recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**San Migel eliza** Txulapain ibarreko Markalain kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

XIII. mendeko lehen urteetan harriz egindako eraikina da, gotikorako trantsizio-estiloaren arabera. Geroago, elementu berriak gehitu zitzaizkion bere arkitekturari, eta duela gutxi zaharberritze lanak egin dizkiote. Habearte bakarra du, ataletan banatua, burualdea burualde zuzenekoa eta kanpandorrea oinaldean. Sakristia burualdearen atzeko aldeari atxikita dago, eta presbiterioaren ezkerraldetik sartzen da. Sarrera epistolaren aldetik egiten da, arku zorrotzeko atea eta arkibolta lauak dituena, kanpoko arkua edo babeslekuak izan ezik, horiek xake-motiboekin apaintzen baitira, inposta bezala. Gainera, lehen bi arkiboltei dagozkien giltzarriek ilargiaren izar bat eta krismoi bat dituzte erliebean, hurrenez hurren. Erdiko pilarearen gainean arku zorrotzak dituen harrizko arkupeak babesten du atea. Kubierta-sistema kanoi zorrotzeko gangaz egina da, esparru osorako mentsuletan bermatzen diren parpain-arkuen gainean. Kapera txiki bat dago ebanjelioaren aldean irekita, eta kanoi-ganga irekitzen du berriro. Habeartearen oinaldean dagoen goi-koruak zurezko balaustrada bat du, izaera geometrikoa eta estilo herrikoia duten tailekin apaindua. Erretaula nagusia garrantzitsua da, estilo erromanistakoa, 1608an Joan Gazteluzar eskultorearen tailerrari egotz dakiokeena.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | MARKALAIN.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-31).

Ikus, gainera
-------------

* Markalain
* Txulapain

Kanpo estekak
-------------
**Alphonse Pierre Nudant** (1861eko Abenduak 15a - 1952ko Urtarrilak 17) Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen dibisio-jenerala izan zen.

Bizitza
-------

Serrigny-n jaio zen, Côte d'Or-en. 1883an *École Polytechniquen* sartu zen, bi urtez artileriazko 5. Erregimenduaren parte izan ostean. 

1894. urtean kapitaina mailara promozionatu zuten. 1898an frantziar Estatu Nagusiaren parte bihurtu zen, 83 lehiakideren artean lehena izan eta gero. 1905ean eskuadroi-buru bihurtu zen. Bi urte geroago, irakasle laguntzaile bihurtu zen Goi Mailako Gerra Eskolan, non Estatu Nagusiko klasea ematen zuen. 1911n, eskoñan zegoen bitartean, teniente kargua eman zioten.

Koronel izendatu zuten 1914ko ekainean, gerraren bezperan, eta 1914ko abuztuaren 2an IV. Armadaren Estatu Nagusiaren burua bihurtu zen, de Langle de Cary jeneralaren azpian. Irailak 12an behin-behineko brigadier izendatzen dute eta 1915eko azaroaren 25ean berretsi zuten. 70. infanteria dibisioa zuzendu zuen, gero 33. eta 34. armada-gorputzak, eta 1917ko ekainaren 26an dibisio-jeneral mailara promozionatu zuten (hirugarren izarra), agintean 1919ko martxoaren 27ra arte mantenduz. Orduan 7. Armada Taldearen buru jarri zen 1923an erretiratu zenera arte. Sommeko guduan parte hartu zuen 33. armada-gorputzaren parte zen bitartean.

1919an, Spako Aliatuen arteko Armistizio Batzordeko burua izan zen, eta bertan, Paul Desgées du Lovenekin batera, "autoritatea eta bereizketa" zuzendu zituen.

1920ko uztailaren 10ean Ohorezko Legioko Ofizial Nagusi izendatu zuten eta urte berean *Army Distinguished Service* domina jaso zuen.

  

Soldadu erretiro osoa Saint-Jacuten eman zuen eta han hil zen, 1952ko urtarrilaren 17an, "Margarita" landetxean.

Ohoreak
-------

Nudant jenerala Spa Interaliatuen Batzordeko lehendakari izendatzeko erabakia hartu ondoren, Foch mariskalak hauxe adierazi zuen:

> Nudant gaixoa saltsa guztietan sartu dut, eta saltsa guztietan emaitza onak lortu ditu!
> 
> 

  

Alemaniarren azken ofentsiban Nudantek erakutsitakl balentriaz harro, René de Moustier markesak, bere agindupeko ofizialak, hauxe adierazi zuen

:

> Momentu hartan [ofentsiban] Pariserako bidea soilik Nudanten biboteek babesten zuten.
> 
>

Idatziak
--------

* "À Spa, l'armistice 1918-1919". *Revue de France-n* argitaratua, 1925ko apirila-1826ko urtarrila

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   .
4. ↑
5. ↑    ISBN 978-1526725493..
6. ↑
7. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1533929
* Commonscat Multimedia: Alphonse Nudant / Q1533929

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 23336402
* ISNI: 0000000022593725
* BNF: 10682741v (data)
* GND: 133670392
* SUDOC: 136922759
* Léonore: 19800035/34/4386

 |

* Wd Datuak: Q1533929
* Commonscat Multimedia: Alphonse Nudant / Q1533929
**The Jesus and Mary Chain** 1984an Glasgowen (Eskozia) sortutako rock musika taldea da. Reid anaiek, Jimek eta Williamek, osatu dute taldearen ardatza, eta euren ibilbide emankorrean album, single eta EP nahikotxo eman dituzte argitara. Bi aro bereizi ditzakegu langintza horretan: sortu eta 1999ra doana batetik (urte horretan desegin egin zen talde eskoziarra), eta 2007tik aurrera datorrena, berriro bildu, jo eta grabatzeari ekin diotenetikoa.

Aurreneko urteak
----------------

Hasierako taldea Jim eta William Reid anaiek osatutako bikoteak itxuratu zuen, kantak konposatzen hasiak Douglas Hart baxu-jotzailea inguratu zitzaienerako. 1984ko urrian taldeak estraineko singlea grabatu zuen: *Upside Down* (*Creation Records*). Doinuak, egiturak eta testuak (*"Inside I feel so bad/So low I feel so sad/Feels like I'm going mad/Best friend I've ever had."*) 1960ko hamarkadako pop musika dakarte gogora, Brill Building edo Phil Spector esate baterako; baina kantari ezarritako trataera post-punkak -bateriarenak eta gitarrarenak- bestelako bihurtzen dute ekoizpena. Erresuma Batuko kritikoek bikaintzat jo zuten estrenaildi hura.

Osperako bidean
---------------

The Jesus and Mary Chain taldea *indie* delako musikaren jarraitzaileen arreta bere egiten hasi zen. Audientzia txikien aitzinean jotzen bazuten ere, euren jarrera agertokian bitxia zen; entzulei bizkar emanda agertzen ziren askotan edota ez zieten inongo kasurik egiten haiengana bildutakoei. Emanaldia bukatu orduko sarri musika-ekipoa zakarretara botatzen zuten, zaleen harridura tartean. Taldearen managerrak, Alan McGeek, halako portaerak nahita eta berariaz baliatu zituen prentsan eta hedabideetan nolabaiteko oihartzuna izateko; eta lortu, lortu egin zuen aurreikusitako efektu hori.

