**Estrellita Castro** izen artistikoa, eta benetako izena **Estrella** **Castro Navarrete** (Sevilla, 1906ko ekainaren 26a – Madril, 1983ko uztailaren 10a), abeslari eta aktorea izan zen.

Koplaren generoan sartzen den arren, beste estilo batzuk ere abestu zituen, hala nola pasodoblea eta tangoa.

Biografia eta karrera
---------------------

Aita José Castro Bascuas (1875ean jaioa) Galiziako arrandegi batekoa eta ama Malagako Sebastiana Navarrete Funes (1953an hil zen) ziren. Hamaika neba-arreba zituen.

Hamaika urtetik aurrera Realito maisuaren akademiara joan zen, eta ordaindu ahal izateko, etxeko lanak egiten zizkion. Hamabi urterekin Alfontso XIII.a eta Victoria Eugenia erregeen aurrean lan egin zuen lehen aldiz. 

Estrellita Castro, 1944
Estrellitaren hastapenetan Ignacio Sánchez Mejías toreatzaile mitikoa erabakigarria izan zen: behartsuentzako ongintzazko jaialdi batean Sevillako neskatoaren ezaugarriak ezagutu zituen, eta urrezko txanpon bat oparitu zion. Estrellitak Sevillako Sierpes kaleko Tronio izeneko aretoan egin zuen debuta, eta ondoren, Espainiako, Europako, Latinoamerikako eta Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) antzoki nagusietan lan egin zuen. 

### Eragina

Andaluziako kanta edo Canción andaluza izenaz ezagutzen denaren benetako sortzailea izan zen, eta haren abestiek ospe handia lortu zuten 1930eko eta 1940ko hamarkadetan. Sevillako kafe-kantariekin hazitako Estrellita Castrok, frantses itxura zuten kupleei flamenko airea eman zien, andaluziarrago eta espainiarrago bihurtuz. Musika-alorrean Ramón Perellóren *"Mi jaca"* lanarekin arrakastarik handiena izan zuen, baita Cartagenan Álvarez Alonso maisuak *"Suspiros de España"* konposatutako pasodoble ederrarekin ere. 

*"María de la O"*, *"La morena de mi copla"*, *"Mari Cruz"*, *"Los tientos del reloj"* edo *"María Magdalena"* izan ziren Castroren beste arrakasta batzuk. Gehienak folklorikoak izan arren, estilo asko kantatu zituen eta bere garaiko ahalmen handiena zuen abeslaria izan zen. Zambrak, bolero kubatarrak, mazurkak eta tangoak ere kantatu zituen. Carlos Gardel ospetsuak genero horretan sartu zuen. Hala ere, pasodobleko interprete gisa nabarmendu zen, eta "Pasodoblearen erregina" deitu zioten. Nabarmentzekoa da, halaber, flamenko-kantari gisa zuen kalitate handia, denetarik abesten baitzuen: serranak, kolonbiarrak, guajirak, fandangoak, soleareak, tangilloak, sevillanak edo saetak. Hain zuzen ere, flamenkoa kantatzen zuenean lortzen zuen Estrellita Castroren ahotsak gaindiezinak ziren testura eta erregistroak. 1962ko otsailean, Sevillako aktore eta abeslariak Laneko Merezimenduaren Urrezko Domina jaso zuen (1961eko urriaren 3ko Agindua).

### Zinema-izarra

Espainian izandako arrakastaren ondorioz, garai hartako enpresaburuek Estrellitaren aldeko apustua egin zuten, eta Europako hiri nagusietan eta Latinoamerikako herrialde batzuetan arrakasta izan zuen, idolo hutsa baitzen. Abeslari gisa izandako arrakastak zinemaren ateak ireki zizkion, eta 1930eko hamarkadako aktore preziatu eta ezagunenetako bat izatera iritsi zen, Imperio Argentinarekin batera. 

1933an film labur batean parte hartu zuen arren, haren benetako zinema-debuta 1935ean gertatu zen, *Rosario la Cortijera* filmatzen ari zen urtean. Berrogei film filmatu zituen, ia denak gai folklorikokoak, besteak beste, *Suspiros de España*, *El barbero de Sevilla* eta *Mariquilla Terremoto*, denak Alemanian filmatuak. Film hauetan Estrellitak Berlingo Orkestra Sinfonikoarekin kantatu zuen.

