recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Francisco de Luxán** (Madril, 1798ko uztailaren 14a - Madril, 1867ko uztailaren 12a) Espainiako armadaburu ilustratuenetariko bat zen. Bere aita, Manuel, 1812ko Cádizko Gorte Konstituziogileetako diputatu izan zen eta bere amak Manuela del Carmen zuen izena.

Francisco, Gerra eta Estatu ministerioen ofiziala zen, 1842-43 artean, eta beranduago, Elisabet II.a erreginaren eta Montpensier infantaren Geografia eta Historiako irakaslea. 1836tik, legislatura askotako diputatua eta 1854 eta 1856an, bi aldiz, Sustapen ministro lana egin zuen.

Artilleriako brigadier kargua lortu ondoren, erreginak erresumako biziarteko senatari izendatu zuen.

Zenbaitetan, kondekoratua izan zen, hala nola, Karlos III.aren ordenaren gurutze handia; Suediako Suediako izar polarrarekin; San Fernando eta San Hermenegildoko lehenengo eta bigarren mailako zalduna eta Espainiako zenbait akademietako kide izan zen, hala nola, Zientzietakoa, Arkeologiakoa, Zientzi Morala eta Politikoa, e. a.

Biurteko aurrerakoian (1854-1856), Esparteroren gobernuan Sustapen ministroa izanik, Burdinbideen Lege Orokorra indarrean sartu zuen. Lege horren arazo handienetariko bat diru falta zen. Horrek behartu zuen atzerriko inbertsioak bilatzera, baina Espainiako ezegonkortasun politikoak laguntzen ez zuenez, abantaila fiskal eta politiko itzelak eman ziren inbertitutako dirua errekuperatzeko. Azken finean, trenbideetan Estatuaren aurrekontuen 9/10a erabili zenez, industriaren kalterako izan zen.

Idazlan nagusiak
----------------

Argitaratutako lanak: *Viaje facultativo por el continente y por Inglaterra, Tratado de mineralogia para la enseñanza del colegio de artilleria de Segovia, Memoria ó estudios geológicos acerca de los terrenos de varias provincias de España*. Azken lan honekin, Luxánek zuzentzen zuen batzordeak Espainiako mapa geologikoa osatu nahi zuen

Honetaz gain, garai hartako egunkarietan hainbat artikulu zientifiko eta literario idatzi zituen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18338406
* Commonscat Multimedia: Francisco de Luxán

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 294725890
* ISNI: 0000 0003 9961 9008
* BNE: XX1526385
* LCCN: no2017119530
* SUDOC: 24338615X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 90200
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q18338406
* Commonscat Multimedia: Francisco de Luxán
**Gion Matsuri** (japonieraz: 祇園祭?)
 Kyotoko jaialdi xintoista handiena da eta Japoniako hiru handienen artean dago. Urtero uztailean ospatzen da eta hilabete osoa irauten du.

Jaialdia
--------

Ekintza nagusia uztailaren 17an egiten den *Yamaboko Junkō* (山鉾巡行) desfilea da eta Gion barrutian izaten da, hortik izena, eta hau da jaialdi guztiko ekintzarik ikusgarrien jaialdiaren izena. Janari txosnak jartzen dituzte *yakitori* (oilaskoa barbakoan) eta *taiyaki*, *takoyaki* eta *okonomiyaki* gozoki tradizional japoniarrak izaten dituzte. Neskek *yukata* tradizionalak janzten dituzte.

Historia
--------

869an izurri handia izan zen Kyoton. Gozu Tennō (牛頭天王) jainkoaren zigorra zela sinetsita, Seiwa enperadoreak Yasaka santutegian errezuak antolatu zituen. Japonia zaharreko 66 alabarda ezarri ziren santutegian, probintzia bakoitzeko bana, eta *mikoshi*-ak (aldean eramateko aldareak) atera ziren.

Ordutik aurrera, katastrofe bat izaten zen bakoitzean ekintza hauek errepikatzen ziren eta 970tik aurrera urtero egitea erabaki zen. 1533an Ashikaga shogunerriak agerraldi erlijiosoak debekatu zituen baina jendeak protesta egin eta purifikazio erritualak mantendu zituen eta gaur egungo jaialdiaren itxura hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

* 2007ko argazkiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q979873
* Commonscat Multimedia: Gion Matsuri

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00935703
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q979873
* Commonscat Multimedia: Gion Matsuri
**Giorgio A. Tsoukalos** (grezieraz: **Γεώργιος Α. Τσούκαλος**, Luzerna, Suitza,1978ko martxoaren 14a) jatorri greziarra duen idazle eta ufologo ezaguna da. Oso ezaguna egin da bere antzinako astronauten ideiei esker, batez ere telebistako saioetan. Bere ideiak oso polemikoak dira.

Biografia
---------

Giorgio 1985tik 1994ra Suitzako Montanako Institutuaren ikaslea izan zen. Ondoren, Ithaca (New York)eko Ithaca College non Komunikazioa eta kirol informazioa gradua egin zuen. Poliglota da, gutxienez bost hizkuntza hitz egiten baitu. Ufologia arloan ezagutzera eman aurretik fisiokulturismoaren sustatzaile izan zen. 1994tik 2004 arte Fisiokulturismoren Nazioarteko Federazioan aritu zen eta 1999tik 2005era Pro Bodybuilding Productions enpresaren jabea izan da.

Ufologia munduan sartu zenean, Tsoukalos "Legendary Times" aldizkariaren argitaratzailea izan da. Aldizkariaren helburu nagusia aintzinako astronauten teoria zabaltzea izan zen. Erich von Dänikenek sortutako Antzinako Astronautak Ikertzeko Zentruaren zuzendaria izan da hamalau urtez.

Ideiak
------

Tsoukalos Erich von Däniken idazlearen jarraitzaile sutsua da. Haren ustez, estralurtarrak beti egon dira gizakiaren garapena zaintzen eta bideratzen. Agian, estralurtarrek egindako esperimentu baten ondorioa izan daiteke gaur egungo gizakia. Ideia hauek demostratzeko antzinako testuak eta erorkinak aztertu ditu estralurtarren testigantzen bila.

