**Anne-Marie** **Ménand** (**Marie Louise Ménan** jaiotzez) 1837ko ekainaren 9an Saint-Séglinen (Ille-et-Vilaine) jaio zen. Sukaldaria izan zen eta Parisko Komunan parte hartu zuen. Atxilotua izan zen eta, Komunako gertaeretan su-eragiteaz akusaturik, heriotzara kondenatu zuten gerra-kontseiluan. Zigorra kommutatu zioten eta Guayanara erbesteratu zuten.

Biografia
---------

Marie Louise Ménan bretoia zen jatorriz. 1837ko ekainaren 9an jaio zen Ille eta Vilaine-ko, Saint-Séglin-en. Bartolomé Menan nekazariaren eta haren emazte Perine Bertier-ren alaba zen. Haren izen-abizenak era desberdinetara agertzen dira: Anne-Marie, Marie Josèphe edo Jeanne-Marie; Ménand ou Menans.

Ez dakigu noiz joan zen Parisa bizitzera. Hiri hartan sukaldari lanetan aritu zen 1867ra arte. Gero, egunkariak saltzen ibili zen, Royale kalean eta Madeleine plazan. Auzo horretan «Txakur horidun emakumea» esaten zioten. 1870eko urrian Vincennes-en bizi zen. Soldaduei pattarra saltzen zien eta, batzuetan, prostituzioan aritzen zen. Parisko setioan sei eguneko kartzela-zigorra ezarri zioten 1870eko abenduan lapurreta egiteagatik.

Anne-Mariek berak adierazi zuenez, Parisko Komuna hasi ondoren Parisen bizi izan zen, eta bere koinatak kudeatzen zuen kantinan lan egin zuen. Anne-Marie Ménandek Saint-Eustache elizako klubean parte hartzen zuen, eta hango batzarretan hainbat aldiz hitz egin zuen jendaurrean.

*La Barricade*, Lefmanen litografia Bertallen arabera.
Antza denez, zaurituak artatu zituen maiatzaren 22an eta 23an. Maiatzaren 24an atxilotu zuten, *Rue Royale* kaleko suteetan parte hartu izana leporatuta; gero askatu zuten, baina handik gutxira berriro atxilotu zuten.

4. gerra-kontseiluaren aurrean aurkeztu behar izan zuen. Édith Thomas-en arabera, bera zen, Florence Van de Wallerekin batera, sutean parte hartu ahal izan zuten bi emakume bakarretako bat[4]. Baina lekuko batek ere ez zuen Anne-Marie sua ematen ikusi, eta berak ere ukatu egin zuen halakorik egin izana; hala ere, 1872ko apirilaren 16an heriotza-zigorra ezarri zioten. Zigorra 1872ko uztailaren 24an kommutatu zioten; haren ordez, behartutako lanak ezarri zizkoten bizitza osorako, eta Guayanara deportatu zuten. Iturririk ez dago jakiteko halabeharrak zer ekarri zion, heriotzaren datak eta tokiak ez dirudi ezagunak direnik.

Anne-Marie Ménand literaturan. Hari buruzko iritziak
----------------------------------------------------

Ménandi, batzuetan, Jeanne-Marie esaten ziotenez, Édith Thomasek susmoa du Arthur Rimbauden *Les Mains de Jeanne-Marie* poeman agertzen den emakumea bera izan litekeela.

Maxime Du Camp idazle frantziarrak erabateko dastainaz deskribatzen du:

> «Inoiz ez dut inor ikusi bera bezain itsusi. Beltzarana, begiak zabal-zabalik, ile zikina, aurpegia oreztaz betea, ezpain finak eta barre ergela. Zerbait zeukan... basatia, bat-batean eguzkitan jarritako gaueko txorien izua gogora ekartzen zuena. Berezkoa zuen ankerkeria, ez zuen bat ere zalantzarik izaten bere instintuei men egiteko.»
> 
>

Oharrak
-------

1. ↑  Baina 1837ko ezkontza aktan bere abizena "Menand" idatzirik agertzen da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsezko wikipediako «Template:Anne-Marie Ménand» artikulutik itzulia izan da, 2022-07-08 data duen 195161615 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-07-08 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑  Acte de naissance no 6, 9 juin 1837, Saint-Séglin, Archives d’Ille-et-Vilaine.
2. ↑  Acte de mariage no 790, 28 juin 1831, Saint-Séglin, Archives d’Ille-et-Vilaine.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12   **(Frantsesez)**  *Ménand, Anne-Marie, Josèphe (ou Menans, Menan Marie, Louise ?).*  LE MAITRON. Dictionnaire biographique. Mouvement ouvrier, mouvemente social. (Noiz kontsultatua: 2022-09-30)..
4. 1 2 3 4 5   **(Frantsesez)** Thomas, Édith.  (1980). *Les Pétroleuses.*  Gallimard, 204, 205, 207, 208, 209, 262 or..
5. ↑   **(Frantsesez)** Camp, Maxime Du.  (1879). *Les convulsions de Paris: Les sauvetages pendant la Commune.*  Hachette (Noiz kontsultatua: 2022-09-30).

Bibliografia
------------

* **(Frantsesez)**  *Ménand, Anne-Marie, Josèphe (ou Menans, Menan Marie, Louise ?).*  LE MAITRON. Dictionnaire biographique. Mouvemente ouvrier, mouvement social. (Noiz kontsultatua: 2022-09-30)..
* Édith Thomas, Les Pétroleuses, Gallimard, 1980, 204, 205, 207, 208, 209, 262. or.
* Maurice Dommanget, Hombres y cosas de la *Comuna*, 2013, 71. or.
* Michel Cordillot (zuz.Parisko Komuna, 1871. Ekitaldia, aktoreak, lekuak, Iv-sur-Seine, Tailerraren edizioak, 2021eko urtarrila.

Ikus, gainera
-------------

* Parisko Komunak
* Pétroleuse (Parisko Komunako su-emaileak)
* Emakumeak Parisko Komunean

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106299219

 |

* Wd Datuak: Q106299219