino lehenago, eta urte berean estreinatu zen, Londresen. Baina Mendelssohn ez zegoen batere konforme lanarekin. Horregatik, bigarren, hirugarren eta laugarren mugimenduen bertsio alternatibo bat idatzi zuen. Bizirik zegoela, ez zuen sekula sinfonia hau argitaratu. Konposatzailea hil ondoren argitaratu zen lehenengo aldiz.

Mugimenduak
-----------

Ohi bezala, sinfonia hau lau mugimendutan banatzen da:

1. Allegro vivace
2. Andante con moto
3. Con moto moderato
4. Saltarello: Presto

Ikus, gainera
-------------

* Musika klasikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q231213
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 4 (Mendelssohn)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 175005823
* BNE: XX3385564
* BNF: 13916207r (data)
* GND: 300102666
* LCCN: n81091885

 |

* Wd Datuak: Q231213
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 4 (Mendelssohn)
**Carmelo Suárez Cabrera** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1949) espainiar arkitektoa, politikaria, sindikalista, eta militante komunista da. Espainiako Herrietako Alderdi Komunistako (PCPE) idazkari orokorra da 2002tik.

Bizitza
-------

Gazte-gaztetatik, bere hastapen politikoak Gaztedi Komunistetan, zein Espainiako Alderdi Komunistan (PCE) eta Langileen Batzordeetan (CCOO) bizi zituen. Garai hartan, erakunde horiek guztiak klandestinitatean ziharduten diktadura frankista zela eta.

Sevillako Unibertsitatean ikasi zuen arkitektura. Bertan, ikasleen ordezkari izan zen 1970eko hamarkadako ikasle borroketan.

Leninista zenez, Trantsizioan PCE utzi zuen, alderdiaren ideologia eurokomunistarekin bat ez zetorrelako. Kanariar Herri Batuarekin (*Pueblo Canario Unido*) eta Kanariar Herri Batasunarekin (*Unión del Pueblo Canario*), Kanarietako ezkerreko antolakundeekin, bat egin zuen.

1984an bere lan bulegoan Kanariar Herriaren Alderdi Komunista (PCPC) sortu zen, Espainiako Herrietako Alderdi Komunistaren (PCPE) atala Kanarietan, zeinean idazkari politiko hautatu zuten.

1986an NATOren aurkako kanpainiaren militante aktiboa izan zen. Urte berean parte hartu zuen Kanariar Ezker Batua (Izquierda Canaria Unida) koalizioaren sorreran, IU-ren lehenengo erreferentea uharteetan.

2002an Espainiako Herrietako Alderdi Komunistako Idazkari Nagusi hautatu zuten.

2007an Juan Rafael Lorenzo Santana eta Maria Dolores Santana Medinarekin batera Ikerkuntza eta Kultura Langile Fundazioa sortu zuen.

2017an, frakzio batek Ástor García idazkari orokor izendatu zuen. Hala ere, PCPEren X. Kongresuan hautatutako Batzorde Nagusiaren gehiengoak ekintza horren aurka kokatu zen, eta Carmelo Suarez idazkari nagusi gisa berretsi zuten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3814521
* Commonscat Multimedia: Carmelo Suárez

---

 |

* Wd Datuak: Q3814521
* Commonscat Multimedia: Carmelo Suárez
**María del Carmen Rosario Soledad Cervera y Fernández de la Guerra** Thyssen-Bornemiszako baroisa alarguna (Bartzelona, 1943ko apirilaren 23), modelo eta aktore izan zen filantropo katalan bat da. Gaur egun, oso ezaguna da bere bildumagile jardueragatik eta **Tita Cervera** deitzen dio jendeak, nahiz eta **Carmen Thyssen-Bornemisza** ezkondu zeneko izena erabiltzen duen. Suitzako nazionalitatea du.

