recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Santa Ana** Bilboko auzune bat da, Basurtu-Kastrexana errepidearen alboan dagoena, Basurtuko Ospitale zibilaren aurrean hain zuzen.

Bere jatorria 1928 urtekoa da. Urte horretako martxoaren 2an, Euskalduna ontziolako eta Basurtuko Ospitale zibileko langile multzo bat elkartu ziren, eta elkarte bat sortzea erabaki zuten, haien etxebizitza familiabakarrak eta merkeak eraikitzeko. Garai horretan Santa Anaren nahi berberarekin beste elkarte batzuk agertzen ziren, adibidez, "Santiago Auzoa", "Loruri", edo "Unión Begoñesa".

48 etxebizitza eraikitzea lortu zuten, eta "Santa Ana Kooperatiba Elkartea" sortu zen.

Hasieran, kooperatiba herri txiki bat bezalakoa zen eta bazeukan, besteak beste, denda txiki bat (elikagai batzuk erosteko), eliza, taberna eta eskola.

Jaiak
-----

Santa Anan ospatzen diren jaiak hurrengoak dira: San Juan (ekainaren 21a) eta Santa Ana (uztailaren 26a).

Komunikabideak eta beste azpiegiturak
-------------------------------------

Gaur egun, Bilboko irteera eta sarrera berriak, eta FEVEren trenbidearen lurperatze-lanak burutzen ari dira auzoaren inguruan, eta auzoaren azpiegiturak eta zerbitzuak mugatuta daude. Baina lan hauek amaitzean, Santa Ana Kooperatiba Elkarteak kanpoan egiteko lekua, parkea, kulunkak, eta etxe-txokoa, elkartzeko, haur-ekintzak edo batzordeak dauka antolatzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

* **(Gaztelaniaz)** Santa Ana auzoari buruzko webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266974

 |

* Wd Datuak: Q12266974


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
**Joseba Torre Alonso** (Bilbo, Bizkaia, 1968 -) bizkaitar musikagilea da.

Biografia
---------

Bilboko J.C. de Arriaga Kontserbatorioan eta J. de Antxieta Musika Ikasketa Zentroan egin zituen lehen Musika ikasketak. Parisko Musika Kontserbatorio Nazionalean Konposizio eta Orkestra Zuzendaritza ikasketak egin zituen. Musikologian lizentziatu zen Paris VIII Unibertsitatean, eta hainbat ikastaro egin ditu musika, informatika eta elektronikaren inguruan.

Arlo horretan egin zituen lehen lanak, Espainian, Frantzian eta Ingalaterran. Gaurko Musikaren Nazioarteko Elkarteak eta Unescoren Konpositoreen tribunak behin baino gehiagotan aukeratu dute Espainia ordezkatzeko.

Pablo Sorozabal Nazioarteko Lehiaketa irabazi zuen 1992an, eta besteak beste, Radio Nacional de Españak eskaintzen duen Ojo Crítico eta Eusko Jaurlaritzaren Musikaste sariak jaso ditu.

Hainbat lehiaketatan epaimahaikide izan da, eta Euskal Herriko Musikagileen Elkarteko lehendakaria da gaur egun.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260766
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27009150
* ISNI: 0000 0000 7827 9647
* BNE: XX1379096
* GND: 1026321204
* LCCN: nr2003024933
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 131779
* Lur: 05673/eu\_t\_1432/t1432

 |

* Wd Datuak: Q12260766
**Jean Ithurriaga** (Irulegi, Nafarroa Beherea, 1896ko urtarrilaren 30a - Baiona, Lapurdi, 1960ko azaroaren 9a) Nafarroa Behereko euskaltzalea izan zen.

Biografia
---------

Belokeko abade-etxean egin zituen lehen ikasketak. Lehen Mundu Gerran borrokan jardun ondoren, filosofia-ikasketak egin zituen Bordelen eta Parisen. Gerran ibili zen berriro 1940. urtetik aurrera.

1946. urtean *Un peuple qui chante* obra eman zuen argitara Miarritzen. Ondoren, Parisen jarri zen bizitzen eta bertako *Euskaltzaleen Biltzarreko* lehendakari hautatu zuten. Baionara itzuli zen eta hango museoko zuzendari izendatu zuten 1955. urtean. Harenak dira, *Les Basques* (1959), *Meubles et ensembles basques* (1960) eta *Le Pays Basque* obrak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260306
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306155537
* ISNI: 0000 0004 2570 9593
* SUDOC: 083843256
* Léonore: 19800035/444/59424
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 70895
* Lur: 03136/eu\_i\_2127/i2127

 |

* Wd Datuak: Q12260306
**Joseba Fernandez Daguer** (Pasai Donibane, 1974ko uztailaren 8a) traineru estropadetako arraunlaria eta entrenatzailea da, Kontxako Bandera bi eta hiru TKE Liga irabazi dituena besteak beste.

Kirol ibilbidea
---------------

Sanjuandarra izanik herriko taldean hasi zen arraunean eta 1992an banaketa gertatu zenean Donibaneko Arraunlariak taldean ibili zen. 1995ean Kontxako Bandera irabazi zuen.

2002an Gaiziara joan zen eta Mecos taldea entrenatu zuen bi urtez. Ondoren Kantabria aldean ibili zen, Pedreñan eta Castron. Castro Urdialesekin bigarren Kontxako Bandera eskuratu zuen, bai eta TKE Liga bat ere. Ondoren Pasai Donibanera itzuli zen.

2017an Urdaibaiek fitxatu zuen hiru urtetarako eta bi TKE Liga eta Espainiako Txapelketa bat irabazi zituen.

2020an Pedreñak fitxatu zuen TKE Ligara itzultzeko helburuaz. Igoera play-offak jokatu bazituen ere ez zuen lortu maila gorenera igotzea. 2023an Lapurdi entrenatzen ari da.