Estudio lanak
-------------

* *Psychocandy* (1985)
* *Darklands* (1987)
* *Automatic* (1989)
* *Honey's Dead* (1992)
* *Stoned & Dethroned* (1994)
* *Munki* (1998)
* *Damage and Joy* (2017)
* *Glasgow Eyes* (2024)

Bildumak
--------

* *Barbed Wire Kisses* (1988)
* *The Sound of Speed* (1993)
* *Hate Rock 'N' Roll* (1995)
* *The Complete John Peel Sessions* (2000)
* *21 Singles* (2002)
* *BBC - Live in Concert* (2003)

Film hauetako soinu-bandetan agertu dira
----------------------------------------

* *The Crow*
* *Earth Girls are Easy*
* *Encino Man*
* *Freejack*
* *Lost in Translation*
* *Love and a .45*
* *Modern Girls*
* *Pet Sematary II*
* *Some Kind of Wonderful*
* *The Doom Generation*

Kanpo estekak
-------------

* Taldearen webgunea (offline)
* Diskografia Discogs.com webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1126301
* Commonscat Multimedia: The Jesus and Mary Chain

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146725697
* ISNI: 0000000121796341
* BNF: 13904226b (data)
* GND: 5271770-7
* LCCN: n92029393
* NKC: xx0028519
* SUDOC: 15747464X
* BIBSYS: 8051282
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: the-jesus-and-mary-chain

 |

* Wd Datuak: Q1126301
* Commonscat Multimedia: The Jesus and Mary Chain
**Julia Bea Soto** (Sesma, Nafarroa Garaia, 1912ko urtarrilaren 28a- Burlata, Nafarroa Garaia, 1989eko urriaren 13a) emakume ekintzailea izan zen, Alderdi Komunistako kidea.

Bizitza
-------

Errepublika garaian Iruñeko Gazteria Sozialistan afiliatu zen. Nafarroako UGTren II. Kongresuan, 1933ko otsailean, batzorde exekutiboko kide hautatu zuten Artxibo eta Estatistikaren arduradun gisa. 1933ko azaroaren 19ko legegintza-hauteskundeetako kanpainan aktiboki parte hartu zuen.

1935eko otsailean, Iruñean bizi zela, Alderdi Komunistari atxiki zitzaion eta Bulegoetako Langileen Batasunaren Sindikatuan sartu zen. Eraildako eta derrigorrean erreklutatutako nebak izan zituen. 1936ko Espainiako Gerran Zibilean idazkari eta daktilografoa izan zen Dolores Ibarrurik Madrilen zuen bulegoan.

Alemaniako brigadista batekin ezkondu zen eta, alde egiteko aukera izan bazuen ere, Alacanteko portuan geratu zen, haurdun. Leku horretan atxilotu zuten. Hainbat atxiloketa jasan ondoren, 30 urteko kartzela zigorra eskatu zuten berarentzat, eta 15 urtekoa ezarri zioten. Azkenean, zortzi urte egin zituen Ventas, Zornotza eta Segoviako kartzeletan.

Espetxetik atera zenetik, Beak bere jarduera politikoarekin jarraitu zuen, eta, azkenean, Frantziara jo zuen, Landetara eta 8 urtez bizi izan zen bertan. Ondoren, Marcelino Iriarte Martínezekin ezkondu eta Paris ingurura joan ziren bizitzera. Han, espainiarren erakunde bat eratu zuen, non frankismoaren aurkako alderdi politiko guztiak ordezkatuta zeuden. Bizitza osoan Frantzian bizitzen jarraitu zuen, eta 1989ko urriaren 13an hil zen, Burlatan, bere ahizpa Mariari egindako bisitan.

Aitortzak
---------

* 2024an Iruñeko Udalak erabaki zuen Frankismoak errepresaliatutako 10 emakumeren izena jartzea Hego Txantreako kale eta plazei: Julia Bea Soto, Julia Fernández Zabaleta, Dora Serrano Serrano, Aurora Gómez Urrutia, Mª Luisa Elío Bernal, Josefina Guerendiain Caro, Nemesia Baztán Turrau, Ramona Zapatero Zapatel, Matilde Huici Navaz eta Mª Carmen Húder Carlosena.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    *Julia Bea Soto.* .
2. ↑    *Julia Bea Soto.* .
3. ↑   «Bea Soto, Julia» *Fundación Pablo Iglesias* 2012-02-01 (Noiz kontsultatua: 2024-02-28).
4. ↑   «Julia Bea Soto» *www.abertzalekomunista.net* (Noiz kontsultatua: 2024-02-28).
5. ↑   Salvo, Mariví.  (2024-02-19). «10 mujeres represaliadas por el franquismo darán nombre a calles y plazas de Txantrea Sur» *Diario de Noticias de Navarra* (Noiz kontsultatua: 2024-02-28).
6. ↑   SL, TAI GABE DIGITALA.  (2024-02-19). «Diez represaliadas por el franquismo nombrarán calles en la Txantrea» *naiz:* (Noiz kontsultatua: 2024-02-28).
7. ↑   Press, Europa.  (2022-04-06). «EH Bildu, PSN y Geroa Bai proponen dedicar ocho calles de Pamplona a mujeres represaliadas por el Franquismo» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2024-02-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q124690408

 |

* Wd Datuak: Q124690408
Izotz Aro Txikiaren sakonera ikerketen arabera aldatzen da.
**Izotz Aro Txikia** (IAT) izotz denboraldi bat izan zen, Erdi Aroko Beroaldia deituriko sasoi bero baten ostean gertatu zena. Ez zen benetako izotz aro bat izan, baina izen horrekin sartu zuen literatura zientifikoan François E. Matthesek, 1939an. Klimatologoak eta historialariak ez dira ados jartzen denboraldi hori noiz hasi eta noiz bukatu zen, tokian tokiko kondizioen arabera data aldakorrak baitira. Batzuen ustez XVI. mendetik eta XIX. mendera iraun zuen; beste batzuen ustez, 1300 ingurutik 1850 ingururaino. Urte hauek dira behe tenperatura nabarmenak ageri dituztenak: 1650, 1770 eta 1850. Haien artean beroaldiak gertatu ziren.

Era berean, zientzialari askok uste dute IAT fenomenoa Ipar Hemisferioan baino ez zela gertatu.

Quereda Salak, adibidez, Ebro ibaia 7 aldiz izoztu zela 1505. urtetik eta 1789. urtera dio. Gainera, 1788 eta 1789. urteetan ibaiak 15 egun pasa zituen izoztuta.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190530
* Commonscat Multimedia: Little Ice Age / Q190530

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4743707-8
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 007799
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q190530
* Commonscat Multimedia: Little Ice Age / Q190530
*Psilocybe crobula*

Sinonimoa: *Deconica crobula*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1,7 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, ganbila, gero pixka bat zabalduagoa, arrexka kolorekoa, ertz ia leunarekin, soberako ezkata zuriz apaindua.

