recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Helena Nyblom** (Kopenhage, 1843ko abenduaren 7a – Stockholm, 1926ko urriaren 9a) suediar idazlea izan zen, batik-bat haurrentzako ipuinen egilea. Bere lanik ezagunena ziurrenik *Swan-en Jantzia* da*.*

Bizitza
-------

Kopenhagen, Danimarkan jaioa. Aita Jørgen Roed margolaria izaki eta anaia Holger Roed margolaria ere. 1864 suediako akademiako Carl Rupert Nyblomenkin ezkondu zen, Uppsala Unibertsitateko irakaslea bera.

Helenak hasiera batean poemak eta ipuin laburrak idazten zituen. Ipuinak, danieraz idatziak, senarrak suedierara itzultzen zituen eta lehendabiziko aldiz  *Ny Illustrerad Tidskrift* aldizkarian argitaratuak izan ziren; ondorengo urteetan, 1875 urtetik 1881 urtera, lau liburuki izatera igaro ziren. Helenak ez zuen ipuinak gehiegi lantzen, sei seme-alaba zituen eta diru beharra zuten. Poemak ordea, gehiago landu eta geroago Emil Sjögrenek musika jarri zien. Lehen poema bilduma, danieraz idatziak, 1881 urtean argitaratua izan zen eta Danimarkan gain, Suedian ere arrakasta izan zuten; izan ere, Carl Snoilsky poetak poema horiek goretsi zituen. .

1897 urtean, 54 urte zituela, maitagarrien ipuinak argitaratu zituen. Guztira 80 bat maitagarrien ipuin argitaratu zituen, zeintzuetan Suediako folklorea, antzinako mitoak eta erromantiko elementuak nahasten baitzituen. Argitaratutako ipuin asko, emakumeen aldeko mezuak zituzten.

Heriotza
--------

Helena Nyblom Uppsala Hilerri Zaharrean lurperatuta dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Helena Nyblom at runeberg.org
2. ↑  Juan Bauer at www.bpib.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4970525
* Commonscat Multimedia: Helena Nyblom

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306430344
* ISNI: 0000 0000 5526 1401
* BNF: 12469632t (data)
* GND: 1018630287
* LCCN: n91127218
* NKC: jn20010316067
* SUDOC: 033884862
* BIBSYS: 1488830534963
* Open Library: OL131496A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 37089

 |

* Wd Datuak: Q4970525
* Commonscat Multimedia: Helena Nyblom
**Mitxel Lakuntza Vicario** (Iruñea, Nafarroa, 1976ko maiatzaren 10a) nafar sindikalista eta elektronika teknikaria da, 2004az geroztik ELA sindikatuaren Nafarroako koordinatzaile nagusia. Ordutik ELAren Batzorde Eragileko kidea ere bada, eta 2018ko abenduan Adolfo Muñozen ordezko gisa proposatu zuen sindikatuaren Nazio Batzordeak. 2019ko apirilaren 5ean egindako ezohiko kongresuan ELAko idazkari nagusi izendatua izan zen.

Bizitza
-------

Bere aita elektrikaria zen, eta hortik iritsi zitzaion Elektronika Industriala ikasteko bokazioa. Gamesa enpresan hasi zen lanean, eta 1999an egin zen ELA sindikatuko kide. Enpresa horretako ELAren ordezkaria izan zen, eta 2001an sindikatuaren egituran sartu zen, hasiera batean Sakanan liberatu gisa eta gerora Hainbat federazioko arduradun gisa.

2004an Nafarroako ELAren koordinatzailea bilakatu zen, Jose Mari Otaegi ordezkatuz, 28 urte zituela. Haren gidaritzapean ELA Nafarroako hirugarren indar sindikala bilakatu zen. 2018ko abenduan ELAren Nazio Batzordeak Adolfo Muñoz idazkari nagusia ordezkatzeko proposatu zuen, eta 2019ko apirilaren 5ean Donostiako Kursaalean egin zen ezohiko kongresuan onartu zuten afiliatuek kargurako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Berria.eus. «Mitxel Lakuntzak ordezkatuko du Adolfo Muñoz ELAren gidaritzan» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2019-03-29).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Giménez, Iván.  (2012). (PDF) *ELA en Nafarroa. Cien años de transformación y lucha (1911-2011).*  Txalaparta, 261 or. ISBN 978-84-15313-27-4..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62575879

 |

* Wd Datuak: Q62575879
*Artikulu hau euskaltzale eta abertzaleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Epherre».*

**Mixel Epherre** (Altzürükü 1932ko ekainaren 12a - *ib.*, 1999ko maiatzaren 12a) euskaltzale eta abertzale zuberotarra zen.

Biografia
---------

Euskararen munduan garrantzi handiagoa izan zuen Gilen Epherre euskaltzain osoaren anaiarik gazteena zen; hamaika neba-arreba ziren eta Ddiddue ere euskaltzain urgazlea izan zen.

Politikoki Enbata mugimendu abertzalea sortu zuten zazpi lagunetakoa (1963) da. Davantek aipatzen du Mixel izan zela mugimendu horretara erakarri zuena. Kide gehienen eboluzioa ezkerreko ideia abertzaleetan kokatu bazen ere, Epherre eta Mixel Labégueriek "zentrorantz" jo zuten; ürrüstoitarraren arabera beti abertzale eta guztiz euskaltzale mantendu zen.

Lanak
-----

Oso bertsozalea zen. Idazten sotila zen bai zubereraz bai behe-nafarreraz.

Artikulu mordoa (bildu gabe daudenak) idatzi zuen zenbait kazetatan:

* batez ere *Gazte* hilabetekarian 1960ko hamarkadan.
* 1960an sortu zen *Enbata* aldizkarian aritu zen, geroago esan bezala izen bereko alderdiko kidea izateko.
* *Lema* Ipar Euskal Herriko EAJko aldizkarian aritu zen bizitzaren azken hamarkadetan.

Davantek bere erreferentziazko antologian Urdatxeko *Hartza* kanta jaso zuen; Mixel Epherrek berreskuratu zuen 1981eko ekainaren 28an, Joan Batista Artxu idazleari eginiko omenaldian; Johañe anaia nagusiarekin kantatu zuen, eta Euskaltzaindiaren *Euskera* aldizkariko 2. aldiko XXVI. zenbakian argitaratu zen.

Iturriak
--------

* Jean-Louis Davant: *Zuberoako literaturaz. Antologia laburra*, Euskaltzaindia, Bilbo, 2008; 132-133.or.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **Epherre** da forma arautua (Euskaltzaindia). **Eppherre** idazten du euskaraz Davantek.
2. ↑  Johañe edo Jean-Pierre hau ez konfunditu Johañe Epherre altzaiarrarekin.