Tsoukalos Comic Con-en.

Filmografia
-----------

Tsoukalosen presentzia ohikoa egin da lehen historiako estrelurtarren presentziaren inguruko telebista-saioetan, esaterako *Ancient Aliens*. Ufologo hau Estatu Batuetako kanal askotan agertu da, besteak beste, Travel Channel, History Channel, National Geographic Channel, Coast to Coast AM... Antzinako astronauten bila mundu osoa arakatu du, inguru misteriotsuen eta gauza harrigarrien bila.

Tsoukalos Interneten
--------------------

Tsoukalos irudia meme batzuei esker, Interneten ezaguna egin da. Normalean antzinako astronauten inguruko txantxetan protagonista bezala agertu da. Bere orrazkerak asko lagundu dio protagonismo hori lortzeko garaian.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Elkarrizketa Youtuben.
* **(Gaztelaniaz)**: Tsoukalosen ideien kritika.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Giorgio A. Tsoukalos*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q321838
* Commonscat Multimedia: Giorgio A. Tsoukalos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 85800074
* NKC: xx0076337
* ICCU: RMSV445636

 |

* Wd Datuak: Q321838
* Commonscat Multimedia: Giorgio A. Tsoukalos
Gepidiarren Erresumaren kokapena, 539-551.
**Gepidiarrak** (latinez: *Gepidae, Gipedae*) germaniar herri bat izan zen, Vistula ibaiaren ahoan agertu eta Transilvanian finkatu zirena.

Hasieran hunoen menpean egon ziren eta Atilarekin batera borrokatu zuten Katalauniako Zelaietako Guduan. Ondoren, ostrogodo eta heruloekin bat egin zuten Atilaren semeak borrokatzeko. Nedaoko guduan garaipena lortu ondoren erresuma independentea sortu zuten eta Dazian kokatu ziren. Lombardiarrek, avaroen laguntzaz, sarraskitu zituzten (~567).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 9 or..
2. ↑   István Bóna.  (2001). *From Dacia to Erdöelve: Transylvania in the period of the Great Migrations (271-896).*  in: *History of Transylvania*. **II**.
3. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Gepidiar.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q201706
* Commonscat Multimedia: Gepids

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph860904
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q201706
* Commonscat Multimedia: Gepids
**Giorgio Caproni** (Livorno, 1912ko urtarrilaren 7a - Erroma, 1990eko urtarrilaren 22a) italiar poeta izan zen.

Biolin- eta musika-ikasketak hasi bazituen ere, oso gaztetatik jo zuen literaturaren bidetik. Genevan bizi izan zen 1938. urtea arte eta bertako aldizkarietan idatzi zituen lehenengo poemak. Lehenengo bilduman *Come un´allegoria* (1936, *Alegoria bat bezala*), garai hartako Florentziako higikunde hermetikoarekiko urruntasuna erakusten du. Handik bi urtera *Ballo a Fontanigorda ed altre poesie* (1938, *Dantza Fontanigordan eta beste poema batzuk*) argitaratu zuen. 1939an Frantziaren kontra borrokatu behar izan zuen. Prosa-liburu batean agertzen da drama hura: *Giorni aperti* (1942, *Egun irekiak*). 1943an *Cronistoria* liburua argitaratu zuen eta Caproniren beste aldi bat hasi zen lan horrekin, oinazean eta tristuran barneratu zena. *Il Seme del piangere* (1959, *Malkoen hazia*) lanarekin erritmo herrikoietara, ironiaren bidera, itzuli zen. 1960. urtetik aurrerako lanetan Jainkoaren eta ezerezaren inguruko ikerketak agertzen dira. 1975ean, *Il Muro della terra* (*Lurraren harresia*) lanean, Caproniren pentsamoldearen oinarria agertzen da: nola sinets dezake arrazoizko gizaki batek jainko irrazional batengan? Azken liburuak *Il Franco Cacciatore* (1982, *Basa-ehiztaria*) eta *Il Conte di Kevenhüller* (1986, *Kevenhüllerreko kondea*) ditu.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1638370
* Commonscat Multimedia: Giorgio Caproni

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 56626653
* ISNI: 0000 0001 0903 6577
* BNE: XX1456674
* BNF: 120390158 (data)
* GND: 118870262
* LCCN: n83018209
* NKC: ola2002158378
* NLA: 35090262
* SNAC: w6bh6xph
* SUDOC: 028583353
* BIBSYS: 90215132
* ICCU: CFIV002914
* Open Library: OL5721728A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01256/eu\_c\_0262/c0262
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1638370
* Commonscat Multimedia: Giorgio Caproni
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**Gibibyte** (**gi**ga, **bi**tarra eta **by**te-ren kontrakzioa) konputagailuen biltegiratze ahalmenean 230) byte adierazten duen informazio unitatea da. Bere laburdura GiB da.
1 **Gibibyte** = 230 byte = 1.024 mebibyte

**Gibibyte**eta gigabyte
------------------------

**Gibibytek** gigabyte-rekin zerikusia du, baina berdintzat hartzen diren arren, desberdinak dira. Gigabyte batek 109 byte da, berriz **Gibibytek** 230 byte.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

Biltegiratze produktuetan nahasmena
-----------------------------------

Gaur egun (2007), biltegiratze gailuetan eta euskarrietan biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako. Beste adibide esanguratsuak:

* Disko gogor baten edukierak 100GB-tetakoa baldin bada 93GiB-tan bihurtzen da.
* 4,7 GB-tako DVD-5-arekin, 4,377 GiB-tan geratzen da.
* 8,5 GB-tako DVD-9-arekin, 7,92 GiB-tan geratzen da.

Ikus, gainera
-------------

* byte
* Kilobyte
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79765

 |

* Wd Datuak: Q79765
**Eufrosina Polotskekoa** (bielorrusieraz: Еўфрасіння Полацкая; 1110–1173) eslaviar moja izan zen, Vseslav Polotskekoaren iloba.

