recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Daniela Feixas** **Conte** (Torrelavit, Alt Penedès, Katalunia, 1973) kataluniar gidoilaria, aktorea, egilea eta antzerki zuzendaria da.

TV3 "*Com si fos ahir/Atzo balitz bezala*" serieko gidoilaria da.

SGAE Jardiel Poncela 2019 saria irabazi zuen "*Sandra*" filmarekin.

"*Sandra*" eta "*Serà el nostre secret/ Gure sekretua izango da*" lanak zuzendu ditu.

Aktore gisa parte hartu du TV3 *Moèbius, El coro de la ciudad, La uno por el otro, Pagats per riure*(2003) eta *Plats bruts/ Plater zikinak* telesailetan. Lan hauetan aktore aritu da: *Un día,* *Espejo roto* (Ricard Salvat) (2009), *Solo sexo* (2008), *Julio Zesar* (Àlex Rigola) (2004), *Excuses!* (2003, baita Joel Joanen zinemarako bertsioan ere), eta *Antigona* (2003).

2004an, Urriko Antzerki Saria jaso zuen *Només sexe* filmarengatik. 2009an Crèdit Andorra saria irabazi zuen *El bosc* filmagatik. Bere obra estreinatu du Carme Portacelik zuzendutako *Un lloc conegut/ Leku ezaguna* (2007). eta El bosc (2010), Crèdit Andorraren 50. urteurren saria jaso zuena. 2013. urtean *La tortuga de Califòrnia* idatzi zuen, 2014. urtean Quim Massó sarian finalista izan zen eta 2015. urtean Goi Denboraldiko Dramaturgiako Txapelketako finalista izan zen *Amanita* *Phaloides* lanarekin.

Bizitza pribatua

Josep Julien aktore eta zuzendariaren bikotekidea da, eta alaba bat izan du harekin.'

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Daniela Freixa.*  IMDb.
2. ↑  Daniela Feixas porta diumenge Un Lloc Conegut a Cal Bolet, Ajuntament de Vilafranca del Penedès, 29 de novembre de 2007
3. ↑  Daniela Feixas a catalandrama.cat
4. ↑  Daniela Feixes a lletrescatalanes.cat
5. ↑  La Calòrica, Daniela Feixas i La Hongaresa Teatre, finalistes del Premi Quim Masó, ara.cat, 6 de maig de 2014
6. ↑    *'Sandra' de Daniela Feixas, en la Sala Becket de Barcelona.* .

Kanpo estekak
-------------

* "La dolça Sally" eta Daniela Feixasen inguruan, Josep Julienen eskutik

Txantiloi:Inicia taula
Txantiloi:S-ach
  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**{{{aurrekoa}}}** | **{{{titulua}}}**{{{epea}}} | Ondorengoa**{{{ondorengoa}}}** |

|}

| Sariak |
| --- |
| Aurrekoa:**Joan Solana i Figueras*Ulls de bruixa*** | Urriko Antzeki Saria2004 | Hurrenoa**Ignasi Moreno Gutiérrez*Jeff.*** ***Els colors de la bogeria*** |
**2024ko Udako Olinpiar Jokoetako** pentatloi modernoaren **gizonezkoen proba** 2024ko abuztuaren 8tik 10era izango da.

Dominadunak
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Urrea** | **Zilarra** | **Brontzea** |
|  |  |  |  |  |  |

Lekua
-----

Pentatloi modernoaren proba guztiak Versaillesko jauregian egiten dira, Villepinteko Arena Paris Nord delakoan egiten den eskrimaren sailkapen-erronda izan ezik.

Egutegia
--------

Egutegia| Data | Ordutegia | Fasea |
| --- | --- | --- |
| Hasiera | Amaiera |
| Abuztuaren 8a, osteguna | 11:00etan | 17:30ean | Kualifikazioa |
| Abuztuaren 9a, ostirala | 13:00etan | 19:00etan | Finalaurrekoa |
| Abuztuaren 10a, larunbata | 17:00etan | 19:30ean | Finala |

Emaitzak
--------

### Kualifikazioa

### Finalaurrekoa

Talde bakoitzeko lehenengo 9ak finalerako sailkatzen dira (F).

Eskrimako garaipenen kopurua kalifikazioena da. Puntu-kopurua txanda-bonuaren arabera doitzen da.