**Orriak:** Estu, ez oso zabalak, hankari itsatsiak, grisaxkak, gero beltzaxkak, zurixka koloreko ertzarekin.

**Hanka:** Tubularra, nahiko luzea, arrexka kolorekoa, batzuetan berdexka koloreko tonuekin behealdean.

**Haragia:** Hutsala, usaingabea.

**Etimologia:** *Psilocybe* hitza, grekozko bi hitzetatik dator: biluzik, esan nahi duen "psilos" hitzetik eta burua, esan nahi duen "kūbe" hitzetik. Pileotik askatzen den azal meheari egiten dio erreferentzia. *Crobula* epitetoa ere grekotik dator, zaldi-ilea, esan nahi duen "krobylos" hitzetik. Kapelaren apaindurengatik.

Jangarritasuna
--------------

Susmagarria, *Psilocybe* guztiak bezala.

### Nahasketa arriskua

Nahiko erraza identifikatzeko, kapelako kolore bereizgarria dela eta

Sasoia eta lekua
----------------

Udaberritik udazkenera. Basoetako belarretan edo adarren hondakinetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 254 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 107 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
**Aleksandr Gelyevich Dugin** (errusieraz: Александр Гельевич Дугин; Mosku, 1962ko urtarrilaren 7a) filosofo, analista eta estratega politiko errusiarra da, eta bere ideia politikoak faxistatzat jo izan dira. Hala ere, bera beste muturrean kokatuko litzateke, komunista gisa, alderdi neoboltxebike baten sortzaile gisa. Gaur egun, eurasianismoaren lider eta defendatzaile nabarmenena da. 2022aren abuztuaren 20an haren alaba, Daria Dugina, atentatu batean hil zuten; aita gertu zegoen eta zalantzak izan ziren erasoaren helburua zein zen argitzeko.

Batzuen ustez Kremlinekin eta Errusiako armadarekin lotura estua du, baina hori ere zalantzan jarri da eta eragin mugatua duen figura marjinal gisa deskribatu da ere bai. Gennadiy Seleznyov Estatuko Dumako presidentearen eta baita Sergei Naryshkin, Errusia Batua alderdiaren buru nabarmenaren aholkularia izan zen. Dugin Boltxebike Alderdi Nazionalaren, Fronte Nazional Boltxebikearen eta Eurasia Alderdiaren antolatzaile nagusia izan zen. Hogeita hamar liburu baino gehiago idatzi ditu, horien artean *Geopolitikaren oinarriak* (1997) eta *Laugarren teoria politikoa* (2009).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Shekhovtsov, Anton (2008). «The Palingenetic Thrust of Russian Neo-Eurasianism: Ideas of Rebirth in Aleksandr Dugin's Worldview». Totalitarian Movements and Political Religions 9 (4): 491-506. S2CID 144301027. doi:10.1080/14690760802436142.
2. ↑  Dawid Madejski (2009). «Mongolian Prince's kiss. Aleksander Dugin's Eurasian Imperium of Russia». *Geopolityka* 1 (2): 87-100.
3. ↑   Shaun Walker (2014ko martxoaren 23a). «Ukraine and Crimea: what is Putin thinking?». *The Guardian*.

Ikus, gainera
-------------

* Eurasianismo
* Globalizazioaren aurkako mugimendu
* Paneslavismo
* Estatismo

Kanpo estekak
-------------
**Bilbo Hiria Irratia** katea (96.0 FM) Bilbo Handian eta euskaraz emititzen duen garrantzitsuena da. Euren hitzetan *"irrati urbanoa, irekia, kosmopolita eta euskalduna"* dira. "Zenbat Gara" elkarteak sortu zuen 1997an, eta Abandoko San Bizente kaleko bulegoetatik emititzen dute. Mieltxo Monfort izan zuen esatari eta bultzatzaile nagusi, 2016an hil zen arte. Baita 2015ean zendutako Jabi Lauzirika "Apolo" ere.

TOKIKOM tokiko hedabideen bateraguneko kidea da. Euskal Herriko irrati libre eta komunitarioak biltzen dituen Arrosa sarea elkarlan ekimenean ere esku hartzen du.

2006ko martxoan aurkeztu zuen bilbohiria.com webgunea, bertan zuzeneko emisioa eskaintzeaz gain, iragandako saioak podcast eran nahierara eskaintzen hasi zen bertan, hori egiten zuen Euskal Herriko lehenengo emisora izanik. 2014ko uztailean aurkeztu zuen bere webgune berria bilbohiria.com bilbohiria.eus bihurtuta, smartphoneetarako egokitutako itxura berriarekin baina 2006tik argitaratutako saio guztien gordailua mantenduta.

10. urteurrena
--------------

2007ko maiatzaren 23an "The Dubliners" talde irlandarrak jo zuen Kafe Antzokian irratiaren 10. urteurreneko jaian.

Ikus, gainera
-------------

* Euskarazko irrati kateak

Kanpo estekak
-------------

* Bilbo Hiria Irratiaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255211

 |

* Wd Datuak: Q12255211
**Isabel de Naverán** (Getxo, Bizkaia, 1976) ikertzailea, irakaslea, editorea eta komisarioa da.

Biografia
---------

Artean doktorea da UPV/EHUn, eta Artes ikerketa-taldeko kidea Madrilen. Artea, koreografia garaikidea eta performancea lotzen dituen bidegurutzean ikertzen ari da, kuratoretzako, edizioko eta idazketako proiektuetan. Ikertzaile AZ-kide gisa, *La ola en la mente* proiektua garatu du, idazketa somatikoan oinarritua, entzuteko eta kuratoretzako modu gisa.

2010ean, Leire Vergara, Miren Jaio eta Beatriz Caviarekin batera ‘Bulegoa z/b’ sortu zuen, eta proiektu horri lotuta egon zen 2018ra arte. 2017az geroztik, Madrilgo Reina Sofía Museoko zuzeneko arteen kuratoretzaz arduratzen da. *Elipsiak* dantza-zikloaren komisarioa izan zen Bilboko Azkuna Zentroan (2016-2018), eta 2019an, Julia Morandeirarekin batera, *Un lugar en el que poder hundirse en Getxo* lana. 2020-2021 bitartean, honen komisarioa da: *Irudia Aztertzeko XXVI*. Jardunaldiak: *Por qué cuerpos, Para qué historias*, Dos de Mayo Arte Zentroa, Móstoles, Madril. Denborari buruzko kezka dago bere ikerketetan, hasi koreografia hedatuan denbora zinematografikoa ekoizteari buruzko doktorego- tesitik (2010) eta gorputz transmisioan eta denbora historikoaren kontzeptua praktika iragankor eta iheslarietatik berrikusten dituzten egungo proiektuetaraino. 2016. urtean, *Envoltura, historia eta sinkopea* proiektua garatzen hasi zen.

