recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eurialo** (antzinako grezieraz: Εὐρύαλος, *Euryalos*) Epipoletan kokaturiko Sirakusako gotorleku bat zen. Honen hondakinek oraindik diraute.
Epipolak ordokia estutzen da istmo mehe bat osatu arte. Itxura honek tokiari *Eurialo* izena eman zion, hau da "iltze zabala". Dionisio I.ak agindu zuen lehenengo gotorlekua eraikitzea, oraindik ere Eurialo gaztelua izenarekin ezagutzen dena.
Gotorleku honen hondarrak Hieron II.aren garaikoak dira. Honek Arkimedesen iradokizun teknikoak gauzatu zituen. Horiek ziren heldu zaizkigun defentsarako lan konplexuenak.
Instalazio horiek poliorzetika helenistikoaren estadiorik aurreratuena da, zeinak Filon Bizantziokoari esker ezagutzen ditugun, Arkimedesen garaikidea zen idazle bat.
Gotorlekuaren aurrean hiru lubanarro zeuden. Hauen jarraian, harlanduzko hiru pila handiek zubiari eusten zioten, korridore batek erdiko bastioiari lotzen zuena.
Erdiguneko bastioia hiruangeluzko fatxada batez eraikita zegoen. Geroago, honen lekuan bost dorre eraiki ziren balistak kokatzeko. Atea hiru murru-aurrekin babestuta zegoen. Guneko atala erakin irregular bat zen eta honen ostean, beste trapezoidal-sektore bat, baliteke kuartelak izatea.
Hasieran, sarrera hirukoitza zen baina beranduago erdiko atea ixtean bikoitza bilakatu zen. Hiru zeharkako harresi eraiki ziren sarrerako bidea bihurria egiteko. Atearen hegoaldean beste gotorleku trapezoidal bat dago, dorre erraldoi batekin. Indusketei esker pentsatzen da katapulta handi bat zegoela, errailen gainean gurpilen bidez mugiturik.
Eurialo gotorlekuak galeriak eta igarobideak zituen defendatzaileak alde batetik bestera joateko, kanpotik ikusiak izan gabe.
Eraikuntzaren azken fasea (kanpoko lubanarroa, erdiko lubanarroa eta haren galeria, eta tunela erdiko lubanarroaren galeria eta ateko patio-aurrea komunikatzen zuena) bukatu gabe gelditu zen, beraz, Marko Klaudio Martzelok Sirakusa konkistatu (K.a. 211) baino lehenagokoa da.

Oharrak
-------

1. ↑  Hiriak setiatzeko teknika

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q538394
* Commonscat Multimedia: Castello Eurialo (Syracuse)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316595775
* GND: 4525018-2
* **Lekuak**
* TGN: 1099765
* Atlas Digital del Imperio Romano: 26494

 |

* Wd Datuak: Q538394
* Commonscat Multimedia: Castello Eurialo (Syracuse)
**Eyre Square** (irlanderaz *An Fhaiche Mhór*, ofizialki *John F. Kennedy Memorial Park* izena ere badarama) Irlandako Galwayko konderrian dagoen Galway hiri barneko parke publikoa eta plaza da. Parkea hiriaren erdigunean dago, dendes beteriko Williams Street eta Shop Street kaleen aldamenean.

Ezaugarriak
-----------

Parkea laukizuzena da, Galway hiriko erdiguneko trafiko gehien duten kaleek inguratzen dute, halere 2006 urtetik aurrera bere eskuinaldeko eremua soilik oinezkoentzat da. Bere erdigunean burdinezko eskultura batez apainduriko iturri bat dago. Bestalde, jaiotzez hiri honetakoa zen Pádraic Ó Conaire irlanderazko idazlearen estatua bat ere badago.

Galway hiriko Eyre Square parkearen ikuspegi panoramikoa.

Historia
--------

1965an parkeak *John F. Kennedy Memorial Park* izena hartu zuen, irlandar jatorriko John F. Kennedy estatubatuarrak bere erailketa baino ez askoz ere lehenagotik hiri hau bisitatu eta bertan jendaurreko hitzaldia eskaini baitzuen.

2004ean parke edo plaza honen eraberritze lanei ekin zitzaion, azkenik 2006ko apirilaren 13an berriz ireki zelarik.

Iruditegia
----------

* Galway hiriko tribuen banderakGalway hiriko *tribuen* banderak
* IturriaIturria
* IturriaIturria
* KanoiakKanoiak

Kanpo estekak
-------------

* Eyre Square merkatalgunea **(Ingelesez)**
* Eyre Squareko argazkiak **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q32398
* Commonscat Multimedia: Eyre Square, Galway

---

 |

* Wd Datuak: Q32398
* Commonscat Multimedia: Eyre Square, Galway
**Forsyth konderria** (ingelesez: *Forsyth County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Winston-Salem da. 2010eko zentsuaren arabera 350.670 biztanle zituen, Forsyth kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Forsyth konderriak 1.068,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,78 ura dira. Beste 1.057,1 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 328,07 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 350.670 pertsonetatik 247.709 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 41.775 dira. 89.533 beltzak edo afroamerikarrak. 894 amerikar natiboak ziren eta 156 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6.427 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 696 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5.255 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q509926
* Commonscat Multimedia: Forsyth County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157099231
* LCCN: n80005810
* NARA: 10039486
* **Lekuak**
* OSM: 2528699
* TGN: 2001494

 |

* Wd Datuak: Q509926
* Commonscat Multimedia: Forsyth County, North Carolina
| **Forssa** |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Forssako armarriaArmarria |

 |
| Berezko izena | Forssan kaupunki |
| HerrialdeaEskualdeaAzpieskualdea |  FinlandiaJatorrizko Tavastia eskualdeaForssa azpieskualdea |
| Alkatea | Tapani Venho |
| Sorrera | 1923 |
| 

|  |
| --- |
| Forssa Finlandiako mapan |

 |
| Koordenatuak | 60°48′50″N 23°37′20″E﻿ / ﻿60.81389°N 23.62222°E﻿ / 60.81389; 23.62222 |
| Azalera- Ur-azalera | 253,39 km² 4,61 km² (%1,81) |
| BiztanleriaDentsitateaLehen hizkuntza- Finlandiera- Suediera- Besteak | 17.909 (2010.12.31) 71,99 bizt/km²(2009) % 97,2 (ofiziala)% 0,2% 2,5 |
| Webgune ofiziala | **(Alemanez)** **(Finlandieraz)****(Ingelesez)** **(Suedieraz)** |

**Forssa** Hegoaldeko Finlandia probintziako herri eta munizipioa da, eta gaur egun 18.000 biztanle ditu gutxi gorabehera. Hiri txiki baino atsegina da, eta elurrak asko jotzen du bertan.

