recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Iban Garcia Azpiazu** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1999ko abuztuaren 17a) youtuber, influencer eta vlogger euskalduna da. 2012an hasi zen bideoak YouTuben igotzen, eta pixkanaka-pixkanaka ospetsu egin zen.

YouTubeko bideoetan, Iban eta bere ama (Maite) agertzen dira gehien bat. Hala ere, arreba eta aita ere atera izan dira. Ibanek, YouTuben edukia igo ez ezik, Instagram, TikTok eta Twitter bezalako beste sare sozialetan ere oso aktiboa da.

2020.urtetik aurrera Mtmad, Mediaset-eko multimedia plataforman bere lehenengo bideoak igotzen hasi zen eta Espainiako beste hainbat influencer edo ospetsuekin elkarlanean aritu da. Astero bideo berri bat igotzen du.

Ikasketak
---------

Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi du Mondragon unibertsitatean.

Agerraldiak telebistan
----------------------

Euskal telebistan atera izan da hainbat alditan, esate baterako, Gure Kasan kolaboratzaile gisa lan egin zuen: erronkak eta bideoak sortu eta telebistan aurkezten zituen.

Gaur egun, Telecincon egiten du lan, *Sobreviviré* programan, kolaboratzaile bezala.

Sare sozialak
-------------

Ibanek YouTube, Instagram eta TikTok aplikazioak erabiltzen ditu gehien bat.

Bizitza pertsonala
------------------

2021eko irailetik aurrera Madrilen bizitzen hasi da, bere lanbidea dela eta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  .
2. ↑
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Ibán García» *Mtmad* (Noiz kontsultatua: 2021-07-05).
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Iban Garcia cuenta en exclusiva los motivos de la ruptura de Aida Martorell y Marcos White» *Mtmad* 2021-10-04 (Noiz kontsultatua: 2021-12-12).
9. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Iban García abre las puertas de su casa y rompe a llorar tras mudarse a Madrid: "Echo mucho de menos a mi madre"» *Mtmad* 2021-09-06 (Noiz kontsultatua: 2022-02-14).

Kanpo estekak
-------------

* , *Iban Garciaren YouTube kanala*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107422020

 |

* Wd Datuak: Q107422020
**Ibaiondo Adingabeen Barneratze Zentroa** Zumarraga herriko San Kristobal auzoan dagoen Gazteentzako zentzategia da. Bertan arriskutsuak izan daitezkeen adingabeak daude preso, gehienetan delitu larriak egotziak. Ibaiondo zentroa erregimen itxikoa da: delituren bat egiteagatik zigortutako adingabeak hartzen ditu, eta segurtasun neurri zorrotzak ditu. Eusko Jaurlaritzak kudeatzen du. Euskal Autonomia Erkidegoan bakarra da hau.

Ezaugarriak
-----------

Ibaiondo I. mailakoa da, hau da, seguritate handinetakoa. Bertan jasotako pertsonak erregimen itxiko eta erregimen erdi irekiko neurriak betetzen dituzte. Zentroa 39 gazte mutil biltzeko prestatuta dago. Gazte horiek bosta taldetan antolatzen dira. Langileak, bestetik, 2009an, 64 langile, 12 irakasle, gehi zerbitzuetako langileak (sukaldea, garbiketa, zainketa).

Polemikak
---------

Hasiera hasieratik instalazio polemikoa izan da Ibaiondokoa. Esaterako, 2018an, langile ohi batek egoitzara droga sartzea eta hezitzaileen eta adingabeen arteko «harreman intimoak» salatu izanak salatu zuen. Bertako langileek guztia errefusatu zuten. Ibaiondoko langileek gogora ekarri zuten hezitzaile taldeko kide gehienek urte asko zeramatzatela adingabeen zentro itxian lanean, eta egotzi zizkieten jokabideak «mingarriak» eta «burugabeak» zirela. Gogorarazi zuten bestetik ere erakunde publikoek euren jarduna etengabe gainbegiratzen dutela.

Atentatua
---------

2001eko otsailaren 22an ETA erakundeak, zaintzaileak gutxitu ondoren, lehergailu batzuk jarri zituzten eraikitzen ari zen zentroan. Ondorioz, eraikinak kalte larriak jaso zituen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107031778

 |

* Wd Datuak: Q107031778
**Eglinton gaztelua** (ingelesez: *Eglinton Castle*) Eskoziako Kilwinning herrian dagoen gaztelua da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean.

Historia
--------

Eglinton gaztelua 1920ko hamarkadan.
Aintzina Eglintongo Earlen lurraldea izan zen, Montgomery klanaren barnean zeudenak) eta hauek eraiki zuten gazteluari su eman zion Glencairngo Earlak 1528an.

Gaur egungo gaztelua 1797 eta 1802 artean eraiki zuen Eglintongo 12. Earlak. Gaztelu handia zen, 30 metrotako altuera zuen dorre zilindriko nagusia eta 21 metrotako albo dorrewak zituen. Culzean gazteluaren ondoren Eskoziako bigarrena zen handitasun eta itxuran.

Gazteluak bere mantenimendurako diru kopuru handia eskatzen zuenez familiaren dirusarrerek ezin zuten berdindu eta 1925ean bertan behera utzia izan zen. 1926an teilatua kendu zioten eta bertan zegoen beruna saldu. Bigarren Mundu Gerra garaian armadak praktikak egiteko erabili zuen eta eraikinak kalte handiak jasan zituen. 1973an eraikina zatitu eta dorre nagusia eta hormaren bat baino ez zen salbatu.

Eglinton parkea
---------------

1970 hamarkadan inguruko lurraldea parke bihurtu zen. Gaur egun Ayrshire guztiko erakargarri turistiko handienetakoa da. Stevensoneko hondartzako hareazko dunan ikusgarriak dira eta Eglinton aintzira ere eraiki zen 1975ean.

Iruditegia
----------

* 1930 hamarkadan.1930 hamarkadan.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Stevensoneko dunak.Stevensoneko dunak.
* Eglinton aintzira.Eglinton aintzira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5348070
* Commonscat Multimedia: Eglinton Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q5348070
* Commonscat Multimedia: Eglinton Castle
Diktadoreek erregimen totalitarioak gobernatzen dituzte. Diktadore izatea leporatu dieten hainbat pertsona, ezkerretik eskuinera eta goitik behera, irudian; besteak beste, Iosif Stalin, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako idazkari Nagusi ohia; Adolf Hitler, Alemaniako *Führer* ohia; Mao Zedong, Txinako lehendakaria; Italiako Benito Mussolini Ducea eta Kim Il-sung, Ipar Koreako Betiereko Presidentea.
**Diktadorea** erabateko boterea duen buruzagi politikoa da. Diktadura diktadore batek edo talde txiki batek gobernatutako estatua da. Hitza Erromako Errepublikako magistratu baten titulu gisa sortu zen, Senatuak larrialdi garaian errepublika gobernatzeko izendatua (ikus diktadore erromatarra eta *justitium*).

