**Merkataritza mugikorra** edo ***m-commerce***, 1997. urtean agertu zen Kevin Duffeyren partetik lehen aldiz merkataritza elektronikoaren gaitasunak zuzenean kontsumitzaileen eskuetan haririk gabeko gailutik" adierazteko. Honek, edozein lekutatik eta edozein momentuan erosteko ahalmena ematen du eta Internetarekin egia bihurtzea lortu da. Ingurune berri horrek sortzen duen malgutasunari esker, ez dago kontsumitzaileek erosteko ordutegirik, edozein produktu edo zerbitzu sal daiteke munduko edozein lekutara, eta, gainera, era guztietako erraztasunak eta abantailak ditu, hala nola ordainbide ugari, prezio eta deskontu bakarrak, bidalketa-kostu txikia eta luzea.

Saltoki mota horrek kontsumitzaileei eskaintzen dizkien abantailak eta erosotasuna direla eta logikoa denez, merkataritza-eredu hau ugaritu egin da eta gero eta pertsona gehiagok egiten dituzte erosketak online. Horrek negozio-aukera ematen dio edozein enpresari, merkaturatzen duen produktua edo zerbitzua edozein dela ere, horrek gero eta lehiakortasun handiagoa eragin du.

Historia
--------

Global Mobile merkataritza-foroak (100 erakunde baino gehiago biltzen zituena) 1997ko azaroaren 10ean Londresen egindako jaurtiketa xehatua izan zuen. Kevin Duffey hautatua izan zen 1997ko azaroan egindako lehen bileran. Ehun konpainia horietatik, lehenengo biak Logica eta Cellnet izan ziren (ondoren O2 bihurtu zena). Nokia, Apple, Alcatel eta Vodafone bezalako erakunde kideek hainbat proba eta kolaborazio hasi zituzten.

Merkataritza-zerbitzu mugikorrak, 1997. urtean eman ziren lehenengo aldiz, lehen bi mugikorrek Coca-Cola vending makinak jarri zituztenean Helsinki inguruan, Finlandian. Makinek SMS mezuen bidez onartzen zuten ordainketa. Lan hau mugikorretarako hainbat aplikaziotara eboluzionatu zen, hala nola, telefono bidezko lehen banku zerbitzu mugikorra 1997. urtean Merita Bank of Finlandiak abiarazi zuen. 1998an, eduki digitalen lehen salmentak telefono mugikorretara jaitsi ahala, lehenengo deskarga komertzialak Finlandian Radiolinjak (gaur egun Elisa Oyjiren zati bat) abiarazi zituenean ahalbidetu ziren. 2000. urtearen hasieran, Mobilekin erlazionatutako zerbitzuak azkar hedatu ziren. Norbegiak parking-eko zerbitzuak mugikor bidez ordaintzeko aukera ezarri zuen, Austriak treneko zerbitzuak online ordaintzeko aukera ezarri zuen eta Japonian hegazkin zerbitzuak ordaintzeko aukera online bidez ezarri zuen.

Merkataritza mugikorren merkatu potentziala ustiatzeko, Nokia, Ericsson, Motorola eta Qualcomm bezalako telefonia mugikorren fabrikatzaileak ari dira WAP-aren smartphoneak garatzeko. 2007. urtean iPhone merkaturatu zutenetik, mugikorren merkataritza erabiltzeko sistemak aldatu dira, SMS sistemetatik gaur egungo aplikazio berrietara aldatu dira. SMS-ek segurtasun arazo garrantzitsuak ditu, nahiz eta oso eskuragarria izan. Gainera, gailu mugikor modernoen ahalbideen hobekuntzek aukera gehiago ematen dituzte merkataritza mota hau garatzekoan. Google Wallet Mobile Apple ( Google Pay Send gaur egun) 2011ko irailean martxan jarri zen Joint Venture baten bidez Vodafone, O2, Orange eta T-Mobile enpresen artean google-ren bidez salerosketak egiteko intentzioarekin. Gaur egun, bankuak hasi dira merkataritza mota honetan murgiltzen, online banku webguneak eta aplikazioak sortuaz eta 2022. urterako 2 bilioi erabiltzaile egongo direla estimatzen da eta ondorioz, inbertsio handiak egiten ari dira aplikazio hauek hobetzerakoan, segurtasun eta erosotasun handia ematen bait diete bezeroei.