### Taldeak

Hona hemen arraunean eta entrenatzen ibili izan den taldeen hurrenkera.

| Taldea | Denboraldia/k |
| --- | --- |
| Koxtape (San Juan) | 1989-1992 |
| Donibaneko Arraunlariak | 1993-2001 |
| Mecos | 2002 |
| San Juan | 2003 |
| Mecos | 2004 |
| Pedreña | 2005-2007 |
| Castro Urdiales | 2008-2011 |
| San Juan | 2012-2016 |
| Bermeo Urdaibai | 2017-2019 |
| Pedreña | 2020-2022 |
| Lapurdi | 2023 |

Palmaresa
---------

* Kontxako Bandera (2):
	+ Donibaneko: 1995.
	+ Castro Urdiales: 2008.
* Txapelketak:
	+ Espainiako Traineru Txapelketa (1): 2017.
	+ Euskadiko Traineru Txapelketa (2): 1994, 2017.
	+ Galiziako Traineru Txapelketa (1): 2004.
	+ Kantabriako Traineru Txapelketa (6): 2005, 2008, 2009, 2020, 2021, 2022.
* Ligak:
	+ Euskal Ligak (1): 1995.
	+ TKE Liga (3): 2009, 2017, 2018.
	+ KAE Liga (1): 2020.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119935963

 |

* Wd Datuak: Q119935963
**Jean Hubeau** (Paris, Frantzia, 1917ko ekainaren 22a - 1992ko abuztuaren 19a) frantses musikagile, irakasle eta piano-jotzailea izan zen.

Biografia
---------

1934an, Erromako Saria irabazi zuen *La Légende de Roukmani* kantatagatik, 1935ean Llouis-Diémer piano-saria, eta urte horretan bertan idatzi zuen orkestrarako bere lehen lana, *Tableaux hindous*. 1937an, Arte Ederretako Akademiaren beka bati esker, Vienara joan zen, eta orkestra-zuzendaritza ikasi zuen, Felix Weigartner eta Josef Kripsekin batera. Garai hartan, musikagile-karrera eta pianoko bakarlari-karrera hasi zuen. 1938an grabatu zuen lehen diskoa, Franz Schuberten musikaz osatua. 1942an, Versailleseko kontserbatorioko zuzendari izendatu zuten, eta 1957an, Parisko Kontserbatorioko ganbera-musikako irakasle izateko deitu zioten. Hogeita bost urtez aritu zen lan horretan, eta Frantziako zenbait instrumentista-belaunaldi prestatu zituen.

Irakasle-lanez gainera, ospe handia izan zuen ganbera-taldeetan piano-jotzaile gisa. Haren grabazioek —Fauréren (1970) eta Schumanen (1981) ganbera-musika guztia eta Dukasen eta Fauréren piano-musika (1991) grabatu zituen— sari garrantzitsuak jaso zituzten. Irakasle- eta pianista-jarduna zela-eta, gero eta gutxiago aritu zen musikagintzan, baina, hala ere, hiru ballet (*Trois Fables de la Fontaine*, 1945; *La Fiancée du diable*, 1945; *Un coeur de diamant*, 1949) eta zenbait kontzertu, sonata eta abar idatzi zituen (pianorako, *Variations* 1933, *Conte fantastique d´Espagne* 1936, *Concerto héroïque*, eta abar) eta baita zenbait filmetako musika ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1685574
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39562076
* ISNI: 0000 0001 1625 1945
* BNE: XX4578873
* BNF: 13895375r (data)
* GND: 103904948
* LCCN: n83073612
* NKC: xx0152545
* SNAC: w6p01kqv
* SUDOC: 084288647
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02905/eu\_h\_2936/h2936

 |

* Wd Datuak: Q1685574
**Joseba Erkizia** (Andoain, Gipuzkoa, 1958 -) Euskal Herriko idazle eta itzultzailea da.

Biografia
---------

Gipuzkoako Foru Aldundian egiten zuen lan itzultzaile modura. IVAPek argitara ematen duen *Administrazioa Euskaraz* izeneko aldizkarian hainbat artikulu idatzi ditu. Euskal Itzultzaileen Elkarteko (EIZIE) lehendakari izendatu zuten 1996an. HABE erakundearen zuzendari izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak 2005. urtean.

Administrazio- eta lege-esparruko terminologiaren alorrean lan ugari egina da biltzar, mintegi eta abarretan. Horrez gain, Euskararen Aholku Batzordearen lanetan partaide izan da, Terminologia Batzordean hain zuzen ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517851
* **Identifikadoreak**
* Tabakalera ID: 76303
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01848/eu\_e\_2396/e2396

 |

* Wd Datuak: Q16517851
| Jakintza Musika Eskola |
| --- |
|   |
| Datuak |
| **Sortze-data** | 1974 |
| **Mota** | Musika-eskola |
| **Hiria** | Donostia (Gipuzkoa) |
| **Helbidea** | Mikelete kalea, 10 |
| **Webgunea** |  |

**Jakintza Musika Eskola** Gipuzkoako hiriburuko (Donostia) musika eskola bat da. Zehazki, Antigua auzoan du egoitza. Bere musika eskaintza umeei eta helduei zuzendua dago. Bere baitan solfeoa, instrumentuak eta kanta biltzen ditu.

Historia
--------

1974an sortu zen, eta Donostiako musika eskola zaharrenetako bat da.

Haren fundatzailea Jakintza Kultur Elkartea da. Urte batzuk lehenago, elkarte honek Jakintza Ikastola (Donostian ere kokatua) sortu zuen baita, gaur egun eskola publikoa dena.

Jakintza Musika Eskolak esperientzia zabala du musika-heziketako munduan. Lau urtetatik laurogei urte bitarteko pertsonei eskaintzen die heziketa. Edonork jaso dezake bere aukeren eta bere gustuen araberako musika-heziketa.

Hezkuntza Eskaintza
-------------------

### Musika Tailerra

Tailer hau 8 urterekin instrumentu bat ikasten hasteko asmoa duten eta musikarekiko sentsibilitatea eta abestea gustuko duten 5, 6 eta 7 urteko neska-mutilei zuzenduta dago.

### Zortzi urtetik aurrera

Garai hau instrumentu bat aukeratzeko, honekin gozatzeko eta musika instrumentala jarduera aberasgarri eta esker onenetariko bat dela ikusteko momentu egokia kontsideratzen da. Jakintza Musika Eskolak eskaintzen dituen instrumentu ikasketak hauek dira:

* Akordeoia
* Bateria
* Abesbatza
* Bakarkako Kantua
* Saxofoia
* Klarinetea
* Zehar Txirula
* Gitarra
* Gitarra Elektrikoa
* Pianoa
* Trikitia
* Tronboia
* Tronpeta
* Tuba
* Txistua
* Biola
* Biolina
* Biolontxeloa

### Helduentzat

Kurtso hau, musika eta instrumentu bat jotzen ikasi nahi duen edozein adineko pertsonei bideratuta dago, baita esperientzia duen pertsonentzat ere.