"Tirano" terminoa bezala (jatorriz, antzinako grekozko titulu ez gutxiesgarria zena) eta maila apalagoan "autokrata" terminoa bezala, "diktadore" terminoa zapalkuntzan oinarritutako agintaritzari buruz hitz egiteko erabiltzen hasi zen. Erabilera modernoan, diktadore terminoa botere pertsonalaren kopuru izugarria duen edo gehiegikeriaz jokatzen duen lider bat deskribatzeko erabiltzen da. Diktadurek, sarritan, honako ezaugarri hauek izaten dituzte: hauteskundeak eta askatasun zibilak etetea; larrialdi-egoera aldarrikatzea; dekretuzko araua; aurkari politikoen errepresioa; legezko prozeduren erregimena ez betetzea, eta nortasuna gurtzea. Diktadurak, askotan, alderdi bakarreko edo alderdi nagusiko estatuak dira.

Diktadore gisa deskribatu izan dira boterera hainbat erregimenetan iristen diren buruzagi asko, hala nola batzar militarrak, alderdi bateko estatuak, estatu nagusiak eta gobernu pertsonal baten mendeko gobernu zibilak. Ezkerreko edo eskuineko diktadurak egon daitezke. Oro har, diktadore nor den erabakitzea zaila da, eta ikuspuntu politikoaren arabera aldatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Dictatorship" at *Merriam Webster* (2019)
2. ↑   **(Ingelesez)** Papaioannou, Kostadis J.; Van Zanden, Jan Luiten.  (2015-03). «The dictator effect: how long years in office affect economic development» *Journal of Institutional Economics* 11 (1): 111–139. doi:10.1017/S1744137414000356. ISSN 1744-1374. (Noiz kontsultatua: 2021-07-04).
3. ↑   **(Ingelesez)** Olson, Mancur.  (1993/09). «Dictatorship, Democracy, and Development» *American Political Science Review* 87 (3): 567–576. doi:10.2307/2938736. ISSN 1537-5943. (Noiz kontsultatua: 2021-07-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183318
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119472525 (data)
* LCCN: sh85037695
* NDL: 00561660
* NKC: ph119466
* AAT: 300236596
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q183318
AIK Solnaren aurkako partida.
**Djurgårdens IF** (izen osoa *Djurgårdens IF Fotbollsförening*) Estokolmo hiriburuko Johanneshov auzoko futbol taldea da, Suediako talde onenetakoa. 12 aldiz irabazi du Suediako liga eta 4 aldiz kopa. Lehiakortasun handia dauka hiriko beste taldearekin, AIK Solnarekin, biek ere 12 liga garaipen dituzte.

Historia
--------

Estokolmoko Djurgården uharteko kafetegi batean sortu zen taldea 1891ko martxoaren 12an eta 1899an sortu zen futbolaren atala. Hala ere 1896an eraiki zuen Suediako lehenengo futbol zelaia. Berehala maila bikaina lortu zuen eta 1904an Suediako txapelketako finalista bihurtu zen. 1910. hamarkadan lau txapelketa lortu zituen.

Hurrengo hamarkadetan maila apaletan ibili zen harik eta bigarren "urrezko aroa" izan arte. 1955 eta 1966 artean beste lau liga irabazi zituen.

Hirugarren sasoi bikaina XXI mendean izan du hiruna liga eta kopa irabaziz. 2002 eta 2005ean gainera txapelketa biak lortu zituen.

Uniformea
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2014-2015** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2016-2017** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2018-2019** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2020-2021** |

 |

Palmaresa
---------

### Suedian: 17

* Suediako Liga (12): 1912, 1915, 1917, 1920, 1955, 1959, 1964, 1966, 2002, 2003, 2005, 2019.
* Suediako Kopa (5): 1990, 2002, 2004, 2005, 2018.

Emakumezkoen taldea
-------------------

1960 hamarkadan sortu zen. 2003an Älvsjö AIK taldearekin bat egin eta **Djurgården/Älvsjö** sortu zen. Älvsjö-k jadanik bazituen bost Liga eskuratuak. Biek elkarrekin beste bi lortu dituzte.

* Suediako Liga (2): 2003, 2004
* Suediako Kopa (3): 2000, 2004, 2005
* UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga (0): finalista 2005ean.

Izotz Hockey-a
--------------

Djurgårdenek izotz hockeyaren atala ere badu eta 1990 hamarkadan talde indartsua izan zuen.

### Palmaresa

* Europako Txapelketa (2): 1991, 1992
* Suediako Txapelketa (16): 1926, 1950, 1954, 1955, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1983, 1989, 1990, 1991, 2000, 2001

Kanpo estekak
-------------

* **(Samieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6418817
* Commonscat Multimedia: Djurgårdens IF

---

 |

* Wd Datuak: Q6418817
* Commonscat Multimedia: Djurgårdens IF
**Dillenburg** Alemaniako Hessen estatuan dagoen hiri bat da. Aspaldiko denboretan Dillkreis barrutiko hiriburua izan zen eta gaur egun Gießen eskualdeko Lahn-Dill-Kreis barrutian dago. Orange-Nassau etxeari lotutako eskualde eta hiriak zeharkatzen dituen *Orange ibilbidea*n dago.

83.88 km²-ko azalera dauka eta 2010ean 23.608 biztanle zituen.

Geografia
---------

Dillenburg Westerwald mendizerraren ekialdean kokaturik dago, izena ematen dion Dill ibaiak eraturiko ibar estuan. Hiria bera hainbat herritan banaturik dago, honako hauetan hain zuzen ere; Donsbach, Eibach, Frohnhausen, Manderbach, Nanzenbach, Niederscheld eta Oberscheld.

Historia
--------

Lehenengo aipamena 1254koa da. Nasau etxearen Orange atalaren egoitza zen. XIII mendean gaztelua zuen baina egurrezkoa izanik Dernbacher gatazkan erautsia izan zen eta ez da ezta irudirik ere gelditu.

