recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pelion** edo **Pilio** (grezieraz Πήλιο, *Pílio*; antzinako grezieraz: Πήλιον, *Pēlion*) Tesalian dagoen mendigune baten izena da, Egeo itsasoa eta Volosko golkoaren artean altxatzen dena, penintsula bat eratuz.

Gaur egun
---------

Magnesia prefekturaren zati da, Grezia erdialdean.

Greziar mitologia
-----------------

Greziar mitologiaren zati da, zentauroen bizitoki bezala, bereziki Kironena, nor bere tontorrean bizi zen eta bertan beste heroi batzuen artean, Jason hezi zuen.

Bere basoetatik hartu zen Argo itsasontzia eraikiteko zura, honekin, argonautek Kolkidarantz nabigatu zutelarik, urrezko ahari-larruaren bila.

Kanpo estekak
-------------

* **(Grezieraz)**Pelion Mouresi: official municipal website

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1334825
* Commonscat Multimedia: Pelion

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4199000-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 43546

 |

* Wd Datuak: Q1334825
* Commonscat Multimedia: Pelion
Likidatzaileei eman zitzaien domina sobietarra, hiru erradiazio motak odol tanta baten ondoan irudikatzen dituena.
**Likidatzaile** deitzen zaie 1986ko apirilaren 26an Txernobilgo hondamendiaren ondorioak gutxitu nahian lanean aritu zen 600.000 lagun ingururi. Likidatzaileak suhiltzaileak, langileak eta suteak itzali eta sarkofagoa (istripu nuklearrean askatu zen erradiazioa gordetzeko diseinaturiko hormigoizko egitura) eraikitzeaz arduratu ziren boluntarioak izan ziren.

Pertsona hauek sarkofagoa babes-ekiporik gabe eraikitzera arriskatu ziren eta erradiazio kantitate handia jaso zuten. Askok ondorio latzak pairatu zituzten eta zenbait hil ere egin ziren, baina hildakoen kopuru zehatza ez da jakina.

Ikus, gainera
-------------

* Erradioaktibitate
* Istripu nuklear
* Txernobilgo hondamendia
* Zentral nuklear

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1377734
* Commonscat Multimedia: Chernobyl liquidators

---

 |

* Wd Datuak: Q1377734
* Commonscat Multimedia: Chernobyl liquidators
**Sergei Pavlovitx Diagilev** (Selixtxi, Novgorod, Errusiar Inperioa, 1872ko martxoaren 31greg./martxoaren 19ajul. - Venezia, Italia, 1929ko abuztuaren 19a) arte arloko enpresaburua izan zen, Errusiar Balleten sortzailea.

Bizitza
-------

Zuzenbide-ikasketak egin zituen San Petersburgon, eta zenbait artista gazteren lagun egin zen bertan. 1898tik 1904ra arte iraun zuen *Mir Iskusstva* (*Artearen mundua*) aldizkariaren zuzendari izan zen. Harrezkero, zenbait ikuskizun antolatu zuen, San Petersburgon eta Parisen, batez ere; Parisen, *Boris Godunov* obra aurkeztu zuen. Errusiara itzuli eta Antzerti Inperialeko dantzariekin ballet-talde bat eratu zuen. 1909. urtean Parisko ballet-denboraldia antolatu zuen, eta *Silfideak, Armidaren pabiloia* eta *Igor printzea eta Kleopatra* obra arrakastatsuak aurkeztu zituen han. Hasieratik lortu zuen bere garaiko poeten, musikagileen eta margolarien laguntza.

1910. urtean, *Scheherazade*, *Suzko txoria* eta *Inauteriak* obrak aurkeztu zituen, Parisen horiek ere. Bere konpainia sortu zuen hurrengo urtean. Garai hartan, Vatslav Nijinski dantzari eta koreografoa aurkitu zuen, eta bi ballet eman zituen ezagutzera: *Udaberriaren eskaintza*, Stravinskirena, eta *Suak* Debussyrena. Diagileven eta Nijinskiren artean izan zen hausturaren ondoren, Michel Fokine errusiar koreografo eta dantzariak parte hartu zuen Diagileven taldean. Mundu guztian ibili zen, harrezkero, bere ballet-konpainia handiarekin. Koreografo eta dantzari handiak ezagutzera eman zituen, 20 urtean zehar. 1916. urtetik hil zen arte, ballet hauek aurkeztu zituen, besteak beste: *Aldarte oneko emakumeak*, *Hiru adarreko kapela*, *Renard*, *Ezteiak*, *Tren urdina*, *Marinelak*, *Katemea*, *Apolo Musageta*, *Dantza* eta *Seme hondatzailea*.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Sergei Diagilev*** |
**Paulding konderria** (ingelesez: *Paulding County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dallas da. 2010eko zentsuaren arabera 142.324 biztanle zituen, Paulding kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Paulding konderriak 814,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,5 ura dira. Beste 808,64 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 142.324 pertsonetatik 114.003 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.264 dira. 23.810 beltzak edo afroamerikarrak. 353 amerikar natiboak ziren eta 58 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.237 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 280 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.583 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501140
* Commonscat Multimedia: Paulding County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129022124
* LCCN: n82012344
* NARA: 10039126
* **Lekuak**
* OSM: 1029449
* TGN: 2000401

 |

* Wd Datuak: Q501140
* Commonscat Multimedia: Paulding County, Georgia
**Serotipoa** bere zelularen azalean dituen antigenoen arabera sailkatutako mikroorganismo infekziosoa da. Serotipoak espeziearen azpiko mikrobioak sailkatzen ditu. Hots, espezie batek serotipo ugari eduki ditzake. Escherichia coli bakterioak, esaterako, bi serotipo oso patogenoak ditu: E. Coli O157:H7 eta O104:H4. Salmonella entericak, aldiz, 2.000 serotipo inguru ditu. Adenobirusek, beren aldetik, 43 serotipo patogeno dauzkate.

