recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Siw "Siwan" Gunnel Margareta Malmkvist** (Landskrona, Suedia, 1936ko abenduak 31) suediar abeslari ezagun bat da, ospetsua Eskandinavia eta Alemanian. Suediako Melodifestivalen jaialdian askotan parte hartu zuen, horietako azkena 2004an Towa Carson eta Ann-Lousie Hansonekin *C'est la vie* abestia abestuz, 10. postuan amaitu zuena. Suedia ordezkatu zuen 1960ko Eurovision Kantu Jaialdian *Alla andra får varann* abestiarekin, eta antzinako Mendebaldeko Alemania 1969ko Eurovision Kantu Jaialdian *Primaballerina* kantuarekin. Siw Malmkvistek arrakastaren batzuk izan zituen 1964an *Liebeskummer lohnt sich nicht*ekin (Maitasuna faltan botatzeak ez du pena merezi).

Siw Malmkvist suediar entretenimenduaren negozioan bertsatilitate handiko interpretea da, pop/schlagerreko bere karreraz gain, antzezlanetan, musikaletan eta filmeetan parte hartu baitu. Pippi Långstrumpen papera egin zuen Astrid Lindgrenen Pippi Långstrump haurrentzako musikal ospetsuan 1980an, adibidez, Some Like It Hoten (ikus Sugar bertsio musikalean agertu zen, eta Luisaren papera egin zuen Maurie Yestonen Nine europar eta suediar ekoizpeneko musikalean 1983an. 2002an Ama bezala agertu zen Hans Andersonen *Lilly Ronny* lanean Maximteatern. Thorsten Flinckekin Nick Cave eta Kylie Minoguen Where the Wild Roses Growren suediar bertsio bat ospetsu egin zuen 2004an.

Bakarrean, 600 abesti baino gehiago grabatu ditu (eta bederatzi hizkuntza ezberdinetan egin ditu grabaketak), suediar abeslaririk produktiboenetako bat delarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Brita Borg *Augustin* kantuarekin** | **Suedia Eurovision Kantu Jaialdian**1960 | Ondorengoa**Lill-Babs *April, april* kantuarekin** |

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Wencke Myhre *Ein Hoch der Liebe* kantuarekin** | **Alemania Eurovision Kantu Jaialdian**1969 | Ondorengoa**Katja Ebstein *Wunder gibt es immer wieder* kantuarekin** |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Discogs

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Siw Malmkvist*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Alemanez)**Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q285469
* Commonscat Multimedia: Siw Malmkvist

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 201149196454274791345
* ISNI: 0000 0000 7879 2803
* BNE: XX5034370
* GND: 134453581
* LCCN: no2006078171

 |

* Wd Datuak: Q285469
* Commonscat Multimedia: Siw Malmkvist
**Pinzio muinoa** (latinez: *Mons Pincius*) Kirinal muinotik iparraldera dagoen Erromako muino bat da, Marteren Zelaira ikuspegia duena. Erromako antzinako hiriaren jatorrizko mugetatik kanpo zegoen arren, eta Erromako zazpi muinoetako bat ez zen arren, Aureliano enperadorearen erregealdian, 270 eta 273 urteen artean eraiki zen harresiaren barnean bai zegoen.

Antzinako Erromako zenbait familia garrantzitsuk izan zituzten euren etxaldeak eta lorategiak (*horti* bezala ezagunak) Pinzion, Erromatar Errepublikaren azken garaietan, hauen artean, Horti Lucullani (Lukulok sortuak), Horti Sallustiani (Gaio Salustio historialariak sortuak), Horti Pompeiani eta Horti Aciliorum zeudelarik. Antzinatean, muinoa, Collis Hortulorum (lorategien muinoa) bezala ezagutzen zen. Bere egungo izena, han IV. mendean bizi izan zen familia bategatik hartzen du, Pinciiak.

Oraindik badaude muinoa hartzen duten zenbait villa eta lorategi, hauen artean, Villa Borgheseko lorategiak daudelarik. Piazza Napoleonek, muinoaren tontorrean, Piazza del Popolorako ikuspegia du, nora, atzean, mendebaldean dauden eskailerek daramaten. Erromaren ostertzaren ikuspegia ere badute hegoaldean eta mendebaldean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q550215
* Commonscat Multimedia: Pincio (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238098783
* GND: 4337875-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q550215
* Commonscat Multimedia: Pincio (Rome)
**Per Erik Lindegaard Gredsted-Larsen** (Zornotza, Bizkaia, 1920ko azaroaren 29a - Getxo, 1999ko apirilaren 26a), *Pio* izenez ezagunagoa, Zornotzako daniarra zen, Danimarkako kontsula Bilbon eta jazz musikaren aditu bikaina.

Bizitza
-------

Ingeniaritza termodinamikako ikasketak egin zituen 1940 en 1945. urteen artean. Gaztea zela hasi zen Danimarkako merkataritza ordezkaritzan lanean Espainarekiko bi aldeko merkataritzarako. 1960an Danimarkako Konsul izendatu zuten Bilbon. Hamar urte beranduago, Frederiko IX erregeak Dannegrogerako baimena eman zion zaldun kategorian, eta mailaz igo zen 1976an, Margarita II.ren eskutik, lehen klaserako graduan.

1958an Bilboko lehen Jazz Kluba sortu zuen. Bertan antolatu zituzten hiriko ekitaldi guztiak 60. hamarkadaren erdira arte. 1981ean Bilboko Erakunderekin hitzartutako akordio bati esker, berriro ekin zioten klubaren proiektuari. Hamabi urte geroago, oraindik ere funtzioamenduan dago.

1983an MIKELDIa jaso zuen Bilboko Zine Dokumental eta Laburmetraian egindako lanagatik. Horri lotuta egon zen hasieratik Nazioarteko Epaimahaiaren idazkari gisa. 1985ean Getxoko "Zilarrezko Errota" saria eman zioten Bizkaiko udaleko Jazz jaialdian egindako ekarpenarengatik.

Irratiko gizona
---------------

Beste maila batean bere irrati-jarduera aztertu behar dugu: 1950. urteko apirilean daniar musikari buruzko irratsaio bat aurkezteko gonbita egin zioten Bilbo irrataian eta ordu ezkero, bere bizitzako azken egunera, beti izan du harremana uhinekin. ("Musika daniarra", "Musika alemaniarra", "Musika ingelesa", "Etxe Amerikarreko ordua", "Hemen Bilbo", "Iparraldeko antena"...)

Horien guztien artean "Bateria eta kontrabaxua" izan zen gehien iraun zuen irratsioa, 48 urte alegia. Irratsaio horrekin entzuleen estimua eta jazz-komunitatearen errespetua lortu zituen.