Ikus, gainera
-------------

* Gilen Epherre
* Ddiddue Epherre
* Enbata

Kanpo loturak
-------------

* Iturrietan aipatutako lehen liburua pdf.n.
* *Xiberoko kantuak* diskoari buruzko oharrean aipatua.
* *Mixel Labeguerie eta Eskualtzaleen Biltzarra*[*Betiko hautsitako esteka*] artikuluan aipatua.
* EKEren *Kantuketan* erakusketaren harira.

|  |  |
| --- | --- |
| Euskal musikaEuskal musika | Artikulu hau **Euskal musika Wikiproiektuari** lotuta dago. Honelako artikuluekin lagundu nahi baduzu, jo ezazu wikiproiektuaren orrira. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263729

 |

* Wd Datuak: Q12263729
**Mondayko ur-jauziak** (gaztelaniaz:  *Saltos del Monday*) Paraguaiko hego-ekialdean dauden ur-jauziak dira, Paraguaik Brasil eta Argentinarekin duen mugatik hurbil. Hauek Paraná Garaiko departamenduko Presidente Franco udalerrian daude eta Mondayko udal parkea (gaztelaniaz: *Parque Municipal Monday*) izeneko inguru babestuko zati dira. Parkeak 9 hektareako azalera hartzen du.

Mondayko jauziak Paraguaiko lekurik ikustatuenetako bat da.

Klima
-----

Urteko batezbesteko tenperatura 21 °C-koa da. Tenperatura maximoa 38 °C-koa izatera irist daiteke; minimoa, berriz, 0 °C-ra jaits daiteke. Herrialdean urtean zehar metatutako prezipitaziorik handiena Paraná Garaia eskualdean neurtzen da. Neguan ihintza eta lainoak etengabekoak izan ohi dira.

Hidrografia
-----------

Monday ibaiak Paraná ibaian isurtzen du ura. Honen emaria aldakorra da, euri-sasoiaren arabera.

Ur-jauziak Monday ibaiaren bokaletik hurbil daude. Hauek, bere osotasunean, 45 metroko garaiera eta 390 metroko zabalera dute gutxi gorabehera. Zehazki hiru jauzi nagusiz eta beste txikiago batzuez osatuta daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q880046
* Commonscat Multimedia: Saltos del Monday

---

 |

* Wd Datuak: Q880046
* Commonscat Multimedia: Saltos del Monday
***Mazama nemorivaga*** *Mazama* generoa osatzen duten espezieetako bat da, oreinen familiakoa. Hego Amerikako iparraldean aurki daitezke.

Deskribapena
------------

48 cm garai eta 15 kg pisatzen du. Kolore uniforme grisaxka du, eta ile marroi horixkekin nahasten da, bereziki saihetsetan. Belarriak nahiko txikiak eta oso zorrotzak dira; plano nasolabiala handia da. Izterren atzealdean ile grisak ditu.

Taxonomia
---------

*Mazama nemorivaga* 2000. urtera arte *Mazama gouazoubira*ren azpiespezietzat hartzen zen, benetan espezie baliagarria zela frogatu zen arte. Gero, obra batean, akats baten ondorioz, *M. gouazoubira*ren mende jarri zen; bi espezieak parapatrikoak dira.

Ohiturak
--------

### Habitata

Habitat bereizgarria Amazonasko oihan ekuatoriala da. Tokian-tokian, baso hostogalkorretan, tropikaletan eta subtropikaletan ere aurkitu direla esan da, baita sastrakadi xerikoetan ere, 1.500 metro arteko altitudeetan, nahiz eta azken erregistro horiek, berez, ahizpa espezieari esleitu dakizkiokeen: *M. gouazoubira*.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Rossi, Rogerio V. (2000) "Taxonomia de *Mazama* Rafinesque, 1817 do Brasil (Artiodactyla, Cervidae)". M.Sc. Thesis, Universidade de São Paulo.
2. ↑  Wilson, E. and DeeAnn M. Reeder (2005) *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference*, Vol. 2.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2484923
* Commonscat Multimedia: Mazama nemorivaga
* Wikispecies Espezieak: Mazama nemorivaga

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 462391
* BioLib: 605782
* GBIF: 5787067
* UICN: 136708
* NCBI: 397661

 |

* Wd Datuak: Q2484923
* Commonscat Multimedia: Mazama nemorivaga
* Wikispecies Espezieak: Mazama nemorivaga
Libanoren enbaxada Hagan
**Misio diplomatiko** bat beste estatu batean dagoen estatu bateko pertsona-talde batek osatzen du, herrialde anfitrioian euren herrialde propioa ordezkatuz. Praktikan, terminoa *misio iraunkorra* izendatzeko erabiltzen da, hau da, herrialde bateko ordezkari diplomatikoek beste herrialde bateko hiriburuan duten bulegoa izendatzeko. Nazioarteko Zuzenbidean babestuta, misio diplomatikoek lurraldez kanpoko estatusa dute; nazio anfitrioiaren lurraldean fisikoki dauden arren, tokiko legeetatik bereizita daude eta, ia egoera guztietan, dagokien herrialdeko lurraldearen zati gisa tratatzen dira. Praktikan, misio diplomatikoak **enbaxadaren** sinonimotzat hartzen dira, herrialde batek beste herrialde batean dituen diplomaziaren ordezkarien bulego nagusia dena; normalean, baina ez nahitaez, estatu hartzailearen hiriburua den hirian oinarritzen da. Kontsulatuak, bestalde, misio diplomatiko txikiagoak dira, normalean estatu hartzaileko hiri nagusietan kokatuta daudenak (baina hiriburuan egon daitezke, oro har, bidaltzen duen herrialdeak estatu hartzailean enbaxadarik ez duenean). Kokatuta dagoen herrialdean misio diplomatikoa izateaz gain, enbaxada bat herrialde batean edo gehiagotan bizi ez den misio iraunkor bat ere izan daiteke.

