recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sons of Aguirre** rap politikoa egiten duen talde Valentziarra da, WillyLET eta MC Endesa raperoengatik sortua.

Euren letrak kapitalismoa, burgesia, gizarte-desberdintasuna, inperialismoa, esplotazio laborala, ustelkeria, ondarea eta panorama globalaren gainbehera salatu, parodiatu eta kritikatzen dituzte. Eszenatokian alter ego batzuk erabiltzen dituzte, jatorri liberal eta burgesdun raperoak, horrela ideologia liberalaren eta kapitalismoaren kontraesanak azaleratzeko.

Biografia
---------

### Jatorria

Taldea David Saiz (Día Sexto/WillyLET) eta Victor Barrosok (Masa/MC Endesa) osatzen dute, eta 2015ean sortua izan zen. Sons of Aguirre (Aguirreren Semeak ingelesez) 2003-2012 urteen artean Madrilgo Erkidegoan presidente izandako eta 2004-2016 urteen artean Partido Popularreko presidente izandako Esperanza Aguirreri egiten dio erreferentzia.

Euren ezizenen jatorria ideologia ekonomiko liberal batekin daude erlazionatuta:

* **MC Endesa** publikoa izandako enpresa elektriko espainiar bati egiten dio erreferentzia, Endesa, azkenean pribatua izaten bukatu zuena.
* **WillyLET** hitz joko bat da: Willyrex, espainiar youtuber famatu bat da, eta, aldi berean, WillyLET hitza esatean "*Wallet*" (diru-zorroa ingelesez) uler daiteke. Gainera, "LET" adierazpenak askotan erabiltzen da Twitterren "*Liberales en Twitter*"(Liberalak Twitterren) esanahiarekin.

### Arrakasta

Sons of Aguirre taldeak Viña Rocken 2017ko edizioan parte hartu zuen, baita Shikillo Festivalen ere, apirilean eta abuztuan ospatuak. 2016ko urriaren 29an Festador jaialdian parte hartu zuten. Hiru disko plazaratu dituzte, azken biak Scila taldearekin elkarlanean.

Albumak
-------

**Si es legal es ético, si no fuera ético, sería ilegal (2016)**

1. «Vete a Cuba»
2. «Los chicos del FMI (ft. Toni el Sucio)»
3. «Ajo infuso (ft. Msias)»
4. «Napalm de libre mercado»
5. «La de los maniquíes»
6. «Explotando»
7. «Amor ideológico imposible»

**Azul/Rojo (ft. Scila) (2018)**

1. «La cigarra y la hormiga»
2. «Mata a Tu Coach»
3. «No Intentes Esto en Casa (ft. Dj Plan B)»
4. «Carta al Sr.Fiscal»
5. «N.t,s,h,t,s»
6. «Pónganse en Fila (ft. Dj Plan B)»
7. «Velociraptor vegano»
8. «Cristales Rotos»
9. «Vete a Cuba»
10. «Napalm de Libre Mercado»
11. «Privilegiados (ft. Dj Plan B)»
12. «Los Chicos del FMI»

**Lo que ocurrió mientras mirabas a otro lado** (2018, Scila taldearekin)

Girak
-----

* 2016/2017: *Vete a Cuba*
* 2018: *Azul/Rojo* diskoaren aurkezpen gira (Scilarekin)
* 2020: *Lo que ocurrió mientras mirabas a otro lado* diskoaren aurkezpen gira (Scilarekin)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26921063

 |

* Wd Datuak: Q26921063
**Villarrica parke nazionala** Txilen dagoen parke nazionala da Cautín probintzian (Araucanía eskualdea) eta Valdivia probintzian (Los Ríos eskualdea), Pucónetik 12 km hego-mendebaldera, 3.776 m-ko sumendi eta mendi handien eremuan. Bere azalera 63.000 hektareakoa da. Hegoaldeko Andeetako Baso Epel Euritsuen barruan dago.

Ezaugarriak
-----------

Parkeak eskigunea eta udan kanpin-gunea ditu. Beste jarduera batzuk krater eta kobazuloak bisitatzea dira. Parkearen barruan Villarrica (2.847 m-ko altitudea), Quetrupillán (2.360 m-ko altitudea) eta Lanín (3.776 m-ko altitudea) sumendiak daude. Parkearen barruan daude, halaber, Quillelhue aintzira eta aintzirak: Blanca, Azul, Huinfiuca, Verde, Avutardas eta Los Patos.

Landarediak mendiko espezieak biltzen ditu, hala nola araucaria araucana eta lenga, baita raulí, hosto luzeko mañío eta coigüe beheko eremuetan. Faunak marsupialen espezieak biltzen ditu, hala nola mendiko tximinoa, eta beste ugaztun batzuk, esate baterako, pumak eta azeriak. Ur-hegaztiak, hala nola, huala, tagua arrunta, errege ahatea eta rinconeroa ere bizi dira parkean. Hegazti harrapari ohikoenen artean mirotza, arranoa, pekotxoa eta belatz handia daude.

Villarrica parke nazionala Txile eta Peru arteko *ingurumena zaintzeko korridore* bat sortzeko ekimen binazional baten parte da.

Sarbideak
---------

* Temucotik Freire- Villarrica- Pucón-Rucapillan bidez (Ruta CH-199): 120 kilometro, 1 ordu 30 minutuko bidaia.
* Temucotik Pucón- Palguin Bajo-Termas de Palguin-Sector Quetrupillán bidez: 150 kilometro, 2 orduko bidaia.
* Pucón-Curarrehue-Pueco Sektoretik (Ruta CH-199): 56 kilometro, 1 ordu 30 minutuko bidaia.

Bisitariak
----------

 Ongi etorri bisitariei Villarrica parke nazionalera.
Parke honek Txileko eta atzerriko bisitari ugari jasotzen ditu urtero.

**Villarrica parke nazionaleko bisitariak**  | Urtea | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Txiletarrak** | 21.048 | 39.419 | 30.018 | 60.349 | 61.965 | 86.183 | 108.888 | 99.231 | 67.252 | 47.406 | 36.086 | 33.057 |
| **atzerritarrak** | 16.684 | 19.678 | 19.091 | 20.320 | 23.637 | 29.578 | 27.126 | 30.142 | 25.379 | 23.426 | 25.663 | 21.395 |
| **Guztira** | 37.732 | 59.097 | 49.109 | 80.669 | 85.602 | 115.761 | 136.014 | 129.373 | 92.631 | 70.832 | 61.749 | 54.452 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Chile - Bosques Templados Lluviosos de los Andes Australes.*  Unesco.
2. ↑   Subsecretaría de Turismo y Corporación Nacional Forestal. *Visitas al Sistema Nacional de Áreas Silvestres Protegidas por el Estado (SNASPE). Serie 2007-2016..* .
3. ↑    *Estadísticas de Visitación. Corporación Nacional Forestal (CONAF).* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Parque nacional Villarrica*** |

* FLORA DEL PARQUE
* Página sobre el parque
* CONAF
* BLOG del PARQUE NACIONAL VILLARRICA
**Corcovado parke nazionala** Txileko 36 parke nazionaletako bat da, Estatuko Eremu Babestuen Sistema Nazionalaren (SNASPE) barruan sartuta. Bere sorkuntza-helburu nagusietako bat barne hartzen dituen ekosistema bereziak babestea da, hala nola badiak, fiordoak, ibaiak, sumendiak, haranak eta mendiak, besteak beste.

