recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Neva** (errusieraz: Нева́) ipar-mendebaldeko Errusiako ibaia da, Ladoga aintziran sortu eta Finlandiako golkora isurtzen dena. 74 kilometro luze da. Nevaren deltan dago San Petersburgo hiria.

Geografia
---------

Ladoga aintziran du iturburua; Karelia zeharkatzen du, eta Finlandiako golkoan du ahoa. 74 kilometroko luzera dauka, eta 284.500 kilometro koadroko eremua drainatzen du.

Neva ibaiak delta sortzen du eta uharte asko osatu dira, modu naturalean edo gizakiak egindako ubideen bidez. Guztira 48 erreka eta ubide daude eta 101 uharte osatzen dituzte. Uharte ezagunenak San Petersburgo hiria osatzen dutenak dira; Vasilyevsky, Petrogradsky, Krestovsky eta Dekabristov.

### Ibaiadar nagusiak

26 ibaiadar izan arren, nagusiak hauek dira:

* Mga ibaia (ezkerrez)
* Tosna ibaia (ezkerrez)
* Izhora ibaia (ezkerrez)
* Okhta ibaia (eskuinez)

### Hiri nagusiak

* Shlisselburg (iturburuan)
* Kirovsk
* Otradnoye (Tosna ibaiarekin elkartzen den tokian)
* San Petersburgo (deltan)

Ubideak
-------

Itsaso Zuria Baltikoarekin lotzen duen ubide sisteman kokatua dago, eta ontziak ibaiaren luzera osoan ibiltzen dira. Volga ibaiarekin loturik dago, zenbait ubideren bitartez, eta haren bidez, Don ibaiarekin. Horrela, Baltikotik Kaspiar itsasoraino eta Itsaso Beltzeraino ontziz ibil daiteke.

Historia
--------

Duela 9.000 urteko populazioen aztarnak aurkitu dira Nevaren arroaren barnean.

VIII. eta IX. mendeetan ekialdeko eslaviarrek populatu zuten eskualdea mozketa-erreketa sistemadun nekazaritza, arrantza eta ehiza eginez bizi ziren.

Erdi Aroan, ibaia oso inportantea zen, zabala eta nabigagarria izaki Itsaso Baltikoa eta Volga ibaiaren arteko bide bakarra baitzen. 1240 urtean, bere uretan Suedia eta Errusia arteko Neva ibaiaren Bataila egin zen. Errusiaren garaipenaren ondorioz, orduko Alexander Jaroslavitxek, Novgorodeko Printzea, Nevski edo Nevako izena hartu zuen.

Ibaiko Oréshek antzinako errusiar gotorlekua, gero Shlisselburg, 1703an San Petri eta San Paulo gotorleku (errusieraz Петропавловская Крепость) bihurtu zen eta gaurko San Petersburgo bere ondoan eraiki zuten.

1916an Grigori Rasputin elizgizon famatua bere uretan itota hil zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2018-4-1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q645
* Commonscat Multimedia: Neva River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 237015439
* GND: 4669196-0
* NKC: ge632003
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2811903

 |

* Wd Datuak: Q645
* Commonscat Multimedia: Neva River
**Nunilo eta Alodia eliza** Esteribarko Sarasibar kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Nunilo eta Alodia Santuen eliza, harriz egindako baserri izaerako eraikuntza da, zaharberritze eta eraberritze lanen ondorioz oso aldatua. Habearte bakarra, burualde zuzena eta kanpandorrea ditu oinaldean. Sarrera epistolaren aldeko horman dago, arkupeaz babestutako erdi-puntuko arkudun atean. Ebanjelioaren aldean kapera bat eta sakristia daude atxikita, burualdearen ondoan eta presbiteriotik du sarrera. Esparru osoa, berriki eraiki den ganga beheratu batez estalita dago. Altzarien artean, Ama Birjinaren egur gotikoko tailu bat nabarmentzen da, Haurra eserita duela (ca. 1300), ebanjelioaren alboko kaperan kokatua, eta sakristian gordetzen den zilarrezko parrokia-gurutzea.

Nafar urregintza pieza garrantzitsua da hau -Iruñeko tailer posiblea- 1600 inguruan, ezaugarri gotikoak eta joera manierista dituena. Gurutze latindarra da, bi aurrealdeetan apaingarri ugarirekin aberastua, tenplete poligonal formako euskarri korapiloarekin, erliebeekin apaindua. Bere edertasunagatik, bi gurutzaduren irudiak nabarmentzen dira, Kalbarioa aurrealdean, eta Nunilo eta Alodia santuak, parrokiaren titularrak, atzealdean. XIX. mendean zaharberritutako erretaula nagusiak, erliebe nagusia, titular santuekin mantentzen du, datorren erretaula batez berraprobetxatuta. XVI. mendeko hirugarren laurdeneko erromanista kutsuko obra da, Miguel Espinal (1553-1590) irudigileari egotz dakiokeena, Sarasibartik oso urrun ez dagoen Galdurotzeko erretaula nagusiko erliebeak bezala dokumentatutako bere obrekin antz handia duelako.

Erreferentziak
--------------

* «Esteribar | Sarasibar» *esteribar.org* (Noiz kontsultatua: 2021-09-11).

Ikus, gainera
-------------

* Sarasibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108508397

 |

* Wd Datuak: Q108508397
**Vittorio Sereni** (Luino, 1913ko uztailaren 27a - 1983ko otsailaren 10a) italiar idazlea izan zen.