Miss *Espainiatik* baroisara
----------------------------

Aita, Enric Cervera Anfruns i Manent, katalana zen eta ama, María del Carmen Fernández de la Guerra y Álvarez (Madrilen hil zen 1992/02/22an), Los Arcos-en (Nafarroa) jatorria zuen, non udak ematen zituen neskatoa zenean. Bertan, Kultura Etxeak bere izena dauka, eta haren inauguraziora joan zen 2000. urtean. 

Carmen-ek Bartzelonako hainbat ikastetxe pribatuetan ikasi zuen eta gero Londresen.

1961. urtean, Miss Espainia lehiaketan irabazi zuen, Miss Katalunia bezala parte hartuz eta Miss Unibertso lehiaketan hirugarrena izan zen. 

Miss Unibertso-ko parte hartzeari esker, Carmenek Hollywoodera joateko aukera izan zuen. 

1965. urtean Lex Barker aktorearekin ezkondu zen, bere Tarzanen pelikulengatik famatua. 

1972an alargun gelditu zen Lex Barker bihotzekoak jota ustekabean hil zenean New Yorken. 

1975ean, Venezuelako playboy eta zinema produktore Espartaco Santoni ezagunarekin harremanak hasi zituen. 

1981ean bere hirugarren senarra ezagutu zuen, Hans Heinrich Von Thyssen baroia, nahiz eta 1985. urtearen amaiera arte bere emaztea ez izan, Denise Shorto aurreko emaztearekin zeukan liskarragatik. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q433144
* Commonscat Multimedia: Carmen Thyssen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 21402437
* ISNI: 0000 0000 5929 2176
* BNE: XX1176936
* BNF: 131692163 (data)
* GND: 120668521
* LCCN: n96037844
* SUDOC: 035130229

 |

* Wd Datuak: Q433144
* Commonscat Multimedia: Carmen Thyssen
*Artikulu hau eleberriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Carmen».*

***Carmen*** Prosper Mériméeren eleberri laburra da, 1845ean argitaratua. Maitasun eta heriotzazko kontakizuna da, eta Carmen askatasunaren, erotismoaren eta patuaren irudi bihurtzen da bertan. Beste obra askoren iturburua izan da Carmen: opera (G. Bizet, 1875), balleta (R. Petit, 1949), zinema (*Carmen,* J. Feyder, 1926; *Carmen Jones,* O. Preminger, 1954), etab. Jatorrizko obran, Don José euskalduna da (Elizondokoa), Carmenek bera Etxalarkoa dela dio eta euskaraz mintzatzen dira zenbait pasartetan.

Hamabost urte lehenago Espainiara egindako bidaia batean Montijoko kondesak kontatu omen zion idazle frantsesari nobelaren oinarrian dagoen gertaera, alegia, bere amorantea hil zuen gaizkile jeloskorraren istorioa.

Asun Garikanok euskaratu zuen 1992an Pamiela argitaletxearentzat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
2. ↑   «Carmen, literatur unibertsalaren euskal mitoa» *Argia* 2004-2-1.
3. ↑   «Asun Garikano: «Carmen euskalduna den ala ez irakurleak erabaki beharko du»» *Argia* 2004-2-1.

Ikus, gainera
-------------

* Karmen Etxalarkoa pastorala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q674832
* Commonscat Multimedia: Carmen (novella)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 181839085
* BNF: 12087906b (data)
* GND: 4240523-3
* LCCN: n83153293
* SUDOC: 029203570

 |

* Wd Datuak: Q674832
* Commonscat Multimedia: Carmen (novella)
**Castle Semple kolegiata** (ingelesez: *Castle Semple Collegiate Church*) Eskoziako Howwood herriko eliza da, hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendatu zuten 1971 urtean.

Historia
--------

Castle Semple aintziraren ekialdeko ertzean eraiki zuen John Sempill Lordak 1504 inguruan eta hurrengo urtean Jakue IV.a Eskoziakoak bisita egin zuen bertara. XVI mendean bertan abside bat gehitu zitzaion ekialdean. 1800 inguruan teilatua galdu zuen eta XX mendearen hasieran suak erre zuen.