Kontzertuak
-----------

Jakintza Musika Eskolak urtero bi kontzertu antolatzen ditu Lugaritz kultur etxean, abenduan eta ekainean. Bertan, ikasle guztiek parte hartzen dute. Horrez gain, instrumentu bakoitzak bere kontzertuak ere eskaintzen ditu.

Pianoko ikasleek urtero ospatzen den Andoaingo Piano Jaialdian parte hartu dezakete.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Jakintza Musika Eskola - Donostia-San Sebastián, España» *Yellow.Place* (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Jakintza - Musika Eskola :: Donostia » EDUCATECA» *www.educateca.com* (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).
3. ↑   «Jakintza Musika Eskola euskaraz» *sites.google.com* (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61364763

 |

* Wd Datuak: Q61364763
**José Espinosa y Tello** (Sevilla, 1763ko martxoaren 25a - Madril, 1815eko irailaren 8a) espainiar marinela, kartografoa eta astronomoa izan zen.

Biografia
---------

Miguel Espinosa Águilako kondearen eta Portugalgo Isabel María Telloren semea zen.  Kartografiari egindako ekarpen aipagarrien artean, Vicente Tofiñorekin elkarlanean, Espainiako kostaldeen mapa bat prestatzea dago. 1790ean Malaspina espedizioan sartu zen, Acapulcon elkartu eta, Felipe Bauzárekin batera, Txile eta Rio de la Plataren inguruetan zehar ibili zen, non hainbat behaketa eta ikerketa zientifiko egin zituen. 

Cayetano Valdés eta Dionisio Alcalá Galianorekin batera Nutkako espedizioan parte hartu zuen. José Mazarredoren laguntzaile izendatu zuten, beraz, Espainiara itzuli zen 1794an. Itsasoko Zuzendaritza Nagusiko idazkari eta Hidrografia Zuzendaritzako buru izan zen 1797tik aurrera. Napoleonen inbasioaren ondoren Londresera bidali zuten eta bertan itsas-karten bilketa eta inprimaketa agindu zuen. Madrilera itzuli zenean Gordailu Hidrografikoaren kudeaketaz arduratu zen .

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  TheBiography. Biography of José Espinosa y Tello (1763-1815).
2. 1 2  Centro Virtual Cervantes. "Diez contactos científicos en España (2 de 3)".

Kanpo estekak
-------------

*Nabigatzaile espainiarrek munduko hainbat lekutan egindako behaketa astronomikoei buruzko memoriak, Madrilgo Lan Hidrografikoen Zuzendaritzak Josef Espinosa y Tellok aginduta (Madril: Imprenta Real) argitaratutako marea-karten eraketarako oinarri izan direnak.*, 1809). Kopia digitalizatua BDHn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q39414879
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27215503
* ISNI: 0000 0000 7359 2802
* BNE: XX947884
* BNF: 134757910 (data)
* GND: 100129269
* LCCN: n82164467
* SUDOC: 08562411X
* autores.uy: 13597
* Open Library: OL5926264A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q39414879
**Salinasko kondearen kantua** Ibarguen-Cachopin kronikan (1570-1620) bildu zirenetako bat da. Koldo Mitxelenak eta Julen Arriolabengoak aztertua, leinuen borroketako garaikoa da.

Kontestu historikoa
-------------------

Gaztelako erregeak Pedro Fernández de Velasco, Haroko kondea, bere ahaldun izendatu zuen 1470an, Bizkaian gizartea aztoratzen zuten leinuen borrokak geldiarazteko. Agintea hartu eta Bizkaiko leinuen kontrako errepresioari ekin zion Haroko kondeak, eta leinuen erreakzioa eragin zuen horrek, zeinean batetik tropa gaztelarrak aritu ziren, eta bestetik bizkaitar euskaldunak nagusiki. Bi aldeen arteko gudu inportante bat Mungian gertatu zen 1471ean. Bizkaiko tropen aldetik Juan Alonso Muxikakoak eta Pedro Abendañokoak irabazi egin zioten Haroko kondeari, eta honek ihes egin zuen. Hala ere, Harokoaren laguntzaile nagusietako bat, Diego Pérez Sarmiento gaztelaua, Salinasko kondea, atxilotu eta Bilbora eraman zuten.

Hitzak
------

Kronikak dio Bilbon kopla batzuk kantatzen zizkiola herriak Salinasko kondeari, eta horixe dugu Salinasko kondearen kantuaː

> Lelori lelo saraileloa  
> 
> 
> 
> Bilbaon catigu dago Salinasgoa  
> 
> calea bera burua baxu daro  
> 
> 
> 
> ser ete dau amoradu guexoa[c]
> 
> 

Aipagarria da lelo edo lehen esaldia, zeina antzinako kantu euskaldunen formula aski errepikatua den. Alde batetik ageri da Ibarguen-Cachopin kronikan bertan agertzen den Leloren kantu faltsifikatuan (egiazkotasun trazak emateko, hain zuzen) eta baita ere Bernart Etxepareren *Sautrelan*, *Linguae Vasconum Primitiae* liburuko kanta ezagunean.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61363956

 |

* Wd Datuak: Q61363956



1. ↑    Arriolabengoa, Julen.  (2006). *Ibarguen-Cachopín kronika. Edizioa eta azterketa.*  EHU.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «MUNGIA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-02-22).
**Joan Urkitza** (Axpe-Busturia, Bizkaia, 1714 – Durango, 1792ko irailaren 28) arkitekto eta zizelkari bizkaitarra, erretaulak bere lan ezagunenak izan ziren.