Proiektuak
----------

* *La ola en la mente*.
* *Envoltura, historia eta sinkopea.*

Argitalpenak
------------

* *Hacer Historia. Reflexiones desde la práctica de la danza* (2010) y
* *Lecturas sobre danza y coreografía* (Amparo Écijarekin, 2013)
* *Envoltura, historia y síncope.*(Caniche, 2021)

* *Ritual de duelo.*(Consonni, 2022)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Isabel de Naverán» *Azkuna Zentroa* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
2. ↑   «Isabel de Naverán | La Porta BCN» *laportabcn.com* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
3. ↑   «Isabel de Naverán | Tabakalera» *www.tabakalera.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
4. ↑   «La ola en la mente. Isabel de Naverán» *IVAM* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
5. ↑   Press, Europa.  (2023-02-21). «Isabel de Naverán explora a l'IVAM les connexions entre l'escriptura, la dansa i el pas del temps» *www.europapress.es* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
6. ↑   beafernandez.  (2017-10-05). «Isabel de Naverán» *La Poderosa* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
7. ↑   Segovia, Pau.  (2022-12-15). «Isabel de Naverán resignifica el concepto de la muerte en su libro ‘Ritual de duelo’» *Diario de Mallorca* (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117428328

 |

* Wd Datuak: Q117428328
**Gure Irratia** euskarazko irrati-katea da, Lapurdin egoitza nagusia daukana eta Ipar Euskal Herri osorako emititzen duena (106,6 eta 90,5 FM).

24.500 entzule inguruan dituzte.

Historia
--------

1981eko abenduan hasi zen emititzen, Entzun Ikus elkartearen eskutik. Sorrera Milafranganko (Lapurdi) etxe batean izan zen arren, 1997an Baionako egoitza batera aldatu ziren eta gaur egun Uztaritzeko Landagoien gunean kokatzen da irratia. Aipatu beharra dago Uztaritzera 2006ko apirilean mugitu baziren ere, urte hartako abenduan izan zen sute baten ondorioz egoitza guztiz suntsituta geratu zela. Behin obrak eta konponketak bukatuta, 2009ko azaroan itzuli ziren berriz, tarte horretan euren jarduna herriko etxeak utzitako gela batzuetan burutu ostean. Bestalde, irratiaren behin betiko legeztapena 1984. urtean gertatu zen.

Hasiera batean, lehenengo asmoa Ipar Euskal Herri osorako emisora izatea bazen ere, Lapurdira mugatu beharra izan zuten lege eta lizentzia aferak tarteko. Behar horiei erantzuteko, urte bat beranduago, 1982an, sortuko ziren hain zuzen ere Irulegiko Irratia eta Xiberuko Botza, Behe Nafarroan eta Zuberoan hurrenez hurren, eta beranduago, Antxeta irratia.

Gure Irratia Euskal Irratiak federazioaren baitan dago. Azken hori, 1999an sortu zen eta lehenago aipaturiko lau irratiak osatzen dute. Irrati horien programazioaren gehiengoa, %80 gutxi gora behera, elkarlanean eramana eta partekatua da, nahiz eta, irrati bakoitzak badituen euren eduki propioa garatzeko tarteak ere.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Irratiak

Kanpo estekak
-------------

* Gure Irratiaren webgunea
* Euskal Irratiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258791

 |

* Wd Datuak: Q12258791
**Joxe Mari Urbieta *Egañazpi*** (Aizarna, Zestoa, Gipuzkoa, 1920ko martxoaren 30a – Zestoa, Gipuzkoa, 2006ko apirilaren 21a) euskal trikilari bat izan zen. Faustino Azpiazu *Sakabi*rekin batera Sakabi eta Egañazpi trikitilari bikote ospetsua osatu zuen.

*Egañazpi* Aizarnako izen bereko Egañazpi baserrian jaio zen, jaiotetxetik hartu zuen panderojole gisa ezagun egin zuen goitizena. Hamalau bat urterekin hasi zen panderoa jotzen, etxean besterik ez eta uherrak hartutako erretilu batekin ikasita.

1963an *Trikitixa de Azpeitia* izenburupean lau abesti banadun bi disko txiki argitaratu zituzten. 1970an Espainiako Gerra Zibila ondorengo lehenbiziko Euskal Herriko Trikiti Txalpeketa irabazi zuten. 1973an Columbia diskoetxean *Trikitixa - Zure Urte Betetzia* diskoa argitaratu zuten eta 1975an Edigsa-Herri Gogoa diskoetxearekin *Sabaki eta Egañazpi trikitilariak* diskoa.

Aizarnan jaioa izan arren, Egañazpi ezkondu eta urte luzez Zestoan bizi izan da. 2006ko apirilaren 21an zendu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Erostarbe, Gorka.  (2023). *Egañazpi, ezink esan polita ez dela....*  E. Herriko Trikitixa Elkartea ISBN 978-84-946685-7-9..

Ikus, gainera
-------------

* Sakabi eta Egañazpi

Kanpo estekak
-------------

* Joxe Mari Urbieta *Egañazpi* panderojolea hil da. 2006ko apirilaren 21a. Berria.info[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260910

 |

* Wd Datuak: Q12260910
Daina TaiminaDaina Taimina Familia: David W. Henderson
**Daina Taimina** 1954ko Abuztuak 19an jaio zen. Matematikari Letoniarra da.

Bizitza
-------

**Daina Taimina** Letoniako Unibertsitatean Summa cum laude graduatu zen 1977an eta progamazio teorikiko zientzian (Rūsiņš Mārtiņš Freivalds irakasleak zuzenduta) tesia amaitu zuen 1990ean. Daina Taimina 1996-ko abenduan sartu zen Cornelleko Matematika Sailean. 1997an geometria tailer batean parte hartzen zuen bitartean, William Thurston geometriak diseinatutako plano hiperbolikoen paper eredu hauskorrak ikusi zitutuen.

### Cornelleko Matematika

Daina taimina 1996-ko abenduan sartu zen Cornelleko Matematika Sailean. 1997an geometria tailer batean parte hartzen zuen bitartean, William Thurston geometriak diseinatutako plano hiperbolikoen paper eredu hauskorrak ikusi zitutuen.

#### **Hiperbolikoa**

Plano HiperbolikoaPlano Hiperbolikoa
Daina Taimina batez ere ezaguna da hiperbolikoa irudikatzeko kakilozko objektuak sortzen dituelako. Horrelako espazioak kakiloaren bidez ulertzeko metodoak arrakasta handia izan du zientziaren dibulgazioan eta artean. Margaret Wertheim kazetari zientifikoaren Arrecife de Coral proiektua inspiratu zuen.