Bere lur-eremu handiek, Palena probintziako hego-mendebaldean daudenak, Los Lagos eskualdean, glaziazioak moldatu zituzten eta edertasun handiko paisaia paregabeak osatzen dituzte. Leku hau planetako azken leku garbietako bat bezala dago zerrendatuta.

Flora
-----

Parkearen eremuaren zati handi bat basoek estaltzen dute, batez ere hosto iraunkorrekoak, lenga, Magallanes coigüe eta Guaitecas altzifrea. Azken hori hazkuntza moteleko konifera da, 20 m baino gehiago neur ditzakeena. Bere egurraren kalitateagatik eta kualitateagatik, zuhaitz hau oso gutiziatua zen altzariak eta itsasontziak egiteko. Haietako zati handi bat gizakiarentzat iristeko zaila zen lekuetan egoteari esker, asko salbatu ziren eta gaur egun parkearen babespean daude.

Fauna
-----

Inguruan gertatzen den ingurune aniztasuna dela eta, faunaren hazkuntzarako ingurune ugari garatzen dira, batez ere ugaztunak eta hegaztiak. Hemen azeri eta felino espezie desberdinak bizi dira, sagu-belarri edo belarri luzeko saguzarrekin, beste askoren artean. Horrez gain, hegoaldeko izurdea, orka, itsas lehoia eta izurde beltza elkarrekin bizi dira uretan.

Hegazti espezieen artean, basoetan bizi diren katxaña, usoa eta okil beltza nabarmentzen dira, eta ur-inguruneak hartzen dituzten ahate mokozabala edo ketro hegalaria eta lertxun zuria.

Erakargarritasunak
------------------

* Corcovado sumendia : 2.300 m.
* Corcovado ibaia: Gutxi gorabehera 60 km-ko luzera du eta elurretatik sortzen da.
* Nevado sumendia: Yantenes edo Yanteles izenez ere ezagutzen da eta 2.042 m s. n. m. ko altuera du.
* Tictoc ibaia: Trébol, Jimena eta Escondido aintzirak dauden haran glaziarretan isurtzen da.

Sarbideak
---------

* Lurrekoa: Villa Santa Lucíatik sektoretik igarotzen den bide ia eskuraezin batetik.
* Itsasoa: Tictoc badiaren sektorera itsasontzi pribatuekin sar daiteke. Tarteka bakarrik iristen dira Armadako ontziak hara.

Erreferentziak
--------------

* Corcovado parke nazionala sortzen dute
* Gobernuak Corcovado parkea sortu zuen eta Tompkinsekin hitzarmena sinatu zuen
* Lagosek Corcovado parke nazionala sortzeko dekretua sinatu zuen

Kanpo estekak
-------------
**Minervaren obeliskoa**, italieraz ***Pulcin della Minerva*** (*pulcin* hitzak *txerritxo* esan nahi du), herri mailan *Elefantearen obeliskoa* bezala ezagututa, Gian Lorenzo Berninik diseinatutako eskultura eta monumentua da. Erromako Piazza della Minervan kokatuta dago, Santa Maria sopra Minerva elizaren aurrean. Obeliskoa Egiptotik eramana izan zen.

Jatorria
--------

Polifiloren ametsa; Bernini ziur aski lan honetan oinarritu zen.
Obelisko hau Erroman dauden hamairuko bat da. Beste hiru batera Saisetik (Egipton), Neiten Tenplutik, Erromara Kaligula edo Domiziano enperadorearen garaietan, I. mendean, eramana izan zen. Monolitoa 1655an, indusketa batzuetan aurkitua izan zen; ziur aski gertu zegoen Isisen Tenpluko partea zen, Marteren Zelaian. Alexandro VII.a aita santuak berreskuratzeko agindua eman zuen. Arkitektoa aukeratzeko bi kandidato zeuden baina, azkenean, Bernini izan zen aukeratua.

Esanahia
--------

Obraren helburua Jainkoaren jakinduria sinbolizatzea zen. Horretarako zutabean grabatutako esaldi batez abiatu zen Bernini: "buru indartsua behar da jakinduri irmoa mantentzeko". Hori azaltzeko elefantearen irudia aukeratu zuen, bere gainean zutabearen pisua jasatzeko bezain gogorra. Elefantea kultura askotan jakinduriaren sinboloa da eta, esaterako, 1499an idatzitako *Polifiloren ametsa* (*Hypnerotomachia Poliphili*) liburu misteriotsuan horrela dago jasota.

Zizelkatze lana, dirudienez, Berniniren laguntzailea zen Ercole Ferratak egin zuen, beti maisuaren irizpideak jarraituz. Monumentuaren oinarrian latinez hau irakur daiteke:

"Sapientis Aegypti/ insculptas obelisco figuras/ ab elephanto/ belluarum fortissima/ gestari quisquis hic vides/ documentum intellige/ robustae mentis esse/ solidam sapientiam sustinere". Euskaraz: "Elefante batek, animalien arteko boteretsuena, heltzen duen obelisko honetan ikusten dituzun grabatutako Egiptoko jakinduriaren ikurrak, buru indartsua behar dela jakinduri irmoa mantentzeko eraskugarriak dira".

Obelisko honen diseinua XVIII. mendean, Giovanni Battista Vaccarinik Cataniako Piazza del Duomon imitatu zuen.

Galeria
-------

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Heckscher, W.: "Bernini's Elephant and Obelisk", *Art Bulletin*, XXIX, 1947, 155. or.

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)**:Piazza della Minerva Erroma ezkutua webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q826635
* Commonscat Multimedia: Pulcino della Minerva

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7615157-8

 |

* Wd Datuak: Q826635
* Commonscat Multimedia: Pulcino della Minerva
**Iberiera** jatorri ezezaguneko hizkuntza da, erromatarrak iritsi baino lehen Iberiar penintsulako ekialdean eta gaurko Frantziako hegoaldean hitz egiten zena. Jaéngo probintziatik Hérault ibairaino hedaturik zegoen. Hizkuntza II. mende aldean galdu zela uste da, latinaren bultzadaren eraginez.

Ia ulertezina da, hitz banaka batzuk salbu, ziur asko lekukotasun nahikorik ez dagoelako eta hizkuntza indoeuroparra ez delako. Alfabetoa edo, hobeto esanda, zeinu-multzoa (signarioa hitza erabiltzen dute ikerlariek), ia osorik deskodeturik dago, signario horretan bertan idatzita dauden zeltiberierazko idazkunei esker. Fonetika nahiko ondo ezagutzen da, eta euskararenaren antzekoa da, hasperentze ezaz landa.

