recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Categoría:Mujeres
**Sonia Pulido Flores** (Bartzelona, 1973) kataluniar ilustratzailea da, istoriotxoen marrazkilaria eta grabatzailea.

Biografia
---------

Arte Ederretan lizentziaduna da, grabatu eta estanpazio espezialitatean, eta lehen saria lortu zuen 1996an bere unibertsitateak antolatutako ilustrazio lehiaketa batean.

Bere ibilbidea *El País Semanal*, Mujer 21, *Rockdelux*, *Stripburger* edo *Tretzevents* eta istoriotxo laburren ilustrazioak eginez hasi zuen, bere gidoiarekin, *Dos vez breve, NSLM* edo *Tos* filmeetarako. 

2002an Injuveko Ilustrazio Lehiaketan saria lortu zuen.

Bere lehen istorio luzea *Puede que esta vez* (Sinsentido) izan zen, non Xavi Doménech-en gidoi bat irudikatu zuen, Cabareten *Maybe this time* abestian inspiratuta.

2006ko uztailean bere blog propioa inauguratu zuen, *El diario visual de Sonia Pulido* izenburupean.

2008an, Pere Joan miretsiari gidoi bat egiteko eskatu zion, eta emaitza *Duelo de caracoles* izan zen, bi urte geroago Editorial Sinsentidok argitaratua.

Bitartean, erakusketetan parte hartu zuen, besteak beste, *Sin nosotras* talde-erakusketan, Espazio Sins Entidon, Rachel Deville, Lola Lorente eta Catel Muller-ekin batera, 2008. urtearen hasieran, eta *Separar por colores* en el marco bakarkako erakusketan. 2009ko Sevillako Komikiaren eta Ilustrazioaren Topaketaren barruan.

2018ko Mesedeetako Jaietako kartelaren egilea izan zen. Superheroina-geruza duen Merced handi bat erakusten du, eta haren azpian pertsona ugari biltzen ditu jaia ospatzen.

Sariak
------

* 2020: Ilustrazioko Sari Nazionala 2020.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  BOSCO, Roberta (07/01/2008). *Dibujos que cuentan historias*, El País.
2. ↑  B. C. (11/09/08). *Sonia Pulido y Pere Joan ultiman su primer proyecto conjunto*, La Voz de Avilés.
3. ↑  FOURMONT, Guillaume (08/05/2010). *Una comilona que despierta sueños, Público.*
4. ↑  FERNÁNDEZ, Rebeca (26/03/2008). *[*Esteka hautsia*]*, Público.
5. ↑  FERNÁNDEZ, Blas (20/11/2009). *La obra de Sonia Pulido, en la Casa de la Provincia*, Diario de Sevilla.
6. ↑    *Leticia Dolera será la pregonera de una Mercè con cartel de Sònia Pulido.* .

Kanpo estekak
-------------

* Sonia Pulidoren egunkari bisuala, egilearen bloga
* Comic creator: Sonia Pulido (ingelesez)
**Hitler lerroa** Alemania naziak Bigarren Mundu Gerran Italia erdialdean diseinatutako defentsa-eremuetako bat izan zen. Linea horretako punturik defendatuenak Aquino eta Piedimonte San Germano herrietan zeuden. Geroago, Gustav lerroarekin bat egitea erabaki zen, defentsa eroriz gero erretiratzea errazteko.

Beste izenak
------------

1944ko maiatzean, Adolf Hitlerrek izena aldatu eta, aurkako propaganda saihesteko, **Senger lerroa** jartzea erabaki zuen. Zenbait lekutan, hala nola kostaldearen eta Aurunci mendien arteko eremuan, **Dora lerroa** ere esaten zitzaion.

Historia
--------

1944ko maiatzaren 24an, aliatuek Hitler lerroa gainditzea lortu zuten, Britainiako 8. Dibisioaren, Kanadako Infanteriako 1. Dibisioaren, Kanadako 5. Dibisio Astunaren eta Poloniako Drugi Korpus Wojska Polskiego delakoaren erasoei esker, zeinek 1944ko maiatzaren 25ean Piedimonte San Germanon kokatutako puntu indartsuenetako bat hartzea lortu zuten.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Montecassinoko gudua

Kanpo estekak
-------------
**Luis "Lou" Sagastume** erretiratutako futbolari guatemalar-amerikarra da, hiru denboraldi eman zituen Ipar Amerikako Futbol Ligan eta gazte, unibertsitate eta profesional mailetan entrenatzen duena. Air Force Falcons taldeko entrenatzailea izan zen 28 urtez 2009an erretiratu aurretik

Jokalaria
---------

### Gaztea

Guatemalan jaio zen bitartean, Sagastume Kalifornia iparraldean hazi zen eta Lincoln High School-en graduatu zen. San Frantziskoko Unibertsitatean egon zen, non erdilaria izan zen gizonezkoen futbol taldean 1964tik 1967ra. Taldeko kapitaina izan zen bere junior eta senior denboraldietan eta 1966ko bigarren talde amerikarra izan zen, Donsek NCAA Gizonezkoen Futbol Txapelketa irabazi zuen urte berean.  1968an graduatu zen eta 1974an Dons Ospearen Aretoan sartu zuten. 

### Profesionala

1968an, Ipar Amerikako Futbol Ligako Oakland Clippersek Sagastume fitxatu zuen, baina ez zuen lehen taldeko partidarik ikusi haiekin egin zituen bi denboraldietan. 1975ean, jokalari-entrenatzaile izan zen NASLeko San Antonio Thunder taldearekin.

Entrenatzailea
--------------

1964an, Sagastume entrenatzaile-ibilbideari ekin zion San Inazioko Unibertsitateko Prestakuntzako mutilen futbol taldeko entrenatzaile gisa. 1967an, Sagastume San Frantziskoko Unibertsitateko gazte mailako futbol taldeko entrenatzaile bihurtu zen. Bi denboralditan, Dons JV taldeak 30-2ko errekorra lortu zuen. 1974an, Cal State Chico-ra joan zen entrenatzaile laguntzaile gisa eta han egon zen lau denboraldiz. 1975ean, Ipar Amerikako Futbol Ligako San Antonio Thunder taldeko jokalari-entrenatzaile izan zen. 1977an, San Inaziora itzuli zen beste bi denboraldiz mutilen taldea entrenatzera. 1978an, San Inazio entrenatzen ari zela, San Frantziskoko Estatuak Sagastume kontratatu zuen gizonezkoen futbol taldeko entrenatzaile gisa. Bi denboralditan, bere taldeek 22-8 lortu zuten. 1980an, Estatu Batuetako Aire Armadako Akademiako gizonezkoen futbol taldeko entrenatzaile izan zen. 303–196–43 bat osatu zuen Falconsekin 2007ko apirilaren 10ean erretiratu baino lehen.  2007ko udazkenean, Santa Maria Lizeoko futbol taldeko entrenatzaile izan zen. 