Deskribapena
------------

Elizak 21'8 metrotako luzera, 7'39 metrotako zabalera eta 4'7 metrotako altuera dauka.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* John Sempill Lordaren hilobia.John Sempill Lordaren hilobia.
* Castle Semple aintzira.Castle Semple aintzira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5050290
* Commonscat Multimedia: Castle Semple Collegiate Church

---

 |

* Wd Datuak: Q5050290
* Commonscat Multimedia: Castle Semple Collegiate Church
**Ceret** (frantsesez *Céret*) Ipar Kataluniako hegoaldeko udalerri bat da, administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan kokatua, Okzitania eskualdean, Pirinioen iparraldeko magalean. Vallespir izeneko eskualdearen hiriburua da. *Gerezien Hiria* goitizenaz ezaguna da Ceret. Bertakoei *cérétans* (frantsesez) edo *ceretans* (katalanez) deritze, eta *els sac-i-corda* ezizena dute. 7291 biztanle zituen 1999an, eta ezaguna da bere Arte Modernoaren Museoagatik (*Museu d’Art Modern* edo *Musée d'art moderne de Céret*). Udaletxearen ondoan dago, eta Picassoren eta beste margolari batzuen artelanak ditu.

Ceret
Café Pablo kafetegiak Pablo Picassoren omenez du izena, eta XX. mendearen lehen erdialdean zenbait artista famatu gaur egun ere irekita dagoen Le Grand Café kafetegian biltzen ziren.

Margolari eta eskultore askok izan dute bizilekua eta lantokia Cereten. 1910 urtean heldu zen Manolo Hugué margolari eta eskultorea, Picassoren adiskidea; 1911. urtean etorri zen Pablo Picasso, eta geroago Max Jacob poeta, idazle eta margolaria, bai eta Georges Braque margolaria ere.

Deabruaren zubia
Arte Modernoaren Museoaz eta kafe ospetsuez gain, Cereten badira beste toki interesgarri batzuk: Font-Frède, Saint-Ferréol ermita, Arkeologia Museoa, Deabruaren zubia (*Pont du Diable*, XIV. mendekoa), Kaputxinoen konbentoa, Frantziako eta Espainiako ateak, eta Saint-Pierre eliza.

Gainera, mendiko ibilbide ugari egin daitezke Pirinioetan barrena, igerilekua badu, eta udan Tech (Katalanez *Tec*) ibaira edo herrian bertan dagoen ur-jauzi batera joatea aukera dago. Turismo bulegoa du.

Geografia
---------

Iruditegia
----------

* Cereteko kalea, bere kanalekinCereteko kalea, bere kanalekin
* Errepublika plaza eta Maréchal Joffre ibilbideaErrepublika plaza eta Maréchal Joffre ibilbidea
* Kale nagusia, Grand Café kafetegiaren ondoanKale nagusia, Grand Café kafetegiaren ondoan
* Herriko kalea, Les Arcades atzean daudelarikHerriko kalea, Les Arcades atzean daudelarik

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6643
* Commonscat Multimedia: Céret

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125850092
* BNF: 152709600 (data)
* GND: 4244081-6
* LCCN: n87829699
* NKC: ge780493
* **Lekuak**
* OSM: 23266
* TGN: 1032383
* INSEE: 66049

 |

* Wd Datuak: Q6643
* Commonscat Multimedia: Céret
Chalchiuhtlicue.
**Chalchiuhtlicue** (nahuatlez chalchiúhuitl-cuéitl, harribitxi-gona, Harribitxizko gonaduna) azteka mitologian lakuen eta ur korronteen jainkosa da. Jaiotzen patroia ere bada, eta paper garrantzitsua betetzen du bataio azteketan. *5 Suge* eguna eta *1 Kanabera* hilabetea presiditzen ditu.