Ez dago argi zein adar linguistikori atxiki dakiokeen, ezeinekin lotu ahal bada. Historian zehar, euskararekin lotu nahi izan da, baina eusko-iberismo teoriak ez du emaitza argirik izan orain arte. Zenbait ikertzaile saiatu dira iberiera deszifratzen euskara erabiliz, baina huts egin dute. Beste batzuek iberieraren eta aitzineuskararen arteko antzekotasunak aurkitu dituzte, baina gehienek uste dute elkarren alboan esparru geografiko hurbilean mintzatu izanak elkarren arteko trukeak sortu zituela.

Bibliografia
------------

* DE HOZ, Javier, 2010. *Historia lingüística de la península Ibérica en la Antigüedad*. Madril: CSIC. ISBN 978-8400094058
* ORDUÑA AZNAR, Eduardo: (iberierari buruzko hainbat lan).
* VELAZA FRÍAS, JAVIER, 1996. *Epigrafía y lengua ibéricas*. Madril: Arco Libros. ISBN 9788476351963
* COLLADO HINAREJOS, Benjamín, 2014. *Los íberos y su mundo*. Madrid: Akal. ISBN 978-8446040095

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *47. araua - Hizkuntza hilak eta klasikoak.*  Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-23).
2. ↑   **(Katalanez)** «Publicacions (2004-2019)» *eorduna.awardspace.info* (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

Ikus, gainera
-------------

* Iberiar idazketa
* Idazkera paleohispaniarrak

Kanpo estekak
-------------

* "19 - Els ibers", En guàrdia!, Catalunya Radio. 2002/01/20

  

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q855215
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119809825 (data)
* LCCN: sh85063908
* NKC: ph137906
* SUDOC: 027857980
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q855215
**Via Appia** Erromatik Capuaraino iristen zen erromatar bidea, K.a. 312an Apio Klaudio enperadoreak eginarazia. *Regina viarum*, «bide guztien arteko erregina» izena eman zioten. Hiru mende geroago, Brindisiraino luzatu zuten. Kontu handiz eraiki zuten, harri gogorra eta porlana erabiliz batez ere. Sei metroko zabalera zuen bideak. Erroma inguruan, hilobiak eta kristau-garaiko eliza eta katakonbak aurkitu dira bide horren bazterrean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189417
* Commonscat Multimedia: Via Appia

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4225079-1
* NKC: ge483970
* **Lekuak**
* OSM: 10787895

 |

* Wd Datuak: Q189417
* Commonscat Multimedia: Via Appia
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Istripu zerebrobaskularra** (IZB), **garuneko hodietako istripua** (GHI) edo **buruko isuria** laster garatzen den burmuinaren galera funtzional akutua da, bururako odolaren garraioaren asalduraren ondorioz gertatutakoa, iskemiak eraginda (odolbilduek edo enboloek) edo odoljario bat direla kausa.

Garai batean enbolia hitza erabiltzen zen iktus edo istripu zerebrobaskularrari aipamena egiteko. Apoplexia ere sinonimoa da.

Burmuineko neuronek energia asko behar dute: horregatik, burmuinak oxigeno eta glukosa asko behar ditu. Esan ohi da burmuinak gorputzak behar duen energiaren % 25 kontsumitzen duela, organo txikia izan arren 

Iskemia dagoenean, odola ez da burmuinetara iristen eta iktusa sortzen da. Iskemia hodi-uzkurduraren ondorioz edo odolbildu baten ondorioz sortzen da. Istripu zerebrobaskularraren beste kausa bat odoljarioak dira, burmuineko arteria edo zain bat puskatzen denean. Bigarren hori ez da hain ohikoa, istripu zerebrobaskularren eragile nagusia iskemia baita

Heriotza-tasa handiak eragiten ditu.

Eragileak
---------

Tabakoa, diabetesa, hipertentsioa, obesitatea eta hiperkolesterolemia eragile nagusien artean ditugu, adinarekin batera.

Sintomak
--------

Ohikoa da mugimenduaren arazoak edo paresiak eragitea, hitz egitekoak barne (afasia).

Diagnostikoa
------------

Burmuin infartua eskuineko erdialdean (eremu beltzagoa), OTAren bidez ikusita.
OTA edo eskanerra proba osagarririk hoberena da gaixotasun hori diagnostikatzeko.

Tratamendua
-----------

Aspirina eta haren moduko antiagregatzaileak tratatzeko erabiltzen dira. Kasu batzuetan, antikoagulatzaileak ere tratamendu egokia da. Errehabilitazioa, bestela, osaketaren bide osagarria da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Istripu kardiobaskular, euskalterm, euskara.euskadi.eus
2. ↑   «buruko isuri - Elhuyar hiztegiak» *hiztegiak.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
3. ↑   Ictus cerebral **(Gaztelaniaz)**

Kanpo-estekak
-------------

* **(Ingelesez)** American Stroke Association
* **(Ingelesez)** European Stroke Organization
* **(Gaztelaniaz)** Asociación Catalana de Personas con Accidente Vascular Cerebral

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12202
* Commonscat Multimedia: Stroke

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11937387w (data)
* GND: 4052588-0
* LCCN: sh85022095
* NDL: 00969244
* NKC: ph114279
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* ICPC-2: K90
* OMIM: 601367
* DiseasesDB: 2247
* MedlinePlus: 000726
* eMedicine: 1159752
* MeSH: D020521

 |

* Wd Datuak: Q12202
* Commonscat Multimedia: Stroke
**Dinas Shore**, (Winchester, 1916ko otsailaren 29a - Beverly Hills, 1994ko otsailaren 24a), jazz eta herri-musikako abeslari estatubatuarra izan zen.

1930eko hamarkadako *big bandetan* jardun ondoren, 1940ko hamarkadan, Danih Estatu Batuetako artista ospetsuenetako bat bihurtu zen, musika-arrakasta ugariren interpretazioari esker, hala nola "Buttons and Bows", "The Gypsy" eta "I 'll Walk Alone", eta hurrengo urteetan, hainbat telebista-programatan agertzeari esker.

Biografia
---------

Tennessee estatuan jaio zen, eta nerabea zenean Nashville irratian lan egin zuen. Ibilbide profesionala geroago hasi zuen New Yorken, Xavier Cugatekin abestu zuenean. Benny Goodmanekin eta Tommy Dorseyrekin lan egiteko saiakera huts egin ondoren, abeslari bakarlari bihurtzea erabaki zuen. Bluebird-ekin sinatu zuen 1940-1941ean, eta hainbat arrakasta grabatu zituen, hala nola "Yes, My Darling Daughter", "I Hear a Rhapsody" eta "Jim". 1942an, "Blues in the Night" gaiaren milioi bat ale saldu zituen. Gero, RCA Victor konpainiarekin sinatu zuen, eta arrakasta handia lortu zuen "You 'd Be So Nice to Come Home To" eta 1944an "I' ll Walk Alone" gaiekin. Film batzuetan ere lan egin zuen, adibidez, 1944an *Up in Arms* eta 1946an *Till the Clouds Roll By* filmetan.

