recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Sa Ena 'e Thomes* erraldoien hilobia, Dorgalin.
**Erraldoien hilobiak** Sardiniako uhartean aurki daitezkeen gorpuak ehorzteko eraturiko monumentu megalitikoak dira. Taldeko hilobiak dira, nuraga kulturak eraikiak. Europar kontinentean ez daude hilobi horien parekoak: laukizuzen oinplanoa lurrean sartutako harrizko lauzekin eraikitako abside batekin.

Egitura
-------

Funtsean hilobi hauek 5 eta 15 metroko luzeraz eta 1 eta 2 arteko garaieraz duen hil ganberak dira. Egituraren aurrealdean zirkuluerdi batekin mugatuta dago, sinbolikoki, zezen baten adarrak. Zirkuluerdi horren erdian hilobi zaharrago bat egoten zen non zulo txiki batez hilobian sartzerik baitzegoen. Zulo horren ondoan obelisko bat altxatzen zen, sardieraz *betile*; azken honek ziur aski hildakoen loa zaintzen duten jainkoen edo arbasoen sinboloa.

Erabilera
---------

Erraldoien hilobiak nuraga kulturako partaideek hildakoak gordetzen zituzten tokiak ziren. Normalean, herrietatik kanpo egoten ziren eta bertan pertsona asko lurperatzen zen, 100tik 300etara. Tribu partaideek toki horietara hurbiltzen ziren hildakoei omenaldiak egiteko. Hilobian sartu aurretik hildakoei haragia kentzen zieten eta horren aztarnak berreskuratu diren hezurretan ikus ahal izan da. Hildakoak asko zirenean orduan lur azpian sartzen ziren. Hilobi horietan hildakoak ez ziren gizarte-mailen edo hierarkien arabera jartzen; guztientzat trataera bera egiten zen.

Ikus, gainera
-------------

* Nuraga kultura
* Nuraghe

Hilobien banaketa Sardiniako mapan.

Hilobi nagusiak
---------------

* *Su Mont'e s'Abe*, Olbia
* *Sa Dom'è s'Orcu*, Quartucciu
* *Aiodda*, Nurallao
* *Coddu Vecchiu* eta *Li Lolghi*, Arzachena
* *Sa Dom'è s'Orcu*, Siddi
* Imbertighe, Borore
* Madau, Fonni
* Muraguada, Bauladu
* Osono, Triei
* Tomb of San Cosimo, Gonnosfanadiga
* *S'Ena'e Thomes*, Dorgali
* Bainzu, Borore
* *Sa Farch'e S'Artare*, Seneghe

Iruditegia
----------

* UrzuleiUrzulei
* Pascaredda, CalangianusPascaredda, Calangianus
* Sa Dom'è s'Orcu (Quartucciu), QuartucciuSa Dom'è s'Orcu (Quartucciu), Quartucciu
* Li Lolghi, ArzachenaLi Lolghi, Arzachena
* Madau, FonniMadau, Fonni
* Barrancu Mannu, SantadiBarrancu Mannu, Santadi
* Lu Brandali, Santa Teresa GalluraLu Brandali, Santa Teresa Gallura
* IloiIloi
* Iloi 2Iloi 2
* San Cosimo, GonnosfanadigaSan Cosimo, Gonnosfanadiga

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Youtubeko bideoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1523627
* Commonscat Multimedia: Giants graves

---

 |

* Wd Datuak: Q1523627
* Commonscat Multimedia: Giants graves


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Erraldoien hilobiak*** Aldatu lotura Wikidatan |
*Natatio* Villa San Marco-ko peristiloan, antzinako Stabiae-n, gaur egun Castellammare di Stabia, Campania (Italia). 
 Caesaraugusta-ko erromatar termetako *Natatioa* 
***Natatio*** hitza Zesarren termetako igerilekua izendatzeko erabiltzen da baina jatorriz aire zabalean zegoen irelekua da.

Hona hemen *natatio-*ak zeukaten hainbat terma:

* Erroman Dioklezianoren termak
* Erroman Caracalla bainuak
* Pompeiako Bainu Stabianak
* Efesoko Vedio Gymnasium
* Caesaraugusta bainuetxe erromatarrak Zaragozan
* Shanxay multzoa Galia-n

Natatioaren hondo eta hormek, marmolezko inkrustazioak ohi zuten eta zati batean estaliak ziren, Ponpeiako natatioetan ikus daitekenez.

Gaur eguneko igerilekuekin alderatuta, natatioak nahiko txikiak dira.

Bibliografia
------------

* Christoph Höcker : *Metzler Lexikon antiker Architektur.* 2. Aufl. Metzler, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-476-02294-3. 176
* Anthony Rich: *Balnae* artikulua: William Smith: *Greziako eta erromatar antzinako hiztegia.* John Murray, Londres, 1875. S. 189. Lineako (LacusCurtius):

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1509633

 |

* Wd Datuak: Q1509633
**Ernesto Alava** (Santurtzi, Bizkaia, 1961 - ) "Zarama" talde ezagunaren bateria-jotzailea da, euskaraz abestuz Euskal Rock Radikala deitutako Euskal Punk garaia irauli egin zuena. Hasiera baten, Zarama taldean jotzen hasi aurretik egon izan zen beste zenbait Euskal Punk musika talderekin hala nola, "Eskorbuto" edota "Nemesis". Horrez gain, telebistan ere egon da, ETBn hain zuzen. Bere izenagatik, zenbait irrati saiotan parte hartu du ere EITBn. Egun, Mungian bizi da eta "Zarama" taldearen parte da, hauek jotzen jarraitzen ez duten arren.

*"Iñaki, ze urrun dago Kamerun", "Gasteizko Gaua",*  "Gaueko Buruko Mina" edota "Txatxo" berak eta bere taldeak sortutako kantarik ezagunenetarikoa da, "Zarama" taldearekin egindakoa.

1996. urtean, Ibilaldia abestia egin zuten Santurtzin.

### Diskografia

* *Indarrez* (Discos Suicidas, 1984).
* *Gaua apurtu arte* (Discos Suicidas, 1986).
* *Dena ongi nabil* (Elkar, 1987).
* *Bostak bat* (Elkar, 1990).
* *Sexkalextrik* (Elkar, 1992).
* *Zaramaren Erdian* (Discos Suicidas, 1993). Bilduma.
* *Binilo Bala* (Elkar, 1994).
* *Zuzen* (Elkar, 2010).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42942622

 |

* Wd Datuak: Q42942622
**El Neng de Castefa** pertsonaia komiko famatua egin zen Espainian bere hizkera eta keinu eta dantza mugimenduengatik. Irudian, gazte bat personajearen keinu bat imitatuz.
***El Neng de Castefa*** (euskaraz *Castefako mutikoa*) 2000ko hamarkadan Espainiako herri kulturan ospea izan zuen pertsonaia parodikoa izan zen, *makinero* edo *bakala* hiri-tribuaren estereotipoa irudikatzen zuena eta Eduard Soto katalan aktoreak interpretaturikoa. *Castefa* izendapena Castelldefels udalerriaren laburdura da.