Serotipoak ezartzeko froga serologikoak erabiltzen dira. Zehazki, ikertutako mikrobioak odol-serum baten antigorputz espezifikoekin nola erreakzionatzen duen aztertzen da. Serotipo bereko mikrobioek antzeko antigenoak dituzte, eta berdin erreakzionatuko dute antigorputz espezifikoekin.

Serotipoen aniztasunak ondorio kliniko nabarmenak ditu: gizabanako bat bakterio edo birus baten serotipo zehatz batekin infektatzen bada, serotipo horren aurkako immunitatea garatuko du. Baina bakterio edo birus beraren beste serotipo batek infektatzen badu, berriz gaixotuko da, serotipo berri horren aurkako antigorputzak ez dituelako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q848328
* Commonscat Multimedia: Serotype

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D065288

 |

* Wd Datuak: Q848328
* Commonscat Multimedia: Serotype
**Lijerica** Kroaziako Dalmaziako eta Herzegovinako ekialdeko eremu kroaziarretako hari igurtzizko instrumentu bat da. Udare-itxurakoa da, eta arku batekin jotzen diren hiru hari ditu. Eskualdean tradizionala den linđo izeneko dantzari laguntzeko jotzen da. Lijerica izena bizantziar liratik dator (grezieraz: λύρα), Bizantziar Inperioko arku-instrumentutik, ziurrenik eboluzionatu zuena.

Lijerica sarritan herri musikarekin lotzen den arren, eskualdeko konposizio modernoetan ere erabiltzen da. Tresna hau erabiltzeagatik nabarmentzen den artista bat Mate Bulić da.

Jatorria
--------

Lijerica estuki lotuta dago Bizantziar Inperioko *lira* (*lūrā*) izeneko musika-tresnarekin, Europako arku-instrumentu gehienen aurrekoa eta garai hartako inperio islamikoetan erabilitako rebab-aren parekoa. IX. mendeko Ibn Khurradadhbih (h. 911) persiar geografoak, instrumentuei buruzko eztabaida lexikografikoan, bizantziar lira bizantziar instrumentu tipiko gisa aipatzen du *urghun-ekin* (organoa), *shilyani-rekin* (ziurrenik arpa edo lira mota bat) eta *salandj-ekin batera*.  Bizantziar lira mendebaldera hedatu zen Europan zehar; XI eta XII. mendeetan, Europako idazleek *bihuela* eta *lira* terminoak elkarren artean erabili zituzten arku instrumentuak izendatzeko. 

Geroko mendeetan, arku-instrumentu mota bi zeuden Europan: forma nahiko karratuagoa den bat, besoetan eutsita, beso-biolaren familia deitua izan zena; bestea, sorbalda leunagoekin eta belaunen artean jarrita, eta zango-biolaren taldekoa zena. Pizkundean, zango-biolak instrumentu dotore eta garrantzitsuak izan ziren; soinu ozenagoa sortzen zuen baso-biolaren familiaren (jatorriz ez hain aristokratikoa) aldean, batzuetan nagusitasuna galdu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Margaret J. Kartomi: On Concepts and Classifications of Musical Instruments. Chicago Studies in Ethnomusicology, University of Chicago Press, 1990
2. ↑  "lira." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 28 Feb
3. ↑  stringed instrument. (2009). In Encyclopædia Britannica. Retrieved March 14, 2009, from Encyclopædia Britannica Online:  (Encyclopædia Britannica. 2009)

Kanpo estekak
-------------

* Lirica - tradicijsko glazbalo hrvatskoga Jadrana
* Hercegovački etno okret Lijerica

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1420096
* Commonscat Multimedia: Lijerica

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300265859

 |

* Wd Datuak: Q1420096
* Commonscat Multimedia: Lijerica
Errumaniako Cluj-Napocan PechaKutxa gau batean hizlari bat.
**PechaKucha** edo **Pecha Kucha** ideiak aurkezteko formato arin eta ez-formal bat da. Formatoaren oinarria 20 x 20 da, hau da, 20 ordenadore-diapositiba 20 segundutan bakoitza. Normalean aurkezpen kreatiboak dira, irudietan oinarrituta. Jatorriz Tokioko (KDa) Klein-Dytham Architectureko Astrid Klein y Mark Dytham sortzaileek 2003an asmatu zuten. Hasierako ideia diseinadoreen bilgune baterako sortu zuten aurkezpen arinagoak eginez eztabaidarako denbora gehiago uzteko eta, aldi berean, ekintzaren dinamika aktiboago izateko.

Etimologia
----------

"Pecha Kucha" japonieratik hartutako hitza (ペチャクチャ) da eta bere esanahia hizketako onomatopeia izango litzateke.

Egitura
-------

PechaKutxa bat jendaurreko aurkezpen mota bat da.
Aurkezle bakoitzak 20 irudi edo diapositiba aurkezteko aukera du, irudi bakoitzak hogei segundotan. Aurkezpen osoak 6 minutu eta 40 segundo irauten du. Ondoren, pausa bat egin ondoren, hurrengo aurkezpena egiten da. Guztira hamalau aurkezpen izaten dira. Orokorrean, diseinu munduan hasi zen ideia aplikatzen eta laster arkitekturan, argazkigintzan eta artea zabaldu zen. Egun arlo oso desberdinetan erabiltzen da, bereziki negozioetan eta hezkuntza munduan. Euskal Herrian Lanbide Heziketako munduan zabaltzen ari da.

