recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Francisco Mula Castro** (Mazarron, Murtzia 1893ko maiatzaren 2a-Lantz, Nafarroa Garaia 1937ko urtarrilaren 25a) Mugairin (Baztan) bizi zen Nafarroako Diputazioko bidezaina eta *Izquierda Republicana* alderdiko kidea, Espainiako Gerra Zibilean fusilatua izan zen.

1937ko gauerdian bi errekete agertu ziren Franciscoren Mugairiko etxera. Ricardo bere seme gazteenak kontatzen duenez, bere ama Concepción Roca Hernándezek semea erreketez jantzi zuen atxilotzera zetozenei atea ireki ziezaien, baina amarruak ez zuen espero emaitzarik eman.

Francisco Iruñera eraman zuten atxilo baina ez zen sekula bertara iritsi, antza, bidean fusilatu zuten, Lantzen; egun 121-A errepidearen bazterrean Lantzeko bide gurutzearen parean dagoen oroitarriak gogoratzen duen bezala. Bere gorpua ez dute oraindik aurkitu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Fondo Documental de la Memoria Histórica en Navarra» *memoria-oroimena.unavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
2. ↑   M.aldude.  (2018-12-30). *Euskara: Francisco Mula Castroren oroitarria Lantzen.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).

Kanpo estekak
-------------

* nabarralde.eus **(Gaztelaniaz)**
* youtube.com **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60500667

 |

* Wd Datuak: Q60500667
**Go jokalarien sailkapena** burutzeko, betidanik *kyū* (級）eta *dan*（段) teknikak erabili izan dira (biek ere ''maila" adierazi nahi dute).

Txinan, Japonian eta Korean Go jokalari profesional zen afizionatuak sailkatzeko bi maila ezberdin erabiltzen dira: behe mailakoak (*kyū*) eta goi mailakoak (*dan*)*.* Azkeneko sailkapen mailako jokalariak Go txapelketeta profesionaletara aurkezten dira eta horietatik batzuk, Go jokotik bizi dira. *Kyū* mailaren barnean beste hainbat azpimaila daude, zehazki, 30 *kyū*-ko jokalariak maila baxuenekoak dira eta 1 *kyū*-ko jokalariak mailarik altuenekoak. *Dan* sailkapeneko jokalarietan ordea, 1 *dan*-eko jokalariak mailarik baxuenekoak dira eta 9 *dan*-ekoak mailarik altuenekoak. Beraz, 1 *kyū*-ko jokalari bat mailaz igotzen denean, *1-dan*-eko jokalari bilakatzen da.

Txinan ordea ez dira afizionatuak profesionaletatik bereizten, bertan sistema ireki bat dago martxan, hau da, edozein jokalarik hartu dezake parte txapelketetan eta beraz, edozeinek irabazi ditzake sariak ere. Japonian ordea, Goaren akademiak jokalari profesionalak afizionatuetatik bereizten ditu.

Kyu eta dan mailak
------------------

Go mahai-jokoaren sailkapena| Maila mota | Maila | Egoera |
| --- | --- | --- |
| Digitu bikoitzeko *kyu* (級,级,급) (koreeraz, *geup*) | 30-20k | Hasiberria |
| Digitu bikoitzeko *kyu* (laburtuta: DDK) | 19-10k | Noizbehinkako jokalaria |
| Digitu bakarreko *kyu* (laburtuta: SDK) | 9-1k | Erdi-mailako afizionatua |
| *Dan* mailako hasiberria (段,단) | 1-7d (8d izendapen berezi bat da) | Goi-mailako afizionatua |
| *Dan* mailako profesionala | 1-9p (10p izendapen berezi bat da) | Jokalari profesionala |

Ikus, gainera
-------------

* Go
* AlphaGo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1361620

 |

* Wd Datuak: Q1361620
**Göteborg Hiriko Museoa** (suedieraz: *Göteborgs stadsmuseum*), Suediako Göteborg hirian dagoen historia eta kultura museoa da.

Historia
--------

1861ean ireki zituen ateak *Ekialdeko India Etxean* (suedieraz: *Ostindiska huset*). Hau Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren bulegoak harteko eraiki zen XVIII mendean.

Bildumak
--------

Hiriko historia eta kultura azaltzen dituen museoa da, bereziki Suedia mendebaldean oinarritzen da eta Bikingoen Arotik gaur egunera arteko bilakaera erakusten du. Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren historiaren inguruko erakusketa ere badago.

Göteborgeko itsasgintzaren historia aparteko museo batean dago.

Honetaz gain göteborgtarrentzako foro publiko bat ere bada, hiriaren inguruko ideia eta ikuspegiak azaltzeko aukera ematen duena.

Iruditegia
----------

* Eraikinaren aurrealdea.Eraikinaren aurrealdea.
* 
* Älvsborg gotorlekuaren maketa.Älvsborg gotorlekuaren maketa.
* Erdi Aroko bataio harria.Erdi Aroko bataio harria.
* Askekarr itsasontziaren hondarrak.Askekarr itsasontziaren hondarrak.
* Brontzezko hebilak.Brontzezko hebilak.

Kanpo estekak
-------------

* **(Suedieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3107846
* Commonscat Multimedia: Museum of Gothenburg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140447618
* ISNI: 0000 0001 0694 8490
* BNF: 16735720k (data)
* GND: 5323281-1
* LCCN: nb2004310247
* BIBSYS: 90789930
* **Lekuak**
* OSM: 1136809

 |

* Wd Datuak: Q3107846
* Commonscat Multimedia: Museum of Gothenburg
Goardiaren Mosketarien konpainiaren uniformeak 1660-1814 artean
**Guardiaren Mosketariak** edota **Erregearen Mosketariak** (frantsesez *Mousquetaires de la garde* edota *Mousquetaires du roi*), izen osoa **Frantziako Erregearen Militar Etxeko Mosketariak** (frantsesez *Mousquetaires de la maison militaire du roi de France*) Frantziako Errege Etxearen adar militarraren agindupeko gerra konpainia bat izan zen.