### Finala

Eskrimako garaipenen kopurua kalifikazioena da. Puntu-kopurua txanda-bonuaren arabera doitzen da. Finalerdiarekin alderatuta, zaldi proba gehitu da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Château de Versailles.* .
2. ↑    *Arena Paris Nord.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117156591

 |

* Wd Datuak: Q117156591
***Gerraren aurpegia*** (ingelesez *The Face of War*; gaztelaniaz *La Cara de la Guerra*) Salvador Dalí surrealista katalanaren pintura da. Kalifornian denbora-tarte labur batez bizi izan zenean margotu zuen artistak (1940).

Traumafen eta gerraren ikuspegia inspirazio-iturri izan ziren maiz Daliren lanean. Batzuetan uste zuen bere arte-ikusmenak gerra aurresaten zuela. Espainiako Gerra Zibilaren amaieraren eta Bigarren Mundu Gerraren hasieraren artean margotu zuten lan hori.

Paisaia basamortu antzu baten kontra gorputzik gabeko aurpegia azaltzen da pinturan. Aurpegia gorpu batena bezala lehortuta dago, eta miseria-espresio bat du. Ahoko eta begietako hartuneetan berdinak diren beste aurpegi txikitxoagoak daude. Horrela, aurpegi bakoitzean aurpegi txikiagoak azaltzen dira errekurtsiboki infinitura luzatzen omen den prozesu batean. Aurpegi handiaren inguruan badira kosk egiten duten sugeak. Eskuineko beheko izkinan hatz-marka bat dago, eta Dalík behin eta berriz esan zuen bere eskuarena zela.

Pintura Rotterdameko Boijmans Van Beuningen Museoarena da.Wellingtongo Te Papa Tongarewa Museoari maileguan utzi zioten 2021eko azaroa arte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Surrealist Art: Masterpieces from Museum Boijmans Van Beuningen» *Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa, Wellington, NZ* 2020-02-26.

Kanpo estekak
-------------

* dali-gallery
*Cortinarius melanotus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 3,5 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hondo hori-arre-oliba antzeko kolorekoa, diskoa ezkatetan bildutako fibrilaz estaliak, itxura hirtsutu-tomentoduna ematen diote, eta ertzerantz puntan banantzen dira, hondo argiagoan nabarmenduz.

**Orriak:** Arre-oliba antzeko kolorekoak, geroago kanela-oliba antzeko ilun kolorekoak.

**Hanka:** 6 cm inguruko luzerakoa eta 0,8 cm inguruko diametrokoa. Arre-oliba antzeko zurbil kolorekoa, eraztun antzeko eremu baten azpian, kolore bereko hondo baten gainean, fibrilaz osatutako arre-beltzaxka koloreko erretikula bat izaten du.

**Haragia:** Berdexkatik hori zikinera doan kolorekoa. Marroi kolorea hartzen du soda kaustikoarekin. Perrexil usain berezi bat jariatzen du.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Melanotus* epitetoa grekotik dator, beltza, esan nahi duen, "melas" hitzetik. Bere fibrila beltzengatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Cortinarius cotoneus* eta *Cortinarius venetus* espezieak badute antza.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen basoetan, lurzoru azidoetan eta karedunetan. Urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 222 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 133 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela.  (2009). Banco de setas.
**Suzanne Bélair**, baita ere **Sanité Bélair** (Verrettes, 1781-1802ko urriaren 5), Haitiko iraultzailea izan zen, Toussaint Louvertureren armadan tenientea. Haitiko Iraultzan hartu zuen parte. Frantziako armadak heriotz-zigorra ezarri zion.

Biografia
---------

Jaiotzez *affranchi* bat zen, hau da, esklabo askatua. 1796an Charles Bélairrekin ezkondu zen. Belair brigadako komandantea zen eta, ondoren, jenerala, Haitiren independentziaren aldeko borrokan. Emakumeek ere borrokan parte hartu zuten. Sanité, bere aldetik, hasieran sarjento izan zen eta Saint Domingue espedizio frantsesari aurre egiteko unean, teniente. Frantseak errebolta itzaltzeko uhartean zabaldu ziren.

Faustin Répussardek zuzendutako armada frantsesaren zutabeak jazarri zituen, eta Sanité bere bikotekidearekin Artibonito departamenduan babestu ziren. Répussardek ezusteko eraso bat egin zuen Corail-Mirraulten, eta Sanité harrapatu zuen. Charlesek, orduan, emaztearengandik ez banantzeko bere burua entregatu zuen. Biak hiltzera kondenatu zituzten: gizona fusilatu egingo zuten, eta Sanité, emakume izateagatik, burua moztuko zioten. Saniték bere senarraren exekuzioaren lekuko izan zen, eta hark ausardiaz hiltzeko esan zion; gero, senarra bezain lasai joan zen bere heriotzara, eta ez zuen bendarik erabili begietarako. Harrapatzean, burua moztuko ziotela mehatxu egin ziotenean, heriotza ohoragarri bat onartu zuen, mosketearekin, eta ahoa estali baino lehen, oihu egin zuen: A ba esclavaj! («Gora askatasuna, behera esklabotza !»).