1946 eta 1949 bitartean, "The Gypsy", "I Love You for Sentimental Reasons", "Anniversary Song", "I Wish I Didn't Love You So", "Buttons and Bows" eta "Dear Hearts and Gentle People" gaiek nabarmendu ziren.

1950eko hamarkadan, *The Dinah Shore Chevy Show-ean egindako askotariko* telebista-ikuskizunengatik ospetsuagoa egin zen. Ingurune horretan modu irregularrean lan egin zuen 1980. urtera arte.

Obulutegiko minbiziagatik hil zen.

Hautatutako diskografia
-----------------------

* 1960: *Dinah Sings, Previn Plays*.

* 1960: *Somebody Loves Me*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Dinah Shore Songs, Albums, Reviews, Bio & More» *AllMusic* (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
*Ez nahasi Euskadi Irratia irrati-katearekin*.
**Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca S.A.**, normalean **Eusko Irratia** deitua, irrati ekoizpeneko eta emisioko enpresa izan zen, Gasteiz Irratia-Radio Vitoria, S.A.rekin batera Euskal Autonomia Erkidegoko irratidifusio publikoko taldea osatzen zuena. Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A.rekin batera, Euskal Irrati Telebista-Radio Televisión Vasca Ente Publikoak eta Eitbnet, S.A.ek osatzen zuten Eusko Legebiltzarraren mendeko eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren barruan dagoen euskal komunikazio publikoko taldea. 2020ko urtarrilean, Radio Vitoria SArekin eta Eitbnetekin batera, Euskal Telebista-Televisión Vasca SAn desegin eta integratu zen, eta EITB Media SAU izena hartu zuen. Harrezkero, enpresa horrek, Euskal Irrati Telebista-Radio Televisión Vasca erakunde publikoarekin batera, euskal komunikazio-taldea osatzen du.

Eusko Irratiko irratien eragiketa-eremuak Euskal Autonomia Erkidegoa hartzen zuen, baita mugakide diren beste batzuk ere, hala nola Nafarroa Garaia.

1982ko udan sortu zuten, sozietate anonimoaren figura juridikoa erabiliz, 2020ko urtarrilaren 1era arte. Orduan, Eusko Jaurlaritzak uztailaren 14an onartu eta azaroan Merkataritza Erregistroan inskribatu ondoren, EITB Media SAU sozietate berrian sartu zen, taldea osatzen duten gainerako enpresekin batera, EITB Erakunde Publikoa izan ezik. Taldeko lehen enpresa izan zen jarduera egonkorra izaten, telebistako emisio erregularren hasiera 1983ra arte atzeratu baitzen.

Irrati-kateak
-------------

* Euskadi Irratia
* Radio Euskadi
* Radio Vitoria
* Gaztea
* EITB Musika
* EITB Euskal Kantak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  DECRETO 92/2020, de 14 de julio, de extinción de las sociedades públicas Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca, S.A. Gasteiz Irratia-Radio Vitoria, S.A. y Eitbnet, S.A. y de autorización para la modificación de los estatutos sociales de la sociedad pública Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A. **Medio**: Web Gobierno vasco **Fecha de la consulta**: 24 de marzo de 2021
2. ↑    *Decreto 158/1982, de 19 de julio, sobre la constitución de la Sociedad Anónima Pública "Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca, S. A.".* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61999093

 |

* Wd Datuak: Q61999093


| * i
* e
* a
Euskal Irrati Telebista |
| --- |
| Erakundea | Edukiak: EITB Media • Zuzendari Nagusia: Andoni Aldekoa de la Torre • Egoitza nagusia: EITB Bilbo |
| Telebista kateak | ETB 1 [HD/SD] • ETB 2 [HD/SD] • ETB 3 [SD] • ETB 4 [SD] • ETB Basque |
| Irrati kateak | EiTB Musika • Euskadi Irratia‎ • EiTB Euskal Kantak • Gaztea • Radio Euskadi • Radio Vitoria |
| Beste egoitzak | EITB Donostia • EITB Gasteiz • EITB Iruñea • EITB Baiona • EITB Madril |
| Desagertuak | EITB Iurreta • ETB HD • ETB Sat • Canal Vasco • Eusko Irratia |
*Omphalina obscurata*

Sinonimoak: *Arrhemia obscurata*

Haragi oso gutxi du eta jangarritasuna ezezaguna da.

Deskribapena
------------

**Kapela:** Oso tamaina txikikoa, 0,5 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, inbutu formakoa (*omphalina* = zilbor txiki bat), lehenengo biribilkatutako ertza, gero inkurbatua, baina ildaskatua. Azal leuna, lehorrean satinatua eta distiratsua hezetasunarekin, gardenduaz. Kolore bakarrekoa, arre iluna lila antzeko tinduekin.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, zabal, lodiak, kapelaren kolorekoak, zahartzean ertz belzkara izaten dute.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Kurbatua, pixka bat loditua oinarrian, hau ere kapelaren kolorekoa.

**Haragia:** Gutxi, lila zikin kolorekoa, usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Omphalina* terminoa grekotik dator, zilbor txiki, esan nahi duen "omphalos" hitzetik.

Jangarritasuna
--------------

Ez du balio sukaldaritzarako.

### Nahasketa arriskua

Ez da erraza nahastea. Hurbilen dagoena *Omphalina pyxidata* da, hau marroi-gorrixka kolorekoa da.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean, bakarrik edo talde txikitan. Maiz, inor ez da konturatzen, kolore iluna eta tamaina oso txikia duelako. Larreetan, eremu irekietan. Lurzoru hareatsuetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 128 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
Euskara hutsezko erakunde politikoa 2005. urtean eratu zen. Estatutuak bi aldiz erregistratzera bidali ezkero, Madrilgo erregistroak ez du estatuko legea bete nahi eta erregistratu gabe jarraitzen du. Hauteskundeetako kanpainetan esku hartzen du bere proposamen publikoak egiten. Euskaltasun, euskalduntasun eta euskaltzaletasun politikoa aldarrikatzen du eta hainbat liburu argitaratu ditu, horien artean Euskararen Herriaren Konstituzioa, 2012.an zehar hiru aldiz aurkeztua. Populazio erdaldun guztia euskalduntzean kokatzen du bake soziala, independentzia eta aldaketa sozialerako giltza, 3.800 lanpostu sortzearekin batera, 10-12 urtetako epe batean.