Arrakastaren zergatiak
----------------------

Denbora gutxian teknika hau mundu osoan zabaldu da eta "PechaKucha Night" edo PechaKucha gauak oso ohikoak bihurtu dira. Hau ulertzeko arrazoi asko daude:

* Oso formatu erabilgarria da, sarean zintzilikatzeko edo kopiak egiteko garaian,oso espazio gutxi okupatzen dute.
* Sormena handia eskatzen du baina gero zuzeneko komentarioei ez die tokia kentzen.
* Arinak dira jendea ez aspertzeko.
* Denbora gutxian proposamen asko ikus daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1121851
* Commonscat Multimedia: Pecha Kucha

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262877141
* NKC: pna2012720173

 |

* Wd Datuak: Q1121851
* Commonscat Multimedia: Pecha Kucha
*Artikulu hau pinturari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «akriliko».*
**Pintura akrilikoa** pigmentuak polimero akrilikozko emultsio batean dituen pintura da. Uretan disolbagarriak badira ere, lehortu ondoren erresistenteak dira. Lehortzearen azkartasunagatik nabarmentzen da bereziki. Halaber, lehortzean tonua zertxobait aldatzen da, olioan baino gehiago. Pintura akrilikoa XX. mendearen lehen erdikoa da, eta Italian eta Estatu Batuetan garatu zuten aldi berean.

"Latex" emultsioko polimerizazio bidez lortutako polimeroen izen arrunta da, eta ingurune jarraitu batean polimero partikula oso txikien dispertsio koloidalak dira. Latexa arkitekturako pinturen fabrikazioan aplika daiteke, baina baita zurerako itsasgarrietan (kola binilikoa), papererako pinturetan edo zementu eta hormigoirako gehigarri gisa ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2018]
2. ↑  Euskalterm: [Zurgintza Hiztegia] [2020]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207849
* Commonscat Multimedia: Acrylic paint

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300015058

 |

* Wd Datuak: Q207849
* Commonscat Multimedia: Acrylic paint
***Si vis amari, ama*** latindar esamolde bat da. Euskaraz, «Maitatua izan nahi baduzu, maita ezazu» esan nahi du hitzez hitz.

Jatorria
--------

Senekak *Luziliorentzako gutun moralak* idazlanean darabil (I, IX, 6. paragrafoa). Edozein motatako maitasunetan (eta, bereziki, adiskidetasunean) elkarrekikotasunak duen garrantzia nabarmentzen du.

Zehazki, pasarte honetan ageri da esamoldea:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Quaeris quomodo amicum cito facturus sit? (...) Hecaton ait: "Ego tibi monstrabo amatorium sine medicamento, sine herba, sine ullius veneficae carmine: si vis amari, ama". Habet autem non tantum usus amicitiae veteris et certae magnam voluptatem sed etiam initium et comparatio novae. |  » |
| Seneka, *Luziliorentzako gutun moralak* I, IX, 6 |

(euskaraz: «Lagunak azkar nola egin daitezkeen galdetzen didazu? (...) Hekatonek dio: "Maitasun-iragazki bat erakutsiko dizut, edaberik gabe, belarrik gabe, formula magikorik gabe: maitatua izan nahi baduzu, maita ezazu". Ez du plazer handia ematen bakarrik lagunarte seguru eta antzinakoak, baita berriaren hasierak eta eskuratzeak ere.»)
Haren aurretik Hesiodok ere aipatzen du bere *Lanak eta egunak* idazlaneko 353. bertso lerroan.

Baliokideak
-----------

Euskaraz badu baliokidea: *Maitatzeak maitatze du hartze*. Oihenartek jasoa zuen bere *Euskal atsotitzak eta neurtitzak* liburuan, 310 zenbakiarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Seneca: Epistulae Morales, Liber I» *www.thelatinlibrary.com* (Noiz kontsultatua: 2020-06-23).
2. ↑   «Hesiod, Works and Days, line 353» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2020-06-23).
3. ↑   «Gotzon Garate - Atsotitzak - Online Kontsulta zerbitzua» *www.ametza.com (9303. atsotitza)* (Noiz kontsultatua: 2020-06-23).
4. ↑   Oihénart, Arnauld, 1592-1667..  (2003). *Euskal atsotitzak eta neurtitzak = Proverbes et poesies basques = Proverbios y poesías vascas.*  Real Academia de la Lengua Vasca / Euskaltzaindia ISBN 84-95438-14-3. PMC 62034787. (Noiz kontsultatua: 2020-06-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3959949

 |

* Wd Datuak: Q3959949
Siamdar katu bat
**Siamdar katua** (thailandieraz: วิเชียรมาศ) katu-arraza bat da.

Katu-arraza honetan, bi barietate bereizten dira: batetik, katu siamdar modernoa edo «katu siamdarra» —zentzu hertsian esanda—; bestetik, katu siamdar tradizionala edo «thai» katu siamdarra.

Zenbait ezaugarri partekatzen dituzte katu siamdar modernoak eta tradizionalak, adibidez, kolore-patroia eta ile motza. Kolore ilunagoa izaten dute gorputz-tenperatura txikiagoa den lekuetan, hau da, zangoetan, buztanean, aurpegian eta belarrietan. Alabaina, ezberdinak dira haien burua eta gorpuzkera.

Siamdar katu tradizionala
-------------------------

Barietate honen jatorria garai bateko Siam erreinuan dago, gaur egungo Thailandian. Hango errege-erreginekin bizi omen ziren; izan ere, izaera purua egozten zieten, katakumeak jaiotzen direnean zuri-zuriak izaten baitira, Siamgo kolore sakratukoak.