Beste hiru emakumekin (Catherine Flon, Cécile Fatiman eta Dédée Bazile) Haitiko Iraultzaren benetako heroia izan zen. 2004an bere irudia hamar gourderen bileteetan jaso egin zen, Haitiren berrehun urtemuga oroitzeko sailan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  James, Cyril Lionel Robert (1963). The Black Jacobins; Toussaint L'Ouverture and the San Domingo Revolution. (segunda edición). Nueva York: Vintage Books. p. 252. ISBN 0394702425. OCLC 362702.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Mémoire de Femmes: Sanité Bélair.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3472292
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3800157226596985410000
* LCCN: no2019155649

 |

* Wd Datuak: Q3472292
Zagrebeko lihozko liburua
Piacenzako brontzezko gibela.
Pirgiko laminak.
**Etruskoen literatura** etruskoz idatzitako idazkien multzoari esaten zaio,  etruskoek alfabeto grekoa hartu zutenetik (K.a. VII. mendea) erabiltzeari utzi zioten arte. Erlijioari buruzko idazki batzuk iritsi zaizkigu bakarrik K.a. IV. mendekoak, baita idazle klasiko batzuen aipamenak ere. K.a. I. mendean Siziliako Diodorok idatzi zuen etruskoen idazkera lorpen handia izan zela. Oso gutxi dakigu haien hizkuntzaz, eta dena inskripzioetan aurkitutakoari esker da.

Literatura erlijiosoa
---------------------

Etruskoek oso erlijiosoak izatearen ospea zuten antzinate klasikoan, eta horrek bere sineskeria zaletasun ustezko buruzko hainbat ipuin sortu zituen, askotan haien kontra erabilita. Ugari dira erritu eszenak eta euren jainko batzuk erretratatzen dira, pintura eta erliebeekin. Hala ere, iritsi zaiguna beste hizkuntza batzuetan ekarria da. Gaur egun gure etruriar erritoen ezagutza erromatarrengatik dator, K.a. I. mendetik.

Hainbat gauza ezagutzen dira haien erlijioari buruz: ispiluak, brontzezko erliebeak, laminak... liburu osoa izan gabe. Poema batzuk iritsi dira, baita kanta batzuk ere.

Beste genero batzuk
-------------------

#### Legezko testuak

Gutxi gorabehera, Hamabi Taulen legean oinarrituta daude, K.a. 450  urtean Erromatar foroan jarrita.

#### Testu historikoak

Ziurra da literatura historikoa sortu zutela. Marco Verrio Flacok gramatikoak eta Tiberio Klaudio erromatar enperadoreak testu historikoak idatzi arren, ez dakigu ia ezer gai horri buruz.

Bibliografia
------------

* *Los etruscos*, 51-54 or.; Joseph M. Walker, (2003). Edimat Libros.
* *Los lenguajes perdidos*, Miguel Ángel Elvira, (1994).

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9022983

 |

* Wd Datuak: Q9022983
Flaminio Vaccak egin zuen sarreraren ezkerreko lehoia.
**Loggia dei Lanzi** (euskaraz: «Lantzarien loggia»), baita ere **Loggia della Signoria** gisa ezaguna, Florentzian dagoen monumentu historikoa da. Hiriko Piazza della Signoria ospetsuan dago, Palazzo Vecchioren eskuinean, Uffizi Galeriatik gertu. Bereziki ezaguna da sarreran ikus daitezkeen eskultureei esker. Pizkunde estiloko elementu ugari ditu, nahiz eta eraikin gotikoa izan.

Loggiak
-------

**Loggia** arkitekturako elementu bat da arkitektura italiarrean erabili zena. Galeria edo arkupe bezala funtzionatzen du, eta, gutxienez bere alboetako batetatik, erabat irekia dago, eta zutabe eta arkuek eutsia. Ohi, lurraren mailan dago, maila altuagoetan ere egon daitekeen arren, lurraren mailan dagoen beste baten gainean. Azken kasu honetan, *logia bikoitza* deitzen da. Hiriko buruak biltzeko erabiltzen zen.

