**Pandita Ramabai Sarasvati** (India, 1858ko apirilaren 23a - 1922ko apirilaren 5a) idazlea eta emakumeen eskubide eta hezkuntzaren aldeko aktibista indiarra, Indiako emakumeen hezkuntza eta emantzipazioan aitzindaria eta gizarte-erreformatzailea. Pandita sanskritoan aditu eta Sarasvati titulua jaso zuen lehen emakumea izan zen, Kalkutako Unibertsitateko fakultatean aztertu ondoren. 1889ko Kongresuko bilkurako hamar emakume delegatuetako bat izan zen. 1890eko hamarkadaren amaieran, Mukti Misioa sortu zuen Kedgaon herrixkan, Pune hiritik berrogei milia ekialdera. Ondoren, misioari Ramabai Mukti Misio Pandita deitu zitzaion.

Biografia
---------

Pandita Ramabai Sarasvati Rama Dongre bezala jaio zen 1858ko apirilaren 23an, marathi hizkuntzan hitz egiten zuen brahman familia batean, baina geroago kristautasunara pasa zen Ingalaterran. Bere aitak, Anant Shastri Dongrek, sanskritoan aditua zenak, sanskritoa irakatsi zion etxean. Umezurtz, 16 urte zituela, 1876-1878ko Gosete Handian, Dongre eta bere anaia Srinivas Indian ibili ziren sanskritoak ziren eskriturak errezitatzen. Ramabai hizlari ospea Kalkutara iritsi zen, eta han panditek hitz egitera gonbidatu zuten. 1878an, Kalkutako Unibertsitateak Pandita eta Sarasvati tituluak eman zizkion sanskritoan egindako hainbat lan ezagutzeagatik. Keshab Chandra Sen erreformatzaile teistak Vedatarren kopia bat eman zion, hindu literatura osoan sakratuena, eta irakurtzera animatu zuen. 1880an Srinivas hil ondoren, Bipin Behari Medhvi bengalar abokatuarekin ezkondu zen Ramabai. Senargaia kayastha bengalarra zen, beraz, kasta eta eskualdeen arteko ezkontza izan zen eta, beraz, adin horretarako desegokitzat jo zen. 1880ko azaroaren 13an zeremonia zibil batean ezkondu ziren. Bikoteak alaba bat izan zuen eta Manorama deitu zioten. 1882an Medhvi hil ondoren, 23 urte besterik ez zituen Ramabai Punera joan zen bizitzera eta emakumeen hezkuntza sustatzeko erakunde bat sortu zuen.

Gizarte-aktibismoa
------------------

Medhvi hil ondoren (1882), Ramabai Punera joan zen bizitzera, eta han Arya Mahila Samaj (Arya Emakumeen Elkartea) sortu zuen. Gizartearen helburua emakumearen heziketaren kausa sustatzea zen, eta haur ezkontzaren zapalkuntzatik askatzea. 1882an Indiako gobernuak hezkuntza ikertzeko batzorde bat izendatu zuenean, Ramabaik bere aurrean testigantza eman zuen. Lord Ripon Hezkuntza Batzordearen hitzaldi batean, honako hau adierazi zuen sutsuki: "Ehunetik laurogeita hemeretzi kasutan, herrialde honetako gizon heziek emakumeen hezkuntzaren eta emakumeen jarrera egokiaren aurka egiten dute. Hutsegiterik txikienari erreparatzen badiote, ziape-alea handitu eta mendi bihurtzen dute, eta emakume baten izaera hondatzen saiatzen dira ". Irakasleak trebatzea eta eskolako ikuskatzaileak izendatzea proposatu du. Gainera, esan zuen Indiako egoera emakumeen baldintzak emakumeek medikoki bakarrik trata zitzaketela zenez, emakume indiarrak medikuntzako fakultateetan onartu beharko liratekeela. Ramabairen ebidentziak sentsazio handia sortu zuen eta Victoria erreginarengana iritsi zen. Gero, Lord Dufferinen Emakumeen Mediku Mugimenduaren hasieran eman zituen fruituak.

  

Ramabai Britainia Handira joan zen 1883an bere heziketa medikoari ekiteko, eta mediku programetatik baztertua izan zen gorreria progresibo baten ondorioz. Britainia Handitik Estatu Batuetara joan zen 1886an, bere ahaidearen eta Anandibai Joshi lehen doktore indiarraren graduaziora joateko. Bi urtez geratu zen. Aldi horretan testuliburuak ere itzuli zituen eta hitzaldiak eman zituen Estatu Batuetan eta Kanadan. Bere libururik garrantzitsuenetako bat ere argitaratu zuen, The High-Caste Hindu Woman. Hau ere ingelesez idatzi zuen lehen liburua izan zen. Ramabaik Joshi doktoreari, kasta altuko emakume hinduari, eskaini zion liburu hau, espezifikoa izateko. Emakume brahman horrek emakume hinduen bizitzako alderdirik ilunenak erakusten zituen, neskato ezkongaiak eta neskato alargunak barne, eta India britainiar menderatuan emakumeen zapalkuntza azaldu nahi zuen.