1622an Luis XIII.a Frantziakoak zalduneria arinaren lagungarri gisa sortu zituen. 1814ko uztailaren 6a konpainia eraldatua izan zen eta 1816ko urtarrilaren 1ean behin betiko desegina.

Mosketariek oinez (infanteriarekin batera) edota zaldiz (zalduneriarekin batera) borrokatzen zuten.

Ikus gainera
------------

* Mosketari

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1564383
* Commonscat Multimedia: Musketeers of the Guard

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 115151352004852601679

 |

* Wd Datuak: Q1564383
* Commonscat Multimedia: Musketeers of the Guard
**Gros-de-Vaud barrutia** Vaud kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Echallens da. 287,46 kilometro koadroko azalera du eta 42.103 biztanle.

Mugakideak
----------

**Script error: The function "formatStatements" does not exist.**

Udalerriak
----------

Assens  
Bercher  
Bettens  
Bioley-Orjulaz  
Bottens  
Boulens  
Bournens  
Boussens  
Bretigny-sur-Morrens  
Cugy (VD)  
Daillens  
Echallens  
Essertines-sur-Yverdon  
Etagnières  
Fey  
Froideville (en) Itzuli  
Goumoëns  
Jorat-Menthue  
Lussery-Villars  
Mex (VD)  
Montanaire  
Montilliez  
Morrens (VD)  
Ogens  
Oppens  
Oulens-sous-Echallens  
Pailly  
Penthalaz  
Penthaz  
Penthéréaz  
Poliez-Pittet  
Rueyres  
Saint-Barthélemy  
Sullens  
Villars-le-Terroir  
Vuarrens  
Vufflens-la-Ville

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q681215
* Commonscat Multimedia: Gros-de-Vaud District

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 043648

 |

* Wd Datuak: Q681215
* Commonscat Multimedia: Gros-de-Vaud District
*Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gobela (argipena)».*
**Gobela** Barrikan jaio eta Leioan Ibaizabaleko itsasadarrari urak ematen dizkion ibaia da. Guztira 9 km.ko ibilbidea du.

Ibaia Barrikan dagoen Ganes mendian jaiotzen da. Bertan **Genabarri erreka** izena hartzen du. Sopelan dagoela Lemosas erreka eta Saitu errekako urak hartzen ditu.

Getxon Martiartu erreka eta Bolue erreka jasotzen ditu. Azkeneko hau jasotzen duen lekuan Bolueko fadura sortzen da.

Azkenik Leioan Udondo erreka jasotzen du eta ondoren Ibaizabaleko itsasadarrean bukatzen da.

Kutsadura handiko erreka da, hainbat industria dituelako inguruan eta biztanleria handiko guneak zeharkatzen dituelako.

Historia
--------

Lehen, Areetan, Portugalete parean isurtzen zen Ibaizabalera. Hori dela eta, area banku bat osatzen zuen justu Abraren ahoan, itsasontzi handien nabigazioa asko zailduz. Arazoak ekiditeko, XIX. mendean Lamiakoko areatzako lurren jabe zen Maximo Agirrek ibaibidea aldatzeko lanak diruz lagundu zituen. Hortik aurrera, ibaia Ibaizabalera isuri baino lehen, ibai honen paraleloan doa hegoalderantz eta Udondo errekarekin bat egin ostean, Leioa eta Erandio udalerrien arteko mugan isurtzen da Ibaizabalera.

2008ko ekainaren 1ean, Gobela ibaiak gainezka egin zuen Getxon eta Berangon eta uholdeak gertatu ziren. Kalteak ugariak izan ziren etxebizitzetan, garajetan eta autoetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *166. araua: Euskal Herriko ibaiak*.

Kanpo estekak
-------------

* Bizkaiko ibaien inguruko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3026801
* Commonscat Multimedia: Gobela

---

 |

* Wd Datuak: Q3026801
* Commonscat Multimedia: Gobela


| * i
* e
* a
Nerbioi-Ibaizabal sistema |
| --- |
| Ibaizabal | Arratia (Indusi (Oba)) • Arrazola • Arria erreka • Asua (Antontxune • Basobaltza • Kantarazarra • Untza • Preguntegi) • Galindo (Ballonti (Capetillo) • Castaños (Akirtza • Granada) • Gobela (Bolue • Eguskitza • Genabarri • Lemosas • Martiartu • Saitu • Udondo) • Cadagua (Azordoiaga • Ordunte) • Larrabetzu • Larrea • Maguma • Mañaria • Oromiño • Zaldu • Zumelegi |
| Nerbioi | Altube (Altube • Arnauri) • Larrunbe • Zeberio (Altxaga • Bartzuten • Egia • Elorribieta • Gesala • Goroxitu • Ibarrondo • Mea • Larra • Ostola • Solatxi • Udiarraga) |
| Itsasadarra | Bilboko itsasadarra • Abrako golkoa |
| *Oharra: Ibaiadarrak parentesi artean* |
**Gifuko gaztelua** (japonieraz: 岐阜城, *Gifu-jō*?)
 Japoniako Gifu hirian dagoen japoniar gaztelua da. Kinka mendiaren tontorrean dago.

Historia
--------

Gifuko gaztelua Nikaidō leinuak eraiki zuen 1201 eta 1204 artean, Kamakura Aroan, hasiera hartan **Inabayama gatelua** (稲葉山城 Inabayama-jō) izenarekin. XVI mendean Oda Nobunagak gaztelua menperatu zuenean izena aldatu zion, *Gifu* bihurtuz, eta gaztelua berriztu handitu eta gotortu egin zuen.