Pertsonaiak Antena 3 espainiar telebistan Andreu Buenafuente telebista-gizonak aurkezten zuen *Buenafuente* telesaioan egiten zituen saio komikoei esker egin zen famatu, bereziki 2005-2007 urteetan, *bakala* izeneko gazteen hizkuntza eta keinuak puztuz; horrela, bereziki ezagun bilakatu zen "*¡Qué pasa, neng!*" ("Zer duk, motel!") esamoldea. Telebista-saioetan egiten zituen saioez haraindi, pertsonaiak kultura produktu anitzetan izan zuen islada: dance musika estiloko disko bat, bideo-joko nahiz autoan jartzeko panpinak merkaturatu nahiz publizitate kanpainak burutu ziren bere irudiarekin. Espainiar kulturaren ikonoa izatera ere heldu zen: patera batean Espainiara heldutako etorkinen talde batek "*¡Qué pasa, neng!*" esanez hartu zituen euren bila iritsitako guardia zibilak. Euskal Herrian El Jonan y el Txori (*El Jonan de Baraka*) antzeko pertsonaia parodikoak sortu ziren ETBko *Vaya semanita* saioaren baitan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256640

 |

* Wd Datuak: Q12256640
**El Monserrate** oktabatan idatzitako hogei kantutan banatutako olerki narratibo bat da, Cristobal de Viruesek idatzia, 1587an Madrilen argitaratua eta Garin monjearen eta Montserrat monasterioaren sorreraren elezaharra kontatzen duena.

Arrazoia IX. mendeko espainiar eliz eta erruki elezaharretatik dator. Garinek, ermitaua Montserrateko harkaitz bakartietan, Bartzelonako kondearen alaba bortxatu eta hiltzen du, deabruagandik aska zezan utzi ziotena. Hain ekintza izugarriaz damututa, penitentzia egiten doa Erromara aita santuaren barkamena lortzeko asmoz. Abentura zailen ondoren Erromara iritsita, aita santuak bere ermitara lau hankatan itzultzea eta belarrez eta sustraiez elika dadila agintzen dio haur batek Jainkoaren barkamena iragarri arte. Zazpi urteko penitentziaren ondoren, Mironek, monjeak hildako neskaren hiru hilabeteko nebak, mirariz, bere errua barkatua izan dela iragartzen dio. Garinek neskaren aitari bere hilketa aitortzen dio eta neska lurperatu zuen tokira daroa. Baina, mirariz, neska berpiztu egiten da eta Jainkoari sagaratzen zaio, Montserrateko komentua sortuz.

Lan honek arrakasta handia izan zuen mende bat baino gehiagoz, eta europar hizkuntzarik garrantzitsuenetara itzulia izan zen. Trebezia tekniko handi bat errekonozitu da Viruesengan, baita olerki honetan pertsonaia sinesgarri eta sendoen sortzea ere. Era berean, hagiografia eta eleberri bizantziarraren arteko nahasketa baliotsu bat da. Olerkariak berak lana berregin zuen bigarren zati batean, *El Monserrate segundo* (Milan, 1602).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3757181

 |

* Wd Datuak: Q3757181
**Eroski** Mondragon Corporacion Cooperativa barnean dagoen banaketarako kooperatiba da.

Izena
-----

*Erosi* eta *toki* hitzen nahasketatik dator izena, hau da, "erosteko toki".

Historia
--------

1969an sortu zen.

2007ko ekainean Caprabo enpresa espainiarra erosi eta gero, 2.441 salmenta-toki ditu taldeak hurrengo moduan banaturik: 114 hipermerkatu (Eroski), 1.029 supermerkatu (Eroski City, Eroski Center eta Caprabo), 274 bidaia-agentzia (Eroski Bidaiak), 53 gasolindegi, 44 kirol-denda (Forum Sport), 300 lurrindegi (If), aisia eta kulturako 4 denda (Abac) eta 27 logistika-gune. 47.000 langilek osatzen dute taldea.

Eroski Iruña merkataritza-gunearen ikuspegia.
2010ean Espainiako Errealitate Eleaniztunaren Sustapen Saria jaso zuen.

2014ko azaroaren 4an, Eroskik 160 denda saldu zizkion DIA taldeari. Denda gehienak Madrilen zeuden; gainerakoak, aldiz, Andaluzian, Gaztela eta Leonen, Extremaduran eta Gaztela-Mantxan.

Azaroaren 24an, 40 milioi euro inbertitu zituen Eroskik Elorrioko plataforma logistiko automatizatuan.

2015eko urtarrilaren 12an, Eroski 136. postuan zegoen munduko banaketa talde handien zerrendan. Bederatzi postu galdu zituen urtebetean. AEBetako Wal Mart supermerkatuen taldea zen zerrendan lehena.

Urtarrilaren 15ean, Eroski ixtear zegoen bere zorraren berregituraketa. Urtarrilaren 16an, akordioa egin zuen bankuekin bere zorra osorik berregituratzeko eta horrela finantza ekarpenen trukearen hasiera posiblea zen.

2022ko azaroaren 22an iragarri zenez, Iberostarrek Eroski Bidaiak erosi zuen, 300 langilez eta 132 dendaz osatua, eta hurrengo urteko urtarrilean zen ixtekoa operazio hori.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Eroskik 160 denda saldu dizkio DIA taldeari», *EiTB*, 2014-11-04
2. ↑  Miren Garate, «40 milioi euro inbertitu ditu Eroskik plataforma logistiko automatizatuan», *Berria*, 2014-11-24
3. ↑     *Eroski 136. postuan dago munduko banaketa talde handien zerrendan.*  Berria 2015eko urtarrilaren 12a.
4. ↑  «Eroskik ixtear du bere zorraren berregituraketa», *Berria*, 2015-01-15
5. ↑  «Eroskik akordioa lortu du bankuekin bere zorra osorik berregituratzeko», *Berria*, 2015-01-16
6. ↑    Rada, Iñaut Matauko. «Iberostar taldeak Eroski Bidaiak erosi du» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-11-22).

