recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cecilio Erauskin Aguirrezabala** (Ubide, 1872ko urtarrilaren 31 – Legutio, 1938) Gorbeia mendiko artzaina izan zen.

Gorbeiako *Patriarka*
---------------------

Gorbeiako artzainen patriarkatzat hartuta, guztiek errespetatzen zuten eta bere hitz guztiek ontzat ematen zuten. Bere txabola *Aldapamiñe*n zegoen, *Eguiriñao*ra iristen zen bidezidorra hasten den tokian. Gaur egun txabola hondamen egoeran aurkitzen da. Bere ezaugarri nabariena eraikin nagusiari gorputz erantsi bat zeukala zen, gazta biltegi bezala funtzionatzen zuena eta *gaztategie* izenez ezagutzen zena. XX. mendearen hasieran F. Amador Arraudik honela deskribatu zuen: *"(…)Eta bizilekuak artzainen bizitzak bezain xumeak dira, harriz, zurez eta lurrez eginak. Atea oso txikia da, guztiz makurtu behar da hartatik sartzeko Barrualdean egurra erretzen da eta horren keak gazta onak osatzeko erabiltzen da; gaztak barru guztia inguratzen dute, apaletan lerrokatuta".*

Mendizaleen *aingerua*
----------------------

Cecilio, Gorbeia igotzen hasi ziren mendizaleei aterpea emateko lehen artzainetako bat izan zen. Izan ere, Manuel Bacigaluperen gorpua aurkitu zuen 1927ko uztailaren 30ean igoera batean amildu zena. Hurrengo egunean, uztailaren 31an, Bizkaiko Mendizale Federazioak, federazio horren zilarrezko medaila ezarri zion mendizaleei emandako laguntzagatik eta bereziki Bacigaluperen gorpua aurkitzeagatik.

Felix eta Sotero Erauskin
-------------------------

Cecilio, Felix Erauskinen, xabalina, pisu eta disko jaurtitzaile mitikoa, aita da, *estilo español* jaurtitzeko metodoa sortu zuena. Felixek, aita laguntzen zuen artaldea zaintzen, eta Ceciliorekin batera makila ahalik eta distantziarik handienera jaurtitzera jolasten zuten. Maisu batek nola egiten zuen ikusi, eta kirol hori egitera animatu  zuen.

Sotero Erauskinen aita da  baita ere, *Alan Lomax* etnomusikologoak *"Bartarratsian ezkongai nintzen"* abestia grabatu ziona 1952. urtean bere *"The Alan Lomax Collection: the spanish recordings: Basque Country: Biscay and Guipuzcoa"*  bilduman gordetzeko. *Rounder Records*ek argitalatu zuen 2001. urtean.

Erreferentziak
--------------

1. *Gorbea*. Federación Vizcaína de Montaña (1992. urteko reedizioa)
2. La Gran Enciclopedia Vasca (1981). Biblioteca de la Gran Enciclopedia Vasca: Bilbo
3. Muñoyerro, I. (2018ko urtarrilak 8). La emblemática cumbre que se alza entre Bizkaia y Álava ofrece monte para todos los estilos y encierra riesgos como cualquier macizo alpino. *El Correo*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61828003

 |

* Wd Datuak: Q61828003
A-bike
A-bike tolestuta
**A-bike** bizikleta tolesgarria da, Clive Sinclairrek (ZX80aren asmatzailea) sortua Erresuma Batuan eta 2006ko uztailean salgai jarria. 6,6 kilogramoko pisua zuen eta 67x30x16 cm-ko espazioa hartzen du tolestuta.

A-bikeren lehen bertsioa Hong Kong-eko Daka International-eko talde batek diseinatu zuen Sinclair Research-ekin lankidetzan. 2004an jakinarazi zen. Clive Sinclair A-bike kontzeptua sortu zen eta Alex Kalogroulis izan zen bere diseinu ingeniari nagusia. Bi gurpileko haurrentzako patineteen antza du.

Salgai dagoen bertsioak antzeko itxura du baina motor elektrikoarekin eta 12 kilogramo pisatzen ditu.

Ezaugarriak
-----------

A-bike egitura teleskopikoak bere itxurazko bolumena tolestuta dagoenean % 25era murrizten du. Kate bikien sistema batek 3,2 metro inguru mugitu ahal izango ditu pedalaren bira bakoitzeko, 25 cm-ko diametroko gurpil trinkoak izan arren. Estalkiak transmisio eta manipulazio mekanismoa inguratzen du, babestuz. Aurreko hagunean koloretako 32 LED instalatzeko aukera da.

Balaztak oso bitxiak dira, ez oso indartsuak baina nahikoak, kanpora begira dauden danbor alderantzizkoek eta danbor-disko motako balazta batean kanpotik besarkatzen dituzten zapata luze batek osatzen dute.

Bere tamaina eta pisua (6,6 kg) dela eta, ez litzateke tolestu beharko auto batean edo metroan eramateko.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2412220
* Commonscat Multimedia: A-bike

---

 |

* Wd Datuak: Q2412220
* Commonscat Multimedia: A-bike
**Cecilia Echenique** (1957ko urriaren 28a) txiletar abeslaria eta musikagilea da.

Txileko musikarien artean, polifazetikoenetakoa da eta, hala, indarrean jarraitzen du Txileko egungo musika panoraman. Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko "Instituto de Música-n" ikasi zuen. "Mazapan" haurrentzako musika taldean 10 urtez parte izateagatik da ezagunena. Duela gutxi, "La Paz" taldeko ahots entrenatzailea izan zen Rafael Aranedak eta Karen Doggenweiler-ek gidatutako Todos a Coro Txileko telebistako saioan. Berak eta bere abesbatzak hirugarren postua lortu zuten.

Biografia
---------

1980an, abeslariak Mazapán haurrentzako musika taldearekin egin zuen debut musikala, harekin hainbat disko grabatu eta telebistako programa bat eskaini zuen Canal 11n eta, geroago, Televisión Nacional de Chilen. Bien bitartean, bere belaunaldiko musikarekiko interesa ere jarraitu zuen: Canto Nuevo. Eduardo Peraltarekin batera, Café del Cerro inauguratu zuen, musika mugimenduaren garapenean funtsezko kokagunea.

1982an, Echenique Estatu Batuetara bidaiatu zuen, eta han musika barrokoko talde bat sortu zuen Princetongo Unibertsitatean. 1986an, Txilera itzuli zen, Eduardo Gattirekin batera Teatro Providencia antzokiko kontzertuetan. Hurrengo urtean, Echeniquek Voces diskoan kolaboratu zuen, Juan Paulo II.a Aita Santuari Txilera egindako bisitan ongi etorria emateko grabatutakoa. Bere abestia, Leon Giecorekin "La cigarra"-ren bikotearen bertsioa, diskoko lehen singlea izan zen.