1600ko Gifuko gazteluaren borroka Sekigaharako burrokaren aurrekaria izan zen. Borroka horretan gaztelua oso kaltetua izan zen eta bertako material ugari hiriko beste gaztelua gotortzeko erabili zen, Kanō gaztelua hain zuzen ere. Gaur egun Kanō gazteluaren hondarrak baino ez daude.

Gifuko gazteluak egoera txarrean bada ere aurrera jarraitu zuen baina Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek erabat suntsitu zuten. 1950 hamarkadan Gifu gaztelua berreraiki zen oraingoan zementuzko egitura egin zitzaiolarik.

Egitura
-------

Hiru solairutako gztelua da eta barnean Gifuko historia azaltzen duen erakusketa zabala dago; mapak, armak, irudiak eta beste hainbat objetu ikus daitezke.

Goiko solairuan behatokia dago eta bertatik 360º-tako panoramika ederra ikus daiteke, Nagara ibaia eta hegoaldean dagoen Nagoia hiria besteak beste.

Gazteluaren ondoan Gifu gazteluaren artxibo museoa dago.

Iruditegia
----------

* Dorre nagusia.Dorre nagusia.
* Museoa.Museoa.
* Nagara ibaia, gatelutik ikusia.Nagara ibaia, gatelutik ikusia.
* Kinka mendia.Kinka mendia.
* Kinka mendirako teleferikoa.Kinka mendirako teleferikoa.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1367052
* Commonscat Multimedia: Gifu Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 254232944

 |

* Wd Datuak: Q1367052
* Commonscat Multimedia: Gifu Castle
*Artikulu hau ugaztunei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hagin (argipena)».*
Giza hagina.
**Hagina** janaria txikitzeko moldatuta dagoen hortza da, azalera biribildua, gogorra eta maiz gailurdun edo tuberkulatua duena. Ugaztunetan letaginen atzean daude.

Haginek bitik bostera sustrai izaten dituzte eta lau erraboil edo punta gutxienez. Gizakiak hamabi hagin ditu, sei goian eta beste sei behean. Goikoek hiru sustrai eta lau punta izaten dituzte; behekoek, bi sustrai eta bost punta aurrealdekoek, eta lau punta atzealdekoek. Forma askotakoak izan daitezke animaliaren elikaduraren arabera. Intsektujaleek eta haragijaleek zorrotzak dituzte, eta hiruki formakoak; orojaleek haragijaleek baino hagin txikiagoak izaten dituzte eta leunak dira puntak; belarjaleen hagin puntak okertuak edo biribilduak izaten dira, txiki samarrak.

Haginek betetzen dituzten biologia funtzioez gainera (elikagaiak ehotzea eta xehatzea), garrantzi handia dute paleontologia eta paleoantropologia ikerketetan, haginen arabera sailka baitaitezke aztarna fosilak.

Bizkaiko leku askotan **hagin** hitza erabiltzen da hortz hitzaren ordez.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2014/06/19 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Hagin Euskalterm. Euskara.euskadi.net

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189218
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85086541
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D008963
* TA: A05.1.03.007
* FMA: 55638

 |

* Wd Datuak: Q189218
**Hattusili I.a** dokumentatua dagoen Hititar inperioko lehen erregea izan zen. Labarna II.a bezala jaioa, bere izena, koroaketaren unean aldatu zuen, kronologia ertainaren arabera, K.a. 1650 eta K.a. 1620 bitartean ezartzen den erregealdi baten hasiera adierazi zuena.

Bere karrera, Kusharan hasi zuen, bere erregealdi osoan, *Kusharako gizona* titulua mantenduz, baina lazter eraman zuen hiriburua Hattusasera, azken hau, hititen hiririk garrantzitsuena bihurtuz, Nesaren kaltetan. Hattusasetik, erresuma hitita guztiak bateratu ahal izan zituen, horien artean Sanahuitta, beharbada Hattusiliren dokumentatu gabeko aitona mitiko zen Labarna I.aren garaitik matxinatutako hitita talde bat.

Hititen boteregune ezberdinen berbateratze honek, Hattusiliri, inguruko lurraldeen aurka kanpaina militar batzuk bidaltzea ahalbidetu zion, Hattusiliren Urteliburuetan deskribatzen direnak. Inguru honetarako bere lehen espedizioan, Siriako Alalakh hiria suntsitzeko gai izan zen, baina espedizio honek ez zituen emaitza iraunkorrak ekarri, inguru hartan nagusi zen Alepoko erresumaren boterearen ondorioz. Siriarako espedizioaren jarraian, hurrengo urtean, Arzawarako beste bat etorri zen, mendebaldeko Anatolian, non, dirudienez, hititek, nahikoa izan zuten bertan existitzen ziren herriak arpilatzeaz. Hala ere, hurriten inbasio batek, Hattusili, hititar lurraldearen zati handi bat birkonkistatzera behartu zuen Siriako hirien aurka joan aurretik, mendeku bila, non Zaruna, Zippasna edo Hahha bezalako hiri garrantzitsuak suntsitu zituen Hattusasera itzuli aurretik.

Hattusilik Siria eta Anatoliara bidalitako gainontzeko kanpainak ez daude hain ondo dokumentatuak, bere Urteliburuek ez baitituzte erregistratzen. Hala ere, Arzawa erasotzen jarraitu zuela jakina da, baita Sirian borrokatzen jarraitu zuela ere, Alepo ahultzeko.