Lorpenak
--------

Margaret Wertheimek Daina Taimiņa eta David Henderson elkarrizketatu zituen Cabinet Magazinerako. Geroago, Institute For Figuring liburuxka bat argitaratu zuen "A Field Guide to Hyperbolic Space". 2005ean, IFF-k Taimiņaren ideiak eta espazio hiperbolikoa azaltzeko bere eginkizunean integratzea erabaki zuen matematikak ezagutarazteko, eta erakusketa bat antolatu zuen Machine Project galerian, Los Angeles Times-eko artikulu baten gaia izan zena. Taimiņak crochet eta naturarekiko konexioen bidez espazio hiperbolikoa esploratzeko modua, matematikaren fobiari aurre eginez , Margaret Wertheim-ek egokitu zuen bere hitzaldietan eta arrakasta handia lortu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   **(Gaztelaniaz)**  *Daina Taimina.*  2024-01-04 (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
Arroketako atoloia (portugesez: Atol das Rocas [aˈtɔw dɐz ˈʁɔkɐs]) Ozeano Atlantikoaren hegoaldeko atoloi bakarra da eta Brasilgo Rio Grande do Norte estatuan dago. Gutxi gorabehera 260 km-ra dago (160 mi) Nataletik ipar-ekialdera eta 145 km-ra (90 mi) Fernando de Noronha artxipelagotik mendebaldera. Atoloia bolkanikoa da eta koralino formazioa du.

Deskribapena
------------

Atoloi obala 3,7 kilometro luze eta 2,5 kilometro zabal da. Aintzirak 6 metroko sakonera eta 7,1 kilometro koadroko azalera du. Bi irlatxoen azalera (Zemitério uhartea, hego-mendebaldean, eta Farol kaioa, ipar-mendebaldean) 0,36 kilometro karratukoa da (89 akre). Cayo Farol azalera osoaren ia bi heren da. Punturik altuena hareazko duna bat da, Cayo Farol handienaren hegoaldean, 6 metroko altuerarekin (20 oin). Bi uhartetxoak belarrez, zuhaixkaz eta palmondo batzuez estalita daude. Karramarroek, armiarmek, eskorpioiek, hondar-arkakusoek, kakalardoek, labezomorro handiek eta hegazti-espezie askok osatzen dute populazioa.

Farol badiaren iparraldeko muturrean Brasilgo Itsas Armadaren itsasargi bat dago, hirurogeiko hamarkadatik funtzionatzen duena eta mantentzen dena. Bere inguruan, 1933ko itsasargi abandonatu bat dago.

Atoloia bizitza basatiko santutegia da, eta 2001ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, itsas bizitza elikatzeko gune gisa duen garrantziagatik. Dortoka, marrazo, izurde eta hegazti ugari bizi dira inguruan. Atoloia koralez eta alga gorriz osatuta dago batez ere. Koralezko eraztuna ia itxita dago, 200 metroko zabalera duen kanal bat du iparraldean eta askoz estuagoa den beste bat mendebaldean.

Atoloia eta inguruko urak Atol das Rocas Erreserba Biologikoaren zati dira. Gaur egun, erreserba ikerketa zientifikorako baino ez da erabiltzen. Oso urrun daudenez, uharteak, neurri handi batean, giza jarduerek ez dituzte aldatzen. Bestalde, urruntasunak ere mugatzen du ikertzaileek uharteetara sartzeko duten aukera, eta ikerketa gutxi egin dira atoloi horretan. Atol das Rocas espezieko fauna entomologikoa erregistratu da.

Herri-kultura
-------------

Atoloia izan zen Marvel Comics-en G.I. Joe komikian satelite bidezko komunikazioen jarraipenerako estazio bati eta Cobrako robotika biltegiratzeko zentro bati misilekin egindako erasoaren eszenatokia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Antonio Alcántara, José; Calogero, Simone.  (2011). «On a relativistic Fokker-Planck equation in kinetic theory» *Kinetic & Related Models* 4 (2): 401–426.  doi:10.3934/krm.2011.4.401. ISSN 1937-5077. (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
2. ↑   ALMEIDA, C. E. de; MARCHON-SILVA, V.; RIBEIRO, R.; SERPA-FILHO, A.; ALMEIDA, J. R. de; COSTA, J..  (2000-05). «Entomological fauna from Reserva Biológica do Atol das Rocas, RN, Brazil: I. Morphospecies composition» *Revista Brasileira de Biologia* 60 (2): 291–298.  doi:10.1590/s0034-71082000000200013. ISSN 0034-7108. (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
3. ↑   **(Ingelesez)**  *Herb Trimpe.*  2023-12-30 (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
**Leireko kutxatila** elefante boliz egindako kutxa txikia da. Omeiatar Kaliferriaren garaian egina, Penintsula osoko islamiar artearen maisulan nagusienetariko bat da. Leireko kutxatila deitzen zaio, monasterioan izan baitzuten Nunilo eta Alodia santuen erlikiontzi gisa.

Egiletza
--------

Farai izeneko artistak eta bere ikasleek egin zuten 1004. urtean. Bere letra kufikoz egindako inskripzioaren arabera, Abd al-Malik al-Muzafarrek, Hisham II.aren *hayib* izandakoak, jaso zuen oparia izan zen.

Ezkerreko aldea Rasid izeneko ikasleak egin zuen, aurrealdea Jairrek, eskuma Sa Abadak eta atzealdea Misbahk.

Irudiak eta testuak
-------------------

Bere hemeretzi bolizko plaketan hainbat apaindura ditu. Ataurikez handiagoturiko eta modelaturiko zizelkatzeak ditu, gorteko pertsonaiak, Allah eta ehizako eszena bat (gazelak, arranoak, lehoiak, adarbakar bat eta antilopeak) irudikatzen dituztenak.

Tapak piramide trunkatu itxura du, bost plakekin eta hamahiru medailoirekin. Inguruan inskripzio kufiko bat du:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Allahren izenean, oparotasuna, poza, obra onen itxaropena eta une gorenaren iritsiera atzeratzea Hayib Saif al-Dawin Abd Al-Malik Ibn al Mansurrentzat, Jainkoa berarekin, berak agindu baitzuen egitea Fata Al-Kabir Zuhair ibn Muhammad Al-amiri bere esklaboaren bidez. Bost, laurogeita hamar, hirurehungarren urtea. |  » |

Gorputzak laukizuzen forma du, zortzi lobulurekin bere aurreko aldean. Eskuman bi zerbitzarik lehoiez inguratutako pertsona bat laguntzen dute. Ezkerrean antzeko egoeran dauden bi pertsonaia daude. Erdian, sarrailaren azpiko eremuan, hiru emakumek txirula bikoitz bat, laute bat eta alboka bat jotzen dute. Atzeko aldean zaldi lehia bat agertzen da elefanteen gainean, eta erdian ehiztari bat lehoiak ehizatzen.