Herriko **Häme Unibertsitate Politeknikoa** oso ezaguna da herrialde mailan eta Finlandia osotik ikasleak etortzen dira herrira bertara ikastera.

Historia
--------

Herriaren historia 1847. urtean hasten da Axel Wilhelm Wahren suediarrak ehun-fabrika bat eraiki zuenean Kuhalankoski ur-jauziaren ondoan. Bertara hainbat langile bizitzera joan ziren, eta gutxinaka bertan hospitaleak, liburutegiak, dendak eta eskolak eraikitzen hasi ziren. Ehun-lantegiak arrasto handia utzi zuen Forssako biztanlerian, eta gaur egun, beharrezkoak ziren konpondu batzuk eman ondoren, elkargune kulturala bihurtu da herrian lantegia.

Forssa herria ehun industriaren inguruan eraikia izan zen, eta gaur egun bertako biztanleriaren %75ak industrian lan egiten du eta Finlandia osoan berotegi-efektuaren aurkako ekintzetan aurreratuenak dira.

Hiri senidetuak
---------------

* Gödöllö, Hungaria
* Sarpsborg, Norvegia
* Sault Ste. Marie (Ontario), Kanada
* Serpukhov, Russia
* Södertälje, Suedia
* Struer, Danmark
* Tierp, Suedia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Maanmittauslaitos
2. ↑  Väestorekisterikeskus **2010.12.31**
3. ↑  Väestorekisterikeskus **2009**

Argazki gehiago
---------------

* Forssako eliza.Forssako eliza.
* Unibertsitate politeknikoa.Unibertsitate politeknikoa.
* Unibertsitate politeknikoko sarrera.Unibertsitate politeknikoko sarrera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q829842
* Commonscat Multimedia: Forssa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140589434
* LCCN: n82117001

 |

* Wd Datuak: Q829842
* Commonscat Multimedia: Forssa
*"La parabola del Buon Samaritano"*, XVIII. mendeko italiar margoa.

*Artikulu hau sentimenduari buruzkoa da; erlijio kontzeptuari gaitzat duena beste hau da: «Erruki (erlijioa)»*
**Errukia**, **gupida** edo **urrikalmendua** bestearen sufrimendua eta atsekabea deitoratu eta horri aurre egiteko sentimendua da. Eragiten du gure baitatik atera eta besteengana joan euren min fisiko, psikiko edo emozionalak laguntzeko. Latinezko etimologiak "norbaitekin sufritzea" esan nahi du." Enpatiatik haratago doa nolabait, norbaitengatik sentitzetik norbait hori bezala sentitzera igarotzea.

Errukiaren ezaugarriak dira pazientzia edo egonarria, jakinduria, adeitasuna, kemena eta berotasun emozionala. Gizarte mailan altruismo moduan adierazten da, eta paternalismotik aparte kokatu behar da. Halaber, sinpatia eta errukiaren arteko diferentzia dago lehenengoak erantzuten duela sufrimenduaren aurrean nahigabe eta kezkarekin, eta bigarrenak berotasuna eta zainketarako joerarekin.

Sufritzen duen pertsonaren alboan egotera bultzatzen du, isolatzea eta bazterkeria saihestuz, barkamena sustatuz. Izan ere, kontrako aldean, indarkeriak eta krudelkeriak axolagabekeria edo indeferentzia eragiten dute. Biktima gizakitzat edo "gutar"-tzat ez hartzea, alegia.

Osasungintzan, profesionalen ezaugarri garrantzitsua izan behar da, ezinbestekoa are gehiago. Zentzu honetan, "errukiaren nekea" agertzen da sufrimenduaren aurrean modu jarraituan egoten diren osasungileengan, "burn-out" sindromearen sintoma moduan.

Gupida erlijio-tradizio nagusietan bertute handienen artean dago. Adibidez, Dalai Lamaren hitzetan "errukia luxu bat baino behar bat da".

Auto-errukia
------------

Zure buruarekin errukia sentitzea norberaren buru-osasuna hobetzeaz gain besteekiko errukia errazten du. Meditazioa da horretarako bide egokia, mindfulness izanda auto-errukiaren 3 osagaietako bat, gizalegea eta auto-adeitasunarekin batera. Lotuta dago beraz gogobetetasun pertsonala, bizipoza, baikortasuna eta erresilientziarekin. Beste aldean, depresio, antsietate, perfekzionismo eta pentsamenduen hausnartze obsesiborako probabilitate baxuagoa dago maila honetara iritsiz gero.

Aldatu ditzakegun gauzak identifikatzea eta aldatu ezin direnak onartzea izango zen gakoetako bi.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**"Daniel Goleman on compassion" (TED talks).
* **(Ingelesez)**Self-compassion (Dr Kristin Niff).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1412160
* Commonscat Multimedia: Compassion

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX542375
* BNF: 12440419g (data)
* GND: 4039618-6
* LCCN: sh85131451
* NKC: ph119696
* AAT: 300393159

 |

* Wd Datuak: Q1412160
* Commonscat Multimedia: Compassion


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiztegian** orri bat dago honi buruz: ***erruki***. |
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

*Artikulu hau hizketako nahasmenduari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Errotazismo».*
**Errotazismo**a dislalia selektibo mota bat da (zenbait soinu zuzen ahoskatzeko ezintasuna), hots kontsonante errotikoak (adibidez, /ɾ/ edo /r/, hau da, "oro" eta "orro") ahoskatzean. Dardarkari hobikariak erabiltzen dituzten hizkuntzetako (arabiera, bulgariera, finlandiera, hungariera, indonesiera, italiera, poloniera, errumaniera, errusiera, gaztelania, suediera edo euskara) hiztunen artean ohikoagoa da.

Ohikoa da hitz egiten ikasten ari diren bost urtetik beherako haurrengan. Kasu gehienetan, eguneroko praktikak nahasmendua gainditzen lagun dezake; beste batzuetan, ordea, akatsa ez da desagertzen eta iraunkorra izan daiteke; beraz, garrantzitsua da hizkuntzaren espezialistari kontsulta egitea. Fonoaudiologoaren esku-hartzea haurraren balorazioan azkar egin behar da, tratamendu egokia egin ahal izateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2014]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1244624

 |

* Wd Datuak: Q1244624
Esferometroa.
Esferometroaren eskema.
**Esferometro** gainazal esferikoen kurbadura eta erradioa neurtzeko tresna da.