Katu siamdar tradizionalaren bereizgarri nagusia da forma biribilak dituela. Gorpuzkera trinko eta biribila du, masail bete-beteak, mutur motza, begi urdin luzexkak eta buztan ertain edo motza. Belarri eta begi handi samarrak izaten ditu.

Siamdar katu modernoa
---------------------

Katu siamdar modernoa ere Siam erreinuko arraza da, katu siamdar tradizionalaren ondorengoa. 1880an eraman zen Ingalaterrara, eta, 1890ean, Amerikako Estatu Batuetara. 1950etik aurrera, sona handia hartu zuen katu-erakusketetan. Horregatik deituko zaio, beharbada, «siamdar» katu siamdar modernoari, barietate modernoa izan baitzen lehiaketetan ibili zena.

Katu siamdar modernoa dotorea, liraina, malgua eta gihartsua da. Triangelu formako burua du, mutur fina, arbendola-itxurako begiak, belarri handiak, lepo mehe eta luzea eta gorpuzkera eta buztana ere luzeak.

Izaerari dagokionez, oso lagunkoia, taldekoia eta txeratsua da, baina argi eta garbi adierazten du kontent ez dagoela gustuko ez dituen egoeretan. Jakin-nahi handia izaten du, eta inguruan gertatzen diren aldaketa guztiak aztertzen ditu. Arina da, eta oso bizia; nekaezina dirudi, korrika eta saltoka ibiltzen da etxe guztian barrena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42604
* Commonscat Multimedia: Siamese cats

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300265952
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q42604
* Commonscat Multimedia: Siamese cats
**Patrick "Pecker" Dunne** (Castlebar, Mayo konderria, 1933ko apirilaren 1a - Killimer, Clare konderria, 2012ko abenduaren 19a), irlandar musikari eta seanchaí bat izan zen.

Irlanda osoko irlandar banjo tenore jotzaile nabarmenetakoa izan zen, gainera biolin jotzaile bikaina ere bazen, eta melodeoi akordeoia eta gitarra ere jotzen zituen.

Mayo konderrian jaio zen, Wexford konderrian jatorria zuen irlandar ijito familia ibiltari batean, bere aitak biolina jotzen zuen. Dublin hiriburuko Drimnagh auzoan bizi izan ziren.

Elkarte Atletiko Gaelikoaren kirol ekitaldi ugaritan jo zuen, bereziki Munster probintzian. Irlandaz gain, Ingalaterra, Frantzia, Australia eta New York hirian jo zuen, azken hiri horretan The Dubliners taldearekin batera.

Clare konderriko Killimer udalerrian emaztea eta beren lau haurrekin bizi izan zen. 79 urterekin hil eta Killimer udalerritik hurbil dagoen Burrane herrian hilobiratua dago.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1241359
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19410562
* ISNI: 0000 0000 5370 9815
* GND: 130590622
* LCCN: no2005046777

 |

* Wd Datuak: Q1241359
**Pintxoak** tabernetako jaki-zati txikiak dira, edariarekin batera bizpahiru mokadutan hartzekoak. Ohikoenak ogi-zatien gainean jartzen dira, txotxez eutsita. Azken urteotan garapen handia izan dute, Euskal Sukaldaritza Berriaren oinarri nagusietakoa bihurtuz eta euskal gastronomian gehien esportatzen den jaki edo ideia izanik. Horregatik, mota eta aldaera asko ageri dira,eta taberna asko eta asko halako lehia batean sartu dira pintxo bereziak sortzeko, guztion aho-gozagarri.

Euskal Herriko ia taberna guztietan ditugu eskuragai, hainbat mota, itxura eta prestaketa-mailekin. Baina aukera handiena Bilboko eta, batez ere, Donostiako Parte Zaharrean aurkituko ditugu. Ohitura handienekoak txaka-pintxoa, piper berde eta antxoa-pintxoa, arrautzopil-pintxoa eta mota askotako frijituak dira: kroketak, piper beteak, gaztazko bolak, etab.

Pintxoak Donostiako Parte Zaharreko taberna batean.
Pintxo aukera Bermeoko portuko taberna batean.

Izena
-----

Izenaren jatorria gaztelaniako "pincho" hitza da, normalean zotz batek eusten baitio jaki prestatuari (ad. izkira) ogi-zatia oinarrian dela. Usadioz, **mokadu**, **banderilla** (zotz batean sartutakoei, batez ere) eta **errazio** ere deitu izan zaie. Pintxo Hegoaldean, batez ere, erabiltzen den hitza da.

Gaztelaniaz *tapa* (edaria estaltzeko platertxoa dela eta) edo *banderilla* (zezenketaren antzekotasuna dela eta) du izena, frantsesez *amuse-gueule* (jateko plazera aurpegian nabari delako) eta ingelesez *snack* (hozkadan hots-hitza dela eta).

Ikus, gainera
-------------

* Pintxo-poteo
* Poteo
* *Gilda pintxoa*
* Txikiteo
* Elkarte gastronomiko edo Txoko
* Tapa

Kanpo estekak
-------------

* Pintxo ezberdinen errezetak ikusgai
* Pintxoei buruzko webgunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1452513
* Commonscat Multimedia: Pinchos

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1452513
* Commonscat Multimedia: Pinchos
**Sinclair Ross** (Shellbrook, Saskatchewan, 1908ko urtarrilaren 22a - Vancouver, 1996ko otsailaren 29a) kanadar idazlea izan zen, ingelesez idazten zuena.