Jazzeko aditua
--------------

Genero horretako musika hedatzeko egin zuen lanari esker aukera eman zien hainbat belaunaldi "erritmo barbaro" haiek entzuteko, eta era berean jazzak inspiratzen duen filosofiaz eta hori mugiarazten duten mekanismoez gozatzen ikasteko aukera eman zien. Horrela agerian utzi zuen Benny Carter, Count Basie edo Duke Ellington artista handiek pertsonalki genero horrekin transmititu zioten maitasuna.

Pio 1999ko apirilaren 26an hil zen. Jazzerako izan zuen pasioa da utzitako ondare nagusia. Ezagutu zutenek eta musika hori entzuten dutenek Jazza bizirik dagoela sentitzen dute eta musika horrekin batera baita gure Lagun Pio ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9060007

 |

* Wd Datuak: Q9060007
**Simón Achidi Achu** (Bamenda, 1934ko azaroaren 5a - Ameriketako Estatu Batuak, 2021eko maiatzaren 4a) kamerundar politikaria izan zen. Kamerungo lehen ministroa izan zen 1992tik 1996ra.

Britainiar Kamerunen jaio zen. Yaoundéko Unibertsitatean ikasi zuen eta Ikasleen Elkartea sortu zuen. Marseillako Unibertsitatean amaitu zituen ikasketak.

1965etik 1966ra epaile lanetan aritu zen. 1972an Ahmadou Ahidjo presidenteak Justizia ministro izendatu zuen. 1975ean politika utzi eta nekazaria izan zen.

Kamerungo Herriaren Mugimendu Demokratikoko kide izan zen. 1992an Paul Biya presidenteak lehen ministro izendatu zuen martxoko hauteskundeen ondoren, eta lehen agintari anglofonoa bihurtu zen. 1996ko irailera arte jarraitu zuen karguan. Paul Biyaren 2004ko hauteskunde-kanpainako Koordinazio Batzordeko kidea izan zen eta, ondoren, zure alderdiko diziplina-batzordeko burua. 2013an senatari aukeratu zuten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q324886
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306324822
* ISNI: 0000 0004 2650 3087
* GND: 1047354268
* SUDOC: 176940650

 |

* Wd Datuak: Q324886
Loft bat Chicagon.
**Loft**, **ganbara** edo **galeria** eraikuntza baten espazio zabala, zatiketa gutxikoa, leiho eta argitasun handiarekin da. Berez, etxebizitza ez izateko sortutako eraikuntza modu horretan erabiltzean datza. Loft kontzeptua New York hirian sortu zen, 1950. hamarkadan, batez ere hiriko hiru auzoetan:Tribeca, SoHo eta Mendebaldeko auzoan. Alde horietan, aurretik, lantegi eta biltegi asko egon zen eta, hauek bertan behera gelditu zirenean, etxebizitzak moduan moldatu zituzten.

Hasiera
-------

Lantegi hustuak aukera ezin hobea zen artistentzat haien tailerrak egokitzeko. Halaber, etxebizitzen eta apartamenduen prezioak oso altuak ziren eta utzitako espazio haiek diru gutxiko pertsoneei aukera berri bat eskaintzen zien. Hasiera batan horrelako espazioen okupazioa era klandestinoaz egin zen baina, denborarekin, berrituak eta erabilera askotarako moldatuak izan ziren: jatetxeak, dendak, margolaritza tailerrak, argazkilaritza tailerrak, arte-galeriak... Denborarekin ere luxuzko etxebizitzak bihurtu ziren. Gaur egun benetako fenomeno soziologikoa da bai Estatu Batuetan baita ere mendebaldeko Europan. Modu batez, abangoardismoaren eta goi mailako bizimoduaren sinonimoa dira.

Estetika industriala gordetzen da.

Ezaugarriak
-----------

Hauek dira batzuk:

* Estilo minimalista, eraikuntzaren materialak erabiliz.
* Etxebizitza irekia eta hormarik gabekoa.
* Konforta baztertu gabe denak itxura praktikoa eta funtzionala izan behar du.
* Sapai altuak edo itxura hori eskaintzen dutenak.
* Ateak ez dira erabiltzen. Beharrezkoak direnean korredera estilokoak dira. Espazio desberdinak markatzeko dekorazioa eta koloreak erabiltzen dira.
* Kanpoko argia. Hau zabaltzeko leihoak eta ispiluak.
* Material argitsuak.
* Kutsu industriala batez ere materialen erabileraren ondorioz.
* Hormigoizko edo altzairuzko zutabeak.

Joera berriak
-------------

Askotan benetako lofts inguru pobreetan edo marginatuetan egoten dira, hau da, potentzialki arriskutsuak. Horregatik, egun loft itxurako etxebizitzak egiten dira beste motatako auzoetan, hau da, gezurrezko lofts. Mundu mailan ere, bestetik, auzo osoen antolaketa eta populazioa aldatu egin da, soziologikoki maila altuko biztanleak jasotzeko.

Madrilgo loft estetikako urbanizazio berria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Loft baten ezaugarriak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q620861
* Commonscat Multimedia: Lofts

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85078071
* NKC: ph698670
* AAT: 300255116
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q620861
* Commonscat Multimedia: Lofts
**Sinai mendia** (arabieraz: طور سيناء‎, *Ṭūr Sīnāʼ* edo جبل موسى, *Jabal Mūsá*; Egiptoko arabieraz: *Gabal Mūsa*, euskaraz: «Moises mendia»; hebreeraz: הר סיני‎, *Har Sinai*), Egiptoko ipar-ekialdera, Sinai penintsulako hegoaldean dagoen mendi bat da. Mendiak 2.285 metroko altuera dauka. Santa Katalina mendia, Egiptoko altuena dena, gertu du.

Bibliako Itun Zaharrak dioenez, mendi horretan eman zizkion Jaungoikoak Hamar Aginduak Moisesi. Santa Helenaren garaitik hona *Jebel Musa* izenez ere ezagutu izan da mendia (*Moises mendia* esan gura du).

Edozein modutan ere, ez dago adostasunik Jabal Musa eta Sinai mendia bat diren, eta gaur "Sinai mendia" esaten zaiona ote den Biblian aipatutakoa.

Ikus, gainera
-------------

* Santa Katalinaren monasterioa (Sinai)
* Arkeologia biblikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q377485
* Commonscat Multimedia: Mount Sinai

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315149342
* BNF: 11962297b (data)
* LCCN: sh87001590
* NKC: ge479254
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q377485
* Commonscat Multimedia: Mount Sinai
**Sengkurong** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barruti honen mendebaldean kokatua dagoena.

Mugak
-----

Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoarekin muga egiten du, Gadong A mukim edo azpibarrutiarekin, ekialdean, Kilanas mukim edo azpibarrutiarekin hegoekialdean, Pengkalan Batu mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean, eta, azkenik, Tutong barrutiko Keriam mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean.