Kanpo estekak
-------------

* www.eroski.es[*Betiko hautsitako esteka*]
* www.fundacioneroski.es
* Eroski Consumer Kontsumitzaileen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1361349
* Commonscat Multimedia: Eroski

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 298170734

 |

* Wd Datuak: Q1361349
* Commonscat Multimedia: Eroski
**Oinarrizko Herri Kongresua** (arabieraz: مؤتمر شعبي أساسي‎ - Mu'tamar shaʿbi asāsi) Libiako Arabiar Herri Jamahiriya Sozialista Handiaren barruan dagoen gobernu unitate txikiena da. Modu orokorrean udalerri baten antzekoa da. Kongresu horretan adinez nagusi diren gizon zein emakume guztiek parte har dezakete. Funtzionamendua batzar batena da, demokrazia zuzenarekin, non sektore ezberdinak leinu edo klanetan antolatzen diren.

Gaur egun dagoen kongresu ereduan urtean hiru bilera egiten dira gutxienez, baina gehiago dei daitezke. Lehenengo bileran agenda zehatz bat egiten da hurrengo bi bileratako gaiak zeintzuk izango diren erabakitzeko. Bigarren bileran herri asanbladan erabakitzen dira herrian bertan dauden arazoak. Hirugarren bileran komite ezberdinetako postuak hautatzen dira, ordezkariak aukeratu eta politika nazional zein internazionala eztabaidatzen dira. Eguneroko kudeaketa eta gainbegirada komite horietako pertsonek egiten dute, kongresuak berak erabakitakoaren arabera. Hurrengo maila politikoa barrutiko kongresua da eta euren gainean Herriaren Kongresu Orokorra dago.

Ikus, gainera
-------------

* Yamahiriya
* Liburu Berdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q810251

 |

* Wd Datuak: Q810251
**Diogenes Laerzio** (antzinako grezieraz: Διογένης Λαέρτιος, *Diogenēs Laertios*; fl. c. III. mendea), filosofo grekoen biografoa eta doxografoa izan zen. Ezagutzen den bere lan bakarra *Filosofoen bizitzak* izeneko liburu sorta da, non filosofo grekoen bizitzak eta pentsaerak deskribatzen baititu. Epigrama bilduma baten egilea ere izan zen, *Filosofoen bizitzak* lanean aipatzen dituen bertso eta epigrama solte batzuek erakusten dutenez. Lanaren fidagarritasuna eta zorroztasuna historian zehar zalantzan jarri badira ere, filosofia grekoaren iturri garrantzitsua da. Bere pentsaerari buruz ez dago daturik, baina bere lanean oinarrituz epikurearra dela baieztatu da, liburua platonista den emakume bati opa egin bazion ere.

Bizitza
-------

II. mendeko lehenengo erdian bizi izan zela uste da, *Filosofoen bizitzak* liburu sortako IX. liburukian II. mendean bizi zan ziren Sexto Enpiriko eta bere ikasle izan zen Saturnino Zitenas aipatzen baititu. Plotino (205-270), berriz, ez du aipatzen. Aldi berean, IV. mende hasierako Sopatro filosofoak Laerzioren lanetan oinarritu omen zen bere *Eglogak* osatzeko. Horrela, Diogenes Laerzio Alexandro Severoren enperadorearen agintearen inguruan (222–235) bizi izan zela baieztatu da.

Laerzio izenari buruz, Kariako Laerte edo Ziliziako Laerte (azken hau ziurtasun handiagoz) jaioterriari buruzko erreferentzia izan daiteke. Bitiniako Nizeakoa zela ere iritzi izan da. Izena Laertii familia erromatarraren patronimikoa dela edo besterik gabe Laerziades edo Laertesen semea, Ulises alegia, izena besterik ez duela adierazten..

Oharrak eta erreferentziak
--------------------------

1. ↑  Laerzio Diogenes ere deitu izan zaio historian zehar.
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** José Ortíz y Sanz: *Vida de Diógenes Laercio*, "www.e-torredebabel.com" webgunean

Bibliografia
------------

* **(Ingelesez)** Smith: *Enciclopedy of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Diogenes Laertius" sarrera, I. bolumena, 1022. orrialdea.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Diogenes Laerzio*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59138
* Commonscat Multimedia: Diogenes Laërtius

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41839141
* ISNI: 0000 0000 8120 1306
* BNA: 000032798
* BNE: XX908420
* BNF: 119002352 (data)
* CANTIC: a10074107
* GND: 118525859
* LCCN: n80067474
* NDL: 00437967
* NKC: jn19990001787
* NLA: 35900166
* CiNii: DA01729815
* SNAC: w6wn19k5
* SUDOC: 031171990
* BIBSYS: 90658783
* UB: a1002656
* ICCU: CFIV036435
* Open Library: OL1085695A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01514/eu\_d\_1262/d1262
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 40284
* Gutenberg proiektua: 49326
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/64108

 |

* Wd Datuak: Q59138
* Commonscat Multimedia: Diogenes Laërtius
**Enguerrand Quarton** edo **Charonton** (Laongo elizbarrutia, 1410 aldean - Avignon, 1466) Erdi Aro amaierako frantziar margolari eta miniaturagilea izan zen, Avignongo bigarren eskolako garrantzitsuenetakoa. Haren eragina erabakigarria izan zen XV. mendeko hirugarren laurdeneko proventzar margolaritzan.

Bizitza
-------

Enguerrand Quarton 1410 inguruan jaio zen Laongo elizbarrutian, eta Aix-en-Provence, Arles eta Avignonen lan egin zuen. Oso gutxi dira, batere zalantzarik gabe, hari egotzi zaizkion obrak:

* *Requin Erretaula*, 1450-1455 aldean, Petit Palais museoa, Avignon.
* *Errukiaren Ama Birjina*, 1452, Condé museoa, Chantilly.
* *Ama Birjinaren koroatzea*, 1453 aldean, Musée Pierre-de-Luxembourg, Villeneuve-lès-Avignon.
* *Villeneuve-lès-Avignongo Pietà*, 1455, Louvre, Paris.

Lau koadro horietatik, *Ama Birjinaren koroatzea* da nagusia. Ikonografia Frantziako iparraldeko tinpano gotikoetan oinarritzen bada ere, ikusmolde plastikoari dagokionez askoz hurbilago dago Jan van Eyck eta Robert Campinen deskribapen xehe flandriarretik estilo frantsesetik baino. Oro har, konposizioak badu oreka bat formen harmoniak eta dotoretasunak areagotua, eta nazioarteko gotikoaren emaitza bete-betea dena.

Duela gutxi erantsi zaizkio Quartonen obrari zenbait liburu miniaturez apainduak, horien artean, *Jean des Martinsen meza liburua* eta *Livre d'Heures à l'usage de Rome*.