Haurtzaroa Brescian igaro zuen, eta ondoren Milanera joan zen, literatura ikastera. Lehenengo poema-bilduma 1941ean idatzi zuen, *Frontiera*. Lan horretan Lonbardiako aintzirak eta paisaiak erakusten zituen, batez ere; inguru horrek, non faxismoaren zapalkuntza eta Europaren demokraziaren eskaera aurrez aurre jartzen ziren, idazlearen bakardade erabatekoaren eta gizakiekin bat egiteko nahiaren arteko tentsioa irudikatzen du. 1942an Greziako frontera joan zen. Sizilian aliatuek preso hartu, eta Aljeriako eta Marokoko frantses esparruetara bidali zuten. Gerraren ondoren, Milana itzuli zen, irakasle gisa lan egitera, eta bigarren poesia-bilduma argitaratu zuen, *Diario d´Algeria* (1947, *Aljeriako egunkaria*). *Il Male d´Africa* (1958) lanean, «harresietako eritasuna» definitzen du, preso egotearen urruntasuna. Urruntasun horren gogoetak eragin handia izan zuen Sereniren lan guztian. 1952an Pirelli argitaletxeko publizista bihurtu zen, eta 1958an Mondadori argitaletxeko argitalpen-arduraduna. *Diario d´Algeria* laneko poesiak komentatu zituen *Gli immediati dintorni* (1962) lanean. 1964an, berriz, *L´Opzione e allegati* argitaratu zuen, poetaren bakardadea deskribatuz. 1965ean *Gli strumenti umani* bilduma argitaratu zuen, gerra ondorengo bizitzarekin zuen borroka azaltzen duena. *Appuntamento a ora insolita* (1964) eta *Una visita in fabbrica* (1958) lanetako pasarteetan, gizakien arteko harreman soilen poza ospatzen du poetak, eta zehaztasunez deskribatzen ditu eguneroko bizitzako ekintza txikiak. Ondorengo urteetan argitaratu zituen *Lavori in corso* (1965), *Addio Lugano Bella* (1971) eta *Un posto di vacanza* (1974), 1979an *Stella variabile* lanean bildu zirenak. Lan horretan, poetari munduko irudiak bortizkeriaz beteta etortzen zaizkio gogora. 1986an, poeta bera hil ondoren, *Tutte le poesie* (1986) lanean bildu zen Sereniren lan guztia. Sereni, bestalde, itzultzailea izan zen, Julien Green, Valéry, Mallarmé, Ronsard, Char eta Poundena, besteak beste. Testu kritikoak ere idatzi zituen, *Letture preliminari* (1973) lanean bildu zituenak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1227375
* Commonscat Multimedia: Vittorio Sereni

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 112035088
* ISNI: 0000 0001 2147 9960
* BNE: XX1118752
* BNF: 120195068 (data)
* CANTIC: a10941939
* GND: 118955330
* LCCN: n81038915
* NKC: ola2003169799
* NLA: 36200756
* CiNii: DA05837423
* SUDOC: 028339363
* BIBSYS: 90162191
* UB: a1081472
* ICCU: CFIV018582
* Open Library: OL46888A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05366/eu\_s\_1854/s1854
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1227375
* Commonscat Multimedia: Vittorio Sereni
68°23′54″N 24°29′54″E﻿ / ﻿68.3983°N 24.4983°E﻿ / 68.3983; 24.4983
**Nunnanen** (iparraldeko samieraz: *Njunnás*) Enontekiö udalerria dagoen herrixka bat da, Finlandiako Lappi lurraldean. Udalerriko ekialdeneko herrixka da eta Inari udalerriarekin harreman gehien daukana. Nahiz eta, herrixkaren biztanle-kopurua ez den berrehunera iristen, eskola publiko bat dago bertan, Hetta hiriburutik nahiko urruti dagoelako. Gutxi gorabehera, samitarren kopurua, %20a da.

Izena XV. mendean herrixkara iritsi zen **Nun** herriari dagokio. Ez zen herrixka oso garrantzitsua izan, baina urteak igaro hala, geroz eta biztanle gehiago hurbiltzen joan zen bertara. Laponiako Gerran, 1945. urtean, naziek, **Nunnanen** birrindu egin zuten eta berregituratze-lanek hainbat urte iraun zuen.

Elur-orein abeltzaintza, ehiza, arrantza, eskia eta antzeko beste hainbat ekintza herrixkarekin betidanik egon izan dira lotuak.

Kanpo estekak
-------------

* Nunnaneni buruzko informazioa **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11884871
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1097153472508345360007

 |

* Wd Datuak: Q11884871


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Enontekiöko herrixkak** |  |
| Hettako elizaHettako elizaEnontekiöko aireportuaEnontekiöko aireportua**Hetta** • Jatuni • **Kaaresuvanto** • Kelottijärvi • Ketomella**Kilpisjärvi** • Kultima • **Kuttanen** • **Leppäjärvi** • LuspaMarkkina • Maunu • Muotkajärvi • Näkkälä • Nartteli • **Nunnanen**Palojärvi • **Palojoensuu** • **Peltovuoma** • Raittijärvi • RopinsalmiSaivomuotka • Sonkamuotka • Vähäniva • **Vuontisjärvi** • Yli-Kyrö |
**Mª Nieves Elizalde Matxikote, OCD** (Bera, Nafarroa Garaia, 1890 - Lesaka, Nafarroa Garaia, 1983) Karmeldar moja eta organista izan zen.

13 urte zituela Lesakako Ama Doloretakoaren Karmeldar Oinutsen komentuan sartu zen eta 1910ean jantzi zuen karmeldar abitua Mª Nieves del Niño Jesús de Praga erlijio-izena hartuz. Elizondoko Juan Berekotxea organistarekin ikasi zuen pianoa jotzen eta ondotik organoa jotzen ere ikasi zuen. 73 urte eman zituen Lesakako komentuko klausuran, bere zeregin nagusia meza eta ordu kanonikoetan organoa jotzea izan zelarik, lan hau bizitza kontenplatiboaren bertze zereginekin uztartuz. Komentuko azken organista izan zen. 1983an hil eta komentuan bertan ehortzia izan zen. Zenbait lan idatzi zituela jakina bada ere ez zaigu ezer iritsi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Abaunza Martínez, Fernando.  (2017). *Diccionario de Músicos Vascos.*  Online argitalpena, 161 or..

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Mª Nieves Elizalde Matxikote*** |
**Nicolás Sartorius Álvarez de las Asturias** (Donostia, 1938ko maiatzaren 4a) espainiar politikari eta legelaria da. Zuzenbide ikasketak egin zituen. 1959an Frente de Liberación Popular (FELIPE)-ko kide egin zen eta geroxeago Espainiako Alderdi Komunistakoa. 1962-1970 bitartean bost aldiz sartu zuten kartzelan Erregimenaren aurkako ekintzetan parte hartzeagatik. Marcelino Camachorekin batera Comisiones Obreras (CCOO) sindikatua sortu zuen, eta sindikatuko kide izan zen 1981 arte. Alderdi Komunistako kide gisa, Batzorde Nagusiko kide hautatu zuten 1970ean, eta 1978an, Alderdiaren IX. Batzarrean, Batzorde Nagusiko, Batzorde Exekutiboko eta Exekutiboaren Batzorde Iraunkorreko kide.