Banku batean lan egin zuen bizitza osoan, Kanadako armadan 1942 eta 1946 bitartean jardundako garaian izan ezik. Ingalaterran, Grezian eta Espainian bizi izan zen, harik eta 1980an berriro Kanadara itzuli zen arte. Bere literaturari dagokionez, lehenengo kontakizunengatik da, batez ere, ezaguna; kontakizun haietan, Depresio Handiaren garaian baserritarrek eta hiritarrek bizi izan zuten bizimodu latz eta behartsua izan zuen kontagai. Haren lanak *The lamp at noon and other stories* (1968, *Lanpara eguerdian eta beste istorio batzuk*) eta *The race and other stories* (1982, *Lasterketa eta beste istorio batzuk*) bildumetan jaso zituen. Eleberrietan, berriz, aipagarriak dira *As For Me and My House* (1941, *Niretzat eta nire etxearentzat*); *The Well* (1958); *Whir of gold* (1970, *Urrearen durundia*); eta *Sawbones Memorial* (1974).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7522046
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 114666394
* ISNI: 0000 0000 8182 9638
* BNF: 12019206f (data)
* GND: 119184079
* LCCN: n78092849
* NKC: mub2015886377
* SUDOC: 028335511
* Open Library: OL6288718A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05156/eu\_r\_0936/r0936
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7522046
**Pitsusköngäs ur-jauzia**, Finlandiako ur-jauzi altuena da 17 metroko altuerarekin. Käsivarsi Eremu Basatian dago, Lappi lurralde osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatian hain zuzen; aliotak, antzarak, elur-hontzak, kaskabeltz handiak, marikoi buztanluzeak eta txontak dira esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago; hala nola, azeri artikoak, elur-orein basatiak, eper zuriak, erbinude zuriak, ipar-katamotz beldurtiak, jatunak, leming bizkorrak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Pitsusjärvi aintziraren amaieran dago, Govdajohka ibaiko urek sortua.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Enontekiö
 | * Käsivarsi EB
 | * Pitsusjärvi aintzira
 |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2326924
* Commonscat Multimedia: Pihtsusköngäs

---

 |

* Wd Datuak: Q2326924
* Commonscat Multimedia: Pihtsusköngäs


| Enontekiöko ur-jauzi garrantzitsuenak |
| --- |
| Kitsiputous • **Pitsusköngäs** |
Solomoa plantxan**Plantxan erre** bero zuzena duen plantxa, zartagin edo saute oso bero baten gainean, ondutako  osagaia  erretzea,  kanpotik txigortuta eta barrutik, xamur, heze eta bustia lortuz. Mota guztietako osagai, txiki eta bigunetan. Arraina, haragia, barazkia, itsaskia..... Zartaginean  erreko dugu, glasa berreskuratu zuku loditu salta bat lortu nahi bada.

| Plantxa edo zartagin beroan+  ondutako osagaia+ erre+ zartagina desglasatu edo zukua berreskuratu |
| --- |

Hainbat aholku
--------------

* Erretze guztietan bezala, helburua kanpotik gorria eta barrutik hezea eta biguna lortzea da.
* Teknika honetan,   labean erretzean baino zati  txikiagoak  erabiltzen dira.
* Osagaiaren zukua berreskuratu nahi izanez gero, zartagin baten barruan  burutu.
* Haragi bigunetan,  kozinatze puntua zaintzea komeni da, gutxi egina, puntuan edo ondo egina lortzeko.
* Nahi izanez, erre ondoren edo aurretik, ongailu desberdinen nahasketa  batez igurtz daiteke, honen zapore berezia jaso dezan.
* Kasu batzuetan, plantxan azala gorritu ondoren, labean kozinatzeaz amaitzen da.

Haragiaren puntuak plantxan edo parrilan erretzean
--------------------------------------------------

### Gutxi eginiko haragiak

Haragia plantxan edo parrilan jarri eta odola azalera azaldu baino lehenago buelta eman. Beste aldean berdina egin. Kanpoaldetik zarakar gorritua eta barrutik haragia guztiz gorria. Haragiaren erdian 53-54ºC tenperatura izan behar du. Haragia modu honetan jan nahi badugu, ezinbestekoa da aldez aurretik giro tenperaturan edukitzea.

### Puntuan eginiko haragiak

57-58ºC Haragia lodiagoa edo finagoa plantxa beroan jarriko dugu eta odola kanpora azaltzen hasi orduko, buelta emango diogu. Buelta emanda, denbora gutxiagoan egingo dugu. Haragia kanpotik zigilatuta geratuko da eta barrutik arrosa.

### Ondo eginiko haragiak

Haragia plantxan edo parrilan jarri eta odola azalera ongi ateratzen denean buelta eman. Hemen berriro gauza bera egingo dugu. Haragiaren erdian 62-63ºC izan behar du.

### Oso ondo eginiko haragiak

Haragia plantxan edo parrilan jarri eta odola azalera ongi ateratzen utzi, buelta eman. Hemen berriro ere odola ongi ateratzen utzi.. Haragiaren erdian 70ºC izan behar du.

Ikus, gainera
-------------

Sukaldaritza\_liburua/Teknikak

Kanpo estekak
-------------

gastronomiavasca.net/eu/gastro
Ganteko poliptikoa. Ikuspegi hau taulak irekita daudenean ikusten da; itxita daudenean desberdina da.
Poliptiko bera baina itxita.
**Poliptiko** (grezieratik *polu-* "asko" + *ptychē* "tolestu") artearen historiografian erabiltzen den kontzeptua da; horren arabera atal desberdinetan zatituta aurkezten den margolana da. Taulen zenbakien arabera izen desberdinak ditu: bi, diptiko, hiru, triptiko; hortik aurrera izendapen desbertdinak (kuadriptiko, pentaptiko...) ez dira erabiltzen. Behe Erdi Aroan eta Pizkundean asko egin ziren, batzutan elizetan erretaula moduan erakusteko, baina ez beti.