Biografia
---------

Joan Urkitza eta eta Katalin Andikoetxea izan ziren gurasoak. Bere lana hobeto eramateko Lekeitio eta Durangon egokitu zen. Lekeition Ignazio Ibarretxe, Jose Urrutia eta Joan Iturbururekin ikasi zuen. Juan de Munar eskultorearekin kolaboratu zuen. Bi aldiz ezkondu zen: lehenengo Maria Astoreka-rekin eta, ondoren, Josefa Esturorekin. Mariarekin bost seme-alaba izan zituen baina lau oso gazte hil ziren. Bosgarrena, Joan Ignazio, aita bezala, 1792an hil zen.

Obra
----

Bere estiloa Barrokoan kokatu zen, churriguerescoren garapenean eta, geroago, rokokoren arrakastan. Azken lanetan akademizismoa landu zuen. Salomonen zutabea gustukoa zuen.

Adibide batzuk:

* Abadiñoko San Trokaz elizaren aldare nagusia, 1782.
* Bermeoko Andre Maria Albonigakoa, 1745.
* Amorebieta-Etxanoko San Jose, Santa Teresa eta Jesus haurra Larreako komentuan, 1767.
* Mundakako Andre Mariaren elizan mahaia, aldarea eta beste elementu batzuk, 1771.

Iruditegia
----------

* Abadiñoko San Trokaz elizaren aldare nagusia.Abadiñoko San Trokaz elizaren aldare nagusia.
* Amorebieta-Etxanoko Larreako komentuaren aldare nagusia.Amorebieta-Etxanoko Larreako komentuaren aldare nagusia.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Historiaren Errege Akademiaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5953509
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q5953509
**Saline konderria** (ingelesez: *Saline County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Benton da. 2010eko zentsuaren arabera 107.118 biztanle zituen, Saline kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Saline konderriak 1.891,96 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,84 ura dira. Beste 1.874,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 107.118 pertsonetatik 99.385 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.087 dira. 4.945 beltzak edo afroamerikarrak. 494 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 920 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 82 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.277 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61327
* Commonscat Multimedia: Saline County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150105869
* LCCN: n81054189
* NARA: 10038625
* **Lekuak**
* OSM: 1826728
* TGN: 2000167

 |

* Wd Datuak: Q61327
* Commonscat Multimedia: Saline County, Arkansas
**Jean Rouaud** (Nantes, 1952ko abenduaren 13a) frantses idazlea izan zen. Unibertsitate-ikasketak amaitu zituenez gero, hainbat lanbidetan jardun du Rouaudek. Parisko kiosko batean lanean ari zenean lortu zuen, hain zuzen ere, ospea, 1990eko Goncourt saria eman baitzioten *Les Champs d´honneur* (*Ohorearen zelaiak*) lehen eleberriagatik. Lan hartan, bere aitonak Lehen Mundu Gerran izandako bizipenak hartu zituen kontagai. Harrezkero, literaturan murgildu zen buru-belarri, eta beste lau eleberri luze argitaratu zituen ildo beretik: *Des hommes illustres* (1993, *Gizon ospetsuak*), *Monde à peu près* (1996, *Mundua gutxi gorabehera*), *Très riches heures* (1997,*Hiru ordu aberats*) eta *Pour vos cadeaux* (1998, *Zure opariengatik*). Idazleak bere familiaren istorio txiki eta handiak agertzen ditu lan guztietan, eta, hala, kontakizun oso, zabal eta orokorra ari da osatzen. Prosa bikaina darabil Rouaudek, lirika eta epika bateratuz, antzinako kronika bat idazten ari balitz bezala. Umore handiz idatziak dira kontakizunak, nahiz eta doinu gazi-gozoa duten, ironia eta samurtasuna bateraturik. Gaurko zenbait idazle ospetsuren eragina nabarmentzekoa da haren obran, Faulknerrena eta Nabokovena, adibidez. Hauek ditu azken idazlanak: *La Fiancée juive* (2008, *Emaztegai judua*), *La Femme promise* (2009, *Emakume promestua*), *Évangile (selon moi)* (2010, *Ebanjelioa, nire iritziz*) eta *Comment Gagner Sa Vie Honnêtement* (2011, *Nola irabazi bizibidea zintzotasunez*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Jean Rouauden web-orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q982039
* Commonscat Multimedia: Jean Rouaud

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19653430
* ISNI: 0000 0001 2277 1445
* BNE: XX1099096
* BNF: 12161149q (data)
* GND: 115686983
* LCCN: n91079443
* NDL: 00515900
* NKC: xx0157024
* NLA: 35884836
* CiNii: DA05110174
* SNAC: w6xr30qb
* SUDOC: 030134269
* BIBSYS: 90567132
* ICCU: RAVV060933
* Open Library: OL274954A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05161/eu\_r\_0983/r0983

 |

* Wd Datuak: Q982039
* Commonscat Multimedia: Jean Rouaud
**Juantxo Villarreal** (Errenteria, 1947ko irailaren 4a) eskubaloi-entrenatzaile gipuzkoarra da. Irungo C.D. Bidasoa eskubaloi-taldearen aulkian hogeita bi urte entrenatzaile-lanetan aritu ostean, 1997an erretiratu zen. C.D. Bidasoak bere eskutik bizi izan ditu urterik emankorrenak. Entrenatzaile gisa hainbat garaipen eta titulu irabazi ditu Villarrealek. Lehena, 1986-1987 denboraldian lortutako Liga Txapelketa. Ordutik aurrera, emaitzak kontuan harturik, talde irundarraren urrezko aroa zuzendu du errenteriarrak. 1994-1995 denboraldian bere ametsa egia bihurtu zen: Elgorriaga Bidasoak Europako Kopa irabaztea hain zuzen ere. Europan titulurik irabazi duen lehen euskal entrenatzailea izan zen. Bi urte geroago, 1996-1997 denboraldian, Europako Errekopa erdietsi zuen Bidasoak. Villarrealen palmaresa titulu hauekin osatzen da, besteak beste: 1994-1995ean Asobal Liga, 1990-1991n eta 1994-1995ean Errege Kopa, 1992-1993an Asobal Kopa eta 1995-1996 denboraldiko Superkopa. Egun C.D. Bidasoako zuzendari teknikoaren lana Euskadiko Selekzioaren hautatzaile-lanarekin tartekatzen du Juantxo Villarrealek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261094
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05985/eu\_v\_0430/v0430

 |

* Wd Datuak: Q12261094
**Saline konderria** (ingelesez: *Saline County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ste. Genevieve da. 2010eko zentsuaren arabera 23.370 biztanle zituen, Saline kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Saline konderriak 1.986,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,56 ura dira. Beste 1.956,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.370 pertsonetatik 21.366 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.925 dira. 1.217 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 152 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 123 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 442 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489793
* Commonscat Multimedia: Saline County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130192101
* LCCN: n81024815
* **Lekuak**
* OSM: 1180457
* TGN: 2001243

 |

* Wd Datuak: Q489793
* Commonscat Multimedia: Saline County, Missouri
**Johannes Tauler** (Estrasburgo, c. 1300 - *ibidem*, 1361eko ekainaren 16a) alemaniar mistiko, apaiz katoliko eta teologoa izan zen.