1987an, Echeniquek bere lehen diskoa grabatu zuen bakarka gisa, "Tiempo Fecundo", "Todo cambia" eta "Yolanda" abestien bertsioak biltzen zituena, harrera ona izan zuena. 1989an, bakarkako bigarren diskoa kaleratu zuen, "En Silencio", eta bertan konposizio originalak interpretatu zituen.

Bizitza pertsonala
------------------

1980ko martxoaren 22an Ignacio Walker senatari ohi demokratarekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba dituzte elkarrekin: Elisa (abokatua), Ignacio (zinemagilea) eta Benjamín (kantaria).

Diskografia
-----------

* *Tiempo Fecundo* – Sony (1987)
* *En Silencio* - CBS (1989)
* *Me Pregunto* – Sony (1992)
* *El Amor Existe Aún* – Polygram (1995)
* *Debajo de mi Piel* – Polygram (1997)
* *Villancicos* - Polygram (1998)
* *Chilena* – Polygram (1999)
* *Secreta Intimidad* – Universal (2001)
* *Brasil Amado* – Universal (2002)
* *Villancicos Vol. 2* – Fondo Producción SCD (2004)
* *Antologia* – Sony (2004)
* *Hoy como Ayer, Eduardo Peraltarekin* – Bco. del Estado (2005)
* *DVD Villancicos* – Universal (2005)
* *Tonadas Chilenas, Mario Rojas-ekin* – Chile Profundo (2007)
* *Pequeñas Historias CD/DVD* – Oveja negra (2007)
* *Lo que hoy necesito* – Oveja negra (2011)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Archived copy.* .

Kanpo estekak
-------------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5056423
* Commonscat Multimedia: Cecilia Echenique

---

 |

* Wd Datuak: Q5056423
* Commonscat Multimedia: Cecilia Echenique
**Campbell konderria** (ingelesez: *Campbell County*) Wyomingko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gillette da. 2010eko zentsuaren arabera 46.133 biztanle zituen, Campbell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Campbell konderriak 12.449,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,36 ura dira. Beste 12.438,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,71 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 46.133 pertsonetatik 44.643 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.611 dira. 134 beltzak edo afroamerikarrak. 415 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 250 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 649 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110640
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Wyoming

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145422214
* **Lekuak**
* OSM: 288642
* TGN: 2002367

 |

* Wd Datuak: Q110640
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Wyoming
**Acamarachi sumendia** (aimaraz: 'harrizko barraskilo'), **Pili** izenaz ere ezaguna (aimaraz eta kitxueraz: pili, 'ahate'), Antofagasta eskualdean (Txile) dago, San Pedro de Atacamatik 80 kilometro hego-ekialdera.

Geologia eta Meatze Zerbitzu Nazionalak prestatutako Txileko sumendi aktiboen arriskutsuen rankingeko 84. postua du.

Geologia
--------

 Pujsa gatz-lautada Acamarachi eta Colachi sumendien ondoan.
Acamarachi-ren osaera andesitikoa eta dazitikoa da batez ere, eta inklinazio 45 °-ra iristen eta gainditzen duten malda simetrikoak ditu ezaugarri. Laba domo handi bat sumendiaren ipar hegalean altxatzen da, eta Pili sakana hego-ekialdera hedatzen da, izen bereko ibaia Aguas Calientes gatz-lautadara bideratzen duena.  

Horrez gain, krater laku bat du gailurrean, 10 eta 15 metroko diametroa duena. Acaramachi kraterrean, itsas mailatik 5950 metrora, munduko aintzirarik altuenetako bat dago. 

Bere jarduera, Andeetako sumendi gerrikoaren Erdialdeko Sumendi Zonako gainerako mendiguneen antzera, Hego Amerikako plaka azpian dagoen Nazca plakaren subdukzio prozesuari zor zaio.

Historia
--------

Duela 500 urte baino gehiago, Inkek Acamarachi beren altuera handiko santutegietako bat bihurtu zuten eta zeremonia sakratu ugariren eszenatoki, eta hori baieztatu zen 1971ko urrian, Pedro Rosende eta Sergio Kunstmann mendizaleek Inka aldare bat aurkitu zutenean sumendiaren goialdea.

Acamarachira lehen kirol igoera 1939ko otsailaren 19an egin zen, Aldo Bonacossa kondeak Atacamako Puna-ra antolatu zuen Italiako espedizioaren ondorioz eta Bonacossa bera eta Remigio Gerard sumendiaren gailurrera eraman zituen.

Flora eta fauna
---------------

Acamarachi-ren eragin eremuan Pujsa gatz-lautada dago, Los Flamencos erreserba nazionalaren ertzen barruan babestuta dagoena eta hegazti-fauna oparoa du. Anatidae familiako hainbat espezie biltzen ditu, hala nola juarjual ahatea, jergón ahatea edo guallata, eta horrek, neurri batean, sumendiaren *pili* izendapenaren jatorria azal dezake.

Urteko sasoi batzuetan, gatz-lautadan flamenkoen koloniak eta bikuina taldeak ere bizi dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Ranking de los 90 volcanes activos de Chile» *Servicio Nacional de Geología y Minería*.
2. ↑   «Acamarachi» *Programa de Vulcanismo Global del Instituto Smithsoniano*.
3. 1 2   «Volcán Pili» *Los 6000 de Chile*.
4. ↑   «Acamarachi Pool, 5950m = 19520ft, Chile» *The Highest Lake in the World*.
5. ↑   «Volcán Pili» *Andes Handbook*.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Ascenso al volcán Pili por Cara Norte, de Andes Handbook.
* **(Gaztelaniaz)**Acceso, rutas y recomendaciones de ascenso/descenso del volcán Pili, de Los 6000 de Chile.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q337644
* Commonscat Multimedia: Acamarachi