XIX mendean trenbidea iristeareik batera hiria industrializatu egin zen. Lahn, Dill eta Sieg ibarretan burdin meategiak eta fundizioak ireki ziren. Jarduera hau zela eta, Bigarren Mundu Gerran bonbakatua izan zen hiria. 1968an itxi ziren azken meategi eta fundizioak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Die Bevölkerung der hessischen Gemeinden *Hessisches Statistisches Landesamt*. 2010eko abenduaren 31.

Demografia
----------

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q517381
* Commonscat Multimedia: Dillenburg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 239406451
* GND: 4012326-1
* LCCN: n84112529
* NKC: ge646637
* **Lekuak**
* OSM: 215966

 |

* Wd Datuak: Q517381
* Commonscat Multimedia: Dillenburg
Maiatzaren 24an emakumeen lidergoa eta parte hartzea bake prozesuetan eta indarkeria desagerraraztean ospatzen da. 

1982an sortu zen, Greenham Common-eko emakume bakezaleen kanpamenduaren gertakarien oroimenez, Ipar Amerikako arma nuklearrak Berkshirera hedatzearen aurka protesta eginteko eta baita bakearen eraikuntzarako eta armagabetzerako emakumeen ahalegin historikoak eta egungoak ikusgai jartzeko, indarkeria baztertuz munduko erronkei irtenbide gisa. 

Oroimen honek munduari gatazka armatuetan eta gatazka ostean emakumeek jasaten duten indarkeria gogoratzeko balio du. Armadetan emakumeen presentzia oso txikia da, eta, horren ordez, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren 1325 Ebazpenean esaten den bezala, gerren biktimen % 90 zibilak dira, gehiengoa emakumeak eta haurrak, eta askotan sexu-esplotazioari lotutako abusuen biktima izaten dira. sexu-esplotazioa. 

Era berean, emakumeek bakearen eraikuntza prozesuetan duten protagonismoa erakutsi beharra aldarrikatzen du, biktima isil eta pasibo gisa erakusten dituen estereotipoa saihesteko. Bere eginkizuna funtsezkoa dela uste da gatazken ondorengo eraikuntza sozial, politiko eta ekonomikoan, bizitzako espazioak eta garapen indibidual eta kolektiboa berreskuratzeko. Hala eta guztiz ere, emakumeek gatazka-egoeretan duten rol aktibo hori kontuan hartuta, ez da beti horrela aitortu, 1995ean, Emakumeari buruzko IV. Mundu Konferentziako akordioetan, emakumeek bakearen kultura sustatzeko egiten duten ekarpena sustatu nahi izan zen, bai eta nazioarteko komunitateak emakumeei gatazka armatuen prebentzioan eta konponbidean negoziazio-espazioei eusteko duten gaitasuna aitortzea ere, berdintasunean parte hartzeak eta bakea eta segurtasuna sustatzeko ekimen guztietan bete-betean parte hartzeak duen garrantzia berretsiz eta azpimarratuz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *INTERNATIONAL WOMEN'S DAY FOR PEACE & DISARMAMENT - MAY 24.*  15 de mayo de 2015.
2. ↑    *Common security for a sustainable and nuclear-weapon-free world | Parliamentarians for Nuclear Non-Proliferation and Disarmament.* .
3. ↑    *Dia Internacional de les Dones per la pau i el desarmament — FundiPau.* .
4. ↑    *Fourth World Conference on Women, Beijing 1995.* .

Kanpo estekak
-------------

* Emakumeak Bakearen eta armagabetzearen alde. Paquita Sauquillo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q95397429

 |

* Wd Datuak: Q95397429
**Baker ibaia** Bertrand aintziran sortzen den ur-ibilgu naturala da, eta Carlos Ibáñez del Campo jeneralaren Aysén eskualdean hegoaldera doan norabide orokorrean Ozeano Barean isurtzen den arte.

Bere arroak 20.436 km² ditu, eta Txilek eta Argentinak partekatzen dute, berau osatzen duten ur-sistemen heterogeneotasun, berezitasun, ingurumen-kalitate, gizarte- eta lurralde-garrantziagatik aparteko lurraldea osatuz.

Ibilbidea
---------

Bertrand lakuaren hegoaldeko muturrean sortzen da, General Carrera aintziraren hego-mendebaldean. Guztira 370 km-ko luzera du: General Carrera aintziratik (Hego Amerikako bigarren handiena) bokaleraino 175 km baino ez ditu neurtzen. Hala ere, datorren puntutik urrunenetik neurtzen bada, hau da, Argentinako Fénix Chico ibaitik (  ), Buenos Aires aintziraren ibaiadarra, bere luzera 370 km-koa da. 

Bere ibaiadarren artean, Nef, Chacabuco, Cochrane, Del Salto, Colonia, Los Ñadis, Ventisquero eta Vargas ibaiak nabarmentzen dira. Murta, Ibáñez eta Avellano ibaiak ere Baker-era isurtzen dira, General Carrera aintziraren bidez lotuta.

Bajo Pisaguako bokalean bi beso nagusi dituen delta bat osatzen du, eta horietatik iparraldea bakarrik nabigagarria da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Hans Niemeyer,  *Hoyas hidrográficas de Chile, Undécima Región*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q636898
* Commonscat Multimedia: Baker River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315130048
* LCCN: sh88007969
* **Lekuak**
* OSM: 9404206

 |

* Wd Datuak: Q636898
* Commonscat Multimedia: Baker River
**Baker konderria** (ingelesez: *Baker County*) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Baker City da. 2010eko zentsuaren arabera 16.134 biztanle zituen, Baker kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Baker konderriak 7.998,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 51,83 ura dira. Beste 7.947,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.134 pertsonetatik 15.472 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 528 dira. 52 beltzak edo afroamerikarrak. 170 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 78 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 346 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Baker County, Oregon age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109665
* Commonscat Multimedia: Baker County, Oregon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148955997
* **Lekuak**
* OSM: 1798647
* TGN: 7013349

 |

* Wd Datuak: Q109665
* Commonscat Multimedia: Baker County, Oregon
**Done Kozme eta Damen baseliza** Zaraitzu ibaxako Orontze udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

Eraikina
--------

XIII. mendean eraiki zen. Hiru ataleko habearte bakarra eta burualdea ditu. Estalkia kanoi zorrotzeko gangaz egina da, arku fajoien gainean. Portada arku zorrotzekoa da, txaranbeldua. Bataio-kaperan, elizpearen alde batean, hiru tailu gotiko daude, baselizetatik datozenak: San Blas, San Gregorio eta San Martin. Kapera XV. mendeko burdin sare gotikoarekin ixten da. Eskuineko horman gurutze gotiko bat dago, XIV. mendekoa.