2009an, Sagastume San Frantziskoko State Gators Hall of Fame-n sartu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *1966 All Americans.* .
2. ↑  USF Dons Hall of Fame
3. ↑  Air Force Men's Soccer Coach Lou Sagastume Announces Retirement
4. ↑  Sagastume takes over St. Mary's boys' soccer
5. ↑  Gator Sports Hall of Fame Welcomes 2009 Class

Kanpo estekak
-------------

* NASL estatistikak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10502695

 |

* Wd Datuak: Q10502695
"**Vaixell de Grecia**" Lluis Llach kataluniar abeslariak sortutako abestia da; bereak dira musika zein hitzak. *I si canto trist...* albumean jaso zuen, 1974an. Abestiak zabalkunde handia ezagutu zuen.

Gaia
----

Lluis Llachek "Vaixell de Grècia" abestia idatzi zuen, Greziako koronelen diktaduraren porrotaren metafora gisa, Espainian antzeko prozesu bat gertatuko zelakoan. Koronelen kolpea izenez ezaguna, 1967ko abenduaren 13an eman zuten eskuineko militar batzuk, besteak beste, Stylianos Pattakos generala eta Georgios Papadopoulos eta Nikolaos Makarezos koronelak. Ikasleen protesta ugari eman ziren 1973an eta, erantzun gisa, azaroaren 25ean, Dimitrios Ioannidis brigadierrak estatu-kolpea jo zuen Georgios Papadopulos eta Spyros Markezinis agintetik kentzeko. Diktadore berriaren erregimena are gogorragoa izan zen. 1974ko uztailaren 15ean, Makarios III.a Zipreko presidentearen aurkako estatu-kolpea sustatu zuen, Grezia eta Zipre bateratzeko helburuarekin. Erantzun gisa, bost egun geroago Turkiak uhartearen iparraldea inbaditu zuen. Azkenik, Koronelen junta 1974ko uztailaren 24an erori zen.

Euskarazko bertsioa
-------------------

"Greziako itsasontzia" izenburuaz Pantxoa eta Peio lapurtar musikariek abesten zuten kanta hau. Euskarazko bertsioa katalanerazko hitzen itzulpena Xabier Letek egin zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Kokkinidis, Tasos. *Athens Polytechnic Uprising: How Brave Students Rebelled Against the Junta.*  Greek Reporter, 2021eko azaroak 17, greekreporter.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-15).

Ikus, gainera
-------------

* "Greziako itsasontzia"

Kanpo estekak
-------------

* **(Katalanez)**:Abestiaren letra.]
* Pantxoa eta Peioren "Greziako itsasontzia" abestia entzungai
* "Greziako itsasontzia" abestiaren hitzak irakurgai.
* **(Katalanez)**:Lluis Llachen "Vaixell de Grécia" abestia entzungai.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123475166

 |

* Wd Datuak: Q123475166
**Karl Ernst Adolf Anderssen** (Breslau, gaur egun Wrocław, Polonia, 1818ko uztailaren 6a - *Ib.*, 1879ko martxoaren 13a) alemaniar xake jokalaria izan zen. XIX. mendeko jokalari sendoenetakokoa izan zen.

1850eko eta 1860ko hamarkadetako jokalari hoberentzat hartua da. 1858an Paul Morphyk nagusitasunez hartu zuen menpean, baina Morphy handik gutxira erretiratu zen xaketik, eta Anderssen jokalari hoberentzat kontsideratua izan zen berriro. 1866an Steinitzek garaitu zuen, baina hurrengo urteetan emaitza bikainak lortu zituen Europako txapelketa garrantzitsuenetan. Hala ere, ezin izan zuen munduko txapeldun izan, lehenengo Munduko Xake Txapelketa 1886an jokatu baitzen, eta Anderssen 1879an hil zen.

Xake problemak sortzen ere lan handia egin zuen.

 Hilezkorra (A. Anderssen - L. Kieseritzky, 1851).
Anderssen xake eskola erromantikoaren adierazgarririk onena izan zen. Joko erasokorragatik eta sakrifizio ikusgarriengatik ezaguna zen, eta bere zenbait partida oso famatuak dira, hala nola 1851n jokatutako "Hilezkorra" (Ezkerreko animazioan partidaren sekuentzia jasotzen da). Partida hau lagun arteko jokoa izan zen, 1851an, Londresen, Lionel Kieseritzkyren aurka jokatutakoa. Gerora, partida hori hainbat liburu eta filmetan agertu da, besteak beste 1982ko Blade Runner filman.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Adolf Anderssen*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)** Chessgames

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)**  A. Anderssen - L. Kieseritzky, Londres (1851).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57155
* Commonscat Multimedia: Adolf Anderssen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 10636597
* ISNI: 0000 0001 2036 9583
* BNF: 162966051 (data)
* GND: 118502840
* LCCN: no97016089
* NKC: xx0135506
* SNAC: w6475m18
* SUDOC: 250695464
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q57155
* Commonscat Multimedia: Adolf Anderssen
**Mendekosteko egutegia** nekazaritza-egutegi sistema bat da. Honetan urtea berrogeita hamar eguneko zazpi denboralditan banatzen da, hamabost/hamasei egun osagarrirekin.

Jatorria
--------

Julius eta Hildegaard Lewy-k identifikatu eta berregin zuten 1940ko hamarkadan. Hauek bere jatorria amorrita zela uste zuten eta K.a. hirugarren milurtean mendebaldeko Mesopotamia eta inguruetan erabiltzen zela. Ikerketa berriagoek bere jatorria aro post-biblikoan dagoela diote. Egutegi mota hauen erabilera aro modernoan ere aurkitu da, hala nola Nestorianismoan eta Palestinako *fellah*en artean.

Erabilerak
----------

Akaderaz egutegia *hamšâtum* bezala ezagutzen zen.

Hamabost egunak *shappatum* deitzen zituzten Babilonian.

Berrogeita hamar eguneko sasoi bakoitzak zazpi eguneko zazpi astez eta zazpi Sabbaths-ez osatuta zegoen. *Atzeret* deituriko egun gehigarri batekin.

Palestinako Kanaan zibilizazioek asko erabili zuten eta Israeldarrek ere erabili zutela uste da Salomon-ek eguzki-egutegia ofizialki onartu baino lehen.

