**Lismore gaztelua** (ingelesez *Lismore Castle*) Irlandako Waterford konderriko Lismore herrian dago, Blackwater ibaiaren gainean. Gazteluak gotiko estiloko berreraikitze bat jasan zuen XIX. mendean Devonshireko seigarren dukea izan zen William Cavendishen aginduz.

Hasiera
-------

Gaztelua, lehen Lismore abadia egon zen toki berean dago, VII. mendean sortua izan zen monasterio eta ikasketa gunea. Elizgune garrantzitsu bat zen Henrike II.a Ingalaterrakoa erregea hemen 1171n egon zenean, 1185 arteko tarte laburrean izan ezik, bere semea zen Joan Ingalaterrakoak hemen *castellum* bat eraiki zuenean, tokiko gotzainen egoitza bezala erabilia izan zen. 1589an Lismore abandonatua izan zen, beranduago Walter Raleighek hartu zuelarik, nork jabetza saldu zuen 1602an, Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoa erregearen eta Richard Boyle, Corkeko kondearen aurkako konspirazio batean parte hartu izanaz leporatuta gartzelaratua izan zenean.

Cork eta Burlingtongo kondeak
-----------------------------

Boyle Irlandatik Ingalaterrara 1588an irten zen 27 librarekin baino ez, dirutza ikaragarria biltzea lortuz. Gaztelua erosi ondoren, bere egoitza nagusi bihurtu zuen, hala, egoitza bikain bihurtzeko diru ugari erabiltzea eragin zuena. Hala, almenadun kanpo harresi bat egin zuen, gaztelu baten antzera, baita ate nagusi bat ere. Barnealdean apartamenduak birmoldatu zituen, sabaiak igeltsuarekin, brodatutako zetazko tapizekin eta belusarekin.

Hemen jaio zen, 1626/1627an Robert Boyle, fisika eta kimika modernoaren aitzindaria eta kondearen hamabost seme-alaben artean laugarrena.

Gaztelua hurrengo Corkeko kondeen eskuetara pasa zen Richard Boylengana iritsi arte, Corkeko laugarren kondea eta Burlingtongo hirugarrena zena, palladiar garaiko georgiar arkitekto ezaguna.

Lismore Irlandako Gerra konfederatuetan agertzen da 1645ean Lord Castlehavenek zuzendutako konfederazio katolikoko soldadu batzuek hiria eta gaztelua harpilatu zutenean, neurri batean Burlingtongo bigarren eta hirugarren kondeek zaharberritu zutena, hauen oinordekoetako bakar bat ere bertan bizi izan ez zen arren.

Devonshireko dukeak
-------------------

Gaztelua, Boyle familiako beste jabetza batzuk bezala (Chiswick House, Burlington House, Bolton Abbey eta Londesborough Hall) Cavendish familiak erosi zituen 1573an, Richard Boylen alaba eta oinordekoa zen Charlotte Cavendish (1731-1754) William Cavendishekin ezkondu zenean, Erresuma Batua eta Irlandako lehen ministroa izango zena. Bere semeak, bosgarren dukeak, lan garrantzitsuak egin zituen Lismoren, Blackwater ibaiaren gaineko zubia 1775ean kasu, Thomas Ivory arkitektoak diseinatu zuena.

Devonshireko seigarren dukea zen William Cavendish, arruntki *duke ezkongabea* bezala ezaguna, eraikinaren egungo itxuraren arduraduna izan zen. Gaztelua gotiko estiloko gotorleku feudal moduko bihurtzen bere aitaren oinordeko 1811n bihurtu bezain pronto hasi zen, William Atkinson arkitektoari 1812 eta 1822 artean gaztelua berreraikitzea enkargatuz, beti dukearen egoitza kuttuna izan zelarik. 1850ean, The Crystal Palace eraikinaren diseinatzailea izan zen Sir Joseph Paxtoni gazteluarentzat zenbait handitze eraikitzeko engargua eman zion.