1981ean Espainiako Alderdi Komunistako lehen idazkari izendatu zuten, baina hurrengo urtean Alderdian izan zen krisian karguaren dimisioa eman zuen, Santiago Carrillorekin batera. 1986ko Espainiako hauteskunde orokorretan Izquierda Unida koalizioko diputatu hautatu zuten; 1989an, diputatu ez ezik, Alderdiko bozeramaile izendatu zuten. Kongresuan, Diputazio Iraunkorreko eta Ekonomia, Merkataritza eta Ogasun, Justizia eta Barne Arazoetako batzordeetako kide hautatu zuten, eta Arartekoaren Batzordeko kide, halaber. 1992an dimisioa eman zuen, Izquierda Unidako lehendakaritzak markatzen zuen ildoarekin bat ez zetorrelako.

Alderdi Sozialistarekin bat eginez, Maastrichteko Itunaren atxikimenduaren aldekoa zen. Azkenean, Sartoriusek, Cristina Almeidak eta Pablo Castellanosek, koalizioak agindutakoaren kontra, Maastrichteko Itunaren aldeko botoa eman zuten Legebiltzarrean, eta horrek krisi handia sortu zuen. Hirurok *Nueva Izquierda* korrontea sortu zuten. Nueva Izquierdako ordezkarien eta Izquierda Unidako zuzendaritzaren arteko desadostasunek politikaren lehen lerrotik eta zuzendaritzatik urrunarazi zuten. Artikulu asko argitaratu ditu egunkarietan, eta baita zenbait liburu ere, hala nola *El resurgir del mundo obrero* (*Langile-munduaren birsortzea*). Azken lan nagusia *El final de la dictadura. La conquista de la democracia en España* saiakera da (2007).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753552
* Commonscat Multimedia: Nicolás Sartorius

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 37043108
* ISNI: 0000 0000 5948 7395
* BNE: XX842166
* BNF: 12776010v (data)
* CANTIC: a11780563
* GND: 1145852521
* LCCN: n50015599
* SUDOC: 055061419
* BIBSYS: 31517
* UB: a1330225
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05297/eu\_s\_1164/s1164

 |

* Wd Datuak: Q3753552
* Commonscat Multimedia: Nicolás Sartorius
*Artikulu hau dokumentalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ocharcoaga».*
***Ocharcoaga*** Jordi Grau kataluniar zuzendariak 1961ean zuzendutako dokumental laburra da, Otxarkoagako txabolismoaren amaierari buruzkoa.

Aurrekariak
-----------

1950eko hamarkadaren amaieran, Bilbo milaka langile erakartzen zituen hiri industriala izan zen. Etxebizitzen eskasia eta prezioa zela, langile etorkin hauek hiria setiatzen zuten txabola-auzoetan etxe bat eraiki behar izaten zuten.

1958an egindako bisita batean, Franco jeneralak, garaiko hedabideen esanetan, ez zuen gustuko auzo hauek eta txabolistentzat etxebizitzak eraikitzeko agindua eman zion. Hori zela eta, Etxebizitza Ministerioak Otxarkoaga eraikitzeari ekin eta 1960an txabolak eraitsi zituen. Francori lanaren emaitza erakusteko asmotan, Ministerioak Jordi Grau zuzendariari dokumental txiki bat egitea enkargatu zion. Honek José Luis Guarner eta Jesús Yagüeren lankidetza izan zuen.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Filmean txabolisten bizitza eta auzoaren eraikitzea agertzen da: etxebizitzen eskura ematea eta auzo berriaren aurrerapenak: txorrotako ura, eskolak, dendak...

Berreskuratzea
--------------

Francok ez zuen filma gustukoa izan eta ez zuten NO-DOn eman. Grauk lana berregin behar izan zuen eta filma galdu zen.

Bere balio historiko zela eta, 2008an Euskadiko Filmategiak dokumentala berreskuratu eta zaharberritu zuen. Urte hartako azaroaren 21ean ZINEBI jaialdia ireki zuen Arriaga antzokian eta hilaren 25 eta 26an bertoko Auzo Etxean erakutsi zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Otxarkoaga trabaja para difundir su tradición de lucha y autoorganización» *Gara* 2009-06-09.
2. ↑   «Se busca el cortometraje "Ocharcoaga"» *Bilbao* 2005eko otsaila.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Cuando las películas se filmaban para un solo espectador. El General Franco.» *Kurioso* 2010-12-09 (Noiz kontsultatua: 2018-12-28).
4. ↑   «El documental 'Ocharcoaga' se repartirá mañana gratis en el barrio» *El Correo* 2009-01-04.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6048423

 |

* Wd Datuak: Q6048423
**Wasatch konderria** (ingelesez: *Wasatch County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Heber City da. 2010eko zentsuaren arabera 23.530 biztanle zituen, Wasatch kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wasatch konderriak 3.123,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 78,95 ura dira. Beste 3.044,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.530 pertsonetatik 23.002 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.184 dira. 49 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 24 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 168 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 221 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26766
* Commonscat Multimedia: Wasatch County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147766254
* **Lekuak**
* OSM: 1744371
* TGN: 2002126

 |

* Wd Datuak: Q26766
* Commonscat Multimedia: Wasatch County, Utah
**Nils-Aslak Valkeapää**, samieraz, *Áillohaš*, (Enontekiö, Lappi, 1943ko martxoaren 23a - Espoo, 2001eko azaroaren 26a) idazle, musikari eta nazioarteko sami artista ospetsuenetarikoa zen.

Käsivarsi inguruan jaio zen, elur-orein abeltzaintzaz bizi zen familia samitar batean. Hala ere, Nils-Aslak, bere gurasoek ez bezala, eskolara joateko aukera izan zuen eta bertan idazten eta bere sentimenduak idatzietan bihurtzeko dohaina ikasi zuen.

Samitar joik musikak, bere lanak baldintzatu zituen, izugarrizko berezitasuna lortuz. Abestiak idatziz joan ahala, 1968. urtean, Oscar sarietarako izendatua izan zen *Pathfinder/Ofelaš* norvegiar filmeko doinua idazteagatik. Filmak izan zuen arrakasta dela eta, izena hartzen hasi zen Nils-Aslak musika munduan eta 1994. urtean, Lillehammeren ospatu ziren Neguko Olinpiar Jokoetan hasierako ospakizuneko doinua abestu zuen.

Idazle bezala, ez zuen idatzi askorik egin hasieran. Arlo honetan, finlandieratik samierara itzultzen eginiko lanengatik izan zen ezaguna. Hala ere, poemak eta idatzi politikoak egiteari ekin zion bizi amaieran, eta hauei esker, oso ospetsu bihurtu zen samitarren artean.