Quartonen estiloa
-----------------

Quartonen margolaritzak forma argiak zituen, aurpegi adierazkorrak eta gorputz oinazetuak; paisaiak zabalak dira eta argi gogorrekoak, eta horrek guztiak oihartzun handia izan zuen XV. mendeko azken laurdenean, ez bakarrik Proventzan, baita Frantziako artearen gune nagusietan ere. Hala, piskana-piskana, flandriar estiloak bere berrizaletasuna galdu zuen eta nolabaiteko formula bihurtu zen, lekuan lekuko tradizioak eta, zenbaitetan, baita italiar tradizioa eta flandriar artea nahasten zituena. Haren jarraitzaileen artean aipagarriena, dudarik gabe, Nicolas Froment izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016/03/03 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Enguerrand Quarton*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q966851
* Commonscat Multimedia: Enguerrand Quarton

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79049829
* ISNI: 0000 0001 2347 9171
* BNF: 14965543c (data)
* GND: 119275279
* LCCN: n83145932
* SUDOC: 027590712
* ULAN: 500012454
* UB: a1060722
* Open Library: OL5962392A
* RKD: 16459
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q966851
* Commonscat Multimedia: Enguerrand Quarton
**Oliver gaztelua** (ingelesez *Castle Oliver*) Irlandako Limerickeko konderriaren hegoaldean dagoen gaztelu viktoriarra da. Ardpatrick herrixkatik gertu dago. Babesleku gisa baino aisialdirako eraikia izan zen.

Historia
--------

Oliver Cromwellen gudalosteetako kapitaina zen Robert Oliverrek eskuratu zituen inguruko lurrak eta 1658an gaztelua eraiki zuen. Urte askotan zehar gazteluari *Clonodfoy* izena eman zitzaion eremuaren aurreko irlanderazko *Cloch an Otbhaidhigh* izenaren kontrakzioa da.

XIX mendean haren ondorengoak ziren Mary Isabella eta Elizabeth Oliver Gascoigne ahizpek jaso zuten gaztelua. 1845ean erabat berritu zuten, gaur egun daklusagun gaztelua eraikiz. Horretarako Yorkeko arkitektua zen George Fowler Jonesek diseinatu zien eraikin berria. Ahizpak artisau abilak ziren eta beirateak beraiek egin zituzten.

Iruditegia
----------

* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5050207
* Commonscat Multimedia: Castle Oliver

---

 |

* Wd Datuak: Q5050207
* Commonscat Multimedia: Castle Oliver
Iurretako pilota taldearen logotipoa
**Olaburu pilota taldea,** Iurretako herrian 2004an sortutako euskal pilotako klub mixtoa da. Olaburu pilota taldeak herriko Olaburu frontoitik hartu du bere izena eta azken urteetan pilotari bultzada eman dio.

Historia
--------

2004ko ekainean sortutako kluba, Ikt pelota-ri erreleboa hartuz, momentu hartan Iurretan Euskal pilotaren arduraduna eta Fernando Castillo eta  Jose Javier Zumarraga "Txuma"-k zuzendutakoa zena, gurasoen batzorde batek lagunduta

Klubak hartutako erabaki onenetarikoen artean entrenamenduen ordutegiak eskola ordutegietara egokitzea izan zen.

Aurreko arduradunek utzitako ondarea aprobetxatuz, Iurretako Olaburu pilota taldea momentuan herrian dagoen kirol eskaintza zabaltzeari ekiten dio, eta horrela euskalpilotak duen eskaria betez

Emaitzak ikusita, pilota taldearen ibilbidea berehala da aintzatetsia Durangaldean eta baita Bizkaia osoan ere.

Pilota taldearen etengabeko hazkuntzak, gaur egun Bizkaian handienetariko bat izatera eraman du, 50 pilotari baino gehiagorekin, maila deberdinetan banatuta

Klubak, beste aurrepasusu batetan, emakumezkoen palako modalitatea gehitu du kluban, sei neska daudelarik gaur egun, eskola kirolean eta baita federatuan emaitza ezin hobeak lortuz.

Klubaren filosofía
------------------

Klubaren filosofiaren barruan nagusi da  umeak, kirolari bezala heztea, balore desberbinak bereganatuz, hala nola, errepetuz lehiatzea eta pilotan gozatzea eta ez profesionaltasunera helalaraztea.

Antolaketa
----------

"Iurretako Olaburu pilota k.e." zazpi kidez osatutako batzorde batek zuzendutako kirol elkartea da. Josetxu Areitio eta Pablo Berasaluze direlarik gaur egun kirol zuzendariak, Alexis Apraiz eta Alex Arrindaren laguntzaz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61357198

 |

* Wd Datuak: Q61357198
**Doddridge konderria** (ingelesez: *Doddridge County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua West Union da. 2010eko zentsuaren arabera 8.202 biztanle zituen, Doddridge kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Doddridge konderriak 830,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,96 ura dira. Beste 828,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.202 pertsonetatik 7.965 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 39 dira. 111 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494081
* Commonscat Multimedia: Doddridge County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159442838
* LCCN: n80043498
* NARA: 10039925
* **Lekuak**
* OSM: 1913183
* TGN: 2002260

 |

* Wd Datuak: Q494081
* Commonscat Multimedia: Doddridge County, West Virginia
**DOM** (ingelesez, *Document Object Model*, hau da, Dokumentuaren Objektu Eredua) W3Cek kudeatutako API bat da. DOM-ak objektu multzo zehatz bat eskaintzen du HTML eta XML dokumentuak erakusteko eta objektu haiek nola erabiltzeko eta aldatzeko arauak ezartzen ditu. Horrela, ECMAScript (JavaScript) bezalako lengoaiekin posiblea da HTML edo XML dokumentu baten edukiak, egitura eta formatoa dinamikoki aldatzea.

Bilakaera eta bateragarritasun arazoak
--------------------------------------

DOM-a Netscape 2.0 nabigatzailean agertu zen lehen aldiz. Gerora, Netscape 4.0-k gailu-gertaerak antzemateko aukera gehitu zuen. Microsoft-aren nabigatzailea, Internet Explorer, bere 3. bertsioan hasi zen lehenengo DOM-aren ezaugarriak erabiltzen.

1998ko urrian, eta nabigatzaileen arteko ezberdintasunak zirela eta, W3C-ek "*DOM Level 1*" zehaztapena argitaratu zuen, HTML eta XML dokumentuen elementu guztien ezaugarriak eta aldatzeko moduak ezartzeko. 2000ko azaroan "*DOM Level 2*" argitaratu zuen W3Ck, non CSS orriekin interakzioak ezartzen ziren. 2004ko apirilean "*Dom Level 3*" sortu zuen, DTD eta dokumentuen balioztatzea erabiliz.