Herrixkak
---------

* Kampong Sengkurong A
* Kampong Sengkurong B
* Kampong Tagap
* Kampong Selayun
* Kampong Sungai Tampoi
* Kampong Mulaut
* Kampong Tanjong Nangka
* Kampong Kulapis
* Kampong Katimahar
* Kampong Lugu
* Kampong Jerudong
* Kampong Bukit Bunga
* Kampong Pasai?

Beste toki batzuk
-----------------

* Pantai Jerudong
* Pulau Pungit

Oharra
------

Mukim edo azpibarruti hontako kostaldetik urruti, hainbat lursail daude itsasoan. Hauetako batzuk, Empire Hotel & Country Club eta Pantai Jerudongetik gertu daude. Hauek, gizakiak eginiko aldaketak dira, eta, hauen barnean bi lur mihi luze daude, itsasoraino zabaltzen direnak, ia-ia, laku bat eratuz, ezkerrean nahiz eskuinean, ura duelarik. "Laku" honen barnean, gizakiak eraturiko uharte bat dago. Ia-ia Sengkurong mukim edo azpibarruti hontako kostalde guztia, aldatua izan da, eta hainbat lursail gehitu zaizkio, forma eta hedadura ezberdinekoak eta hainbat pinu arbola landatuta dago bertan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2490410
* Commonscat Multimedia: Sengkurong

---

 |

* Wd Datuak: Q2490410
* Commonscat Multimedia: Sengkurong
**Ligrea** lehoi ar eta tigre emearen arteko gurutzatzetik sortutako animalia da, bi espezieen arteko hibridoa. Itxura tigre marradun baten eta lehoi erraldoi baten artekoa du. Lehoiak bezala, ligre arrak ilaje sarria garatzen du. Haren izen zientifikoa *Panthera leo × tigris* da.

Ligrea normalean 4 metrora arte hazten da eta 500 kilogramo arteko pisua izan dezake, bere aita (lehoia) eta ama (tigrea) baino tamaina handiagokoa da. Horren azalpena da hazkunde genearen inhibitzailea nola transmititzen den: amaren partetik lehoietan eta aitarenetik tigreetan. Beraz, **ligreak** ez du mota horretako inongo genik heredatzen eta haren bizitza osoan zehar etengabe hazten da. Haren hankak eta buztana, berriz, txikiak dira gorputz osoarekiko; horiek bai, halako batean hazteari uzten diote. Horregatik, posiblea da ligre ar zaharrenak elbarri geratzea beren gorputzaren pisuari eutsi ezin diotelako. Bestelako kasua *tigoi*arena da: tigre arraren eta lehoi emearen emaitza da hori, animalia txikiago eta lirainagoa, hanka eta buztan luzeagoekin, ez du ligreak bezain itxura beldurgarria. Horregatik ligrea baino askoz urriagoa da, azken honek zirkoen mesederako ustiatu da, eta neurri txikiago batean, zoologikoetan publikoa erakartzeko erreklamo gisa erabili da.

Giza influentzia da bereziki ligreen existentziaren erantzule. Normalean tigreek eta lehoiek ez dute beraien lurraldeak elkarbanatzen, ondorioz aurkitzeko aukera gutxi edukiko lukete gurutze arraro hori sortzeko. Gaur egun lehoiak eta tigreak **Gir basoan**, Indian bakarrik bizi dira batera. Antzina Persian, Txinan eta seguru aski Beringian koexistitzen ziren. Bestaldetik, bi espezien ohiturak oso desberdinak dira, (egunekoa eta agerikoa lehoiaren kasuan, eta gauekoagoa eta oihandarra tigrean) bien arteko naturazko gurutzamendua are zailagoa bihurtuz.

Ikuskatutako ligre ar guztiak antzuak dira. Hala ere, emeak kasu batzuetan emankorrak izan daitezke, eta beste tigre batzuekin ugaltzea lortu dute *ti-ligre* izeneko ondorengoak sortuz, edota lehoi batekin, *le-ligre*a sortuz.

Ikus, gainera
-------------

* Tigroi
* Pantera generoko hibridoak

Kanpoko loturak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Ligre*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Munduko katukirik handiena
* Ligers Make a "Dynamite" Leap Into the Limelight

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182573
* Commonscat Multimedia: Panthera leo × Panthera tigris

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182573
* Commonscat Multimedia: Panthera leo × Panthera tigris
**Prekariatua** soziologian eta ekonomian sortu den klase sozial berri bat da, non pertsonek, lan prekarietatea pairatzearen ondorioz, ez baitute bizi baldintza duinen segurtasunik, ez oreka psikologikorik, ezta egoera sozial, ekonomiko edo denborazkoaren segurtasunik. Zehazki, prekarioen klase berri honek lan segurtasunaren falta pairatzen du: klase horretan sartzen dira aldizkako lanak eta lan urriak, txarto ordainduak edo ez ordainduak; horrela sortzen da egoera pertsonalaren prekarizazioa.

Klase sozial honen sorrera azken hamarkadetan neoliberalismoaren eta kapitalismo ondare eta errentariaren garapenari eta sendotzeari egotzi zaio. Europan XXI. mendearen hasieran langileen prekarizazioa arazo larria bilakatu zen, batez ere gazteen artean.

Gaur egun, Espainian, prekarietateak familia askori eragiten die. Gazteen belaunaldi berriak ere egoera honetan aurkitzen dira; langabezia tasa altua da, ez dute lan duinik aurkitzen eta lan egoera penagarrietan bizirautera behartuta ikusten dute beren burua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2118871
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5307787
* BNF: 11951206r (data)

 |

* Wd Datuak: Q2118871
***Silent Running*** (euskaraz: «Norabide Isila») 1972ko Douglas Trumbull estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Deric Washburn, Michael Cimino eta Steven Bochco gidoilariek idatzitako zientzia-fikziozko film bat da. Bruce Dern, Cliff Potts, Ron Rifkin eta Jesse Vint aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda Peter Schickele musikagileak konposatu zuen, eta "Silent Running" eta "Rejoice in the Sun" abestiak Joan Baez kantautoreak abestu zituen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

XXI. mendea, Lurrean jada landaretza desagertu da, eta oraindik bizirik dirauten landare apurrak Saturno planetaren orbitan dauden hiru espazio-ntzietan daude.

Freeman Lowell (Bruce Dern) botanikaria Valley Forge deritzon landarearen zainketa eta mantenuaz arduratzen da, eta oraindik noizbait azken landare horiekin Lurra birlandatzeko itxaropena du. Baina egun batez eta ustekabean landareak suntsitu eta Lurrerako itzultzeko agindua jasoko du.