---

 |

* Wd Datuak: Q337644
* Commonscat Multimedia: Acamarachi
**Carver konderria** (ingelesez: *Carver County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chaska da. 2010eko zentsuaren arabera 91.042 biztanle zituen, Carver kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carver konderriak 974,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,43 ura dira. Beste 917,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 93,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 91.042 pertsonetatik 86.051 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.515 dira. 1.068 beltzak edo afroamerikarrak. 186 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.456 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 69 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.203 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113275
* Commonscat Multimedia: Carver County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153589306
* ISNI: 0000 0004 0477 9875
* LCCN: n79007327
* NARA: 10039565
* **Lekuak**
* OSM: 1795843
* TGN: 2001008

 |

* Wd Datuak: Q113275
* Commonscat Multimedia: Carver County, Minnesota
**Carroll konderria** (ingelesez: *Carroll County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hillsville da. 2010eko zentsuaren arabera 30.042 biztanle zituen, Carroll kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carroll konderriak 1.237,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,65 ura dira. Beste 1.229,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,28 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 30.042 pertsonetatik 29.596 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 776 dira. 177 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 153 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488917
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143061094
* LCCN: n80019531
* NARA: 10040126
* **Lekuak**
* OSM: 2532620
* TGN: 2002151

 |

* Wd Datuak: Q488917
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Virginia
Carrowmoreko zazpigarren hilobia.
 *Listoghil*-eko gela nagusirako korridorea eta barruan trikuharria.
**Carrowmore** (irlanderaz *An Cheathrú Mhór*) Irlandako hilobi megalitikoa da. Sligoko konderrian dago *Cúil Irra* penintsulan. K.a. 3500 eta 3000 urteen artean eraiki zen.

Egitura
-------

Irlanderazko *An Cheathrú Mhór* izenak "gela handia" esan nahi du. Carrowkeeel Irlandako lau korridorezko hilobietako bat da, besteak Brú na Bóinne, Loughcrew eta Carrowmore dira, eta guztiak garai beretsuan eraiki ziren.

Gaur egun oraindik 30 hilobi ikus daitezke. Trikuharri txikiez osaturiko zirkuluak dira, zirkulu bakoitzak 12-15 metrotako erradioa zeukalarik. Batzuetan barneko zirkulu bat ere agertzen da. Zirkulu bakoitzean 30-40 harkaitz daude batazbeste.

Listoghil
---------

Trikuharri zirkuluen artean, hilobirik handiena erdian dago, punturik gorenean, eta *Listoghil* izena du. Lehen estalita zegoela uste den arren gaur egun sabairik gabea da. Korridorearen bukaeran 34 metroko diametroa duen gela zabala dauka, erdian trikuharri bat dago gainera.

Ikus, gainera
-------------

* Irlandako monumentu megalitikoak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q260398
* Commonscat Multimedia: Carrowmore

---

 |

* Wd Datuak: Q260398
* Commonscat Multimedia: Carrowmore
**Ceridwen** edo **Cerridwen** (galeseraz kɛrˈɪdwɛn ahoskatua) Galesko jainkosa bat da, askotan sorgintzat hartua, inspirazioa eta jakinduriaren ontzia gordetzen zuena. Tagid Foelekin ezkonduta zegoen eta hiru seme-alaba zituen: Creirwy, Morfran eta Aufgaduu.

Kondaira
--------

Kondairak dioenez, Ceridwenek hiru seme-alaba zituen. Crearwy, lurreko neskatorik ederrena; Morvan, gizon itsusi baina indartsu eta ausarta eta Aufgaduu, hiruetan itsusiena, gizarteak ez zuen onartzen.

Cerridwenek erabaki zuen, bere semearen itsustasuna gutxitzeko elixir bat egingo ziola. Edabe honen bitartez, bardo handiena bihurtuko zen, baina edabearen lehen 3 tantak bakarrik egiten zuten efektua, gainerakoek heriotza eragingo zuten. Edabea sei belar magikorekin egina zegoen eta urte bat eta egun baten zehar sukaldaritzen zen. Sukaldatze prozesua zaintzen bi zaindari jarri zituen, Morda itsua eta Gwion gaztea, edabea ez ukitzeko agindupean.

Egun batean, Gwion edabea nahasten ari zela, hiru tanton erori zitzaizkion eskura. Honek ahora eraman zuen eskua eta edabearen onurak lortu zituen. Honetaz ohartzean Ceridwen haserretu egin zen eta gaztea hil nahi zuen eta horretarako biek zituzten botere magikoak (animali bihurtzekoak) erabili zituzten. Hainbat animaliatan bihurtu ondoren, gaztea arto ale batean bihurtu zen, Cerridwen oilo bihurtu zen eta jan egin zuen.

Berriro gizaki bihurtzean, jainkosa haurdun zegoela eta barruan zeraman haurra Gwion zela ohartu zen. Jaiotzean hilko zuela erabaki zuen, baina erditzean hain zen ederra ezin izan zuela hil. Hau konpontzeko zaku batean sartu zuen eta itsasora bota zuen, Haurrak biziiraun zuen eta Elphin izeneko printze batek jaso zuen. Printzeak Taliesin izena jarri zion. Taliesin Arturo Erregearen gaztelura joan zen eta bertan arpista eta erregearen aholkulari postua hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q569886
* Commonscat Multimedia: Ceridwen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 15744571
* GND: 125827741
* LCCN: sh99004500

 |

* Wd Datuak: Q569886
* Commonscat Multimedia: Ceridwen
**Adolfo Morais Ezkerro** (Gasteiz, Araba, 1965) euskal herritar matematikaria da. 2016az geroztik Unibertsitate eta Ikerketako sailburuordea da Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean. Euskalmet Euskal Meteorologia Agentziako zuzendaria izan zen, 2005-2009 urteetan. 2013tik 2015era Euskal Herriko Unibertsitateko Donostiako Eskola Politeknikoko zuzendaria izan zen, 1989tik hango irakaslea ere izan zen.

Heziketa
--------

Euskal Herriko Unibertsitateak Leioan duen Zientzia eta Teknologia Fakultatean ikasi zuen eta 1988an Zientzietako Lizentziatura lortu zuen Matematika Atalean. Hezkuntza alorreko graduondoko bat egin zuen 1998an Canterbury Christ Church Unibertsitatean, eta Makroinformatikako master bat 1992an Microsoft-en.

2010ean doktore-titulua lortu zuen EHUko *Enpresen Antolaketa* sailean izenburu honekin zuen tesiarekin: "*Gestión de la calidad en las organizaciones universitarias: análisis de la adecuación de las normas iso 9000 para su utilización en el ámbito universitario*" (*Kalitatearen kudeaketa unibertsitate-erakundeetan: ISO 9000 arauak unibertsitate-esparruan erabiltzeko egokiak ote diren aztertzea*).

Ibilbide profesionala
---------------------

Matematikako ikasketak bukatuta hasieran irakaslea izan zen Olabide ikastolan. baina urte bat geroago irakasle gisa hasi zen Euskal Herriko Unibertsitatean. Harrezkero hainbat ardura akademiko hartu ditu: akademia-Idazkaria eta Nazioarteko Haremanetako Koordinatzailea Donostiako Eskola Politeknikoan (1994-1997), Kanpo-Harremanetako Zuzendariordea eskola berean (1998-2001), Nazioarteko Harremanetarako Zuzendaria EHUn (2001-2004), EHUko Errektorearen Ordezkaria Europako Konbergentziarentzat (2003-2004), Kooperazio eta Nazioarteko Mugikortasuna Zuzendari Nagusia EHUn (2004-2005), Donostiako Eskola Politeknikoko Zuzendaria (2013-2015).