Ezkontzeko proposamen guztiei uko egin zien eta, gurasoek jakin gabe, izeba abadesa zen komentura ihes egin eta moja bihurtu zen. Gero, bere komentua sortu zuen. Liburuak kopiatzen ematen zuen denbora, eta lortzen zuen dirua pobreen artean banatzen zuen. Gainera, bi eliza eraiki zituen, eta bat, Salbatzaile Santuaren eliza, oraindik zutik dago, eta Bielorrusiako arkitektura-monumentu goiztiar preziatuenetakotzat jotzen da.

Bere bizitzaren amaiera aldera, Lur Santurantz erromesaldi bat egin zuen, eta bertan hil zen 1167. urtearen ondoren. Bere gorpua, Saladinok 1187. urtean Jerusalem konkistatu ondoren, monjeek Kievera eraman zuten eta Leize-Zuloetako Monasterioan utzi zuten. 1910ean, santuaren aztarnak Polotsk jaioterrira eraman zituzten. Bere jaieguna maiatzaren 23an ospatzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Ἡ Ὁσία Εὐφροσύνη.* 23 Μαΐου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ. **(Grezieraz)**
2. ↑  Venerable Euphrosyne the Abbess of Polotsk. OCA - Feasts and Saints. **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q257706
* Commonscat Multimedia: Predslava Sviatoslavna of Vitebsk

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 300547485
* BNE: XX1315127
* LCCN: n92000766
* NKC: jn20030710001

 |

* Wd Datuak: Q257706
* Commonscat Multimedia: Predslava Sviatoslavna of Vitebsk
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**GB/s** edo **Gigabyte segundoko** segundo batean 1.000 Megabyte edo 109 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

GB eta Gb ez dira berdinak
--------------------------

Gb-k gigabit (10 9 **bit**) adierazten du aldiz GB-k megabyte (10 9 **byte**). Halaber, ez da nahastu behar Gb/s edo Gigabit segundoko, GB/s edo Gigabyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.

Datu transferentzia adibideak
-----------------------------

- Konputagailuko interfazeak (MB/s-tan):

* PATA 33 – 133 MB/s
* SATA 150 – 300 MB/s
* PCI 133 – 533 MB/s

-Konputagailuko osagaien artean (MB/s-tan):

* Disko gogorretik – RAM memoriara: 30 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)
* RAM memoriatik – PUZera: 800 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)

- Konputagailutik kanpoko datu transferentzien adibideak (Mb/s-tan eta Kb/s-tan):

* ADLStik – ADSLra: Megabit 1 segundoko (1 Mb/s = 119 Kibibyte segundoko)
* Modemtik – modemera: 56 Kbit segundoko (7 Kibibyte segundoko)
* Sare-txarteletik – sare-txartelera: 100 Mbit segundoko (11,9 Mebibyte segundoko)
* Wifi sare-txarteletik – beste wifi sare-txartelera: 54 Mbit segundoko (edo 6,4 Mebibyte segundoko)
* Firewire b-tik disko gogorrera : 800 Mbit segundoko
* USB 2.0-tik disko gogorrera: 480 Mbit segundoko
* USB 1.1-tik disko gogorrera: 12 Mbit segundoko

Ikus, gainera
-------------

* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte
**Frugiborismoa** edo **frutarianismoa** oso murriztailea den dieta beganoa da, dieta alternatiboetako bat alegia. Bere oinarri nagusiena frutetan oinarritutako elikadura da. Nagusiki fruta gordinez osatuta dago (%75), botanikoki fruta gisa sailkatuta dauden frutak (tomatea, pepinoa, aguakatea…), fruitu lehorrak eta haziak. Bestelako barazkiak, zerealak, lekaleak eta animalia jatorrizko produktuak alde batera uzten dira. Proteina, kaloria eta zenbait mineral eta bitaminetan urria den dieta da eta horrek osasunerako kalte larriak sortu ditzake, kasu larrienetan heriotza eraginez.

Historia
--------

XIX. mendean Hector Waylenek erakutsi zuen fruta eta fruitu lehorrak gizartearentzat elikagai natural eta azkena moduan deskribatu zituen. Waylen bera, begetarianoa izan zen 8 urtez, begetariano murriztaileena, naturara bueltatzeko helburuarekin. Bradford hirian izan ere 1894. urtera arte predikatu zuen elikadura mota hau. Mundu guztitik zehar bidaiatu, osasuna galdu eta aurrez ezagutzen ez zituen gauzak, elikagaien filosofia adibidez, ikasi ostean, dieta orojale batera itzultzea erabaki zuen. Bere ikerketetako ondorioetan honakoa zioen, "begetarianoak ez dira pertsona osasuntsuak. Itxura zurbil eta zargaldua erakusten dute, eta ahultasunerako joera dute. Odol zirkulazio txarra dute, baita hotzikara ugari ere. Disepsia eta anemia pairatzen dute; hatsa eta flatulentziak ere, euren urdail kiratsuaren ondorio direnak. Ohikoak dira gibel eta giltzurrunetako arazoak, eta orokorrean bizitasunaren falta nabaria ematen da". Metafora moduan zera zioen "giza gorputza gosez hiltzen ari denean, bere buruaz elikatzen hasten da, gameluek euren konkorrarekin egiten duten moduan".

Waylenen ondorioetako bat izan zen haragia, esnekiak, almidoiak, fruta freskoak eta barazkiak dituen dieta bat osasuntsuagoa dela. Bere esperientzia pertsonaletik ateratako ondorioak beraz, ez ziren dieta mota honen aldekoak izan, honen bitartez berak gaixotasuna eta ahulezia pairatu baitzituen.

Motibazioa
----------

Frugiborismoa izaki bzizidunei kalterik ez eragitearen fislosofia beganoan oinarritzen da, baina landereetara ere hedatuta. Dieta hau jarraitzen duten pertsonek landarea hil gabe hazten diren elikagai begetalak bakarrik jaten dituzte.