Barrualdean, Joan Etxenagusiak 1616an zizelkatutako erretaula nagusia nabarmentzen da. Bankua, hiru kaleko bi solairu eta atikoa ditu. Bankuan Ebanjelarien erliebeak daude, sagrarioaren ondoan, garai berekoak. Lehenengo pisuan, Birjina eta Haurraren tailu bat eta Santa Katalinaren beste bat daude. Bigarren solairuan, titularren neurriak erdialdean eta Santa Barbara eta San Ramon Nonato. Teilatupean Kalbarioa dago.

Erreferentziak
--------------

* *Gran Enciclopedia de Navarra | ORONTZE.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Orontze
* Zaraitzu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110897892

 |

* Wd Datuak: Q110897892
**Aramón** (*Montañas de Aragón*, euskaraz: «Aragoiko mendiak») %50ean Ibercajak eta Aragoiko Gobernuak partaidetza duten baltzu anonimo bat da, autonomia erkidego honetako eski estazio gehienak kudeatzen dituena. Baltzu anonimo horren asmoa da Aragoiko mendiek ematen dituzten aukerak erabiltzea, turismoaz baliatuz, erkidegoan garapen handiagoa lortzearren.

Honetarako, autonomia erkidego honetan dauden zazpi eski estazioetatik bost hartzen dituen baltzu bat sortu zen, horietatik hiru Huescako probintzian eta beste biak Teruelgo probintzian, Aragoiko Gobernuaren eta Ibercajaren esku izanik akzioen %50. Azken bi erakundeon parte hartzea da erkidegoko garapen turistikoan helburu batzuk beteko direla ziurtatzen duena, instalakuntzak hobetuz eski zaleak euren estazioetara erakartzeko eta ingurugiroa eta esplotazio turistikoko guneak errespetatuz.

Eski zaletuentzat, hobekuntza nabarmena da erremonte berriei esker, elur artifizialek sistema hobeei eta baita taldeko edozein estaziotan kirol hau praktikatzea ahalbidetzen duten abonuei esker ere, hainbeste, 2010ean 620.000 eskiatzaile baino gehiago izan dituela bere estazioetan eta Teruelek bere historiako eskiatzaile kopururik handiena izan duela.

Aramónen "ekintza" ez da soilik negura mugatzen eskiaren praktikarekin, baizik eta udan mendiko beste kirol batzuk praktikatzea ahalbidetzen dela, mendi bizikletan jaitsiera, amildegi jaitsiera, raftinga, arrantza, etab...

Polemika ekologistekin
----------------------

Aramón baltzuaren sorrerak, hasieratik talde ekologisten oposizioa izan du, bereziki Ecologistas en Acciónena eta unibertsitate munduko zenbait pertsonena, Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Eduardo Martínez de Pisón geografoa edo Jerónimo López geologoa kasu. Kritikak, Aragoiko despopulazioa jasaten duten herrientzat eskia irtenbide ekonomiko bakar bezala sustatzean zentratzen dira, horrek, paisaiarekin eta ingurugiroarekin errespetutsuagoak eta atseginagoak diren beste turismo mota batzuei uko egitea dakarrelarik. Zehazki, Internet bidez hedatutako kanpainak egon dira Aramón Formigal estazioaren handitzean Espelunziecha izeneko parajeari eginiko kalteen aurka protestatzeko, aipaturiko irakasleek sinatutakoak, edo talde ekologista honek Aramónen erakusketen aurrean antolatutako protestak Madrilgo Feria Barrutian.

Aramón osatzen duten estazioak
------------------------------

### Huescako probintzia

* Cerler
* Formigal
* Panticosa

### Teruelgo probintzia

* Javalambre
* Valdelinares

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Aramón webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2859509

 |

* Wd Datuak: Q2859509
**Bakerako Elkartea**ko kideen mapa:  

██ Egungo kideak
██ OTANera 1999an batu ziren kideak
██ OTANera 2004an batu ziren kideak
██ OTANera 2009an batu ziren kideak
**Bakerako Elkartea** (ingelesez: *Partnership for Peace*, *PfP*) 1994an NATO erakundeak eta tradizioz komunismoari lotuak izan ziren Europako zenbait herrialdek NATOren eta erakunde horretatik kanpoko herrialdeen arteko harremanak sendotzeko eraturiko erakunde politiko eta militarra da.

Historia
--------

Varsoviako Ituna desegin zelarik, NATOn sartzeko eskariak egin zituzten Europako zenbait herrialdek, eta eskari horiei erantzuteko, Ipar Atlantikoko Elkarlanerako Kontseilua sortu zuen NATOk 1991n, babes gaietarako hitzarmenak sinatzeko helburuarekin. NATOren eta herrialde kideen arteko eztabaidagune eta, batez ere defentsa gaietan, elkarlanerako gune gisa sortu zen, baina horrez gainera, bere helburua zen hainbat alorretako arazoez jardutea, hasi ingurumenekoetatik eta arazo politiko eta ez estrategikoetara.

Kontseiluaren baitan Bakerako Elkartea sortu zen 1994an, lehen esan bezala, batez ere Sobiet Batasuna desegin zelarik Ekialdeko herrialdeen zatiketa gertatu ondoren sortu zen egoera geopolitikoari egokitzeko NATOren jarduera, eta herrialde batzuek NATOrekin are harreman estuagoa izan zezaten. Elkarte horretan sartzeko estatuen burujabetasun politikoa, lurralde osotasuna eta finkatuta dauden mugak bere horretan iraunarazteko konpromisoa hartzen dute estatuek eta liskarrak bake bidez konpontzeko hitza ematen dute.

NATOri babes eta segurtasunaren inguruko informazioak ematen dizkiote, baketze ekinaldietan parte hartzen dute, eta, horren truke, NATOk ariketa militar eta egitasmo bateratuak antolatzen ditu bakegintzara begira. Herrialde kideek NATOrekin batera ekinaldi humanitarioetan, bakezkoetan eta bilaketa-salbamenduzkoetan jarduteko prestakuntza jasotzen dute eta defentsarako aurrekontuak osatzeko argibideak hartzen dituzte. 1997az gero Bakerako elkartearen ordez Elkarte Euroatlantikoko Kontseilua sortu zen; kontseilu hori NATOk Europarako duen segurtasun proiektu bateratuarekin nolabaiteko lotura duten 44 herrialdez osatu zen.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-07-29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q653277
* Commonscat Multimedia: Partnership for Peace (PfP)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 122312107
* ISNI: 0000 0001 2149 8352
* BNF: 162194731 (data)
* LCCN: no2001086016
* NKC: ko2004238826
* SUDOC: 183110374
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q653277
* Commonscat Multimedia: Partnership for Peace (PfP)
**Done Martiri eliza** Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Sartze kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

Eraikina
--------

1200 inguruko eraikina da, habearte bakarrekoa, zirkuluerdi-formako absidea du, nabean fajoien gaineko kanoi zorrotzez estalia, eta burualdean labe-ganga zorrotza ere badu. Hiru zatitan banatuta dago. Egurrezko korua oinaldean dago.