Historia
--------

Loggia hau 1376 eta 1382 artean eraiki zen. Eraikina Florentzian egiten ziren batzar publiko askoren lekua izan zen, herritarren asanbladak, estatuko zeremoniak, e.a. Eraikina gotikoa bada ere, Pizkundeko elementu asko erakusten ditu, esaterako hiru erdi puntuko arkuak; nolabait estiko berria iragartzen zuen hirian. Fatxadan Agnolo Gaddi (1383-1386) eskultoreak diseinuen gainean egindako bertuteen alegoriak ikus daitezke. 

XVI. mendetik aurrera, Toscanako Dukerri Handia sortzearekin batera, errepublikako erakundeak ezabatu ziren eta, ondorioz, espazio honek bere helburua galdu zuen. Hortik aurrera balio handiko eskulturak erakusteko erabili zen. Horrela, munduko erakustoki lehenetariko bat bihurtu zen. Eskulturak antolatzeko unean Cosimo I.a Medici duke handiak ez zuen irizpide estetikoak jarraitu, politikoak baizik. Adibidez, leku nagusian Benvenuto Celliniren *Pertseo Medusaren buruarekin* kokatu zen; lan horrekin, nolabait, errepublikaren amaiera sinbolizatu nahi zuen eta Medusaren burutik ateratzen diren sugeak hiritarren artean izan ziren liskarrak izango ziren. 

Loggia dei Lanzi izena, bestetik, 1527an, Erromako bidean, Karlos V.aren mertzenario alemandarrek bertan babesa hartu zutelako izango litzateke.

Iruditegia
----------

### Bertuteak

* 
* 
* 
* 

### Eskulturak

* Celliniren Pertseo Medusaren buruarekin.Celliniren *Pertseo Medusaren buruarekin*.
* Sabinen bahiketa. *Sabinen bahiketa*.
* Herkules eta Neso zentauroa.*Herkules eta Neso zentauroa*.
* Polixenaren bahiketa .*Polixenaren bahiketa* .
* Patroklo eta Menelao.*Patroklo eta Menelao*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Logia.* .
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)**:Bideoa Youtuben.
* **(Italieraz)**:Loggia della Signoria Consiglio Nazionale di Montelibretti webgunean.
* **(Italieraz)**:Loggia della Signoria Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q839746
* Commonscat Multimedia: Loggia dei Lanzi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 173461368
* LCCN: nr96002867
* SUDOC: 069415218
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q839746
* Commonscat Multimedia: Loggia dei Lanzi
Adamello-Presanellako mendilerroaren aire-ikuspegia.
Mendiaren inguruko eremu geografikoak.
1 Mendilerroa  

2 Mendi-hegala / Mendi-hegia  

3 Glaziarra  

4 Bidezidor / Ibilbidea  

5 Harkaitza  

6 Luizia / Harritza / Harri-jauzia  

7 Mendikatea  

8 Larre / Bazkalekua  

9 Soilgunea, Argigunea  

10 Ibai-adarra  

11 Oihana / Basoa  

12 Mendatea / Lepoa  

13 Aldapa / Malda  

14 Mendi-oinaldea, Mendi-oina / Kontrahorma  

15 Elur-muga  

16 Gailurreria, Gandorra, Gailur-lerroa  

17 Gailurra / Tontorra  

18 Mendia  

19 Baso-muga, Zuhaitz-muga  

20 Iturburua  

21 Horma (Eskalada)  

22 Amildegia  

23 Goi-ordokia  

24 Harana / Ibarra  

25 Aintzira  

26 Mendi zintzurra / Arroila, Haitzartea  

27 Ezproia, Mendi-adarra, Inguruko mendietan  

28 Mendigunea / Mazizoa (geologia)  

29 Malda gora / Malda-behera  

30 Mendi-bidea / Mendi-pista  

31 Ordokia, Lautada / Belardia, Belazea  

32 Ur-jauzia  

Aizkorri-Aratz mendigunean kokatuta dauden mendilerroak.
**Mendilerroa** norabide orokor bat jarraitzen duen mendi-multzo edo azpimultzoa da. Mendilerroek mendikateek baino mendien kate txikiagoak dauzkate eta gailurrek segida bat edo gailur-lerro multzo osatzen dute.