Ertamerikar kulturan likidoarekin lotutako pertsonaia femeninorik garrantzitsuenetako bat izan zen. Chalchiuhtlicue kostaldeko nabigazioaren babeslerik garrantzitsuenatzat ere hartu zen antzinako Mexikon.

Ur jainkosa

Mitologia
---------

Bost eguzkien mitoan, berak mundua argiztatu zuen Laugarren Eguzkian, laugarren mundua domeinatzen zuen, Lau Ur aroan. Bere erregealdian zerua urezkoa zen lurrera sekulako euri jasa bezala erori zena jainkosa honen eskutik. Gizakiak arrain bihurtu ziren.

Tlalocen bikotea edo dualtasuna, honekin Tecciztecatlen ama izan zen eta Tlalocana gobernatu zuen. Bere uretako aldean Acuecucyoticihuati bezala ezagutzen da, ozeano, ibai eta mugitzen diren ur guztien jainkosa, baita erditzear dauden emakumeena ere. Xiuhtecuhtliren emaztea izan zela ere esaten da. Batzuetan euriaren jainkosa den Matlalcueitlekin lotzen da.

Artean, Chalchiuhtlicue gona berde bat eramanez eta bere aurpegiaren behealdean lerro beltz labur bertikalak dituela irudikatzen da. Kasuren batzuetan bere gonetatik sortzen den ur korronte batean haur jaio berriak ere ikus daitezke.

Mexikoko zenbait eskuizkributan irudikatua dago, horien artean kolonaurrekoa den Borgia Kodexeko 11 eta 65 plaketan, XVI. mendekoa den Borboitar Kodexaren 5. orrialdean eta Ríos Kodexaren 17. orrialdean. Bere eskulturak, orokorrean harri berdez eginak daude, bere izenari dagokion bezala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q752213
* Commonscat Multimedia: Chalchiuhtlicue

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q752213
* Commonscat Multimedia: Chalchiuhtlicue
**Cecilia Metelaren Mausoleoa** Erroma inguruan dago, Via Apiaren gainean. K.a. I. mendean Cecilia Metellaren oroimenean eraiki zen. Cecilia Marko Lizinio Krasoren ama izan zen baina bere bizitzaz oso gutxi ezagutzen da.  Erdi Aroan Bonifazio VIII.a bere familiari berari eman zion defentsa-dorre moduan haien gazteluan integratzeko.

Deskribapena
------------

Forma borobilakoa da, 29,5 metro diametrokoa eta 11 m. altura. Erromatik Napolira joateko bidean dago eta K.a. 312. urtetik 310ra eraiki zen, Apio Klaudio Zentsorearen agindupean. Hilobiak 7 metroko lurrez egindako tumulua izan zuen eta, horregatik, "Tumuluko hilobia" bezala ezagutu da. Gaur egun ia desagertu den estaldura zuen. Goiko partean hilobiaren epitafioa ikus daiteke: *Caeciliae / Q(uinti) Cretici f(iliae) / Metellae Crassi'.*

Urtean zehar mausoleo honek bisita asko jasotzen ditu, 245.613 pertsona 2013an.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Informazio turistikoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1540920
* Commonscat Multimedia: Mausoleum of Cecilia Metella (Rome)

---

 |

* Wd Datuak: Q1540920
* Commonscat Multimedia: Mausoleum of Cecilia Metella (Rome)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Coarelli, Filippo (2008) *Rome and Environs: An Archæological Guide*. 393.or. ISBN 0520079612.
Aintzira betea.
Aintzira desagertua.
**Cerknica aintzira** (eslovenieraz: *Cerkniško jezero*, alemanez: *Zirknitzer See*) Karniola Beherean dagoen aintzira da, Esloveniako handiena, baina urtearen zati batzutan erabat desagertzen dena.

Geografia
---------

Cerknica lautada karstikoan kokatzen da. Iparraldean Slivnica (1.022m) mendilerroa du eta hegoaldean Javornik muinoak (1.268m), biak ere Alpe Dinarikoen parte dira.