Bere oinordekoa, Mursili I.a izan zen, bere biloba, bere ondorengo guztien artean, erregearen aurkako nobleen matxinadan parte hartu ez zuen bakarra izan zelako aukeratu zuena, Hattusili I.ak berak bere "Testamentu"an deskribatzen duenez.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Labarna I.a** | **Hititar erregea**K.a. 1650-K.a. 1620 | Ondorengoa**Mursili I.a** |
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Hatz-agnosia** (grezierazko *a-*, *"gabe"* eta *gnosia*, *"ezagutza"*) norberaren hatzak nahiz beste batenak identifikatzeko gaitasun eza da. Hitza Josef Gerstmannek sortu zuen 1924ean.

Bi urte bete aurretik, umeek, kopurua ezagutu ez arren, esku nahiz oinetan behatzak dituztela badakite. Batetik bostera eta bostetik hamarrerako zenbakien ezagutza hatzen ezagutzarekin batera garatzen da. Lau urtetik aurrera zenbatzeko, gehitzeko eta kenketak egiteko erabiltzen dira.

Gerstmannek hatz-agnosiaren lehenengo deskribapena egin zuenean, lotura parieto-okzipitalean kokatu zuen lesioaren kausa. Era berean, Hecaen-ek buruturiko ikerkuntzetan baieztatu zuen ezker hemisferioa mindurik duten pazienteen %20ek dutela hatz-agnosia, eskuin hemisferioa mindurik dutenen artean aldiz %3a da hatz-agnosia duena. Hala ere, alterazio afasia edo dementzia testuinguruan ere sarritan agertzen da eta egoera hau ezin dugu akats kognoszitibo zehatz bezala hartu.

Hecaenek horrela deskribatzen du hatz-agnosiaren adierazpen klinikoa: *"Hatz-agnosiak ezaugarri du hatzak, izendatzeko eta aukeratzeko gaitasun eza. Pazienteak, era berean, bere hatzak mugitzeko zailtasuna aurkezten du, erratu egiten da, nahasten ditu, ez da gai esploratzaileak ukitutako hatza errekonozitzeko; gainerako agindu guztiak zehaztasunez eta arin betetzen dituelarik; halako pazienteak gai dira orratz bat albainutzeko edo pianoa jotzeko. Aipatzekoa da erdialdeko hatzen akatsak ugariagoak direla. Hasieran, pazienteak ez du bere gaitasun eza ezagutzen eta zuzentzeko esfortzurik ez du egiten; azken hau, hala ere, ez da kasu guztietan gertatzen."*

Ikus, gainera
-------------

* Gerstmann sindromea
* Agnosia
* Agrafia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1114480
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:0060141

 |

* Wd Datuak: Q1114480
**Górnik Zabrze** (izen osoa *Klub Sportowy Górnik Zabrze*) Poloniako futbol taldea da, herrialdeko Liga gehien irabazi dituena. Zabrze hirikoa da. 14 Liga eta 6 Kopa irabazteaz gain Europako final batean izan den talde poloniar bakarra da.

Historia
--------

Taldea 1948an sortu zen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren mugak mugitu eta Zabrze hiria Polonian sartu eta handik hiru urtetara. Ordurako Zabrzen bazeuden hainbat kirol talde, baina guztiek bat egin zuten *Górnik* izenarenpean. Górnik hitzak "meatzaria" esan nahi du polonieraz.

Urte batzuk behar izan zituen maila gorenera iristeko, 1955ean sartu baitzen lehen mailan eta 1957an lehen liga irabazi zuen. 1959an bigarrena eta 60. hamarkada oso ona izan zen taldearentzat, 1972 artean 8 liga gehiago eta bere sei kopak irabazi baitzituen. 1970an gainera Europako Errekopako finala jokatu zuen baina Manchester City-k 2-1 irabazi zion Vienan jokaturiko finalean. 1972an Liga eta Kopa irabazi ondoren ziklo baten bukaera iritsi zen taldearentzat eta 1978an maila ere galdu zuen.

Lehen mailara 1984ean itzuli zen eta 1985 eta 1988 arteko liga guztiak irabazi zituen ondoren. Azken hamarkada bietan ordea makal aritu da eta bigarren mailan ere ibili izan da.

Uniformea
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2017-2018** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2018-2019** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2019-2020** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2020-2021** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2021-2022** |

 |

Palmaresa
---------

### Polonian: 21

* Liga (14): 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987, 1988.
* Kopa (6): 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972.
* Poloniako Superkopa (1): 1988.

### Nazio artean: 0

#### Europako Errekopa

* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1970.

Kanpo estekak
-------------

* **(Polonieraz)** webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q134255
* Commonscat Multimedia: Górnik Zabrze

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 167344660
* GND: 1025107187

 |

* Wd Datuak: Q134255
* Commonscat Multimedia: Górnik Zabrze
**Hamlet Dimitri Gonashvili** ( 1928ko ekainaren 20a, Anaga - 1985eko uztailaren 25a, ibid.) - georgiar abeslaria eta irakaslea izan zen. Tenor errejistrokoa, Ekialdeko Europan oso ezaguna bihurtu zen "Georgiako ahotsa" ezizenarekin. Azken urteetan Kaukasia inguruan musika herrikoiak izan duen gorakadaren pizgarri nagusietako bat izan zen.

Datu biografikoak
-----------------

Hamlet Gonashvili Anaga herrian jaio zen. Institutuan zenbait kantaldi publiko egin zituen, eta antzerkian aritu zen; Mikheil Kveselava errektoreak kantugintzara bideratu zuen. Biologia ikasi zuen. Tbilisiko Turismo Bulegoan lan egin zuen, berarentzat atsegina zen ogibidean. 1985 urtean ezbeharrez hil zen: sorterrira ama bisitatzera joanda, sagar-uzta lanetan ari zela zuhaitzetik erorita. Saburtalo hilerrian ehortzi zuten.