Hona, argitaratutako liburuetako batzuk:

2000 Euskaldunia, Euskaldunon Erakunde Politiikoa.

2012 Aberri Egunen Kronika Osoa.

2012 Euskararen Herriaren Konstituzioa

2013 Euskal gatazka politikoaren konponketa

2013 Ipar Euskal Herriaren eraikuntza

2013 EUSKARA KONGRESUA. EH osoa euskalduntzeko plangintza.

2014 Baskotasuna, epelen ihesbide

2014 Euskalduntasun politikoa

2014 Euskaltzaletasun Politikoa

2014 Ibilbide Orria. 1 Euskalduntzea. 2 Bake Soziala. 3 Independentzia

2015 Euskalduntasuna Helbururik Gorena

2015 Klase berri bat jaioa da, euskaldunok

2015 Euskal Udal eta Foru Programa 2015

2015 Euskal Abertzaletasun Iraultzailearen Gara(i)pena

2015 Euskalduntasun Iraultzailea

2015 Euskararen iraultzaren hiztegia

2015 EHE Gizartea iraultzeko beharra

2015 Euskal Langile Mogimendua/Sindikatuen Historia Laburtua

2015 Langile Euskaldunen Sindikatua LES

2015 Euskal Nabarrismoa.

2016 Euskararen Izaera Iraultzailea.

2016 Desagerpenaren aurrean, Euskalduntasun Iraultzailea.

2017 Iraultza katalanaren ezaugarriak eta irakaspenak.

2017 Euskal Herriaren Antolaketa Politikoa.

2017 Euskalduntasun Iraultzailerako Bidea.

2018 Euskal Herria, euskaldun berria

2018 Euskal Iraultzaren Hirukitegia.

2018 Nik ez nuen jabetza pribatua asmatu

2018 Euskal Herriko Estatu Autonomoaren Konstituzioa.

2019 Euskal Herria Zifratan. Estei.

2019 Espainola Izatearen Ezintasun Zientifikoa.

2020 Euskaldunia. Abian eraikitzen da habia.

2020 Euskaldunia finkatzen joateko bitartekoak.

2020 Euskaldungoaren Askapena.

2020 Euskaldungoaren Iraultza.

2021 Euskal Identitarismoa.

Kanpo estekak
-------------

* Euskaldunia
**Pierre-Ambroise Bosse** (1992ko maiatzaren 11a) Frantziako distantzia ertaineko korrikalari ohia da. Urrezko domina irabazi zuen 2017ko Munduko Atletismo Txapelketan 800 metroetan. Bossek Frantziako erregistro nazionala ezarri zuen 800m egiteko 2014. urtean, 1.42.53 denborarekin.

Ibilbide profesionala
---------------------

Bossek brontzezko domina irabazi zuen Helsinkiko 2012ko Europako Txapelketan 800 metroetan.

2014ko uztailaren 18an, Bossek bere marka pertsonalik onena (1:42.53) hobetu zuen 800 metroko lasterketan, Herkuliseko bileran, Monakon egindako Diamanteen Ligako bilera batean; bigarren postuan amaitu zuen lasterketa Nijel Amos Botswanako atletaren atzetik. Bilera horretan, Amos eta Bosse izan ziren munduko lehen eta bigarren 800 metroetan 2014an; Bossek Frantziako erregistro nazionalaren titular berri bezala jarri zen aire zabaleko 800 metroetan.

2017ko abuztuaren 8an, gizonezkoen 800 m-ak irabazi zituen Londresko IAAF Munduko Txapelketan, 1:44.67 denborarekin. Lesioa zela eta David Rudisha ez zegoenez, 800 m-ko finala nahiko irekia izan zen. Hala ere, Bossek ez zuen korrika egin munduko liderrarengandik hurbil urte osoan, lesioengatik berandu hasi behar izan zuelako denboraldia. Finala erritmo moderatuan atera zen Brandon McBride lehen postuan pasaz 400 m-etan 50.76an. Kipyegon Bett eta Nijel Amos elkarren aurka zeuden bitartean, Bossek bide garbiagoa hartu zen kanpoaldetik, azken biran lidergoa hartzeko. Hiru metroko abantailarekin atera zen azken kurbatik. Azken aurkariak Adam Kszczot eta Kyle Langford izan ziren, tropelaren atzealdetik lasterketa berantiarra eginez, baina Bosse aurreratuegi zegoen aurkariek harrapatzeko. Emaitzen pantaila ikusi zuen, eta sinestezina zela adierazi zuen.

Bossek 2023ko abenduan kirol profesionaletik erretiratuko zela iragarri zuen, lesio batzuen ondoren.

Kirol lorpenak
--------------

| Munduko Txapelketak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Londres Erresuma Batua | 01 !1. postua, urrezko domina | 800m |
| Europako Txapelketak |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Helsinki Finlandia | 03 !3. postua, brontzezko domina | 800m |
| 2018 | Berlin Alemania | 03 !3. postua, brontzezko domina | 800m |

Erreferentziak
--------------



1. ↑    *800 Metres - men - senior - outdoor - 2014.* .
2. ↑   «David Rudisha 'saddened' after pulling out of worlds with muscle strain» *TheGuardian.com* 31 July 2017.
3. ↑    *Report: Men's 800m final – IAAF World Championships London 2017 | REPORT | World Athletics.* .
4. ↑  https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5151/AT-800-M-f----.
5. ↑   **(Ingelesez)** «France's ex-world champion Bosse calls time on athletics career» *France 24* 2023-12-26.
Kurgan edo Jamna kulturaren kokapena
**Kurgan Kultura** edo **Jamna Kultura** Kalkolitoan eta Behe Brontze Aroan (K.a. 3600-2300 artean) Bug, Dniester eta Ural ibaiaren arteko lurraldeetan (Kaspiar Itsasoa eta Itsaso Beltzaren arteko estepan) garatu zen kultura arkeologikoa da.

Kultura honetako jendea nomada zen, nahiz eta ondoko ibaietan hainbat nekazal alor izan. Kultura honetako ezaugarri nagusia, berriz, kurgan (tumulua errusieraz) izeneko ehorzketak ziren. Gorpua ahoz gora eta belaunak tolestuta hilobi txiki batean kokatzen zen. Geroago gorpua buztinez estaltzen zen. Animalien gorpukiak (txerriak, ardiak, ahuntzak edo zaldiak) ere daude kurganetan, aitzinindoeuroparrekin eta aitzinindoiraniarrekin lotzen den ehorzketa-jarduera.

Izan ere, Jamna kultura aitzinindoeuroparrekin uztartu da, Marija Gimbutas ikerlariak garatutako Kurgan hipotesian. Teoria horren arabera, beraz, indoeuroparren jatorrizko lekua, Urheimat deritzona, Kurgan kulturako kokagunea (Kaspiar eta Itsaso Beltzaren arteko estepa) izango litzateke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q426737
* Commonscat Multimedia: Yamna culture

---

 |

* Wd Datuak: Q426737
* Commonscat Multimedia: Yamna culture
**Lombok** Indonesiako uhartea da, Sondako uharte txikiak uhartedian dagoena, Bali eta Sumbawa uharteen artean. 4.514 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 3.166.789 biztanle zituen. Administratiboki Mendebaldeko Nusa Tenggara probintziaren zati da, eta bertan dago Mataram, probintziako hiriburua eta hiririk handiena.

Geografia
---------

Sonda uhartediko gainontzeko uharteak bezala, Lombok Wallace Lerroan dago, hego-ekialdeko Asia eta Ozeaniaren arteko muga biogeografikoan. Interes zientifiko handiko gunea da, daukan biodibertsitate aberatsarengatik.