### Azken urteak

Bere karrera artistiko zabalaren amaieran, hau da, azken urteetan izan zuen fakultate gabezia nabarmenak Estrellita Castroren mitoa ahuldu egin zuen. Hala ere, herriak eta bere kideek asko maite eta errespetatzen zuten artista izan zen, Espainiako abestian eragin handia izan zuelako. Bere bizitzako azken urteak Demetrio Corbi lagun sentimentalarekin igaro zituen. Hura hil zenean, bakardade sakon batean murgildu zen, eta eramangarriagoa izan zen, Marifé de Triana eta Carmen Sevilla adiskideen laguntzari esker. 1978an, Lauren Postigok aurkeztutako TVEko *Cantares* musika-programa arrakastatsuan lan egin zuen. Bere azken emanaldietako batean, bere ibilbide musikaleko abesti arrakastatsuenak ekarri zituen gogora: *"Suspiros de España"*, *"Mi jaca"* edo *"La morena de mi copla".*

Estrellita Castro Sevillako graziaren benetako "iratxoaren" enbaxadorea izan zen. Gainera, Sevilla izan zen bere film gehienen eszenatokia, edo berak kantaren munduan arrakasta izateko bere hiritik alde egiten zuen Sevillako neskatxa biziaren pertsonaia antzeztu zuen. Horregatik, 1978an Sevillako Alameda de Hérculeseko kale bati bere izena jarri zioten. Sevillako Plazuela de los Carrosen Azuleju bat ere izan du, urte batzuetan bertan bizi izan baitzen.

Estrellita Castro Madrilen hil zen 1983ko uztailaren 10ean. Madrilgo La Almudenako hilerrian lurperatu zuten, eta berak halaxe eskatuta, aurpegiaren gainean karakolilloarekin (ile kizkurra), bere ikur bereizgarriarekin, Espainiako mantelina bere jantzi gogokoena zen bezalaxe. Haren heriotzak Andaluziako koplaren puntaletariko baten lehen galera handia ekarri zuen.

Estrellita Castro kantariaren hilobia Madrilgo La Almudena hilerrian

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 1962ko otsailean, Sevillako aktore eta abeslariak Laneko Merezimenduaren Urrezko Domina jaso zuen (1961eko urriaren 3ko Agindua).
* Kale bati bere izena jarri zioten.
* Sevillako Plazuela de los Carrosen Azuleju bat ere izan du, urte batzuetan bertan bizi izan baitzen.

Filmografia
-----------

* *Andaluziako patioa* (1933)
* *Rosario la Cortijera* (1935)
* *Sevillako bizargina* (1938)
* Mariquilla Terremoto (1939)
* *Espainiako suspiroak* (1939)
* *Gaueko seme-alabak* (1939)
* *Ijitoa* (1940)
* *Zurrunbiloa* (1941)
* *Tangerko misterioak* (1942)
* *La patria chica* (1943)
* *La maja del capote* (1944)
* *Ijitoa izan behar zuen* (1953)
* *Izar bat lapurtu dute* (1963)
* *La niña del patio* (1967)
* *La casa de los Martínez* (1971)
* *Flora Etxea* (1973)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Estrellita Castro. La verdad, el mito, la leyenda.» *www.facebook.com*.
2. ↑    *La Voz de Galicia.* .
3. ↑  Hemeroteca ABC
4. ↑  HemerotecaABC
5. 1 2  Boletín Oficial del Estado
6. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Estrellita Castro - FlamencoExport» *www.flamencoexport.com* (Noiz kontsultatua: 2022-02-25).
7. ↑  Hemeroteca ABC
8. 1 2   Juan Alcor.  (2016-05-02). *Azulejos. Placa Conmemorativa. Estrellita Castro (Madrid).*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-25).
9. ↑   Sánchez Liranzo, Olga.  (1997). «Estudio de "productos" líticos tallados de la calle Dolores Quintanilla (Carmona, Sevilla)» *SPAL. Revista de Prehistoria y Arqueología de la Universidad de Sevilla* (6): 35–51.  doi:10.12795/spal.1997.i6.03. ISSN 1133-4525. (Noiz kontsultatua: 2022-02-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Estrellita Castro*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q127643
* Commonscat Multimedia: Estrellita Castro

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12514786
* ISNI: 0000000059472273
* BNE: XX855291
* BNF: 14162595h (data)
* GND: 1061761428
* LCCN: no2012087934
* BIBSYS: 90724004
* ICCU: DDSV308643
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q127643
* Commonscat Multimedia: Estrellita Castro