Arrazoi etikoengatik dieta beganoak jarraitzeak interes baxu bat eragin dezake alderdi nutrizionalen jakintzan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q743988
* Commonscat Multimedia: Fruitarianism

---

 |

* Wd Datuak: Q743988
* Commonscat Multimedia: Fruitarianism
**Eugene Victor Debs** (Terre Haute, Indiana, AEB, 1855eko azaroaren 5a - Elmhurst, Illinois, AEB, 1926ko urriaren 20a) estatubatuar politikaria izan zen. AEBetako langile mugimendua sustatu zuen eta American Railway Union (ARU), Industrial Workers of the World (IWW) eta AEBetako Alderdi Sozialistaren lider izan zen. AEBetan sozialisten emaitza hoberenak berarekin lortu ziren, 1912an.

Biografia
---------

Eugene Victor Debs Terre Hauten jaio zen, Indianan, AEBn, 1855eko azaroaren 5ean. Hamalau urterako etxetik joana zen, trenbideetan lan egiteko eta berehala erakarri zuen sindikalismoak. Estatubatuar Burdinbideetako Sindikatuko lehendakari, arrakasta handiko greba zuzendu zuen 1894an Great Northern Railroad trenbide konpainiaren aurka. Bi hilabete geroago, preso hartu zuten Woodstockeko kartzelan Chicagoko Pullman konpainiaren aurka egindako greba zela-eta. 125.000 sindikalistek utzi zuten lana eta milaka soldadu eta polizia saiatu ziren hura hausten. Bi astetan, 12 pertsona behintzat hil ziren eta trenbideetako jabetza handiak geratu ziren suntsituta. Grebak porrot egin zuen eta Debs eta beste ARUko buruzagiak atxilo hartu zituzten. Kartzelan ezagutu zuen gero kongresista izango zen Victor Berger sozialista eta honek erakutsi zizkion Karl Marxen ideiak eta sozialismoa. Atera bezain pronto, Debsek bere burua sozialista aldarrikatu zuen.

Asko baino lehenago, Alderdi Sozial Demokrata sortu zuen, 1901ean AEBko Alderdi Sozialista izango zena. Behin eta berriro aurkeztu zen lehendakaritzara (1904, 1908, 1912 eta 1920an) azkenekoan 915.000 boto jaso zituelarik. 1918az geroztik, kartzelan zegoen, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri baitzioten I. MGren aurka egoteagatik. Sedizio salaketapean, 1921ean Warren G. Hardingek askatu arte egon zen atxilo.

1926ko urriaren 20an, kartzelan garatutako bihotzeko gaixotasunak hil zuen Debs Elmhursten, Illinoisen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eugene Debs*** Aldatu lotura Wikidatan |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q334993
* Commonscat Multimedia: Eugene V. Debs

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 46769189
* ISNI: 0000 0001 1060 5386
* BNF: 119433812 (data)
* CANTIC: a11661732
* GND: 119151499
* LCCN: n50040439
* NKC: skuk0000300
* NLA: 35034484
* CiNii: DA05566166
* NARA: 10580923
* SNAC: w60d5k54
* SUDOC: 027379337
* BIBSYS: 98033868
* UB: a1316687
* Open Library: OL607721A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01426/eu\_d\_0387/d0387
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 36649

 |

* Wd Datuak: Q334993
* Commonscat Multimedia: Eugene V. Debs
**Georges Schehadé** (Alexandria, Egipto, 1905ko azaroaren 2a - Paris, Frantzia, 1989ko urtarrilaren 17a) frantsesezko poeta eta antzerkigilea izan zen, libanoarra.

Bizitza
-------

Beiruten zuzenbide-ikasketak egin ondoren, Parisen André Breton eta Saint-John Perserekin bat egin zuen. 1938an bere lehenengo poesia-bilduma argitaratu zuen, *Poésies*, ekialdeko inspirazioa eta surrealismoa nahasten dituena. Ondoren idatzi zituen *Rodogune Sinne* (1946), *Poésies II* (1948), *Poésies III* (1949), *L'Écolier sultan* (1953, *Sultan ikaslea*). Poliki-poliki irudi-aberastasunetik lan garbietara igaro zen Schehadé: *Le Nageur d'un seul amour* (1985, *Maitasun bakarreko igerilaria*). Antzerki-lanei dagokionez aipagarriak ditu: *La Soirée des proverbes* (1954, *Atsotitzen gaua*), *Histoire de Vasco* (1956, *Vascoren historia*), *Le Voyage* (1961, *Bidaia*), *L'Émigré de Brisbane* (1965, *Brisbanetik atzerriratua*).

Bere poesiak haurtzaroan, elezaharretan eta paraboletan du oinarria. Antzerki-lanek, berriz, antzerki surrealistaren ordezkari bihurtzen dute Schehadé. Frantses poeta handien bertso baztertuen antologia berezi bat antolatu zuen, *L'Anthologie du vers unique* (1977, *Bertso paregabearen antologia*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1393458
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 45100730
* ISNI: 0000 0001 2130 6920
* BNE: XX1450568
* BNF: 11923933f (data)
* GND: 118913441
* LCCN: n50021624
* NKC: xx0157415
* SUDOC: 027125718
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05318/eu\_s\_1370/s1370

 |

* Wd Datuak: Q1393458
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulia |  |

 |
| Orokortasunak |
| Kirola | Errepideko txirrindularitza |
| Sorrera | 2021 |
| Ekitaldi kopurua | 2 (urtea: 2023) |
| Aldizkotasuna | urterokoa (Mai) |
| Mota | Etapakako lasterketa |
| translation for raceinfobox\_translate index 33 not found | ESP Espainia |
| Webgune ofiziala | Webgune ofiziala |
| Maila | 2.WWT (2021-) |
| Zirkuitua | UCI Women's WorldTour |
| Dokumentazioa  |

**Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulia**, nazioartean **Itzulia Women** deitua, etapako txirrindulari lasterketa profesionala da, Euskal Herrian jokatzen dena. Hasieran UCI Women's World Tourren 2.WWT maila du eta gizonezkoen lasterketaren antzean egiten dute.