Kantugintza
-----------

1953tik aurrera Georgiako Estatuko Kantu eta Dantza Taldean aritu zen (1969an taldeak "Rustavi" izena hartu zuen); 25 urtez Gonashvili talde horretako bakarlaria izan zen. Bertako errepertorioa Kartli, Kakheti, Megrelia eta Abkhazia eskualdeetako abestiek, Imeretiko eta Guriako himnoek eta Georgiako konpositoreen lanek osatu zuten, arrakasta handia erdietsiz.

Hamleten abesteko eran tinbre leuna, errendimendu teknika birtuosoa, gustu fina, arintasuna eta soinuaren argitasuna nabarmendu ziren. Gainera taula gainean prestutasun handia zuen, eta kantatzerakoan oldarkortasuna ere lor zezakeen. "Rustavi" konpainiarekin ia mundu osora bidaiatu zuen eta entzun zutenen gainean -musikari profesionalak barne- inpresio handia eragin zuen. Melodia artikulatzeko gaitasunari esker, Gonashvilik Georgiako folklorea eta musika klasikoa modu trebean uztartu zituen; Iakob Bobokhidze musikariak, adibidez, bere konposizio batzuk berak abesteko moldatu zituen.

Ekialdeko Europatik kanpo ez da oso ezaguna; baina hark interpretatutako abestiak zenbait filmetan eta ikuskizun jendetsuetan erabili izan dira, gertaera mistiko ikusgarriak irudikatzeko.

Ohoreak
-------

1980 urtean Georgiako "Herriaren Artista" izendapena jaso zuen. 

2001ean Idazleen eta Irudi Publikoen Didube Panteoira eraman zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  planeta.ge - ჰამლეტ გონაშვილის ბიოგრაფია

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3651487
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79913134
* ISNI: 0000 0003 5511 8893
* BNF: 14013649n (data)
* GND: 135014530
* LCCN: no97058162

 |

* Wd Datuak: Q3651487
**Hamilton konderria** (ingelesez: *Hamilton County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua McLeansboro da. 2010eko zentsuaren arabera 8.457 biztanle zituen, Hamilton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hamilton konderriak 1.128,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,17 ura dira. Beste 1.125,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,49 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.457 pertsonetatik 8.339 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 105 dira. 31 beltzak edo afroamerikarrak. 10 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 58 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115337
* Commonscat Multimedia: Hamilton County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157117746
* GND: 4317150-3
* LCCN: n81096301
* NARA: 10039203
* **Lekuak**
* OSM: 1800956
* TGN: 2000508

 |

* Wd Datuak: Q115337
* Commonscat Multimedia: Hamilton County, Illinois
**Hamlin konderria** (ingelesez: *Hamlin County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hayti da. 2010eko zentsuaren arabera 5.903 biztanle zituen, Hamlin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hamlin konderriak 1.393,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 79,87 ura dira. Beste 1.313,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.903 pertsonetatik 5.828 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 149 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 33 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495223
* Commonscat Multimedia: Hamlin County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140725101
* LCCN: n81018618
* **Lekuak**
* OSM: 1739817
* TGN: 2001798

 |

* Wd Datuak: Q495223
* Commonscat Multimedia: Hamlin County, South Dakota
**Haskell konderria** (ingelesez: *Haskell County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Haskell da. 2010eko zentsuaren arabera 5.899 biztanle zituen, Haskell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Haskell konderriak 2.357,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,47 ura dira. Beste 2.339,1 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.899 pertsonetatik 5.562 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.414 dira. 203 beltzak edo afroamerikarrak. 25 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 75 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112768
* Commonscat Multimedia: Haskell County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130182801
* LCCN: n80065840
* NARA: 10040061
* **Lekuak**
* OSM: 1812574
* TGN: 2002000

 |

* Wd Datuak: Q112768
* Commonscat Multimedia: Haskell County, Texas
**Hardin konderria** (ingelesez: *Hardin County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elizabethtown da. 2010eko zentsuaren arabera 105.543 biztanle zituen, Hardin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hardin konderriak 1.632,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,76 ura dira. Beste 1.614,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 64,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 105.543 pertsonetatik 87.456 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.317 dira. 11.878 beltzak edo afroamerikarrak. 482 amerikar natiboak ziren eta 333 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.067 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 171 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.156 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Hardin County, Kentucky age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491878
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137196558
* LCCN: n79105962
* NARA: 10038914
* **Lekuak**
* OSM: 1804286
* TGN: 2000796

 |

* Wd Datuak: Q491878
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Kentucky
**Harding konderria** (ingelesez: *Harding County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Buffalo da. 2010eko zentsuaren arabera 1.255 biztanle zituen, Harding kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Harding konderriak 6.935,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,96 ura dira. Beste 6.918,83 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.255 pertsonetatik 1.217 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 17 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q492493
* Commonscat Multimedia: Harding County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143079775
* LCCN: n81110642
* **Lekuak**
* OSM: 1739820
* TGN: 2001801

 |

* Wd Datuak: Q492493
* Commonscat Multimedia: Harding County, South Dakota
**Hardin konderria** (ingelesez: *Hardin County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kenton da. 2010eko zentsuaren arabera 32.058 biztanle zituen, Hardin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hardin konderriak 1.218,97 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,63 ura dira. Beste 1.218,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 32.058 pertsonetatik 31.181 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 407 dira. 255 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 180 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 376 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490184
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150162806
* ISNI: 0000 0004 0405 5308
* LCCN: n85160192
* **Lekuak**
* OSM: 911267
* TGN: 1002453

 |

* Wd Datuak: Q490184
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Ohio
**Goardia** Idiazabalen (Gipuzkoan) dagoen baserria da, XVIII. mendean eraikia.