Qumran-eko Eseniarrek erabiltzen zuten liturgia-egutegia mendekosteko egutegi bat zen. Sasoi bakoitzeko azken egunean *Ardo Berriaren Festa*, *Olioaren Festa* eta *Gari Berriaren Festa* bezalako jaiak ospatzen ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jonhatan Ben-Dov, The\_History\_of\_Pentecontad\_Time\_Periods (I), in: *A Teacher for All Generations. Essays in Honor of James C. VanderKam*, (Gen. ed. E. Mason; JSJSup 153; Leiden: Brill, 2011), I. bolumena, 93–111 orr.
2. ↑  Roger Thomas Beckwith (2005). *Calendar, Chronology and Worship: Studies in Ancient Judaism and Early Christianity*. BRILL. p. 26. ISBN 90-04-12526-4.
3. ↑  Hebrew Union College (1924). *Hebrew Union College Annual*. 75 orr.
4. ↑  Lance Latham (1998). *Standard C Date/Time Library: Programming the World's Calendars and Clocks*. [./ Focal Press]. 37 orr. ISBN 0-87930-496-0.
5. ↑  Eviatar Zerubavel (1989). The Seven Day Circle: The History and Meaning of the Week. University of Chicago Press. 8 orr. ISBN 0-226-98165-7.
6. ↑  Pi Gamma Mu (1981). Social Sciences. 25 orr.
7. ↑  Morgenstern, Julian (1966). The Rites of Birth, Marriage, Death, and Kindred Occasions Among the Semites. Hebrew Union College Press. 282 orr.
8. ↑  Geza Vermes (1995). The Dead Sea Scrolls in English. Continuum International Publishing Group. p. 54. ISBN 1-85075-563-9.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6593547

 |

* Wd Datuak: Q6593547
**J. B. Lenoir** (Monticello, Mississippi (AEB), 1929ko martxoaren 5a - Urbana, Illinois (AEB), 1967ko apirilaren 29a) estatubatuar abeslari, konpositore eta gitarrista izan zen, 50eko eta 60ko hamarkadan Chicagoko blues munduan arrakasta izan zuena.

Biografia
---------

J. B. Lenoir Monticellon jaio zen, Mississippin (AEB), 1929ko martxoaren 5ean. Aita ere gitarjolea zuen eta honek erakutsi zion Blind Lemon Jeffersonen musika, betirako eragin izango zuena.

Lenoirek garaiko bluesmen garrantzitsuenekin lan egiteko aukera izan zuen New Orleansen, Sonny Boy Williamson edo Elmore James tarteko.

1949an, Lenoir Chicagora joan zen eta hango blues areto garrantzitsuenetan joa zuen, Memphis Minnie, Big Maceo edo Muddy Watersekin.

50eko hamarkadan, Lenoirrek hainbat diska grabatu zuen Chicagon Chess Records, J.O.B. Records, Parrot Records edo Checker Records zigiluekin.

Ezaguna egin zen alkandora eta txamarretan estetika zebra erabiltzen zuelako eta emakume ahotsa zuelako, baina gitarra elektrikoarentzak egin zituen konposizioek eragin handia izan zuten ondoren etorri ziren gitarjoleengan. Bere bandan pianoa (Sunnyland Slim), saxofoia (J. T. Brown) eta bateria (Alfred Wallace) eraman ohi zituen eta garai honetakoak dira *Don't Dog Your Woman*, *Mama Talk To Your Daughter* edo *Don't Touch My Head* bezalako blues abestiak.

Gitarra akustikoan ere abesti bat baino gehiago grabatu zuen, Willie Dixon baxuan eta Fred Below baterian. Arrazakeria edo Vietnamgo gerraren aurkako protesta ziren haiek eta *Alabama Blues* da adibide bat. Mezu gogorra zuten abesti haiek, baina
Lenoirrek gozo-gozo abesten zituen.

Bihotzeko batek hil zuen Urbanan, Illinoisen (AEB), 1929ko martxoaren 5ean. 3 aste lehenago auto-istripua izan zuen eta zauriek ez ziren sendatu. John Mayall dedikatu zion *Death of J. B. Lenoir* abestia.

2003an, Wim Wendersek *The Soul of a Man* zuzendu zuen, aurrez Martin Scorsesek *The Blues* sailaren barnean.

Ikus, gainera
-------------

* Joseba B. Lenoir

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1348114
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5119540
* ISNI: 0000 0000 8014 9024
* BNE: XX1110267
* BNF: 13921685n (data)
* GND: 134443179
* LCCN: nr89011162
* NKC: xx0089298
* SNAC: w6hr9b9n
* SUDOC: 088522180

 |

* Wd Datuak: Q1348114
**Adolfo Ballivián Coll** (La Paz; 1831ko azaroaren 15a - Ñucchu, Chuquisaca, Bolivia; 1874ko otsailaren 14a) Boliviako militarra, musikari eta politikaria izan zen, Boliviako presidentea 1873ko maiatzaren 9tik bere kargua utzi zuen 1874ko urtarrilaren 31 arte.

Biografia
---------

Adolfo Ballivián 1831ko azaroaren 15ean jaio zen La Paz hirian, Bolivian. José Ballivián y Segurola Zelarayán Boliviako presidente ohiaren eta gerrako heroiaren semea zen. Heziketa handikoa, leku askotara bidaiatzeko aukera izan zuen. Indar armatuetako kidea, hizlaria, musika klasikoko konpositorea, idazlea eta kongresista izan zen.

Oso txikitatik bere aita Peru-Boliviako Konfederazioko guduetan lagundu zuen eta Ingaviko guduan ere parte hartu zuen.

Bere lehen bidaietan, aitarekin erbestean bizi zenean, Carmen Grimwood Allende de Quillota ezagutu zuen Valparaíson, Txile, eta harekin ezkondu zen. Adolfo Ballivián Grimwood izeneko seme bat ere izan zuen, Kolonien Lurralde Nazionaleko ordezkari nazional gisa aritu zena

Boliviako presidentea
---------------------

Sorterrira itzuli zenean, kongresu eta kazetari karguak izan zituen, baina Morales presidentearen eta Kongresuaren eta gizarte zibilaren arteko harremanak okerrera egin zuenean Europara itzuli zen 1872an. Han zegoen oraindik kongresu eta konstituzionalistek bere izena aldarrikatu zutenean 1873ko hauteskundeetan hautagai gisa, Agustín Morales presidentearen ustekabeko hilketaren ostean (1872ko azaroan). Lehendakari hautatu zuten, ziurrenik, Boliviako historiako ordura arteko hauteskunde garbienak izan zirenetan.

Itzultzean, Tomás Frías Ametllerrek agintea transferitu zion 1873ko maiatzaren 4an, eta Ballivián Coll Boliviako historiako presidente gazteena bihurtu zen, hain zuzen ere, zaharrenaren atzetik (Paz Estenssoro).

Balliviánek "eztei-bidaia" labur bat izan zuen eta gero garai haietako ohikoa zen politikarien ohiko oposizio obstrukzionistari aurre egin zion. Era berean, ez zion lagundu bere presidentetzarako agintaldi laburra zilarrezko prezioen beherakada globalarekin bat egiteak, ordura arte Boliviarako esportazio produktu garrantzitsuena, eztainuarekin batera. Testuinguru horretan, Kongresuak ukatu zion Balliviani-ri bere premiazko eskaera Europan bi gerraontzi berri erosteko Boliviako Itsas Armada prekarioa, ia existitzen ez zena, Txilek Ozeano Bareko Boliviako subiranotasunarekiko egindako erronkei jarraituz. Kongresuaren gaitzespen hori oso deitoragarria izango litzateke geroago boliviarrentzat, 1879an Txileren aurkako gerra azkenean lehertu zenean.

Tragikoki, Adolfo Ballivián presidenteak sabeleko minbizia izan zuen  boterera iritsi eta hilabete gutxira, eta 1874ko otsailaren 14an hil zen. Estatu Kontseiluko presidenteak ordezkatu zuen, Tomás Frías Ametller berak, bederatzi hilabete lehenago lehendakaritza transferitu ziona.