Irakatsi dituen gaien artean euskarazko hiru hauek daude: Ingeniaritzaren metodo estatistikoak, Ingeniaritzarako osagarri matematikoak, eta Zero puntuaren matematika.

Bestalde, 2005etik 2009ra bitarte Eusko Jaurlaritzako Metereologia eta Klimatologia zerbitzuko Zuzendari Nagusia izan zen. eta 2016ko ekainaren 13tik Unibertsitate eta Ikerketako sailburuordea da Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Adolfo Morais Ezquerro - Berriak» *www.irekia.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-11-24).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Morais, Adolfo.  (2010). «Teseo» *www.educacion.gob.es* (Teseo- Ministerio de Educación.) (Noiz kontsultatua: 2021-11-24).
3. ↑   «Adolfo Morais Ezkerro :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» *www.inguma.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-11-24).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252803

 |

* Wd Datuak: Q12252803
Geografia (54)
==============

5401 Geografia ekonomikoa
-------------------------

01 Natura baliabideen banaketa
02 Jarduera ekonomikoen geografia
03 Lurraldeen erabilera
04 Eskualdeko garapena
99 Beste batzuk (zehaztu)
5402 Geografia historikoa
-------------------------

00 Geografia historikoa
5403 Giza-geografia
-------------------

01 Kultura-geografia
02 Demogeografia
03 Hizkuntza-geografia
04 Erlijio-geografia
05 Geografia politikoa
06 Gizarte-geografia
99 Beste batzuk (zehaztu)
5404 Eskualdeko geografia
-------------------------

01 Hiri-geografia
02 Landa-geografia
99 Beste batzuk (zehaztu)
5499 Geografiari buruzko beste espezialitate batzuk (zehaztu)
-------------------------------------------------------------

00 Geografiari buruzko beste espezialitate batzuk (zehaztu)
Ikus, gainera
-------------

* UNESCO sailkapena
* 6 digituko UNESCO sailkapena

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252673

 |

* Wd Datuak: Q12252673
**Adolf Erbslöh** (New York, 1881eko maiatzaren 27a-Irschenhausen, 1947ko maiatzaren 2a) alemaniar margolaria izan zen. Marianne von Werefkin eta Alexei Jawlenskyrekin batera, Municheko Artisten Elkarte Berria (NKVM) sortu zuen, Der Blaue Reiteren ondorengoa izango zena.

Biografia
---------

Erbslöh Barmen-eko merkatari familia batetik zetorren. Bere aitona Julius & August Erbslöh enpresaren sortzailekidea zen Barmenen, eta bere aita Dieckerhoff, Raffloer & Co. esportazio-enpresako jabekidea zen. Aita hamabost urte egon zen New Yorken bere lanagatik, 1887an bere familiarekin Barmenera itzuli zen arte.

Erbslöh-ek Barmen High School-en ikasi zuen. Orduan hasi zen marrazten «buruak igeltsuzko eskulturetatik», landareak «naturatik» edo «Bismarck (Lenbach kopiatuz)». Garai hartakoa da, halaber, bere lehengusu urruneko Oscar Wittensteinekin (1879-1918) adiskidetasuna. Batxilergoaren ostean, negozioak ikasten hasi zen.

Lehen Mundu Gerra ostean, Erbslöh Munichera itzuli zen. 1920an, N.K.V.M desegin zuen. 1919ko irailean, bere emaztearekin batera, Westfaliara bidaia bat egin zuen, non eliza eta museoetan santuak, gurutziltzatuak eta Madonnak marraztu zituen. 1920ko hamarkadaren hasieran, Objektibotasun Berrira jo zuen, pintura espresionistaren aurkako erreakzioa, emozioz kargatua.

Obra aukeratua
--------------

Adolf Erbslöh, *Haus im Garten* (Etxea lorategian), 1912
*Positano*, 1923.
Erbslöhen lana oso zabala da. Hemen bakarrik ezagunenak bilduko ditugu:

* *Stilleben*, 1908
* *Akt mit Strumpfband*, 1909
* *Mädchen mit rotem Rock* (Gona gorridun emakume gaztea), 1910
* *Tennisplatz*, 1910
* *Blumenstrauß*, 1910
* *Brannenburg*, 1911
* *Sommer*, 1911
* *Haus im Garten*, 1912
* *Schwebebahn*, 1912
* *Desenberg*, 1915
* *Kirchdorf*, 1921
* *Die tanzenden Bäume*, 1921
* *Positano*, 1923
* *Kamelie*, 1924

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q361407
* Commonscat Multimedia: Adolf Erbslöh

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 32787821
* ISNI: 0000 0000 8370 3393
* BNF: 162438394 (data)
* GND: 118530712
* LCCN: n83036278
* Tabakalera ID: 84776
* SUDOC: 151828911
* ULAN: 500003079
* Open Library: OL684557A
* RKD: 26462

 |

* Wd Datuak: Q361407
* Commonscat Multimedia: Adolf Erbslöh
7,62ko M43 FMJ kartutxoa
**7,62 x 39 mm** kartutxoa, ofizialki 7,62 M43, AK-47ak erabilia izateagatik ezaguna, Sobiet Batasunak Bigarren Mundu Gerran diseinatu zuen eta SKS karabina izan zen kartutxo honentzako masan produzitutako lehen arma.

Bere diseinuaren oinarria Alemaniak Bigarren Mundu Gerran erabili zuen 7,92 x 33 mm Kurz kartutxoa zen, estandarizatu zen lehenengo kartutxo ertaina. Guerra bukatu ondoren AK-47eraso fusila sortu zen kartutxo honentzako. Kartutxo hau izan zen Sobiet Armadaren estandarra 70ko hamarkadaren amaiera arte, hala ere munduan zehar gehien erabiltzen den kartutxo ertainetako bat da oraindik. NATOk 7,62 x 51 NATOtik 5.56 x 45 mm NATOra egin zuen aldaketak Sobietarrek 5.45 x 39 mm sortzea ekarri zuen, 7,62 x 39 mm alde batera utziz infanteriako kartutxo nagusi bezala AK-74k (kartutxo berrirako diseinaturiko fusilak) AK-47a ordeztu zuenean infanteriako fusil nagusi bezala. Kartutxo berriak traiektoria zuzenagoa zuen eta kalibre txikiagoa izateak modu automatikoan su egitea errazten zuen, nahiz eta gelditze- eta zulatze-gaitasun txikiagoak izan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q259196
* Commonscat Multimedia: 7.62 x 39 mm cartridges

---

 |

* Wd Datuak: Q259196
* Commonscat Multimedia: 7.62 x 39 mm cartridges
Afrikar erlea.
**Afrikar erlea**, baita **erle hiltzailea** ezizenez ere ezaguna, apis mellifera scutellata afrikar erlea eta erle arruntaren nahasketatik sortutako erle espezie hibrido bat da.