Nahiz eta W3Ck DOM eredu estandarra ezarri, nabigatzaile askok (Internet Explorer-ek batez ere) eredu honentzako gehigarriak sortu dituzte, bateragarritasun arazoak sortuz. Arazo hauek larriak izan ziren Netscape Navigator eta Microsoft Internet Explorer-en arteko gudan, non, askotan, web garatzaileek bertsio desberdinak sortu behar izaten zituzten nabigatzaile hauentzako. Azken urtetan, dena den, bateragarritasuna eta estandarrak betetzeko premia areagotu da, eta gaur egungo nabigatzaile gehienek (Firefox, Opera, Safari, Konqueror, etab.) W3C-k ezarritako DOM arauak betetzen dituzte. Hala ere, Microsoft Internet Explorer-ek (merkatuan nagusia den nabigatzailea, Windows sistema eragilean txertatuta baitago), bere azken bertsioetan, gehigarri propioak erabiltzen jarraitzen du.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** DOM zehaztapena W3Cn
* **(Ingelesez)** W3Cren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2093
* Commonscat Multimedia: Document object models

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4680714-7
* LCCN: sh2006005140

 |

* Wd Datuak: Q2093
* Commonscat Multimedia: Document object models
***Erorien Gurutzea*** Nafarroa Garaiko Corella herrian dagoen monumentu frankista da. 1936ko Gerran eroritakoen omenez altxatu zuten gurutzea alderdi frankistan, eta 1949ko abuztuaren 23an inauguratu zuten, besteak beste, Carmen Polo, Francisco Franco diktadorearen emaztea bertan zela. Gurutzea monolito batean txertatuta dago. Monolito horren oinean, hasiera batean, Falangearen sortzaile zen José Antonio Primo de Riveraren omenezko plaka bat jarri zen. Plaka horretan, gainera, 1936ko gerran hil ziren frankisten aldeko 91 matxinatuen izenak zeuden. 2018ko maiatzean kendu zuten plaka hori.

Rambletako pasealekuan kokatuta udalak kentzeko prozesua aurretatua bazuen ere, eskuin muturreko Abokatu Kristauen Elkarteak epaitegietan oztopatzen saiatu zen. Eskuin muturrekoen ustetan gurutzea kentzea profanazio bat izango zen. 2023ko martxoan Iruñeko 2 zenbakiko Epaitegiko titularrak ez zuen onartu Abokatu Kristauak elkarte ultrakatolikoak aurkeztutako errekurtsoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------
**Nagaoka-kyo** (japonieraz 長岡京), Japoniako hiriburua izan zen 784 eta 794 bitartean. Bere kokapena, Otokuniko barrutian adierazi da, Yamashiroko probintzian eta Nagaokakyoko hirian, Kiotoko prefekturan, antzinako hiriburuaren izena hartu zuen hiria. Hiriburu honen zati batzuk, Nagaokakyo hirian egon ziren, baita Kiotoko Muko-ku eta Nishiyo-ku auzoetan ere.

784an, Kanmu Enperadoreak, hiriburua Heijo-kyotik (egungo Nara) eraman zuen. Shoku Nihongi testuaren arabera, hiriburua eramatearen arrazoia, kokapen berriak uretako ibilbide hobeak zituela izan zen. Beste azalpen batzuen artean, gorteen boteretik eta klero budistatik ihes egiteko nahia eta inmigranteen kanporatzea izan ziren, azken kasu honetan, enperadorearen ama inmigranteen oinordekoa zena.

785ean, hiriburu berriaren kargu zegoen gobernaria, Fujiwara no Tanetsugu, erahila izan zen. Enperadorearen anaia, Sawara Printzea, tartean egon zen, eta Awajiko probintziara erbesteratua izan zen, bertarantz zihoala hil zelarik.

794an, Kanmu Enperadoreak, hiriburua Heian-kyora pasa zuen (egungo Kiotoren erdialdean). Arrazoien artean, garraio hobe bat agintzen zuten ibaien ohiko uholdeak, uholdeek eragindako gaixotasunak, Enperatriza eta Printze oinordekoari eragin zietenak, eta Sawara Printzearen izpirituaren beldurra izan ziren.

Tokiaren indusketak 1954an hasi ziren, eta ate baten hondakinak argitara eman zituzten egoitza inperialean.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Heijo-kyo (Nara)** | **Japoniako hiriburua**784-794 | Ondorengoa**Heian-kyo (Kioto)** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1052803
* Commonscat Multimedia: Nagaoka-kyō

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240580466
* GND: 7629944-2
* NDL: 00954965

 |

* Wd Datuak: Q1052803
* Commonscat Multimedia: Nagaoka-kyō
**Nagasakiko Bonba Atomikoaren Museoa** (japonieraz: 長崎原爆資料館, *Nagasaki Genbaku Shiryōkan*?)
 Nagasakiko museorik garrantzitsuena da, Nagasakiko bonbardaketa atomikoaren historia azaltzen duena. Nagasakiko Bakearen Parkea eta Nagasakiko Bonba Atomikoaren biktimentzako Bakezko Oroimenaren areto nazionaladitu alboan.

Museoaren historia
------------------

1955ean *Nagasakiko Nazioarteko Kultur Aretoa* eraiki zen Bonba Atomikoarekin erlazionaturiko gauzak erakusteko eta 1996an eraikin berria egin zen, *Nagasakiko Bonba Atomikoaren Museoa*.

Museoaren egitura
-----------------

Lehenengo atalean Bonba aurreko Nagasakiko eguneroko bizimodua ageri da. Bukaeran erloju bat dago 11:02 orduan gelditua, Bonbak eztanda egin zuen ordua da.

Bigarren atalean Bonba lehertu berria zeneko Nagasaki ageri da, erabat suntsitua. Argazki eta tresna ugari ikusten dira bai eta Urakami katedralak zutik mantendu zuen horma bakarra eta barnean zeuden errosario batzuk ere. Bizirik iraun zutenak bilatzeko erreskate lanak eta erradiazioaren hauei eragin zizkienak ere ikusgai daude.

Hirugarren atalean bisitariei arma nuklearren inguruko gogoeta eragiten zaie. Arma berri hauen garapena erakusten da horretarako. Gerraren inguruko gogoeta ere egiten da Txina eta Japonen arteko gerra eta Ozeano Bareko gerraren nondik norakoak aztertuz.

Azken atalean Nagasakiko bonbaketaren bideoak daude ikusgai. Bisitarien galderei erantzuten zaie eta *Nagasakiko Bakearen Deklarazioa* agiriarekin bukatzen da.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1099077
* Commonscat Multimedia: Nagasaki Atomic Bomb Museum

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 149336846
* LCCN: no2010102048
* NDL: 01142180

 |

* Wd Datuak: Q1099077
* Commonscat Multimedia: Nagasaki Atomic Bomb Museum
**En Crudo** Motorsex musika taldearen 1. diskoa da, 2004. urtean taldeak berak argitaratutakoa.

