**Laila Shawa** (Gaza, Palestina, 1940ko apirilaren 4a - Londres, Erresuma Batua, 2022ko urriaren 24a) palestinar artista bisuala izan zen. Haren lana bere herrialdeko politikari buruzko gogoeta pertsonal gisa deskribatu da, batez ere bidegabekeriak eta hautemandako jazarpena nabarmenduz. Arte garaikideko eszena iraultzaile arabiarreko artista nabarmen eta emankorrenetako bat izan zen.

Gazako zerrendaren sorreran bizi izan zen palestinarra da. Aita Rashad al-Shawa, Gazako ekintzaile eta alkatea zuen. Txikitatik jaso zuen Laia Shawak pentsaera iraultzailea. Askotan, artelanak, pinturak, eskulturak eta instalazioak barne, serigrafiarako oinarri ziren argazkiekin lan egiten zuen. Bere lana nazioartean erakutsi da eta leku publiko askotan (Britainiar Museoan, adibidez) eta bilduma pribatuetan erakusten da.

Biografia
---------

Laila Shawa Gazan jaio zen 1940ko apirilaren 4an, Nakba palestinarra eta Israelgo Estatuaren sorrera baino zortzi urte lehenago. Shawak hezkuntza ona izan zuen; 1957tik 1958ra Leonardo da Vinci Arte Institutuan Kairon egon zen, eta gero 1958tik 1964raErromako Arte Ederren Akademiara joan zen, udetan Salzburgoko (Austria) Udako Eskolan ikasten zuen bitartean.

Artista ibilbidea
-----------------

1965ean, ikasketak amaitu ondoren, Shawa Gazara itzuli zen eta hainbat errefuxiatu-esparrutan arte- eta lanbide-eskolak zuzendu zituen. Gero, arte-eskola bat irakasten jarraitu zuen urtebetez, UNESCOren hezkuntza-programarekin. Jarraian Beirutera joan zen bizitzera, 1967an Libanora bederatzi urtez, eta lanaldi osoko pintorea izan zen. Libanoko Gerra Zibila hasi ondoren, Gazara itzuli zen eta, aitaren eta senarraren laguntzarekin, Rashad Shawa Kultur Etxea sortu zuen, erakusketen eta galen bidez Gazarekin kultura-lotura izateko. Zoritxarrez, zentroa ez da gaur egun nahi zen horretarako erabiltzen ari.

### *Fatimaren eskuak*

1992an sortu zuen *Fatimaren eskuak* izeneko pintura. Pinturaren altuera laurogeita bederatzi zentimetrokoa da eta zabalera hirurogeita hamar zentimetrokoa. Pieza horren museo-zenbakia 1992,0414,0.1 da, eta ez dago ikusgai. Konposizioa bertikala da. Shawak olio-pinturak eta akrilikoak erabili zituen mihise gainean. Pinturaren atzea ilgora horiarekin ilunagoa da, baina emakumeen kolore distiratsu eta sutsuekin konbinatzen da, aurpegia estaltzen duen nicabetan, eta horietako bakoitzean patroi bakarra du. Bere begiak beltzez daude, eta begizko ikurra duten esku irekiak daude, eta hennaz margotutako diseinuak dituzte. Pintura hori Ekialde Ertaineko eta Ipar Afrikako arte-estilo modernotzat hartzen da.