1. ↑   Mcnbiografias. *Ballivián Coll, Adolfo (1831-1874)..* .
2. ↑   eldiario.net. *1874- Fallece Adolfo Ballivián Coll.* .
***Chrysanthia viridissima*** edemeridoen familiako kakalardoa da. Europa guztian zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

Deskribapena
------------

Kakalardo txikia da, 7-10 mm hartzen baititu gehienez. Gorputz biguna eta luzanga du, burua ere luzea da. Baraila bifidoak ditu eta antena luze filiformeak ditu hamaika segmentuz osatuak. Pronotoa ere luzanga da, bihotz itxurakoa.

Gorputzak kolore metalikoak ditu, berde edo kobre distira dutenak, eta oso puntukatuak dira. Espeziearen *viridissima* izena latinetik dator eta "oso berdea" esan nahi du euskaraz. Hakak eta adarrak ilunak dira.

Habitata
--------

Europa guztian aurkitzen da, Iberiar penintsulatik Finlandiaraino eta Balkanetaraino. Lore ugari dituzten zelaiak eta basoak atsegin ditu.

Bizi zikloa
-----------

Kakalardo helduak uda aldean ikusten dira, maiatzetik uztailera. Apiazeoen loreetako polenaz eta nektarraz elikatzen dira. Arrautzak usteltzen ari diren enbor edo sustraietan jartzen dituzte eta handik jaiotzen diren beldarrak xilofagoak dira.

Iruditegia
----------

* Chrysanthia viridissima emea.*Chrysanthia viridissima* emea.
* Chrysanthia viridissima, alboko ikuspegia.*Chrysanthia viridissima*, alboko ikuspegia.
* Chrysanthia viridissima, azpialdea.*Chrysanthia viridissima*, azpialdea.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------
**Valromey** Frantziako eskualde historikoa eta Jura mendietako haran bat. Seran ibaiak zeharkatzen du eta mendebaldean Planachat mendia eta ekialdean Grand-Colombiereko mazizoak mugatzen dute.

Ain departamenduko 14 herrik osatzen dute: Artemare, Belmont-Luthézieu, Béon, Brénaz, Champagne-en-Valromey, Chavornay, Hotonnes, Le Grand-Abergement, Le Petit-Abergement, Lochieu, Lompnieu, Ruffieu, Songieu, Sutrieu, Talissieu, Vieu eta Virieu-le-Petit.

Valromeyko armarria
Valromeyko jatorrizko hizkuntza frankoprobentzera da Saboiako etxearen domeinu izandako lurralde askotan bezala. XX. mendearen erdialdetik hona hizkuntzaren transmisioa eten egin da, hiztunak gutxiengo bihurtu direlarik. Egungo izena *Varromey* frankoprobentzerazkotik eratorri da.

Historia
--------

Valromey erromatarren garaiko pagus bat da da: *pagus Verrmensis*. XI. mendean Saboiako etxearen domeinuen artean sartu zen.

1601ean Lyongo tratatuaren ondorioz Frantziako koroaren esku gelditu zen Bresse, Bugey eta Gexerriarekin batera. Izan ere, Saboiak lurralde horiek eman zituen Saluzzoko markeserriaren truke.

Erreferentzaik
--------------

1. ↑    *Histoire du Valromey.* .
Categoría:Mujeres
**Inés Luisi** (Paysandú, -1965) Uruguaiko medikuntza-zirujaua eta Montevideoko Emakumeen Unibertsitateko dekanoa izan zen.

Biografia
---------

Bere gurasoak María Teresa Josefina Janicki eta Ángel Luisi izan ziren, Europatik etorri ondoren, Argentinan denbora bat eman eta Paysandú-n bizitzen jarri zirenak. Paysandú-n jaio zen, bere seme-alaben heziketan sinesten zuen familia batean, eta hala erakutsi zuen haietako bakoitzaren prestakuntzak, batez ere lau alabek. Bere ahizpak izan ziren Paulina Luisi, medikua bera ere, eta diziplina horretan lehena, Luisa Luisi, idazle eta hezitzailea, eta Clotilde Luisi, herrialdean harrera egin zuen lehen abokatua. 1917an Montevideoko Fakultatean graduatu zen eta 1923 eta 1928 bitartean Emakumeentzako Unibertsitatean irakasle eta gero dekano izan zen. Asistentzia Publiko Nazionaleko hainbat sailetako buruzagitza-karguak bete zituen, Klinika Medikoko buru gisa. Medikuntza Fakultatean azterketa-epaimahaia osatu zuen lehen emakumea izan zen.

Erreferentziak
--------------

Ikus gainera
------------

* Paulina Luisi
* Luisi
* Clotilde Luisi
* María Teresa Josefina Janicki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29163301
* **Identifikadoreak**
* autores.uy: 8748

 |

* Wd Datuak: Q29163301

[[Kategoria:1965} heriotzak]]

Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en el siglo XIX
Categoría:Fallecidos en 1965
*Galerina stylifera*

Sinonimoa: *Galerina sideroides var. stylifera*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 50 mm arteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai itxurakoa, ondoren ganbiletik lau-ganbilera, titi antzeko batekin, ertz zorrotza, leuna edo fin-fin ildaskatua gardentasunagatik, apendikulatua, hasieran errezel zuriaren hondarrekin, kapelaren azala, leuna, pixka bat likatsua, higrofanoa, arre-gorrixka kolorekoa edo marroi-gorrixka kolorekoa eguraldi hezean, okre-horixka kolorekoa eguraldi lehorrean. 

**Orriak:** Nahiko estu, adnatuak, hasieran krema kolorekoak, gero marroiak,ertza krenulatua, zurixkaz ziliatua.

**Hanka:** 70 mm arteko garaietakoa eta 6 mm arteko diametrokoa, zilindrikoa, loditua oinarrirantz, lehenengo betea, gero barnehutsa, iletsu-fibriloso itxura ematen dioten fibrila zuri dentsoz estalia, besokoak bezala antolatutako marroi koloreko hondoaren gainean, eraztunaren eremua ikusten dela.

**Haragia:** Urria, okre-hori kolorekoa edo okre kolorekoa, usain fungiko arinarekin,zapore gozoa.

**Etimologia;** *Galerina* terminoa, galeraren txikigarria da, latinezko "galerus" delakoarena, *Galerina* hitzak, kupula gisa erabiltzen den larruzko burukoa esan nahi du. Kapelaren formagatik. Stylifera epitetoa grekotik dator, zatia, mamia esan nahi duen "estilo" hitzetik eta portua esan nahi duen "fero" hitzetik. Hankan errezel hondarrak dituelako.

Jangarritasuna
--------------

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Koniferoen egur hiletan (*Pinus sp*.). Taldekoia. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 248 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
Peru Abarrategi Arabako Eskolarteko txapelketan gai jartzaile lanetan.
**Pedro sanchez Sarrionaindia** (Aramaio, Araba, 1997) euskal filologo, bigarren hezkuntzako irakasle eta bertsolaria da. 2022an Arabako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen.. Bertsolari izateaz gain gai-jartzaile eta irakasle ere aritzen da Arabako Bertsozale Elkartean. Martin eta Sabin anaia gazteagoak ere bertsolariak dira.