AEBetan aurkezpenak egiten zituen bitartean, AEB Indian lan egiteko laguntza bila, Ramabaik Frances Willard ezagutu zuen 1887ko uztailean. Willardek Ramabai gonbidatu zuen Kristautasunaren aldeko Emakumeen Batasunaren konbentzio nazionalean hitz egitera 1887ko azaroan, non emakumeen erakunde handi honen babesa lortu zuen. 1888ko ekainean itzuli zen Indiara, WCTUko hizlari nazional gisa. Mary Greenleaf Clement Leavitt, WCTUko lehen misiolari mundiala, han zen Ramabai itzuli zenean, baina ez zuten elkar aurkitu. Hala ere, Ramabaik Indiako WCTUrekin lan egin zuen 1893an ofizialki antolatu zenean.

1896an, gosete latz batean, Ramabai Maharashtrako herrixketan ibili zen idi-gurdien karabana batekin, eta baztertutako milaka neska erreskatatu zituen, neskato alargunak, umezurtzak eta beste emakume behartsu batzuk, eta Mukti eta Sharada Sadaneko babeslekura eraman zituen. Zazpi hizkuntza ezagutzen zituen emakume eskolatu batek Biblia ere itzuli zuen bere ama-hizkuntzara, maratira, hebreeratik eta grekotik.

1900. urterako 1.500 egoiliar eta ehun abelburu baino gehiago zeuden Mukti misioan eta berak ere parte hartu zuen Muktiko Eliza baten ezarpenean. Pandita Ramabai Mukti misioak aktibo jarraitzen du gaur egun, eta etxebizitza, hezkuntza, lanbide-heziketa eta abar eskaintzen dizkie beharra duten talde askori, alargunak, umezurtzak eta itsuak barne.

Familia-bizitza
---------------

Pandita Ramabai eta bere alaba Manorama Bai, 1911.
Pandita Ramabai gizarte-zerbitzuan sartu zenez, familia-bizitza pertsonal gutxi izan zuen. Haurtzaroa zailtasunez betea izan zuen, gurasoak goiz galdu zituen eta senarra ezkondu eta bi urtera hil zitzaion. Manorama Bai alaba bakarra ere hezi behar izan zuen. Ondo egin zuen: Manoramak Bombayko Unibertsitatean lizentziatura osatu zuen; Estatu Batuetara joan zen goi mailako ikasketak egitera; Indiara itzuli zen eta Sharada Sadaneko (Mumbai) zuzendari gisa lan egin zuen. Bere laguntzarekin, Pandita Ramabaik Christian High School ezarri zuen Gulbargan (orain Karnatakan), 1912an India hegoaldeko barruti atzeratu batean, eta bere alaba zen eskolako zuzendaria. 1920an, Ramabairen gorputza ahultzen hasi zen, eta berak bere alaba izendatu zuen Mukti misioaren ministerioaz arduratuko zena. Hala ere, Manorama 1921ean hil zen. Bere heriotza shock bat izan zen Ramabairentzat. Bederatzi hilabete geroago, bronkitis septikoa zuen Ramabai 1922ko apirilaren 5ean hil zen, 64 urte bete baino aste batzuk lehenago.

Zirkuluak eta Ramabairen arazoak
--------------------------------

Swami Vivekanandak Ramabai aipatzen du bere gutunetan. "Harriturik nago Ramabaiko zirkuluek nigan sortzen dituzten eskandaluak entzuteaz. Ez duzu ikusten, andrea? Gizon bat portatu arren, beti egongo direla gezurrik beltzenak asmatuko dituzten pertsonak? Chicagon egunero entzuten nituen gauza horiek nire kontra. Eta emakume hauek kristauen kristauak dira beti! "

Onarpenak
---------

* "Pandit" eta "Sarasvati" Bengalan (Britainia Handira joan aurretik), sanskritoan zituen trebetasunak aitortuz.Ramabai 1989ko Indiako zigilu batean

* Kaisari domina 1919an komunitate-zerbitzuagatik, Indiako Britainiar Gobernu Kolonialak emana.

* Jai egun batekin ohoratzen da Gotzain Elizaren (AEB) egutegi liturgikoan apirilaren 5ean eta Ingalaterrako Elizaren egutegi liturgikoan apirilaren 30ean.

* 1989ko urriaren 26an, emakume indiarraren aurrerapenari egindako ekarpena aitortzeko, Indiako Gobernuak zigilu oroigarri bat eman zuen.

* Mumbaiko errepide bat ere haren omenez izendatzen da. Hughes Road eta Nana Chowk lotzen dituen errepidea, Gamdevi herritik gertu, Pandita Ramabai Marg.

Obrak
-----

* Pandita Ramabai, Pandita Ramabai topaketa amerikarra: Estatu Batuetako herriak (1889), online

* Ramabai Sarasvati, Pandita. Kasta altuko emakume hindua (1888) online

* Sarasvati, Ramabai. Pandita Ramabai bere hitzen bidez: Hautatutako lanak (Oxford University Press, 2000).