Maiz, enbaxada hitzarekin misio diplomatikoaz gain bera egoten den bulegoa zein enbaxadorearen etxea izendatzen da. Bulegoari kantzilertza izena ematen zaio, baina bereizi behar direnean "enbaxadorearen etxea" eta "enbaxadadaren bulegoa" kontzeptuak erabili ohi dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** RAE. «Definición de misión diplomática - Diccionario panhispánico del español jurídico - RAE» *Diccionario panhispánico del español jurídico - Real Academia Española* (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
2. ↑   **(Ingelesez)** Nelson, Spence.  (2022-10-11). «What is a U.S. Embassy?» *The National Museum of American Diplomacy* (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
3. ↑   Nierop, Tom.  (1994). *Systems and regions in global politics : an empirical study of diplomacy, international organization, and trade, 1950-1991.*  J. Wiley ISBN 0-471-94942-6. PMC 29564631. (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
4. ↑   **(Ingelesez)**  *International Affairs.*  Znanye Publishing House 2006 (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
5. ↑   Geldenhuys, Deon.  (1990). *Isolated states : a comparative analysis.*  Cambridge University Press ISBN 0-521-40268-9. PMC 22910926. (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
6. ↑   **(Ingelesez)**  *The Origins of Saudi-American Relations: from recognition to diplomatic representation (1931-1943).*  Eman Al Nafjan 2009 ISBN 978-603-00-3853-4. (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213283
* Commonscat Multimedia: Diplomatic missions

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4143555-2

 |

* Wd Datuak: Q213283
* Commonscat Multimedia: Diplomatic missions
**Mintetegitxueta** edo **Monte Caramelo** Bilboko auzoa da. Basurtu-Zorrotza barrutian kokaturik dago, zortzigarren barrutian alegia. Auzoak 68 etxe eta 132 biztanle zituen (2010ean Bilboko udalak emandako datuen arabera). Mintegitxueta hiriaren mendebaldean kokatzen da, Kobetako eta inguruko mendietako lehen maldetan. Auzoa ibarbide estu batean dago, hiriko Iturrigorri auzoa bezala. Masustegi alboan duenez eta bai bere historia, bere geografia eta bere egoerak oso antzekoak direnez, sarritan auzoak nahastu edo eta Masustegi-Mintegitxueta moduan agertzen da leku askotan.

Mintegitxuetako auzoa industrializazioarekin batera garatutako auzoa da. XX. mendean zehar, inolako ordenarik gabe garatu ziren Bilboko auzoak bezala, Mintegitxuetan kale estuak eta hirigintza desegokia nagusi ziren. Gehienbat Galiziatik etorritako jendeak eraiki zuen auzo hau. Ibarbidean eraikitako etxeak euren jabeek eraiki zituzten hein handi batean, etxe horiek ibarbidearen ekialdetik mendebaldera hedatzen dira. Ibarbidearen behealdeko gunean etxebizitza blokeak eraiki ziren.

Auzoak Basurtu auzoarekin egiten du muga ekialdean, Uretamendi auzoarekin hegoaldean, eta Zorrotzarekin iparraldean.

Garraio publikoa
----------------

Bilbobusaren 58. lineak hiriaren erdigunea zeharkatu eta Atxurirekin lotzen du. Auzoaren eraikitze desegokia dela eta, autoen sarbidea nahiko zaila izan da berriki arte. 2010ean errepidea hobetu eta komunikabidea erraztu zen.

| Linea | Ibilbidea | Maiztasuna (min) |
| --- | --- | --- |
| **58** | Mintegitxueta - Atxuri | 15´ |
| **80** | Altamira - Termibus | 30´ |
|

Kale garrantzitsuenak
---------------------

* Mintegitxueta kalea

Erreferentziak
--------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114294092

 |

* Wd Datuak: Q114294092


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
Espainiar ***pijo*** bat, 2011ko Munduko Gazteen Topaketako aurreko ospakizunetan, Espainiako bandera batekin.
***Pijoak*** XX. mendearen bukaeran sortutako gazte-kultura edo «*hiri-tribu*» izendatzeko erabiltzen den, izen horrekin Espainian garatua  baina mundu osoan ere zabaldua beste izen batzuk erabiliz, ingelesezko *posh* izenez besteak beste. Maila ekonomiko altuko gizarte klase eta horrek izaten duen jarrera kontserbadorea izendatzeko termino gutxiesgarria ere bada. Ahalmen ekonomiko handiko familiakoak eta gehienetan ikastetxe pribatuetan heziak, *snob* moduan jokatu eta portaera eta ohitura nabarmenak dituzten gazteak dira: modazaleak dira, arropa eta bestelako osagarrietan marka jakinen jarraitzaileak dira eta gizarteko goi-klaseetan praktikatu ohi diren kirolak praktikatzen dituzte. Hitz egiteko modu nabarmena ere izaten dute. Aldi berean, eskuineko ideologia politikoa egotzi zaie. Pijoa gazte-kulturatik kanpo gutxietsi egiten den nortasuna da: bizimodu erraza dutela eta kaskarinak direla baieztatzen da. Pijo eredua islatzen duten pertsonaia ezagunak ere taxutu dira, Alejandro Agag eta Victoria Beckham esaterako .

*Pijo* izena
------------

«*Pijo*» hitza «*pija*» gaztelerazko hitzetik dator, herri hizkeran zakila izendatzeko erabiltzen dena. *Pijo* izena Espainian erabiltzen den terminoa da, baina munduko beste herrialdeetan bestelako izenak jasotzen ditu nortasun honek: «*posh*» edo «*preppy*» kultura anglosaxoiarrean, «*kakker*» neerlanderaz, «*chetos*» edo «*conchetos*» Argentinan eta Uruguain, «*fresas*» Mexikon, «*pituco*» Peru eta «*sifrino*» Venezuelan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**  Tinat, Karine.  (2004). «PIJOS/AS. UNA CULTURA JUVENIL DE IDENTIDAD SOCIAL FLUCTUANTE» *Estudios de juventud* (64)..
2. ↑  Gazteak izaten dira batik bat *pijo* izenondoa hartzen dutenak, askotan pertsonaia helduagoak eredutzat hartzen badituzte ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265970

 |

* Wd Datuak: Q12265970
Astigar zorrotza
**Hostozabalak** hosto zabalak eta lauak dituzten zuhaitzak edo zuhaixkak dira, hosto estuak, azidularrak edo ezkatatuak dituzten koniferoen aldean. Azpimarratu behar da "hostozabal" termino deskriptiboa dela, ez taxonomikoa; izan ere, gaur egun hostozabal gehienak landare angiospermoak diren arren, badira gimnosperma hostozabal batzuk ere, hala nola Ginkgo biloba, eta loredun landareak agertu aurreko iraganean gimnosperma hostozabal ugariak ziren.

Eremu hotz edo epeletan bizi diren zuhaitz hostozabalak hostoerorkorrak izaten dira, baina ez dira horrela izaten klima leunenetan, hala nola mediterraneoan, tropikaletan eta subtropikaletan. Zuhaitz hostozabalak nagusi diren landare-komunitateari hostozabalen basoa esaten diote.