Hemezortzi urterekin Predikarien Ordenan sartu zen eta ordenaren komentuan aritu zen Estrasburgon. Eckhart Maisuaren ikasle izan zen. Estrasburgotik Koloniako ikastetxe domingotarrera joan zen.

1330 inguruan Estrasburgon predikatzen hasi zen. 1338an, domingotarrak Estrasburgotik bota zituzten eta Tauler Basilean kokatu zen (1339-1343). Han Jainkoaren lagunak (alemanez:  *Gottesfreunde*) talde mistikoarekin harremanetan jarri zen. Mechthild von Magdeburgen lana ere ezagutu zuen. Irakatsi zuen arimari gehiago eragiten ziola Jainkoarekiko harreman pertsonalak kanpoko praktikak baino.

1343 inguruan Estrasburgora itzuli zen. Hurrengo urteetan, hiriak lurrikara bat eta sute bat jasan zituen, eta izurri beltzak suntsitu zuen. Hurrengo hamarkadetan etengabe bidaiatu zuen. Bere sermoietako asko Kolonian eman zituen.

Laurogei sermoi inguru gordetzen dira, alemanez. 1498an inprimatu ziren lehen aldiz. Latinezko lehen itzulpena Kolonian inprimatu zen 1548an.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60281
* Commonscat Multimedia: Johannes Tauler

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12326643
* ISNI: 0000 0001 2276 4464
* BNE: XX820820
* BNF: 12051181t (data)
* CANTIC: a10277316
* GND: 118621009
* LCCN: n50008644
* NDL: 00475978
* NKC: jn20000728737
* NLA: 35818730
* SNAC: w6fj3t81
* SUDOC: 02873727X
* UB: a1318321
* ICCU: CUBV152099
* Open Library: OL195865A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 012343
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 35653

 |

* Wd Datuak: Q60281
* Commonscat Multimedia: Johannes Tauler
Juanjo Saezen autoerretratua
**Juanjo Sáez Domper** (Bartzelona, 1972ko apirilaren 30a) La Sagrera auzoan jaiotako ilustratzailea da.

Massanan arte eta margolari ikasketak egin ostean, Circulo Primigenio izeneko fanzinea sortu zuen bere adiskideekin. Gero musika aldizkari (Rock de Lux), tendentzia aldiskari (AB, .H) eta Bartzelonako doaineko prentsan hasi zen marrazten. Berak egindako Flyerak Madrilgo Reina Sofia museoan XX. mendeko espaniar diseinoaren erakusketan azaldu ziren, bai eta arloari buruzko hainbat liburutan.   

Gaur egun El Periódico de Catalunya, La Vanguardia, Que Leer eta El Mundo bezalako publikazioetarako egiten du lan eta Vanessa Cabrera neskalagunarekin Familiares de Juanjo Saez izeneko estudioa ireki du. Bertatik Benicassim eta Dr.Music bezalako musika jailadientzako bai eta Cosmos recordentzako hainbat lan egin ditu.   

Publizitate arloan ere ibili da, Nike, San Miguel eta Diesel bezalako etxeentzat iragarkiak egiten, bai eta hain ezagunak ez diren besteentzat, esaterako Menta, Grand Valira eta Almirall. Egindako lan hauengatik Donostiako Publizitate Jaialdian eta Cannesen sariak jaso ditu. Umeentzako hainbat liburu idatzi ditu, eta bere bere lehen eleberri grafikoarengatik, Viviendo del Cuento Junceda saria eskeini zioten 2005ean.  

Bere humore zorrotz eta maltzurragatik Jordi Labanda eta antzekoen
kritikotzat hartua izan da, nahiz eta Juanjok berak askotan hau ezeztu.

Juanjo Saezen lanak mundu guztia artista izateko balio duelaren erakusgarria da.

Lanak
-----

* *Buenos tiempos para la muerte* eleberri grafikoa (Morsa, 2000)
* *Dentro del sombrero*, umeentzako liburua, (Kónikos, 2001)
* *Viviendo del cuento*, eleberri grafikoa, (Mondadori, 2004)
* *El Arte. Conversaciones imaginarias con mi madre*, eleberri grafikoa (Mondadori, 2006)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Juanjoren weba

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5954027
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 15692942
* ISNI: 0000 0001 1560 880X
* BNE: XX1110416
* BNF: 15884330m (data)
* GND: 123972957
* LCCN: no2003040707
* SUDOC: 110036204

 |

* Wd Datuak: Q5954027
**Sankarjang**, Odishako aztarnategi arkeologiko bat da Anguletik gertu dagoena. Antzinako hilerria aurkitu da bertan eta harri handien sorta berezi bat, musikarako erabiliak izan zitezkeenak.

Aurkikuntza eta ezaugarriak
---------------------------

Gune hau Odishako Estatuko Arkeologia Departamentuak induskatu zuen 1971n, artzain baten aurkikuntzen ondoren: amaitu gabeko 20 barra litiko eta basaltozko aizkorak, metalezko piezez eta gizaki hondakinez gain.

Arkeologoek lurreko harri litikoak Neolito garaiko tipikoak direla uste dute, nahiz eta beranduago ere ekoiztu izan ziren. Sankarjangeko litiko dotoreek Asia ekialdeko eta Hego Itsasoetko harri landuen antza dute. Batzuen iritziz, horrelako litikoek funtsezko eginkizuna izan zuten Austronesiar kulturaren definizioan. 