Laku intermitentea
------------------

Laku intermitentea dela esaten da, udan lehortu egiten baita. Normalean 28 km²-ko eremua hartzen du baina beteen dagoenean 38 km²-ra ere iristen da. Sakonera ere aldakorra da, normalean 6 metrotakoa baina 10 metrotara ere irits daiteke.

Prezipitazioak gutxitzen direnean aintziraren azpian dagoen lurzoru karstikoan sartzen da ura eta gainazala erabat lehortzen du. Euri gogorrak itzultzen direnean azpiko leizeak bete eta gainezka egiten dute aintzira berriro azaldu araziz.

Inoiz gertatu izan da aintzira urte osoan ez desagertzea, baita urte osoan lehor egotea ere, 1834-35 denboraldian gertatu zen bezala, baina urte hauek salbuespenak dira.

Neguan izoztu ere egin daiteke aintzira.

Flora
-----

Flora anfibioa du, ur gainean eta ur azpian bizi daitekeena. Horregatik bi Natura 2000 eremu babestu ezarri dira bertan.

Iruditegia
----------

* 
* Neguan.Neguan.
* Udan.Udan.
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q205836
* Commonscat Multimedia: Lake Cerknica

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 246530327
* GND: 4067882-9
* LCCN: sh96003042
* NKC: ge636648
* SUDOC: 192991434

 |

* Wd Datuak: Q205836
* Commonscat Multimedia: Lake Cerknica

45°45′08″N 14°23′06″E﻿ / ﻿45.7522°N 14.385°E﻿ / 45.7522; 14.385
**Adolfo Castaños Garrofé** (Bartzelona, 1954ko irailaren 7a-Eibar, 2021eko martxoaren 9a) gaztelaniaz aritu zen idazle, poeta eta ekintzaile kataluniarra izan zen. Euskal Herriarekin lotura berezia izan zuen. Maria Angeles Igartua eibartarrarekin ezkonduta zegoen.

Biografia
---------

Adolfo Castaños Garofé 1954ko irailaren 7an jaio zen Bartzelonan, erbesteratu anarkisten familia batean. Bere hezkuntza, eskola eta batxilergoaren ondoren, autodidaktikoa izan zen, etengabeko ezagutzaren bilaketan oinarritua. Hamazazpi urterekin hasi zen poesia idazten, eta hiru urte geroago egin zuen lehen argitalpena. 1974an, María Ángeles Igartuarekin ezkondu zen, eta harekin bikote literarioa egin zuen hil zen arte. Harreman hori, Maria Angeles Igartua euskal jatorrikoa izanik, Euskal Herriarekin eta frankismo eta trantsizio garaian hemen izan ziren mugimendu politikoekin lotu zuen. Erretiroa hartu ondoren, 2014an, denboraldi luzeak ematen zituen Eibarren.

Maria Angelesekin ezkondu ondoren, 1975ean, senar-emazteek Bartzelona utzi eta Madrilera joan ziren. Han, Castañosek bere lehen liburua argitaratu zuen, poesia errezitaldiak eta literatur topaketak egiten hasi zen, eta langile mugimendu libertarioarekin lotu zen. 1981ean, A Coruñara joan ziren bizitzera, handik urte batzuetara Bartzelonara itzultzeko. Han, beste anarkista batzuekin batera, emaztearekin eta alabarekin batera, auzoko Ateneo libertario bat sortu zuen Bartzelonan. Baita León Felipe talde poetikoaren sortzaileetako bat ere izan zen; talde horrekin errezitaldi poetikoak antolatu zituen Bartzelonan, Salamancan, Madrilen, Santanderren, Zaragozan eta Euskadin, ateneoetan, pentsiodunen etxeetan, bizilagunen elkarteetan eta okupa-etxeetan.