Europan dauden zuhaitz hostozabalen generoak honako hauek dira:

* *Acer*
* *Alnus*
* *Betula*
* *Carpinus*
* *Crataegus*
* *Fagus*
* *Fraxinus*
* *Ilex*
* *Laurus*
* *Malus*
* *Platanus*
* *Populus*
* *Prunus*
* *Pyrus*
* *Quercus*
* *Salix*
* *Sorbus*
* *Tilia*
* *Ulmus*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2010]
2. ↑  Heinz Ellenberg: *Vegetation Mitteleuropas mit den Alpen*. 4. Auflage, Ulmer, Stuttgart 1986, S. 27, ISBN 3-8001-3430-6

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q148993
* **Identifikadoreak**
* GND: 4123615-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q148993
**Pluko Ama Birjinaren baseliza** Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Martzilla udalerrian kokatutako kristiau baseliza bat da. Alde Zaharrean dago, izen berdineko Pluko Andre Mariaren karrikan. Bere izatea jada 1474ean erregistratua dago, hain zuzen ere bere handitzeareen data izan baitzen. XVII. mendean berreraikia izan zen eta gaur egungo arte hainbat eraldaketa jasan izan ditu.

Eraikina
--------

Latindar gurutzeko oinplanoa eta hiru zatiko nabea du, bai eta lunetadun kanoi erdiko ganga batek estalitako goialde erdizirkularra ere, gurutzaduran ez beste, linterna eta goialde bat gehitzeko eraldatua izan da, hau esfera laurden modeerno baten bidez lortu da. Arku bikoitzak gai obalu eta serliana itxurazko gai geometrikoez apainduak daude, pilastra bikoitzetan esekiak, haietan tenpluaren perimetroa inguratzen duen erlaitza doa.

Barnaldea adreiluz edertua agertzen baldin bada, kanpoaldean bistara dago, inguruko etxebizitzekin bat eginez. Sarrera modernoa da, kaleko lurzoruaren mailan, eta lunetadun kanoi erdiz estalitako erdipuntuko arkua duen atari bat du.

Barnean Pluko Ama Birjinaren irudia (gotikoa), bai eta taila erromaniko bat daude, biak ere oso zaharberrituak eta antzinako irudien aztarnatik oso gutxi gelditzen zaielarik.

1985-2003 artean José Antonio Pérez Fabo margolariak eraikinaren paramentuak eta sapailak akrilikoz apaindu zituen. Gai alegorikoen kromatismo goxoak multzo guztiari oso erakargarri eta modernoa den argitasun berezin bat ematen dio.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | MARTZILLA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

Ikus, gainera
-------------

* Martzilla
* Aragoiko Erribera
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5836569
* Commonscat Multimedia: Chapel of Virgen del Plu, Marcilla

---

 |

* Wd Datuak: Q5836569
* Commonscat Multimedia: Chapel of Virgen del Plu, Marcilla
**Hells Angels Motorcycle Club** (**HAMC**) (euskaraz: «Infernuko Aingeruak Motorzale Kluba») mundu osoan zehar hedatua dagoen motorzale elkarte bat da, bere kideek nagusiki Harley-Davidson motoetan ibiltzeagatik ezagunak dira. AEBetan hainbat istilu, borroka eta legez kanpoko jardueratan (droga trafikoa, estorsioa, lapurtutako gaien salerosketa eta prostituzioa) sartuak egon dira, horregatik herrialde Justizia honetako Justizia Departamentuak talde kriminala bezala sailkatua du.

AEBetan eta Kanadako gizartean istiluzale eta bazter-nahastaile ospea duen taldea da.

Mongols Motorcycle Club motorzale elkartekon etsaitasun latza dute, klub horretako kideak ere legez kanpoko jardueratan sartuak daudenez, bi klubek legez kanpoko negozioen kontrolaz jabetzeko lehiatu eta beren kideak istilu eta borrokak izan dituzte, hildakoak tarteko.

Gaur egun Hells Angels elkartea munduko lau motorzale klub handienetakoa da, gainontzekoak Pagans, Outlaws eta Bandidos dira.

Historia
--------

1948ko martxoaren 17an Kaliforniako Fontana udalerrian Bigarren Mundu Gerrako

Gaur egun mundu osoko 50 herrialde ingurutan hedatuak daude, 425 kapituluetan banatuak, eta denera 3.500 kide inguru dira.

Zinema
------

* *The Wild Angels* (1967, Roger Corman)

Kanpo estekak
-------------

* Hells Bells elkartearen webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622188
* Commonscat Multimedia: Hells Angels

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130118898
* ISNI: 0000 0000 8927 9933
* BNF: 11934443t (data)
* LCCN: n50000646
* NKC: ko2005275858
* SUDOC: 027264696

 |

* Wd Datuak: Q622188
* Commonscat Multimedia: Hells Angels
**Platero y Tú** Euskal Herriko 1980ko hamarkada amaieran sortu zen Rock taldea zen. Beraien influentziak, AC/DC edo Leño bezalako taldeak izan ziren.

Historia
--------

Platero y tu Bilbon jaio zen taldea da. *Ke* taldea desagertu zenean, Juantxu Olano eta Uoho, beraien entsegu lokalean jotzen hasi ziren. Honen ondoren, Maguila eta Fito sartu ziren taldean, laukote bezala geratuz.

Lehen kontzertuetan lortutako diruarekin, Iruñeako *Arion* estudioan lehen maketa grabatu zuten (Burrock'n'roll). Maketa honetako oso kopia gutxi atera zituzten eta gaur egun oso zaila da kopiaren bat lortzea.

1991-ean, Bartzelonako Wellcome Records zigiluak lehen diska ateratzeko aukera eman zien (Voy a acabar borracho). Disko honekin ez zuten ospe handia lortu baina bai DRO diskoetxeak beraien abestiak ezagutzeko. Diskoetxe honek, *Burrock'n'roll* diska berriro kaleratu zuen, kasu honetan CD formatuan.

1993-an, beraien laugarren diska grabatu zuten (Vamos tirando). Diska honetan, Hertzainak taldearen bertsio bat (R&R Batzokian) egiteaz gain, zuzeneko abesti bat ere kaleratu zuten (Mirame).

Beraien bostgarren diska, 1994-an iritsi zen (Hay poco Rock & Roll). Oraingoan ere, DRO diskoetxearekin ekoiztu zuten lan berria. Diska honen 50.000 kopia baino gehiago saltzea lortu zuten.