Dukea hil ondoren, gaztelua aldaketarik gabe geratu zen. Fred Astaire dantzariaren arreba zen Adele gazteluan bizi izan zen Lord Charles Cavendishekin ezkondu ondoren, Devonshireko bederatzigarren dukearen semea zena, eta, bere senarra 1944an hil ondoren, Adelek gaztelua erabiltzen jarraitu zuen 1981ean hil zen arte. Gaztelua, gaur egun ere Devonshireko dukeen jabetzakoa da, baina ez dira bertan etenik gabe bizi, baizik eta bertan urtean zehar denboraldi laburrak ematen dituztela.

Chatsworth House familia beraren jabetzakoa da, eta Dowager Duchessen etxea eta egoitza nagusia da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2368947
* Commonscat Multimedia: Lismore Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235700620
* GND: 4847838-6

 |

* Wd Datuak: Q2368947
* Commonscat Multimedia: Lismore Castle


| * i
* e
* a
Irlandako antzinako gaztelu, gotorleku eta eraikin historikoak |
| --- |
| Dublin | Áras an Uachtaráin • Ardgillan gaztelua • Ashtown gaztelua • Carrickmines gaztelua • Castleknock gaztelua • Chichester etxeaClontarf gaztelua • Deerfield • Drimnagh gaztelua • Dublingo gaztelua • Farmleigh • Frescati etxea • Howth gaztelua • Iveagh etxeaLeinster etxea • Luttrellstown gaztelua • Malahide gaztelua • Manderley gaztelua • Mansion etxea • Mornington etxeaRathfarnham gaztelua • Swords gaztelua |
| Connacht | Ashford gaztelua • Athenry gaztelua • Aughnanure gaztelua • Ballymore gaztelua • Ballymote gaztelua • Clonalis etxea • Dún AonghasaDunguaire gaztelua • Kylemore abadetxea • Lissadell etxea Lynch gaztelua • Parke's gaztelua • Portumna gaztelua Tyrone etxeaWestport etxea |
| Munster | Bantry etxea • Black gaztelua • Blarney gaztelua • Bourchier's gaztelua • Bunratty gaztelua • Cahir gaztelua • Craggaunowen gazteluaDesmond gaztelua • Doonagore gaztelua • Dromoland gaztelua • Dunboy gaztelua • Fota etxea • Gallarus Oratory • King John's gazteluaKnappogue gaztelua • Leamaneh gaztelua • Lismore gaztelua • Listowelgo gaztelua • Muckross etxea • O'Dea gazteluaOrmonde gaztelua Parkavonear gaztelua • Redwood gaztelua • Rock of Cashel • Ross gaztelua  |
| Leinster | Allenstown etxea • Ardbraccan etxea • Avondale etxea • Barberstown gaztelua • Bellinter etxea • Belvedere etxea • Birr gazteluaBrú na Bóinne • Carton etxea • Durrow gaztelua • Castletown etxea Clonmacnoise • Dardistown gaztelua • Darver gazteluaDunsany gaztelua • Durhamstown gaztelua • Emo Court • Foulksrath gaztelua • Glendalough • Kilkea gaztelua • Killeen gazteluaKilkenny gaztelua • Kinnitty gaztelua • Knowth • Leap gaztelua • Loftus Hall • Maynooth gaztelua • Mellifonteko abadetxea • Middleton Park etxea • Monasterboice • Newgrange • Powerscourt etxea • Roche gaztelua • Rock of Dunamase • Russborough etxeaSlane gaztelua • Stradbally Hall • Tarako muinoa • Trim gaztelua |
| Ulster | Altinaghree gaztelua • Arthur Cottage • Bailieborough gaztelua • Belfast gaztelua • Caulfield gaztelua • Clandeboye etxea • Doe gazteluaDonegal gaztelua • Dunluce gaztelua • Florence Court • Glenveagh gaztelua • Gosford gaztelua • Grianan of Aileach • Leslie gazteluaLough Eske gaztelua • Mount Stewart • Rossmore gaztelua • Saunderson gaztelua • Springhill etxea • Stormont gaztelua • Tynan abadia |