Euskal Herrian
--------------

Euskal Herriko mendilerro ezagunenak eta gailur gehien dituztenak:

Aralar, Gorbeia-Itxina, Oiz, Areta, Errege Bardea, Toloño, Aramotz-Legarmendi, Gasteizko mendiak, Izarraitz, Gorobel, Aizkorri, Andia, Hernio, Saioa, Ganekogorta, Lokiz, Sollube, Atuzkarratz, Bedartzandi-Urregarai, Zarikieta, Elgetako Mendiak, Bizkargi, Larra, Leia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Mendizalearen Hiztegia, Urretxu-Zumarragako OSTADAR Mendi Taldea.
2. ↑  Mendizaletasuna Hiztegia, Gasteiz, HEZKUNTZA, HIZKUNTZA POLITIKAETA KULTURA SAILA

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Mendikatea, mendigunea
* Mendi-adarrak, mendi-oinak, gailurreria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2624046
* **Identifikadoreak**
* GND: 4402694-8

 |

* Wd Datuak: Q2624046
HMS *Royal Oak*
**HMS *Royal Oak*** Britainia Handiko Royal Navyren *Revenge*-klaseko korazatua izan zen. 1914an uretaratu eta 1916an osatu zuten, eta Jutlandiako guduan erabili zen lehen aldiz. Bake-garaian, Atlantikoan eta Mediterraneoko eta Britainia Handiko ur jurisdikzionaletako flotetan izan zen, eta behin baino gehiagotan jasan zituen erasoak. Itsasontziak mundu mailako arreta erakarri zuen, 1928an goi-mailako ofizialak epaitu zituztenean, oso prozesu polemikoan. Bere ibilbideko hogeita bost urteetan *Royal Oak* modernizatzeko saioek ezin izan zuten abiadura falta konpondu, eta Bigarren Mundu Gerraren hasieran ez zegoen, jada, lehen borroka-lerroan.

1939ko urriaren 14ko gauean, korazatua Scapa Flowen ainguratuta zegoen, Orkadetako ainguraleku batean, Eskoziaren iparraldean, *U 47* itsaspeko alemaniarrak torpedoz eraso eta hondoratu zuenean. 1.234 tripulatzaileetatik 833 hil zen gau horretan edo zaurien ondorioz, horietatik asko adin-txikikoak. Korazatu zaharra galtzeak —Bigarren Mundu Gerran hondoratutako Britainia Handiko Itsas Armadako bost korazatu eta borroka-gurutzaontzietako lehena— ez zuen ia eraginik izan Ingalaterrako itsas armadaren eta haren aliatuen nagusitasunean, baina eragin nabarmena izan zuen gerra-garaiko moralean. Erasoaren ondorioz, Alemaniako gerra-heroi ospetsu bihurtu zen *U-boot*eko komandantea, Günther Prien korbeta-kapitaina, Kriegsmarineko itsaspeko lehen ofiziala Burdinazko Gurutzearen Zaldunen Gurutzea irabazi zuena. Britainiarrentzat, *Royal Oak*en aurkako erasoak erakutsi zuen alemanak gai zirela ontzigintzako gerra beren uretara eramateko, eta eragindako inpresioaren ondorioz berehala indartu zen portuetako segurtasuna.

Gaur egun, hogeita hamar metroko sakoneran dago korazatua, ia buelta emanda, eta kroskoa azaletik bost metrora baino ez du. Royal Oak-en hondarrak gerra-hilerri deklaratuta daude, eta, galera gogoratzeko urteroko zeremonia batean, Royal Navyko urpekariek beren bandera ofiziala, Pabiloi Zuria edo San Jurgiren bandera jartzen dute ontziaren urpeko poparen gainean. Itsasontziaren hondarren artean urpekaritza egitea guztiz debekatuta dago baimen berezirik izan ezean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Burt, R. A..  (2012). *British Battleships of World War One.*  Naval Institute Press ISBN 978-1-59114-053-5. (Noiz kontsultatua: 2023-10-20).
2. ↑   **(Ingelesez)** Snyder, Gerald S..  (1976). *The Royal Oak Disaster.*  Kimber ISBN 978-0-7183-0005-0. (Noiz kontsultatua: 2023-10-20).
**Blažo Bošković** (serbieraz: *Блажо Бошковић*) buruzagi militar eta epailea izan zen. Bjelopavlići mendiko tribuan jaio zen.