Erle espezie honen ezaugarri nagusia bere defentsa joera nabarmena da, berau gogaitu edota mehatxatua sentituz gero joera oso oldarkorra izatera iritsi daiteke. Multzo handitan erasotzen dute, oso azkar eta biktima bere erletegitik 400 metrotara jarraitzeko gai dira. Jatorriz, Afrikakoak izan arren, Amerikara igaro eta Hego Amerikatik Ipar Amerikarako bidea egin dute, AEBetan 1.000 pertsona baina gehiago hil ditu, erle arruntak baina hamar aldiz koska gehiago eginez.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q387728
* Commonscat Multimedia: Africanized bee

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85016614
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q387728
* Commonscat Multimedia: Africanized bee
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 1999ko Espainiako errepide txirrindularitzako txapelketa |  |

 |
| Datu orokorrak |
| Data | 1999 |
| Herrialdea | ESP Espainia |
| Dokumentazioa  |

**1999ko Espainiako errepide txirrindularitzako txapelketa** txirrindularitza txapelketa nazional honen 98. edizioa izan zen. 1999ko ekainak 27an ospatu zen, Cordoban, 240 kilometroko ibilbidea eginez. Proba 45 txirrindularik amaitu zuten.

Probaren irteeran egun batzuk lehenago Kataluniako Itzulian hildako Manuel Sanroma txirrindularia omendu zen.

San Jeronimo mendaterako igoeran hamahiru txirrindularik osatutako taldetxo bat osatu zen, non proba irabazteko faborito handiak zeuden, eta ONCE taldeak agintzen zuen taldetxo horretan. Zenbait ihesaldi saiakeraren ondoren taldea helmugara iritsi zen, Ángel Luis Caserok bigarren aldiz jarraian Espainiako txapelketa irabazi zuelarik.

Bere ondoren, bigarren postuan, Roberto Heras sartu zen, eta hirugarrenean, Joseba Beloki.

Hala, Vitalicio Seguros taldearen bolada onak jarraipena izan zuen, bere bigarren Espainiako txapelketa irabaziz taldeak zeraman bi urteetan.

Sailkapena
----------

| **1998** << **1999ko Espainiako txapelketa** >> **2000** |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |   | **Ángel Luis Casero** | **Vitalicio Seguros** | 6h 03' 43" |
| 2 |  | Roberto Heras | Kelme-Costa Blanca | d.b. |
| 3 |  | Joseba Beloki | Euskaltel-Euskadi | d.b. |
| 4 |  | Francisco Cerezo | Vitalicio Seguros | d.b. |
| 5 |  | Jon Odriozola | Banesto | d.b. |
| 6 |  | Santos González | ONCE | d.b. |
| 7 |  | José Manuel Vázquez | CAI | d.b. |
| 8 |  | César Solaun | Banesto | d.b. |
| 9 |  | Ramón González Arrieta | Euskaltel-Euskadi | d.b. |
| 10 |  | Haimar Zubeldia | Euskaltel-Euskadi | d.b. |

 |

Ikus, gainera
-------------

* Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Espainiako Ziklokros txapelketa
* Espainiako errepideko mendiko txapelketa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8257708

 |

* Wd Datuak: Q8257708
**Carter konderria** (ingelesez: *Carter County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Grayson da. 2010eko zentsuaren arabera 27.720 biztanle zituen, Carter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carter konderriak 1.067,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,8 ura dira. Beste 1.060,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.720 pertsonetatik 27.251 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 321 dira. 145 beltzak edo afroamerikarrak. 65 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 205 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486095
* Commonscat Multimedia: Carter County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126694781
* LCCN: n82127345
* NARA: 10036759
* **Lekuak**
* OSM: 1846509
* TGN: 1002240

 |

* Wd Datuak: Q486095
* Commonscat Multimedia: Carter County, Kentucky
***Cartas marruecas*** (euskaraz: marokoar gutunak) José Cadalso espainiar idazlearen gutun nobela bat da. Nobela protagonistek elkarri bidalitako gutunez osatzen da, 90 gutun inguru dituelarik. Hauen bitartez, egileak garaiko Espainiako gizartearen kritika zorrotza egiten du, noblezia, hitzartutako ezkontzak eta baita beste hainbat kontzeptu kritikatuz.

Pertsonaiak
-----------

Pertsonaia nagusiak hiru dira: Gazel, Ben-Beley eta Nuño. Lehenengo biak atzerritarrak dira, marokoarrak, zehazki. Gazel Espainiara heldutako enbaxadorea da, eta Ben-Beley Marokon geratu den bere maisua. Nuño, berriz, espainiarra eta kristaua, Gazelen laguna eta gida espainiar gizartean. Cadalsok bi marokoarren ikuspuntua erabiltzen du, aurreiritzirik gabea, Espainiako gizartea eta bere ohiturak kritikatzeko.

Edukiak
-------

Gutun gehienak Gazelek Ben-Bely-ri bidalitakoak dira, nahiz eta badauden Ben-Beley-ek Gazeli, honek Nuñori eta Nuñok Gazel eta Ben-Beleyri idatziak daudenak. Gutun gehienetan, Gazelek bere maisuari espainiar ohiturak kontatzen dizkio, askotan zentzugabeak iruditzen zaizkionak. Zerbait ulertzen ez duenean, bere lagun Nuñori eskatzen dio azaltzeko, baina azkenean, hau ere ohitura edo kontzeptu zentzugabea dela konturatzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1045762
* Commonscat Multimedia: Cartas marruecas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 174318520
* BNE: XX1962274
* BNF: 13175262h (data)
* SUDOC: 035225874
* Open Library: OL1308875W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1045762
* Commonscat Multimedia: Cartas marruecas
**Abducens nukleoa**, **seigarren bikote kranealaren** nukleoa da. **Kanpoko nukleo okulomotore** izenez ere ezagutzen da, eta **nukleo somatiko eragile orokorra** da. 

Abducens nukleoa

Kokapena
--------

**Zubian** kokatuta egongo da, behe dortsal aldean medialki. Nukleo okulomotore eta nukleo troklearra baino beherago kokatuta egongo da eta, begiaren mugimenduaz arduratzen diren nukleo eragile guztien antzera, erdiko marran.