1995 eta 1996 bitartean, biran pasa zuten eta beraien zuzeneko diska berria grabatu zuten (A pelo). Diska honekin sekulako arrakasta lortu zuten eta VHS formatuan ere kaleratu zuten.

1997-an *7* izeneko zazpigarren diska kaleratu zuten. Diska honetan, Platero y turen aldaketa musikala nabaria da. Urte honetan iada, taldeko partaideak beste proiektu batzuetan murgiltzen hasi ziren. Fitok adibidez, bere lehen diska grabatu zuten Fito & Fitipaldis taldearekin. Uoho berriz Extremoduro taldearekin kolaboratzen hasi zen.

2000. urtean beraien azken diska grabatu zuten (Correos) eta bira berri bati ekin zioten. Bira hau 2001-ean amaitu zen eta taldea desegin egin zen. Beraien azken kontzertua, 2001-eko Bilboko Aste Nagusian eman zuten Marea taldearekin batera.

Diskografia
-----------

- Voy a acabar borracho, LP, (1991), Welcome Records. 1996-an CD-an remasterizatua DRO-ren eskutik.

- Burrock'n'roll, LP eta CD, (1992), DRO. 1990-ko Maketaren berrargitarapena.

- Muy deficiente, LP eta CD, (1992), DRO.

- Vamos tirando, LP eta CD, (1993), DRO.

- Hay poco Rock & roll, LP eta CD, (1994), DRO.

- A pelo, en vivo, 2 CD, (1996), DRO.

- 7, CD, (1997), DRO.

- Correos, CD, (2000), DRO.

- Hay mucho Rock'n roll, Volumen I, CD, (2002) eta Volumen II, CD, (2005), DRO.

Ikus, gainera
-------------

	* Euskal Herriko musika garaikidea
	* Bilboaldeko musika taldeak
Kanpo Loturak
-------------

- **(Gaztelaniaz)** Platero y Túren web orria
Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	* **Wikimedia proiektuak**
	* Wd Datuak: Q263632
 |

	* Wd Datuak: Q263632
**Philippe Dreyfus** (Paris, 1925eko azaroaren 4a - Biarritz, 2018ko uztailaren 31) frantziar informatika aitzindaria izan zen.

1950ean Fisikan lizentziatura lortu ondoren, Harvard Unibertsitateko Informatikako Fakultateko irakasle bihurtu zen Mark I inoiz eraikitako lehen ordenagailu automatikoa erabiliz. 1958an Bol Informatika Guneko zuzendari izendatu zuten.

1962an Informatika termino berria sortu zen.

1965ean Europako PACeko enpresa anglo-frantziarreko zuzendari bihurtu zen, baita Frantziako eta Erresuma Batuko PACeko zuzendari ere. Frantziako eta Europako PAC eta Sogetirekin batu ziren, eta ondoren Gemini Inc (AEB) erosi zuten. 1975ean, Sogetiko presidenteorde bihurtu zen, gaur egun jarraitzen duen kargua.

Philippe Dreyfus ECSAko (Europako Informazio Zerbitzuen Elkartea) zuzendaritzako kidea zen, eta Syntec Informatique-ren sortzailea izan zen.

1962an programazio lengoaia kontzeptua asmatu eta definitu zuen eta 1990ean informatibitatearen kontzeptua (*informativité*) aurkeztu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2755388
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 76353905
* ISNI: 0000 0000 0064 4245
* BNF: 12149400q (data)

 |

* Wd Datuak: Q2755388
III. mendeko plater erromatarra.
**Platera** erabilera asko izan ditzakeen ontzia da baina batez ere jateko erabiltzen den baxerako elementu garrantzitsua. Denborarekin, bestetik, luxuzko objektuak bihurtu dira eta ohikoa da ere apaingarri gisa erabiltzea. Hitzak bi esanahi izan ditzake: ontziarena eta, metonimiaren ondorioz, barruan eskaintzen dena. Horrela, "lehenengo platera" ez da lehenengo ontzia, jateko lehenengo jakia baizik.

Baxerako platen motak
---------------------

Meissen zeramikako baxera osoa.
* *Plater zapalak*.
* *Plater sakonak*, zopak, kremak eta koilaraz jaten diren eilkagaiak jateko.
* *Azkenburuko platerak*, txikiagoak, azkenburuak jateko.
* *Kafe-platerak*, txikienak, kikarak gainean jartzeko.
* *Kontsome-platerak*, katiluen neurrikoak, azpian jartzeko.

Etiketa
-------

Mahaian plateak orden batean jarri behar dira:

* Azpian, platerazpikoak edo apaiantzekoak
* Gainean, plater zapalak
* Gainean, plater sakonak
* Ogiaren platea ezkerrean jartzen da, kopen zerrenda berean

Etiketak ere zera dio: ezin dira bi plater berdinak, adibidez bi platen sakonak, elkarrekin jarri eta plater sakonak ezin dira zuzenean mahai gainean ipini.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57216
* Commonscat Multimedia: Plates

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4184660-6
* LCCN: sh85103298
* AAT: 300042991

 |

* Wd Datuak: Q57216
* Commonscat Multimedia: Plates
**Holmes konderria** (ingelesez: *Holmes County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bonifay da. 2010eko zentsuaren arabera 19.927 biztanle zituen, Holmes kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Holmes konderriak 1.266,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 26,6 ura dira. Beste 1.240,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.927 pertsonetatik 18.166 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 444 dira. 1.140 beltzak edo afroamerikarrak. 143 amerikar natiboak ziren eta 27 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 83 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 362 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488879
* Commonscat Multimedia: Holmes County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137213162
* LCCN: n81023227
* **Lekuak**
* OSM: 1210750
* TGN: 2000272

 |

* Wd Datuak: Q488879
* Commonscat Multimedia: Holmes County, Florida
**Miho Nonaka** (japonieraz: 野中 生萌, *Nonaka Mihō*?, 1997ko maiatzaren 21a)
boulder eskalatzaile japoniarra da.

Aita eta arreba 9 urte zituela hasi ziren eskalatzen, eta 17 urterekin lehen munduko kopan hartu zuen parte. Munduko Bouldering Kopako zirkuituko eskalatzaile gazte arrakastatsuenetakoa da eta duela gutxi hasi da abiadura eta zailtasuneko probak egiten, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoak prestatzeko, non eskalatzaileek diziplina guztietan lehiatu behar ziren. 2018an, Boulderreko Munduko Kopa irabazi zuen urrezko domina bat eta zilarrezko sei domina lortuz denboraldi horretako zazpi ekitaldietan.