*Fatimaren eskuak* pintura Shawaren *Emakumeak eta magia* seriekoa da, eta Ekialde Hurbileko magia- eta sorginkeria-jarduera komuna ezagutzen du. Horrek eztabaida piztu du: pertsonek botere ezezagunen patua nola gobernatzen duten, eta pertsonek egiten dituzten gauzak beren kontroletik kanpoko agintaritza misteriotsu batetik datozela. Gainera, eskuak pinturan, hennaz estalita daude eta begizkoarekin itsatsita dute. Nadir Yurtolur-en arabera *History Studies International Of History*/*Historia Nazioarteko Historia azterketa* lanean, begizkoa kultura askotan sineste bat da, non, bekaizkeriaren bidez, pertsonek elkarri kalte egin diezaioketen. Begizkoa bere lanean sartzean, Shawa sineste hori erabiltzen ari da; izan ere, emakumeak pinturan, botere goren batek egin dezakeela uste duenean gerta dakiekeen kaltea prebenitzen ari dira. Emakumeak margolanean ere aurpegia estalita daude, beloa dute. Muslimarekin egindako elkarrizketa batean, Shawak azaldu zuen 'Bidaa' deitzen duen beloa, islamean sartu zela, baina ez zuela zerikusirik irakaskuntza islamiarrarekin, emakumeak menderatzeko sortutako ikuskizun soziopolitikoarekin baino. Orduan, indar soziopolitiko horrek eragin handia du emakumeengan.

*Palestinako artearen jatorria* liburuan, Bashir Makhoul eta Gordon Hon autoreek aurkezten dute nola aldatu dituzten artista palestinarrek egungo artearen ikuspegi intrigagarrienetako asko, ikuspegi horiek borroka politiko nabari eta erabakigarri batekin zuzeneko konpromiso batera eramaten dituzten formetan. Kasu horretan, Laila Shawak Palestinako estatu okupatuan bizi den emakume musulman palestinarra izateko borroka politikoa aurkeztu dio audientziari, eta bere existentzia eta fedea eramateko goi-mailako botereen mende dago.

Estiloa
-------

Lihuakekin egindako elkarrizketa batean Princetongo Unibertsitateko Arte Museoak galdetu zion Shawari zerk inspiratzen duen, eta hauxe erantzun zion: 

> "*Nire inspirazioa nire esperientzia zuzenak dira. Orokorrean, ikusten dudana da, inguratzen nauena, garaikidea dena. Orainaldia, orain, oso garrantzitsuak diren gaiekin egitea nahiago dut... nire lana oso prozesu sortzailea da, prozesu intelektualen, behaketen nahasketa, eta oso ondo pentsatzen dut."* 
> 
> 

Artearen produkzioan Shawak duen ikuspegi gogoetatsuena eta sortzaileena arte-mota guztietan ikusten da: pintura, inprimaketa zein instalazioa. Arkitektura islamiarraren konfigurazio orokorrak eta xehetasunek eragina izan zuten Shawaren geroko lanean, elementu kultural eta ideologiko esanguratsuak sartu baitzituen.

Ekialde Ertainetik kanpoko Shawako lehen ikuskizuna, *Women and Magic* izan zen Londresen 1992an. 1994ra arte ez zuen nazioarteko aintzatespenik izan, Mona Hatoum eta Balqees Fakhrorekin *Forces of Change: Artists of the Arab World* izeneko ikuskizunean parte hartu zuen arte, Washington Hiriko Arteetako Emakumeen Museo Nazionalean.

XXI. mendean bere lanik ezagunena 2010eko *Walls of Gaza III,* *Fashionista Terorrista* da, Shawaren argazkietatik sortzutako serigrafia. Argazkian, New Yorkeko *Swarovski* kristalezko adabakiarekin apaindutako erresistentzia palestinarraren sinbolo diren jantziak, bufanda bat eta sueterra ageri dira, Mendebaldeko jendeak borroka arabiarra moda-adierazpen gisa nola erabiltzen duen ikusteko. 2012an, Londresko October Galleryn, "" izeneko Shawaren erakusketa inauguratu zen, eta hauxe esan zuen:

"*Paradisuaren beste aldea* lanean, 'shahid' (emakume terrorista suizida" hitzaren arabiar) hitzaren atzean dauden motibazioak aztertzen ditut; galdera hori, seguruenik, pertsona gutxik hartuko lukete kontuan. Shahida modeloaren nukleoa erotizazio- eta armamentu-nahaste kezkagarri baten inguruan dabil. Instalazio horretan, Gazako emakume terrorista suizidei buruzko ohiko baliabide beldurgarrietako erreportajeetan ukatuko zizkioketen nortasuna eta osotasuna ematen saiatu nintzen izangai bakoitzari".