Argiztapena erdi-puntuko hiru leiho txaranbelduetatik dator. Epistolaren aldean irekitzen diren arku eskartzanoko bi ateetatik sartzen da tenplura. Oinaldean dorre prismatikoa dago, leihoetarako erdi-puntuko hiru baorekin. Epistolaren aldea eraikin modernoek ezkutatzen dute kanpoaldean: bataio-kapera eta sakristia. Bataio-kaperaren barruan, gurutziltzatu gotiko bat dago, XIV. mendekoa, purutasun-oihal angelutsuarekin, eta XVII. mendeko erretaulatxo erromanista bat, XVIII. mendean konpondua. Erretaulak jatorrizko polikromiari eusten dio.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | SARTZE.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Sartze
* Zaraitzu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110917550

 |

* Wd Datuak: Q110917550
**Done Jakue eliza** Erronkariko ibaxako Garde udalerrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko-pizkunde estiloan.

Historia
--------

Bere dorre sendoaren arabera, Erdi Aroko eraikina litzateke, nahiz eta bere gaur egungo egitura XVI. mendekoa izan. XVII. mendean jazotako sute baten ondorioz berreraikitze lanak mende horretako zatirik handienean luzatu ziren, eraikuntza lan horien ondorioz teilatu edo estalpea eta bere nerbio zuzendun gurutzedura ganga konplexuak eraiki ziren. XVI. mendean sakristia gehitu zitzaion.

Eraikina
--------

Nabe bakar eta zabal bat du, hiru ataletakoa, gurutzadura eta alboetako kaperekin. Latindar gurutze itxurako oinplanoa du, eta bozt aldeko hormaburu poligonala. Sakristia izkinadun ganga batez estalia dago eta ebanjelarioaren aldetik hormaburura atxikia. Egurrezko korua karnapel arku batean eta pilastretan ezarririk dago eta nabearen gain altxatzen da. Teilatu guztia nerbiodun gangez estalia dago. Hormaburuari dagokiona bi ataletan egitaratua dago, bata izar itxurako ganga batean eta bestea tertzeletetan, azken arkitektura elementu hau gurutzedurako besoetako kaperetan ere erabiltzen da.

Kanpoaldean, neurri txikiko harlanduzko hormekin dexenteko garaiera duen bolumen horizontal handi gisa egituratzen da. Dorrea nabearen oinetan eta epistolaren alboan gehitua dago, eta nahiz eta Erdi Aroko jatorria izan, XVI. mendean eraldaketa sakona jasan zuela dirudi, nabe berrira batu eta hari egokitu zedin. Dorrea eta gurutzadurako kaperaren artean erdi-puntuko arkuzko sarbideko atea eta XVI. mendeko ezaugarriak dituen moldura pare batez apaindua dagoen bere erroska daude. Egurrezko ateak antzinako burdin-lana ederrak ditu. Bi eraikinen gain konjuratorioa eta eraikinera daraman itxura bitxiko galeria daude.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | GARDE.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Garde
* Erronkaribar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479736

 |

* Wd Datuak: Q25479736
**Done Kipiren eliza** Erronkariko ibaxako Izaba udalerrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

XIV. mendean dokumentatutako izena da. Nabe bakarreko eliza da, garaiera handikoa, eta burualde pentagonala du, XVI. mende hasierakoa. Nerbio zuzenak dituzten izar-gangez estalita dago. Eliza honek 1427an erre zen Erdi Aroko beste eliza bat ordezkatu zuen, eta haren aztarna batzuk geratzen dira. Dorre indartsua tenpluaren oinaldean dago. Elizako piezarik nabarmenena erretaula nagusia da, egile ezezagunaren lana, nahiz eta jakin badakigun bere polikromia 1583-1587 bitartean egin zuela gaztelar margolari Simon Perez de Cisnerosek. Elizaren burualdera egokitzeko trazatua oktogonala da eta horma-hobia duen banku bat, bost kaletan banatutako bi gorputz altu eta atikoa ditu, guztia hauts-babes batez inguratua. Erretaulan balaustrea eta 1586 urteko gerlari, arrano, haur eta kartelen dekorazio errenazentista oparoa erabiltzen dira. Pasioko talde txikiek hartzen dute bankua, santu batzuk eta San Zipriano titularra lehenengo gorputzean daude; bigarren multzoan, berriz, Kristoren Haurtzaroko pasarteak irudikatzen dituzte. Eskulturaren estiloa garai hartan nagusi zen espresibismoaren barruan kokatzen da, eragin italiar eta frandriatarrekin batera. XVI. mendeko burdin sare gotiko batek ixten du presbiterioa.

Aipatzekoak dira, halaber, Done Frantses Xabierrekoa erretaula barrokoak, titularraren oihal tenebrista bat buru dela, eta Done Iosepe, errokoko estilokoa. Elizan, XVI. mendeko Gurutziltzatu baten irudia eta mende bereko bi pulpitu plateresko daude. XVII. mendeko harlanduzko lan barroko bat ere kontserbatzen da, nekazaritza-lanak, dantzak eta herri-ohiturak irudikatzen dituena, hala nola hiru behien tributua. Zilargintzako pieza garrantzitsuak dira Gaspar de Leonek 1553an egindako parrokia-gurutzea eta XVI. mendeko kaliza.

Irudiak
-------

* KanpandorreaKanpandorrea
* AteaAtea
* 
* 
* UrrutiraUrrutira

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | IZABA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Izaba
* Erronkaribar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479721

 |

* Wd Datuak: Q25479721
**Armeria zubia**, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen altzairuzko oinzubi bat da.

Kokalekua
---------

Oria ibaia zeharkatzen du, Andre Mariaren elizaren atzealdean dago, Tolosako Alde Zaharra eta ibaiaren eskuinaldeko sahiesbidea elkartuz.