Aurpegi nerbioaren kolikulua
----------------------------

Atze aldetik aurpegi-nerbioaren zuntzen bitartez inguraturik egongo da. Horrela, goragune bat sortzen da laugarren bentrikuluaren zoruan, **aurpegi nerbioaren kolikulua** edo **fazialaren belauna**.

Zuntzen ibilbidea
-----------------

Nukleo honek **informazio kortikonuklear kontralaterala** hartuko du. Abducens nukleoaren zuntzak arraildura edo ildo bulboprotuberantzialetik edo zulo erraboil ildoaren erdi aldeko eremutik irtengo dira. Ondoren, goiko arraildura orbitariotik aterako dira.

Funtzioa
--------

Goiko arraildura orbitariotik irtetean, **begiaren alboko muskulu zuzena** inerbatuko du.

Lesioak
-------

Abducens-ean dagoen lesio baten ondorioz, **estrabismoa** (begiaren barruranzko biraketa) eta **ikusmen bikoitza** sortuko dira. Gehien kaltetzen dena VI da, bere ibilbidea luzeena delako. Kolpeen ondoriz kaltetzen da, esaterako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Anne M. Gilroy / Brian R. MacPherson / Lawrence M. Ross / Michael Schünke / Erik Schulte / Udo Schumacher / Markus Voll / Karl Wesker, Prometheus. Atlas de Anatomía, Panamericana (2013), ISNB: 9788498357080
2. ↑  F. H. NETTER, NETTER, MASSON (2011), ISBN: 9788445820650

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2004202
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D065827
* TA: A14.1.05.411
* FMA: 54504

 |

* Wd Datuak: Q2004202
Hiriko txirrindularia abiadura bakarreko bizikletarekin 
**Abiadura bakarreko bizikleta** da martxak aldatzeko sistemarik ez duena, engranaje bakarreko bizikleta. Bizikleta horiek ez dute erabiltzen aldaketa-desbideragailurik, barne-aldaragailurik edo bestelako metodorik bizikletaren transmisio-erlazioa aldatzeko.

Piñoi askeko abiadura bakarreko bizikleta, okerreko eran, **fixie** edo **fixed** deitzen dira, piñoi finkokoekin duten antzekotasunagatik ("martxa finkoa" edo "fixed gear"). Termino hori piñoi finkoa duten bizikletei baino ez zaie aplikatzen. Piñoia aske badago, "Abiadura bakarreko bizikleta" edo "single-speed" terminoak erabiliko dira.

Bizikleta mota horiek, batzuetan, atzeko gurpilaren alde banatan engranaje batekin beste abiadura bat izatea ahalbidetzen dute. Beharra izanez gero, gurpilari buelta eman eta piñoiak trukatzen dira.

Batzuek ez dute piñoi askerik, piñoi finkoa baizik. Biek eraginkortasun handiagoa dute pedalei eragiten, ez baitute katea gurutzatzen eta ibilbidea garbiagoa baita.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2166341

 |

* Wd Datuak: Q2166341
**Chapo aintzira** Txileko Los Lagos eskualdeko Llanquihue probintzian dago, Puerto Varasetik 115 kilometro hego-mendebaldera eta Puerto Monttetik 43 kilometro ipar-mendebaldera, Txile hegoaldean. 55 kilometro karratuko azalera du, 17 kilometroko gehienezko luzera eta 5 kilometroko gehienezko zabalera. 240 metroko altueran dago, eta bertako uren tenperatura neguko 9 °Cetatik udako 18 °Cetara aldatzen da.

Andeetan bertan dago, Calbuco mendiaren oinean. Kostalde malkartsuak eta bertako landaretza ugaria ditu, landare hauen artean koigueak, hurritzak eta laritzak nabarmentzen direlarik.

Kirol arrantza (batez eure arrantza euliarekin) praktikatzeko toki ona da, bertako uretan ostadar amuarrain ugari dagoelarik, eta zenbait hondartza eta badia ditu.

Bere hegoaldeko ibarrean hasten da Andetar Laritzaren Parke Nazionala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1567978
* Commonscat Multimedia: Chapo Lake

---

* **Lekuak**
* OSM: 5313612

 |

* Wd Datuak: Q1567978
* Commonscat Multimedia: Chapo Lake
**Olga Carolina Rama**, artistikoki **Carol Rama** (1918ko apirilaren 17a - Turin, 2015eko irailaren 25) emakume italiar margolaria, bere obra oso probokatzailea izan zen eta, ondorioz, askotan baztertuta. Gaur egun, aldiz, bere lanak oso baloratuak izan dira.

Biografia
---------

2004ko margolana.
Familia desorekatu batean jaio zen: aitak, porrot egin zuen industriala eta homosexuala, bere buruaz beste egin zuen; ama ospitale psikiatriko batean sartu zuten. Carol gerra ondorengo abangoardismoko arte-mugimenduetan aurrera ateratzen saiatu zen. Bere obra, probokatzailea eta eskandalagarria, urte luzeetan erabat baztertua izan zen. Bere obra 1936an hasi zuen eta 2006 arte aktiboki lanean jarraitu zuen. 1945an bere bakarko erakuskea antolatu zuen baina, pornografikoa zela eta, itxi egin zioten eta margolanak konfiskatuak izan ziren. 1969tik aurrera bere obretan material zaharrak edo zaborrekoak sartu zituen; ezaugarri horrengatik arte poveraren mugimenduan kokatu beharko zitzaion baina haren lanak oso "zikinak" eta "probokatzaileak" ziren. Garaiko matxismoak, bestetik, bere bazterketa handitu zuen. Zentzu askotan gero etorriko zen sexualitatearen eta gorputzaren errepresentazioak aurreratu zituen. Bizitza osoan pobrezian bizi izan zen, lagunei margolanak halamoduz saltzen. Bakarrik azken hamarkadetan onartu zen bere artea. 2003an haren bizitza osoaren lan saritzeko, Veneziako Biurtekoan, Urrezko Lehoia eman zioten. 2010ean San Luca Akademiak saritu zuen ere bai.