Esferometroa tripode batez hornitutako tresna bat da. Tripodearen gainean, torloju mikrometriko bat izaten du, eta, torlojuari lotuta, 1.000 partetan banatutako disko bat. Diskoaren alboan, diskoa ukitzaile duela, luzera-unitatetan banatutako eskala bat du. Tripodea esferaren gainean jartzen da, eta torlojua esfera ukitu arte jaisten da; torlojuaren, diskoaren eta eskalaren datuen bidez kalkulatzen dira esferaren erradioa eta kurbadura. Esferometroak, berez, erdiko torlojuaren eta tripodearen planoaren arteko distantzia besterik ez du neurtzen; hau da, ez du zuzenean neurtzen gainazal esferikoaren erradioa. Erlazio matematiko bat erabili behar da horretarako:

Eskeman ikus daitekeen moduan, esferometroak neurtzen duen luzera "h" da; "d", berriz, tripodearen besoaren luzera ezaguna da. Eta "R" erradioa lortu nahi da. Eskematik, erlazio trigonometriko hauek ateratzen dira:

{\displaystyle \tan \theta ={\frac {h}{d}}}
{\displaystyle \tan \theta ={\frac {d}{R-h}}}
Bi ekuazioak berdinduta:

{\displaystyle R=h+{\frac {d^{2}}{h}}}
Hala, ekuazio hori erabiliz, gainazal esferikoaren erradioa kalkula daiteke.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2154082
* Commonscat Multimedia: Spherometers

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300203452

 |

* Wd Datuak: Q2154082
* Commonscat Multimedia: Spherometers
***Esferaren desokupazioaren oboide aldaera*** edota ***Beteluriko bankua*** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eskultura bat da. Jorge Oteiza gipuzkoar eskultorearen lana da. Bilbotar askok herri hizkeran "zeharkako txapela" (gaztelaniaz ""txapela a medio lau") ezizenez deitzen dute.

Kokapena
--------

Ernesto Erkoreka plazan dago, Bilboko udaletxea eta Udaletxeko zubiaren artean, eta Bilboko itsasadarraren alboan.

* Eskultura eta Bilboko udaletxea.Eskultura eta Bilboko udaletxea.
* Atzean Bilboko itsasadarra duela.Atzean Bilboko itsasadarra duela.
* Eskultura.Eskultura.

Historia
--------

1952an Jorge Oteizak egin eta 2002an gaur egungo kokalekuan ezarri zen.

Eskultura
---------

Lan hau itsasontzien antzekoa izateko asmoz corten altzairuz egina dago. Sei metroko diametroa du eta ia zortzi metroko garaiera. Bere ikuspegia harrigarria da, estatikoaren eta dinamikoaren arteko tentsioagatik. Horretarako lagungarria da, era berean, Udaletxearen eta itsasadarraren artean dagoela.

Ereferentziak
-------------

1. ↑  Variante Ovoide. Bilbao escultural **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

* Esferaren desokupazioaren oboide aldaera. Bilboko Udal webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27177486
* Commonscat Multimedia: Variante ovoide de la desocupación de la esfera

---

 |

* Wd Datuak: Q27177486
* Commonscat Multimedia: Variante ovoide de la desocupación de la esfera
**Natura parkea** babestutako natura ingurune batzuei ematen zaien izendapena da, lege-esparru jakin batean babes neurri batzuekin zaintzen den eremua. Euskal Herrian Nafarroako Foru Erkidegoko eta Euskal Autonomia Erkidegoko legedietan badira **natura parkeak**, eta bi esparruetan, ohiko administrazio dokumentazioan **parke natural** deitu izan zaie euskaraz.

Frantziako legedian ere bada **natura parkerik**, baina ez dago halakorik Ipar Euskal Herrian.

Euskal Herriko natura parkeak hauexek ditugu, herrialdeka:

Araba
-----

* **Valderejo** (Añana)
* **Izki** (Mendialdea)

Araba-Bizkaia
-------------

* **Gorbeia** (Zuia-Gorbeialdea-Arratia).
* **Urkiola** (Durangaldean eta Zuiako Kuadrilla).

Bizkaia
-------

* **Armañon** (Enkarterri).

Gipuzkoa
--------

* **Pagoeta** (Zarautz-Aia-Zestoa)

Gipuzkoa-Nafarroa
-----------------

* **Aiako Harria** (Oiartzualdea-Bidaso Beherea-Bortziriak).
* **Aralar** (Goierri-Sakana)

Gipuzkoa-Araba
--------------

* **Aratz-Aizkorri** (Debagoiena-Goierri-Araia)

Nafarroa
--------

* **Bardea** (Erribera)
* **Bertizko jaurerria** (Bertizarana)
* **Urbasa-Andia**

Ikus, gainera
-------------

* Batasuneko garrantzizko leku.
* Euskal Herriko naturagune babestuak.
* Natura 2000.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257537

 |

* Wd Datuak: Q12257537
Esfera-sektorea (urdina)
Esfera-sektorea
Geometrian, **esfera-sektorea** zirkulu-sektore batek bere zirkuluaren diametro baten inguruan biratuz eratzen duen solidoa da. Ardaztzat hartzen den diametroa zirkulu-sektorearen barnekoa bada, esfera-sektorea kono esferiko itxia izango da; bestela, oinarrian kono-itxurako sakonune bat duen antzeko bolumen bat izango da.

Esfera-sektorearen bolumena hau da:

{\displaystyle V={\frac {2\pi r^{2}h}{3}}\;},
Non r esferaren erradioa eta h sektoreari dagokion segmentuaren altuera baitira.

Honela ere idatz daiteke:

{\displaystyle V={\frac {2\pi r^{3}}{3}}(1-\cos \varphi ),}
Non {\displaystyle \varphi } kono angeluaren erdia den.

Esfera-sektorearen azalera:

{\displaystyle A=2\pi rh\;}

Ikus, gainera
-------------

* Zirkulu-sektorea — 2D-ko antzekoa.
* Kalota esferikoa
* Esfera-zona
* Ziri esferikoa

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Spherical sector" MathWorld-en.
* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Spherical cone" MathWorld-en.
* Summary of spherical formulas

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1304927

 |

* Wd Datuak: Q1304927

Erreferentziak eta oharrak
--------------------------

1. ↑   Elhuyar Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa. *Esfera-sektore.* .
Pottokak Pagoetako natura parkeko Muinaindin
**Euskal Herriko zaldi arrazak** Euskal Herrian soilik zein euskal lurralde eta ingurukoen hedatutako bertako zaldi arraza dira, eremu urriko arrazak izanik. Antzinakoak ziren eta egun desagertutako hainbat zaldi arraza eta mota basatiak sailkapen honetan sartu daitezke ere.