Japoniatik Espoorako hegazkin bidaia batean hil zen 58 urte zituela, segur asko, 1996. urtean edukitako istripuaren arrastoengatik .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Biografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379684
* Commonscat Multimedia: Nils-Aslak Valkeapää

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59247880
* ISNI: 0000 0003 5479 8401
* BNF: 13551168m (data)
* GND: 135106842
* LCCN: n82250566
* NKC: mub20201086082
* SNAC: w6cc150g
* SUDOC: 050393685
* BIBSYS: 90067942

 |

* Wd Datuak: Q379684
* Commonscat Multimedia: Nils-Aslak Valkeapää
**NŠ Mura** (izen osoa *Nogometna šola Mura*) Esloveniako futbol taldea da, Murska Sobota hirikoa.

Historia
--------

1924 urtean **NK Mura** taldea sortu zen baina diru arazoengatik 2005ean desegin behar izan zen. Bere ibilbide luzean kopa titulu bat eskuratu zuen 1995 urtean, izan ere 1990. hamarkadan izan baitzen taldearen sasoi onena.

2005 urtean **ND Mura 05** eratu zen eta lehen mailara iristea lortu zuen. Maila gorenean bigarren denboraldia bete zuenean diru arazo larriak izan zituen berriz eta 2012an desagertu egin zen.

2012an bertan gaur egungo taldea osatu zen eta 2020an denboraldi bikaina osatu zuen, Ligan laugarren eginez eta Kopa irabaziz. 2021ean aurreneko aldiz Esloveniako Liga irabazi du.

Palmaresa
---------

### Eslovenian: 3

* Esloveniako Liga (1): 2021.
* Esloveniako Kopa (2): 1995, 2020
	+ *Esloveniako Errepublikako Kopa (1): 1975*

Kanpo estekak
-------------

* **(Eslovenieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14428120
* Commonscat Multimedia: NŠ Mura

---

 |

* Wd Datuak: Q14428120
* Commonscat Multimedia: NŠ Mura
Tutmosis III.aren titulatura bere obeliskoan. Istanbul.
**Nebtyren izena**k edo "Bi Damak" Goi eta Behe Egiptoko erregea sinbolizatzen dute. 

Egiptoko Inperio Ertainaren garaian, XI. dinastia eta XII. dinastian, faraoiek bost titulu jasotzen zituzten. Jaiotzako izenari beste lau gehitzen zizkioten tronura igotzen zirenean.

Honako hauek ziren:

Horusen izena, **Nebtyren izena**, Urrezko Horusen izena, Tronu izena eta Jaiotza izena.

Bi Damak, edo saia eta kobrak, Nekheneko (Hierakonpolis) Nekhbet jainkosa irudikatzen dute, Goi Egipton, eta Uadyet jainkosa, Behe Egipton.

Den faraoiak, I. dinastiakoak, erabili zuen.

Semerjetek, bere tituluetako bat bezala sartu zuen Nebtyren izena.

XII. dinastiararte, ez zen Nebtyren izena behin betiko moduan erabili.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15523428
* Commonscat Multimedia: Vulture and cobra (hieroglyphs)

---

 |

* Wd Datuak: Q15523428
* Commonscat Multimedia: Vulture and cobra (hieroglyphs)
**O'Brien konderria** (ingelesez: *O'Brien County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Primghar da. 2010eko zentsuaren arabera 14.398 biztanle zituen, O'Brien kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

O'Brien konderriak 1.484,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,45 ura dira. Beste 1.484,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.398 pertsonetatik 14.150 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 545 dira. 56 beltzak edo afroamerikarrak. 16 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 82 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 87 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491436
* Commonscat Multimedia: O'Brien County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155951924
* LCCN: n81112534
* NARA: 10039024
* **Lekuak**
* OSM: 1646303
* TGN: 2000631

 |

* Wd Datuak: Q491436
* Commonscat Multimedia: O'Brien County, Iowa
| Nora Korala

 |
| --- |
| Datuak |
| **Egoitza** | Zangoza, Nafarroa |
| **Zuzendaria** | Fermin Iriarte |
| **Ahotsak** | Abesbatza mistoa |
| **Urteak** | 1968 - ... |
| **Fundatzailea** | Fermin Iriarte |

**Nora Korala** 1968. urtean sortu zen gaur egun zuzendari den Fermin Iriarteri esker.
Bere hasierako helburuen artean, nagusienetakoa: musika ezagutzea eta zabaltzea zen, kantu gregoriano eta musika garaikidearen bitartez. Modu honetan, programa desberdinetan parte hartzen du: Aste Santuan, Eguberrietan, Euskal musikan …

Nora Koralak txapelketa desberdinetan parte hartzen du eta askotan irabazlea izan da.
Nafar Gobernuko ekintza ofizialetan ere agertzen da, eta Espainiako erregea eta bere semea Leireko monasteriora etortzen direnean ere abesten dute. Gainera, Europa osoan zehar ibili dira abesten: Erroman, Parisen…

Denbora aurrera egin ahala, koraleko helburua aldatzen joan da, eta orain dela urte batzuk, herriko musikarietan jarri zuen arreta.

1993. urtean disko bat kaleratu zuten, non Zangozako musikarien abestiak biltzen zituzten. Herriko musikarien artean hauek aurkitzen ziren: Juan Francés de Iribarren, Sebastián Larrañeta, Buenaventura Iñiguez, Daniel Piudo, Xenaro Vallejos eta musika garaikidea sortzen duen Luis Elizalde, koralarentzat zenbait abesti sortu dituen.

Disko honek musikari famatuen kritika on asko jaso zituen eta horrek animatu zuen ikerketa berriak egitera Juan Frances de Iribarrenen inguruan. Lortutako abestiekin, hainbat kontzertu famatu egin ditu: Zangozako Santiago elizan, Málagako katedralean…

Gaur egun Bruno Jiménez da zuzendaria.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Nafarroako Abesbatzen Elkartearen webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12264898

 |

* Wd Datuak: Q12264898
**OFK Beograd** (serbieraz Омладински фудбалски клуб Београд, *Omladinski fudbalski klub Beograd*, euskaraz "Belgradeko gazteen futbol kluba") Serbiako futbol talde bat da Belgrad hiriko Karaburma auzokoa.

Historia
--------

1911 urtean sortu zen *Beogradski Sport Klub* (BSK Beograd) izenarekin eta hasierako hamarkadetan talde serbiar indartsuena izan zen, honen erakusle Bigarren Mundu Gerraren aurretik Jugoslaviako bost Liga eta Kopa bat irabazi zituen. Gerra garaian bertan ere Serbiako hiru liga irabazi zituen.