Historia
--------

1997an Injelan S.L. enpresako I. Laskurain eta M. Gisasola ingeniariek proiektatu zuten eta 41.477.922 pezetako aurrekontua izan zuen.

Antzina, leku honetan bertan **Zubiberria** zeritzon zubi bat bazen, Andre Maria elizaren atzealdetik hurbil. 1672an Errege Armategia eraiki baina lehenxeagotik eraiki zen, Arrameleko San Joango zelaietatik arma-fabrikara sarbide zuzena izateko helburuz.

1750ean harriz zaharberritua izan zen, gainera arku berria eta karelak gehitu zitzaizkion. Gerora zubiaren nahiz bere desagerpenaren erreferentzien berririk ez dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Armeriako zubia. Tolosako zubiak. Mikel G. Telleria Tapia **(Gaztelaniaz)**

Ikus gainera
------------

* Tolosako zubiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56515105

 |

* Wd Datuak: Q56515105
**Arte Ederren Fakultatea** Bizkaikoko Leioa udalerrian dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Arte Ederretako fakultate bat da.

**Fakultateak** Arte Ederrei dagozkion ikasketak eskaintzen ditu: *Arteko Gradua*, *Sorkuntza eta Diseinuko Gradua* eta *Kultura Ondareen Kontserbazio eta Zaharberritzeari buruzko Gradua.* 2020an 1.325 ikasle, 145 irakasle eta ikertzaile biltzen zituen.

Historia
--------

EHUko Arte Ederren Fakultatearen 50. urteurrena da 2020an izan zen. Garai hartan Arte Ederren eskola Bilbon kokatuta zegoen, Zazpikaleetan egun dagoen Euskal Museoaren egoitzan bertan. Lehenengo ikasturtean orotara 48 ikasle izan ziren.

Horren ondoren, beste hainbat lekutan egon zen kokatuta Arte Ederren Eskola: Ibáñez de Bilbao kalean Suhiltzaileen Eraikinean, Sarrikoko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean edota Leioako Medikuntza Fakultatean, besteak beste. 1987an Leioako EHUren Leioa-Erandioko gunean, egun arteko eraikina zabaldu zen, martxan jarraitzen duena.

Bertan ikasle izandakoak hainbat funtzio profesional betetzera ailegatu dira, hala nola, artistak, komisarioak, diseinatzaileak, konserbatzaileak, zaharbarritzaileak, ilustratzaileak, hezitzaileak edota irakasleak daude horien artean.

Fakultatearen nazioarteko presentzia handia da, batez ere Erasmus, eta Sicue programetan. 2010eko hamarkadan Arte Ederren Fakultatearen presentzia gizartean hazi egin da,

Graduak
-------

* Arteko Gradua
* Sorkuntza eta Diseinuko Gradua
* Kultura Ondareen Zaintza eta Zaharberritzeari buruzko Gradua

Kokalekua
---------

Leioa-Erandioko campusean dago fakultatea, Sarriena auzoan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    «EHUko Arte Ederren Fakultatearen 50. urteurrena da gaur» *El Correo* 2020-11-23 (Noiz kontsultatua: 2022-09-26).

Ikus gainera
------------

* Leioa-Erandioko campusa
* Ismael Manterola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bizkaia** |

* Arte Ederren Fakultatearen webgunea  **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188890
* Commonscat Multimedia: Faculty of Fine Arts (University of the Basque Country)

---

 |

* Wd Datuak: Q31188890
* Commonscat Multimedia: Faculty of Fine Arts (University of the Basque Country)
Eguzki-irteera Bristolgo ubidean.
**Eguzki-irteera** ekialdean, zeruertzaren gainean eguzkiaren goiko adarra agertzen den unea da. Ezin dugu eguzki-irteera eta egunsentia nahasi, azkena eguna argitzen hasten den unea delako, krepuskulua bukatzen duena hain zuzen ere. Atmosferaren errefrakzioaren ondorioz, eguzkia horizontearen azpian denean ikus daiteke eta, beraz, bai eguzki-irteera eta bai sarrera ilusio optikoak besterik ez dira.

Eguzkiaren irteera latitude eta urteko egunaren arabera aldatzen da eta egun jakin batzuetan ekinokzio eta solstizioak sortzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Egunsenti.* .
2. ↑  Starry Night Times - 2007ko urtarrila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193294
* Commonscat Multimedia: Sunrises

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300343634

 |

* Wd Datuak: Q193294
* Commonscat Multimedia: Sunrises


| * i
* e
* a
Egunaren zatiak |
| --- |
| Egunsentia Taritarin (Venezuela) | Egunsentia – Krepuskulua – Eguzki-irteera  •  Goiza  •  Eguerdia  •  Arratsaldea  •  Eguzki-sarrera – Krepuskulua – Ilunabarra  •  Gaua  •  Gauerdia | Ilunabarra Knysnan (Hego Afrika) |
Willem van Haecht margolariaren *Cornelisen Galeria*, 1628
**Arte galeria** edo **arte museoa** arte erakusteko prestatuta izan den espazioa da. Gehien batean ikus-arteak dira nagusi espazio horietan, batez ere margolaritza eta eskultura. Zentzu horretan museoekin antz handia dute. Kontzeptu berean arte-lanak saltzeko eta erosteko edo promozionatzeko komertzio-lekuak sartzen dira ere bai. Galeria horietan erakusketa aldatzen doa; horien gestioak galerismo izena du. Museo askotan ere arte galeriak antolatzen dira aldirako erakusketak aldatuz baina zentzu ekonomiko hori gabe.

Erakusketak bakarkoak ala kolektiboak izan daitezke.

Etimologikoki, "galeria" hitza italieratik dator. Lehendabizikoenetariko bat Florentziako *Galleria degli Uffizi* izan zen. Galeria horretan Médici familiaren margolan bilduma kokatu zen 1560an. Antzeko jatorria du *Galleria Borghese*k, Erroman. Londresen, aldiz, *National Gallery* (1824) eta *Tate Gallery* (1897) sortu ziren. New Yorken *National Gallery of Art* 1937an ireki zen.

* Casol Gallery, New York.Casol Gallery, New York.
* Tartuko Unibertsitatearen arte galeria.Tartuko Unibertsitatearen arte galeria.
* National Gallery of Art.
* Richard Prince, American Prayer Pariseko Liburutegi Nazionalaren erakusketa.*Richard Prince, American Prayer* Pariseko Liburutegi Nazionalaren erakusketa.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Arte erakusketa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207694
* Commonscat Multimedia: Art museums

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX527808
* BNF: 11935366f (data)
* GND: 4166041-9
* LCCN: sh85008026
* NDL: 00560798
* NKC: ph123050
* NARA: 10638260
* AAT: 300264847
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 6033
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207694
* Commonscat Multimedia: Art museums
Eguzki-sarrera Porto Covon.