2022an sortu zuten. Donostiako Klasikoaren lekua hartu zuen Itzuliak. Izan ere, Frantziako Tourrak data aldatu du, eta gizonezkoen lasterketaren ondoren korritu zen. Horrenbestez, bat egiten zuen egutegian Klasikoarekin. Hala, UCIrekin hitz egin ostean, Itzulia egitea erabaki dute Ocetako taldekoek (antolatzaileek), nazioarteko federazioak maiatza proposatu zuelako World Tourreko lasterketak egiteko.

Palmaresa
---------

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Hirugarrena |
| --- | --- | --- | --- |
| 2022 | NED Demi Vollering | NED Pauliena Rooijakkers | USA Kristen Faulkner |
| 2023 |  |  |  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Gogorra izango da Itzulia» *Berria* 2022-04-27 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110381925

 |

* Wd Datuak: Q110381925
**Galiziar Gazteriaren Batasuna** (galizieraz eta jatorrizko izenaz: ***Unión da Mozidade Galega*** edo ***UMG***) Galiziar Herriaren Batasunaren gazte antolakundea da, 1977an sortua. BNG-ko gazte antolakundea den Galiza Nova antolakundearen barne korronte politikorik handiena da.

Historia
--------

1977ko otsaileko "As mocedades do partido" (euskaraz: Alderdiaren gazteak) dokumentuak Galiziar Gazteriaren Batasuna antolakundea sortzeko erabakia biltzen du, Galiziar Herriaren Batasuna antolakundearen barne biltzen zen gazte langileriaren kopurua handitzen eta indartzen hasia zela oharturik. Gazte antolakunde honen sorrerak Galiziar Herriaren Batasuna (UPG) alderdiaren ildo politiko komunista eta abertzalea berretsi eta indartzea ez ezik, gazteriaren problematika alderdiaren ardatzgunean kokatzea ere lortu zuen. Gazte antolakunde honen sorrera formala bere aurreneko kongresuan irudikatu zen, 1977ko abuztuan.

1977ko udaberrian militante berrien bereganatze prozesua martxan jarri zuen, baita zelula eta tokiko egitura berrien zabaltzea eta formakuntza teoriko eta praktikorako eztabaidak ere. 1977ko abuztuaren 15ean "Galiza ceibe e socialista"(euskaraz: Galizia aske eta sozialista) lemapean bere lehen kongresu eratzailea burutu zuen, bertan antolakundearen estatutuak aprobatzeaz gain Galiziar Herriaren Batasuna alderdian eraman beharreko borrokamoldea eta estrategiak landu ziren, baita gazteriaren papera edo rola alderdian eta oro har Galiziako askapen borroketan.

Bere estatutuetan jaso bezala, Galiziar Gazteriaren Batasuna antolakunde komunista eta nazionalista galiziarra da, sozialismoa gauzatzeko aurretik halabeharrez Galiziako askapen nazionala eta estatu berri baten gorpuztea baldintza beharrezko gisa ikusten baitute.

1988. urtean, Galiza Novaren (Galiziako Bloke Nazionalistaren gazte antolakundea) sorrerarekin batera, Galiziar Gazteriaren Batasunak, Galiziar Herriaren Batasunak egin bezala, bere siglapeko jarduera politiko publikoa bertan behera uztea erabaki zuen, jardun guztia BNG eta Galiza Nova antolakundeen esparruaren barruan landuz. Jardun hori batez ere formakuntza teorikoan eta borroka ideologikoan oinarritzen da.

Antolakuntza
------------

Antolakunde honen lehenengo estatutuek zentralismo demokratikoa ezartzen dute ezinbestekotzat. Horiek gazte antolakundearen barruan zelulak edo asanbladak ardatz bezala definitzen dituzte. Tarteko zuzendaritza organu bezala tokiko batzarrak eta zonalde batzarrak daude, zuzendaritza nazionaleko organuetan berriz batzar nazionala dago (arduradunak kontseilu nazionalaren bitartez erabakitzen dira eta Galiziar Gazteriaren Batasuna antolakundearen organu gorena da).

Antolakunde honen buruan idazkari nagusia eta presidentea kokatzen da.

Kanpo estekak
-------------

- webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18702539

 |

* Wd Datuak: Q18702539
Paxkal Indo, elkarteko lehendakaria 2019tik.**Euskal Herriko Garapen Kontseilua** (frantsesez *Conseil de Développement du Pays Basque*) Ipar Euskal Herriko elkarte berezia da, eztabaidagune edo ideien laborategi gisa funtzionatzen duena. Ipar Euskal Herriaren garapen orokorra, osoa eta antolatua, lurralde antolaketa eta mugaren bi aldeetako lankidetza ditu helburu. 

Ideiak eta proposamen zehatzak igortzen dizkio Euskal Herriko Hautetsien Kontseiluari. Proposamen gauzagarrien egile izan nahi du egiturak, lurraldearen etorkizunaz eztabaida publikoa biziaraziz, Euskal Elkargoko politiketan ekarpena eginez eta tokiko eragileak saretuz.

Sorrera
-------

1994ko uztailean sortu zuten eta Baionan du egoitza. Ramuntxo Kanblong izan zen lehen lehendakaria. Elkarteak lurraldeko egitura nagusiak biltzen ditu, zazpi kolegiotan banatuta (121 kide ziren hasieran):

* jarduera ekonomikoetako ordezkariak,
* irakaskuntzaren eta kulturaren alorretako kolegioa,
* gizarte- eta osasun-jardueren kolegioa,
* administrazioaren kolegioa,
* hautetsien kolegioa,
* adituen kolegioa
* eta eskubideko kideen kolegioa.

Caroline Phillips.