Egitura
-------

Ohikoena erdiko nagusi bat izaten da eta besteak, garrantzi gutxiagokoak, inguruetan kokatzen dira. Batzutan, adibidez Ganteko poliptikoa, taulen antolaketaren arabera edo hauek itxita zein irekita egon, ikuspuntuak aldatzen dira.

Poliptiko ezagunak
------------------

* Ganteko poliptikoa, Hubert van Eyck eta Jan van Eyck, 1432.
* Isenheim poliptikoa, Matthias Grünewaldena.

Eskuizkribu poliptikoak
-----------------------

"Poliptiko" kontzeptua ere Erdi Aroko, bereziki karolingiar garaiko eskuizkribuekin erabili izan da. Liburu horietan orriaren zutabeak poliptiko antzeko ertzekin apainduta gelditzen ziren.

Poliptikoak Japonian
--------------------

Japonian poliptiko antzeko arte-lanak daude; Ukiyo-e margolariak Edo Aroan landu zuten.

Ikus, baita ere
---------------

* Triptiko
* Diptiko

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Poliptiko*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1278452
* Commonscat Multimedia: Polyptychs

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph1129780
* AAT: 300178235
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1278452
* Commonscat Multimedia: Polyptychs
Polipo bat kolonean
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

*Artikulu hau tumoreari buruzkoa da; animalia gaitzat duena beste hau da: «Polipo (zoologia)»*
**Polipo** mukosetan sortzen den handitsua da. Gehienetan sudurrean izaten dira, eta sudurreko hodiak itxi eta infekzioak sortzen dituzte. Beste batzuetan belarrian, sabelean edo hesteetan izaten dira. Batzuetan ez da sintomarik izaten, baina presioa eta hodien itxitura izaten da besteetan polipoen ezaugarria. Behealde zabala izaten dute batzuek; estuak eta luzeak izaten dira bestela, eta mukosaren osagai berberez osatuak dira. Polipoaren gainaldea laua, koskaduna edo gingilduna izan daiteke. Gehienetan ez dira kaltegarriak izaten, baina badaezpada, kirurgia bidez kendu eta aztertu egiten dira.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q657665
* Commonscat Multimedia: Polyps (medicine)

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12258902x (data)
* LCCN: sh85104720
* NDL: 00569155
* NKC: ph443885
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* CIE-10: N84
* DiseasesDB: 000266
* MedlinePlus: 000266
* eMedicine: 172674
* MeSH: D011127

 |

* Wd Datuak: Q657665
* Commonscat Multimedia: Polyps (medicine)
**Let Go** (euskaraz, *bertan behera utzi*) Avril Lavigne abeslari kanadiarraren lehen estudio albuma da. 2002ko ekainaren 4ean plazaratu zen AEBn. Bertan, bigarrengo postua lortu zuen musika zerrendetan; lehenengoa Australia, Kanada, Erresuma Batua eta beste hainbat herrialdetan. Britainia Handian lehenengo postua lortu zuen abeslari gazteena izan zen.

Urrezko eta platinozko diskak lortu zituen album honi esker. Plazaratzea eta sei hilabetetara, 13.197.000 kopia saldu zituen mundu osoan, eta platinozko lau diska lortu zituen. Urteko diska salmenta kopuru handiena izan zen emakumezko abeslarien artean.

Lau single ditu Let Go-k: Complicated, Sk8er Boi, I'm With You eta Losing Grip.

Abestirik famatuena Complicated izan zen, eta mundu osoan zehar lehenengo postu ugari eskuratu zituen. Abesti sarituena, ordea, I'm With You da, AEBtan izugarrizko arrakasta izan baitzuen.

Album honek MTV bideo eta musika sarietan hainbat premio lortu zituen, eta "artista berri onena" bezala izendatua izan zen Avril Lavigne honi esker.

Abesti zerrenda
---------------

1. Losing Grip
2. Complicated
3. Sk8er Boi
4. I'm With You
5. Mobile
6. Unwanted
7. Tomorrow
8. Anything But Ordinary
9. Things I'll Never Say
10. My World
11. Nobody's Fool
12. Too Much to Ask
13. Naked

Tourra
------

Diska honi Try To Shut Me Up Tour izeneko mundu mailako tourra dagokio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213039

 |

* Wd Datuak: Q213039
**Pickens konderria** (ingelesez: *Pickens County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pickens da. 2010eko zentsuaren arabera 119.224 biztanle zituen, Pickens kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pickens konderriak 1.326,15 kilometro koadro ditu. Horietatik 40,46 ura dira. Beste 1.285,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 89,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 119.224 pertsonetatik 107.701 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.743 dira. 7.792 beltzak edo afroamerikarrak. 210 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.900 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 118 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.489 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513905
* Commonscat Multimedia: Pickens County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126686804
* NARA: 10040128
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1356994
* TGN: 2001763

 |

* Wd Datuak: Q513905
* Commonscat Multimedia: Pickens County, South Carolina
**Pickett konderria** (ingelesez: *Pickett County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Byrdstown da. 2010eko zentsuaren arabera 5.077 biztanle zituen, Pickett kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pickett konderriak 451,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,82 ura dira. Beste 422,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.077 pertsonetatik 5.031 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 67 dira. 5 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Pickett County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494776
* Commonscat Multimedia: Pickett County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139577144
* ISNI: 0000 0004 0442 6420
* LCCN: n82082525
* **Lekuak**
* OSM: 1847640
* TGN: 2001905

 |

* Wd Datuak: Q494776
* Commonscat Multimedia: Pickett County, Tennessee
Karnakeko tenpluen irarlana euren pilonoak erakusten
**Pilonoa** (grezieratik ρυλον, *pylon*, *"ataria"*) piramide moztu formako eraikin bat da, harresi sendoen eran, bikoteka altxatuak, Antzinako Egiptoko tenpluen sarrera nagusiaren alboetan daudenak, bien artean utzitako espazioan dago sarrera atea.