 Nonaka Boulderreko Munduko Kopan, Munich, 2015
2019an, Japoniako Eskalada Kopako hiru lehiaketa irabazi zituen: Bouldering Japan Cup, Speed Japan Cup eta Combined Japan Cup.

2020ko abenduan, Nonakak Tokyo 2020 Olinpiar Jokoetarako zuen sailkapena berretsi zuen IFSCren eta Japoniako Mendizaleen eta Kirol Eskaladaren Elkartearen arteko gatazkaren ondoren.

Kirol lorpenak
--------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Konbinatua |
| Munduko Txapelketa |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Paris (Frantzia Frantzia) | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Blokeak |

Sailkapenak
-----------

### Munduko Eskalada Kopa

| Diziplina | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zailtasuna | 42 | 55 | - | - | 46 | - |
| Boulderra | - | 5 | 3 | 2 | 4 | 1 |
| Abiadura | - | - | - | - | - | - |
| Konbinatua |  | 5 | - | - | 8 | - |

### Munduko Eskalada Txapelketa

| Diziplina | 2014 | 2016 | 2018 | 2019 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Zailtasuna | - | - | 16 | 26 |
| Boulderra | 15 | 2 | 5 | 5 |
| Abiadura | - | - | 25 | 25 |
| Konbinatua | - | - | 5 | 5 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Interview – Miho Nonaka» *MIKE BURNS* (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Miho Nonaka and Jernej Kruder win Bouldering World Cup 2018» *PlanetMountain.com* (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28009012
* Commonscat Multimedia: Miho Nonaka

---

 |

* Wd Datuak: Q28009012
* Commonscat Multimedia: Miho Nonaka
Greziar koloniak, gorriz doriarrak
**Hexapolis doriarra** Karia kostaldeko eta hemendik gertuko uharteetako hirien liga bat izan zen, sei hirik osatu zutena (Gnido eta Halikarnaso Karian, Kos uhartea eta Rodaseko hiru hiriak (Lindos, Ialisos eta Kamiros).

Konstituzio aristokratiko bat izan zuen, garai demokratiko edo oligarkikoetatik pasa zena Atenas edo Espartaren nagusitasunaren arabera, eta Kreta, Siria eta Egiptorekin izan zuen merkataritzaren ondorioz oparoa izan zen.

Ligaren erdigunea Gnidotik gertu zegoen, Triopi haitzean, Apolo Triopiren tenplua zegoen tokia zena. Han, urtero, jaialdi bat eta joko batzuk egiten ziren, eta Poseidon, Demeter, Persefone eta Hermes jainkoak ohoratzen ziren. Jokoen irabazleen sariak tenpluan jartzen ziren; Halikarnasok ohitura hau hautsi zuen eta sariak eraman zituen, eta azkenean liga utzi zuen, neurri batean joniarrenganako bere hurbiltasunagatik, hauen hizkuntza propiotzat hartuz. Orduan, liga hau Pentapolis doriarra izatera pasa zen.

Pentapolis doriarra gainbehera hasi zen K.a. 226ko lurrikararen ondoren, eta erromatar domeinuarekin desagertu zen K.a. 164an.

Ikus, gainera
-------------

* Dorida (Asia Txikia)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1233764

 |

* Wd Datuak: Q1233764
***Hot dog*** (euskaraz *txakur beroa*) Ameriketako Estatu Batuetan egosita eta ogitarteko batean sartuta jan ohi den hestebetea da. Sarritan ziapea, ketchupa, tipula edo maionesa gehitu ohi zaizkio.

XX. mendearen hasieratik mundu osoan zehar eta oso bereziki AEBetan hedatu den jakia da, herrialde honetan edozein kale izkinetan topatu ahal litekeelarik. Usadioz, estatubatuar kultura herrikoia eta kale saltzaileekin ohi den estatubatuar jakia herrikoia da.

Historia
--------

Jatorria Europako erdialdeko herrialdeetan omen du. Dirudienez, alemaniar emigranteek AEBetara heurekin eraman eta berehala kale jakia bilakatu zen. XIX. mendearen lehenbiziko hamarkadan europar harakinei esker asko hedatu zen. Dirudienez, 1867an New York hiriko Coney Island eremuan kalez-kale gurditxo batekin hot dogak saltzen hasi zen lehenbiziko saltzailea Charles Feltman alemaniar harakina izan zen.

Iruditegia
----------

* Txakur bero bat umorezko irudikapena.*Txakur bero* bat umorezko irudikapena.
* Ohiko New York hiriko gurditxodun hot dog estatubatuar kale saltzailea.Ohiko New York hiriko gurditxodun hot dog estatubatuar kale saltzailea.
* Hot dog bat.Hot dog bat.

Kanpo estekak
-------------

* Hot Dog eta Saltxitxa Kontseilu Nazionala webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181055
* Commonscat Multimedia: Hot dogs

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7703875-7
* LCCN: sh85051576

 |

* Wd Datuak: Q181055
* Commonscat Multimedia: Hot dogs
**Hot Springs konderria** (ingelesez: *Hot Springs County*) Wyomingko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Thermopolis da. 2010eko zentsuaren arabera 4.812 biztanle zituen, Hot Springs kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hot Springs konderriak 5.196,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,01 ura dira. Beste 5.190,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.812 pertsonetatik 4.655 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 105 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114123
* Commonscat Multimedia: Hot Springs County, Wyoming

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124330628
* ISNI: 0000 0004 0431 2095
* LCCN: n80049988
* **Lekuak**
* OSM: 288536
* TGN: 2002373

 |

* Wd Datuak: Q114123
* Commonscat Multimedia: Hot Springs County, Wyoming
**Pleroma** edo **Pleorama FE** (Plérôme-ri egiten dio erreferentzia, antzinako grekerazko *πλexplorossμα* (euskaraz: osotasun, betetasun; **(Frantsesez)** *plénitude*, **(Gaztelaniaz)** *plenitud*), 2017an sortutako sare sozial eta mikroblog-software librea da, eta batzuen ustez Mastodon bezain aske edo askeagoa, banatuagoa eta arinagoa izan daiteke. Mastodon bezala, Fedibertsoan federatua dabil, ActivityPub protokoloaren bidez. Batzuen ustez Pleroma Twitterren klon libre bat da. Beraz, eztabaida-hari berean truka daitezke bi motorren instantziak, hala nola Peertube, Funkwhale, Pixelfed, GNU soziala, Mobilizon, eta abar.