Euskal Herriko zaldi eta asto arrazak honakoak dira
---------------------------------------------------

* Aurizko zaldia.
* Euskal Herriko mendiko zaldia.
* Ordunteko behorra.
* Nafar behoka
* () Pottoka.
* Zaldi montxinoa.

### Desagertutako etxeko bertako zaldi arrazak

* Nafar zaldia.

Desagertutako zaldi arraza basatiak honakoak dira
-------------------------------------------------

Euskal Herritik desagertutako bertako zaldi eta asto arraza basatiak honakoak dira:

* () Tarpan. Egungo bertako arrazetan eragin handiena izan zeun zaldia da.
* () Przewalski zaldia.
* Equus ferus przewalski. Zaldi espezie hau uste da egungo przewalski zaldiaren arbasoa zela, Euskal Herrian nahiko hedatua eta labar-pinturetan agertzen dena.
* Enzebroa. Ez dago argi abere misteriotsu hau zaldi arraza bat zen edota basastoekin zer ikusirik gehiago omen zutela. Azken aldean joera gehiago dago enzebroa garai bateko eta tarpanetik etorritako basazaldiekin lotzeko.

Egungo bertako zaldi arrazetan, pottokak, montxinoak, eragina izan zuela (tarpana baino txikiagoa) uste da.

Aurizko zaldia Ormaiztegiko bertako arrazen erakusketa batean

Zaldiaren historia Euskal Herrian
---------------------------------

Bertako arraza askoren kasuen legez, adituak ez dira ados jartzen bertako euskal zaldi arrazen jatorriari buruzko zenbait puntuetan.
Dena den, argi dago bertako zaldi arrazek hainbat arbaso komunak dauzkatela. Hau dela eta, neurri handi batean, lautzako zaldiaren zein zaldi montxinoaren jatorria pottokaren jatorriarekin zer ikusirik handia daukala. Beraien jatorria, seguruenik, azken izotzaldia eta gero bertan geratutako zaldiak dira. Nafar behoka eta Auritzeko zaldiek antzineko pottoken eta kanpako zaldi arrazen eragina dute, txikiagoa nafar behokaren kasuan.

Sakontzeko, irakurri: «Pottoka» "Jatorri eta historia" atala.

Zaldia Euskal kulturan
----------------------

Bertako zaldiek eragin handia izan dute Euskal Herriko kulturan. Labar artetik hasita, irudigintzan edo mitologian.

* Zaldia euskal mitologian
* Zaldiko
* Zamalzain
* Zaldi proba
* Zaldiko (Lantzeko inauteria)
* Zaldiko-maldiko

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jose M. Gomez-Taberna, La caza en la prehistoria. Asturias, Cantabria, Euskal Herria. Colegio universitario de Ediciones Istmo, 1980.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517184

 |

* Wd Datuak: Q16517184
**Estatu arrazoia** edota **interes nazionala**, Estatu jakin baten interesak onartzea eta haien arabera jokatzean datza. Nikolas Makiavelok sortutako kontzeptua da, ondoren Francesco Guicciardini eta Giovanni della Casak ere landu zutena, baina Giovanni Boterok bakarrik garatu zuen dotrina gisa (*Della Ragion di Stato*, 1589). Dotrina honen arabera gobernu ala agintariek Estatuaren osasuna eta indarra mantendu ala handitzeko helburuz hartutako salbuespen neurriei aipamen egiten die, betiere Estatuaren biziraupena gizabanako edo pertsona taldeen eskubideen gainetik dagoen goreneko balorea delako ideia oinarrituta.

Maiz, Estatuen gehiegikeriak eta bereziki estatu terrorismoa burutu edo diktadurak ezartzeko aitzakitzat erabilia izan da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622857
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528644
* BNF: 11999703v (data)
* GND: 4193604-8
* LCCN: sh85111789
* NKC: ph561389
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q622857
**Ezkongabeen Eguna** (txinera sinplifikatuz: 光棍节; pinyinez: *Guānggùn Jié*; Wade–Giles: *Kuang-kun chieh*) edo **11 bikoitza** (txinera sinplifikatuz: 双11) Txinan jatorria duen ospakizun egun ez-ofiziala da, bikote-harremanik ez duten pertsonek urtero azaroaren 11n harrotasunez ospatzen dutena. 2009az geroztik, ordea, erosketak egiteko eguna ere bada.

Historia
--------

Ospakizuna Nanjingeko Unibertsitateko ikasle batzuek sortu zuten 1993an, Txinako gizarte tradizionalean ezkongabe izatea harrotasunez ospatzeko. Hasieran gizonezkoek bakarrik ospatzen zuten. Handik gutxira, Txinako beste unibertsitatetara zabaldu zen ohitura bilakatuz. Horren ondorioz, gizartera hedatu zen.

2009an Alibaba Txinako merkataritza elektronikoko etxeak eguna bere egin zuen, eta deskontu ugari eskaini zituen 24 orduz. Horrek, ospakizunaren merkantilizazioa ekartzeaz gain, kontsumo-egun bilakatu zuen. Horrekin batera, ospakizuna nazioartera hedatuz joan da eta gaur egun erosketa-bolumen handieneko eguna da mundu osoan. Izan ere, tankerako *Ostiral Beltz* eta *Astelehen Zibernetiko* kontsumo-egunei gailentze zaie bai fakturazioari, bai erosle-kopuruari dagokionez.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Garaikoetxea, Eider.  (2015-11-11). «'Ezkongabeen Eguna', Txinako maratoi kontsumista, abian» *EITB* (Noiz kontsultatua: 2020-11-11).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4158493
* Commonscat Multimedia: Singles' day

---

 |

* Wd Datuak: Q4158493
* Commonscat Multimedia: Singles' day
*Artikulu hau gobernu motari buruzkoa da; Irak eta Siriako estatuari gaitzat duena beste hau da: «Estatu Islamikoa»*
**Estatu islamiko** bat (arabieraz: الدولة الإسلامية‎‎, *al-dawlah al-islamīyah*) Islameko *xaria* oinarri duen estatu bati ematen zaion izena da. Islamaren lehenengo urteetatik hainbat izan dira euren burua Islamikotzat izendatu duten estatu eta gobernuak, hasita Mahomak gidatutako kalifatotik, eta ondoren kalifa izendatu diren beste askorekin jarraituta. *Kalifa* hitzak "Mahomaren ondorengoa" dela adierazten du.