1950 hamarkadan beste bi kopa eskuratu zituen eta 60. hamarkadan bi kopa berriz gain Europako txapelketatan bikain aritu zen Europako Errekopa eta Ferien Kopako final erdietara iristeraino.

Serbiako txapelketak sortu zirenean ordea talde apala zen eta emaitza aipagarriena 2006ko Kopako finala du, Izar Gorriaren aurka luzapenean galdu zuena. 2016an maila galdu zuen eta 2017an 3. mailara jeitsi da.

Palmaresa
---------

### Jugoslavian: 10

* Jugoslaviako Liga (5): 1931, 1933, 1935, 1936, 1939.
* Jugoslaviako Kopa (5): 1934, 1953, 1955, 1962, 1966.

### Serbian: 0

* Serbiako Liga (0): hirugarren 2003 eta 2010an.
* Serbiako Kopa (0): finalista 2006an.
* Serbiako Txapelketa/Liga Zaharra (5): 1920, 1921, 1941, 1943, 1944.

### Nazio artean: 0

* Europako Errekopa (0): final erdiak 1963an.
* Ferien Kopa (0): final erdiak 1960an.
* UEFA Kopa (0): final laurdenak 1973an.

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

OFK Beogradek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1964-65 | Ferien Kopa | Lehen itzulia | AthleticOFK Beograd | 2-20-2 | OFK BeogradAthletic |

Kanpo estekak
-------------

* **(Serbieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209619
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 90147266956135482668

 |

* Wd Datuak: Q209619
Waxo hizkuntza
Bere herria Ameriketako Estatu Batuetako Nevadan eta Kalifornian, Tahoe aintziraren inguru, duen Waxoe populuaren mintzaira da **Waxo** (edo *Waxoe*) **hizkuntza** (*Washo(e) language*).

Hagitz Waxodun guti da egungo egunean (hamarreko zenbaixka 1991.ean, 13-20 baizik ez egun, adintsuak guztiak); baina badago Waxo hizkuntzazko murgiltze-eskola bat, etorkizunean Waxodunen gehiagotzea ekar ahal dezakeena.

Guztiz berezi eta beregainekoa da Waxo hizkuntza auzoen artean; izan ere, ez du haiekiko ahaidetasunik ageri, eta uharte-hizkuntzatan dadukate hizkuntzari gehienek (halaxe iritzi zion engoitik Powellek 1891.ean).

Irakurkizun
-----------

* Kroeber, A. L. *The Washo language of East Central California and Nevada*. The University Press, Berkeley. 1907.

Kanpo estekak
-------------

* Rosetta Projecteko Washo sarrera
* Chicagoko Unibersitatearen Washo Documentation and Revitalization Projectaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q34198
* **Identifikadoreak**
* AAT: 300389551
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q34198
Yang Guifei (719-756), Tang Xuanzong enperadorearen ohaidea.
**Ohaidetza** ezkontza-loturarik gabeko bi pertsonaren arteko ezkondu-harremana da. Ezkontzan bion eskubideak bereak badira, ohaidetzan ohaideak gizarte-maila baxuagoa du. Antzinako Txinan eta Antzinako Erroman estatus legala izan arren, egun monogamia da nagusi Mendebaldeko kulturan, eta ohaidea maitale bat besterik ez da. 

Ohaidetza ohikoa zen Erdi Aroan, bereziki elizjendean. 1022an, Erromako Eliza katolikoak apaizek emazterik ez izateko debekua ezarri zuen eta, ordutik aurrera, bikote ez ofizial horiek ohaidetza bihurtu ziren. Hierarkia katolikoak gaitz iritzi egin zion ohaidetza horri, eta gero eta diziplina zorrotzagoa ezarri Mendebaldeko Europan. Trentoko kontzilioak (1563) ohelagunei eskumiku zigorra ezarri zien.

Ikus, gainera
-------------

* Poligamia
* Monogamia
* Ezkontza morganatiko
* Haren

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Escriche, Joaquín.  (1847). *Diccionario razonado de legislacion y jurisprudencia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188790
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12649842m (data)
* GND: 4032143-5
* LCCN: sh85030751
* NDL: 00567983
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 926
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188790
Justus Lipsius humanistak sortu zuen pertsamendu joera hau.
**Neoestoizismoa** XVI. mendean sortutako mugimendu filosofikoa izan zen. Haien helburua estoizismo klasikoa kristautasunarekin bat egitea izan zen. Sortzailea Justus Lipsius (1574-1606) idazle eta humanista flandiarra izan zen.

Ezaugarriak
-----------

1584an Lipsiusek *De constantia* liburu ospetsua plazaratu zuen; elkarrizketa moduan idatzia, bertan pentsamendu berriaren oinarriak finkatu zituen. Teoria hori beste lanetan landu zuen ondoren, esaterako, *Manductio ad stoicam philosophiam*, *Physiologia stoicorum* eta *Ethica*.

Neoestoizismoa filosofia praktikoa da. Haien arabera bizitzaren oinarrizko araua pasio lurtarren aurrean gizakiak amorea ez ematea da; alderantziz, Jainkoaren esanetara moldatu behar da. Neoestoizistek lau "pasio estoikoak" bereizi egiten dute: sabelkeria, poztasuna, beldurra eta mina.

Neoestoizismoak XVI. eta XVII. mendeetan jarraitzaile asko izan zuen, besteak beste: Montesquieu, Bossuet, Francis Bacon, Joseph Hall, Francisco de Quevedo eta Juan de Vera y Figueroa.

Bibliografia
------------

* Henry Ettinghausen, *Francisco de Quevedo and the Neostoic movement* (1972)
* Jason Lewis Saunders, *Justus Lipsius: The Philosophy of Renaissance Stoicism* (1955)
* Mark Morford, *Stoics and Neostoics: Rubens and the Circle of Lipsius* (1991)
* Gerhard Oestreich, *Neostoicism and the Early Modern State, English* translation by David McLintock (1982)

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** "Lipsius" (*Internet Encyclopedia of Philosophy*).
* **(Ingelesez)***De constantia* liburuaren lehen liburukia.
* **(Ingelesez)***De constantia* liburuaren bigarren liburukia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2524079

 |

* Wd Datuak: Q2524079
**Ocean konderria** (ingelesez: *Ocean County*) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Toms River da. 2010eko zentsuaren arabera 576.567 biztanle zituen, Ocean kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ocean konderriak 2.370,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 742,34 ura dira. Beste 1.628,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 243,19 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 576.567 pertsonetatik 543.317 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 47.783 dira. 16.583 beltzak edo afroamerikarrak. 454 amerikar natiboak ziren eta 92 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.924 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 558 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5.639 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502564
* Commonscat Multimedia: Ocean County, New Jersey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127840952
* ISNI: 0000 0004 0439 8351
* NARA: 10036518
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 962550
* TGN: 1002738

 |

* Wd Datuak: Q502564
* Commonscat Multimedia: Ocean County, New Jersey
**OBN**, **Open Broadcasting Network**, Bosnia eta Herzegovinako telebista kate bat da. Hasiera batean 1996an jarri zen abian gerra zibila amaitu ostean, OHRren (Bosnia eta Herzegovinako Ordezkari Gorenaren) ekimenez, dauden kanal abertzaleei alternatiba bat eskaintzeko. Albiste orokorretara zuzenduta zegoen, eta nazioarteko jabeek 20 milioi dolar inguru inbertitu zituzten bere garapenean telebista kate neutral gisa.