Produktuak eta zerbitzuak eskura
--------------------------------

### Diru-transferentzia mugikorrak

Makina mugikor automatizatua ATM mota berezi bat da. Atributu gehienak geldirik egon behar dute, eta sarritan finantza-erakundeen, saltokien eta saltokien inguruan aurkitzen dira. ATM mugikor bat, aldiz, lekuz aldatu behar da. ATM mota hau, askotan, aldi baterako baino behar ez diren gertaera berezietan aurkitzen da. Adibidez, haragijale, feria eta dantzaldietan aurki daitezke. Mintegi eta tailerretan ere erabil daitezke, inguruan ATM erregularrik ez dagoenean. ATM mugikorrak autentifikatutako unitateak dira, eraikin edo itxiturarik behar ez dutenak. Normalean, ATM mugikor bat edozein kokapenetan jar daiteke eta transakzioak transmititu ditzake haririk gabe. Beraz, ez dago telefonorik eskura izan beharrik. ATM mugikorrek, hala ere, iturri elektriko batera iristea eska dezakete, nahiz eta badauden energia iturri alternatibo batzuk. Askotan, unitate hauek ehunen erresistentziazko materialez osatuak daude.

### Txartel mugikorrak

Txartelak mugikorrak bihurtu daitezke teknologia baliatuz. Erabiltzaileek berehala erabili ahal izango dituzte txartelak, telefono mugikorra txarteldegian aurkeztuz. Erabiltzaile gehienak teknologia hau erabiltzen hasi dira. Adibiderik onena IRCTC izango litzateke txartela erabiltzaileentzako SMS moduan iristen denean. RFID bezalako teknologia berriak, gaur egun, elkarte-txartel digital bakar bat emateko erabil daitezke, hardware mugikorraren bidez, software egokiarekin lotuta.

### Telefono mugikorrak, kupoiak eta leialtasun txartelak

Hauen banaketarako erabil daiteke. Gauza hauek telefono mugikorrera bidaltzen den seinale birtual baten bidez irudikatzen dira. Telefono mugikor bat eskaintzen duen bezero batek, salmenta puntuan dauden seinale horietakoren batekin, ohiko seinalea balu bezalako onurak jasotzen ditu. Saltokiek kupoiak bidaltzeko aukera dute bezeroei, bezeroaren gertutasun-maila handitzeko. Tresna konektatu bat erabiliz eta networking efektuak erosketa-esperientziaren barruan ere aukera dezake.

### Edukien salerosketa

Gaur egun, eduki mugikorren erosketa eta banaketa app-ak eta telefono mugikorren jokoak dira. Telefono mugikorrak, audio-jotzaile eramangarriak eta bideo-jotzaileak gailu bakar batean bateratzeak, musika kantu eta bideoen erosketen eta banaketen hazkuntza ekarri du. Deskargak 4G sareekin funtzionatzen du, eta gailu mugikor batean pelikula bat erosi ahal izango da segundo pare batean.

### Kokapenean oinarritutako zerbitzuak

Telefono mugikorraren erabiltzailearen kokapena informazio garrantzitsua da, mugikorretako merkataritzan edo merkataritza mugikorreko transakzioetan erabiltzen dena. Erabiltzailearen kokapena jakiteak aukera ematen du kokapenean oinarritutako zerbitzuetarako, hala nola:

-Tokiko deskontu eskaintzak..

-Pertsonen bilaketa eta ikuskapena.