Biografia
---------

1876-1878 Montenegro-Otomandar gerran boluntario gisa parte hartu zuen. 1876ko Vučji Do-ko guduan borrokalaririk nabarmenenetako bat izan zen. Gerra amaitu ondoren, bigarren teniente izendatu zuten, eta, ondoren, printzearen guardiako ofizial eta komandante gisa, Cetinjen egon zen. Perjanic komandante mailara igo zen, eta geroago Bjelopavlić Brigadako komandante izendatu zuten Nikolas Printzearen dekretuz. 1911n, Montenegroko Armadako Bigarren Dibisioko komandante bihurtu zen. 1912an, Gerra Kontseiluak Zeta destakamenduko komandante izendatu zuen, baina Nikolas Printzeak erabaki hori baliogabetu eta bere semea izendatu zuen kargu horretarako. Nahikoa argitu gabeko egoeran hil zen, Otomandar Inperioaren aurkako gerra deklaratu ondorengo lehen egunetan Shkodër aldera frontean.

Bere bizitzan zehar, beste eginkizun batzuk bete zituen, hala nola: Nikšić eremuko kudeatzailea, Auzitegi Militar Handiko lehen epailea, Gerra Kontseiluko kidea eta Montenegroko Batzar Nazionalean diputatu izendatu zuten bi deialditan. Herri abestietan abesten zen.

Bere aita Bajo Bošković senataria zen.
*Artikulu hau liburuari buruzkoa da; filma gaitzat duena beste hau da: «Orkestra lurtarra (filma)»*
***Orkestra lurtarra***, Harkaitz Canok euskaraz idatzitako haurrentzako ipuina da, Jokin Mitxelenaren ilustrazioak dituena. Elkarrek argitaratu zuen 2013an, *Xaguxar* izeneko sailean. Idazleak, 2014an, Euskarazko Haur eta Gazte Literatura Saria irabazi zuen liburu honekin. Hasieran, Berriako *Mantangorri* gehigarrian banaka argitaratu ziren atalak .

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Kontaketaren hariak orkestra baten sortzeaz, bilakatzeaz eta amaieraz dihardu, hiru une horietan sentitu eta bizitzen direnak esplizituki azaltzen ditu. Manuk orkestra bat sortu nahi du eta bertan joko duten lagunen bila abiatuko da. Entseguak egin ostean, biran joaten dira: Marseilla, Mongolia, New York... .

Euskadi Literatura Sariko epaimahaiko kideek azpimarratu zuten maisuki erabiltzen dutela hizkuntzaren eta literaturaren bitarteko guztiak. *Bremengo Musikariak* tradiziozko ipuinaren zantzuak aurki daitezke, baina kontakizunak beste norabide hartzen du, non sensea eta umorea erabiliz. Pertsonaia xelebreak banan-banan aurkezten dira eta guztiek aurkitzen dute bere lekua orkestra batean. Denak izaten dira onartuak eta bakoitzak bere ekarpena egiten dio taldeari. Jakin-mina eta irakurtzeko gogoa mantentzeko hainbat modu erabiltzen ditu idazleak: pertsonaia batzuen izen barregarriak, elkarrizketa umoretsuak, egoera aldrebes eta zoro samarrak, xelebrekeriak, kultura ezberdinei keinu egitea. 

Ilustratzaileak narratzaileak esaten ez duena erakusten du, liburuak duen tonuari jarraikiz, tarteka txisteak eginez.. Atal bakoitzari orrialde ilustratu bat dagokio, kontatutakoaren umore tonuari jarraikiz.

Pertsonai nagusiak
------------------

Protagonista nagusia Manu da, orkestra bat osatu nahi duen zuzendaria. Berarekin batera beste protagonista batzuk daude: Lurrinetti anaia tronpeta-jotzaileak, Aldika biolin-jotzailea, Osoki triangelu-jotzailea, Crocanti kontra-tenorea, Presidente izeneko ahuntza eta kardantxilo.

Itzulpenak
----------

Gaztelaniaz: *La orquesta terrestre.* Ilustraciones, Òscar Julve. SM, 2017. ISBN: 978-84-675-9767-7

Galegoz: *A orquestra terrestre*. Ilustraciones, Jokin Mitxelena. Xerais, 2017. ISBN: 978-84-9121-146-4

Sariak
------

2014 - Euskadi saria - Euskarazko haur eta gazte literatura

2016 - IBBY Ohorezko Zerrendarako hautatua.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   «Frak-dun eroak.» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-02-02).
2. ↑    *Euskadi Literatura Sariak, Irabazleak 2014, Euskarazko Haur eta Gazte Literatura.*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-02).
3. ↑   «Orkestra lurtarra» *Galtzagorri Elkartea* (Noiz kontsultatua: 2018-02-02).