Katea 2000. urtean jabetza pribatua izan zen, Ivan Ćaleta Kroaziako enpresaburuak eta Nova TVren jabe ohiak erosi zuenean. Chellomediak telebistan %85eko partaidetza erosi zuen gero.[erreferentzia behar] Ćaletak 2019ko azaroan erosi zuen AMC Networks Internationalek telebista katean zuen % 85eko partaidetza, katearen jabe bakarra bihurtuz berriro.

Programak
---------

### Telenovelas / Seriea 2019ko urritik

| Jatorrizko izena | Bosniako itzulpena | Jatorri |
| --- | --- | --- |
| *Elif* | Elif | Turkia |
| *Yaralı Kuşlar* | Ranjene ptice |
| *Cennet'in Gözyaşları* | Dženet |
| *Dila Hanım* | Dila |
| *Öyle Bir Geçer Zaman Ki* | Ali |
| *Kuzey Güney* | Dolina suza |
| *Kınalı Kar* | Nazar |
| *Bütün Çocuklarım* | Sva moja djeca |
| *Nemoj da zvocaš* | Nemoj da zvocaš | Serbia |
| *Shakti - Astitva Ke Ehsaas Ki* | Sestre | India |

Kanpo estekak
-------------

* OBN

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1284050

 |

* Wd Datuak: Q1284050
Wanda muinoa
Oroigarria munioaren gainean
**Wanda muinoa** (polonieraz: *Kopiec Wandy*) Mogiłan (1949tik Nowa Huta barrutiko auzoa) dagoen tumulua da Krakovian, Polonia. Tumulua Wanda printzesa hilobiratze lekua dela suposatzen da. Istorioaren bertsio baten arabera, bere buruaz beste egin zuen Vistula ibaian itota, alemaniar batekin nahi ez zuen ezkontza saihesteko. Tumulua ibaiaren ertzetik hurbil kokatzen da, gorpua aurkitu zen lekuan. Azterketa arkeologikoak 1913an eta 1960ko hamarkadaren erdialdean egin zituztenek ez zuten tumulatuaren adinaren eta helburuaren inolako ebidentziatik.
Muinoaren oinarriak 50 bat metroko diametroa du, itsas mailatik 238 metroko altueran da eta 14 metroko altuera du. Krakoviako beste hiru tumulatuek ez bezala, ez dago muino natural batean.

Tumuluari buruz idatzitako lehenengo idazkia XIII. mendekoa da. 1225. urtean,muinoaren milia baten barruan, Krakoviako apezpikuak monasterio bat eraiki zuen, Iwo Odrowąż izenekoa, Mogiła Abadia deitzen zutena, gaur egun ere aktibo dagoena. 1860. urtean Austria-Hungariako Inperioko gotorlekuetako bat bihurtu zen. 1890. urtean Jan Matejko-k diseinatutako monumentua goialdean eraiki zuten: arrano bat idulki baten gainean, ezpata baten erliebe batekin, eta 'Wanda' inskripzioarekin apaindua.

Ikus, gainera
-------------

* Krakus muinoa, Wanda printzesaren aitaren hilobi mitikoa
* Kościuszko muinoa Krakovian
* Piłsudski muinoa, baita Krakovian ere

50°04′13″N 20°04′05″E﻿ / ﻿50.07028°N 20.06806°E﻿ / 50.07028; 20.06806

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q421819
* Commonscat Multimedia: Wanda Mound

---

 |

* Wd Datuak: Q421819
* Commonscat Multimedia: Wanda Mound
**OFK Titograd** (aurrez, *FK Mladost Podgorica*) Montenegroko futbol talde bat da Podgorica hiriburukoa. Montenegroko kopa bat irabazi du.

Historia
--------

Taldea 1950an sortu zen *FK Mladost* izenarekin baina 1954an *OFK Titograd* izena hartu zuen. Jugoslaviako Liga sisteman hirugarren eta bigarren mailen artean aritu zen. 1991ean hasierako izena berreskuratu zuen.

2006an Montenegroko Liga hasi zenean lehen mailan kokatu zuten eta bertan egin zituen bi denboraldi. 2010an lehen mailara itzuli zen. 2014an Kopako finalera iritsi zen baina ez zuen irabazi. 2015ean berriz jokatu zuen finala eta oraingoan luzapenean sartutiko golari esker titulua eskuratu zuen. Bolada onari jarraituz 2016an Ligako txapelduna izan zen. 2017an hirugarren egin zuen ligan baina lehenengoarekin puntutan berdinduta.

2018an aurrez izan zuen *OFK Titograd* izena berreskuratu du.

Palmaresa
---------

### Montenegron: 3

* Montenegroko Liga (1): 2016.
* Montenegroko Kopa:
	+ Txapelduna (2): 2015, 2018.
	+ Finalista (1): 2014.

Kanpo estekak
-------------

* **(Serbieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1257626

 |

* Wd Datuak: Q1257626
**Wells konderria** (ingelesez: *Wells County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bluffton da. 2010eko zentsuaren arabera 27.636 biztanle zituen, Wells kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wells konderriak 958,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,6 ura dira. Beste 953,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.636 pertsonetatik 27.168 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 564 dira. 89 beltzak edo afroamerikarrak. 71 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 102 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 199 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503478
* Commonscat Multimedia: Wells County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141910809
* LCCN: n82018472
* NARA: 10037117
* **Lekuak**
* OSM: 1797290
* TGN: 1003010

 |

* Wd Datuak: Q503478
* Commonscat Multimedia: Wells County, Indiana
**Nikolas Alzola Gerediaga** ***Bitaño*** (Izurtza, Bizkaia, 1922ko abenduaren 30a - Irun, Gipuzkoa, 1981eko ekainaren 2a) euskal idazle, margolari eta euskaltzain urgazlea izan zen.