Hala ere, "Estatu islamiko" adierak konotazio modernoak hartu ditu XX. mendetik hona. Estatu islamikoaren kontzepzio modernoa Abul A'la Maududi, Ayatollah Ruhollah Khomeini, Israr Ahmed eta Sayyid Qutb bezalako ideologoek garatu dute. Lehenego kalifatoaren nozioan bezala, Lege Islamikoan oinarritzen dira. Hala ere despotismo edo monarkiatan ez bezala, Estatu islamiko moderno batek hauteskundeak, parlamentuak, botere judiziala eta burujabetza izan ditzake.

Gaur egun musulmanak gehiengo diren herri askotan hartu dute Lege islamikoa oinarritzat. Herrialde batzuek Islama euren erlijio izendatu duten konstituzioetan, baina ez dute lege islamikoa erabiltzen epaitegietan. Monarkiak ez diren Estatu islamikoek Errepublika islamiko izena hartu ohi dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4204060
* Commonscat Multimedia: Islamic states

---

 |

* Wd Datuak: Q4204060
* Commonscat Multimedia: Islamic states
**Estatu Batuetako ekialdeko kostaldea** (ingelesez: *East Coast of the United States*), "*Ekialdeko kostaldea*" (*Eastern Seabord*) edo "*Atlantikoko Kostaldea*" (*Atlantic Seabord*) izenaz ere ezaguna, eskualde geografikoa da, Estatu Batuetako erdialdeko eta iparraldeko ekialdeko kostaldea eta Ozeano Atlantikoa eta Kanada mugakide dituena. Zentzu hertsiki geografikoan eskualdeak ekialdeko kostako estatu guztiak barne hartuko lituzkeen arren, "ekialdeko kostaldea" (*East Coast*) terminoa popularki erabiltzen da aipatutako kostaldeko iparraldeko erdia zehazki izendatzeko, *AEBetako ipar-ekialdea (Northeastern U.S.)* ere deitua. Kostaldearen hegoaldea herrialdeko hegoaldeko edo hego-ekialdeko eskualdekoa (*South* o *Southeast*) dela esan ohi da. Ekialdeko kostaldeko hiri nagusiak hauek dira: Atlanta, Philadelphia, Washington DC, New York, Boston eta Miami .

Ikus, gainera
-------------

* Mendebaldeko Kostaldea.

Kanpoko estekak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4268
* Commonscat Multimedia: East Coast of the United States

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315125596
* LCCN: sh85009190
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4268
* Commonscat Multimedia: East Coast of the United States
Glaziar azaleko laginak hartzen. Azaletik glaziar izotz urdineruntz, firn elurra trinkoagoa da.
***Firn*** (alemanierazko *Firn*, esanahi berekoa) elur mota bat da, aurreko urtaroetatik iraun duena eta birkristaldu dena, elurraren eta glaziar-izotzaren arteko dentsitatea duena. Firn elurrak azukre hezearen itxura du, baina haren gogortasunak palaz garbitzea zailtzen du. Oro har, 550 kg/m³ baino handiagoko dentsitatea du eta glaziar buruan metatzen den elurraren azpian dago.

Eraketa
-------

Goiko elur geruzen pisuaren eraginez, elur malutak trinkotu egiten dira. Urtze-puntutik gertu, kristal indibidualak erdi-likidoak eta leunak dira, beste kristalen planoetan irristatuz eta tarteak betez, izotzaren dentsitatea areagotuz. Kristalak elkar ukitzean, batu egiten dira, eta tarteko airea estutu burbuilak osatuz edo azaleraino bultzatuz.

Udako hilabeteetan, kristalen eraldaketa areagotu daiteke, kristalen arteko perkolazioa dela-eta. Uda amaieran emaitza firn elurra da.

Firn elurra metatzeko gutxieneko garaierari *firn muga* edo *firn lerroa* deritzo.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ingelesez *firn limit*, *firn line* edo *snowline*

Kanpo estekak
-------------

* USGS Glossary of Selected Glacier and Related Terminology
* Fundamentals of Physical Geography

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q828861
* Commonscat Multimedia: Firn

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4258645-8
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q828861
* Commonscat Multimedia: Firn
**Eudalio Eulises Arriaga Blandón** (1975eko irailaren 19a) kolonbiar futbolari ohia da, aurrelari gisa jokatu zuena.

Karrera
-------

Turbon (Antioquia) jaioa, Arriaga futbol profesionalean jokatzen hasi zen Envigadorekin. Ligan debuta egin zuen Gabriel Jaime Gómez entrenatzailearen gidaritzapean, eta bigarren zatiko ordezko gisa aritu zen Deportivo Caliren aurka 1995eko martxoaren 23an. Ligako lehen gola sartu zuen América de Caliren aurka 1996ko martxoaren 11n. 

Arriagak Kolonbiako hainbat klubetan jokatu zuen Juniorra barne, non 100 partida baino gehiago jokatu zituen. Mexikon ere jokatu du Puebla, Ekuadorko Barcelona Sporting Club, Uruguaiko Danubio eta Peruko Universidad San Martín taldeekin. Ospetsua da korrika egiteko bere ibilaldi bereziagatik, bere hanka bat bestea baino laburragoa baita, Garrincha futbolaren kondairaren antzekoa, hainbat narratzailek "Bamboleo" deitzen baitzion.

Arriagak 14 aldiz jokatu zuen Kolonbiako selekzioarekin 2001 eta 2004 artean. 2001ean Amerikako lehen Kopa irabazi zuen Kolonbiako selekzioko parte izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Meluk, Gabriel; Ascencio, Jose Orlando.  (12 November 1998). *PROHIBIDO METER LA PATA.*  El Tiempo.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Eudalio Arriaga, *Soccerway* webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2560154

 |

* Wd Datuak: Q2560154
**Estatistika deskribatzailea** datu multzoak bildu, sailkatu, irudikatu eta berauen ezaugarri garrantzitsuenak azaleratzea, emaitzak gehiegi sakondu edo zorroztu gabe, arduratzen den estatistikaren adarra da. Bere xedea beraz datuen laburpen edo sintesia egitea dela esan daiteke.
Estatistika erraza dela ere esan ohi da, erabiltzen dituen jardunbide sinpleak direla eta, datu multzoen ezaugarriak era ulergarri eta sinplean ematea baita bere helburua.