Kanpo estekak
-------------

* *Harkaitz Cano.*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-02).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33120647

 |

* Wd Datuak: Q33120647
Erik Jaka esku huskako pilotaria, Astore kamiseta jantzita duela.
**Astore** Import Arrasate enpresaren hiru marka komertzialetako bat da, *aztore* hegazti izenaren forma dialektal bat hartuta. Import Arrasate eta Astore 1989 urtean sortu ziren Arrasaten (Gipuzkoa). Enpresa honek kirol arropa eta harekin erlazionaturiko materiala ekoizten ditu. Familia-enpresa da jatorriz, bereziki Euskal Herrian ezaguna, bertako hainbat kirol talderen jantzi-hornitzailea baita. Euskal Herritik kanpo, merkatu berrietara heltzen saiatzen dihardu, besteak beste Kataluniako, Espainiako eta Hego Koreako talde batzuekin hitzarmenak sinatuz.

Kirol taldeen ekipamenduak
--------------------------

Euskal Herriko futbol selekzioaren Astore txandala.
### Futbola

* Kataluniako futbol selekzioa
* Euskal Herriko futbol selekzioa
* Daejeon Hana Citizen
* Bucheon FC 1995
* Pohang Steelers
* Ciudad de Santiago
* Axa Marianistas
* Burlades Kirol Elkartea
* Atlético Mancha Real

### Saskibaloia

* Bilbao Basket
* Plus Pujol Lleida
* Clavijo Caja Rioja

### Errugbia

* Ordizia Rugby Elkartea

### Txirrindularitza

* Euskaltel-Euskadi

### Pilota

* Aspe
* Baiko Pilota
* Master Jai

### Eskubaloia

* Portland San Antonio
* Bidasoa Kirol Kluba

### Arraunketa

* Orio Arraunketa Elkartea

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254329

 |

* Wd Datuak: Q12254329
**Kanpo-zorra**, edo **atzerri-zorra**, estatuak, beste botere publiko batzuek edo esparru nazionaleko enpresa handiek beren estatutik kanpoko kapital-merkatuetan baliabideak lortzeko prozedura da.

Zorra, gehienetan, banku-sindikatuen zerbitzuak kontratatuz jaulkitzen da, eta jaulkipena bezala diru-itzulera ere nazioarteko konfiantza ematen duen dibisaren batean egiten da (dolarretan, yenetan edo, gaur egun, eurotan). Gutxiago garatutako zenbait estaturen (Brasil, Mexiko, Argentina...) kanpo-zor hain handia nazioarteko arazo bihurtu zen 1982tik aurrera.

Orduan agertu ziren dirua itzultzeko lehenbiziko zailtasunak Mexikon (petrolio gordinaren prezioen gainbeheragatik) eta, ondorioz, beste estatu batzuetan. Horrek guztiak Cartagenako Akordioa izenekoa ekarri zuen, Hego Amerikako hamar estatuk izenpetua. Akordio hori, 1985etik aurrera, hartzekodunei fronte bateratua agertzeko saiakera izan zen.

Gaur egun, Hirugarren Mundua esaten zaioneko estatu asko, bizirik iraungo badute, kanpo-zor horretara jo beharrean dira, eta horrekin negozio bikaina egiten dute kapitala mailegatzen dieten Lehen Munduko estatu handiek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2004-11-21

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q461319
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85036140
* NKC: ph127520
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D061895

 |

* Wd Datuak: Q461319
**Euskal Sozialistak Elkartzeko Indarra** (**ESEI**) 1976n sortutako alderdia zen, abertzale eta ezkertiarra, unibertsitate mundutik gertu zebilena. Euskal Herriko egoera ikuspegi marxistatik aztertzen zuen, Hego Euskal Herriarentzako autonomia zabala aldarrikatzen zuen, eta halaber borroka armatuaren etetea.