Bizitza eta lanak
-----------------

La Salleko fraidea, erlijioan Balentin Berriotxoa izena hartu zuen. Euskaltzain urgazlea izan zen 1957 urtetik. Erreseina bibliografiko eta biografikoetan espezializatua. Literatura ere landu zuen, arteari buruzko saioak, ipuinak eta poesiak onduz. Goitizen ugari erabili zuen, hala nola, «N. de Cortázar», «Bitaño», «Markue», «Ozerín Jauregi», «Altzarte», etab. Langile porrokatua, bere garaiko euskal aldizkari guztietan argitaratu zuen, hitz lauz eta bertsoz, Egan aldizkariko lanak nabarmentzekoak direlarik. Erdaraz ere agerkari anitzetan esku hartu zuen: «La Gran Enciclopedia Vasca», Madrilgo «Tradiciones populares», Bartzelonako «Indice Histórico Español», Gotingako «Fabula», «Boletín de la R.S.B. de Amigos del País», etab. 1966an *Cien autores vascos* obra argitaratu zuen; 1967an, *Atalak* eman zuen argitara, eta haren ondoan, *Bigarren Atalak* (1972), eta *Hirugarren atalak* (1978) ere etorri ziren. Halaber, hiru ipuin libururen egilea da.

Bibliografia zerrenda
---------------------

### Narrazioa

* *Atalak* (1967, *Itxaropena*)
* *Hirugarren atalak* (1978, *Gero*)

### Poesia

* *Bigarren atalak* (1972, *Itxaropena*)

Kanpo loturak
-------------

* Nikolas Alzola literaturaren zubitegian

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q967585
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 268427214
* ISNI: 0000 0003 8311 4515
* Literaturaren Zubitegia: 386
* BNE: XX1720012
* BNF: 12076412f (data)
* GND: 1057384593
* LCCN: n79057384
* SUDOC: 125101309
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 9393
* Lur: 00273/eu\_a\_2738/a2738

 |

* Wd Datuak: Q967585
Bilboko metroan langileak desinfekzio lanetan NBEekin jantzita, COVID-19 pandemiaren aroan.
**Norbera babesteko ekipamendua** (laburdura, **NBE**.) langile bakoitzak bere laneko segurtasunerako edo osasunaren kontrako arriskuren babetik babesteko eraman edo eduki behar duen ekipamendua da, baita helburu hori bera izan dezakeen beste edozein osagarri edo lagungarri ere, hala nola maskarak, aurpegiko biserak, oihal isolatzaileak...

COVID-19aren pandemiaren garaian, ekipamendu hauen funtsezkotasuna agerian geratu zen, batez ere hazkundearen kurba gorantz zihoanean osasun-zentro askotan NBErik gabe geratu zirenean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2     *Koronabirusaren oinarrizko lexikoa.*  Euskaltzaindia (argitaratze data: 2020-04-15).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Osakidetza afronta el 'pico' de la crisis con falta de material y la plantilla desgastada» *El Correo* 2020-03-27 (Noiz kontsultatua: 2020-04-18).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1333024
* Commonscat Multimedia: Personal protective equipment

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4180259-7
* LCCN: sh85027158
* NKC: ph124660
* AAT: 300209266
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000067393

 |

* Wd Datuak: Q1333024
* Commonscat Multimedia: Personal protective equipment
Karl-Josef Rauber artzapezpikua, Belgikako eta Luxenburgoko nuntzioa.
**Nuntzio apostolikoa** edo **Aita Santuaren nuntzioa**, Aulki Santuaren ordezkari bat da, ez Vatikanoko estatuarena, enbaxadore maila duena. Aulki Santua Estatuaren aurrean (baita nazioarteko erakunde batzuen aurrean ere), eta tokiko elizaren aurrean ordezkatzen du, apezpiku-konferentziaaren aurrean, adibidez. Arrazoi honegatik elizako Artzapezpiku maila izaten du. Ohi, Nuntziatura Apostolikoan egoten da. Honek, enbaxada baten pribilegio eta immunitate berberak ditu.

Harreman diplomatikoak enbaxada mailan existitzen ez diren kasuetan, ordezkari apostoliko bat da Aita Santuaren ordezkaritzaren nagusia: kasu horretan, Aulki Santua, tokiko elizaren aurrean baino ez du ordezkatzen. Herrialde askotan, aita santuaren nuntzioak, horrela ezarrita dagoelako, Konkordatoa du, beste enbaxadoreekiko lehentasun diplomatikoa du: Gorputz diplomatikoaren dekanoa da.

Kontzeptu eta historia zehaztasunak
-----------------------------------

Bere enbaxadore maila diplomatikoa, Vienako Batzarrean, zehaztua geratu zen, 1815ean. Beste diplomatiko guztiak bezala, nuntzioa herrialde hartzaileak egiaztatua behar izan du.

Nuntzioa Gorputz Diplomatikoaren dekano izatearen kontuari buruz, honela konpondu zen lehentasun diplomatikoari buruz estatuen artean izan zen eztabaida luze bat. Harreman Diplomatikoei buruzko Vienako Konbentzioa izan zen, 1961eko apirilaren 18an heldu zen konponbide honetara, pribilegio hori aita santuaren ordezkariari emanez. Dekanoak Gorputz Diplomatikoaren izenean hartzen du hitza une solemneetan, baina, estatu hartzailea eta ordezkaritza diplomatikoren baten artean izan daitezkeen gatazkak ere konpontzen ditu.

Nuntziaturak, Enbaxada baten antzeko egitura du, Nuntziatura Kontseilari, Nuntziatura idazkariarekin, etab... Aulki Santuko diplomatikoek betetako karguak, guztiak apaizak, Aita Santuaren Akademia Eklesiastikoan prestatuak, 1701ean ezarria. Nuntzio gehienek zerbitzu diplomatikoan dute euren jatorria, horietako batzuk, ondoren, elizbarruti baten bertako apezpiku izatera pasatzen dira edo Vatikanora itzultzen dira dikasterioetan lan egiteko. Horietako batzuk, kardinal izatera iristen dira. Aita Santu batzuk, Joan XXIII.a kasu, lehenago nuntzioa izan zen, Bulgarian eta Turkian. Toki hauetan oso modu maitakorrean gogoratzen dute.