**Eguzki-sarrera** ekialdean, zeruertzaren behean eguzkiaren beheko adarra desagertzen den unea da. Ezin dugu eguzki-sarrera eta ilunabarra nahasi, azkena eguzkia sartu eta berehalako argi-ahultzea delako. Eguzki-sarrera eta ilunabarren arteko denbora krepuskulua du izena. Atmosferaren errefrakzioaren ondorioz, eguzkia horizontearen azpian denean ikus daiteke eta, beraz, bai eguzki-irteera eta bai sarrera ilusio optikoak besterik ez dira.

Eguzkiaren sarrera latitude eta urteko egunaren arabera aldatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Ilunabar.* .
2. ↑  Starry Night Times - 2007ko urtarrila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q166564
* Commonscat Multimedia: Sunsets

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7508745-5
* AAT: 300343635

 |

* Wd Datuak: Q166564
* Commonscat Multimedia: Sunsets


| * i
* e
* a
Egunaren zatiak |
| --- |
| Egunsentia Taritarin (Venezuela) | Egunsentia – Krepuskulua – Eguzki-irteera  •  Goiza  •  Eguerdia  •  Arratsaldea  •  Eguzki-sarrera – Krepuskulua – Ilunabarra  •  Gaua  •  Gauerdia | Ilunabarra Knysnan (Hego Afrika) |
**Iosefo Masikau Baleiwairiki**, Iosefo **Masikau** edo **Iosefo Masi** izenez ere ezaguna (Fiji, 1998ko maiatzaren 9a), Fijiko errugbi ligako futbolari profesionala da, North Queensland Cowboys taldean jokatzen duena.

Zazpiko errugbiko jokalari bezala hasita, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen Fijirentzat.

Ibilbidea
---------

### Zazpiko errugbia

2020ko Fiji Bitter Marist 7s txapelketan emanaldi ikusgarrien ostean, Selekziorako hautatu zuten, non partidetako batean hattrick bat ere lortuko zuen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan debutatu zuen Fiji ordezkatuz. Fijiko selekzioan, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan gizonezkoen zazpiko errugbi txapelketan lehiatzeko hautatu zuten.

### Errugbi Liga

2021eko irailaren 20an, Masikauk North Queensland Cowboys-ekin sinatu zuen National Rugby League-n, garapen eta ordezko kontratu batekin. Cowboys-en NRL taldearekin entrenatuko du, eta harrobiko talde batean jokatuko du Queensland Kopa, 2022an.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berrikoaren (zilarrekoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Napolioni Bolaca, Vilimoni Botitu, Meli Derenalagi, Sireli Maqala, Iosefo Masi, Waisea Nacuqu, Kalione Nasoko, Semi Radradra, Aminiasi Tuimaba, Asaeli Tuivuaka, Jerry Tuwai, Josua Vakurunabili eta Jiuta Wainiqolo-k.

Emaitzak
--------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Zazpiko-errugbiagizonezkoa. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Rugby Sevens Iosefo Masi - Tokyo 2020 Olympics.* .
2. ↑    *Looking Forward To Tokyo: Masikau.* .
3. ↑   «Tokyo 2020 Olympic Games: Men’s sevens squads» *World Rugby* 6 July 2021.
4. ↑   «Wainiqolo, Masi make Olympics team» *Fiji Broadcasting Corporation*.
5. ↑   «Fijian Rugby Sevens duo to join Cowboys for 2022 season» *NQ Cowboys* 20 September 2021.
6. ↑  «Iosefo Masikau Baleiwairiki» *olympedia.org* 2022-02-03an. begiratua**(Ingelesez)**
7. ↑  «Iosefo Masikau Baleiwairiki» Olympics.com 2022-02-03an begiratua **(Gaztelaniaz)**
8. ↑  "Zazpiko-errugbia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107660091

 |

* Wd Datuak: Q107660091
Ihurre, Gipuzkoako Goierri eskualdeko Olaberri udalerriko Aristrain lantegiaren industria edo langile kolonia.
**Industria kolonia** edo **langile kolonia**, hiri edo herrigunetik aldenduta lantegi bati loturik dagoen instalazio edo bizileku eraikin multzoa da. Hauetan langileak bizi arren, jabetza partzialki edo osoki enpresarena da.

Beren helburua lantegi horretako langileen bizilekua izateaz gain lantegitik hurbil mantentzean datza. Normalki, langileek egunerokotasunean dauzkaten beharrak asebetetzeko instalakuntzak dauzka, adibidez, ekonomatoa, parkeak, kulturguneak, aisiguneak, tabernak eta abar.

Euskal Herrian XIX. mendearen amaieratik industriagune nagusietan eraiki izan dira, bereziki Bizkaia eta Gipuzkoan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q627236
* Commonscat Multimedia: Company towns

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4142867-5
* LCCN: sh85029289
* NDL: 01173725
* AAT: 300155931
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 027817

 |

* Wd Datuak: Q627236
* Commonscat Multimedia: Company towns
**Industria produktuen marketina** ezaugarri bereziak ditu kontsumo marketinarekin alderatzen bada. Industria produktuak erosten dituztenak profesionalak izanik, erosteko erabakia hartzerakoan irizpide objektiboagoak erabiltzen dituzte. Beraz, marketina produktuaren prestazio teknikoak azpimarratzera bideratuko da prezioaren ordez. Zentzu honetan, asko estimatzen da erosleen aldetik produktuen espezifikazio teknikoak; abiadura, kontsumoa, potentzia fisikoa, materialaren erresistentzia eta abar. Erosketa ondorengo zerbitzuek ere berebiziko garrantzia dute.