**Pleroma**k aukera ematen du sarrera gordinak sortzeko, HTML, BBCode eta Markdown, 5.000 karaktere onartzen ditu lehenetsitako aukera gisa, baina instantzien bidez doi daitezkeenak. 2020ko abuztuaren 28an argitaratutako 2.1.0 bertsiotik aurrera, argitaratu baino lehenago aurreikus daiteke.

Pleroma-ren Backend edo sakoneko kodea *Elixir* programazio lengoaiarekin garatzen da, *Phoenix* euskarriarekin, eta PostgreSQL datu-basea erabiltzen du.

**Pleorama FE**ren interfazea JavaScript-en dago eraikia, Vue.js-rekin idatzita.

**Mastodon FE** interfaze alternatiboa, Pleromarekin batera ematen dena, *glitch-soc* modalitatean oinarritzen da, bera baita Mastodon interfaze ofizialetik eratorria.

Pleroma Mastodon eta Lemmyrekin federatu daiteke eta Fedibertsoko gune nagusietako bat bihurtu daiteke etorkizunean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)**  *Pleroma : L'alternative à Mastodon.* .
2. ↑   Bosch, Emile.  (2021-11-18). *Awesome Fediverse 🛰✨😎.*  (Noiz kontsultatua: 2021-11-19).
3. ↑    *v2.1.0.* .
4. 1 2    *Plerome.* .
5. ↑   **(Ingelesez)** «Search - pleroma - Lemmy.eus» *lemmy.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-11-19).

Ikus, gainera
-------------

* Fedibertso.
* Lemmy.
* Mastodon.

Kanpo estekak
-------------

* Pleroma.social - Gune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60691066
* Commonscat Multimedia: Pleroma (social network)

---

 |

* Wd Datuak: Q60691066
* Commonscat Multimedia: Pleroma (social network)
Kimika organikoan, **peroxido organiko** peroxido talde funtzionala (R–O–O–R' ) duten konposatuei esaten zaie. R'-a hidrogenoa bada, konposatuei hidroperoxido esaten zaie.

Peroxido organikoen egitura
Peroxidoen O–O lotura erraz hausten da, eta RO· formako erradikal askeak sortzen dira (puntuak parekatu gabeko elektroi bat adierazten du). Beraz, peroxido organikoak oso erabilgarriak dira hasarazle gisa erradikal-polimerizazioetan, erretxina akrilikoak sintetizatzeko etsenplurako. Peroxido organikoak, bere kide ez-organikoak bezala, agente zuritzaile indartsuak dira maiz.

Sintesia
--------

Dialkil peroxidoak, adibidez dikumil peroxidoa, sintetizatzeko alkenoak hidrogeno peroxidoz tratatzen dira edo hidroperoxidoen alkilazioa eragiten da.

Diazil peroxidoak azido-kloruroak edo anhidrido azidoak hidrogeno peroxidoz tratatuz prestatzen dira.

Dikumil peroxidoa
{\displaystyle {\ce {H2O2 + 2 RCOCl -> (RCO2)2 + 2 HCl}}}

{\displaystyle {\ce {H2O2 + (RCO)2O -> (RCO2)2 + H2O}}}

Segurtasuna
-----------

Peroxido organikoak oxidatzaile sendoak dira eta erraz erreakzionatzen dute larruazalarekin, kotoiarekin eta egur-pastarekin. Peroxidoak hotzean eta ontzi opakoetan biltegiratzen dira beroak eta argiak beren berezko erreakzioak azeleratzen baitituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Uhl, Agnes; Bitzer, Mario; Wolf, Hanno; Hermann, Dominik; Gutewort, Sven; Völkl, Matthias; Nagl, Iris.  (2018-02-01). «Peroxy Compounds, Organic» *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry* (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): 1–45. doi:10.1002/14356007.a19\_199.pub2. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2023-04-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q253817
* Commonscat Multimedia: Organic peroxides

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4172773-3
* NKC: ph309634
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 25702

 |

* Wd Datuak: Q253817
* Commonscat Multimedia: Organic peroxides
**Perovskita egitura** zenbait materialek duten egitura mota bat da, kaltzio titanio oxidoak (CaTiO3) duenaren parekoa dena. Bere formula orokorra XIIA2+VIB4+X2−3 da, oxigenoa aurpegien erdian izanik. Perovskiten izendapena izen bera duen mineraletik dator. Mineral hori Ural mendietan aurkitu zuen lehen adiz Gustav Rose ikertzaileak, 1839an, eta Lev Perovski errusiar mineralogoaren ohorez eman zion izena.

Ezaugarriak
-----------

Perovskitek, beren egiturarengatik ezohiko propietateak dituztenez, interes handiko materialak dira. Gaur egungo garapen teknologikorako eta etorkizuneko eskaera sozialak asetzeko ikerkuntzan perovskitazko materialak interes eta aplikazio asko dituzte: laserretan, elektrodo katalitikoetan, eguzki zeluletan eta memoriazko gailuetan (ordenagailuetan) erabiltzen hasi dira.

Perovskiten ABO3 estruktura ezkerrean A katioia gelaxkan zentratua eta eskubian B katioia gelaxkan zentratua.
Perovskitek ABO3 egitura dute non A eta B metalak diren eta O oxigenoa den. Oxigenoa duten perovskitak oso ohikoak izan arren fluorrezko (KNiF3) eta metalezko perovskitak ere badaude. Normalean A bolumen handiko katioi bat izaten da eta B tamaina txikiagoko katioia. Kristaletan polarizazio egonkor bat aurkitzen da, dipoloak daude kristal barnean. Honek material ferroelektrikoak (eremu elektriko baten menpe ioiak mugitzea, fenomeno itzulgarria eremu magnetikoa kentzean) eta piezoelektrikoak (efektu bera eremu magnetiko baten menpe jarri ordez presiopean jarriz) izatea eragiten du. Ondorioz energia mekanikoa energia elektrikoan bilakatzen dute eta alderantziz. Horregatik aplikazio asko dituzte: mikrofonoetan, itsaspeko sonarretan, bibrazio sentsoreetan, ultrasoinuen transduktoreetan, bozgorailuetan, etab.

KNiF3 perovskita kubiko primitiboa eta KCuF3 perovskita tetragonal primitiboa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  F.Lindberg "Studies of Oxygen Deficient Complex Cobaltates with Perovskite Related Structures." Doctoral thesis in Structural Chemistry, Stockholm (2006) Pág: 6.
2. ↑  E. Gutiérrez Ríos, "Química Inorgánica", Reverté (2a ed. Rev.) (1988). Pág: 738.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3036449
* Commonscat Multimedia: Perovskite

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4275319-3

 |

* Wd Datuak: Q3036449
* Commonscat Multimedia: Perovskite
**Miguel Arteche Salinas** (Miguel Salinas Arteche jaioa; Nueva Imperial, 1926ko ekainaren 4a - Santiago, 2012ko uztailaren 22a ) idazle txiletarra izan zen, *1950eko literatura belaunaldikoa*, eta bereziki poesian nabarmendu zen. Txileko Literaturako Sari Nazionala jaso zuen 1996an.