Biografia
---------

### Bertsolaritza

2008an Aramaioko Bertso-Eskolan ikasle hasi zen. Arabako Eskolartekoan garaipen ugari izan zituen, 2011 urtean txikien mailan eta 2013, 2014 eta 2015ean handien mailan. 2019an Arabako Txapelketa nagusiko finalerako sailkatu zen eta 2022an txapelduna izan zen.

2022ko txapelketa final zortzierenetatik hasi behar izan zuen. Final laurdenak eta finalerdiak pasata igaro zen Gasteizko finalera. Finalean prakak apurtu arren (esertzerakoan), Manex Agirrerekin saio parekatua izan ondoren irabazi zuen txapela.

### Bestelako lanak

Euskalgintzarako hastapenak Txirritola Ipuin Lehiaketan eman zituen. Bertsoez aparte, beste kultur eragile askotan jardun izan du Aramaion, Orixol Mendizale Elkartean eta Aramaixo Tropikala areto futbol taldean esaterako. Berbapaseko aurkezle eta finalista izateaz gain Txirritolinpiadetako partaide ere izan da.

Palmaresa
---------

* Arabako Bertsolari Txapelketa:
	+ Txapelduna (1): 2022
	+ Finalista (2): 2019, 2022
* Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
	+ Handien mailan (3): 2013, 2014, 2015
	+ Txikien mailan (1): 2011
* FAVAfutsal:
	+ Zilarrezko maila-txapelduna (1): 2022
* Urrezko gibela:
	+ Saiakera (1): 2019
* Txirritolinpiadak eta koadrilen arteko pikea:
	+ Parte-hartzaile (4)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Biain, Aitor. ««Esan zidaten kikilduta kantatuz gero ezinezkoa zela txapela irabaztea»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-06-14).

Ikus, gainera
-------------

* Txema Abarrategi
* Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa

Kanpo estekak
-------------

* BDB Bertsolaritzaren datu-basea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62083632

 |

* Wd Datuak: Q62083632
**Ducados** Imperial Tobaccoren Altadis enpresak merkaturatutako zigarreta-marka da. Ducados Espainian saltzen dute batez ere, baina Portugal, Frantzia, Alemania eta Austriako denda batzuetan ere.

Historia
--------

Tabacalerak 1963an sartu zuen marka, bere Ducados Negro barietatean. Bere ezaugarri nagusia zapore gogor eta bizia zen, eta kontsumitzaileak gehienak gizonak zirelako. Garai hartako merkatuan Jean nagusi zela, Tabacalerak tabakoa penintsulara inportatzeko zuen eragina aprobetxatu zuen tabako hori aduanetan atxikitzeko eta bere marka propioa, Ducados, merkatuan sartzea errazteko, arrakasta handiz, garaiko liderra alboratzea lortuz. 1960ko hamarkadan eta ondorengoetan lan-merkatuan emakumeen kopuruak gora egin zuenean, zigarro beltzek ospea galdu zuten, emakume askok gorroto baitzuten haiek ahoetan uzten zuten kiratsa. Horregatik, Altadisek Ducados Rubio atera zuen merkatura, zapore askoz leunagoa zuen barietatea, eta izen bereko beltza baino ospe handiagoa hartu zuen. Ducados da, ziurrenik, Espainiako zigarro markarik adierazgarriena zapore asko duelako. Espainian, marka "tabako beltztzat" hartzen da, purutasuna eta gehigarri kimikoen erabilera txikiagatik, eta horrek gainerako markek baino kolore ilunagoa ematen dio. Kanariar Uharteetatik datorren % 100eko tabakoarekin egiten da, eta, ziurrenik, Espainian kolore zuriko iragazkiak dituen industria-zigarro marka bakarra izango da; beraz, erraz bereiz daiteke gainerako marketatik. Bere ospea dela eta, turista batzuek (normalean Erresuma Batutik eta Frantziatik etorriak) pakete batzuk eraman ohi dituzte, herrialdera egindako bisitaren oroigarri gisa. "Trujas" izenez ere ezagutzen da.

Barietateak
-----------

* Ducados Negro. (Azul eta Blanco barietateak)
* Ducados Rubio.
* Ducados Rolling (biltzeko tabakoa).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ducados - CigarettesPedia.* .
2. ↑    *Ducados en Zigsam.* .
3. ↑    *Spain Cigarettes - Ducados.* .

Kanpo estekak
-------------
**Marlboro** (AEBtan ˈmɑːrlˌbʌroʊ, eta EBan ˈmɑːrlbərə, ˈmɔːl- ahoskatua) Philip Morris enpresak merkaturatutako zigarreta-marka da. Richmonden bere plantarik handiena du. Marlboro 1972tik munduan gehien saldu den zigarro marka da. 2017tik aurrera, Marlborok % 40ko merkatua zuen Estatu Batuetan, hurrengo 7 markak baino gehiago lehia konbinatuan.

Philip Morris tabako-fabrikatzaileak filial bat ireki zuen New Yorken 1902an bere zigarro marka asko saltzeko. "Marlboro" marka 1908an erregistratu zuten Estatu Batuetan, baina 1923ra arte ez zen zigarro bakar bat ere merkaturatu izen horrekin. 1924an marka kaleratu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  After Bans, Tobacco Tries Direct Marketing
2. ↑   John Wells.  (2010-1-6). *John Wells's phonetic blog: Marlborough.*  in: *Phonetic-blog.blogspot.com*..
3. ↑   «Building Leading Brands» *www.pmi.com*.
4. ↑   **(Ingelesez)** CDCTobaccoFree.  (2018-8-1). «Tobacco Brand Preferences» *Centers for Disease Control and Prevention*.

Kanpo estekak
-------------
**Abraham ben Samuel Abulafia** (hebreeraz: אברהם בן שמואל אבולעפיה‎; Zaragoza, 1240-Comino, 1291 eta gero), aragoiar rabbia izan zen, "Kabala profetikoa" eskolaren sortzailea. Gaztetan Tuteran bizi zen eta 1260an Lur Santua aldera joan zen. Sizilian Mesiasa 1290erako iritsi zela iragarri zuen. Beste lan batzuen artean, *Gidaren sekretuak*, Maimonidesen *Txundigarrien Gida*ren iruzkinak idatzi zituen, lan horren premisetatik eratorritako doktrina filosofikoa, mistikaren aurkakoa ez zena, aintzat hartuz. Izan ere, iruzkinak bere eta Maimonidesen artean lotura logiko bat aurkitzen saiatzen dira.