Historia
--------

Historikoki, ondoan duen Bali uharteko dinastia hinduekin loturik egon da. 1674an, herbeheretarrak iritsi ziren uhartearen ekialdera. 1894an, sasaktarren matxinada bat probestuz, herbeheretarrek uhartea oso-osorik kontrolatzea lortu zuten.

Turismoa
--------

Balik bezain turismo masiborik ez du jasotzen. Hori dela eta, bisitariek ia hutsik dauden hondartzak eta edertasun handiko paisaiak aurki ditzakete, 3726 metroko garaiera duen Rinjani estratosumendia inguratzen duena bezalakoa. Rinjani Indonesiako bigarren sumendirik garaiena da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Ada Masjid 'Heran' di Mataram.*  nasional.news.viva.co.id (Noiz kontsultatua: 2016-9-29).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Lombok uharteari buruzko historia eta mapa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7564
* Commonscat Multimedia: Lombok

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315126258
* GND: 4036297-8
* NDL: 00629499
* NKC: ge129865
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 7219495

 |

* Wd Datuak: Q7564
* Commonscat Multimedia: Lombok
**Francine Savard** (1954 jaioa) Kanadako artista bat da, zeinen pinturak eta instalazioak Plasticien tradizioan oinarritzen dira. Bere praktikak hizkuntzaren eta arte bisualaren arteko harremanak aztertzen ditu. Savardek margotzeaz gain, diseinatzaile grafikoaren ibilbidea du.

Karrera
-------

Savard Montrealen (Quebec) jaio zen. Bere ikasketen artean Diseinuko lizentziatura dago Montrealeko Quebeceko Unibertsitatean (UQAM); Diseinu Grafikoko ziurtagiria Londresko (Ingalaterra) Royal College of Art-en; eta bere Arte Plastikoetako Masterra UQAMen. 

Savardek erakutsitako lanak testua, tipografia, kolorea eta egitura biltzen ditu hizkuntzaren, interpretazioaren eta sailkapenaren inguruko galderak aztertzeko. 1994az geroztik UQAMeko difusio zentroan eta galerian aurkeztu ditu bere lanak, eta bakarkako eta taldekako ikuskizun askotan.  Musée d'art contemporain de Montréal-en 2009ko karrera erdiko atzera begirako erakusketa batean Savarden pintura eta eskulturako 63 lan ikusi ziren.  2017an, *Entangled: Two Views on Contemporary Canadian Painting*-n sartu zuten Vancouver Art Gallery-n. 

Bere lana bilduma hauetan dago: Montrealeko Arte Garaikideko Museoa,  Quebeceko Arte Ederren Museo Nazionala  Kanadako Galeria Nazionala, Saskatoon-eko Remai Modern,  Oshawako Robert McLaughlin galeria,  eta Buffaloko Albright-Knox galeria.  Toronton, Diaz Contemporary-k ordezkatzen du; Montrealen, Galerie Rene Blouin-en eskutik.

2018an, "Prix Reconnaissance 2018", Faculté des Arts UQAM-k saritua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Francine Savard» *www.actualites.uqam.ca* (UQAM).
2. 1 2  A Dictionary of Canadian Artists, volumes 1-8 by Colin S. MacDonald, and volume 9 (online only), by Anne Newlands and Judith Parker National Gallery of Canada / Musée des beaux-arts du Canada
3. ↑    *Francine Savard - Canadian Art.*  2015-04-06.
4. ↑   «Entangled: Two Views on Contemporary Canadian Painting» *www.vanartgallery.bc.ca* (Vancouver Art Gallery, 2017).
5. ↑   «Francine Savard» *MAC Montréal*.
6. ↑   «Savard, Francine» *Collections | MNBAQ*.
7. ↑   «Collection» *collections.remaimodern.org* (Remai Modern, Saskatoon).
8. ↑   «Collection» *rmg.minisisinc.com* (Robert McLaughlin Gallery, Oshawa).
9. ↑   «Collection» *www.albrightknox.org* (Albright-Knox Art Gallery, Buffalo, New York).
10. ↑   «Prix Reconnaissance 2018» *tv.uqam.ca* (UQAM).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55218102
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 103344077
* ISNI: 0000000078888952
* GND: 140030220
* LCCN: no2012011685
* SUDOC: 147588685

 |

* Wd Datuak: Q55218102
**Josselin gaztelua** (bretainieraz *Kastell Josilin* eta frantsesez *Château de Josselin*) Bretainiako Morbihan departamenduko Josselin udalerrian dagoen gaztelu bat da, Bro Gwened lurralde historikoan.

Historia
--------

Guéthénoc bizkondea hasi zen gaztelua eraikitzen 1008 urtearen inguruan. Oust ibaiaren harana zaintzeko harkaitz garai bat aukeratu zuen horretarako. Toki estrategiko bikaina zen, IX mendetik hasia zen erromes bide bat eta honek zekarren merkataritza kontrolatzeko balio baitzuen. Bizkondearen seme Goscelinus-ek jarraitu zuen eraikuntzarekin eta honen izena hartu zuen gotorlekuak, *castrum Goscelini*. 1108ko agiri batean *Castellum Joscelini* izena azaltzen da. Henrike II.a Ingalaterrakoak erasotu zuen 1168an eta ondoren 1175an eta azkenean gaztelua behera bota zuen.

Bretainiako oinordekotza gerraren ondoren Olivier de Clisson soldadu bretoiak eskuratu zuen Josselin jaurerria eta gotorleku berria eraikitzea erabaki zuen, aurrekoa baino handiagoa, Dorre nagusi bat eta inguruan beste zortzi izango zituena. 1488an Frantzisko II.a Bretainiako dukeak gaztelua okupatu zuen eta zati batzuk eraitsi egin zituen. Honen alabak, Ana Bretainiakoak berreraiki zuen eta Olivier Clissonen ondorengoa zen Joan II.a Rohangoari eman zion. Honek granitozko aurrealdea egin eta pizkundeko arkitekturan oinarrituz jauregi bihurtu zuen. Italiatik artista eta artisauak ekarri zituen eraikuntzan laguntzeko.

1603an Henrike Rohango dukeak matxinada higanotaren alde egin zuen. Egoitza militarra Pontivyko gazteluan ezarri zuela aprobetxatuz Richelieu kardinalak Josselin eskuratu eta dorre nagusia eta beste lau dorre eraitsi zituen.

XVIII mendetik aurrera bertan behera utzia izan zen eta hurrengo urteetan presondegia eta biltegia izan zen. 1928ko abuztuaren 21an Monumentu Historiko izendatu zuten.