2012an, ICAko AKA Peace erakusketarekin batera, Art Below-ek AKA Peace serieko lan hautatuak erakutsi zituen Londresko metroan, Shawako artelanak barne. "AKA Peace", jatorriz Bran Symondson argazkilariak sortua eta, orain, Jake Chapman artistak komisariatua, lan berrien erakusketa bat da, bereziki 2012ko Peace One Day Projecterako sortua. Artista garaikideen talde bat bildu zuen erakusketa horrek, eta zerbitzuz kanpo zegoen AK-47 eraso-fusil bat transformatzea erabaki zuten, artelanak bihurtuz. Shawarentzat, hori ez zen objektu arraroa, nahiko arrunta zen Zisjordanian. AKAKO Bakearen Erakusketan, zutik bere piezaren ondoan, honako hau esan zuen: *"AK-47ekin oso ohitua nago; beraz, niretzat ez zen oso sentsazio bitxia izan arma eramatea, baina nire lehen galdera hau izan zen: "Zenbat pertsonak hil zuen arma hau?"* Shawak *Where Souls Dwell* glamuroso erriflea izena jarri zion. Izen boteretsua da, eta oso kargatuta dagoen artelan bati lotuta dago. Harriz eta tximeletaz apainduta dago, eta urrezko gorputza du. Hori Shawako artelanaren adibide bat besterik ez da, baina lan bakoitzak argitzen du zer min duen.

Heriotza
--------

Shawa 2022ko urriaren 24an hil zen, 82 urte zituela, Londresko (Ingalaterra) egoitzan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Elazzaoui, Hafsa.  (9 de julio de 2017). «Laila Shawa: Mother of Arabic Revolution Art» *MVSLIM*.
2. ↑  Contemporary Art in The Middle East, ArtWorld, Black Dog Publishing, London, UK, 2009.
3. ↑  The October Gallery: Laila Shawa. October Gallery. Consultado en noviembre de *2010*)
4. ↑  Laila Shawa, Works 1965- 1994 AI-Hani Books, 1994
5. ↑
6. 1 2 3   «Laila Shawa, Gaza: Palestine» *The Recessionists* 2009.
7. ↑   LeMoon, Kim. «Laila Shawa» *Signs Journal*.
8. ↑   «Collection object details» *British Museum*.
9. ↑   «The Political is Personal | IMOW Muslima» *muslima.globalfundforwomen.org*.
10. ↑   «Q&A with Laila Shawa» *Princeton University Art Museum*.
11. ↑   «Artists» *www.markhachem.com*.
12. ↑   Maymanah Farhat.  (2009). «Imagining the Arab World: The Fashioning of the "War on Terror" through Art» *Callaloo* 32 (4): 1223–1231.  doi:10.1353/cal.0.0556. ISSN 1080-6512..
13. ↑   «The life and work of Palestinian Islamo-Pop artist Laila Shawa» *Middle East Monitor* 2019-04-02.
14. ↑   «Laila Shawa» *Signs: Journal of Women in Culture and Society* 11 de octubre de 2012.
15. ↑   «Peace One Day's 2012 Art Project» *peaceoneday.org* 2012-07-12.
16. ↑   «AKA BELOW» *artbelow.org.uk* 27 de noviembre de 2012.
17. 1 2   Collett-White, Mike.  (27 de septiembre de 2012). «AK-47s get exreme makeover in new London art show» *Reuters*.
18. ↑    *وفاة الفنانة التشكيلية الفلسطينية ليلى الشوا.*  Raya 24 de octubre de 2022.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6473894
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 232837188
* ISNI: 0000 0003 6639 8966
* LCCN: no2012042371
* ULAN: 500123855

 |

* Wd Datuak: Q6473894