1258tik aurrera, Abulafiak Ekialdea, Grezia eta Italia bisitatu zituen. Baruch Togarmik eragin zion, "*Kabalaren gakoa*" idatzi zuena *Sefer Yetzirah*ri erantzunez. 1270etik, Iberiar penintsulara itzuli zenetik, estasi profetiko baten lehen esperientzia izan zuen Bartzelonan. Mediterraneoko herrialdeetan, Abulafia Mesias bezala aurkeztu zen, juduen itxaropen mesianikoa bete egin zela esanez. 1281ean Nikolas III.a aita santua judaismora bihurtzen saiatu zen. Sorianon zegoen aita santuak hau entzun zuenean, hiriaren kanpoaldean erre zezaten agindu zuen. Hala ere, Nikolas III.a Abulafia iritsi aurreko gauean hil zen, eta frantziskotarren ikastetxe batean hogeita zortzi egun atxilotuta igaro ondoren askatu zuten.

Bere azken urteak Italian zehar bidaiatzen eman zituen, eta 1291tik aurrera beren urratsak galdu zituzten. Ziur aski Bartzelonan hil zen 1292an.

Lanak
-----

Abulafiak 26 idazki teoriko eta 22 lan profetiko bildu zituen. Sefaraden artean mistiko eta pentsalari judu handienetako bat izan arren, bere lana ez da Maimonides edo Nahmanidesen lana bezainbeste itzuli, hala ere. 2018ra arte, haren testuak gaztelaniaz argitaratu gabe egon ziren.

Abulafiak defendatzen zuen estasi egoeran dagoen gizakiak bere izaki sakona eskura dezakeela. "Ideien bidea" izeneko ezagutza mistikoko metodo bat jendarteratu nahi nuen. Diziplina hau "Sefiroth bidea"k osatzen zuen. Bere irakaspenek yoga eta tantrarekin paralelismoak erakusten dituzte. Bere ikasleen artean Josef Gikatilla egon zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jewish Encyclopedia. *Abulafia Abraham Ben Samuel.* .
2. ↑   Gershom Scholem.  (1965). *Principales tendencias en el misticismo judío.*  Milano, 181 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q323448
* Commonscat Multimedia: Abraham Abulafia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79054878
* ISNI: 0000 0001 2140 9700
* BNE: XX1723115
* BNF: 12065834d (data)
* CANTIC: a1990616x
* GND: 118859110
* LCCN: n82103050
* NKC: ola20221169279
* NLA: 61539970
* CiNii: DA16980542
* SNAC: w6959p58
* SUDOC: 030152720
* ICCU: UBOV117187
* Open Library: OL4971891A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q323448
* Commonscat Multimedia: Abraham Abulafia
***Moneten lorategia Vétheuilen*** (frantsesez: *Le Jardin de Monet à Vétheuil*) Claude Monet margolari inpresionistak 1881ean egin zuen margolanaren izenburua da. Gaur egun Washingtongo Arte Galeria Nazional erakundean ikus daiteke; H. O. Havemeyer andreak utzi zuen legatua museoan 1929an.

Vétheuile herrian
-----------------

Monet Vétheuilgo etxe handi batean bizi izan zen ia hiru urtez. Ernest Hoschedé senar-emaztearekin eta bere emazte Camillerekin bizi izan zen han. Handik urtebetera Camille hil egin zen. Alice Hoschedé, bestetik, Moneten maitalea izan zen hainbat urtez. Ernest hil ondorenAlice ezkondu zen Monetekin. Etxean, Monet, Jean eta Michelen seme-alabez gain, bikotearen sei seme-alabak daude, Marthe, Blanche, Suzanne, Jacques, Germaine eta Jean-Pierre.

Deskribapena
------------

Margolariak bere seme Michel eta, aurrerago, Jean-Pierre eta bere ama Alice irudikatzen ditu. Itxura diskretua du, baita hauskorra ere, eta ez dator bat ekiloreen tamainarekin eta ugaritasunarekin. Lurrean itzala eta argia txandakatzeak perspektiba areagotzen du. 

Monetek beste hiru pintura egin zituen leku berean.

Historia
--------

Monetek margolana 30 urte gorde zuen. 1910ean Bernheimen saldu zuen. Gero margolana bilduma pribatuetan jasoa izan zen. Washingtongo Arte Galeria Nazionalari utzi zuten, 1970ean. Lana ia hogei erakusketatan erakutsi da Estatu Batuetan, Europan eta Japonian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Gérard Denizeau, Claude Monet, Paris, Larousse, 2020 (ISBN 978-2-03-597996-4), 76-77. or.
3. ↑

Bibliografia
------------

* P. F. R. Carrassat, *Maestros de la pintura*, Spes, 2005. ISBN 84-8332-597-7.
* HEINRICH, C. *Monet*, Taschen. 2004 ISBN 3-8228-6198-7.

Kanpo estekak
-------------
**Artozkiko artelanak** Itoizko urtegiaren aurkakoek antolatutako erakusketaren lan batzuk 2023ko urrian agertu ziren. 

Poliziak Artozki, Itoizko urtegiaren aurkako azken erresistentzia-gunea, orain dela hogei urte desalojatu zuenean, bertan ikusgai zeuden 31 artelan bahitu zituen. Lan horietatik 14 atzera berriz Itoizko Solidarioen eta Itoizko urtegiak mahatxatutako herritarren batzarraren eskuetan daude. Gainerakoek desagertuta jarraitzen dute.

Historia
--------

2003ko urriaren 2an hondeamakinek Artozki eraisten bukatu zuten, eta bi astez herria defendatzen egon ostean, Itoizko urtegiko uren azpian geratu zen herria. Proiektua geratzeko erresistentzia antolatu zuten solidarioek, tartean arte erakusketa bat. Laguntzeko deia "oso arrakastatsua" izan zen Artozkiko eliza museo bilakatu zuten.

31 lanetatik hamalau berreskuratu dituzte; «modu anonimoan» helarazi dizkiete. Hala ere, Txiki Zamora Itoitzekiko Solidarioak taldeko solidarioak kontatu zuen kontatu zuen zenbait obra Foruzaingoaren Iruñeko komisariara ailegatu zirela: «Atxilotu gintuztenean, ikusi genuen nola sartzen zituzten zenbait artelan polizia etxean. Hortik aurrera, arrastorik ez dugu».

Txiki Zamorak duela hogei urte gertatutakoa azaldu zuen: «Sormenerako gune hori [Artozki-Artezki] eta herri guztia 2003ko irailaren 30eko goizaldean suntsitu zituzten, Foruzaingoak eta Guardia Zibilak hondeamakinekin batera sartu zirenean». Herria jendez ez ezik artelanez ere hustu zutela salatu zuen solidarioak: «Poliziak elizatik atera zituen artelanak, eta haietako batzuk, gutxienez, urteetan egon dira bulego ofizialetan». Bere garaian, taldearen abokatuak behin baino gehiagotan eskatu zituen artelanak, baina ezezko borobila jaso zuen beti. Artozkiko afera 183/03 espedientean jasota zegoen. 

Agertutako lanak erakusketa ibiltarian egongo dira Euskal Herriko toki desberdinetan.