Historia
--------

Medina Azaharan egin zen, Hejiraen osteko 395. urtean. Nolabait Leireko monasteriora iritsi zen, akaso agintarien arteko opari gisa, eta Alodia eta Nuniloren erlikiak gorde zituen. Mendizabalen Desamortizazioan Zangozako Santa Maria Erreginaren elizara eraman zuten eta, hortik Iruñeko katedralaren altxorren artean gorde zuten. Azkenik, Nafarroako Diputazioak erosi zuen eta Nafarroako Museoan dago geroztik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Nafarroako Gobernua. *Leireko kutxatila hispaniar-musulmana.* .
2. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** «Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos» *ceres.mcu.es* (Noiz kontsultatua: 2021-07-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5705112
* Commonscat Multimedia: Chest of Leyre (Museum of Navarre) / Q5705112

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 4016

 |

* Wd Datuak: Q5705112
* Commonscat Multimedia: Chest of Leyre (Museum of Navarre) / Q5705112
Ñengo Flow logoa.
**Ñengo Flow** Rio Piedrasen jaio zen, San Juan auzoan. Bera Bayamonen bere bizitza pasatu zuen, han hasi zen musika urbanoarekiko interes guztia.14 urte besterik ez zituela bere auzoko eszenatokian abestu zuen lehen aldiz abesti bat. Momentu horretan konturatu zen trebetasun handia zuela musikarako. Abesten entzun ondoren Univision music empresak munduari erakusteko bere musika acordio bat sinatu zuten.

Musika ibilbidea.
-----------------

### 2004-2010: hasiera.

#### 2011-2014: mugimendu real G.

##### 2014-2015: Rapeko erregeak.

###### 2016-2017: colaborasioak.

###### 2019: The goat.

Arazo pertsonalak (eztabaidak).
-------------------------------

2008-2009 eztabaida bat edo beste bat izan zituen consusellarekin baina gero sare sozialen bidez argi utsi zuten bere artean ez zegoela inolako prolemarik.

2010ko otsailan Puerto Ricoko poloziarekin euki zituen arazo asko. Aurkitu zituelako 46 Xanax pastillak eta 73 percocet pastillak. 

Gero, 2012 barnetegi batean satu zuten paisotzen eta azkatzek saiatzeagatik.

2017an, atentzio zentroa izan zen, Hactor Fatherrek zaplasteko bat eman zituelako Arcangeleri eta Ñengo defendatu egin zuen. Eta hilabete horretan bertan, agintariek atxilotu egin zuten matihuana ontza bat hartus gero vere oasabarekin.

2018ko amaieraren eta 2019ko hasieraren artean, Darelekin etsaitsaun handia zegoela ikusi zen, Ñengorekin haserretu zela "asesina" remixa ez zelako atera. Baina hilabete batzuk geroako, elkarrizketa batean Darelek esan zuen Ñengorerik ya ondo zegoela eta biak batera elkarrik bideoak grabatzea pentsatu zuten.

Bizitza pertsonala.
-------------------

Michelle Marchellekin ezkonduta dago eta bi seme ditu: Kevin Jandiel Rosa Martell eta Marco Alexander Rosa Martell Michelle Marchellekin 2013 euki zuen bigarren semea. Sameari Marco Alexander Rosa Martell deitu zuten. Bere bizitza pertsonala oso pribatua mantentzen du baina biak demostratzen dute bien arteko maitasuna.

Discrografia.
-------------

#### estudio baten grabatutako bideoak:

* 2020: The Goat

#### Mixtapes

* 2011: Real G 4 life
* 2012: Real G 4 life 2
* 2017: Real G 4 life 3
* 2024: Real G4 Life, Vol. 4

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16221464
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 33892619
* ISNI: 0000000040787216
* LCCN: n2006087365

 |

* Wd Datuak: Q16221464
Biriketako ehun baten kolageno-zuntzak, mikroskopio elektronikoaz ikusita.
**Kolageno**a ehun konektiboaren proteina nagusia da, animalia guztietan dagoena. Ugaztunen proteinarik ugariena da, azalean eta hezurretan baitago. Gorputz osoaren proteina-kantitatearen % 25 inguru kolagenoa da.

Egostean, desnaturalizatu egiten da, proteina guztien antzera. Berotu ondoren hozten uzten bada, gelatina bihurtzen da.

Proteina horrek kolageno-zuntzak eratzen ditu, malguak eta tentsioarekiko erresistenteak direnak. Giza tendoien kolageno-zuntzak hausteko, adibidez, indar handia egin behar da, ehunka kilogramo zentrimetro karratuko.

Ehun konektiboaren fibroblastoek sintetizatzen dute. Egitura kimikoaren arabera, hamar kolageno baino gehiago daude; beraz, ez da proteina bakarra, antzeko ezaugarriak dituzten proteinen multzo bateko izen generikoa baizik.

Haren funtzio nagusia ehunei luzatzearekiko erresistentzia mekanikoa ematean datza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26868
* Commonscat Multimedia: Collagen

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4164652-6
* LCCN: sh85027969
* NDL: 00566622
* NKC: ph205184
* AAT: 300192948
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D003094
* FMA: 63891
* **Kimikako identifikadoreak**
* ATC: G04BX11

 |

* Wd Datuak: Q26868
* Commonscat Multimedia: Collagen
***Orfeo eta Euridize*** (gaztelaniaz: *Orfeo y Eurídice*) Antonio Canova eskultore italiarraren talde eskultorikoa da. 1775-1776 artean egina, egun Veneziako Correr museoan dago, bertako Dantza-aretoan. Artistaren lehen lanetako garrantzitsuena da. Taldea Falier familia veneziarraren landetxeko lorategiko sarrera apaintzeko zen. Lanak hasierako ospea eman zion artistari, 1776ko Igokundearen jaian egindako erakusketaren ondorioz.

Ezaugarriak
-----------

Multzoan bi eskultura independente daude, gizona, Orfeo, eta emakumea, Euridize. Vicenzako harri zuriz egina dago eta 2,04 zem.ko garaiera dute. Biek une tragikoaren irudia erakusten dute.

Esanahia
--------

Eskulturak Orfeoren mitoan inspiratuta daude, Ovidioren *Metamorfosiak* liburuan eta Virgilioren *Georgikak* lanean jasota. Eskulturen oinarrian, inskripzio batek bi poeta latindarren bertso batzuk erakusten ditu. Eskulturek Orfeok, Hadesetik azalera itzuliz, bere emazte Euridizeren itzalak benetan jarraitzen dion ikusteko buelta ematen dion une tragikoa erakusten dute. Une horretan, etsipenez, Euridize azkenekoz ikusten du Orfeok; emakumea, atsekabe eta gaitzespenez, ilunpetan desagertzen hasten da, Hadesera itzultzera beharturik.

Iruditegia
----------

* Orfeo.Orfeo.
* Euridize.Euridize.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------
Gutenbergen

Biblia baten **facsimile** edizio bat AEBko Kongresuko liburutegian.
***Facsimile*** edo **faksimile** edizioa esaten zaio jatorrizko dokumentu baten kopia zehatz-zehatzari. Izena latinetik dator: *fac simile* > 'egizu antzekoa'. Jatorrizko dokumentuaren kopia zehatza egitean, inprenta edo argazkigintza teknika aurreratuenak erabili izan dira.