Bere lana 50eko poeten belaunaldiarekin lotzen da, 68koarekin baino gehiago, adinaren arabera egokituko litzaiokeenarekin. Eragin ezberdinak izan zituen, horien artean Antonio Machado, Jaime Gil de Biedma edo José Agustín Goytisolo. Poesia eta kultur dibulgazioko artikuluak idatzi zituen hainbat komunikabidetan.

Obra
----

* *La libertad y el desarraigo*, 1997.
* *Ahora que dicen que viene un tiempo nuevo*
* *La Barcelona rebelde. Guia de una Ciudad silenciada*. Abel Rebollo, Abel eta Abel Pazekin elkar lanean egina. Octaedro, 2004, 315 or. ISBN: 9788480636285.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Idazlearen bloga.
* **(Gaztelaniaz)**:Poetari eskainitako omenaldia Bilbon, 2022an.
* **(Gaztelaniaz)**:2017ko elkarrizketa *Culturasdenorta* aldizkarian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105898843
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX1218810

 |

* Wd Datuak: Q105898843
**Cheatham konderria** (ingelesez: *Cheatham County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashland City da. 2010eko zentsuaren arabera 39.105 biztanle zituen, Cheatham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cheatham konderriak 795,27 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,96 ura dira. Beste 783,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 39.105 pertsonetatik 37.824 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 910 dira. 552 beltzak edo afroamerikarrak. 115 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 139 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 31 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 431 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Cheatham County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495072
* Commonscat Multimedia: Cheatham County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155942816
* ISNI: 0000 0004 0442 0408
* LCCN: n80151602
* **Lekuak**
* OSM: 1847614
* TGN: 2001847

 |

* Wd Datuak: Q495072
* Commonscat Multimedia: Cheatham County, Tennessee
**Deutsches Afrika Korps** (**DAK**) Bigarren Mundu Gerran zehar italiar gudarosteari laguntzeko asmoz 1941an Afrikako iparraldera bidalitako alemaniar indar militarrak izan ziren.

Buruzagitza
-----------

Indar hauen komandantea Erwin Rommel zen, "Basamortuko Azeria" (alemanez: *Wüstenfuchs*) ezizenaz ezagunagoa.

Historia
--------

Tropa hauek oso ondo prestatuta egon ziren. Horrela, hasieran aurrera egin zuten etengabe, eta Hitlerrek sekulako konfiantza jarri zuen haiengan. Hala ere, baliabideren eskasia inposatu zen eta El-Alameingo guduan galtzaile atera eta gero haien plangintza deuseztatu zen: gudaroste aliatuak aurrea hartu zuten Ipar Afrikako Kanpainan eta Afrika Korpsak Tunisiatik alde egin behar izan zuten Italiarantz.

Portaera
--------

Portaera bikaina izan zuen, egoera kaskarrean britainiar indarren aurka borrokatuz. Azkenik, 1942ko urriaren 23an Bernard Montgomery jeneralaren agindupeko indarrek bigarrengo El-Alameingo guduan garaitu zituzten, gudarostearen dekadentzia ekarriz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153113
* Commonscat Multimedia: Afrika Korps

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 166149066378865600877
* LCCN: n79043140
* NKC: kn20020808037
* SUDOC: 027631672
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q153113
* Commonscat Multimedia: Afrika Korps
*La Matrona*, Calahorrako ikurra.
**Adolfo Areizaga Orueta** (gaztelaniaz: *Adolfo de Aréizaga y Orueta*) (Bilbo, 1848ko azaroaren 12a-Málaga, 1918ko urtarrilaren 15a) eskultore ospetsua izan zen.

Biografía
---------

Bilbon jaio zen, 1848ko azaroaren 12an. Madrilen Ricardo Bellverren, eta Erroman Jerónimo Suñolen ikasle izan zen. 