Marketin mota honetan produktuaren kalitatea da gehien estimatzen dena, eta beraz, produktuaren informazio zehatza eskuratu nahi da. Helburu hau lortzeko, marketin arduradunek erabiltzen dituzten marketin ekintzarik ohikoenak hauek dira:

* Produktuen katalogo teknikoaren argitalpena.
* Produktuaren nobedadeen berri emateko liburuxka, dipitko edo triptiko komertzialen mailing-a.
* Sektoreko azoketara joatea.
* Argitalpen profesionaletan publizitatea sartzea: iragarkiak, propaganda-tartekoak, publierreportraiak eta abar.
* Jardunaldietara gonbidatzea:
	+ 'Open House' edo ate irekien jardunaldiak.
	+ Jardunaldi teknikoak. Adituek ematen dituzten hitzaldiak, produktuen sektorearekin zerikusia dute.
	+ Enpresak parte hartuko duen sektoreko azoketarako sarrerak bidaltzea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1671762
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12076083v (data)
* GND: 4072915-1
* LCCN: sh85065897
* SUDOC: 029054737

 |

* Wd Datuak: Q1671762
***Dim sum*** (點心 txinera tradizionalez, 点心 sinplifikatuz, eta diǎnxīn pinyin-ez) Txinako zenbait eskualdetako janaria da, besteak beste Kanton eta Shangai aldean jan ohi dena. Tez laguntzen den ore betea da. Betegaian haragia, barazkia, itsaskia eta fruta konbinatzen dira. Goizean edo arratsaldeko lehen orduetan jan ohi da. Estalitako saskitxo modukotan zerbitzatzen dira maiz, egosiak direnean, beroa eta lurruna mantentzeko (lurrun dumplingak).

Dim sum zerbitzatzen Hong Kongeko jatetxe batean.**Dimsum** gosari tipikoa Hong Kong-en. Ezkerretik eskuinera eta goitik behera: izkira-dumplingak (ha gau), jasmin-tea, oilasko- eta landare-congeea (bi katilu koilararekin), saltsa beroan murgildua (gorria), lurrun-dumplingak, arroz-fideoen biribilkiak soja-saltsarekin ('chong fun', platerean), lurrun-arraztuak txerri-betegarriekin (hiru, 'char siu bau').

Izena
-----

**Dim sum** kantonerazko terminoa da, eta honela itzul daiteke: "koroa ase arte ordenatu", "koroa ukitu", "kristalezko koroa" edo "mokadua". Izan daiteke, halaber, *yat dim sum yi* termino-tik eratortzea, "sinbolo txikia" esan nahi baitu. Dim sum hitza Kantoniako barietateari buruzkoa bada ere, hamaiketakorako plater txiki askoren ideia Txinako beste leku batzuetan ere erabiltzen da. Badira termino baliokideak txineraren beste dialekto batzuetan, mandarineraz *dian xin* esaten dute, eta janaurreko gisa erabiltzen diren jaki txikiei dagozkie. Australian *dim sim* hitza erabiltzen da aperitibo-mota jakin baterako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Phillips, Carolyn.  (2016-08-30). *The Dim Sum Field Guide: A Taxonomy of Dumplings, Buns, Meats, Sweets, and Other Specialties of the Chinese Teahouse.*  Clarkson Potter/Ten Speed ISBN 978-1-60774-957-8. (Noiz kontsultatua: 2023-02-01).
2. ↑   So, Yan-kit.  (1994). *Classic food of China.*  ISBN 0-333-56907-5. PMC 32049410. (Noiz kontsultatua: 2023-02-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q339836
* Commonscat Multimedia: Dim sum

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 16568852g (data)
* GND: 4661907-0
* LCCN: sh85038028
* SUDOC: 158200381

 |

* Wd Datuak: Q339836
* Commonscat Multimedia: Dim sum
**Dimeroa** oligomero bat da bi monomeroz osatutakoa lotura sendoen edo ahulen, kobalenteen edo molekulen artekoen bidez lotutakoa. *Homodimero* terminoa erabiltzen da bi molekulak berdin-berdinak direnean (adibidez, A – A) eta *heterodimero* ez direnean (adibidez, A – B). Dimerizazioaren kontrako erreakzioari disoziazio deritzo sarritan. Kontrako karga duten bi ioik dimeroa osatzen dutenean, *Bjerrum bikote* deritze.

Dimero ez-kobalenteak
---------------------

Azido karboxilikoek dimeroak eratzen dituzte azidoaren hidrogenoak eta karboniloaren oxigenoak eratutako hidrogeno-loturaren bidez ingurune anhidroetan. Adibidez, azido azetikoak dimero bat eratzen du fase gaseosoan, non monomero-unitateak hidrogeno-loturen bidez elkartuta mantentzen diren. Kondizio berezietan, hidroxilo taldea duten molekula gehienek dimeroak eratzen dituzte, adibidez: uraren dimeroa.

Boranoa (BH3) diborano dimero (B2H6) moduan agertzen da boro-gunearen Lewisen azidotasun handia dela eta.

Diziklopentadienoa

Dimero kobalenteak
------------------

Lotura kobalentez eratutako dimero baten adibidea diaminokarbenoa da, tetraaminoetilenora dimeritzatzen baita:

2 C(NR2)2 → (R2N)2C=C(NR2)2

Karbenoak oso erreaktiboak dira eta erraz eratzen dituzte loturak.

Diziklopentadienoa bi ziklopentadieno-molekulen dimero asimetrikoa da, Diels-Alder erreakzioaren bidez eratutakoa. Berotzean, "pitzatu" egiten da monomeroak berreratuz:

1,2-dioxetanoa
C10H12 → 2 C5H6

Elementu ez-metaliko asko dimero gisa elkartzen dira: hidrogenoa, nitrogenoa, oxigenoa edo halogenoak. Gas nobleek van der Waals loturen bidez lotutako dimeroak sor ditzakete, adibidez, dihelioa edo diargona. Metal batzuek dimero-proportzio bat osa dezakete gas fasean. Ezagutzen diren dimero metalikoen artean hauek daude daude: Li2, Na2, K2, Rb2 eta Cs2.

Molekula organiko txiki askok, adibidez formaldehidoak, erraz eratzen dituzte dimeroak. Formaldehidoarena (CH2O) dioxetanoa da (C2H4O2).

Polimeroen kasua
----------------

Polimeroen testuinguruan, *dimero* ere 2. polimerizazio-mailari dagokio, edozein direlarik ere estekiometria edo kondentsazio-erreakzioak.

Hori disakaridoei aplika dakieke. Adibidez, zelobiosa glukosaren dimero bat da, nahiz eta eraketa-erreakzioak ura sortzen duen:

2C6H12O6 → C12H22O11 + H2O

Hemen, dimeroak estekiometria desberdina du monomero-parearen aldean.

Aminoazidoek dimeroak ere sor ditzakete, dipeptido deritzenak. Glizilglizina da horren adibide bat. Lotura peptidiko baten bidez lotutako bi glizina-molekula ditu. Beste adibide batzuk aspartamoa eta karnosina dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q531306
* Commonscat Multimedia: Dimers

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q531306
* Commonscat Multimedia: Dimers