Datuen irudikapen grafikoa
--------------------------

Estatistika deskribatzailearen helburu den datu multzoen ezaugarri nagusiak azaltzea datu diagramen bitartez egin daiteke. Datu diagrama oso tresna egokia da gainera datuak publikora zabaltzeko.

Estatistiko deskribatzaileak
----------------------------

Datu multzoak aztertzeko modu bat, beraien ezaugarriak adierazten dituzten neurri edo estatistiko deskribatzaileak ematea da.

Ezaugarri estatistikoak aldagai bakar bati buruzkoak izan daitezke (gizonezko helduen altuera aztertu behar denean, bestelako aldagaiak kontuan hartu gabe, esaterako). Aldagai bakarreko estatistiko hauek neurtu nahi duten ezaugarriaren arabera sailka daitezke:

* Zentro neurriak
* Kokapen neurriak
* Sakabanatze neurriak
* Alborapen neurriak
* Kurtosi neurriak
* Kontzentrazio neurriak

Estatistiko deskribatzaileak aldagai biren arteko erlazioa esploratzeko ere erabil daitezke, korrelazio koefiziente lineala, esaterako.

Inferentzia estatistikoarekin erkatuz
-------------------------------------

Estatistika deskribatzaileak ez du, datu multzoa lagina denean (eta hau gehienetan gertatzen da), lagineko emaitzak populazio osora zabaltzean dagoen errorearen neurria ematen. Horretarako, tresna matematiko eta probabilistiko konplexuagoen bitartez, inferentzia estatistikoa erabili behar da. Honela adibidez, estatistika deskribatzaileak inkestaz jaso diren gizon heldu batzuen altueren batez bestekoa 170 cm dela esango digu, inferentzia estatistikoak emaitza honek duen errorearen (edo konfiantzaren maila), emaitza hau gizon heldu guztien populaziora zabaltzean, emango digularik.

Bi estatistika adar hauek ez dira kontrajarriak: estatistika deskribatzailea errealitaterako hurbilketa izan daiteke, inferentzia estatistikoarekin zehaztu egingo duguna.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q380344
* Commonscat Multimedia: Descriptive statistics

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4070313-7
* NKC: ph124338
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q380344
* Commonscat Multimedia: Descriptive statistics
Gazte batzuk ezkondu aurreko agurra ospatzen.
**Ezkondu aurreko agurra** ezkondu aurreko egunetan emaztegaiarekin edo senarrarekin egiten den festa da, inoiz ez bikotea elkarrekin. Festa hauek askotan egunerokotasunaren urraketak egiten ohi dira, hau da, ezkondu ondoren egin ezingo diren gauzak: txantxak, mozorro-jantziak eramatea, asko edatea, eduki sexualeko ekintzak...

Historia
--------

Festa mota hauen lehenengo erreferentziak k. a. V. mendekoak dira. Espartako soldaduek ezkontza aurretik senargaiaren fideltasuna proban jartzen zuten; horretarako emakume bati ordaintzen zioten gazteari ikuskizun batean probokatzeko.

Orain urte batzuk arte, normalena gizonezko festa izaten zen, afari berezi bat. Urteekin emakumeen artean ere ohitura zabaldu da. Emaztegaia eta senargaia bere talde propioekin elkartzen dira. Gaur egun ere festa horiek antolatzeko enpresa bereziak sortu dira.

Gaur egungo festak
------------------

Afaria edo bazkaria ohikoa izaten jarraitzen badu, askotan hori ez da garrantzitsuena. Festa bitartean ekintza asko egiten dira, gehienetan erreferentzia sexualez:

* Festaren protagonistari mozorrotzea tabernaz taberna ibiltzeko. Beste partehartzaileek ere ezaugarri amankomun bat eramaten dute: kamiseta berezia, kapela, pankartak...
* Espektakulu erotikoak ikustea.
* Okerkeriak.
* Batzutan ere beste herri edo hiri batera joaten dira bertan festa antolatzeko.
* Modan jarri da baita ere abentura-perkeetara joatea edo kirol arriskutsuak praktikatzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Ezkondu aurreko agurraren txantxa polemikoa Irunen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1057959
* Commonscat Multimedia: Bachelor party

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh95002823

 |

* Wd Datuak: Q1057959
* Commonscat Multimedia: Bachelor party
Eudoxia Heliopoliskoa
**Eudoxia Heliopoliskoa** emakume samaritarra izan zen, eta Feniziako Heliopolisen bizi izan zen (gaur egungo Baalbek, Libano, Siria Handiaren parte zenean). 

Maitale aberatsengatik dirua irabazten zuen pagano ederra izan zen. Eudoxiak Germano izeneko monje baten bitartez aurkitu zuen kristautasuna. Tradizioaren arabera, Eudoxiak Azken Judizioan salba ote zitekeen galdetu omen zion. Germanok eskatu zion astebetez egon zedin bere gelan otoitz egiten. Eudoxiak bere jarraibideei segitu zien eta, astearen amaieran, Mikel Goiaingeruaren ikuspen bat izan zuen, gizateria guztiarengatik Kristoren maitasuna bidaltzen ziona. Germanok bataiatu egin zuen gero.

30 urte zituela, Eudoxiak monasterio baten eraikuntza zuzendu zuen Baalbeketik hurbil, eta karitate ekintzak egin zituen. Ezkongai guztiak arbuiatu zituen, eta haietako bat, Filostrato izenekoa, bere buruaz beste egiten saiatu zen, ezezkoa eman ziolako. Neskak, ordea, otoitz egin zuen Filostrato indarberritu arte. Filostrato kristau egin zen.

Eudoxiak herritar pagano asko konbentzitu zituen kristautasunera konbertitzeko. Siriako ofizialak beren jokabideak ohartuta 107. urteko martxoaren 1ean burua moztu zioten.

Kanpo estekak
-------------

* Antiochian Orthodox Christian Diocese of North America
* Orthodox Church in America

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q447750
* Commonscat Multimedia: Eudokia of Heliopolis

---

 |

* Wd Datuak: Q447750
* Commonscat Multimedia: Eudokia of Heliopolis
*A Margarida Xirgu*, (1988).
**Eudald Serra Güell** (Bartzelona, 1911ko maiatzaren 1a - Bartzelona, 2002ko urriaren 7a) kataluniar eskultore eta etnologoa izan zen.