2017ko aldaketa
---------------

2017an aldaketa ulertu gertatu zen antolaketan: Ipar Euskal Herriko instituzionalizazioarekin, gizarte zibilaren eta hautetsien arteko funtzio banaketa ezagutu xuen, eta harrezkero IEHGKk ekarpena egiten du Euskal Hirigune Elkargoaren politika publikoetan.

2020ko irailean abiaturiko atxikimendu kanpaina arrakastatsuaren ondorioz 430 aktorek IEHGKarekin bat egitea deliberatu zuten 2021-2023 epealdirako.

Gazteen egoerari buruzko hiru urteko ikerketa egin eta gero, aho batez bozkatu zuten txostena urtarrilean. Ikerketaren emaitzez gain hainbat proposamen ere aurkeztu zituzten.

Kontseiluko lehendakariak
-------------------------

Gaur egun, Paxkal Indo du **Garapen Kontseiluko** lehendakaria. Caroline Phillips eta Jean-Baptiste Etxeto izan ziren lehenago.

Ikus, gainera
-------------

* Frantziako herrialde
* Jean-Michel Larrasket

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**  *Lurraldea.net* webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23058440

 |

* Wd Datuak: Q23058440


1. 1 2 3    Kazeta.eus.  (2021-02-08). «Ipar Euskal Herriko Garapen Kontseilua indarberriturik» *Kazeta.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
2. ↑    Enbata.  (2020-11-18). «Ipar Euskal Herriko Garapen Kontseiluko kide bilaka» *Enbata* (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
3. ↑    Erremundegi Beloki, Ekhi.  (2021-02-09). ««10-15 urteren buruan ikusiko da Garapen Kontseiluaren lana»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
4. ↑   Mixel Berhokoirigoin.  (2009-04-05). «Pena litzateke Garapen Kontseilua soilik gure teknikari bihurtzea» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
5. ↑   «Garapen kontseilua: Iparraldeko gazteriaren egoerari buruzko ikerketa.» *euskalirratiak.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
*Artikulu hau Indiako estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Goa (argipena)».*

**Goa** (konkaneraz गोंय ɡɔ̃j) India mendebaldeko estatua da, Errepublika osoko txikiena dena.

Geografia
---------

Goa Indiako mendebaldeko kostaldean dago, Konkan izeneko eskualdean, hain zuzen ere. Konkan Mendebaldeko Ghat mendiak mendilerroak banatuta dago Dekan goi-ordokitik. Estatuko mendirik altuena 1.167 metroko Sonsogor da. Mendebaldean, Goak 101 kilometroko kostaldea du Arabiako itsasoan. Mugakideok ditu: iparraldean, Maharashtra; eta ekialdean eta hegoaldean, Karnataka.

Historia
--------

Sakontzeko, irakurri: «Portugaldar India»
1510ean, Timoji bertako buruzagiari esker, Portugalek Bijapur erregeak mendean hartu eta *Velha Goa* (euskaraz: Goa Zaharra) sortu zuen. 1560an Inkisizioa eratu eta goatar asko kristautasunera aldatu ziren.

XX. mendea arte, Portugaldar Inperioaren menpe egon zen, eta Britainiar Inperiotik 1947an Indiak independentzia lortu arren, Portugalek bere bere indiar barrendegien jabetasuna negoziatzeari uko egin zion. 1961eko abenduaren 12an, Indiako armadak *Vijay* operazioa hasi eta Goa, Daman eta Diu anexionatu zituen. Hasieran gobernuak berak administratua izan bazen ere, 1987ko maiatzaren 30ean, Goa India hogeita bostgarren estatua bihurtu zen.

Barrutiak
---------

Goako *talukak*. Purpuraz Ipar Goako barrutiak eta laranjaz Hego Goakoak.
Estatua bi barrutitan banatuta dago: Ipar Goa eta Hego Goa. Ipar Goako hiriburua Panaji da; Hego Goakoa, berriz, Margao.

Barrutiak hamaika *taluka*tan banatuta daude:

* Ipar Goako *talukak*: Bardez, Bicholim, Pernem, Ponda, Sattari eta Tiswadi.
* Hego Goako *talukak*: Canacona, Mormugao, Quepem, Salcete eta Sanguem.

Goako hiri nagusiak Vasco, Margao, Mormugao, Panjim eta Mapusa dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Indiako Gobernuaren webgunea

Kanpo estekak
-------------

* Estatuko webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1171
* Commonscat Multimedia: Goa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128362614
* GND: 4021394-8
* LCCN: n89102022
* NDL: 01069515
* NKC: ge129194
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 11251493
* TGN: 7018318

 |

* Wd Datuak: Q1171
* Commonscat Multimedia: Goa


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| India | Indiaren banaketa administratiboa | India |
| Andhra Pradesh · Arunachal Pradesh · Assam · Bihar · Chhattisgarh · Goa · Gujarat · Haryana · Himachal Pradesh · Jammu eta Kaxmir · Jharkhand · Karnataka · Kerala · Madhya Pradesh · Maharashtra · Manipur · Meghalaya · Mendebaldeko Bengala · Mizoram · Nagaland · Odisha · Punjab · Rajastan · Sikkim · Tamil Nadu · Telangana. Tripura · Uttar Pradesh · Uttarakhand

---

Andaman eta Nicobar uharteak · Chandigarh · Dadra eta Nagar Haveli · Delhi · Daman eta Diu · Lakadiveak · Puducherry |
**Garden konderria** (ingelesez: *Garden County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oshkosh da. 2010eko zentsuaren arabera 2.057 biztanle zituen, Garden kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Garden konderriak 4.482,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 68,87 ura dira. Beste 4.414,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.057 pertsonetatik 2.022 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 80 dira. 4 beltzak edo afroamerikarrak. 10 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 0 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 21 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489783
* Commonscat Multimedia: Garden County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130258075
* LCCN: n85281777
* **Lekuak**
* OSM: 1425484
* TGN: 2001350

 |

* Wd Datuak: Q489783
* Commonscat Multimedia: Garden County, Nebraska
GNUren logoa.
Ingelesez **GNU General Public License**, **GNU GPL** edo **GPL**; euskaraz **GNU Lizentzia Publiko Orokorra** edo **GNU Lizentzia Orokor Publikoa** Free Software Foundationek 1980ko hamarkada erdialdean sortutako lizentzia bat da, eta softwarearen erabilpen, aldaketa eta banaketa arloetara zuzenduta dago. Bere helburua, babesten duen softwarea software librea dela adieraztea da.