2010eko azaroaren 8an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Segurako mugetatik hurbil dagoen muino txiki batean eraiki zen Goardia baserria; San Adriango garai bateko errege-bidea ikusten da bertatik. Oinplano karratukoa da (18,6 x 18,6 metro). Malda txikiko egurrezko estalkia dauka, 4 isurkikoa, artisau erako hodi-teiladuna. Beheko solairua eta ganbara baino ez ditu. Fatxadak zarpiatuak ditu. Beheko solairuan sarrera nagusia dago, hegoaldeko fatxadan. Lau fatxadetan ditu leiho-zuloak, era desberdinetakoak. Batzuk, zaharrenak, harlanduz eginak dira. Iparraldeko fatxadan hainbat teilape ditu erantsita, eta, beraz, fatxada horren zatirik handiena ez da ikusten. Hegoaldeko fatxadaren ekialdean etxebizitza-eranskin bat dauka, 7,9 x 6,2 m-koa. Baserriaren ondoan, mendebaldean, bi eraikin lagungarri daude. Eranskin horiek ez dira monumentuaren zatitzat hartzen.

Baserri honek duen egurrezko egitura oso berezia da. Beheko solairuan bi habe luze ditu, pieza bakarrekoak (18,6 m-koa bakoitza). Habe horiek hiru horma-artetan banatzen dira. Beheko solairuaren erdian harrizko horma bat dago, aipatutako habeekiko perpendikularrean kokatuta. Horma horrek erdibitu egiten du eraikina; jatorrian, etxebizitza bat zegoen alde banatan. Baserriaren erdi-erdian pieza bakarreko zutoin itzel bat dago; zutoin hori zentratuta dago pieza bakarreko beste 8 zutoinekiko. Denak heltzen dira estalkira. Elkarren artean habe, gapirio eta besoz lotuta daude, egitura berezia osatuz; ohikoagoa da egitura mota hori jauregi batean, baserri batean baino. Zureria kalitatea handikoa da eta ondo kontserbatuta dago.

Duela gutxi zenbait lan egin dira bertan, bi etxebizitza kokatzeko. Bi etxebizitza horiek antzeko egitura dute. Bakoitzak beheko solairuaren erdia betetzen du, eta eskailera bana daukate goiko solairura igotzeko, goiko solairu horretan baitaude logelak. Estalkiaren egitura ez da aldatu, baina etxebizitzek ganbararen zati bat hartzen dute. Baoetan arotzeria metalikoa jarri da. Fatxada zarpiatu eta pintatu egin dute. Sarrerako atearen aurrean bi isurkiko teilatutxo bat jarri da, eta hegoaldeko fatxadaren eranskinaren goiko solairuan egutera bat egin da, egurrezko egitura batek eusten diola.

Goardia XVIII. mendearen erdialdean eraiki zuten. XIX. mendean hegoaldean kokatutako eranskina gehitu zitzaion, eta azken urteotan goian adierazitako lanak egin dira bertan.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

1. ↑  Kultura Ondasun izendapena EHAAn

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517400

 |

* Wd Datuak: Q16517400
| Gobernu motak |
| --- |
| * Aristokrazia
* Autokrazia
* Demokrazia
* Despotismoa
* Diktadura
* Errepublika
* Monarkia
	+ Absolutua
	+ Konstituzionala
* Komunismoa
* Oligarkia
	+ Teknokrazia
* Alderdi bakarrekoa
* Teokrazia
* Tirania

---

 |
| Politika saila |

**Gobernua** (grekotik κυβερνάω "ontzia gidatu"), **gobernamendua** edo **jaurlaritza**, botere publiko bat zuzendu, kontrolatu eta administratzen duen sistema eta sistema hori ordezkatzen duten agintarien multzoa da. Gobernuak edozein lurralde mailatan egon daitezke, nahiz eta, oro har, Estatuaz eta tokiko gobernuez aritzean erabiltzen den gehien. Estatuen kasuan, lehendakari edo lehen ministro bat —**gobernuburua**— izaten da gobernu horren buru, eta hainbat ministroz osatuta dago. Konstituzioak botere betearazlea ematen die gobernuko kide horiei, eta botere politikoa ematen die gizartearen gain.

Bi gobernu mota nagusi dira gaur egun: autokrazia eta konstituzionalismoa. Erregimen autokratikoetan gobernua agintari edo agintari talde (alderdi politiko bakar) baten esku dago, eta hark bere esku du estatuko aginpide osoa. Agintari goren horrek talde nagusiaren aurrean baino ez du erantzukizunik, zenbaitetan aukeratu duen biltzarraren aurrean erantzukizun formala izaten baldin badu ere. Aldiz, demokrazia konstituzionaletan herriak hautatzen ditu bere ordezkariak eta hauek biltzar legegileak edo parlamentuak eratzen dituzte; azkenik, parlamentuak gobernua (ministro taldea) aukeratzen du, aginpide betearazlea duena.

Sistema batzuetan estatu konstituzionaleko buruak (erregeak edo errepublikako lehendakariak) badu gobernuburua hautatzeko ahalmena, baina hautapena forma hutsa izaten da, biltzar legegilearen aukera baieztatu baino ez baitu egiten. Batzuetan alderdi baten burua automatikoki bihurtzen da gobernuburu, baldin eta alderdi horrek eskuratu badu hauteskundeetan parlamentuko gehiengoa. Ministroak eta gobernuburua beren ekintzen erantzule dira parlamentuaren aurrean.

Gobernuburuak
-------------

Gobernuaren izaerari buruzko alegoria AEBko Puck aldizkarian, 1898ko nazioarteko gatazken testuinguruan
* Emir
* Enperadore
* Errege (Xaa)
* Estatuburu
* Kantziler
* Lehen ministro
* Lehendakari
* Sultan
* Zesar
* Tsar

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-08).