Zuzeneko disko honek 12 kantu ditu, eta denak copyleft linzentziapean argitaratu ziren. Letrak taldearenak eta **Oscar Beorleguirenak** dira. Ekoizperna **Motorsex** eta **Carlos Creatorren** eskutik egin zen.

Taldeak berak argitaratu CD-R formatuan, baina argitalpen oso mugatua izan zen. Bestalde abesti guztiak eta diskoaren grafismoa taldearen web gunetik jaitsi daiteke [*Betiko hautsitako esteka*].

Taldekideak
-----------

* Joakin (gitarra).
* Niko (baxua eta koruak).
* Bernar (bateria).
* Koldo (ahotsa).

Kantuen zerrenda
----------------

1. Motorsex
2. La veo
3. TV Star
4. Arenal
5. Estrellita
6. Soy un guay
7. Perdido en Bilbao
8. Muertos
9. Reptil
10. Sr Doctor
11. Terror
12. Animal

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Taldearen web gune ofiziala
* iSOUND gunea
* MySpace gunea
* elHood gunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256816

 |

* Wd Datuak: Q12256816
**Do-rag** edo **durag** bat kizkurrak edo rastak sortzeko eraman ohi den buruzapi bat da. Lo egiterakoan eraman daiteke ere, egindako orrazkera mantendu ahal izateko.

Historia
--------

Duragak originalki afroamerikar emakume langile eta esklaboek eramaten zituzten XIX. mendean. 1930ko hamarkadan, Harlemgo Pizkundean eta Depresio Handian, duraga erabili zen orrazkerak denbora gehiago mantendu ahal izateko. Black Power mugimenduaren ostean, 1960ko hamarkadaren amaieran, duraga afroamerikarren artean ohiko kapela bilakatu zen; ondoren, rap musikarekin eta atletekin lotu zen.

Kriminalitatearekin lotura zuelakoan, eskola batzuetan kapela hau janztea debekatzen saiatu dira Ameriketako Estatu Batuetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *The Routledge dictionary of modern American slang and unconventional English.*  Routledge 2009 ISBN 978-0-203-89513-9. PMC 273063366. (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).
2. ↑   Rubio, Karolena.  (2018-12-13). *Du-Rag Controversy Resolved | OuRCity News.*  (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).
3. ↑   **(Ingelesez)** Miller, Rann.  (2018-07-20). «A Charter School’s Explanation for Banning Durags Is Worse Than the Ban» *Progressive.org* (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1266704
* Commonscat Multimedia: People wearing durags

---

 |

* Wd Datuak: Q1266704
* Commonscat Multimedia: People wearing durags
El Carxe eskualdeko mapa, Manuel Sanchis i Guarner-ren ikerketen arabera (gorriz, valentzierazko lurraldea).
**El Carxe** edo **El Carche** Murtziako Erkidegoan kokaturiko mendilerro bat (1.371 m) da, baita inguruko eskualdeari ematen zaion izena ere, hots, Yecla (*Iecla*), Jumilla (*Jumella*) eta Abanilla (*Favanella*) udalerriek osatzen dutena. XVIII. mendetik, katalanez (Vinalopó aldetik bertaratutakoen valentzieraz, hain zuzen) mintzatzen da bertan. 300 km2-ko hedadura du eta 529 biztanle (2003an).

El Carxe, Murtziako Erkidegoan.
Eskualdea ondoko herrixkek osatzen dute:

* Raspai, 134 biztanle (Iecla)
* Torre del Rico, 58 biztanle (Jumella)
* El Carxe, 27 biztanle (Jumella)
* Canyada del Trigo, 167 biztanle (Jumella)
* Canyada de la Llenya, 143 biztanle (Favanella)

Nahiz eta valentzierak Murtziako Erkidegoan ez duen onarpen instituzionalik, Ieclako udalaren eskaeraz valentzierazko eskolak ematen zituen Acadèmia Valenciana de la Llenguak 2008ra arte.

**El Carxek** Murtziako herriekin baino harreman estuagoak ditu Vinalopó Mitjàko herriekin, bereziki El Pinósekin; El Carxeko herritarrek herri hartara jotzen dute behar dituzten zerbitzu asko lortzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Vinalopó Mitjà
* Jumilla
* Yecla

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1765102
* Commonscat Multimedia: El Carche

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238776086
* GND: 4610137-8
* **Lekuak**
* OSM: 11755232

 |

* Wd Datuak: Q1765102
* Commonscat Multimedia: El Carche


| Katalan Herriak |
| --- |
| 
Katalunia • Ipar Katalunia • Valentziako Erkidegoa • Balear Uharteak • Andorra • Sartaldeko Zerrenda • L'Alguer • El Carxe |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Eskualdeko mapa | Vinalopó Mitjàko udalerriak Valentziako Erkidegoa | Eskualdeko mapa |
| Algueña / l'Alguenya  •  Aspe / Asp  •  **Elda**  •  Hondón de las Nieves / El Fondó de les Neus  •  Hondón de los Frailes / el Fondó dels Frares  •  Monforte del Cid / Montfort  •  Monóvar / Monòver  •  Novelda  •  Petrer  •  Pinoso / el Pinós  •  La Romana |
***El Coitao, mal llamao*** Bilbon 1908an argitaratutako astekari kultural satirikoa izan zen.

Historia
--------

Aldizkariak zazpi zenbaki besterik ez zituen atera, lehendabizikoa urtarrilean eta azkena martxoan.

Sortzaileak Gustavo de Maeztu, José eta Alberto Arrue eta Ángel Larroque margolariak, Nemesio Mogrobejo eskultorea, Juan de la Encina arte kritikaria, Tomas Meabe (Sabin Aranaren jarraitzailea izaten utzi eta "Ezkerraren gazteak" sortu berri zuena) eta Ramon Basterra poeta zituen. Batez besteko adina 23 urtekoa izan zen. Asmoa Katalunian argitaratutako *El Quatre Gats* edo *Cut Cut* aldizkariak hasitako bidea jarraitzea zuen.

Itu kuttunenak Deustuko Unibertsitatea, Jesusen Lagundia, abertzaletasuna, eta, orokorrean, bilbotar burgesak izan zituen. Bere arerioen presioak 7. zenbakian aldizkaria ixtea lortu zuen.

Miguel de Unamunok ere aldizkarian parte hartu zuen. Bigarren zenbakian argitaratutako *‘’ ¿Por qué se emborracha el vasco?’’* artikulua, abertzaletasunaren aurka idatzi zuena, famatua izan zen.