*Facsimile* edizio batzuetan jatorrizko testuko *zarata*, hau da, testuaren ulergarritasuna zailtzen duten orbanak eta ubeldurak "garbitzeko" ahalegina egiten da. Bestela, besterik gabe jatorrizkoan zegoena kopiatu egiten da eta geroago egingo den edizio kritiko baterako uzten dira "garbiketa" lanak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hiztegi Batuak biak onartzen ditu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194070
* Commonscat Multimedia: Facsimiles

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11956260r (data)
* GND: 4153591-1
* LCCN: sh85046816
* NKC: ph503062
* AAT: 300121391

 |

* Wd Datuak: Q194070
* Commonscat Multimedia: Facsimiles
***Harategia*** Annibale Carracciren bi margolan ospetsuak dira. 1580-1585 artean eginak, gaur egun Oxfordeko Christ Church Picture Galleryn eta Kimbell Arte Museoan, Texasko Fort Worth hirian. Izadi hilen generokoa Barrokoko margolan hauek eszena zehastasun handiekin erakusten dute.

Deskribapena
------------

Lanean, Annibale Carracci-k, Boloniako harategi batean egiten diren jarduerak erabateko sinesgarritasunaz deskribatzen ditu. Eszenan bost pertsonak ikusten dira. Lehen planoan, behealdean, arkume bati burua mozteko zorian dagoen gazte bat irudikatzen da; beste bat, berriz, zekor bat kakoan zintzilikatzen ahalegintzen da; mutila gorputza eta burua ahaleginean bihurrituz erakusten da. Erdian, mostradorearen atzean, harakin bat dago, salmahaian txahal-xerrak bikain jartzen dituena. Azkenik, harakin beterano batek, mantal zuria jantzita, haragia pisatzeko erabiltzen den balantzari eusten dio, eta bezeroak, berriz, aukeratutako haragia ordaintzeko dirua bilatzen du poltsan. Pintatutako irudiek ez dute ezer arruntik, nahiz eta tradizionlaki harategiak gustu txarreko negoziotzat hartzen diren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------
| **Mikel Laboa plaza** |
| --- |
|  Antigua, Donostia |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Mikel Laboa plaza is located in Euskal HerriaMikel Laboa plazaMikel Laboa plaza | Mikel Laboa plaza is located in GipuzkoaMikel Laboa plazaMikel Laboa plaza |
| Mikel Laboa plaza is located in Donostia erdiguneaMikel Laboa plazaMikel Laboa plaza |

 |
| Koordenatuak: | 43°18′50.47″N 2°00′02.35″W﻿ / ﻿43.3140194°N 2.0006528°W﻿ / 43.3140194; -2.0006528
 |

Mikel Laboaren omenezko plaka, Mikel Laboa plazan.
**Mikel Laboa plaza**, iraganean **Gorgatxo plaza**, Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen plaza bat da. Izena Mikel Laboa euskal kantautorearen omenez darama.

Antigua auzoan dago, Antiguoko pilotalekuaren alboan.

2018ko abenduaren 1ean inauguratu zen. Inagurazio ekitaldi bat egin zen, aurrez aipatu dugun egunean, izan ere, egun horretan hil zen Mikel Laboa euskal abeslaria. Aurrez Gorgatxo izena zuen plazak, baina hemeretzi kultur erakunde eta elkarteren babesari esker, Donostiako Udalari izen aldaketa gauzatu zezan eskatu zitzaion, erakunde honek onartu eta beraz, 2018ko abeduaren 1etik aurrera plazak ofizialki izena aldatu zuen.

Hala ere, Gorgatxo toponimoa ez da Donostiako kale izendegitik ezabatu, Arantzazu auzunearen inguruan dagoen izenik gabeko eremu bati ezarri baitzaio.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Mikel Laboa plaza inauguratzeko jaialdia egingo dute Antiguan» *Irutxuloko Hitza* 2018-11-19 (Noiz kontsultatua: 2018-12-17).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Mikel Laboa tendrá su propia plaza» *El Diario Vasco* 2018-07-05 (Noiz kontsultatua: 2018-12-17).
3. ↑    «Mikel Laboak plaza du. Noticias de Alava» *Noticias de Álava* (Noiz kontsultatua: 2018-12-17).[*Betiko hautsitako esteka*]

Ikus, gainera
-------------

* Mikel Laboa
* Donostia
* Antigua
* Euskal kantariak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070678

 |

* Wd Datuak: Q61070678
Diamantea eta grafitoa karbonoaren bi alotropo dira, hau da, egitura ezberdina daukaten elementu beraren forma puruak
**Alotropia** zenbait elementu kimikok egiturazko ezberdintasunen ondorioz forma bi edo gehiago hartzeko duten gaitasuna da. Egiturazko ezberdintasunak atomoak lotura kimikoen bidez modu ezberdinetan antolatuta egoteagatik sortzen dira. Forma bakoitza elementu horren *alotropoa* dela esan ohi da. Esaterako, karbonoak bi alotropo arrunt dauzka: diamantean atomoak kristal-egitura tetrahedrikoan antolaturik daude, eta grafitoan sareta hexagonalez osatutako orrietan lotuta daude.

Hitza grezieratik dator: *allos* ("bestea") eta *tropos* ("modua").

Alotropia materiaren egoera berean (hau da, egoera solidoan, likidoan edo gaseosoan) dagoen elementu baten forma ezberdinei aplikatzen zaie. Egoera-aldaketak ez dira alotropiaren formatzat hartzen. Zenbait elementuk fasea aldatu arren irauten duten alotropoak dauzkate: esaterako, oxigenoaren bi alotropoak (dioxigenoa, O2, eta ozonoa, O3) egoera solidoan, likidoan zein gaseosoan existitzen dira. Beste elementu batzuek zenbait fasetan soilik dauzkate alotropoak; fosforoak, adibidez, hainbat alotropo solido dauzka, baina egoera likidora igarotzen direnean forma bera, P4, hartzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)** Alotropoak *IUPAC Compendium of Chemical Terminology* argitalpenean, bertsio elektronikoa,

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q81915
* Commonscat Multimedia: Allotropy / Q81915

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4141977-7
* LCCN: sh85003716
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q81915
* Commonscat Multimedia: Allotropy / Q81915
**Julfako armeniar hilerria** (azerbaijaneraz: *Cuğa nekropolunun məhv edilməsi iddiası*; armenieraz: Ջուղաի գերեզմա) Julfa hiritik (Nakhitxevan, Azerbaijan) gertu zegoen Erdi Aroko hilerria zen. Hilobiak gehienbat milaka *khachkar* ziren, dekorazio aparteko hilarriak, gurutzez eta beste motibo batzuez hornituak, Erdi Aroko armeniar arte kristauaren bereizgarri. 1990an Azerbaijango Gobernuak monumentua suntsitzeko kanpaina sistematikoari ekin zion; berdin egin zuen inguruko Erdi Aroko armeniar elizekin. Armeniar elkarteak nahiz kultura arloko erakunde asko suntsipena gerarazten saiatu ziren, baina alferrik izan zen. Satelitez hartutako garai desberdinetako argazkiak konparatuta (2003, 2009 eta 2010), American Association for the Advancement of Science (AAAS) elkarteak hilerria txikituta eta inguruarekin berdinduta zegoela ebatzi zuen.