Ikus, gainera
-------------

* Erregimen politiko
* Sistema politiko
* Estatu
* Estatu laiko

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7188
* Commonscat Multimedia: Government

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 133191462 (data)
* GND: 4049012-9
* LCCN: sh00005941
* NKC: ph135355
* AAT: 300055499
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D006076

 |

* Wd Datuak: Q7188
* Commonscat Multimedia: Government
Gobelin estiloko tapiza, 1680 ingurukoa.
**Gobelin** Frantziako tapizgile-familia zen, XV. mendekoa, Reimskoa jatorriz.

1450ean Jean eta Jacques anaiek antolatu zuten Parisen lehenengo lantegia. Tapizentzako koloratzaileak asmatu zituzten; tapiz horiei egileen izena eman zitzaien, eta 1667tik aurrera Gobelin lantegiak Luis XIV.a erregearenak izan ziren. Frantziako Iraultzaren garaian lantegiak itxi egin zituzten, baina Napoleonek berriro ireki zituen; XIX. mendearen bukaeratik, alfonbrak ere egiten hasi ziren.

Gobelin estiloa
---------------

Frantzian Gobelin familiaren lantegietan egiten ziren tapizei ematen zaien izena. Hormak apaintzeko erabiltzen dira, eta oso aintzat hartuak dira dituzten marrazki eta kolore ikusgarriengatik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2610803
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2610803
*Artikulu hau Gipuzkoako mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gorordo».*

**Gorordo mendia** Zaraia mendilerroko mendietako bat da. Urkuluko urtegiaren iparrekialdean dago, Orkatzategi menditik iparraldera. Honengandik, Urrexola Garai oñatiar auzoak banatzen du. 692 metroko garaiera du, eta Galarrixa eta inguruko beste mendi batzuk bezala, tontor belartsukoa da.

Irispideak
----------

Urrexola Garai oñatiar auzotik irtenda, iparralderantz dagoen lehen tontorra, Gorordo Txiki da, 656 metrokoa. Honen tontorrera igo ondoren, 45 metroko altuera jeitsi behar da, hemendik, zuzen-zuzenean, Gorordo mendiaren tontorrerantz abiatuz. Tontorra belartsua eta zuhaitzez josia du, eta honek, bertara doanari, Urkulu urtegiaren bista galarazten dio.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258676

 |

* Wd Datuak: Q12258676
**Grand Tetongo Parke Nazionala** (ingelesez: *Grand Teton National Park*) AEBetako Wyoming estatuan dagoen parke nazional bat da, Yellowstone Parke Nazionalaren hegoaldean. Bere inguruan dauden basoekin batera, Yellowstoneko ekosistema handiaren eremu babestu handia osatzen dute, ukitu gabe kontserbatzen den latitude epeletako munduko ekosistema handienetako bat.

1929ko otsailaren 26an parke nazional izendatu zuten. 1.255 km²-ko azalera hartzen du. Bere punturik garaiena Grand Teton mendia da, 4.197 metro garaia dena.

Grand Teton eskualdeko giza historia gutxienez 11.000 urtekoa da, paleoamerindiar ehiztari-biltzaile nomadak hilabete beroenetan eskualde honetara elikagai eta hornigaien bila emigratzen hasi zirenean. XIX. mendean, esploratzaile zuriek ekialdeko xoxonerekin egin zuten topo. 1810 eta 1840 artean, eskualdeak larruen merkataritzarako enpresak erakarri zituen, gaur egun legez kanpokoa den kastore-larruen irabazizko merkataritza kontrolatzeko lehiatzen zirenak. AEBetako gobernuak eskualdera egindako espedizioak XIX. mendearen erdialdean hasi ziren, Yellowstoneko esplorazioaren adar bat bezala. Lehenengo kolono zuriak Jackson Hole haranean ezarri ziren 1880ko hamarkadan.

Etimologia
----------

Frantsesezko *Grand Teton* hitzetik eratorria da eta *Titi Handia* esan nahi du.

Kanpo estekak
-------------

* Grand Tetongo Parke Nazionala (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua) **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q222695
* Commonscat Multimedia: Grand Teton National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146987646
* BNE: XX456280
* BNF: 13557978k (data)
* GND: 4197820-1
* LCCN: sh2005004616
* NKC: xx0122242
* NARA: 10038295
* SNAC: w63f9h70
* SUDOC: 052490173
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1492555
* TGN: 1101553

 |

* Wd Datuak: Q222695
* Commonscat Multimedia: Grand Teton National Park
**Grant konderria** (ingelesez: *Grant County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ephrata da. 2010eko zentsuaren arabera 89.120 biztanle zituen, Grant kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grant konderriak 7.229,48 kilometro koadro ditu. Horietatik 289,58 ura dira. Beste 6.939,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 89.120 pertsonetatik 85.229 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 34.163 dira. 710 beltzak edo afroamerikarrak. 779 amerikar natiboak ziren eta 54 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 783 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 95 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.470 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q281681
* Commonscat Multimedia: Grant County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124340982
* **Lekuak**
* OSM: 1153147
* TGN: 2002246

 |

* Wd Datuak: Q281681
* Commonscat Multimedia: Grant County, Washington
**Four Courts** eraikina (irlanderaz, *Na Ceithre Cúirteanna*; euskaraz *Lau Auzitegiak*) Dublin hirian kokatzen da eta Irlandako Auzitegi Gorena eta Auzitegi Zentral Kriminalaren egoitza da.

Hain zuzen ere, Liffey ibaiaren iparraldeko ertzean dago, Father Mathew zubia eta O'Donovan Rossa zubiaren artean.