Badaude GPLren kide diren zenbait lizentzia ere:

* GFDL
* MGPL
* LGPL

GNUren lizentzia orokorra, ingeleseko **GPL** izenez ezagunagoa dena, "Free Software Fundation" taldeak sortua 1980ko hamarkada erdialdean. Bere helburua, batez ere, banaketa askea, aldatzeko aukera eta software erabilera bultzatzea edo babestea da. Honen xedea lizentzia honengatik babestua dagoen softwarea, "software libre" dela aitortzea da eta arau hauek ekiditen eta bereganatzea nahi dituzten erabiltzaileengatik babestea.

Lizentzia honen antzekoak diren hainbat daude gaur egun, agiri askeko lizentzia (GFDL) esaterako, Wikipediako artikuluak babesten dituena; edota "Open Audio License", musikalak lantzeko, adibidez… baita beste murriztaile batzuk ere, LGPL adibidez.

Kanpo estekak
-------------

* GPL 2. bertsioa euskaraz
* **(Ingelesez)** GPL 3. bertsioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7603
* Commonscat Multimedia: GPL

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7603
* Commonscat Multimedia: GPL


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | GNU Proiektua |  |
| **Historia**: GNU Manifesto • GNU Proiektua • Free Software Foundation (FSF) •Software librearen historia

**GNU lizentziak**: GNU General Public License (GPL) • GNU Lesser General Public License (LGPL) • GNU Free Documentation License (FDL)

**Softwarea**: GNU sistema eragilea • bash • GNU Compiler Collection • Emacs • GNU C Library • Coreutils • GNU build system •  *GNUren beste pakete eta programak*

**Hizlariak**: Robert J. Chassell • Loïc Dachary • Ricardo Galli • Georg C. F. Greve • Federico Heinz • Bradley M. Kuhn • Eben Moglen • Richard Stallman • Len Tower
 |
F *f*okua eta f foku-distantzia lente positibo (ganbila-konbexoa) batean, lente negatibo (ahurra-konkaboa) batean, ispilu ahur batean eta ispilu ganbil batean.
Lente edo leiar baten **foku-distantzia** edo **foku-luzera** leiarraren zentro optikoaren eta fokuaren (edo foku-puntuaren) arteko distantzia da. Lente baten distantzia fokalaren alderantzizkoa potentzia da, eta dioptrietan neurtzen da.

Leiar positibo (konbergentea) batean foku-distantzia positiboa da, eta honela definitzen da: leiarraren zentro optikotik (izpi intzidenteak desbideratzen ez diren tokia) leiarra zeharkatzen duen ardatz optikoarekiko paralelo den izpien argi-sorta bat fokatzen den punturaino dagoen distantzia. Puntu horri foku deitzen zaio. Leiar negatibo (dibergentea) batean foku-distantzia negatiboa da, eta honela definitzen da: leiarraren zentro optikotik argi-sortaren sorburu dirudien puntu batera dagoen distantzia.

Kurbadura esferikoa duen ispilu baterako, distantzia fokala ispiluaren kurbadura-erradioaren erdia da. Foku-distantzia positiboa da ispilu konkabo (ahur) batean, eta negatiboa ispilu konbexo (ganbil) batean. Diseinu optikoan erabiltzen den zeinu-konbentzioan, ispilu konkaboak kurbadura-erradio negatiboa du.

Leiar meheak
------------

Airean dagoen leiar mehe batean, foku-distantzia leiarren erdigunetik lentearen foku nagusietara dagoen distantzia da. Leiar konbergente batean (lente konbexu batean esaterako), foku-distantzia positiboa da, eta puntu batean kolimatutako argi-sorta fokatuko den puntu bakarrera dagoen distantzia da. Leiar dibergente batean (lente konkabo batean esaterako), foku-luzera negatiboa da, eta leiarra zeharkatuta dibergitzeko kolimatutako sorta agertzen den punturainoko distantzia da, 

Objektu baten irudi bat osatzeko leiar bat erabiltzen denean, ondoko parametroak erlazionatuta daude: objektuaren eta lentearen arteko distantzia (u); lentetik irudirako distantzia (v), eta foku-distantzia (f):

.{\displaystyle {\frac {1}{f}}={\frac {1}{u}}+{\frac {1}{v}}}

Leiar mehe baten foku-distantzia erraz neur daiteke leiarra erabiliz, argi-iturri urrun baten irudia osatuz pantaila batean: leiarra mugitzen joan behar da irudi garbia agertu arte. Kasu horretan, 1/u bazter daiteke, eta foku-distantziaren kalkulua hauxe da:

.{\displaystyle f\approx v}

Sistema optiko orokorrak
------------------------

Leiar lodien kasuan, edo leiar zein ispilu bat baino gehiago dituen irudi-sistema baten kasuan (adibidez, leiar fotografiko bat edo teleskopio bat), foku-luzerari foku-distantzia eraginkorra (EFL) esaten zaio maiz, erabiltzen diren beste parametro batzuetatik bereizteko.

Leiar lodia

Ikus, gainera
-------------

* Eremu sakontasun
* Foku
* Dioptria
* Irekidura (argazkigintza)
* Objektibo (argazkigintza)
* Optika

Kanpo estekak
-------------

* Tresna optikoak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193540
* Commonscat Multimedia: Focal length

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4344267-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q193540
* Commonscat Multimedia: Focal length
**GOI ikastegia** edo **Goi-mailako Online Institutua** (**GOI**) Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) 2019an sortutako ikastegia da, online unibertsitate-ikasketak eta ikerketa sustatzeko helburuarekin.