1878an marmolezko busto bat egin zuen Madrileko erakusketarako. Urte berekoak dira Portugaleteko eskulturak, Lau urtaroak islatzekoak, bizitzako aro ezberdinenak sinbolizatzen dituztenak gizonezko bi irudirekin eta emakumezko beste bi irudirekin. Eskultura horiek balio handikoak dira ikuspegi etnografikotik so eskulturetan agertzen diren tokiko janzkerak direla eta. Bereak dira, halaber, Kalagorriko plaza baterako egindako estatua alegorikoa eta Tomas Jose Epaltza eta Casilda Iturrizar bere emaztearen bustoak, Bilboko Erruki-etxean daudenak. Madrilgo Paseo del Pradon kokatutako Espainiako Bankuaren eraikinean Carrarako marmolezko eskailera itzela egin zuen, eraikinaren eraberritzean lan egin zuten arkitektoek diseinatua. Berea da, halaber, Butroeko gazteluko ekultura-dekorazioa. Eraikina Cubaseko Markesaren plana izan zen eta Nicomedes de Eguiluz aritu zen obra-maisu gisa. Calahorran, hiriaren estatua alegorikoa egin zuen, bertako alkateak 1878an horrela enkargatuta.

Bibliografia
------------

* Ossorio y Bernard, Manuel (1883-1884). *Galeria biografica de artistas españoles del siglo XIX (1883-1884)*, "Areizaga (D. Adolfo)". Madril: Moreno y Rojas inprimategia.
* Paliza Monduate, Maite (2011). *El escultor Adolfo de Aréizaga (1848-1918)*. Bilbo: BBK. ISBN 978-84-8056-309-3.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98154685
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5381419
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 3251

 |

* Wd Datuak: Q98154685
*Artikulu hau Eskoziako Glasgow hiriko futbol zelaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Celtic Park (Derry)».*

**Celtic Park**, zaletuen artean maiz **Parkhead** eta **Paradise** ezizenez deitua, Eskoziako Glasgow hirian dagoen futbol estadio bat da, Parkhead auzoan. Celtic Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da. 60.355 ikusleentzako edukiera du eta edukiera aldetik Eskoziako bigarren estadiorik handiena da.

Historia
--------

Estadio edo kiroldegi honen diseinatzailea Archibald Leitch arkitektoa izan zen, hau Rangers Football Club, Hearts, Sunderland AFC eta Everton F.C. taldeen futbol zelaien diseinatzailea ere izan zelarik. Estadio honek hainbat berrikuntza eta hobekuntza izan ditu, azkena 2004an burututakoa.

1938an ikusle kopuru handiena erregistratu zuen, Celtic eta Rangers taldeen arteko norgehiagoka batera 92.000 zaletu joan zirenean.

Mendebaldeko gune edo armailan (Jock Stein) Celtic taldeko zaletuak eseri ohi dira eta ekialdeko armailan berriz (Lisbon Lions) talde bisitari edo aurkariaren zaletuak.

Etorkizuna
----------

Celtic taldeko agintariek estadioaren gaitasuna handitzeko aukera hausnartu zuten baina 2007an erakunde honetako Peter Lawwell presidenteak zelaiaren gaitasuna 8.000 ikusleetara handitzen zituzten berrikuntzen kostua garestiegia zela erabaki zuen.

Celtic Park estadioa 2014ko Commonwealtheko Jokuen egoitza izango da.

Celtic Park estadioaren ikuspegi panoramikoa.

Iruditegia
----------

* 1894an.1894an.
* Atari nagusia.Atari nagusia.
* Partiduan zehar.Partiduan zehar.
* Lisbon Lions armaila.Lisbon Lions armaila.
* Walfrid Anaiaren estatua.Walfrid Anaiaren estatua.
* Jimmy Johnstonen estatua.Jimmy Johnstonen estatua.
* John "Jock" Steinen estatua.John "Jock" Steinen estatua.