Harri askok oihartzuna ematen dute kolpatzean eta erabilera-higaduraren arrastoak eta formak ikusita, harri-barrak amaitutako eta amaitu gabeko litofonoetakoak direla dirudite. Kasu horretanharrizko barra hauek Asiako Hegoaldeko musika-tresnarik zaharrenen parte izango ziren.

Bestalde, hilobietan lurperatutako bederatzi gorputzetan kidetasun mongoloideak iradokitzen dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Yule, Paul.  (2006). *Early Historic Sites in Orissa.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7418676

 |

* Wd Datuak: Q7418676
**San Rafael aintzira** Txileko Aysén eskualdean dagoen kostaldeko aintzira bat da. 123 km²-ko azalera du, eta Laguna San Rafael Parke Nazionalean dago.

Hidrologia
----------

Iparraldean, aintzira Moraleda itsasarteaekin lotzen da Témpanos ibaiaren bidez. Hego-ekialdean Ofqui istmoarekin eta Taitao penintsularekin mugatzen da. Aintziraren hegoaldean Ipar Patagoniako izotz eremua dago.

Aintzirak jatorri proglaziala du, Ipar Patagoniako izotz eremuaren buruan San Rafael glaziarraren atzerakadaren ondorioz sortu baitzen.

Historia
--------

Europarrentzat 1674ko azaroaren 21ean aurkitu zuen Bartolomé Gallardo esploratzaileak, Chiloétik Magallanes itsasarterantz zihoala bidaia batean. José García Alsué misiolari jesuitak 1766. urte amaieran bisitatu zuen, ebanjelizatu eta Chiloeko Cailín misiora eraman nahi zituen Chono indigenen bila egindako bidaia batean.

Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegosek 1899an idatzi zuen Txileko Errepublikako Geografiako Hiztegi Geografikoan aintzirari buruz:

*San Rafael (Aintzira).* *——Bere erdigunean kokatutako ur-hargune ederra 46° 34' Lat. eta 74° 00' Lon. eta Chonos artxipelagoan barrena Moraleda itsasartearen S.-ra doan jarraipenaren amaiera aldera; Ofqui istmoa ere bere hegoaldeko aldean utziz.* *Ia forma obalatua da, bederatzi bat kilometroko hedadurarekin, N.-tik S.-ra eta apur bat gutxiago E.-tik W.-ra. Bere iparraldeko aldean isurtzen da itsasarte horietara, emisario sakon baten bidez eta ertz baxu eta basodunekin eta Andeetako goi mendien ekialdetik inguratuta, elurtegiekin harantz jotzen dutenak.* *Machado pilotuaren espedizioak leku hauek arakatu zituen 1769an.* *Denbora gutxi lehenago han ezarritako misio batetik hartu zuen izena.*
San Tadeo ibaian zehar istmoa zeharkatzeko proiektua zegoen.

Biztanleria, ekonomia eta ekologia
----------------------------------

Gaur egun helmuga turistiko garrantzitsua da: Puerto Chacabuco-tik eta Puerto Montt-etik egunero nabigatzen diren hainbat itsasontzi aintziraren inguruetara natur ingurunearen edertasuna begiesteko eta glaziarretik izotza zatitzen ikusteko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2917558
* Commonscat Multimedia: Laguna San Rafael National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 322145858091323021795
* **Lekuak**
* OSM: 4738495

 |

* Wd Datuak: Q2917558
* Commonscat Multimedia: Laguna San Rafael National Park
**San Roke baseliza** Andoainen dagoen baseliza bat da, 340 metroko altueran Buruntza mendiko tontorretik gertu, eta harrobiaren gainean. Baselizatik gertu mahaiak eta tximinia dituen zementuzko babeslekua dago.

Historia
--------

1904an Andoaingo hamasei herritarrek idatzi bat sinatu zuten, Buruntza mendiko San Roke izeneko lekuan zegoen gurutzea hondatuta zegoela eta bertan beste gurutze ikusgarriago bat jartzea eskatuz. 1909rako eraikita zegoen gurutzea. Urte horretako urriaren 12an 53 herritarrek San Rokeren omenezko kaperatxo bat eraikitzeko eskatu zuten. German Ubillos Baztarrikak San Rokeren estatua bat eman zuen dohaintzan. 1910eko ekainaren 7an sei herritarrek eta Juan Ignazio Munita erretoreak Andoaingo Udalari eskatu zioten ermita eraikitzeko lurra uzteko eta bertara iristeko bidean lanean arituko ziren langileei ordaintzeko.

Arkitektura
-----------

Zementuzko eraikin txiki bat da. 4,3 x 3 metroko barne azalera du, eta 3,8 metroko altuera. Hiru eskailera maila igo behar dira sartzeko. Aldarea iparraldera orientatuta dago. Sarreraren kanpoaldean harrizko ur bedeinkatu ontzi bat dago. "ERROKE DEUNA" idazkuna duen burdin forjatuzko ate batek ixten du eraikina. Barrualdea azulejo zuriz apaindua dago.

San Rokeren irudiak
-------------------

San Roke baselizaren barrualdea
San Rokeren hiru irudi egon dira baselizan. Lehenengoa haizeak puskatu zuen. Bigarrena, 940 milimetroko altuerakoa, eta 120 mm-ko altuera eta 275 x 200 mm-ko azalerako idulkiaren gainean kokatua, 1960 inguruan erosi zen, irudi sakratuak eraikitzen espezializatutako Bazkardo edo "Santuetxe" etxean, zenbait herritarrek jarritako diruarekin. Zahartua zegoelako kendu zutenean, Jenerala baserrira eraman zuten eta gero Serorategira. Hirugarrena pieza zahar eta oso hondatua da, batere balio artistikorik gabea.

Jaiak eta ospakizunak
---------------------

Tradiziozkoa zen abuztuaren 16an, San Roke egunean meza errezatzea. Data horretan Andoaingo Buruntza auzoko jaiak ospatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   **(Gaztelaniaz)** Agirre Sorondo, Antxon. *Las ermitas de Andoain.* , 103-107 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115756476

 |

* Wd Datuak: Q115756476
**Jesus Alberdi Garbizu** "**Egileor**" (Elosu, Bergara, 1931ko urtarrilaren 6a - Bergara, 2008ko martxoaren 2a) gipuzkoar bertsolaria izan zen.