Bizitza
-------

Sorterriko Arte eta Lanbideen Eskolan egin zituen ikasketak. Ondoren Italia eta Parisa bidaiatu zuen, eta 1932an Berlin, Varsovia, Mosku eta Leningrado bisitatu zituen. 1934an bakarkako lehen erakusketa egin zuen, Bartzelonan tradizio figuratiboari jarraituz egindako marrazki eta eskulturekin, eta harrezkero abangoardismoari jarraitu zion, tankera surrealistako eta dada joerako lanekin, material eta gauzaki bitxiez osaturiko obrekin. Obra horiek *Escultores* erakusketan aurkeztu zituen, 1935ean. Urte hartan bertan Japoniara aldatu zen; han hartu zuen bizitokia eta lantegi txiki bat antolatu zuen.

Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Kataluniara itzuli zen, baina 1948az gero Bartzelona, Japonia eta ekialdeko beste herrialde batzuetan hara-hona ibili zen; horrela, Serraren obran nabarmena da ekialdeko artearen eragina, ekialdeko herrialdeetara egindako bidaia ugarien eraginez. 1949an *Altamirako Eskola* deritzon abangoardia taldearekin bat egin zuen.

Garrantzi handiko lana egin zuen Serrak eskultura surrealistaren alorrean, material, molde eta testura berrien ikerketari dagokionez batez ere, adibidez *Escultura* (1934) eta *Guitarras* (1934) eskulturetan, edo metal-ehunez eta beira-paperez egindako *collage* batean; dena dela, 1936 aurreko bere lan gehienak galduak dira. Erakusketa asko egin ditu hainbat herritan, bai bakarka (Tokio, Kobe, Bartzelona, New York, Madril eta abarretan) eta bai taldean (Kobe, Bartzelona, Madril, Veneziako eta Sao Pauloko Biurtekoak, Santander, eta abar).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Subirach, J.M. *L'escultor Eudald Serra*, raco.cat
2. ↑  Eudald Serra Güell, Gran Enciclopèdia Catalana. enciclopedia.cat

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eudald Serra*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754232
* Commonscat Multimedia: Eudald Serra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92552035
* ISNI: 0000 0001 1850 618X
* BNE: XX1109561
* CANTIC: a10623462
* GND: 1043594035
* LCCN: n91120697
* Tabakalera ID: 76549
* SUDOC: 08351578X
* ULAN: 500040197
* UB: a1028657
* ICCU: CUBV145033
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05369/eu\_s\_1887/s1887
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q3754232
* Commonscat Multimedia: Eudald Serra
**Estauroteka** ( antzinako grezieraz: σταυρός, *staurós*, gurutzea, eta θήκη theke, edukiontzia) erlikia-ontzi kristau mota bat da, lignum crucis delakoak gordetzeko egina, hau da, Kristoren Gurutzearen zur zati edo ezpalak zaindu eta, bere kasuan, erakusteko egunak.

Jesukristo gurutziltzatu zan gurutzeari deitzen zaio Kristoren egiazko gurutzea. 4. mendearen amaieratik gurutzearen erlikiak kristautasunaren ikono eta objektu preziatu bihurtu ziren. Egur zatiak gordetzeko, bereziki balio handiko erlikia-ontzia bereziki landuak eta aberatsak egiteari ekin zitzaion, eta horiek dira estaurotekak,

Bizantziar estaurotekak bereziki preziatuak dira artearen historiaren ikuspegitik.

 Stavelot triptikoa, 1156/58 inguruan sortua Stavelot monasteriorako, erdian bizantziar estauroteka bat daukana.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2334665
* Commonscat Multimedia: Reliquaries of the True Cross

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 165544824 (data)
* GND: 4298638-2

 |

* Wd Datuak: Q2334665
* Commonscat Multimedia: Reliquaries of the True Cross
***Ee Mungu Nguvu Yetu*** (euskaraz: «Oi sorkuntza guztiaren Jainkoa») Kenyako ereserkia da.

Hitzak
------

### Swahiliz

*Ee Mungu nguvu yetu*
*Ilete baraka kwetu*
*Haki iwe ngao na mlinzi*
*Natukae na undugu*
*Amani na uhuru*
*Raha tupate na ustawi.*
*Amkeni ndugu zetu*
*Tufanye sote bidii*
*Nasi tujitoe kwa nguvu*
*Nchi yetu ya*
*Kenya tunayoipenda*
*Tuwe tayari kuilinda.*
*Natujenge taifa letu*
*Ee ndio wajibu wetu*
*Kenya istahili heshima*
*Tuungane mikono pamoja kazini*
*Pamoja kazini*
*Kila siku tuwe nashukrani.*
### Ingelesez

O God of all creation,
Bless this our land and nation.
Justice be our shield and defender,
May we dwell in unity,
Peace and liberty.
Plenty be found within our borders.
Let one and all arise,
With hearts both strong and true.
Service be our earnest endeavour,
And our Homeland of Kenya,
Heritage of splendour,
Firm may we stand to defend.
Let all with one accord,
In common bond united,
Build this our nation together,
And the glory of Kenya,
The fruit of our labour,
Fill every heart with thanksgiving.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202635
* Commonscat Multimedia: National anthem of Kenya

---

 |

* Wd Datuak: Q202635
* Commonscat Multimedia: National anthem of Kenya

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala
Antartikako **estazio meteorologiko automatiko** bat
**Estazio meteorologiko automatikoa** bere tresnen neurketak urruneko leku batera prozedura optiko, elektriko edo irrati-elektriko bidez automatikoki bidaltzen dituen estazioa meteorologikoa da. EMA batek egurats zabaletik babesteko eguraldi-etxola bat izango du, datu-erregistragailua, bateria kargagarria, telemetria (hautazkoa) eta sentsore meteorologikoak eguzki-panel erantsiarekin edo haize-sorgailuarekin eta masta baten gainean muntatuta. Konfigurazio espezifikoa aldatu egin daiteke sistemaren xedearen arabera. Sistemak Argos sistemaren eta telekomunikazioen sistema orokorraren bidez denbora errealean bidali eta datuak gorde ditzake geroago berreskuratzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Estazio meteorologiko automatiko», Euskalterm terminologia banku publikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q846837
* Commonscat Multimedia: Automatic weather stations

---

 |

* Wd Datuak: Q846837
* Commonscat Multimedia: Automatic weather stations
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aldarrikapena finlandieraz, senatari edo gobernukideen izenpeekin |  | Aldarrikapena finlandieraz, senatari edo gobernukideen izenpeekin |
| Aldarrikapena finlandieraz, senatari edo gobernukideen izenpeekin |



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Suedierazko bertsioa |  | Suedierazko bertsioa |
| Suedierazko bertsioa |

**Finlandiaren Independentzia Aldarrikapena** (finlandieraz: *Suomen itsenäisyysjulistus*; suedieraz: *Finlands självständighetsförklaring*; errusieraz: Провозглашение независимости Финляндии) onartu zen Eduskunta edo Finlandiako Paramentuan 1917ko abendiaren 6an. Finlandia nazio-estatu independente gisa definitu zuen aldarrikapena, errepublika formarekin, ordura arte Errusiaren barruan zeukan autonomia, Finlandiako Dukerria Handia, amaitutzat joz.