Biografia
---------

Luis Osvaldo Salinas Adrián eta Isabel Arteche Bahílloren semea, bere haurtzaroa "aitaren heriotza goiztiarra eta Gonzalo Arteche Bahíllo osaba apaizaren marka ezabaezina izan zen. Osabak liburutegi garrantzitsu baten jabea zen, non Miguel gazteak bere lehen irakurketa poetikoak hasi zituen. argi eta garbi Espainiako Urrezko Mendeko literaturak eta, geroago, "27ko belaunaldiko poesiak" eraginda. 

Los Ángeles Liceoan ikasi zuen eta geroago Santiago Institutu Nazionalean. Zuzenbidean hasi zen Txileko Unibertsitatean (1945-1946), baina bertan behera utzi eta gero beka batekin Madrilgo Unibertsitatera joan zen Espainiako literatura ikasteko (1951-1953).

Miguel Arteche eta ez Miguel Salinas izenarekin izenpetzen zuen idazleak bere abizenak alderantzikatzea legeztatu zuen 1972an.

Arteche idazketa irakaslea izan zen Txileko Unibertsitate Katolikoko Kazetaritza Eskolan (1983-1993) eta Liburutegi, Artxibo eta Museoen Zuzendaritzako zuzendariordea 1990 eta 1991 artean.

1996an Txileko Literaturako Sari Nazionala eman zioten.

*2002an Jardín de relojes* liburua argitaratu ondoren, Artechek literaturatik alde egin zuen. 

Azken urteetan zehar arteritis tenporala izan zuen. Ximena Cortés emaztearekin bizi zen La Reinan. 86 urterekin hil zen arnas gutxiegitasunaren ondorioz;  Santiagoko hilerri nagusian lurperatu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Biografía escrita por Andrés Morales para el libro de Arteche *Poesía y prosa* (2000), que prologó; acceso 05.01.2012
2. ↑  Javier Garccía. *Miguel Arteche y su retiro de la literatura: 'Con lo que escribí basta y sobra'*[*Betiko hautsitako esteka*],  *La Tercera*, 21.07.2012; acceso 23.07.2012
3. ↑  Sebastián Cerda. *A los 86 años muere Miguel Arteche, Premio Nacional de Literatura 1996*, *El Mercurio* digital, 22.07.2012; acceso 23.07.2012

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q514342
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 24643240
* ISNI: 0000 0000 6644 7455
* BNE: XX1197764
* BNF: 12174873f (data)
* CANTIC: a12276510
* GND: 104797990X
* LCCN: n50001600
* SNAC: w60w1c89
* SUDOC: 030305284
* ICCU: PUVV234641
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 10729
* Dialnet: 188170

 |

* Wd Datuak: Q514342
**Mills konderria** (ingelesez: *Mills County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Goldthwaite da. 2010eko zentsuaren arabera 4.936 biztanle zituen, Mills kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mills konderriak 1.941,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,9 ura dira. Beste 1.937,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,54 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.936 pertsonetatik 4.842 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 818 dira. 26 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 42 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156463
* Commonscat Multimedia: Mills County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140727801
* LCCN: n81058980
* NARA: 10040136
* **Lekuak**
* OSM: 1836941
* TGN: 2002042

 |

* Wd Datuak: Q156463
* Commonscat Multimedia: Mills County, Texas
| Biten multiploak |
| --- |
| SI aurrizkia | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobit (Kb) | 103 | 210 | kibibit (Kib) | 210 |
| megabit (Mb) | 106 | 220 | mebibit (Mib) | 220 |
| gigabit (Gb) | 109 | 230 | gibibit (Gib) | 230 |
| terabit (Tb) | 1012 | 240 | tebibit (Tib) | 240 |
| petabit (Pb) | 1015 | 250 | pebibit (Pib) | 250 |
| exabit (Eb) | 1018 | 260 | exbibit (Eib) | 260 |
| zettabit (Zb) | 1021 | 270 | zebibit (Zib) | 270 |
| yottabit (Yb) | 1024 | 280 | yobibit (Yib) | 280 |

**Megabit** edo (**Mb**) bat 1.000.000 (106) biteko balioa duen informazio unitatea da. Kasu gehienetan, ordea, Megabyte-rekin (MB), hau da 220 bit-ekin nahasten da. **Mb** laburdura du.

  

Sistema metrikoan '''k''' edo '''kilo''' beti da letra xehean. Aldiz kilobyte (KB) eta megabyte (MB) informatikako estandarrean bilakatu dira eta letra larriarekin adierazten da.

Mb eta MB edo KB eta Kb ez dira berdinak
----------------------------------------

Mb-k megabit (1.000.000 bit) adierazten du eta MB-k megabyte (1.048.576 byte). Halaber, ez da nahastu behar Mb/s edo Megabit segundoko MB/s edo Megabyte segundoko-rekin. Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.

Ikus, gainera
-------------

* Mebibit
* Megabyte

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3332814

 |

* Wd Datuak: Q3332814
**Polyphaga** kakalardoen barruko talderik anitz eta handiena da. Grezieratik dator izena: *poly-*, asko, eta *phagein*, jatea, han da, "gauza asko jaten dutenak" bezala itzul daiteke. Polyphagaren barruan 144 familia daude, 16 goifamilietan sailkatuak. Espezializazio barietate handia dute, eta eremu askotarako adaptazioa izan dute. 300.000 espezie ezberdin deskribatuta daude, hau da, deskribatu diren kakalardo guztien %90a hemen barruan sailkatuta daude.

Polyphagaren ezaugarri garrantzitsuena euren hankaren artikulazioak ez dituela lehenengo eta bigarren plaka abdonimal/bentralak banatzen. Josketa notopleuralik ez dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q147877
* Commonscat Multimedia: Polyphaga
* Wikispecies Espezieak: Polyphaga (Coleoptera)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph201863
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Polyphaga
* EOL: 46837289
* Fauna Europaea: 11014
* ITIS: 112747
* NCBI: 41084
* Paleobiology Database: 69199

 |

* Wd Datuak: Q147877
* Commonscat Multimedia: Polyphaga
* Wikispecies Espezieak: Polyphaga (Coleoptera)