Egoera etsigarri honen aurrean, Freemanek Valley Forge landarea bahitu eta bera dagoen espazio-ontziko gainontzeko kideak hilko ditu, Huey eta Dewey roboten laguntzaz Saturnoko eraztunetatik haratagoko espazio-bidai bati ekinez. Robotak landarea zain dezaten erreprogramatuko ditu eta biziraun ahal izateko dituen azken natur ondareak defendatzeko asmoz espazio abentura bati ekingo dio.

Aktoreak
--------

* Bruce Dern: Freeman Lowell
* Cliff Potts: John Keenan
* Ron Rifkin: Marty Barker
* Jesse Vint: Andy Wolf
* Mark Persons: 1 Drona (Dewey)
* Cheryl Sparks eta Steven Brown: 2 Drona (Huey)
* Larry Whisenhunt: 3 Drona (Louie)

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q770904
* Commonscat Multimedia: Silent Running

---

 |

* Wd Datuak: Q770904
* Commonscat Multimedia: Silent Running
Jokoan zehar kartak balioaren arabera jokatzen dira. Irudia "cinquillo" jokoari dagokio, seikoekin baino bostekoekin hasten dena.
**Seiko urrea** 40 kartako espainiar karta-sorta batekin jokatu ohi den karta jokoa da. Jokoaren helburua eskuan kartarik gabe geratzea da, mahai gaineko kartaren baten ondoan jokatuz. Jokalari kopurua hiru eta zortzi artekoa izan daiteke, nahiz eta gehienetan lau edo bost pertsona aritzen diren.

Arauak
------

Jokoa hasi aitzin karta guztiak banatzen dira jokalarien artean, guztiek kopuru bera izan arte. Esan bezala, helburua karta guztiak jokatzea da, aurkariak baino lehen.

Seiko urrea duen jokalaria hasten da, karta hori mahai gainean ezarriz. Karta ondoko jokalariari pasako zaio, eta honek karta bat jokatuko du, ahal baldin badu. Karta jokatzeko honako baldintza bete behar da: jadanik mahai gainean den karta baten makil berekoa izan behar du, eta honen balioa baino bat gehiago edo gutxiago izan behar du. Honela, karta guztiak eskilara moduan jokatuko dira.

Jokoa seiko urrearekin hasten denez, makil hori izango da irekitzen lehena, baina beste makilak ere ireki daitezke, jokalari batek bere txandan makil horretako seikoa jokatzen baldin badu.

Jokalari batek bere txandan jokatzeko aukera baldin badu, behartua da karta bat jokatzera. Kartarik jokatu ezin baldin badu, paso eginen du eta txanda galduko du.

Karta guztiak mahai gainean ezartzen dituen lehen jokalariak irabazten du jokoa.

### Aldaerak

Cinquillo jokoan seikoetatik hasi beharrean bostekoak dira makilak hasteko erabiltzen diren karta. Aldaera batzuetan, makila irekitzeko aukera duen jokalaria behartua da hori egitera.

40 kartako sorta erabili beharrean, beste karta sortekin joka daiteke, jakina. Karta sorta zabalagoa denean, seikotik hasi beharrean balio handiagoko karta bat hartu ohi da hasiera karta moduan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6123995

 |

* Wd Datuak: Q6123995
Hervor ezkutudun anderearen heriotza hunoen aurkako guduan zehar. Peter Nicolai Arbo margolariaren lana.
**Skjaldmö** (islandieraz *skjaldmær*, suedieraz *sköldmö*, euskaraz *Ezkutudun Anderea* esan nahi du) eskandinaviar mitologiaren arabera gerlari baten antzera borrokatzea aukeratu zuen andere edo neska gazte birjin bat zen. Hervarar saga eta Gesta Danorum kontakizunetan maiz aipatuak dira.

Nordisk familjebok suediar entziklopediaren arabera skjaldmö andereak beste germaniar herrien kontakizunetan ere agertzen omen zen: godoak, nahiz zinbrioak eta markomanoen istorioetan. Skjaldmö emakumezko gerlari birjinak Walkirien sorreraren oinarri izan zire. Jada XX. mendean, John Ronald Reuel Tolkien idazleak *Eraztunen Jauna* kontakizuneko Éowyn anderea sortzeko oinarri gisa ere Skjaldmö emakumezko gerlari birjinak, honi *Rohango Ezkutudun Anderea* ezizena ipini ziolarik (Tolkienek erabilitako ingeleszko *Shieldmaiden* ezizena, antzinako eskandinavierazko *Skjaldmö* izenaren parekidea da)..

Eskandinaviar sagetan *ezkutudun Andere* hauen aipamenak ugari dira, esate baterako *Volsunga sagako* Brynhildr izeneko Walkiria, *Hervarar sagako* Hervor anderea, *Hrólfs saga Gautrekssonar* kontakizuneko Thornbjörg suediar printzesa, edota *Gesta Danorum* kontakizuneko Hed, Visna eta Veborg pertsonaiak.

Saxo Grammaticus kontakizunaren arabera, Brávellirgo guduan daniarren alde 300 ezkutudun anderek borrokati omen zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Harrison, D. & Svensson, K. (2007). Vikingaliv. Fälth & Hässler, Värnamo. ISBN 978-91-27-35725-9. 71. orr.
2. ↑  *Sköldmö* pertsonaia *Nordisk familjebok* (1917) liburuan..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1473687
* Commonscat Multimedia: Shieldmaidens

---

 |

* Wd Datuak: Q1473687
* Commonscat Multimedia: Shieldmaidens


| * i
* e
* a
Eskandinaviar mitologia |
| --- |
| Jainko-jainkosak,heroiak eta izakiak | Baldr  •  Berserker  •  Bragi  •  Forseti  •  Dellingr  •  Freyr  •  Heimdallr  •  Hermóðr  •  Höðr  •  Hœnir  •  Loki  •  Meili  •  Lóðurr  •  Mímir  •  Njörðr  •  Odin  •  Óðr  •  Thor  •  Týr  •  Ullr  •  Váli  •  Víðarr  •  Vili eta Vé  •  Bil  •  Eir  •  Freyja  •  Frigg  •  Fulla  •  Gerðr  •  Gefjon  •  Gná  •  Hlín  •  Ilmr  •  Iðunn  •  Irpa  •  Jörð  •  Lofn  •  Nanna  •  Njörun  •  Rán  •  Rindr  •  Sága  •  Sif  •  Sigyn  • Sjöfn  •  Skaði  •  Snotra  •  Sól  •  Syn  •  Þorgerðr Hölgabrúðr  •  Þrúðr  •  Vár  •  Vör  •  Ask eta Enbla  •  Dís  •  Walkiriak) •  Nanoak  •  Einherjar  •  Álfar  •  Svartálfar  •  Fenrir  •  Hela  •  Jörmungandr  •  Jötunn  •  Sigurd  •  Trollak  •  Völundr  •  Deabruak  •  Mjölnir | 1877an Suediako Skåne udalerrian aurkitutako Mjolnir mailuaren irudia. |
| Lekuak | Asgard  •  Bifröst  •  Fólkvangr  •  Ginnungagap  •  Helheim  •  Midgard  •  Múspellsheimr  •  Niflheim  •  Valhalla  •  Vígríðr  •  Mímisbrunnr  •  Hvergelmir  •  Uppsalako tenplua  •  Urðarbrunnr  •  Yggdrasil |
| Gertakizunak | Æsir–Vanir gerra  •  Fimbulvetr  •  Ragnarök |
**Liwa** (arabieraz: لواء‎‎‎, *Liwā*), arabierazko hitza da, euskaraz entseina esan nahi duena. Hitzak hainbat esanahi ditu arabieraz:

* Pankarta edo estandarte bat zentzu guztietan (bandera, publizitate-pankarta, hauteskunde-pankarta, etab.)
* Barruti bat
* Bere estandartea duen unitate militar mota bat, gaur egun brigadaren baliokide gisa erabiltzen dena
* Ofizial bat, *liwa* unitate batzuen buru; kasu horretan, teniente jeneralaren azpitik egongo litzateke.

Otomandar Inperioan, *liwa* hitza, bere baliokide turkiar sanjakatuarekin erabat trukagarria zen. Inperioaren erorketaren ondoren, terminoa, bere menpe egon ziren herrialde arabiarretan erabiltzen jarraitu zen, pixkanaka, *qadaa* eta *mintaqa* bezalako beste batzuengatik ordezkatua izan zen arren, eta, gaur egun, erabilerarik gabe dago. Sirian noizbehinka baino ez da erabiltzen Hatay probintziari erreferentzia eginez, 1939an Siriako Frantziar AginteakTurkiari utzitakoa, *Liwa 'Iskenderun* bezala ezagutzen zena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20988689

 |

* Wd Datuak: Q20988689
**Lotegi espaziontzia** eskifaidun espaziontzi hipotetiko bat da, izena bere espazio bidai osoan eskifaia hibernazio edo animazio etenean edukitzeagatik datorkio, modu honetan eskifaiak jasanezinak izango ziren denbora eta distantzia oso luzetako izarrateko bidai aurre egin dakioke. Gaurko egunez gizakien denbora luzerako animazio etenik ahalbideratzen duen teknologiarik ez dagokionez, zientzia-fikzioaren sailera mugatua dagoen gaia da.

Literatura eta zinema
---------------------

Zientzia-fikziozko literatura eta filmetan maiz jorratu den gaia da, adibidez, Arthur C. Clarke idazlearen *2001: A Space Odyssey* eleberria eta Stanley Kubrick zuzendariaren izenburu berdineko *2001: A Space Odyssey* filmean agertzen den Discovery One espaziontzia, nahiz Ridley Scott zuzendariaren *Alien* filmean agertzen den Nostromo espaziontzia ere lotegi espaziontziak dira. *Planet of the Apes* eta *Barbarella* filmeetan ere lotegi espaziontzian agertzen dira.

Ikus gainera
------------

* Belaunaldi espaziontzia
* Izarrarteko bidaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q684995

 |

* Wd Datuak: Q684995
Salburuko urmaelak, Gasteizen.
**Limnologia** ekosistema akuatiko kontinentalen ikerketaz arduratzen den zientzia da. Sarritan ekologiaren edo ingurumen zientzien azpidomeinutzat hartzen da. Ur kontinentalen ezaugarri biologiko, kimiko, fisiko eta geologikoak aztertzen ditu. Ur gezako zein gaziko masak ikertzen ditu, mugitzen direnak zein geldi daudenak, eta naturalak zein gizakiak egindakoak. Hortaz, lakuak, putzuak, urmaelak, baltsak, ibaiak, errekak eta hezeguneak ditu lan esparru gisa.

Geologian paleolimnologia ere aztertzen da, hau da, historikoki laku batek izan duen garapen geologikoa. Paisaia limnologiak, berriz, ekosistema akuatiko horiek paisaiaren ikuspegitik dituen ezaugarriak ikertzen ditu.

Ekologia akuatikoari eta hidrobiologiari estuki lotuta dago, baina horiek organismo akuatikoak aztertzen dituzte batez ere.

Limnologia zenbaitetan ur gezen zientzatzat hartzen bada ere, ur masa gazi kontinentalen ikerketa ere barne hartzen du.

Ikus, gainera
-------------

* Laku

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q165838
* Commonscat Multimedia: Limnology

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11945791z (data)
* GND: 4035769-7
* LCCN: sh85077053
* NDL: 00569471
* NKC: ph115151
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D055994

 |

* Wd Datuak: Q165838
* Commonscat Multimedia: Limnology
**Posey konderria** (ingelesez: *Posey County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Vernon da. 2010eko zentsuaren arabera 25.910 biztanle zituen, Posey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Posey konderriak 1.086,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,26 ura dira. Beste 1.060,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 25.910 pertsonetatik 25.294 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 248 dira. 230 beltzak edo afroamerikarrak. 42 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 253 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512937
* Commonscat Multimedia: Posey County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128996800
* LCCN: n79134132
* NARA: 10038961
* **Lekuak**
* OSM: 1804398
* TGN: 2000552

 |

* Wd Datuak: Q512937
* Commonscat Multimedia: Posey County, Indiana
**Pilare Alba Loiarte** (Iruñea, 1913ko azaroaren 14a - Goizueta, 2015, urtarrilaren 29a) maistra aritu zen Elizondoko eskoletan, Gerra zibilaren hasieran Bizkaira joan arte.

Bizitza
-------

Iruñan jaio zen, 1913ko azaroan, baina Goizuetan hezi eta hazi zen. Irakasle ikasketak Donostian egin zituen eta EABkoekin harremanetan sartu zen Goizuetan bertan eta geroxeago Elizondon, maistra bezala lan egiteko.
Gerra zibila hasi zenean, Bizkaira jo zuenez eta Mundakan aritu zen irakasle bezala 1936-1937 ikasturtean.
Umeen erbesteratzeaz arduratu zen tarte hartan, eta azkenean, berak ere erbestera jo behar izan zuen, Donibane Garazira; maistra bezala aritu zen han ere 1939ko udazkenera arte.

Hegoaldera itzuli zenean ez zuen jazarpenik jaso, familia abertzale ezaguneko partaidea izan arren. 1941ean lekaime sartu zen Berrizko komentuan.

70 urte bete arte irakaskuntzan aritu zen hainbat ikastetxe eta ikastolatan, bere sorterrira itzuli arte, haurtzaroko erabateko euskal giroan murgiltzeko Goizuetan.