2015eko irailaren 25ean hil zen, 97 urte zituelarik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Carol Ramari buruzko erreportaia.
* **(Ingelesez)**:Carol Ramaren biografia eta lanak.
* **(Ingelesez)**:1996an egin zioten elkarrizketa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q529763
* Commonscat Multimedia: Carol Rama

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 25403266
* ISNI: 0000 0000 8206 9984
* BNE: XX5465953
* BNF: 135071650 (data)
* GND: 119005824
* LCCN: n85366743
* NKC: xx0302200
* Tabakalera ID: 103487
* CiNii: DA16170768
* SNAC: w6tb422z
* SUDOC: 068897103
* ULAN: 500340200
* BIBSYS: 6015025
* UB: a1359993
* ICCU: CFIV072744
* RKD: 220550
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q529763
* Commonscat Multimedia: Carol Rama
**Carlos Garaycoechea**, ***El Vasco*** bezala ezaguna, (Casbas, 1928ko ekainaren 1a-Buenos Aires, 2018ko irailaren 10a) idazle, umorista grafiko, gidoilari, maixu eta artista plastiko argentinarra zen. Haren familiak jatorri euskalduna zuen eta berak ere Euskal Herriarekiko atxikimendua sarritan erakutsi zuen.

Biografía
---------

Garaycochea Casbasen jaio zen, Guaminíko barrutian, 1928ko ekainaren 1an. Bi urte zituelarik familia Buenos Airesera joan zen. Lehen ikasketak egin ondoren, 1949an, Arte Ederren Eskola Nazionalean matrikulatu zen. Marrazki umoristikoak ziren haren espezialitatea. Aldizkari eta egunkari askotan kolaboratu zuen: *El Gráfico*, *Atlántida*, *Billiken*, *Esto Es*, *TV Guía*, *Gente*, *Rico Tipo*, *Patoruzú*, *Humor Registrado*, *Semana Gráfica*, *La Revista*, *Satiricón*, *Qué* y diarios como *Crítica*, *El Mundo*, *La Nación*, *Crónica*, *El Cronista Comercial*, *Tiempo Argentino*, *Hoy* eta *Democracia*. Sei urtez Marrazkilari Argentinarren Elkartearen presidentea izan zen. Marrazki eskola propioa ireki zuen, bestetik.

Garayocoechearen pertsonai batzuk ezagunak egin ziren, esaterako Don Gregorio eta Catalina, *La Nación* egunkarian argitaratuak.

2011ko irailaren 8an, Buenos Aires hiriko hiritar ospetsua izendatu zuten.

Literatura lanak
----------------

* *Dónde vamos a parar*
* *Los deportistas son una risa*
* *Don Gregorio*
* *Catalina*
* *Cómo parecer culto*

Erakusketa
----------

* *Los dos Garaycochea*, Palais de Glacen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5750421
* Commonscat Multimedia: Carlos Garaycochea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 309773524
* BNA: 000051858
* GND: 1056613815
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 61056

 |

* Wd Datuak: Q5750421
* Commonscat Multimedia: Carlos Garaycochea
**Daniel Hernandez** ( New York, 1996ko maiatzaren 8a) **6ix9ine** ( "six-nine") edo **Tekashi** bezala ere ezagututa, rapero eta kantautore estatubatuarra da. 2017 ospe bihurtu zen "Gummo "singlea estreinatu zuenean. Hernandez bere estilo bereizgarriarengatik, bere rap estilo oldarkorrarengatik, beste artista batzuekin izan dituen borrokengatik ezaguna da. Legearekin hainbat problema izan ditu.

Gaur egun, kustodia federalean dago legez kanpoko susko armak eramateagatik, krimen antolatuan parte hartzeagatik eta estupefazienteen salmentarengatik.

Biografia
---------

Daniel Hernández New Yorken jaio zen, bere ama Atlixco, Puebla, Mexikokoa da eta bere aita Puerto Ricokokoa da, Tekashik ez zuen bere aita biologikoa ezagutu, beraz, ez du bere burua Puerto Ricokoa kontsideratzen.  Hernandez 8.mailan kanporatu zuten ikastetxean arazoetan murgilduta zegoelako eta ez zen itzuli.  2009an, bere aita hil egin zuten, eta horrez gero Tekashik repartidore bezala lan egiten eta drogak saltzen hasi zen bere ama ekonomikoki laguntzeko,

Influentziak
------------

6ix9ine-k Rap metal, trap, crunkcore, crunkcore, hardcore hip hop, punk rap, drill eta hardcore punk-eko abestiak egin ditu. Bere influentziak DMX, Tupac Shakur, Notorious BIG, 50 Cent eta RondoNumbaNine dira.

Diskografia
-----------

### Estudioko albumak

* *Day 69* (2017-2018)
* *Dummy Boy* (2018)
* *Tattle Tales* (2020)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Open Space: Tekashi69 - YouTube". Entrevista con Mass Appeal, publicado el 3 de agosto de 2017. Ver minuto 4:09.
2. ↑  "The 6IX9INE Interview - YouTube". Entrevista con No Jumper, publicado el 24 de julio de 2017. Ver minutos 20:34–22:32.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44479972
* Commonscat Multimedia: 6ix9ine

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41154981760667741032
* GND: 1210319977
* LCCN: no2018101641

 |

* Wd Datuak: Q44479972
* Commonscat Multimedia: 6ix9ine
**Adatseko Andre Mariaren ospitalea** Gasteizen Erdi Aroaren amaieran eta Aro Modernoan egon zen ospitalea izan zen. 2022aren hasieran hormaren atal batzuk agertu ziren indusketa baten ondorioz.

Historia
--------

1419an Fernan II.a Perez Aiarakoak eta bere emaztea zen Maria Sarmientok Gasteizko udalari baimena eskatu zioten eraikitzeko, harresiaren kanpoaldean, San Frantzisko komentuaren ondoan. 1428an jada martxan zegoela ematen du, donazioak jasotzen zituen dokumentuak daudelako. Joan Gasteizkoak jaso zuenez, Mariaren ahizpiak ume bat entzun zuen negarrez, eta gela batera eraman zuen jaten emateko, baina itzuli zenean umea ez zegoen eta pentsatu zuen hau Jaungoikoaren mezu bat zela ospitale bat eraikitzeko. Fernan eta Maria hil zirenean (1436 eta 1438) ospitaleari "Plazako Ospitalea" izena eman zitzaion, plazaren ondoan baitzegoen. Hala ere, eraikin hau beste baten gainean egin zen, Donejakue bidea egiten zuten erromesak artatzeko 1130ean eraiki zena.

Fernan López Eskoriatza mediku ezaguna (1480-1541) bertan egon zen lanean, udalak kontratatua. Beranduago, Henrike VIII. Ingalaterrakoaren eta Karlos V. Espainiako enperadorearen mediku pertsonal izatera iritsi zen.