Bibliografia
------------

* Javier González de Durana: *"El Coitao mal llamao. Periódico artístico, literario y radical de Bilbao"*. Bilbo: 1995.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8772940
* Commonscat Multimedia: El Coitao

---

 |

* Wd Datuak: Q8772940
* Commonscat Multimedia: El Coitao
|  |
| --- |
| **Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Kobazulorako sarrera, 2008ko apirilean |
| **Mota** | Kulturala |
| **Irizpideak** | i, iii |
| **Erreferentzia** | 310 |
| **Kokalekua** | Espainia |
| **Eskualdea2** | Europa |
| **Izen ematea** | 1985 (IX. bilkura) |
| **Luzapen urtea** | 2008 |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**El Castillo kobazuloa**, Castillo Mendiko Kobazuloak izeneko multzoaren barnean dagoen aztarnategi arkeologiko bat da, Kantabriako Puente Viesgo herrian. UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago 2008ko uztailetik, Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea izenarekin.

Kobazuloa, 1903an aurkitu zuen Hermilio Alcalde del Riok, Kantabriako lehen labar punturen ikerketan aitzindarietako bat izan zena. Antzina, kobazulorako sarrera, egungoa baino txikiagoa zen, harreragelako lehen indusketa arkeologikoekin handitua izan baitzen.

Aipaturiko sarreratik, sekuentzia oso luze bat aurkitu den gela ezberdinetara sartzen da, Behe Paleolito Garaitik Brontze Arorarte hartzen duen sekuentzia, 120.000 urte hartuko lituzkeen estratigrafia batekin. Bertan, jada katalogatuak dauden 150 irudi baino gehiago aurkitu dira, horien artean, itzal bezala marrazko amaitzeak dituzten zenbait oreinen grabatuak nabarmentzen direlarik.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q770666
* Commonscat Multimedia: Cave of El Castillo

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 310-009
* BIC: RI-51-0000267

 |

* Wd Datuak: Q770666
* Commonscat Multimedia: Cave of El Castillo
**Obion konderria** (ingelesez: *Obion County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Union City da. 2010eko zentsuaren arabera 31.807 biztanle zituen, Obion kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Obion konderriak 1.438,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,92 ura dira. Beste 1.410,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 31.807 pertsonetatik 27.987 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 999 dira. 3.353 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 75 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 318 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Obion County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501974
* Commonscat Multimedia: Obion County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152485353
* LCCN: n83188974
* **Lekuak**
* OSM: 1847638
* TGN: 2001902

 |

* Wd Datuak: Q501974
* Commonscat Multimedia: Obion County, Tennessee
San Petri basilikaren oinplanoa (Raffaello)
**Oinplanoa**, perspektiba gabeko gorputz baten irudikapena da plano horizontal batean. Oinplanoa, proiekzio paralelo baten bidez lortzen da, plano proiektatzaile horizontalarekiko perpendikularra. Sistema diedrikoaren irudikapen nagusienetako bat da, altxaerarekin batera.

Oinplanoa eraikin, altzari, atal edo beste edozein objekturen ebaketa horizontalaren irudikapenari ere baderitzo.

Arkitekturan
------------

Arkitekturan, oinplanoa, proiekzio ortogonalean eta eskalan, eraikin baten maila ezberdinak irudikatzen dituen marrazki bat da, hau da, lurrean eratzen duten irudia, hau da, eraikinaren zimenduak, maila bakoitzeko harresi eta holtzen sekzio horizontala (ohi leihoen inguruan, ikusi ahal izateko) eta estalkiaren konfigurazioa.

Arkitektura elementuak planoen bidez definitzeko, ebaketa horizontal ezberdinen proiekzioak erabiltzen dira (oinplano deituak), baita bertikalak ere (luzetarako edo zabaletarako ebaketak deituak), altxaera ezberdinekin, estalkien oinplanoekin eta eraikinaren material eta ezaugarriak nabarmentzeko beharrezko xehetasunekin lagunduak.

Ikus, gainera
-------------

* Marrazketa teknikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18965
* Commonscat Multimedia: Floor plans

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4022346-2
* NKC: ph514318
* NARA: 10633172
* AAT: 300034158

 |

* Wd Datuak: Q18965
* Commonscat Multimedia: Floor plans
**Optoakopladorea** elektrikoki isolaturik dauden zirkuituen artean seinaleak argi moduan igortzen duen gailua da. Orokorrean, zirkuitu horiek, igorle eta hartzaile bana dira.

Konfigurazioa
-------------

Diodo argi-igorle eta fototransistore banaz osatutako optoakopladorearen eskema.
Inplementaziorik ohikoena euren artean isolaturik dauden diodo argi-igorle eta fototransistore banaz osatutako zirkuitua da. Hau da, korronte elektrikoa ezin da bigarren zirkuitutik igaro baina argia, aldiz, bai. Beraz, optoakopladorearen sarreran seinale bat aplikatzen denean diodo argi-igorleak argia ematen du. Ondorioz, argi-sentsorea aktibatzen da eta honek optoakopladorearen irteeran seinale elektriko bat ezartzen du. Hori dela eta, optoakopladoreek zirkuituak gaintentsioetatik babesteko aukera ematen dute.

Detektagailua, fototransistorearen ordez, fotodiodoa denean, irteerako korrontea detektagailura heltzen den argi-kantitatearen proportzionala da. Kasu honetan, fotodiodoak modu fotovoltaikoan edo fotoeroalean lan egin dezake.

Batzuetan, diodo argi-igorleen beharrean, goritasun-lanparekin igortzen da kommutatura azkarragoak lortzeko. Gainera, goritasun-lanparek zaratak hobeto iragazten dituzte. Dena den, lanparek diodo argi-igorleek baino denbora gutxiago diraute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849084
* Commonscat Multimedia: Opto-isolators

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 10342706-5

 |

* Wd Datuak: Q849084
* Commonscat Multimedia: Opto-isolators
**Elpinize** (K.a. VI. mendearen amaiera edo K.a. V. mendearen lehen hamarkadak-K.a. V. mendearen erdialdea) emakume atenastar bat izan zen, Filaida familia aristokratikokoa. Maratongo garailea izan zen Miltziades Gaztea estadistaren alaba, eta bere amaren aldetik Zimon Atenaskoaren arrebaordea zen.

Bizitza
-------

Kornelio Nepotek dioenez, Elpinize bere nebaordearekin ezkondu zen, baina ez dago honen ebidentzia zehatzik. Ezkontza mota hori Atenasko legeek ama ezberdineko neba-arrebentzako eta alaba epikleroentzako baimentzen zuten, eta nahiko ohikoa zen. Beste batzuk, intzestuzko harreman bat izan zutela diote, hau, historiografiaren arabera, Zimonen arerio politikoen asmakeria izatea litekeena delarik.