Erreferentziak
--------------

1. «Women 's History Month: Pandita Ramabai». Women 's History Network. 2011ko martxoaren 11.2
2. Kollanoor, Greger. *Indian Christianity and National Movements*.
3. «Short Biography of Ramabai». 2015eko maiatzaren 25a. 2018ko abenduaren 7an artxibatu zen jatorrizkotik. 2020ko azaroaren 29an kontsultatua.
4. Ramabai Sarasvati (Pandita); Pandita Ramabai (2003). *Pandita Ramabai's American Encounter: The Peoples of the United States (1889)*. Indiana University Press. pp. 29-30. ISBN 0-253-21571-4.
5. Anne Feldhaus (1998ko urtarrilaren 29a). Images of Women in Maharashtrian Society. SUNY, 205. or. ISBN 978-0-7914-3660-8.
6. Khan, Aisha (2018ko azaroaren 14a). «Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator». The New York Times.
7. *My Story* by Pandita Ramabai. Pub: Christian Institute for Study of Religion and Society, Bangalore.
8. «Intl 'Christian Women' s History Project & Hall of Fame». Ikwhp.org. 2015eko maiatzaren 15ean kontsultatua.
9. «Sarla R. Murgai». Utc.edu. 2015eko maiatzaren 15ean kontsultatua.
10. «Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator» (ingelesez). 2018ko azaroaren 14a. ISSN 0362-4331. 2020ko martxoaren 26an kontsultatua.
11. Jayawardena, Kumari (1995). *The white woman's other burden: Western women and South Asia during British colonial rule*. New York: Routledge. p. 56. ISBN 978-0-415-91104-7.
12. Osborne, Lori (2017). «The World Woman 's Christian Temperance Union: An Early Transnational Women' s Organization and Its Work in India, 1883-1900» [Forging Bond Through Borders: Tranatlantic Collaboration for Women 's Rights and Social Justice in the Long XIX. En Waldschmidt-Nelson, Britta, ed. Washington Institutu Historikoaren buletina, 13. gehigarria: 129-142. Jatorrizko bertsioa 2020ko urriaren 22an argitaratu zen. 2020ko urriaren 20an kontsultatua.
13. "Unold Tale of Revival: Pandita Ramabai | Grace Valley Christian Center". Gracevalley.org. 2015eko maiatzaren 15ean kontsultatua.
14. *Panditha Ramabai Sarasvathi* – Book in Kannada (1962) Pub by Christ Sahitya Sangha, Bangalore
15. Vivekanada, Ramabai circles (1895)
16. Butler (1922), p. 83
17. A Great Cloud of Witnesses (PDF). Church Publishing. 2016ko urriaren 15a. p. 8. ISBN 9780898699661.
18. Atwell, Robert (2017ko otsailaren 27a). *Celebrating the Saints: Daily spiritual readings for the calendars of the Church of England, the Church of Ireland, the Scottish Episcopal Church & the Church in Wales*. Canterbury Press. p. 152. ISBN 9781848258822.
19. «Indian Postage Stamps 1947–2000». Department of Posts, Ministry of Communications, Government of India. 2021eko urtarrilaren 21ean artxibatu zen jatorrizkotik. 2019ko apirilaren 9an kontsultatua.
20. Thale, Siddharaj (2017ko abuztuaren 14a). «Road in Mumbai named after woman who started Arya Mahila Samaj». 2019ko apirilaren 9an kontsultatua.

Bibliografia
------------

* Burton, Antonieta. "Encuentros coloniales en la Inglaterra victoriana tardía: Pandita Ramabai en Cheltenham y Wantage 1883-1883". *Feminist Review* 49.1 (1995): 29–49.
* Butler, Clementina (1922). *Pandita Ramabai Sarasvati: Pioneer in the movement for the education of the child-widow of India*. Fleming H. Revell Company, New York.
* Caso, Jay Riley. *Un evangelio impredecible* (Oxford University Press, 2012)
* Chakravarti, Uma. *Reescritura de la historia: la vida y la época de Pandita* Ramabai (Zubaan, 2014).
* Dyer, Helen S. *Pandita Ramabai: la historia de su vida* (1900) en línea
* Kosambi, Meera. "Respuesta india al cristianismo, la iglesia y el colonialismo: caso de Pandita Ramabai". *Semanario económico y político* (1992): WS61-WS71. en línea
* White, Keith J. "Perspectivas sobre la teología infantil a través de la vida y obra de Pandita Ramabai". *Transformación* (2007): 95-102. en línea

Kanpo loturak
-------------

* Testimonio de vida de Pandita Ramabai
* Materiales de Pandita Ramabai en el Archivo Digital Americano del Sur de Asia (SAADA)
* La historia de Ramabai
* Una breve historia de la misión Mukti Archivado el 21 de octubre de 2013 en Wayback Machine.