Gobernuaren helburua armeniarren aztarnak guztiak suntsitzea da, horrela Azerbaijanen inoiz ez zirela izan frogatu nahirik. Gaur egun, hilerriaren tokian gune militar bat dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Prozesuaren historia erakusten duen webgune bat, argazki ugariz dokumentatua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2471315
* Commonscat Multimedia: Armenian Cemetery in Culfa, Azerbaijan (city) / Q2471315

---

 |

* Wd Datuak: Q2471315
* Commonscat Multimedia: Armenian Cemetery in Culfa, Azerbaijan (city) / Q2471315
*Artikulu hau eskualdeari buruzkoa da; telesaila gaitzat duena beste hau da: «Silicon Valley (telesaila)»*
**Silicon Valley** (euskaraz: «Silizio Harana») Estatu Batuetako Kalifornia estatuaren iparraldean kokatzen den San Frantziskoren Badia dago. Santa Klara Harana eta San Frantzisko Penintsularen erdi-hegoaldea barne hartzen ditu, gutxi gora-behera Menlo Parketik San Josera zabalatzen da eta bere erdigunea Sunnyvalen dago.

Bertan kokatzen diren enpresak
------------------------------

Silicon Valleyen nazioartean ospetsuak diren goi mailako teknologia ekoizten duten enpresa hauek daude:

Adobe Systems | Advanced Micro Devices | Agilent | Altera | Apple Inc. | Applied Materials | BEA Systems | Cadence Design Systems | Cisco Systems | eBay | Electronic Arts | Google | Hewlett-Packard | Intel | Intuit | Juniper Networks | Knight-Ridder | Maxtor | National Semiconductor | Network Appliance | Oracle Corporation | Siebel | Sun Microsystems | Symantec | Synopsys | Veritas Software | Yahoo!| Informatica Corporation

Beren egoitzak Silicon Valleyen kokatzen dituzten beste enpresa batzuk:

Adaptec | Atmel | Cypress Semiconductor | Handspring | Intermedia.NET | Kaboodle | McAfee | NVIDIA Corporation| Infolink | Palm, Inc. | PayPal | Rambus | Silicon Graphics | Tivo | Verisign

Hiriak
------

Silicon Valleyko zenbait hirien zerrenda (alfabetikoki sailkatuta):

* Alviso
* Atherton
* Belmont
* Burlingame
* Campbell
* Cupertino
* Foster City
* Fremont
* Hillsborough
* Los Altos
* Los Gatos
* Menlo Park
* Millbrae
* Monte Sereno
* Mountain View
* Milpitas
* Newark
* Palo Alto
* Redwood City
* San Carlos
* San Mateo
* San Jose
* Santa Clara
* Saratoga
* Sunnyvale
* Union City
* Woodside

Kanpo estekak
-------------

* Kaliforniako Silicon Valley Historikoa
* Don Hoeflerren oharrak
* Silicon Valleyri buruzko albisteen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163820
* Commonscat Multimedia: Silicon Valley / Q163820

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247673436
* GND: 4107751-9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q163820
* Commonscat Multimedia: Silicon Valley / Q163820
**Francisco Javier Errázuriz Talavera** (Santiago, 1942ko maiatzaren 7a) Txileko enpresaria eta Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoiako senatari ohia eta presidentetzarako hautagaia da. Normalean **Fra-Fra** izenarekin ezagutzen da, bere haurtzaroan toteltasun izan zuelako. Errázuriz Talavera euskal jatorrikoa da.

Bizitza
-------

Santiagon jaio zen, Ladislao Errázuriz senatari ohiaren eta Amelia Talaveraren semea. Liceo Alemanen eta Bernardo O'Higgins Escuela Militar-en ikasi zuen, "brigadista nagusi" mailara helduz.

1989an, Errázurizek Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoia sortzea eta urte hartako presidentetzarako hauteskundeetan hautagai izatea erabaki zuen. Botoen % 15 irabazi zuen, baina Hernán Büchi eskuineko hautagaiaren botoak soilik lortu zituen.

1994an, Errázuriz Senatari hautatu zuten 10. Kongresuko Barrutian, Ipar Maulen, 1994tik 2002ra bitartean. 1998tik 2000ra, Errázuriz Ekonomia Batzordearen buru izan zen.

Lege arazoak
------------

Hala ere, Rancaguako Apelazio Auzitegiak 1998an abenduaren 22an "delituak eta bahiketa" egitea leporatu zion Errázurizi, Francisco Fernández prokuradorearen salaketak direla eta, Mauleko bere jabetzan Errázurizko langileek eraso eta borondatearen aurka atxiki zutela esan zuelako. Auzitegi Gorenak 1999an Errázuriz bere senatari immunitatea kentzeko botoa eman zuen, 1967az geroztik senatari batek immunitatea galdu zuen lehen aldian.

Errázuriz orduan Fernandez auzipetzea saiatu zen libeloagatik, baina Rancaguako Apelazio Auzitegiak kasua atzera bota zuen. Orduan, Errázurizek salaketa jarri zuen epailearen aurka. Auzitegi Gorenak Errázurizen erreklamazioak ere ezetsi zituen, eta Fernandez absolbitu egin zuen. Hala ere, ez ziren Errázurizen legezko arazoak amaitu.

Errázurizek aspalditik zuen Marcos Jaramilloren aurkako jabegoen inguruko borroka juridikoa, eta 1998rako hainbat auzi zeuden Errázuriz eta Jaramilloren artean. Errázurizek gauzak bere esku hartzea erabaki zuen eta Jaramillo eskopetarekin mehatxatu zuen Jaramillo Errázurizek bere jabetzat jotzen zuenean sartu zenean. Jaramillok orduan Errázuriz salatu zuen bere senideen aurkako armatuta baimenik gabe sartu eta heriotza mehatxuak egiteagatik. Horren aurrean, Errázurizek bere ondasunak Pichilemu udalerriari eman zizkion, "jendearentzako oporleku" bihurtzeko. Auzitegiak Jarramilloren aurka erabaki zuen, 61 eguneko kartzela zigorra ezarri baitzioten Errázurizen aurkako askatasunagatik.

Orduan, Errázurizen hiru enpresek porrot egin zuten eta ikerketak bere beste konpainia baten aurka egin zituzten, Inverraz (Inversiones Errázuriz).

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Iturri osagarriak:

* Kongresuko biografia ofiziala (gaztelaniaz)
* Errázuriz familiaren zuhaitz genealogikoa (gaztelaniaz)

Kanpo estekak
-------------

* Human Rights Watch Fernández / Jaramillo kasuei buruz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8962408
* Commonscat Multimedia: Francisco Javier Errázuriz Talavera

---

* **Identifikadoreak**
* Biografías BCN: url

 |

* Wd Datuak: Q8962408
* Commonscat Multimedia: Francisco Javier Errázuriz Talavera