Iruditegia
----------

* Gazteluaren irudia.Gazteluaren irudia.
* Berpizkunde garaiko aurrealdea.Berpizkunde garaiko aurrealdea.
* Ataria.Ataria.
* Barnealdea.Barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

* Josselin gazteluaren webgunea **(Frantsesez)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1451798
* Commonscat Multimedia: Château de Josselin

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00091310

 |

* Wd Datuak: Q1451798
* Commonscat Multimedia: Château de Josselin
**Buenos Aires/General Carrera**, Patagonian, Argentina eta Txile artean, dagoen aintzira da. Argentinan *Lago Buenos Aires* («Buenos Aires aintzira») du izena; Txilen, berriz, *Lago General Carrera* («General Carrera aintzira»). Hego Amerikako laugarren aintzirarik handiena da, Maracaiboko aintzira, Titikaka eta Pooporen ondoan.

Geografia
---------

1850 km²ko eremua hartzen du, horietatik 970 Txileko Aisén eskualdean eta 880 Argentinako Santa Cruzko probintzian. Gehienezko sakonera 590 mkoa da. Aintzirak Andeetako glaziarretatik datorren ura hartzen du, eta hustubidea Ozeano Barean itsasoratzen den Baker ibaia da. Ekialdean Fénix Chico deritzon ibaiadar txiki bat ere dauka.

Eskualdeko klima latza denez gero, aintziraren ertzean herri gutxi dago: Puerto Ingeniero Ibáñez (iparraldeko ertzean) eta Chile Chico (hegoaldekoan) Txileko aldean, eta Los Antiguos Argentinako aldean.

Turismoa
--------

Aintziraren barnean dagoen "Catedral de Mármol" (Marmolezko katedrala) uhartea da ondare turistiko nagusia. Bestalde amuarrain ugari ere badagio eta arrantzale ugari joaten dira aintziraren ertzetara haiek harrapatzera.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Marquez, Jaime. *El Lago General Carrera, o Lago Buenos Aires.*  universomarino.com (Noiz kontsultatua: 2015-09-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503842
* Commonscat Multimedia: General Carrera Lake

---

* **Identifikadoreak**
* BNC: 000411323
* GND: 1224631595
* SUDOC: 204543452
* **Lekuak**
* OSM: 4842705

 |

* Wd Datuak: Q503842
* Commonscat Multimedia: General Carrera Lake
**Memphrmagog aintzira** Quebec (Kanada) eta Vermont (Estatu Batuak) arteko mugan kokaturik dagoen aintzira bat da.

Geografia
---------

Aintzirak 50 kilometroko luzera du eta %73a Quebecen dago, Memphrémagog udalerrian hain zuzen ere. Arro hidrografikoaren hiru laurdenak ordea AEBtako Vermont estatuan aurkitzen da.

Aintzirak jasotzen dituen erreka gehienak Vermonten daude; Clyde, Barton River eta Black ibaiak. Rivière aux Cerises da Quebeceko lurretan dagoen sarrerako ibai bakarra. Aintziraren hustubidea Magog ibaia da, iparralderantz ateratzen dena. Batazbesteko sakonera 15,5 metrotakoa da eta sakonera handiena 107 metrotakoa.

Aintziraren barnean 21 uharte daude, bost Estatu Batuen aldean daude, 15 Kanadaren aldea eta uharte bat nazioartekoa da.

Ekologia
--------

Nekazal eremuan kokaturik dagoenez fosforo, sedimentu eta bestelako kutsatzaile ugari izan zituen baina 1980. hamarkadan ura arazteko lan handiak egin ondoren gaur egun 200.000 biztanleren ur hornidura asetzen du.

Turismoa
--------

Arrantza turismo jarduera garrantzitsua da. Amuarraina, ortzadar-amuarraina, izokina, lutxoa, walleyea eta lupia arrantzatzen dira. Neguan aintzira izoztu egiten da eta abenduaren 20 eta martxoaren 31 artean aintzira izotzeko arrantza baino ezin da egin.

Belaontzien kirol elkarte ugari ere badaude aintziraren ertzean.

[[Kategoria:
Txikipedia:Aintzinak]]
**Chega** Portugalgo alderdi politikoa da, ideologia populista, erradikala, nazionalista eta kontserbadorea duena, eta eskuin muturrean kokatzen dena Bere manifestuan dioenaren aurka, ez dago argi liberalismo ekonomikoa benetan defendatzen duen ala ez. Gaur egun hirugarren indar politiko nazionala da, eta Portugalgo Errepublikako Asanbladako hirugarren talde handiena dauka.

2019ko apirilaren 9an Portugalgo Auzitegi Konstituzionalak onartu zuen Chega alderdia alderdien erregistroan inskribatzea. 2019ko Portugalgo hauteskunde legegileetan diputatu bakarra lortu zuen, botoen %1,29arekin.

Basta! koalizioaren kide izan zen 2019ko Europako Legebiltzarrerako hauteskundeean, baina ez zuen eurodiputaturik lortu. 2020ko uztailean, Identity and Democracy (ID) Europako taldean sartu zen.

2022ko legegintzaldiko hauteskundeetan alderdiak parlamentuko eserlekuen kopurua handitu zuen (batetik hamabira), botoen %7,18 lortuta.



1. ↑   Miranda, Giuliana.  (17-02-2020). «Direita nacionalista com discurso antissistema avança em Portugal» *Folha de S.Paulo* (Lisboa).
2. ↑   Almeida, São José.  (26 de Janeiro de 2019). *Opinião. Chega um partido populista de extrema-direita a Portugal.*  PÚBLICO.
3. ↑    *A extrema-direita chega a Portugal?.*  Wort.lu 12 de abril de 2019.
4. ↑    *‘Politico’ sublinha pouca adesão de Portugal ao movimento populista.*  Jornal Expresso.
5. ↑   Kumar, Rahul.  (2021-09-01). «Marchi, Riccardo (2020), A nova direita anti-sistema: o caso do Chega» *Revista Crítica de Ciências Sociais* (125): 185–187.  doi:10.4000/rccs.12314. ISSN 0254-1106..
6. ↑   «Partidos registados e suas denominações, siglas e símbolos» *Tribunal Constitucional de Portugal*.
7. ↑   «Chega adere ao grupo europeu de extrema-direita Identidade e Democracia» *Observador* 18 de julho de 2020.
8. ↑   «Resultados Globais Território Nacional e Estrangeiro» *legislativas2022.mai.gov.pt* 2022-01-30.
**Ibaetako errekastoa eta basoa** garai bateko Ibaetako padura zabalen azken aztarna da. Espazio txikian ureztatuta gelditzen den basoa eta putzua gordetzen dira. Inguruko eraikinek basoaren espazioa murrizten ari dira. Espazio nagusia Tecnun eta Nanogune artean dago; ondoan ordenagailu kuantikoaren eraikina altxatzen ari da. Lur horiek Euskal Herriko Unibertsitatearen dira eta inguru horren gestioa haien ardura da. Ondoan ere Gipuzkoako Foru Aldundiak aparkaleku bat eraiki zuen.