Nuntzioen lana
--------------

Kasu askotan, nuntzioak, gatazketan bitartekari gisa egiten saiatu dira, nuntzioak, jazarritako gutxiengoak babesten saiatu dira. Azkeneko denboretan, Michael Aidan Courtney artzapezpiku irlandarra, nuntzio apostolikoa Burundin, gatazka batean hil den lehena da. Segada batean hil zuten 2003ko abenduaren 29an.

Kanpo estekak
-------------

Gorputz diplomatikoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q157037
* Commonscat Multimedia: Diplomats of the Holy See

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11967111q (data)
* LCCN: sh85093278
* NKC: ph139373
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q157037
* Commonscat Multimedia: Diplomats of the Holy See
*Artikulu hau musika taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nun (argipena)».*

**Nun** Algortako rock talde euskalduna da.

Biografia
---------

Taldeak 2002an hasi zuen ibilbidea. Orduko partaide batzuek taldea uztea erabaki zuten eta Xabier Doncel eta Eneko Burzakok barneratu ziren baxu eta gitarra lanak eginez. Taldeak oinarria zuen jada, abesti batzuk konposatuta baitzeuden ordurako, eta hainbat kontzertu eskaini zituzten.

Nun taldea Bilboko Kafe AntzokianOrduan, taldeak gaur egungo ibilbideari hasiera eman zion. Aitziber Omagogeaskoa, Alvaro Barriuso, Xabier Doncel, Claudio Pavan eta Eneko Burzakok maketa grabatzea erabaki zuten Zehatz Kultur Elkarteko estudiotan, Gonzalo Zubizarretaren eskutik. Emaitza melodia eta disonantziaren arteko bost kantu izan ziren, emozio eta sentimenduz beteta. Grabazio honi esker taldeak paper ezinhobea lortu zuen Ondarroa Hiria, Bilbovision, Bilbao Hiria eta Euskadi Gaztea bezalako lehiaketatan. Gainera, hainbat kritika jaso zituzten hedabide berezituetan: Entzun!, Mondosonoro, eta abar.

Beranduago bigarren demoa grabatzea erabaki zuten, Ondarroako Santos Records estudioetan egindako grabazioan Mikel Santosek teknikari lanak burutu zituelarik. Zazpi kantuz osatutako grabazioa da emaitza, pop eta hardcorearen artean kokatzen direlarik. Standstill, Maple, Monochrome edo Coldplay bezalako taldeen eragina nabaria da lan berri honetan.

2010eko urtarrilaren 7an disko berria aterako zutela esatearekin batera, taldearen agurraren berri eman zuten.

Taldekideak
-----------

* Aitziber Omagogeaskoa - Ahotsa
* Alvaro Barriuso - Kitarra
* Xabier Doncel - Baxua
* Claudio Pavan - Bateria
* Eneko Burzako - Kitarra

Musika Estiloa
--------------

Rock alternatiboa.

Diskografia
-----------

### Maketa (Eremu Lauak, 2002)

Taldearen lehenengo grabazioa, Gorlizeko Zehatz estudioetan erregistratua, Gonzalo Zubizarretaren eskutik. Bost kantu biltzen ditu CDak, doinu trinko eta pisutsuetan oinarrituta, Uribe Kostako taldearen aurkezpen lana izan zen.

### Collage (Eremu Lauak, 2006)

Hardocore, pop, rock... azkenean berdin dio, definitzea gauza zaila delako kasu gehienetan. "Collage" izena hartu duen grabazio berri honetan melodietan sakondu du boskoteak (ez hala nahi izan dutelako, horrela suertatu delako baizik), maketan agertzen ziren disonantziak alde batera utzita. Baina ez da hardcore, ez da pop, ez da rock.

Aitziberrek eztanda egin behar duela ematen du askotan, negarra eta irribarre gozoaren arteko muga zorrotza

### Bildumak

* Esanak Esan!
* Gazte Mugi
* Muskherria Vol.1
* Mundurat Sarea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** www.nunsarean.com
* Myspace.com
* **(Gaztelaniaz)** Beraien musika Jamendo-n[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12264951
* Commonscat Multimedia: Nun (music band)

---

 |

* Wd Datuak: Q12264951
* Commonscat Multimedia: Nun (music band)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Disko berria eta agur.* .[*Betiko hautsitako esteka*]
**Norberto Torres Biriga "Txirri"** (Sestao, Bizkaia, 1944ko abenduaren 22a) Kaikuren patroi handiena izan da, besteak beste 4 Kontxako Bandera eta Espainiako 3 Txapelketa irabazi zituen 70 eta 80. hamarkadetan.

Kirol ibilbidea
---------------

Bizitza guztia Kaiku Arraunaren Kirol Elkarteari lotuta pasa du, 16 urte eskasekin 1971ean patroi debuta egin zuenetik. Hasieran batel eta trainerillatan aritu zen baina 1977an traineru nagusia gidatzeari ekin zion. Kaikuren urrezko aroan protagonista nagusia izan zen Jose Luis Korta entrenatzailearekin batera, 1982 artean 4 Kontxa, Espainiako 3 txapelketa eta Euskadiko beste hiru lortu baitzituen. Santurtzirekin izandako lehiak gogoangarriak izan ziren. 1986an izan zuen azken denboraldi ona, 10 bandera irabazi arren ez ordea aurrekoen mailakoa.

Ordutik aurrera gora behera handiko elkartea izan zen Kaiku eta Txirrik bertan jarraitu zuen lanean. 2006an, 61 urte zituela, KAE Ligako 2. mailan Kaiku gidatzera bueltatu zen eta urte hartan Liga eskuratuz maila igo zuen elkarteak. Txirrik bertan jarraitu zuen eta 63 urterekin KAE 1. Liga irabazi eta TKE Ligara igo zuen taldea. Urte hartan Jose Luis Korta itzuli zen Kaikura.

Palmaresa
---------

* Kontxako Bandera (4): 1978, 1980, 1981, 1982.
* Espainiako Traineru Txapelketa (3): 1978, 1981, 1982.
* Euskadiko Traineru Txapelketa (3): 1979, 1980, 1981.
* Bizkaiko Traineru Txapelketa (5): 1978, 1980, 1982, 1986, 1993.
* KAE 1 Liga (1): 2008.
* KAE 2 Liga (1): 2006.
* Bandera nagusiak:
	+ Nerbioiko Sari Handia (4): 1978, 1980, 1981, 1982.
	+ El Corte Ingles Bandera (5): 1978, 1980, 1981, 1982, 1986.
	+ Zarauzko Ikurrina (1): 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16518483
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 135551

 |

* Wd Datuak: Q16518483