**Lorelei** (alemanez: *Loreley* edo *Lorelei*, *Lore-Ley*, *Lurley*, *Lurelei*, *Lurlei*) Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko **St. Goarshausen** udalerrian (Koblentzatik 30 kilometro hegoaldera) Rhin ibaiaren ertzean kokaturiko arroka bertikal mitikoa da. Rhin Garaiko haranean kokaturik dago.

Ezaugarriak
-----------

Nabigaziorako oso inguru gaiztoa da, izan ere 120 metroko garaiera duen haitzaren azpian sakonera gutxiko uretan harri zorrotz ugari baitaude, bai eta korronte gaiztoak ere. Mendeetan zehar Rhina nabigatzen zuten itsasuntzi asko urperatu dira eta marinel ugarik utzi dute bertan bizia.

Etimologia
----------

Izenaren lehenengo zatia aleman zaharreko *lureln* hitzetik dator, zeinak "zurrumurrua" esan nahi duen. Bigarren zatia *ley* hitz zelta da, "arroka". Beraz Lorelei "zurrumurru egiten duen arroka" da. XIX mendearen aurretik urjauzi txiki bat zegoen bertan eta honen zaratak mendian oihartzun egiterakoan arrokak hitz egiten zuela zirudien.

Kondairak
---------

Hamaika kondaira sortu dira loreleiren inguruan. Zaharrenek arrokan ipotxak bizi zirela zioten.

1801ean **Clemens Brentano** konpositore alemaniarrak *Zu Bacharach am Rheine* balada sortu zuen. Bertan zioenez, Lorelei izeneko neska bat zigortua izan zen bere kantuaz gizonak txunditu eta galbidera eramateagatik. Berak hil aurretik Rhin ibaia ikusi nahi zuela eta azken aldiz arroka gainera igotzen utz ziezaioten eskatu zuen. Goian zegoela bere burua ibaira bota zuen eta oraindik azpiko harrietan bere kantua entzuten da.

**Heinrich Heine**k 1824ean Brentanoren kondaira moldatu zuen, Lorelei lamia zela esanez. Arroka gainean ilea orrazten egoten zen eta bere abestiekin marinelak erakartzen zituen arroketan hil zitezen. 1837an **Friedrich Silcher**rek Heineren hitzekin abestia osatu eta kanta hau alemaniarren folklorean txertatuz joan zen.

Abestiak
--------

Ugari dira Loreleiren inguruan sorturiko abestiak (Tom Tom Club, Styx, Cocteau Twins, Fleet Foxes, The Pogues, Scorpions, The Explorers, Wishbone Ash, Comeback Kid, Blackmore's Night, Paul McCartney...) eta operak (Alfredo Catalanik *Loreley*, William Vincent Wallacek *Lurline*). Hona hemen abestirik ezagunenak:

### The Pogues

*Peace and Love* (1989) diskan atera zuen Lorelei kantua. Hona hemen leloa:

*River, river have mercy*  

*Take me down to the sea*  

*For if I perish on these rocks*  

*My love no more I'll see*

*Ibai, ibai, errukitu zaitez*  

*eraman nazazu itsasoraino*  

*haitz hauetan hiltzen banaiz*  

*ez baitut nere maitea berriz ikusiko*

### Scorpions

*Sting in the Tail* (2010) diskoan atera zuen Lorelei kantua. Hona hemen kantuaren leloa:

*Lorelei*  

*My ship has passed you by*  

*and though you promised me to show the way*  

*you led me astray*  

*you were my lorelei*  

*what kind of fool was I*  

*cause I believed in every word you said*  

*and now I wonder why*  

*Lorelei*

*Lorelei*  

*nire itsasuntziak zeharkatu zaitu*  

*eta bidea erakutsiko zenidala zin egin bazenidan ere*  

*noraezean utzi nauzu.*  

*Zu zinen nire Lorelei,*  

*ze babua izan nintzen*  

*zure hitz guztiak sinistean.*  

*Eta orain galdetzen dizut, zergatik*  

*Lorelei*

Euskal Herrian
--------------

Asier Serranok gidatzen zuen euskal musika taldeak Lorelei izena hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4168
* Commonscat Multimedia: Loreley

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139047674
* GND: 4099802-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4168
* Commonscat Multimedia: Loreley