Parte hartu zuten egileak
-------------------------

Erakusketan lan anonimo batzuekin batera egile ospetsuen obrak erakutsi ziren. Hona hemen izen batzuk:

* Txiki Agirre Keitxeta margolaria
* Ander Hormazuri Alkiza margolaria
* Iñaki Olazabal Ezeiza eskultorea
* Jose Ramon Anda Goikoetxe eskultorea
* Ana Mugeta Ripodas margolaria
* Jose Luis Zumeta margolaria
* Juan Gorriti eskultorea
* Anton Mendizabal

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------
**Joseph Albo** (hebreeraz: יוסף אלבו‎; c. 1380–1444) Aragoiko errabino eta filosofo judua izan zen, Hasdai Crescas teologo ospetsuaren ikaslea. *Sefer ha-Ikkarim* ("Printzipioen Liburua") judaismoaren lan klasikoa idatzi zuen.

Biografia
---------

Oro har, Alboren jaioterria Monreal del Campo zela uste da, Aragoiko hiri bat. Hori 1413-14an Tortosan izandako eztabaida erlijiosoaren Astruc ha-Leviren txostenean oinarritzen da. Eztabaida horrek Albo aipatzen du parte-hartzaile juduetako bat bezala eta Monrealeko kongregazioaren ordezkaria izan zela adierazten du.

Heinrich Graetzek uste du Albok ezin zituela hogeita hamar urte baino gutxiago izan lehian parte hartzera bidali zutenean, eta, ondorioz, Alboren jaiotze-data 1380 baino beranduago jartzen du. Bere heriotza-data hainbat modutan ematen da, hala nola 1444 (probableena) edo 1430. Hala ere, 1433an Sorian predikatuz aipatzen da.

Albok ilustrazio medikoez egiten zuen erabilerak pentsarazten du aditua zela zientzia medikoetan. Arabiar aristotelikoen idazkiak ezagutzen zituen neurri batean. Bere maisua Hasdai Crescas izan zen, *Or Hashem* liburuaren egilea.

Albo bere *Printzipioen Liburua*gatik da ezaguna batez ere: *Sefer ha-Ikkarim* liburua Sorian bukatu zuen, 1425 ingururuan. Lan horretan judaismoaren oinarriak ezartzen zituen eta dogma kristauari, aldi berean, aurre egiten zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  "Albo, Joseph". *The Jewish Encyclopedia*. New York: Funk & Wagnalls.
3. ↑  Philippe Bobichon, Sefer ha-'Iqqarim *Livre des Principes* III, 25 "Un chapitre de la controverse judéo-chétienne dans l'Espagne du XV e siècle", Madril, CSIC, 2015.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Joseph Alboren Biografia Espainiako Historia Errege Akademiaren Akademiaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q559622
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 24939318
* ISNI: 0000 0001 1874 0507
* BNF: 13487734v (data)
* GND: 100006868
* LCCN: nr95036653
* NKC: ola20231198940
* NLA: 49582616
* SUDOC: 035725133
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 7410
* DBE: url
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q559622
**Yedioth Ahronoth** (hebreeraz: ידיעות אחרונות‎, *Yedi'ot Aharonot*; euskaraz: «azken berriak») Israelgo egunkari beteranoa da, 1970eko hamarkadatik aurrera herrialdeko hebreerazko egunkaririk salduena dena.

Historia
--------

1939an sortu zuen Nachum Komarovek, eta handik gutxira Yehuda Mozesek erosi zuen. Bere lehen editore administratiboa Noah Mozes izan zen, Yehuda Mozesen semea.

1948an, kazetari-talde handi bat eta Azriel Carlebach buru zuten pertsonal-kideak, une horretan editorea zena, egunkaritik joan ziren beste bat osatzeko, *Yedioth Maariv* izenekoa, ondoren *Maariv* bezala ezagutua. Carlebachen ordez Herzl Rosenblum jarri zuten. Mugimendu honek etengabeko borroka hasi zuen egunkari bien artean tirada eta prestigioa lortzeko.

Gaur egun, egunkariaren buru Noah Mozesen semea da, Arnon Mozes. Hainbat urtez Herzl Rosenblum-en semeak, Moshe Vardik, argitaratu zuen eta 2005ean Rafi Ginatek ordezkatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Hebreeraz)** Amior, Hanan.  (2005-5-1). «האיש הנפוץ ביותר» *HaAyin HaShevi'it*.

Kanpoko estekak
---------------
**BDS** edo **BDS Mugimendua** (ingelesez Boycott, Divestment and Sanctions) Palestinaren aldeko mugimendua da, Israelgo okupazioarekin amaitze aldera presio ekonomiko eta politikoa areagotzeko kanpaina garatzen duena. Palestinar Lurralde Okupatuen eta Golanen kolonizazioaren aurka egiten du, baita Israelen bizi diren arabiarren berdintasunaren alde eta errefuxiatuak diren palestinarren itzultzeko eskubidearen alde.

BDSko Palestinako Batzorde Nazionalak antolatu eta koordinatzen du kanpaina, eta 2005eko uztailaren 9an hasi zen, Palestinako 170 GKE baino gehiago batuz. Kanpainak Israelen aurkako boikota sustatzen du nazioarteko zuzenbideko betebeharrak bete ditzan.

  

Kanpainaren aldekoek, Hego Afrikako apartheidarekin alderatzen dute mugimendua. Izan ere, palestinarrek pairatzen duten bereizkeria Israelgo legerian oinarritzen dela adierazten dute, besteak beste, parte-hartze politikoan, lurrerako eta hezkuntzarako sarbidean edota justizia prozesuetan.

BDS mugimenduarekin kritiko agertzen direnen arabera, kanpaina antisemita da, Israelen deslegitimizazioa bilatzen duena. Horrez gain, Palestinak duen negoziaziorako lidergotza gutxietziko luke.

BDSri aurre egiteko zenbait talde sortu dira. 2015eko ekainean, Sheldon Adelson eta Haim Saban, Israelen aldeko dirudunak, hainbat erakunde judutarren ordezkariekin bildu ziren, eta 50 milioi dolar bildu zituzten Estatu Batuetako campusetan BDSren aurka borrokatzeko. 2015ean, Fuerza de Tarea Macabea sortu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Trew, Bel.  (15 May 2019). «Tourists come face-to-face with Eurovision's darker side: 'No pride in apartheid'» *The Independent*.
2. ↑   Holmes, Oliver.  (7 May 2019). «Israel says it will not allow in activists planning to 'disturb' Eurovision» *The Guardian*.
3. ↑   «BDS-backed Twitter bot network is targeting Eurovision, Israel charges» *The Times of Israel* 3 May 2019.
4. ↑  ¿Qué es la campaña de BDS contra Israel y por qué está funcionando? Eldiario.es. 3 de febrero de 2014.
5. 1 2  **(Ingelesez)** Palestinian BDS National Committee. BDS Movement.
6. ↑  Human Rights Actions. Resolutions & Decisions (2003-2016). Human Rights Voices.
7. ↑  BDS a Israel - Boicot, Desinversiones, Sanciones.
8. ↑  **(Ingelesez)** Boycotts that aid the Palestinians. Al Jazeera. 16 de agosto de 2013.
9. ↑  El porqué del boicot a Sudáfrica ayer y a Israel hoy. BDS a Israel. 1 de enero de 2010.
10. ↑  **(Ingelesez)** The Discriminatory Laws Database. Adalah.
11. ↑  Los israelíes de origen palestino, 'ciudadanos de segunda clase'. El Mundo. 27 de noviembre de 2014.
12. ↑  **(Ingelesez)** Israel isn't, and will never be, an apartheid state. Los Angeles Times. 17 de mayo de 2014.
13. ↑  **(Ingelesez)** Is BDS Hate Speech? The Jewish Daily Forward. 14 de febrero de 2013.
**Aitana Alberti León** (Buenos Aires, 1941eko abuztuak 9) idazle, editore eta ikerlari argentinarra.