Bizitza
-------

Elosuko Egileor baserrian jaio zen 1931. urtean. Oso gazte zela Osintxura joan zen bizitzera baina ondoren Bergarara. Elosun kantatu zuen jendaurrean lehen aldiz. Handik gutxira, 19 urterekin, Azkoitian abestu zuen, Euxebio Eizmendi "Txapel" eta Joxe Lizaso bertsolariekin. Gerora Euskal Herrian zehar plazarik plaza abestu zuen. Gipuzkoako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen, 1962an finaletara iritsiz. Horrez gain, 1980ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen. Azken urteotan oso gutxitan aritu zen bertsotan, dena dela, 2004an Donostian ospatu zen Bertso Egunean parte hartu zuen. 2008an hil zen Bergaran 77 urte zituela.

Ikus, gainera
-------------

* Debagoiendar ospetsuen zerrenda

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Jesus Alberdi Garbizu» *Euskomedia* (Noiz kontsultatua: 2017-01-18).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260339
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 21340

 |

* Wd Datuak: Q12260339
**Saline konderria** (ingelesez: *Saline County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wilber da. 2010eko zentsuaren arabera 14.200 biztanle zituen, Saline kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Saline konderriak 1.492,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,93 ura dira. Beste 1.486,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,51 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.200 pertsonetatik 13.687 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.870 dira. 92 beltzak edo afroamerikarrak. 40 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 223 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 28 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 128 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496045
* Commonscat Multimedia: Saline County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131355528
* LCCN: n81024814
* **Lekuak**
* OSM: 1425458
* TGN: 2001391

 |

* Wd Datuak: Q496045
* Commonscat Multimedia: Saline County, Nebraska
**San Adrian eliza** Esteribarko Olloki lekuan XII. mendeko kristiau eliza bat da. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

Eraikina
--------

XII. mendeko eraikuntza, XVIII. mendean eraberritua. Habearte bakarra, burualdea burualde zuzena eta kanpandorrea ditu ebanjelioaren aldean. Alde horretan bertan, kapera bat atxiki zen, burualdearen aurreko zatian. Burualdeak zirkuluerdiko arkua du, eta kanoi-gangaz estalita dago. Baita sakristia ere presbiterioaren ezkerraldean, kapera nagusitik komunikatzeko ate dintelduarekin. Kanpoko fatxadetan, harlanduan, arkitektura-estiloen kronologia desberdinak nabarmentzen dira. Erdi Aroko kanpoko kontrahormak mantentzen ditu, eta horien artean erdi-puntuko gezileihoak daude. Neogotiko estiloko erretaula nagusiak San Ferminen tailu berantiar bat du, zaharberritze eta pinturengatik nahiko aizundua. Ebanjelioaren alboko kaperan dagoen erretaula churriguereskoa (XVIII. mendearen lehen erdia) apaintzen duten egurrezko irudiak dira interesgarrienak. Ama Birjina eta Haurra eserita daude, San Joan Bataiatzailearen eta San Pedro apostoluaren irudi tenteen artean, eta Alexandriako Santa Katalinaren tailu txiki batek koroatzen du. Pizkunde estiloko erretaula berekoak dira, XVI. mendeko bigarren herenean datatu daitezkeenak.

2000. urtean, eliza konpontzeko lanak egin ziren, eta Elizbarrutiaz gain, urte horretan herrian bizi ziren 15 bizilagunek ere parte hartu zuten. Orduan agertu ziren Santa Agedaren pinturak, Arte Lanen Zaharberritzerako Lignum enpresak zaharberritu zituenak.

Aurkitutako horma-pinturak gotikoak dira, eta Roke maisuari, Juan Oliverren dizipuluari, egozten zaizkio. Cataniako Santa Agedaren bizitza irudikatzen dute. Goiko aldean, bi eszenak erakusten dute Siziliako prokontsulak, Quintianusek, Ageda emaztetzat hartu nahi duela, eta honek uko egiten dio, bere hatzekin Jesusekin konprometituta dagoela adieraziz. Ezezkoaren aurrean, prokontsulak prostibulo batera bidaltzen du, Afrodisia izeneko emakume batek zuzenduta. Birjintasuna galtzea du helburu. Santa Agedaren historiak aurrera jarraitzen du, nahiz eta jada irudietan irudikatu ez, lantze horretatik onik atera gabe. Quintianusek, haserre bizian, torturatzeko eta bularrak mozteko agintzen du. Kondairak Santa Agedak zaurietatik sendatu zuen San Pedrori buruz izan zuen ikuspegiarekin jarraitzen du. Baina torturatzaileek ez zuten etsi, eta txingar eta beira hautsien gainera bota zuten hil zen arte.

Erreferentziak
--------------

* «Esteribar | Olloki» *esteribar.org* (Noiz kontsultatua: 2021-10-05).

Ikus, gainera
-------------

* Olloki

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65970880
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-279

 |

* Wd Datuak: Q65970880
**Hurtado Ametzaga jauregia** Gueñesen dagoen jauregia da.

Kokapena
--------

Gueñestik Zallarako bidean, muino batean, BI-3602 errepidearen gainean; Ametzaga auzora doan bidetik ailegatzen da bertara.

Historia
--------

Jauregia eraiki zen leku berean, lehenago Ametzagako jaunen etxea egon zen. Jaunok Espainiako erregeen zerbitzuan arituak ziren Errege Katolikoen eta Carlos I.aren denboretatik. XVIII. mendean haietako bat, Baltasar Hurtado Ametzaga Riscaleko markesa, Filipe V.a Espainiakoaren kapitaina zela, erregea bere jaioterria ezagutzera gonbidatu zuen; honek zalantzan jarri zuen Gueñes inguruan hura hartzeko adina kategoria zuen etxerik ote zegoen. Eta Ametzagak, erantzun bezala, etxe hura jauregi bihurtzeko lanak abiatu zituen. Eraikuntzarako Martin Zaldua gipuzkoarra hartu zuen, bere garaiko arkitektu ospetsuenetakoa. Zaldua 1709an Gueñesen izan zen, lanen egoera gainbegiratzen. Baina 1720ean, Ametzaga Flandrian hil zen eta eraikuntza lana bertan behera utzi zen; testamentuan "jauregia ez amaitzeko, ezta saltzeko ere" agindu omen zuen. Ordutik hona egitura suntsituz joan da, eta espoliatua izan da. Gaur egun baserri lanetarako pabilioi bezala erabiltzen da.