Oharrak
-------

1. ↑  Ingelerazko artikulua

Kanpo estekak
-------------

* Celtic Park estadioaren deskribapena eta iruditegia
* Gida birtuala Celtic Park Stadiuman zehar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q216037
* Commonscat Multimedia: Celtic Park

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q216037
* Commonscat Multimedia: Celtic Park
**Cheboygan konderria** (ingelesez: *Cheboygan County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cheboygan da. 2010eko zentsuaren arabera 26.152 biztanle zituen, Cheboygan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cheboygan konderriak 2.293,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 440,61 ura dira. Beste 1.852,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.152 pertsonetatik 24.535 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 211 dira. 129 beltzak edo afroamerikarrak. 760 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 71 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 642 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491889
* Commonscat Multimedia: Cheboygan County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155950459
* LCCN: n81091936
* NARA: 10039576
* **Lekuak**
* OSM: 1907311
* TGN: 2000951

 |

* Wd Datuak: Q491889
* Commonscat Multimedia: Cheboygan County, Michigan
**Carter konderria** (ingelesez: *Carter County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ekalaka da. 2010eko zentsuaren arabera 1.160 biztanle zituen, Carter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carter konderriak 8.672 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,5 ura dira. Beste 8.652,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.160 pertsonetatik 1.140 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193072
* Commonscat Multimedia: Carter County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130183189
* LCCN: n80070543
* **Lekuak**
* OSM: 1739799
* TGN: 2001265

 |

* Wd Datuak: Q193072
* Commonscat Multimedia: Carter County, Montana
Tyson Gay 100 metroko lasterketa batean
Atletismoan, **abiadura-lasterketa**, pistetan 60, 100, 200 eta 400 metroko distantzia duen oinezko lasterketa da. Ohikoa da, halaber, 300 metroko lasterketak egitea, eta, salbuespen gisa, beste distantzia batzuen gaineko lasterketak egiten dira beste neurketa-sistema batzuekin, adibidez, yardekin. Abiadura lasterketako atleta abiadura-lasterkari deitzen da.

Mota honetako lasterketetan, atleta, irteeran, erdi agonduta dago, pistan jarritako euskarri batzuetan, takoak deituak, hala, korrikalariek, oinak, irteerako takoen aurka bultzatuz trakzioa egiten dute, irteera lerroaren atzean jarritako korridoreari eusteko bereziki diseinatuak. Irteerako epailearen tiroa entzun ondoren, atletak pistara jo eta abiadurarik handienean korrika egiten du helmugara, eta funtsezkoa da irteera azkar bat egitea.

Normalean estalitako edo kanpoko pista batean egin ohi diren lasterketak dira.

Olinpiar Jokoetan egiten dira 4 urtean behin.

Distantzia estandarrak
----------------------

Goi mailako lehiaketa ofizialetan egiten diren distantziak honako hauek dira:

* 60 metro (pista estalian)
* 100 metro
* 200 metro
* 400 metro

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q624482
* Commonscat Multimedia: Sprinting

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4166247-7

 |

* Wd Datuak: Q624482
* Commonscat Multimedia: Sprinting
**Carson konderria** (ingelesez: *Carson County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Panhandle da. 2010eko zentsuaren arabera 6.182 biztanle zituen, Carson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carson konderriak 2.393,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,06 ura dira. Beste 2.383,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.182 pertsonetatik 5.998 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 525 dira. 35 beltzak edo afroamerikarrak. 56 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 74 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109155
* Commonscat Multimedia: Carson County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151279651
* LCCN: n81066310
* NARA: 10046991
* **Lekuak**
* OSM: 1809554
* TGN: 2001953

 |

* Wd Datuak: Q109155
* Commonscat Multimedia: Carson County, Texas
**Carson City konderria** (ingelesez: *Carson City County*) Nevadako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ely da. 2010eko zentsuaren arabera 55.274 biztanle zituen, Carson City kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carson City konderriak 407,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,59 ura dira. Beste 374,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 135,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 55.274 pertsonetatik 50.860 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.777 dira. 1.003 beltzak edo afroamerikarrak. 1.096 amerikar natiboak ziren eta 91 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.139 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 67 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.018 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479002

 |

* Wd Datuak: Q25479002