Erreferentzia
-------------

1. ↑    *Pilare Alba, lehenengo (gerra aurreko) andereñoa..*  Baztango haizegoa 2015-03-25 (Noiz kontsultatua: 2017-03-03).
2. 1 2   «Pilare Alba Loiarte, garaiko irakaslea: Â«Umeek ez zuten denbora galdu, guk irakatsi egiten genien eta etxean bezala bizi zitezen saiatzen ginenÂ»» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2017-03-03).

Bibliografia
------------

* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 188.or.

Kanpo loturak
-------------

* Pilare Albaren eskela 2015ean.
* Así empezó todo, 3 de marzo de 2017, Noticias de Navarra

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29019682

 |

* Wd Datuak: Q29019682
**Pilar eta Joan Miró Fundazioa**, baita ere **Fundació Miró Mallorca**, Palman irekitako fundazio kulturala da. Erakundea Joan Miró (1893-1983) margolari katalana eta bere emaztea Pilar nahiaren ondorioz sortu zen 1956an. Asmoa hiriari gune kultural eta artistikoa ematea zen. Pinakotekan artistaren 6.000 lan biltzen dira: margolanak, marrazkiak, zirriborroak eta beste motatako dokumentuak.

Eraikina
--------

Konplejua Son Abrines ondoan dago, 1956tik Miróren etxe propioa izan zenaren ondoan. Barruan Son Boter dago, margolariaren lehen tailerra izan zena, etxe tradizionalaren gisa moldatuta. Bigarren tailerra margolariaren laguna zen Josep Lluís Sert arkitektoak egin zuen. Lorategietan eskulturak eta muralak ikus daitezke.

Multzoa bi eraikin ditu: bat lineala non ikastegiaren zerbitzuak biltzen diren, eta beste bat, izarraren formarekin, non erakusketak egiten diren. Argia hormetan irekitako zirrituetatik sartzen da; zirritu horiek forma desberdinak dituzte eta kanpoko argiaren arabera barrukoa aldatzen dute.

1992an, Moneo Eraikina altxatu zen, Rafael Moneoren lana. Bertan zerbitzu administratiboak biltzen dira.

Fundazioaren lan garrantzitsua abangoardiaren inguruko erakusketak antolatzea da.

Iruditegia
----------

* Eskultura eta sarrera nagusia.Eskultura eta sarrera nagusia.
* Lorategietan eskulturak ikus daitezke.Lorategietan eskulturak ikus daitezke.
* 
* Miró estudioa kanpotik ikusita.Miró estudioa kanpotik ikusita.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Joan Miró fundazioa
* Josep Lluís Sert
* Rafael Moneo

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:[\* Fundazioaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q949576
* Commonscat Multimedia: Fundació Pilar i Joan Miró

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144226941
* ISNI: 0000 0001 2175 5662
* BNE: XX124793
* BNF: 12494096t (data)
* GND: 5094018-1
* LCCN: n93085733
* NKC: pna2016907271
* SUDOC: 034311467
* ULAN: 500309946
* Directorio de Museos y Colecciones de España: 218

 |

* Wd Datuak: Q949576
* Commonscat Multimedia: Fundació Pilar i Joan Miró
Posioko armarriaPosioko armarria
**Posioko armarria** (finlandieraz, *Posion vaakuna*) Finlandia iparraldean dagoen Posio udalerriaren ikur nagusia da.

Armarria Gustaf von Numers artista kangasalarrak sortu zuen eta 1958. urteko urtarrilaren 20an Posioko udalbatzak udalerriko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak maiatzaren 2an). Egileak, bertan agertzen diren irudiekin, udalerriaren natura eta kultura adierazi nahi izan zituen. Atzealde beltzaren aurrean, sarrera gorria duten eta 2+1 kokapena duten zilarrezko hiru lavvu daude. Antzinean, eskualde honetako jatorrizko biztanleak diren sami nomadek leku batetik bestera mugitzeko erabiltzen zituzten karpa edo etxebizitzak dira lavvuak eta, hala, armarriko sinbolismoak Posiok antzinako kulturarekin eta, zehazki, samiekin duen harremana irudikatzen du. Azkenik, aipatzekoa da Posioko armarriak ere atzealde iluna duela; izan ere, kolore hitsak (grisa, beltza) Lappiko udalerriko armarrien bereizgarri nagusiak dira, eskualdeko zerua irudikatzen dutenak .

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Suomen kunnallisvaakunat.*  Suomen Kunnallisliitto, 156 or. ISBN 951-773-085-3..

Ikus, gainera
-------------

* Posio
* Lappiko armarriak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15149880

 |

* Wd Datuak: Q15149880


| * i
* e
* a
Lappiko armarriak |
| --- |
| Udalerriak | Enontekiö • Inari • **Kemi** • **Kemijärvi** • Keminmaa • Kittilä • Kolari • Muonio • Pelkosenniemi • Pello • Posio • Ranua • **Rovaniemi** • Salla • Savukoski • Simo • Sodankylä • Tervola • **Tornio** • Utsjoki • Ylitornio | Lappiko armarria |
| Aspaldikoak | Alatornio • Karunki • Kemijärvi (1960-1972) • Petsamo • Rovaniemi (1930-2005) |
| **Lappi** • **Laponia** • **Finlandia** |
**Longoria jauregia** (gaztelaniaz: *Palacio Longoria*) XX. mendeko jauregi modernista bat da. Madril hiriko erdigunean eraikia izan zen Fernando VI kalean. Gaur egun SGAE (Sociedad General de Autores y Editores) elkartearen egoitza da. Longoria Jauregia Espainiako hiriburuko arkitektura modernistaren adibide onena da Gallardo etxearekin batera.

Eraikin hau eraiki zezaten eskatu zuen Francisco Javier González Longoria politikari eta finantzariak 1902an. Enkargua, berriz, José Grases Riera katalanak hartu zuen nahiz eta arkitekto hau ez izan estilo modernistaren jarraitzaile.

Longoria jauregiaren ezaugarri garrantzitsuenetako bat eraikuntzaren aurrealde modernista da, aurretik pasatzen diren guztientzat ikusgarria. Bertan hauteman daitezke forma ondulatuak nahiz landaredia elementu dekoratibo modura, arkitektura modernistaren funtsezko bi ezaugarri.

Longoria jauregiak, ia bere inaugurazio egunetik, berreraikitze eta aldaketa prozesu anitz jasan ditu. Hori dela eta, bere barrualdeak ez du ia zerikusirik diseinu originalarekin.

Izan ere, 1992ko bere azken berreraikitze prozesuan, ia bere barrualde guztia eraitsi zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1164358
* Commonscat Multimedia: Palacio Longoria, Madrid

---

* **Arkitektura**
* COAM: F1.212
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0009569

 |

* Wd Datuak: Q1164358
* Commonscat Multimedia: Palacio Longoria, Madrid
Zodiakoko bosgarren zeinua

*Artikulu hau zodiakoaren zeinuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Leo».*
**Leo**, halaber **Lehoia**, astrologian, zodiakoko bosgarren zeinua da. Bizitzaren indarra sinbolizatzen du, eta zeinuaren irudiak lehoiaren ilajea irudikatzen du. Aries eta Sagitariusekin batera, su elementuari dagokio. Eguzkiak zuzentzen du, eta haren zeinu osagarria eta aurrez aurrekoa dena Aquarius da.