1507an sute bat egon zen eta berreraiki zuten. Hala ere, obrak oso geldi egon ziren, diru falta zela eta, eta berria ez zen 1556ra arte ireki. 50 urte horietan Barreretako Ospitala erabili zen, behin-behinean. 1535ean kudeaketa publikoa izatera pasa zen, berritzailea zena. 1536an Paulo III.a aita santuak Erromako Santiago Ospitaleko kide izendatu zuen eta izen hori izatera pasa zen. Berritu zenean, 3 gela zituen: batean 12 ohe pobreentzat, beste bi erizaintzarentzat, sukaldea eta bi etxebizitza, kapellanarentzat eta ospitalariarentzat.

XVIII. mendeko hazkuntza demografikoari aurre egin ezinik, beste ospitale bat eraikitzea erabaki zen, gaur egungo Santiago Ospitalea dagoen lekuan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Vitoria-Gasteizko Udalaren web-orria - Hiriko kale izendegia» *www.vitoria-gasteiz.org* (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Las obras de la Plaza de la Memoria sacan a la luz restos de la antigua muralla de Gasteiz» *naiz:* 2022-02-03 (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).
3. ↑   Manzanos, Paloma.  (2001). *Las mujeres en Vitoria-Gasteiz a lo largo de los siglos : recorridos y biografías.*  (1. ed. argitaraldia) Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz ISBN 84-95577-20-8. PMC 50037085. (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).
4. 1 2 3 4  Grande-Gil, F. (2017). Historia del Hospital Santiago Apóstol de Vitoria-Gasteiz. *Gaceta Médica de Bilbao*, *114*(2)
5. ↑   Correo, El. *Fernán López de Escoriaza. El Correo.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110808694
* Commonscat Multimedia: Hospital de Nuestra Señora del Cabello

---

 |

* Wd Datuak: Q110808694
* Commonscat Multimedia: Hospital de Nuestra Señora del Cabello
Catzoak arto txingortuekin.
Kakalardoak prestatu aurretik.
**Catzoak** (gaztelaniaz: *Catzos con tostado*) Ekuadorreko lurralde batzuetan jaten diren kakalardoak dira. Pichincha eta Carchi probintzietan etxean jaten dira baina Imbabura probintzian azoketan eta jatetxe tradizionaletan ere aurki daitezke. Hasierako janari gisa jaten da.

Catzo motak
-----------

"Catzo" kakalardo horien izen orokorra da Ekuadorreko aipatutako lurraldetan, estaturaren iparraldean. Eurien lehenengo egunetan jasotzen dira, urriatik abendura. Txerriki saborea omen dute. Bertakoek hauek bereizi egiten dituzte:

* Zuria: jaten da
* Kafea: jaten da
* Beltza: ez da jaten
* Berdea: ez da jaten.

Prestatzeko errezeta
--------------------

Catzoak prestatzeko, lehenik eta behin biltzeko lana egin behar da, nekazari eta indigenen komunitateetan eguzkia atera aurretik goizeko bostetan egun euritsua igaro ondoren egiten den zeregina da, kakalardoak ugaltzeko lurretik ateratzen direnean. Bildu ondoren, oskola, hegoak eta hankak kendu, garbitu eta irina zurian eta gatzean uzten dira bizpahiru egunez. Catzoen garbiketa prozesua egin dutenean, su txikian frijitzen dira intsektuak sortutako koipe berarekin eta tipula zuriz ondu daitezke. Beroa edo hotza zerbitzatzen da aurretik prestatutako arto txigortuarekin lagunduta.

Nutrizio baloreak
-----------------

Balore proteiko handia dute. Banan-banan hauek dira balore nagusiak:

* Ura: %47.94
* Proteinak: %27.11
* Lipidoak: %24.94

Emeak dira preziatuenan zeren eta zaborea hobetzen duen arrautza-poltsa eramaten baitute. Horrek ere nutrizio baloreak hobetzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Catzoak prestatzeko errezeta tradizionala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61036432

 |

* Wd Datuak: Q61036432
Hondar konplexuen adibide bat, {\displaystyle g(z)={\frac {z^{2}}{z^{2}+2z+2}}} gainazalaren parte erreala. Puntu singularrak ikusgai, {\displaystyle |z|=2} kurbaren barnealdean.
Matematikan, **Cauchy-ren formula integrala**, izena Augustin-Louis Cauchy-ren omenez duena, analisi konplexuaren funtsezko emaitzetako bat da. Kurba itxi sinple batean eta haren barnealdean definitutako funtzio holomorfo bat, kurban dituen balioek erabat determinatua dagoela adierazten du emaitza honek. Kurbaren barnealdeko puntuetan funtzioak duen balioa kurba itxi sinplearen gaineko integral baten bidez adierazten du teoremak. Gainera, Cauchy-ren formula integraletik ondorioztatzen dira: batetik, puntu batean holomorfoa den funtzio batek maila guztietako deribatuak dituela puntu horretan. Eta bestetik, puntu batean holomorfoa den funtzio baten deribatu guztien integral bidezko formula.

Cauchyren formulak erakusten du, analisi konplexuan, deribazioa eta integrazioa "baliokideak" direla. Deribazio konplexuak, integrazioak konplexuak bezala, "portaera ona" du konbergentzia uniformeari dagokinez. Ohartu emaitza hori ez dela betetzen analisi errealean.

Oso erabilia da Cauchy-ren formula integrala Cauchy-Goursat-en teoremarekin batera puntu singularrak dituzten funtzioen lerro integralak kalkulatzeko.

Teorema
-------

Izan bitez, {\displaystyle C} kurba itxi sinplea, positiboki orientatua, eta {\displaystyle C} kurbaren puntuetan zein barnealdean holomorfoa den {\displaystyle f} funtzioa. Orduan, {\displaystyle C} kurbaren barnealdeko {\displaystyle z\_{0}}, {\displaystyle (z\_{0}\notin C)}, puntu bat hartuz gero,

  

{\displaystyle f(z\_{0})={\frac {1}{2\pi i}}\int \_{C}{\frac {f(z)dz}{z-z\_{0}}}},

  

beteko da. Formula horri deritzo *Cauchy-ren formula integrala*. Formula honetan argi dago eskuineko atala {\displaystyle C}-ko puntuen balioen araberakoa dela ({\displaystyle z\_{0}} puntua salbu) eta beraz, kurbaren barnealdeko edozein puntutan funtzio holomorfoak duen balioa kurbako balioek determinaturik dagoela.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Ward. Brown, James.  (2010). *Variable compleja y aplicaciones.*  MacGraw-Hill, 157 or. ISBN 978-84-481-4212-4. PMC 780237752. (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ward. Brown, James.  (2010). *Variable compleja y aplicaciones.*  MacGraw-Hill, 158-161 or. ISBN 978-84-481-4212-4. PMC 780237752. (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q913764

 |

* Wd Datuak: Q913764