### Zerbitzu informatikoak

Informazio zerbitzu asko eman daitezke telefono mugikorretara ordenagailuetara bidaltzen den modu berean. Zerbitzu hauek artean:

-Albisteak.

-Akzioak.

-Kiroletako puntuazioa.

-Finantza-erregistroak.

-Trafikoari buruzko informazioa.

-Larrialdiko alertak.

### Banka mobila

Bankuek eta beste finantza erakunde batzuek merkataritza mugikorra erabiltzen dute bezeroei informazioa eskuratzeko eta transakzioak egiteko aukera emateko, hala nola akzioak erostea, dirua itzultzea. Zerbitzu hau sarritan banku mugikor edo m-banking bezala aipatzen da.

### Enkanteak

Azken hiru urteetan, alderantzizko enkante bidezko soluzio mugikorrak hazi egin dira. Enkante tradizionalek ez bezala, alderantzizko enkanteak (edo enkante baxuak) kontsumitzailearen telefonoan fakturatzen du. Alderantzizko enkanteek saltzaile mugikorraren itzulera handia eskatzen dute, kontsumitzaileari epe luzean transakzio anitzak egiteko eskatzen baitiote.

### Miaketa mugikorra

Bezeroek smartphone mugikor bat erabiliz, online erosketak egin ditzakete ordenagailu pertsonalean egon beharrik gabe. Geo-kokapenaren eskuragarritasuna duten Marketineko app mugikor askok marketin mezu zehatzak ematen dizkiote pertsona egokiari une egokian.

### Erosketa mugikorra

Merkataritza katalogoek bezeroen aginduak onar ditzakete elektronikoki, bezeroaren gailu mugikorraren bidez. Kasu batzuetan, bezeroak katalogoa elektronikoki ere eskura dezake, paperezko katalogoa bidali baino lehen. Erosketa mugikorrak egiten dituzten kontsumitzaileek baliozko zerbitzuak eta eskaintzak ere jaso ditzakete. Zenbait merkatarik sare mugikorrak eskaintzen dituzte, gailu mugikor baten pantaila eta erabiltzaile interfaze mugatua izateko ohikoak direnak.

### Telefono mugikor bidezko ordainketa

Zuzenean egin daitezke ordainketak smartphone sistema baten bidez. Gartner analista enpresaren esanetan, denden sarreren %50a aplikazio mugikorren bidez egiten da eta gainera, zifra horren hazkuntza espero dute datozen urteetan.

### Marketin mugikorra eta publizitatea

Mugikorren merkataritzaren esparruan, marketin mugikorrak gailu mugikorrei bidalitako merkaturatzeari egiten dio erreferentzia. Enpresek jakinarazi dute erantzun hobea ikusten dutela mugikorren marketin kanpainetatik kanpaina tradizionaletatik baino. Kontsumitzaileak merkatu-mezu bat jaso dezake edo kupoia deskontatu eta segundo gutxi barru, salmenta amaitzeko erabakia hartu.

Adibidez, ama lanpetu batek etxeko lanak egiten zituen haur bat besoan zuela, mugikorrean marketin mezu bat jaso zezakeen bertako denda bateko ume-produktuei buruz. Agindu bat jar dezake bere hornikuntzarako, eta ez du horretarako planik egin behar. Ez dago bere poltsara iritsi beharrik eta txartelen bila ibili beharrik, ez bere ordenagailuan sartu eta joan den astean bisitatu zuen dendaren web-helbidea gogoratzen saiatu beharrik, eta seguru aski ez du umezainik aurkitu behar dendara joaten den bitartean hura estaltzeko.

Ikerketak frogatzen du mugikorren eta telefonia merkatuen kontsumitzaileek bi talde ezberdin ordezkatzen dituztela, balio eta adierazle ezberdinek bultzatutakoak, eta profil psikografiko eta demografiko desberdinak erakusten dituztenak.

Kanpo estekak
-------------

- ¿Qué es el m-commerce?, wiboomedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1154408

 |

* Wd Datuak: Q1154408