Lehoiaren alegoria
Uztailaren 22a eta abuztuaren 24a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Autore batzuek Leo Nemeako lehoiarekin erlazionatzen dute. Heraklesek hil omen zuen lehoia, eta Zeusek, bere semearen omenez, zerura igo zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q159816
* Commonscat Multimedia: Leo (astrology)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph117707
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q159816
* Commonscat Multimedia: Leo (astrology)


| * i
* e
* a
Mendebaldeko Zodiakoa |
| --- |
| 

| * i
* e
* a
Astrologia • Zodiakoaren zeinuak |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries  
 | 
Taurus  
 | 
Gemini  
 | 
Cancer  
 | 
Leo  
 | 
Virgo  
 | 
Libra  
 | 
Scorpius  
 | 
Sagittarius  
 | 
Capricornus  
 | 
Aquarius  
 | 
Pisces  
 |

 |

 |
| 

| * i
* e
* a

* Astronomia
* Ekliptikaren konstelazioak

 |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries
 | 
Taurus
 | 
Gemini
 | 
Cancer
 | 
Leo
 | 
Virgo
 | 
Libra
 | 
Scorpius
 | 
Ophiuchus
 | 
Sagittarius
 | 
Capricornus
 | 
Aquarius
 | 
Pisces
 |

 |

 |
| *Ikus, gainera*: Koordenatu ekliptiko • Ekinozioen prezesio • Zodiakoko argia |
**Poli(etilen-binil azetato)a** (**EVA**) erabilera handiko kopolimeroa da etilenoa eta binil azetatoa elkarrekin polimerizatuz sintetizatzen dena, polimero termoplastikoen familiakoa. Monomero bataren eta bestearen proportzioa aldakorra da lortu nahi den materialen araberakoa izaten baita. 

EVA elastomero bat da kautxuaren gisako leuntasuna eta malgutasun materialak sortzen direlako

Poloi(etilen-binil azetato)aren egitura
Izen komertzial asko ditu eta sarri *EVA apar* edo *EVA goma* gisa saltzen da.

Ezaugarriak
-----------

Poli(etilen-binil azetato)a polimero termoplastikoa da, hots, beroa aplikatuz moldea daiteke. Xafla moduan merkaturatzen da usuki, ezaugarri hauek dituztenak: itsasteko, mozteko eta pintatzeko erraza, ur-xurgapen txikia, ikuzgarria, ez-toxikoa, bero bidez grabagarria eta oso arina. Halaber, material hau beste erabilera batzuetarako birizikladaiteke. Alabaina, hondakinen tratamenduan errefuxaren ontzian bota behar da.

EVA duten materialek ikur hau izten dute berziklagarriak direla adierazteko

Erabilera
---------

Erabilera ugari ditu poli(etilen-binil azetato)ak, hauek besteak beste: zapatak egiteko (uretako eta bestelako sandaliak), jostailuak, itsasgarri termourgarriak, koltxoneta edo matalazak, etxerako produktuak, jolastokiak, lurzoru bigunak, kirol-materialak eta xagu-azpikoak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Gilbert, Marianne (ed.).  (2016). *Brydson's Plastics Materials.*  Elsevier ISBN 9780323358248..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ecoembes. «La goma eva es recicable: descubre cómo hacerlo ♻️ | Ecoembes» *Ecoembes dudas del reciclaje* (Noiz kontsultatua: 2023-01-01).
3. ↑   goma, EVA. «Hondakinaren fitxa» *www.txinzer.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-01-01).
4. ↑     *EVA gomaren ezaugarriak eta erabilerak | Consumer.*  2022-10-13 (Noiz kontsultatua: 2023-01-01).
5. ↑   **(Ingelesez)** Subic, Aleksandar.  (2019). *Materials in Sports Equipmen.*  Elsevier ISBN 9780081025826..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q144917
* Commonscat Multimedia: Ethylene-vinyl acetate

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300251539
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 24937-78-8
* ChemSpider: 153318
* PubChem: 32742
* UNII: 3H390O24SI
* SMILES: ID
* InChI key: ID
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 24937-78-8

 |

* Wd Datuak: Q144917
* Commonscat Multimedia: Ethylene-vinyl acetate
**Luisa Rodríguez de la Fuente** 1939ko abuztuaren 5ean Madrilen erregimen frankistak fusilatutako emakumeetako bat izan zen, momentu horretan sastrea zen eta 18 urte besterik ez zituen. Errepresaliatutako emakume talde hori Hamahiru Arrosak izenaz ezagutzen da.

Biografia
---------

Luisa Rodriguez Chamartín de la Rosa Madrilgo auzoan jaio zen. 1937an, gerra deklaratu ostean, JSUn sartu zen, baina inoiz ez zuen inolako kargurik eduki gerra bukatu arte. Orduan Julian Muñoz Tarregak berak zuzenduko zuen talde bat sortzea proposatu zion. Atxilotu zutenean soilik bere lehengusua, Isidro Hernandez de la Fuente, konbentzitzea lortu zuen.

Bere afiliazio komunista ezagutzen zuen polizia batek salatu zuen eta 1939ko apirilaren 28an atxilotu zuten. Bera izan zen Hamahiru Arrosetatik espetxeratu zuten lehena, 1939an Las Ventas emakumeen Kartzelan sartuz.

1939ko abuztuaren 5ean fusilatu zuten Madrilgo Ekialdeko Hilerriaren hilarrietan.

Memoria
-------

Urtero, Abuztuaren 5ean emakume talde honi eta Madrilgo Ekialdeko Hilerrian fusilatu zituzten JSUko beste 43 gazteei omenaldia egiten zaie. Era berean, Espainiako hainbat herritan Hamairu Arrosei eskeinitako kaleak daude. Halaber, beraien historiari buruzko obrak idatzi dira: liburuak, dokumentalak eta pelikulak.