Ezaugarriak
-----------

Estilo barrokoan egina, bere egitura eta kokapena arkitektura militarrean oinarritua dago, haranaren zati bat mendean hartuz.

Jauregiaren oina errektanguluarra da, eta fatxadan dorre aurreratu bi ditu.

Bitxikeriak
-----------

Herrian "Sorginen Jauregia" bezala ezagutzen da, eta hainbat kondaira daude Ametzagako jaunen heriotzari eta jauregiaren obren abandonuari buruz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** triskelpablo.  (2020-06-07). «El Palacio DE LAS BRUJAS. (Gueñes. Bizkaia)» *ARKEOHISTORIA TRISKEL* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Palacio de los Hurtado de Amézaga» *Lista Roja del Patrimonio* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
3. ↑   «Amezaga jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
4. 1 2   «Gueñesko Udala - Hurtado de Amezaga jauregia» *www.guenes.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).[*Betiko hautsitako esteka*]
5. ↑   «Terror : El Palacio encantado de los Amézaga (Güeñes, Vizcaya) | 🌱Pontevedra & Friends🌱 🇪🇸 Amino» *🌱Pontevedra & Friends🌱 🇪🇸 | aminoapps.com* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
6. ↑    *Casas malditas: El Palacio de Güeñes.*  (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259280
* **Ondare historikoa**
* Hispania Nostraren zerrenda gorria: url

 |

* Wd Datuak: Q12259280


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
*Artikulu hau Elorrioko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Agustin».*

**San Agustin Etxebarria** Elorrioko (Bizkaia) mendebaldean dagoen auzoa da. Mugakideak Atxondo mendebaldean, Elorrioko herrigunea ekialdean, Berriozabaleta iparraldean eta berriro Atxondo hegoaldean ditu.

Memaia mendia (679 m) auzoaren hegoaldean kokatuta dugu.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 104 biztanle ditu.

Historia
--------

Lehenengo aipamena XI. mendekoa da, eta ordukoa da San Agustin edo Barriako eliza gotikoa. Erlijio-kontuei dagokienez, gaur egun ere Arabio, Berriozabaleta, Arauneta, Leanitz, Miota eta Lekeriketa auzoak eliza honekin lotuta daude.

Bestela, San Agustin elizate beregaina izan zen Durangaldearen barruan eta Gerediagako Batzar Orokorretan 3. zenbakiko eserlekua zeukan, 1630ean Elorriorekin batu arte.

Aipatzekoa da azkenik XVIII. mendeko Telleria baserria, teilak egiteko lekua zena. Mende horretako eta lehenagoko baserri batzuk bestela desagertu egin dira.

Gaur egun Eroskik auzoan egoitza nagusia dauka.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

San Agustingo biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 91 | 91 | 94 | 90 | 90 | 100 | 97 | 104 |

Ikus, gainera
-------------

* Durangaldea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** **(Frantsesez)** Auzoari buruzko informazioa "Labayru" webgunean
* San Agustin Etxebarriako Olazar Auzo Elkarteko bloga

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9073300

 |

* Wd Datuak: Q9073300


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Elorrioko auzoak |  |
| Aldape · Arabio · Aruneta · Berrio · Berriozabaleta · Gazteeta · Gazeta · Iguria · Leanitz · Miota · Lekeriketa · Mendraka · San Agustin · Urkizuaran · Zenita |
**Jacob Holm**,  (Esbjerg, Danimarka, 1995eko irailaren 5a), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Danimarka ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Eskubaloia, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Jacob Holm» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  "Jacob Holm" *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30033135

 |

* Wd Datuak: Q30033135
Thor jainkoa Jörmundgander sugea arrantzatzen erakusten duen XVIII. mendeko eskuizkribu islandiar batetako irudia.
**Husdrapa** (antzinako eskandinabieraz "etxeko drapa") Snorri Sturlusonen Edda prosaikoan partzialki mantendutako olerki eskaldiko bat da, non bere ahapaldietako batzuk aipatzen diren. Ulfr Ugasson eskaldoari ematen zaizkio. Olerkiak, sukalde paneletan zizelkaturiko eskena mitologikoak deskribatzen ditu. Egundaino iritsi diren ahapaldietan, hiru eskena deskribatzen dira:

* Thor jainkoa Jörmundgander sugea arrantzatzen
* Baldurren hileta
* Snorri Sturlusonen arabera, Lokik eta Heimdalek, Brisingamengatik duten lehia bat kontatzen duen mito ilun bat.

* Husdrapa, batzuetan, Haustlöng eta Ragnarsdraparekin alderatzen da, hauek ere, eskena mitologikoak irudikatzen dituzten marrazkiak deskribatzen baitituzte.

Olerkia, Laxdœla sagan aipatzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2665360

 |

* Wd Datuak: Q2665360
**San Andres eliza** Urraulgoitiko Adoain lekuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

Eraikina
--------

Eliza erromaniko estilokoa da, XII. mende amaierakoa. Nabeak kanoi zorrotzeko gangak ditu, fajoi-arku indartsuz eta burualde erdizirkularrez zedarrituak. Kanpoaldean, horma-bular atxikiak, harburu lauak erlaitzaren azpian eta xake-formako absidea nabarmentzen dira. Kanpandorre kubikoa garai berekoa da eta oinaldean dago. Sarrerako portada atari batean dago, eta krismoi bat du ateburuan.

Barruan, bolekin ornatuta dagoen autismo pila handi bat dago. Erretaula nagusia XVII. mendeko obra barrokoa da, apaindura geometriko ugaria du, oso plastikoa, zati arkitektonikoetan landua; kaxetan, estilo herrikoiko garaiko mihiseak daude. Interes handia eskaintzen du Zangozan, merindadeko hiriburuan, eskema gotiko berantiarreko zilar gurutze prozesionalak, non bere kronologia XV. mendera atzeratzen duen ikonografia oso arkaizgarria garatzen den.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ADOAIN.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Adoain
* Urraulgoiti

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110253910

 |

* Wd Datuak: Q110253910