Bere tamaina eta garrantziaren arabera, euren aurretik, *dromos* edo esfinge pasabide bat, bi obelisko, estatua edo zutoihalak egon daitezke. Euren atzean, orokorrean, ageriko patio handi bat dago, bere alboetako batzuetan arkupeak dituztelarik. Eraikin trinkoak diren arren, pasabideak eta eskailerak izaten dituzte euren mantenurako. Erremate gisa, euren tontorrean gola bat zuten. Euren paramentuak, faraoien balentriak edo gai mitologikoak kontatzen zituzten baxuerliebe polikromatuekin apaintzen ziren.

Monumentalenak eta tamaina handiena dutenak, Karnaken daude, Egiptoko Inperio Berritik aurrera altxatuak.

(transliterazioa: bḫnt)

Irudiak
-------

* Luxorreko tenpluaLuxorreko tenplua
* Isisen tenpluko lehen pilonoa, PhilaeIsisen tenpluko lehen pilonoa, Philae
* Isisen tenpluko bigarren pilonoa, PhilaeIsisen tenpluko bigarren pilonoa, Philae
* Edfuko pilonoaEdfuko pilonoa

Ikus, gainera
-------------

* Arkitektura egiptoarra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q331317
* Commonscat Multimedia: Pylons (architecture)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2020005822

 |

* Wd Datuak: Q331317
* Commonscat Multimedia: Pylons (architecture)
**Peurasaari**, Kemi udalerri finlandiarrean dagoen auzo bat da. 0,96 kilometro koadro ditu eta Hiriaren hegoaldean dago eta gutxi gorabehera. 2004ko erroldaren arabera 1.067 biztanle ditu.

Gune hau, Ajos uhartea gainontzeko udalerriarekin lotzen duen zubiaren mutur batean dago, eta trafiko kontuengatik, bertan bizi diren biztanleak auzoaren barruan baino kanporago bizi dira.

Ikus, gainera
-------------

* Kemi
* Kemiko portua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265807
* Commonscat Multimedia: Peurasaari

---

 |

* Wd Datuak: Q12265807
* Commonscat Multimedia: Peurasaari


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Kemiko armarria Finlandiako banderaren gainean | **Kemiko auzoak** | Kemiko armarria Finlandiako banderaren gainean |
| Ajos • Hepola • Karihaara • Karjalahti • Kivikko • Koivuharju • Merikemi • Nauska • Paattio • Peurasaari • Ritikka • Rytikari • Sauvosaari • Syväkangas • Takajärvi • Tervaharju |
Mahmud Barzanji xekea, Pexmergen lehenengo buruzagia
**Pexmerga** (kurdueraz: *Pêşmerge*, pɛʃmærˈɡæ ahoskatua, "heriotzari aurre egiten dutenak") kurduek bere borrokalariei ematen dieten izena da. Kurdistango pexmergak 1920ko hamarkadaren hasieran sortu ziren, Otomandar eta Qajar inperioaren aurkako independentzia mugimenduarekin batera.

Pexmerga gudarosteek emakumeak dituzte bere barnean. Eskualdeko gudarosterik eraginkorrenetariko bat izan dira, bere etnia eta erlijiokideak ez direnak ere babestuz. Irakeko Gerran Saddam Hussein atxilotzeko misioetan parte hartu zuten, baita Osama bin Ladenen mezularia zen Hassan Ghulen atxiloketan ere.

Irakeko Kurdistango Gobernuak pexmerga izendatu zituen bere indar armatuak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Berria. *Estilo Liburua.* .
2. ↑   Lortz, Michael G.. *Willing to face Death: A History of Kurdish Military Forces - the Peshmerga - from the Ottoman Empire to Present-Day Iraq.* .
3. ↑   Ambinder, Marc. *How the CIA really caught Bin Laden's trail.* .
4. ↑   Project Muse. *KRG's security sector including its military forces - Peshmerga.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q932728
* Commonscat Multimedia: Kurdish Peshmerga

---

 |

* Wd Datuak: Q932728
* Commonscat Multimedia: Kurdish Peshmerga
Irudiak 2015ean izandako segundo gehigarria erakusten du
**Segundo gehigarri** bat denboraren emisio estandarrak eguzki denbora ertainetik gertu mantentzeko egiten den moldaketa da. Segundo gehigarriak beharrezkoak dira estandarrak egutegi zibilekin sinkronizatuak matentzeko, euren oinarria astrologikoa delarik.

Telekomunikazioen Batasun Internazionalak eginiko proposamena erlojuari ordu bat gehitzea da 600 urtean behin eta horrela segundo gehigarria ezabatzea. Txina eta Britainia Handiak kontra egin diote aldaketa honi, baina, aldiz, Amerikako Estatu Batuak, Italia, Alemania, Japonia eta Errusia aldaketaren alde daude. Alternatiben artean erlojua ordu bete atzeratzea ere badago, desberdintasuna ordu erdiko atzerapena izatera iristen den momentuan. Bonn-eko Unibertsitateak egindako kalkuluen arabera, hau 2600 urtean gertatuko litzateke.