Bide horretan, Euskal Herriko Unibertsitatearekin hitzarmena sinatu zen **GOI** ikastegia UPV/EHUko ikastegi atxiki izateko. Lankidetza horretatik, 2020-21 ikasturtetik aurrera, *Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta Hizkuntzen Irakaskuntzako Irakasleen Prestakuntza Unibertsitate Masterra* elkarrekin eskaintzen dute EHUk eta GOI ikastetxeak. EHUk aurrez aurreko modalitatean, eta GOIk online modalitatean.

GOI ikastegiaren asmoa da, Europako testuinguruaren esparruan, goi-mailako ikasketen etengabeko berrikuntza bultzatzea eta titulu berriak ere eskaini ahal izatea.

Baliabideak
-----------

Markeskua jauregian du egoitza fisikoa, Eibarren, eta  webunea da bere online egoitza.

Zerbitzuak
----------

**GOI ikastegiko** webmintegia Software Libreaz, Juan Ezeiza, Egoitz Aldakur, Jokin Lacalle, eta Sagra Cresporekin
**GOI institutuko** Irakaskuntza Masterraren online ataleko irekiera-ekitaldia (Eibar, 2021-09-19)
### Irakaskuntza Masterra

DBHko, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako irakasle eta hizkuntzen irakasle izango direnak prestatzeko master ofiziala, **euskaraz eta online** hiru espezialitate hauetan:

* Giza eta Gizarte Zientziak,
* Hizkuntza eta Literatura,
* Natur Zientziak eta Matematika

### Berrikuntza Ikasgelan hautazko ibilbidea

Irakaskuntza Masterraren barruan online modalitate honek, gainera, Berrikuntza Ikasgelan hautazko ibilbidea eskaintzen du. Berrikuntza eta ikerkuntza ardatz dituen ibilbidea da, ikasleak modu praktikoan aukeratutako hezkuntza-zentroan burutzen duena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «AGINDUA, 2019ko apirilaren 11koa, Hezkuntzako sailburuarena, Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) Goimailako Online Institutua (Goi.eus) Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitateari atxikitzea onartzen duena.» *www.legegunea.euskadi.eus* 2019-05-11 (Noiz kontsultatua: 2021-03-30).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «La UPV delegará en la UEU impartir el máster 'on line' para ejercer de maestro» *El Diario Vasco* 2018-11-14 (Noiz kontsultatua: 2021-03-30).
3. ↑     *Urrats estrategiko bat: master ofizial bat euskaraz eta online – UEU-ren mintegia.*  (Noiz kontsultatua: 2021-03-30).
4. ↑    «Udalak hitzarmena sinatu du UEUrekin (Udako Euskal Unibertsitatea), Markeskoan Irakaskuntzako Masterra emateko egokitzapen-lanak egiteko» *Eibarko Udala - Ayuntamiento de Eibar* (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
5. ↑    «https://twitter.com/kepasarasola/status/1307222023286992899/photo/3» *Twitter* (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
6. ↑    IANTZI GOIENETXE, Maider.  (2020-04-19). «Irakaskuntza masterra emanen du UEUk, euskaraz eta «online»» *GARA* (Noiz kontsultatua: 2021-03-30).

Ikus, gainera
-------------

* Aitzol Astigarraga
* Ainhoa Latatu
* Uxoa Iñurrieta
* Josu Lopez-Gazpio

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106973371

 |

* Wd Datuak: Q106973371
***Gloppe gozotegia*** (frantsesez: *La Pâtisserie Gloppe*) Jean Béraud margolari frantsesa 1889an egin zuen. Parisko Carnavalet museoan gordetzen da. Olio zur gaineko teknikaz egina dago.

Deskribapena
------------

Mihise gaineko olio honek 38 zm. altu eta 53 zm. zabal neurtzen ditu. Margolan honen izenburu osoa *La Pâtisserie Gloppe da (6, Avenue des Champs-Elysées, 8. arrondissement, Paris)* da. Lanak Eliseoko Zelaietan dagoen gozotegi baten barrualdea erakusten du, baita bezeroak eta langileak ere. Bezeroek 1890eko hamarkadako gizarterik aberatsena ordezkatzen dute, edariekin egindako gozotegi barietateaz gozatuz. Beltzez jantzita dauden eta mantal zuri luzeak dituzten bi langile, bezeroak zaintzen ari dira. Portaera oneko txakur beltz bat, lepoko distiratsu eta harribitxiekin, zain dago. Denda apaingarri urreztatuekin apainduta dago, eta lau kandela zuri dituen urrezko armiarmazko lanpara bat sabaitik zintzilik dago. Dekorazioak eta pertsonak ispilu handian islatzen dira, gelaren atzeko horman. Beste ispilu estuago batzuk ere gelaren alboetan daude, gela handiago baten ilusioa sortzeko.

Historia
--------

Jatorriz Roannekoa, Gloppe etxeak lehen establezimendua Royale-Saint-Martin kalean ireki zuen, 1851 baino lehen. Ondoren, 1873 inguruan, 9 boulevard des Italiensen ireki zuen eta, azkenik Champs-Elysées-eko biribilgunean; 1915etik aurrera desagertu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1799047
* Commonscat Multimedia: La Pâtisserie Gloppe

---

 |

* Wd Datuak: Q1799047
* Commonscat Multimedia: La Pâtisserie Gloppe
**Gillespie konderria** (ingelesez: *Gillespie County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fredericksburg da. 2010eko zentsuaren arabera 24.837 biztanle zituen, Gillespie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gillespie konderriak 2.749,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,98 ura dira. Beste 2.740,76 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 24.837 pertsonetatik 24.441 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.969 dira. 47 beltzak edo afroamerikarrak. 68 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 88 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 28 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 154 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27024
* Commonscat Multimedia: Gillespie County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126677426
* ISNI: 0000 0004 0572 5465
* LCCN: n81050123
* NARA: 10040037
* **Lekuak**
* OSM: 1827125
* TGN: 2001990

 |

* Wd Datuak: Q27024
* Commonscat Multimedia: Gillespie County, Texas