**Bolton Wanderers Football Club** Ingalaterrako futbol taldea da, Bolton ondoan dagoen Horwich hirian egoitza eta zelaia (Reebok Stadium) dituena. Ez du Ligarik inoiz irabazi baina bai lau Ingalaterrako Kopa.

Historia
--------

### Sorrera eta lehenengo urteak

1874an *Christ Church FC* izenaz sortua, 1888an Ingalaterrako Ligaren hamabi fundatzaileetako bat izan zen, Lancashire eskualdeko talderik indartsuenetakoa bera baitzen. 1892an Ligan hirugarren egin zuen eta 1894an jokatu zuen lehenengo Kopako finala baina 4-1 galdu zuen Notts County-ren aurka. Hamar urte beranduago bigarren final bat jokatyu zuen eta Manchester Cityk 1-0 garaitu zuen.

### Urrezko Aroa

Boltonen "urrezko aroa" 1920ko hamarkada izan zen. 1921 eta 1925 urteetan Ligako hirugarren postua lortu zuen, baina benetako arrakasta Kopan izan zuen 1923, 1926 eta 1929an txapeldun izan baitzen.

Bereziki ezaguna egin zen 1923ko Ingalaterrako Futbol Koparen Finala, *Zaldi zuriaren finala* ezizenaz ezagutzen dena, 127.000 ikusleren aurrean Wembley Stadiumean jokatu zena. Zifra ofiziala 127.000 bada ere 300.000 inguru izan zirela pentsatzen da eta inoiz ikusle kopuru handiena bildu duen futbol partida kontsideraturik dago. Beste bi finaletan ere jende andana izan zen, 91.000 (1926) eta 93.000 (1929).

1928an arazo ekonomiko larriak zituen Boltonek eta David Jack erdilaria 10.980 liberaren truke saldu zion Arsenali, garai hartan diru kopuru hori munduko errekorra izan zen.

### Lehen mailan eta azken titulua

1935 eta 1964 artean lehen mailan mantendu zen taldea. 1946an Burnden Parkeko desastrea gertatu zen, Kopako final laurdenetako partida jokatzen ari zela jendeoldea gertatu eta 33 pertsona hil ziren. Kabitzen zena baino 15.000 pertsona gehiago sartu ziren eta horrek eragin zuen.

Hurrengo arrakastak ere Kopan ezagutu zituen. 1953an Matthew-ren finala ezizenaz ezagutzen den partida jokatu zuen, Blackpool-en aurkako Kopako finala. 4-3 galdu zuen 55. minuturako 3-1 irabazten zihoala. Blackpooleko jokalarien artean 38 urte zituen Stanley Matthews-ek joko bikaina erakutsi zuen eta harengandik hartzen du izena finalak, baina esan behar da Stan Mortensen-ek hack-tricka egin zuela, inoiz final batean ikusi gabea zena. Boltonen laugarren gola Bill Perryk sartu zuen luzapenean. 100.000 ikusle izan ziren. 1958an lortu zuen azkenengo Kopa txapelketa Manchester United 2-0 garaituz.

### Gainbehera

1964 denboraldian maila galdu zuen eta hurrengo hiru hamarkadetan behe mailatan ibili zen, 1978 eta 1980 arteko bi denboraldietan ezik. 1987an laugarren mailara ere jeitsi zen, baina urte bakarra bertan egin eta berriz ere goranzko bideari ekin zion.

### Azken urteak

1995 urtean bigarren mailako talde indartsuenetakoa zela Ingalaterrako Ligako Kopako finala jokatzera iritsi zen baina Liverpoolek 2-1 emaitzaz garaitu zuen. Hurrengo urtean Premier Ligara itzuli zen hiru urtetarako. 2001 urtean berriz igotzea lortu zuen eta 2004an Ligako Kopako beste final bat jokatu zuen Middlesbrough izan zen borreroa, berriz ere 2-1 emaitzarekin.

2005ean seigarren egin zuen ligan eta 2006 eta 2008an UEFA Kopa ere jokatzen aritu zen, emaitza aipagarririk gabe. 2012 arte mantendu zen lehen mailan. Ordutik aurrera bigarren mailako talde indartsua izan da. 2015 urtean larri ibili zen eta 18. postuan amaitu zen. Hala ere diru zor handiak zituen eta mailaz jeitsiarazi zuten. 2016-17an 3. mailan aritu da baina bigarren mailara igotzea lortu du.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Ingalaterran: 4

* **Premier League (0) :**
	+ hirugarrena 1892, 1921 eta 1925ean.
* **Ingalaterrako Kopa (4) :**
	+ 1923, 1926, 1929 eta 1958.
* **Ingalaterrako Ligako Kopa (0) :**
	+ finalista 1995 eta 2004an.

### Nazioartean: 0

* **UEFA Kopa (0) :**
	+ final hamaseirenak 2008an..

Entrenatzaileak
---------------

| Urteak | Izena |
| --- | --- |
| 1874–1885 | Ingalaterra Tom Rawthorne |
| 1885–1886 | Ingalaterra John Bentley |
| 1886–1887 | Ingalaterra William Struthers |
| 1887 | Ingalaterra Fitzroy Norris |
| 1887–1895 | Ingalaterra John Bentley |
| 1895 | Ingalaterra Harry Downs |
| 1896–1898 | Ingalaterra Frank Brettell |
| 1898–1910 | Ingalaterra John Somerville |
| 1910–1915 | Ingalaterra Will Settle |
| 1915–1919 | Ingalaterra Tom Mather |
| 1919–1944 | Ingalaterra Charles Foweraker |
| 1945–1950 | Ingalaterra Walter Rowley |
| 1951–1968 | Ingalaterra Bill Ridding |
| 1968–1970 | Ingalaterra Nat Lofthouse |
| 1970 | Ipar Irlanda Jimmy McIlroy |
| 1970 | Ingalaterra Jimmy Meadows |
| 1971 | Ingalaterra Nat Lofthouse |
| 1971–1974 |  Ingalaterra Jimmy Armfield |
| 1974–1980 | Ingalaterra Ian Greaves |
| 1980–1981 | Ingalaterra Stan Anderson |
| 1981–1982 | Eskozia George Mulhall |
| 1982–1985 | Eskozia John McGovern |
| 1985 | Ingalaterra Charlie Wright |
| 1985–1992 | Ingalaterra Phil Neal |
| 1992–1995 | Eskozia Bruce Rioch |
| 1995–1996 | Ingalaterra Roy McFarland |
| 1996–1999 | Ingalaterra Colin Todd |
| 1999–2007 | Ingalaterra Sam Allardyce |
| 2007 | Ingalaterra Sammy Lee |
| 2007–2009 | Ingalaterra Gary Megson |
| 2010–2012 | Eskozia Owen Coyle |
| 2012–2014 | Eskozia Dougie Freedman |
| 2014-2016 | Ipar Irlanda Neil Lennon |
| 2016–2019 | Ingalaterra Phil Parkinson |
| 2019–2020 | Ingalaterra Keith Hill |
| 2020- | Ingalaterra Ian Evatt |

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19451
* Commonscat Multimedia: Bolton Wanderers FC

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156186829
* ISNI: 0000 0001 0439 2927
* LCCN: nb2004301927

 |

* Wd Datuak: Q19451
* Commonscat Multimedia: Bolton Wanderers FC