Eraikuntza
----------

Eraikina James Gandonek 1796 eta 1802 urteen artean eraiki zuen, arkitektu honek hiri berean dagoen Custom House jauregia ere eraiki zuelarik.

Eraikina Irlandako Gerra Zibila garaian suntsitua izan zen, irlandar gobernu berriak bertan babesten ziren errebeldeak bonbardatu baitzituen. Gertakari honek ia eraikin osoaren suntsiketa ekarri zuen, bai eta bertako erregistro zibilaren bulegoan gordetzen ziren agiri garrantzitsuen desagertzea ere, XII. mendetik aurregorako agiritegi legal eta historikoa barne zelarik.

Suntsiketa honen ondoren 1932an jatorrizko plano eta diseinuez baliatuz bere berreraikuntzari ekin zitzaion. Era honetan bere erdigunean sei zutabe korintiardun portikoa du, eraikinaren erdian kobrezko kupuladun linterna bat kokatzen delarik.

Iruditegia
----------

* Four Courts eraikina Irlandako Gerra Zibilan zehar sutan.Four Courts eraikina Irlandako Gerra Zibilan zehar sutan.
* Liffey ibaiaren hegoaldeko ertzetik ikusita.Liffey ibaiaren hegoaldeko ertzetik ikusita.
* 1841eko irudia.1841eko irudia.
* Eraikina eta O'Donovan Rossa zubia.Eraikina eta O'Donovan Rossa zubia.

Kanpo estekak
-------------

* Four Courts eraikinaren birako webgunea (*ingeleraz*)
* Irlandako Courts Zerbitzua (*ingeleraz*)
* The Bar Council (*ingeleraz*)
* Irlandako Artxibategi Nazionala (*ingeleraz*)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1439960
* Commonscat Multimedia: Four Courts

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1439960
* Commonscat Multimedia: Four Courts
**Grant konderria** (ingelesez: *Grant County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marion da. 2010eko zentsuaren arabera 70.061 biztanle zituen, Grant kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grant konderriak 1.074,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,13 ura dira. Beste 1.072,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 65,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 70.061 pertsonetatik 63.150 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.517 dira. 4.805 beltzak edo afroamerikarrak. 218 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 408 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 88 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.378 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506722
* Commonscat Multimedia: Grant County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159440138
* LCCN: n80007872
* NARA: 10036495
* **Lekuak**
* OSM: 1802226
* TGN: 1002416

 |

* Wd Datuak: Q506722
* Commonscat Multimedia: Grant County, Indiana
**Grant konderria** (ingelesez: *Grant County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Silver City da. 2010eko zentsuaren arabera 29.514 biztanle zituen, Grant kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grant konderriak 10.275,91 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,35 ura dira. Beste 10.260,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,87 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.514 pertsonetatik 28.608 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 14.252 dira. 185 beltzak edo afroamerikarrak. 215 amerikar natiboak ziren eta 22 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 109 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 72 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 303 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Ikus, gainera
-------------

* Mogollon mendiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q426262
* Commonscat Multimedia: Grant County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126684110
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1832192
* TGN: 2001437

 |

* Wd Datuak: Q426262
* Commonscat Multimedia: Grant County, New Mexico
**Franciszek Ksawery Lampi**, **Franz Xaver Lampi** bezala ezaguna ere (1782ko urtarrilaren 22a – 1852ko uztailaren 22a) poloniar margolari erromantikoa izan zen, Austrian jaioa baina Italiar jatorriko leinu bateko kide zena. Estanlisnao II Augusto garaiko  aristokrazia kideekin aritua. 1815 urte inguruan, 33 urte zituela Varsoviara joan zen eta bertan Poloniako Kongresuko margolari nagusia izan zen.

Bizitza
-------

Lampiren aita Italiako margolari Johann Baptist von Lampi Zaharra izan zen, Romeno-koa bera eta Polonian Jan Chrzciciel Lampi  izenez ezaguna. 

Klagenfurt-en jaioa aita Austriako gortearentzat lan bat egiten ari zela. Bere lehendabiziko ikasketak aitak eman zizkion  eta ondoren Vienako Arte Ederretako Akademian ikasi zuen, Hubert Maurer eta Heinrich Füger-en estudioetan hain zuzen ere. 15 urte zituela 1797 urtean, familia osoa San Petersburgora joan zen Tsar-ak egindako eskuzabaltasun eskaera onartuz. Oinordetza galduta eta aita baztertuta, 32 urte zituela eta Napoleonen Gerren ostean, 1815 urtean Varsoviara bizitzera itzuli zen. Bere aitak Polonian izandako ospea eta haurtzaroan bertan bizi izandako urteak zirela eta, ondo moldatu zen bertako gizartean.

Varsovian erakusketa ugari egin zituen urte hauetanː  1828, 1838, 1841 eta 1845 urtean; 1841 urtean arte eskola pribatu txiki bat sortu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Franz Xaver Lampi (22 January 1782; 22 July 1852)"
2. 1 2  Ewa Micke-Broniarek, Muzeum Narodowe w Warszawie (March 2005).
3. ↑  "Franz Xaver Lampi (22 January 1782; 22 July 1852)".
4. 1 2  "Franciszek Ksawery Lampi (Klagenfurt 1782 - Warszawa 1852)".
5. ↑  Bryan, Michael (1889).
6. ↑  "Franciszek Ksawery Lampi (1782 - 1852)".
7. ↑  "Franz Xaver Ferdinand von Lampi (1782-1852)".

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q683344
* Commonscat Multimedia: Franciszek Ksawery Lampi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 80621813
* ISNI: 0000 0000 6689 4773
* GND: 136242545
* ULAN: 500007482
* RKD: 47711

 |

* Wd Datuak: Q683344
* Commonscat Multimedia: Franciszek Ksawery Lampi