Biografia
---------

Buenos Airesen jaio zen 1941ean.

Bere gurasoak ziren Rafael Alberti eta María Teresa León idazle espainiarrak. 

Gurasoek Espainiako Gerra Zibila dela eta Argentinara ihes egin behar izan zuten eta haien erbestean jaio en alaba.

Zientzia Antropologikoak ikasi zituen.

Italia, Espainia eta Kanadan bizi izan da eta gaur egunean Kuban bizi da.

Lana
----

Idazlea izateaz gain (poesia eta ipuinak idatzi ditu batez ere), Espainiako 27ko belaunaldiko poeten lanen editore eta ikertzailea izan da. Poeta horien lana ezagutzera ematen ere lan handia egin du Espainiako eta Kubako telebistetan.

Kubako "Proyecto Cultural Sur" ('Hegoaldeko Kultura Proiektua') poesia eta arteak susutatzeko proiektuko presidentea da. Proiektu horretan Europa eta Ameriketako 30 hiri inguru daude sartuta.

Bere lan poetikoa gaztelaniatik hainbat hizkuntzatara itzuli da (alemaniera, polakoa, errusiera, errumaniera, italiera...).

Munduko Poeten Mugimenduko kidea da.

### Lan nabarmenak

* *Poemas*, 1955, 2006, 2011.
* *Pupila al viento*, 1998.
* *Y de nuevo nacer*, 1999, 2007.
* *Son del fugado cuerpo*, 2002.
* *A bordo de la bruma*, 2009.
* *Azimut*, 2009.
* *Memorias: la arboleda compartida*, 2009.
* *La memoria inseparable*, 2010.
* *Plegaria/Prayer*, 2013.
* *Los inquilinos de la soledad*, 2006, 2013.
* *Dos elegías españolas*, 2014.
* *Las flores del bien*, 2015.
* *Amazona en la centella*, 2016.
* *Cuentos persas*, 2018.

Erreferentziak
--------------

Kanpoko loturak
---------------

Bere autobiografiari buruzko orria Cubarte orrian

Elkarrizketa: "Aitana Alberti: «El exilio fluía en mi casa»" 2016an.

1. 1 2 3 4 5 6    *"Aitana Alberti León" In Babelio.* .
2. ↑    *"Aitana Alberti León" In Uno y Cero Ediciones.* .
**FC Levadia Tallinn** Estoniako futbol taldea da, Tallinn hiriburukoa. 9 aldiz irabazi du Estoniako futbol liga eta 9 aldiz Kopa. FC Florarekin batera herrialdeko talderik onena da.

Historia
--------

*FK Olümp Maardu* talde apalak metalgintza sektoreko *OÜ Levadia* lantegiaren babesa eskuratu eta izen berriko taldea sortu zen 1998an. Lehen mailan aritzea zuen helburua eta horretarako hurrengo denboraldian Tallinna Sadam taldearekin bat egin zuen. Emaitza harrigarria izan zen bi urteetan jarraian liga, kopa eta superkopa eskuratu baitzituen. Atzetik beste liga eta kopa asko etorri dira guztira 8 liga eta 7 kopatako bilduma osatu arte.

Bitxikeria bezala aipatzea merezi du 2002ko kopako finalean Levadia eta Levadia II (bigarren taldea) izan zirela eta bigarren taldeak irabazi zuen 2-0 emaitzaz.

2017an FC Infonet Tallinn taldea bereganatu zuen. Talde honek 2016ko liga eta 2017ko kopa irabaziak zituen.

Palmaresa
---------

### Estonian: 27

* Liga (10): 1999, 2000, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2013, 2014, 2021.
* Kopa (11): 1999, 2000, *2002*¹, 2004, 2005, 2007, 2010, 2012, 2014, 2018, 2021.
	+ ¹ 2002ko ekitaldia Levadiaren bigarren taldeak irabazi zuen.
* Estoniako Superkopa (6): 1999, 2000, 2001, 2010, 2013, 2015.

### Nazio artean: 0

* Livoniako Kopa (0): finalista 2005 eta 2008an.

Kanpo estekak
-------------

* **(Estonieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210849
* Commonscat Multimedia: FC Levadia

---

 |

* Wd Datuak: Q210849
* Commonscat Multimedia: FC Levadia
Eteneta I.
Elurzulo harrespila.
Mulisko gaina harrespila.
Keixeta Egia Hego trikuharria.
Etzelako Arritxuriak harrespila.
**Onddi-Mandoegi Estazio Megalitikoa** Adarra-Mandoegiko mendilerroan zabaltzen den aztarna megalitikoen multzoa da. Guztira hogeita bi ezagutzen dira. Oso estazio garrantzitsua da eta bertan era horretako monumentu oso ezagunak ikus daitezke.

Historiaurreko monumentuak
--------------------------

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Inguru honetan sukarriz egindako tresna asko agertzen dira eta horrek inguru honek izan zuen aktibitatea adierazten du. Gaur egun ere artzaintza trasumantearen presentzia handia da.

Kokapen geografikoa
-------------------

Geografikoki estazio hau Adarra-Mandoegiko mendilerroan kokatzen da. Leizaran eta Urumea aranak banantzen
ditu. Urepelen 1.000 metro lortu arte igotzen da. Kate horren zati bat, eta baita Estazio Megalitikoaren
zati bat, Nafarroan sartzen da. Udalerri hauetan daude monumentuak: Andoain, Berastegi, Elduain, Urnieta, Hernani.

Sailkatutako monumentuak
------------------------

Estazio honetan hogeita bi monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira lau dira:

* Aballarri
* Altxista
* Otsolepo
* Pozontarriko Lepoa

### Harrespilak

Guztira hamasei dira:

* Altxista
* Arleorko Zabala
* Elurzulo
* Eteneta I
* Eteneta II
* Etzela
* Etzela mendebaldea
* Etzelako Arritxuriak
* Ezioko Soroa
* Ezioko Tontorra
* Mulisko Gaina
* Tximistako Egia
* Unamene
* Amunola
* Tximista
* Deskarga

### Menhir

Guztira bat:

* Usobelartza

### Zista

Bakarra:

* Onddiko zista

Egoera legala
-------------

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan hogeita bi monumentu aipatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritzen Kultura Ondarea webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070831

 |

* Wd Datuak: Q61070831