2019ko apirilaren 13an Ekialdeko Hilerrian Madrilgo frankismoaren biktimei omenaldia egin zitzaien, Memoria eta Askatasuna kolektiboak 2007tik urtero antolatua. Izan ere, Madrilgo Udalak Fernando Hernandez Holgado historialariari eskatutako ikerketan azaleratzen da Madrilen gerra kontseiluagatik exekutatuko pertsonak 2.936 izan zirela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Madrilgo frankismoaren biktimen zerrenda. Memoria y Libertad-en
2. ↑  NÚÑEZ DÍAZ-BALART, Mirta eta ROJAS FRIEND, Antonio (1997): *Consejo de Guerra. Los fusilamientos en el Madrid de la posguerra (1939-1945)*. Compañía Literaria, Madrid. ISBN 9788482130590. (Dialnet)
3. ↑  Fusilados por el franquismo en el Cementerio del Este de Madrid
4. ↑  Memorial Madrid. Represión franquista y lucha por la libertad
5. ↑  En Zona Feminista - Las Trece Rosas
6. ↑  Estas eran Las Trece Rosas
7. ↑  Madrid homenajea a las Trece Rosas en el 74 aniversario de su ejecución
8. ↑  Listado de personas ejecutadas durante la posguerra (1939-1944) en la ciudad de Madrid(Internet Archiven artxibatua)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q90408118

 |

* Wd Datuak: Q90408118
***Polentone*** Italia hegoaldeko biztanleek iparraldekoak aipatzeko darabilten termino gutxiesgarria da.

Literalki "polenta jalea" esan nahi du, jaki hau oso hedatua izanik iparraldeko Italian, bereziki Lonbardia eta Venetoko mendi eta landa guneetan. Izenak esanahi nahiko gutxiesgarria jaso du, pertsona kaikua, gutxi hezia adieraztera iritsiz.

Honen aurka *terrone* deitura agertzen da, konnotazio sendoki gutxiesgarriak izanik, ustezko aniztasun etniko eta kultural bat nabarmentzea helburu duena.

*Polentone* terminoak, gainera, pertsona nagiak, odolgabeak eta mugimendu baldarrekoak seinalatzeko ere balio du.

Tradizio herrikoiak
-------------------

*Polentone* hitza Retorbido herriko (Paviako probintzian) jai nagusiaren izena ere bada, duela ehun urte baino arinagotik martxoaren bigarren igandean ospatzen dena. Tradizioak Retorbido Bertoldoren jaioterria dela dio, anekdota herrikoi anitzeko protagonista trebe eta amarrutia. Hau ospatzeko, herria urtero doa Bertoldo eta Re Alboinok egungo politikari buruz egiten duten elkarrizketa ironikoa entzutera, eta bertan polenta eta salamia banatzen zaie doan partaide guztiei.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376029

 |

* Wd Datuak: Q376029
**León Carrasco Amilibia** (Donostia, 1879ko ekainaren 6a-*ib*, 1936ko uztailaren 28a) gipuzkoar militarra izan zen. Segoviako Artilleria Akademiatik 1899an atera eta jaioterrira bidali zuten. Bertan egin zuen bere ibilbide profesional osoa. 1934ko Iraultzaren errepresioan parte hartu zuen.

Gerra Zibila piztean Loiolako kuarteleko koronela zen, eta agintari zibilekiko leiala zela adierazi zuen hasiera batean, baina uztailaren 21ean José Vallespín teniente koronelak estatu kolpearen alde egin zuen Loiolan. Kuartela errenditzear zela, miliziano komunistek eraso egin zioten militar eta poliziak giltzapetuta zituzten eraikinari, eta León Carrasco gobernadore militar matxino presoa beren eskuetan hartu zuten. Une horretan, Manuel Irujok salbatu zion bizitza, baina hurrengo egunean berriz atzeman zuten, eta bertan hil (trenbidean utzi zuten haren gorpua).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Preston, Paul.  (2013). *El Holocausto Español. Odio y Exterminio en la Guerra Civil y después.*  Bartzelona: Debolsillo, 429-430 or..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24013641
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 154635

 |

* Wd Datuak: Q24013641
**Luisa-Marie Neubauer** (Hanburgo, 1996ko apirilaren 21a)  Alemaniako klima aldaketaren aurkako ekintzailea da. Alemaniako klima mugimenduaren eskola grebaren antolatzaile nagusietako bat da.  Bere hitzaldian, Parisko Hitzarmenean xedatutakoa betetzen duen eta ekoizpenaren gutxitzea onartzen duen klima politika defendatzen du. Neubauer 90 Aliantza/Berdeak alderdi politikoko eta Gazteria Berdea erakundeko kidea da.

Biografia
---------

Neubauer Hamburgon (Alemania) jaio zen eta Hamburg-Iserbrook auzoan hazi zen, Batxilergoa Hamburg-Blankenese-ko Marion-Dönhoff-Gymnasium-ean burutuz. 2015az geroztik Geografia ikasi zuen Göttingengo Unibertsitatean. 

### Ekintzaile gisa hastapenak

Neubauer ONE gobernuz kanpoko erakundeko gazteen enbaxadorea da 2015etik. Gainera, beste ekimen batzuetako kidea izan da, hala nola, Etorkizuneko Belaunaldien Eskubideetarako Fundazioa, 350.org, Right Livelihood Fundazioa, Fossil Free kanpaina eta The Hunger Project. 

### Gazteak Klimaren alde

2019an hasita, Neubauer Fridays for Future mugimenduko aktibista nagusietako bat bihurtu zen. Komunikabide askok "mugimenduaren ordezkari alemaniarra" dela diote. Neubauerrek ukatu egin du Greta Thunberg bezalako ekintzaileekin egindako konparazioak, eta esan du: "masa mugimendu bat eraikitzen ari gara eta oso urrun goaz gure mobilizazio eta arreta erakartzeko metodoekin. Gretak egiten duena izugarri inspiratzailea da." 

Neubauerrek ez ditu grebak politikan zuzenean eragiteko bitarteko gisa ikusten. Garrantzitsuena greben atzean dagoen lana da: "Egiten ari garena oso jasangarria da. Egiturak sortzen eta gertaerak hezkuntza esperientzia bihurtzen ari gara. Klima babesteko printzipioei buruzko eztabaidak zuzentzen ari gara".

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «"Bewerbung um einen Platz im Europawahlkampfteam der Grünen Jugend"» *Grüne Jugend*.
2. ↑    *Greta Thunberg takes climate fight to Germany’s threatened Hambach Forest.*  ISSN 0029-7712..
3. ↑   «From Greta to Luisa, youths spearhead climate movement» *France 24*.
4. ↑   «Luisa Neubauer: Das Gesicht der Klima-Bewegung» *Zwischen Weser und Rhein*.
5. ↑   «„Warum geht mich das etwas an?"» *Göttinger Tageblatt*.
6. 1 2   «Schülerstreik: Organisatorin Luisa Neubauer im Interview» *Unicum Abi*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61625543
* Commonscat Multimedia: Luisa Neubauer

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9238156012422849700007
* ISNI: 0000 0005 0119 9864
* GND: 1187674524
* LCCN: no2020032841
* NKC: pna20231174082
* SUDOC: 242760309

 |

* Wd Datuak: Q61625543
* Commonscat Multimedia: Luisa Neubauer