Denbora zibilaren estandarrak Denbora Unibertsal Koordinatuan (UTC) oinarritzen dira, izugarri zehatzak diren erloju atomikoak erabiliz mantentzen dena. UTC-a eguzki denbora mediotik gertu mantentzeko, noizean behin zuzendu egiten da segundo gehigarri bateko moldaketarekin. Honen ondorioz, 61 segundoko minutu bat izango genuke. Periodo luzeetan zehar, segundo gehigarri hauek gorantz doan erritmo bati gehitu behar zaizkio, 31 s/siglo² parabolari dagokiona. Aurreikusita dago ere segundo bat ezabatzea, 59 segundoko minutu bat izanik, baina ez da beharrezkoa izan orain arte eta ez da aurreikusten etorkizunean beharrezkoa izatea Lurraren errotazioaren aurreikuspenen arabera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Invitado, Colaborador.  (2015-02-09). «¿Cuántos segundos tiene un día?» *Naukas* (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194230
* Commonscat Multimedia: Leap second

---

 |

* Wd Datuak: Q194230
* Commonscat Multimedia: Leap second
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**PB/s** edo **Petabyte segundoko** segundo batean 1.000 terabyte edo 1015 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

PB eta Pb ez dira berdinak
--------------------------

Pb-k petabit (10 15 **bit**) adierazten du aldiz PB-k petabyte (10 15 **byte**). Halaber, ez da nahastu behar Pb/s edo Petabit segundoko, PB/s edo Petabyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.

Ikus, gainera
-------------

* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265783

 |

* Wd Datuak: Q12265783
Erromatar Inperioa, Augusto Zesarren agintaldian. Kolore horiak K.a. 31.ean inperioaren parte zen eremua adierazten du; kolore berdeak, berriz, Zesar Augustoren erregealdian konkistatutako lurraldeak; eta kolore arrosak, estatu bezeroak.
**Pax Romana** (euskaraz, «erromatar bakea»), Erromatar Inperioaren mende zeuden lurraldeetan ezarritako bake-garaia, K.a. 29. urtetik K.o. 180. urtera arteko denboraldia.

Zesar Augustok bakea ezarri zuen, erromatar administrazioaren eta lege-sistemaren bidez, lehenago gatazkak izan zituzten buruzagi, tribu, errege edo hiri etsaien artean, besteak beste, Greziako polisen edo galiar tribuen artean.

Bakea Erromatar Inperioaren barruan ezarri zen, noski; inperioaren mugetan, ordea, borrokan segitu zuten tokian tokiko herriekin, germaniarrekin eta partiarrekin, adibidez.

Lehen enperadoreak, Zesar Augustok, ezarri zuen *Pax Romana*; hori dela eta, *Pax Augusta* ere deitzen zaio. Zesar Augusto enperadoreak Janoko tenpluko ateak itxi omen zituen K.a. 24. urtean, ustez kantabriarrak eta asturiarrak garaitu zituenean. Egiaz, K.a. 19. urtera arte segitu zuten kantabriarren aurkako gerrek, baina K.a. 29. urtea jotzen da *Pax Romana* denboraldiaren hasieratzat, orduan aldarrikatu baitzuen Zesarrek ofizialki gerra zibilen amaiera. Bakealdiaren bukaera, berriz, K.o. 180. urtea jotzen da, Marko Aurelio enperadorearen heriotza-urtea.

Bake-garai honen loraldia Antoniar leinua izan zen (K.o. 96-192). Erromatar Inperioak II. mendean izan zuen hedadura handiena: mendebaldean, Ozeano Atlantikotik hasi, eta, mendebaldean, Tigris ibairaino. Merkataritzari dagokionez, gero eta seguruagoak ziren komunikabideak, eta horrek mesede egin zion egoera ekonomikoari. Hiriak edertu egin ziren, eta kultura-jarduera aberastu.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q75207
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q75207
**Lesya** Jainismoren kontzeptua da. Jainisten erlijioaren arabera, arimaren inguruan osatzen den argi-koroa, arimari itxura, kolore, usain edo zapore berezia ematen diona. Jainisten ustez, jokabide txarren ondorioz (asmo txarra, bekaizkeria eta gezurra) lesyak zapore garratza eta kolore iluna hartzen du; kiratsa dario, eta azala hozkatua du. Jokabide onen ondorioz, aldiz (asmo ona, zintzotasuna eta berdintasuna), arimaren argi-koroak lore-usaina hartzen du, leuna da, eztia bezain gozoa, eta argia du kolorea.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2940354
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2940354
**Seward konderria** (ingelesez: *Seward County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Liberal da. 2010eko zentsuaren arabera 22.952 biztanle zituen, Seward kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Seward konderriak 1.658,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,56 ura dira. Beste 1.656,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.952 pertsonetatik 21.251 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.990 dira. 687 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 31 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 594 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 305 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q377122
* Commonscat Multimedia: Seward County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137213250
* LCCN: n81024819
* **Lekuak**
* OSM: 1070407
* TGN: 2000747

 |

* Wd Datuak: Q377122
* Commonscat Multimedia: Seward County, Kansas
**Lavaca konderria** (ingelesez: *Lavaca County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hallettsville da. 2010eko zentsuaren arabera 19.263 biztanle zituen, Lavaca kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lavaca konderriak 2.513,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,89 ura dira. Beste 2.511,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.263 pertsonetatik 17.751 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.077 dira. 1.255 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 136 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27023
* Commonscat Multimedia: Lavaca County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157115219
* ISNI: 0000 0004 0646 8747
* LCCN: n81056745
* NARA: 10036383
* **Lekuak**
* OSM: 1837669
* TGN: 1002578

 |

* Wd Datuak: Q27023
* Commonscat Multimedia: Lavaca County, Texas