**Pentaminoa**  (grezieraz πέντε *pente*) ertzetan batzen diren bost laukiz osatutako irudi geometrikoa da. Hamabi pentamino ezberdin existitzen dira eta alfabetoko letrekin izendatzen dira. Ardatz-simetriak edo birek sorturikoak ez dira pentamino ezberdintzat jotzen.

Ardatz-simetriaren bidez eratutakoak pentamino ezberdintzat hartuz gero hemezortzi pentamino lortuko genituzke guztira. T, V, I, X, U eta E deiturikoak, ardatz-simetriatik lorturiko pentaminoak dira nahiz eta biraren bidez ere lor daitezke. Honek ordenagailuko hainbat jokoetan garrantzia dauka (*Tetris* modukoetan), irudiak simetriaren bidez biratu ezin daitezkeenetan.

Interesgarria da lor daitezkeen bariazio ezberdinak aipatzea:

* L, N, Y, P eta F zortzi modutan orienta daitezke: errotazioaren bidez lau eta beste lau simetria axialaren bidez.
* Z lau modutan orienta daiteke: bi errotazioaren bidez eta beste bi simetria axialaren bidez.
* T, V, U eta W errotazioaren bidezko lau modulan orienta daitezke.
* I errotazioaren bidezko bi eratan orienta daiteke.
* X modu batean soilik orienta daiteke.

Adibidez, Y-ren zortzi konbinazioak hauek lirateke.

Bi dimentsioko buru-hausgarria
------------------------------

Pentaminoko bi dimentsioko buru-hausgarriak honetan datza: hamabi pentamino ezberdin dituen laukizuzena betetzean, hutsunerik utzi gabe eta laukiak elkarren gainean jarri gabe. Hamabi pentamino bakoitzak bost laukiko azalera betetzen du; hortaz, laukizuzena 60 lauki izan behar ditu. Dimentsio posibleak honako hauek dira: 6x10, 5x12, 4x15, 3x20.

6x10 dimentsioko lauki zuzena John Fletcher-ek ebatzi zuen lehenengo aldiz 1965. urtean. 2339 soluzio ditu, laukizuzen osoko errotazio edo simetria bidezko bariazioak aintzat hartu gabe.

5x12 dimentsi0ko laukizuzenak, 1010 erantzun posible ditu, 4x15-koak 368 eta 3x20-ak soilik 2.

Hiru dimentsioko buru-hausgarria
--------------------------------

Pentaminoko hiru dimentsioko buru-hausgarriak honetan datza: 3D kutxa bat 12 pentaminoz osatzea, hutsunerik utzi gabe eta laukiak elkarren gainean jarri gabe. 12 pentamino bakoitza bost kuboz osatuta egongo da eta 2D-koen forma berdina izango du baina bolumenarekin. Kutxak 60 unitateko bolumena izan beharko du eta honako dimentsio hauek izan ditzake: 2x5x6 edo 3x4x5. Jarraian soluzio posible batzuk ikus ditzakezue.

```
 2 x 5 x 6   kutxa

 P P P N N N   P P L L L L
 Y W N N X U   F F L Z Z U
 Y W W X X X   V F F Z T U
 Y Y W W X U   V F Z Z T U
 Y I I I I I   V V V T T T

 1ª geruza       2ª geruza

 3 x 4 x 5  kutxa

 F F V V V   X F F P T   U F U P P   U U U P P
 X N N N V   X L T T T   X L L L L   I I I I I
 N N Z Z V   X W W Z T   W W Y Z Z   W Y Y Y Y

 1ª geruza    2ªgeruza   3ªgeruza    4ªgeruza

```

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Angulo Martin, Patxi.  (1997). «Mundu zabaleko jokoak. Jokoen mundu zabala» *www.elhuyar.eus* (Elhuyar) ISBN 978-84-92457-60-1. (Noiz kontsultatua: 2021-12-19).

Ikus, gainera
-------------

* Jokoenea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q247406
* Commonscat Multimedia: Pentominoes

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q247406
* Commonscat Multimedia: Pentominoes