Kalias, atenastar aberats bat zena, bere aberastasuna Atikako Laurion demoko zilar meatzeen esplotaziotik lortua zuena, Elpinizerekin ezkontzeko borondatezko bezala aurkeztu zen, Zimonek Miltziadesi ezarritako isunetik heredatu zuen ordaindu gabeko zorra kitatzeko. Zimonek onartu ez zuenez, bere arrebaren tutore bezala, Elpinizek bere nebaren erabakiaren aurka egin zuen, isuna ez ordaintzeak, erremediorik gabe hau gartzelaratzea suposatuko baitzuen, eta, beraz, Kaliasekin ezkontzea onartu zuen zorra ordaintzeko baldintzapean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q270287

 |

* Wd Datuak: Q270287
**Eneida Marta** (Ginea Bissau, c. 1973) Ginea Bissauko abeslaria da portugesez eta Ginea-Bissauko kreoleraz abesten duena.

Biografia
---------

Artista familia batean jaio zen eta gaztetan hasi zen abesten. Juca Delgadorekin batera serioago hartu zuen musika ibilbidea eta 2001. urtean atera zuen aurreneko diskoa, *Nô Stória*, eta hurrengo urtean bigarrena, *Amari*. Bigarren disko honek Putumayo munduko musiken diskoetxearen arreta erakarri zuen eta nazioarteko birari ekin zion. 2006an hirugarren diskoa iritsi zen *Lôpe Kai*. "Mindjer Dôlce Mel" abestiarekin Munduko Musiken lehiaketa irabazi zuen eta Putumayok *Acoustic Africa* bilduman sartu zuen. 2008ko nazioarteko biran Womex elkarteak 3.000 delegaturen aurrean kantatzeko aukera eman zion.

2019an atera zuen laugarren diskoa, *Ibra* izenekoa.

Diskografia
-----------

* *Nô Stória* (2001)
* *Amari* (2002)
* *Lôpe Kai* (2016)
* *Ibra* (2019)

Kolaborazioak
-------------

* *Acoustic Africa* (2006) - "Mindjer Dôlce Mel" abestia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Eneida Marta - WOMEX» *www.womex.com* (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).
2. 1 2   «Eneida Marta» *www.alg-eventos.pt* (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Eneida Marta – Nô Stória (2001, CD).*  (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Eneida Marta – Lôpe Kai (2006, CD).*  (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Eneida Marta – Ibra (2019, Digipack, CD).*  (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5376728
* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0000 4127 739X

 |

* Wd Datuak: Q5376728
**Oshima penintsula** (japonieraz: 渡島 半島, *Oshima-hantō*?)
, Japoniako Hokkaido uhartearen hegoaldean dagoen penintsula ezaguna da. Hakodate da penintsulako hiri handiena.

Geografia
---------

Hokkaidoren hegoaldeko zatia hartzen duen penintsula da eta Tsugaruko itsasarteak banatzen du Honshu uhartetik. Penintsulak bi adar ditu bukaeran, mendebaldekoa Matsumae da eta ekialdekoa Kameda.

Lurraldea ez da laua eta hainbat sumendi ditu. Ōnuma Parke Kuasi-Nazionala ere bertan dago.

Banaketa administratiboa
------------------------

Penintsula bi suprefeturatan banatzen da, mendebaldeko kostaldea Oshima suprefeturari dagokio eta Hakodate da hiri nagusia, ekialdea aldiz Hiyama suprefeturarena da eta Setana da hiri handiena.

Hakodate da penintsulako hiri erreferentea, 270.000 biztanlerekin Hokkaido guztiko hirugarren hiria baita, garai batean uharteko hiriburu ere izan zen. Gainontzeko herri gehienak herrixka arrantzale txikiak dira.

Iruditegia
----------

* Ōnuma Parke Kuasi-Nazionala.Ōnuma Parke Kuasi-Nazionala.
* Hakodateko kaia.Hakodateko kaia.
* Tsugaruko itsasartea.Tsugaruko itsasartea.
* Matsumaeko gaztelua.Matsumaeko gaztelua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1370712
* Commonscat Multimedia: Oshima Peninsula

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 251800221
* NDL: 00642181

 |

* Wd Datuak: Q1370712
* Commonscat Multimedia: Oshima Peninsula
**Okzitaniako Korronte Iraultzailea** (okzitanieraz, *Corrent Revolucionari Occitan [CROC]*) Okzitaniako talde politiko bat izan zen, 1995etik 2001era jardun zuena. Hainbat talde biltzen zituen: Bearnoko Anaram Au Patac, Tolosa Okzitaniako Patriòtas Occitans, Ais de Provençako Occitània Libertat eta Roergueko Reviscol Roergàs.

Taldeen arteko eta taldeen barruko ezadostasunak izan arren ezker muturreko mugimendu independentista zela esan daiteke.

Gaur egun ere argitaratzen den Har/Far aldizkaria plazaratzen zuten.

Sortzaileetarik gaur egun lanean diharduen bakarra Anaram Au Patac da, aldizkairia argitaratzen duena.

Anaram Au Patac mugimenduko talderik indartsuena zen, eta 1995ean sortutako Har aldizkaria mugimendu osoarena bilkatu zen Har/Far izen panokzitanoa hartuta.

CROCek nahikoa indarra izan zuen 1995 eta 2000 bitartean. Garai haietan politikan ihardun nahi zuten gazte okzitaniar nazionalista gehienak erakartzen zituen, alde tradizionalagoek (Partit Occitan, esaterako) ez baitzuten hainbesteko erakargarritasunik gazteentzat. Aurre egin ziezaiokeen beste talde bakarra Linha Imaginòt (independentziaren kontrakoa) zen. Dena den adin guztietako militanteak zeuden CRÒCen.

Okzitania mailako koordinazio arazoek 2000 urte hasieran taldearen desgituraketaren hasiera ekarri zuten, eta garai horretan Anaram Au Patac-ek taldea utzi zuen. Horrek CRÒCen ihardueraren gutxitzea eta taldearen desagerpen azkarra ekarri zituen.

2001 eta gero CRÒC hainbat eskualdetan berpizteko saiakerak izan dira. Gaur egun militante gehienak bestelako erakundetan daude, esaterako Anaram Au Patac, Iniciativa Per Occitània, Partit de la Nacion Occitana, Partit Occitan edota okzitaniar nazionalismoan, alderdi haien batasunarekin Libertat! alderdi politikoa sortu zen arte. Batzuk halaber, ezkerreko talde ez okzitanistetan sartu ziren.

Bizi laburreko erakundea izan arren, CRÒCek militante belaunaldi berria ekarri zuen, okzitaniar nazionalismoa gaztetu duena. Erakunde hau, Linha Imaginòt-ekin batera Robèrt Lafort-ek proposatutako okzitaniar nazionalismoaren barruan Temps Tres (Hiru Denbora) izan zen, Temps Un XIX mende amaieran izanda eta Temps Dos 1960-70 hamarkadetan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4891326

 |

* Wd Datuak: Q4891326