1917. urtea arte, mende bat baino gehiagoz, Errusiaren mendean izan zen Finlandian (eta lehenago, Suediaren mendean). Egoera aldatu zuena, Errusiako 1917ko iraultza izan zen funtsean. 1917 hartan, Otsaileko Iraultza izan zen eta jarraian Nikolas II.a tsarrak martxoan abdikatu zuen. Horrekin, Finlandiako Dukerri Handiaren izaera juridikoa, batasun pertsonalaren kontzeptuan oinarritua, etena geratu zen Errusiaren eta Finlandian artean, edo behintzat ikuspegi hori zuten finlandiar independentistek Helsinkin.

2017an zehar negoziazioak izan ziren finlandiarren eta Errusiako Behin-Behineko Gobernuaren artean, baina ez zen erdietsi akordio definitinorik.

Azaroan (orduko egutegi ortodoxoa, urrian, hau da, Urriko Iraultzan), Boltxebikeek hartu zuten boterea Errusian, eta autodeterminazio eskubidea aldarrikatu zuren Errusiako herrientzat, sezesio eskubidea barne. Horren ondotik, Finlandiako Parlamentuak botere subiranoa aldarrikatu zuen beretzat, Finlandiako herriaren izenean.  Era berean Parlamentuak gobernu finlandiar berri bat izendatu zuen (Senatua, eman zitzaion izena).

Senatu horrek berehala idatzi zuen independentzia aldarrikapen bat, eta senatuko presidente edo lehen ministro efektiboak, Pehr Evind Svinhufvud-ek irakurri zuen Parlamentauan abenduaren 4an. Adierazpena bi egun beranduago onartu zen formalki.

Errusia sobietarrak (oraindik Sobietar Batasuna eratu gabe) abenduaren 22an onartu zuen Finlandiaren independentzia, Sobieten Komite Exekutibo Zentralaren ebazpen baten bidez

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1994771

 |

* Wd Datuak: Q1994771
*Artikulu hau preso ohi bilbotarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxegarai».*
**Fernando Etxegarai Gaztearena** (Bilbo, Bizkaia, 1952 - ), *Pinki* gisa ere ezaguna, etakidea izatearen akusaziopean hogeita bat urte preso egondako plentziarra da.

1970ko hamarkadaren bukaeran Gasteizko UGTko abokatu laboralista izan zen, eta LKko militantea. Alderdi horrekin zerrendaburua izan zen 1979ko Gasteizko udal hauteskundeetan, eta gero Bizkaiko zuzendaritzako kidea izan zen, baita LCRko Komite Zentralekoa ere.

Espainiako Poliziak 1987ko apirilaren 23an atxilotu zuen ETArekin harremanak zituelakoan. Etxegaraik Poliziaren eskuetan inkomunikaturik emandako egunetan torturak jasan zituela salatu zuen. Ondoren, hogeita bat urte eman zituen Espainiako hainbat espetxetan: Alcala, Herrera de la Mancha, Ocaña 1, Valdemoro, Burgos, Jaen eta A Laman.

2008ko urtarrilean aske geratu zen Audientzia Nazionalaren aginduz. Bi hilabeteren buruan, baina, auzitegi berak Parot doktrinari jarraiki plentziarra atxilotzeko agindua eman zuen, 25 urtera arteko zigorra betetzeko, hau da, lau urte gehiago. Etxegaraik, hala ere, bizitza normala eramatea erabaki zuen, bilatze eta atxilotze agindua izan arren, eta hainbat hedabideri elkarrizketak eskaini zizkien. Etxean zegoela, Espainiako Poliziak atxilotu zuen maiatzaren 6an.

2008ko maiatzaren 19an Etxegarai askatu zuten, epaileak plentziarrak aurkeztutako helegitea onartu ondoren. Epailearen arabera, Zigor Kode berria jarraituz Etxegaraik 20 urteko espetxe zigorra bete behar zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Fernando Etxegarai, de nuevo en la cárcel - Viento Sur.*  2008-05-06 (Noiz kontsultatua: 2022-01-25).
2. ↑  Fernando Etxegarai bilatzeko eta atxilotzeko agindu eman dute[*Betiko hautsitako esteka*] *Etengabe*, 2008ko martxoaren 18a
3. ↑  La Policía española arresta a Fernando Etxegarai *Gara*, 2008ko maiatzaren 6a
4. ↑  Fernando Etxegarai atxilotu dute, 'Parot doktrina' aplikatuta beste lau urteko zigorra bete dezan *Berria*, 2008ko maiatzaren 6a
5. ↑  Fernando Etxegarai presoa aske geratu da, epaileak onartu egin baitu defentsaren helegitea *Berria*, 2008ko maiatzaren 19a

Ikus, gainera
-------------

* Parot doktrina

Kanpo estekak
-------------

* Fernando Etxegarairi elkarrizketa *Berria*n (2008-03-30)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257841

 |

* Wd Datuak: Q12257841
Donegalgo monasterioaren hondakinak
**Finola O'Donnell** Donegalgo monasterio frantziskotarra batera sortu zuen XV. mendeko irlandar noblea zen.

Finola O'Brien-en jaio zen (Conor-na-Srona) eta gero Hugh Roe O'Donnell-ekin, Niall Garve O'Donnellen semearekin, ezkondu zen. Iturriek oso emakume eskuzabaltzat erregistratzen dute.

1474an, Finola O'Donnellek Donegalgo monasterio frantziskotarra ezarri zuen bere senarrarekin. Monasterioa Jainkoari eta San Frantziskoren fraideei eman zitzaien. "Arima propioen oparotasunerako" leku gisa sortu zen, baita "haien eta haien ondorengoen ehorzketa lekua" ere. Finola 1528an hil zen.

1632. eta 1636. urteen artean, monasterioa *Annála Ríoghachta Éireann*(Lau maisuen urte-liburua) liburua idazteko lekua izan zen. Esaten zen egileek herrialdean zehar bidaiatzen zutela urtaro beroetan informazio bila eta hotzetan monasterioan egoten zirela idazteko.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16202447

 |

* Wd Datuak: Q16202447