Garrantzia
----------

Espazio txiki honek garrantzi berezikoa du zeren eta garai bateko Ibaetaren paisaiaren azken txokoa baita. Halaber, hegazti askorentzako pausaleku da, gutxi batzuentzako habia jartzeko tokia (Uroilo arrunt, ahateak). Haltzadi baten aztarna erakusten digu, bestetik; horrelakoak ere Infernu auzoan gelditzen dira. Gaur egun Donostian harrigarria den paisaia erakusten du. Sorgin-orratzak ere ohikoak dira. Anfibioen presentzia ere nabaria da. Ekologistek sarritan eskatu dute inguru horren babesa.

Arazoak
-------

* Inguruaren urbanizazioa. Espazioaren isolamendua
* Zaborra eta kutsadura
* Jendearen presentzia (txabolak, baratzak, aparkalekua)
* Espezie exotikoak

Babesa
------

Errekastoak ez du inongo babesik nahiz eta berreskuratzeko eta babesteko proiektua izan. Horren arabera, Europa Batasunaren diru-laguntzarekin honako ekintzak bultzatuko lirateke:

* Hondakinak kentzea
* Ibaiertzeko landaredia hobetzea
* Uretako kutsatzaileak kontrolatzea.

Iruditegia
----------

* Espezie exotikoen presentzia nabarmena.Espezie exotikoen presentzia nabarmena.
* Zaborra ohikoa da errekastoan.Zaborra ohikoa da errekastoan.
* Gizaki presentzia nabarmena da.Gizaki presentzia nabarmena da.
* Gipuzkoako Foru Aldundiak egindako aparkalekuak eragin zuzena izan zuen basoaren gainean.Gipuzkoako Foru Aldundiak egindako aparkalekuak eragin zuzena izan zuen basoaren gainean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118681203

 |

* Wd Datuak: Q118681203
Ofelia (irudiaren goialdean, eraztunetik kanpo)
**Ofelia**, edo **Urano VII**, Urano planetaren satelite naturaletariko bat da. Ez da nahastu behar **(171) Ofelia** asteroidearekin.

Ezaugarri fisikoak
------------------

Orbita-ezaugarri nagusiez eta neurriaren zenbatespenaz gainera, ezer gutxi ezagutzen da satelite honi buruz. Voyager 2ren irudietan objektu luzanga gisa ageri da, ardatz nagusia Uranorantz duela.

Ofelia eta Kordelia sateliteek Uranoren epsilon eraztuna egonkortzen dute. Beraz, satelite artzaina da.

Aurkikuntza
-----------

Richard J. Terrilek aurkitu zuen 1986an, Voyager 2k urte bereko urtarrilaren 20an egindako argazkiak aztertzean. Ez zen berriro ikusi, 2003an Hubble teleskopioak berriro aurkitu zuen arte.

Izendapena
----------

Hasieran, **S/1986 U 8**  behin-behineko izendapen sistematikoa eman zitzaion, eta, geroago, Ofelia behin betiko izenaz bataiatua izan zen. Satelitearen izena William Shakespeareren Hamlet obrako Ofelia pertsonaiaren izenetik dator.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15616
* Commonscat Multimedia: Ophelia (moon)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 7031704

 |

* Wd Datuak: Q15616
* Commonscat Multimedia: Ophelia (moon)
**Jiang Qing** (pinyinez, *Jiāng Qīng*), (Zhucheng, Shandong, 1914ko martxoaren 19a - Pekin, 1991ko maiatzaren 14a) txinatar antzezle eta politikaria izan zen, eta Mao Zedong-en azken emaztea.

Burgesiako familia aberatseko alaba zen, eta **Lan Ping** zuen jatorrizko izena. Antzerkiaren munduan sartu, eta elkarte komunistekin elkarlanean ibili zen. Horrela ezagutu zuen Mao Zedong poeta eta iraultzailea. Haren laguntzaile izan zen nazionalisten eta Maoren gerrilla komunisten arteko gerra zibilaren garaian. 1938an, Maorekin ezkondu zen.

Hasieratik hartu zituen bere gain kultura- eta arte-inguruetako eragile-lanak, eta Maoren iraultzaren ondoren eragin handia izan zuen Txinako politikan: 1960an ezkertiarrek abian ezarritako Iraultza Kulturala mugimenduaren buruzagi nagusietako bat izan zen. Mugimendu horrek Txinako bizitza politiko eta soziala geldiarazi zuen. 1969an Politburo-ko kide egin zen, eta ezkerreko muturrekoa zen Shanghaiko Taldearen buruzagi gisa ezagun egiten hasi zen.

Mao hil ondoren, 1976an, politikan zuen eragina gainbehera hasi zen, eta Alderdi Komunistan talde zentristagoak nagusitu ziren. Alderdia ezker-muturrera eraman nahi izatearen salaketapean atxilotu zuten, eta hurrengo urtean, 1977an, alderditik kanporatu zuten. 1978an, Iraultza Kulturala taldeko beste buruzagi batzuekin batera auzipetu zuten. Heriotza-zigorra ezarri zioten lehendabizi, baina, azkenean, betiko kartzela-zigorraren truke aldatu zioten. Harrezkero ez zen hari buruzko berririk izan. 1991n, gaixorik zegoela eta, askatasuna eman zioten, eta handik gutxira hil zen. 1993an, Txinako gobernuak esan zuen Jiang Qingek bere buruaz beste eginda hil zela.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Jiang Qing*** Aldatu lotura Wikidatan |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q236017
* Commonscat Multimedia: Jiang Qing

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 32804921
* ISNI: 0000000106025098
* BNF: 11945489k (data)
* GND: 119367351
* LCCN: n81120140
* NDL: 00623001
* NKC: xx0025903
* NLA: 36501986
* CiNii: DA07010294
* SNAC: w6vr1w9b
* SUDOC: 02740594X
* Open Library: OL6344309A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05782/eu\_t\_2523/t2523
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q236017
* Commonscat Multimedia: Jiang Qing
**Galizia-Ipar Portugal Euroeskualdea** 2008an eratutako euroeskualdea da.

Ezaugarriak
-----------

Mugaz gaindiko lankidetzako bi egitura sortu zituzten Galiziak eta Portugalek, 1992an eta 2008an eratuak. Batek, *Eixo Atlantico* izenekoak, azpiegiturak, garraioa, hiri garapena, ingurumena, turismoa, kirola eta kultura lantzen ditu. Hamabi udalek sortu zuten *Eixo Atlantico* eta gaur egun 34 udal daude bertan.

Beste egiturak Galizia eta Portugal mugaldeko lurraldearen kohesio sozioekonomikoa lantzea du helburutzat eta horrenbestez, turismo, ekonomia, lan, enplegu eta lehiakortasun arloak lantzen ditu. Sei unibertsitate eta nanoteknologia institutu bat ere batzen ditu egiturak.

Konpondu gabeko arazoak badaude oraindik:: batetik, herri txikiek ez dute baliabide proiektu nahikorik bideratzeko eta barnealdea baino garatuago dago kostaldea».

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  «BESTE EREDU BATZUK», *Berria*, 2014-12-20

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1849236
* Commonscat Multimedia: Galicia-North Portugal Euroregion

---

 |

* Wd Datuak: Q1849236
* Commonscat Multimedia: Galicia-North Portugal Euroregion