"*Konpromiso autonomikoa*" izeneko agiria sinatu zuen 1977ko maiatzean, EAJ, PSE-EE-PSOE, EAE-ANV, EPK eta EKDrekin batera. Bertan hauteskundeetan aukeratutako euskal ordezkariek Autonomia Estatutua garatzea aldarrikatzen zen. 1977ko hauteskundeetan Espainiako Senatura EAJ eta PSErekin batera *Fronte Autonomikoaren* barruan joan ziren, eta Gregorio Monreal aukeratu zuten senatari. 1979ko udal hauteskundeetan Euskadiko Ezkerrarekin batera aurkeztu ziren. 1980ko hauteskunde autonomikoetan bakarrik aurkeztu ziren eta 6.305 boto baino ez zituzten jaso. Honen ondorioz alderdia 1981eko urriaren 3an desegin zen. Hala ere, militante ohi batzuk, "ESEI kolektiboa" delakoan bilduak, Euskadiko Ezkerran sartzea erabaki zuten, EIA eta EPKren gehiengoaren arteko batasunaren ondorioz alderdi bilakatuko zen garaian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Gaizka Fernández Soldevilla, *Agur a las armas. EIA, Euskadiko Ezkerra y la disolución de ETA político-militar (1976-1985)*, *Sancho el Sabio. Revista de cultura e investigación vasca*, ISSN 1131-5350, Nº 33, 2010, 55-96 orriak Kontsultatua: 08-3-2011.

Kanpo estekak
-------------

* Iñigo Imaz-en "Una aproximación al socialismo abertzale (II)", Euskonews&Median.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3326847
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 43099

 |

* Wd Datuak: Q3326847
*Cortinarius laniger*

Sinonimoak: *Cortinarius macropus*, Cortinarius semudaphilus, *Talamonia macropus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila edo kanpai-itxurakoa, gorrixka-arrexka kolorekoa, ile zurixkek estaltzen dute gaztea denean. Nahiko haragitsua, ertza beherantz biribildua.

**Orriak:** Zabalak, ia oinetik bereizita, gorrixka-arrexka kolorekoak, kapelaren kolorekoak.

**Hanka:** 12 cm arteko garaierakoa eta 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, eraztun nahikoa markatuak uzten dituen errezelaren hainbat hondakinekin, oinarria oso lodituta, zurixka, batzuetan goialdean tonu moreak izaten ditu, heltzen denean arrexka kolore uniformekoa.

**Haragia:** Pixka bat arrexka kolorekoa, iztupa itxura samarrekoa. Usaingabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Laniger* epitetoa latinetik dator, bilotsua, esan nahi duen "laniger" hitzetik. Bere eraztunagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Erraz atzematen da, kapelaren gainazalaren itxuragatik, orrien gorri-adreilu bizi koloreagatik, eta normalean oso garatua den eraztun formako errezel zuriagatik

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Koniferoen eta hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 218 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 223 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
**Fernando Lazcano Mujica** ( Santiago, 1810 - Santiago, 1886ko martxoaren 11 ) abokatu, politikari eta ministro txiletarra izan zen.

Biografia
---------

Prudencio Lazcano eta García Zuñigaren eta Cruz Mujica Jauregui eta Correaren semea zen. Bere ikasketak Institutu Nazionalean egin zituen eta legeak egin zituen San Felipeko Unibertsitatean, abokatu graduatu zelarik 1832ko azaroaren 19an.

Santiagoko Apelazio Gorteko idazkari izendatu zutenean hasi zuen bere karrera. 1851ko irailaren 18an, Manuel Montt presidenteak Justizia Kultu eta Instrukzio Publikoko ministro izendatu zuen. Montten gobernuaren hasierarekin lehertuko zen iraultzaren ondorioz, laster utziko zuen kargua.

Senatari aukeratua izan zen 1852tik 1860ra, eta bertan Senatuko presidente izan zen, baita ere Gorte Goreneko ministroa.

Kanpo estekak
-------------

* Erreseina biografikoa Txileko Kongresu Nazionaleko Liburutegian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5859778
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 277145858090523022261
* Biografías BCN: url

 |

* Wd Datuak: Q5859778
Categoría:Mujeres
**Milagros Abadía** **Ruber** (Zaragoza, Espainia, 1962ko iraila), **Mila** **Abadia** izenez ezaguna, Palma Mallorcakoan bizi den espainiar feminista, kultur kudeatzaile eta komunikatzailea da, "*Arte a un click*" eta "*Mujeres Mirando Mujeres*" arte eta genero elkarteen sortzaile eta zuzendaria da.

Ibilbide profesionala
---------------------

Zuzenbidea ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean 1986-199 urteetan, eta ikasketak hornitu zituen Miguel de Cervantes Europako Unibertsitatean, eta 2015. urtean Márketing Kulturala eta Artistikoa, Komunikazio Digitala eta Sozial Ertaina ikasi zituen. Bere jarduera profesionalerako kulturaren kudeaketa eta komunikazioa aukeratu zituen, zuzentzen duen arte garaikideko "Arte a un Click" plataformaren proiektu gisa. 2015. urtean, *Mujeres Mirando Mujeres* sortu zuen. Elkarte horretako zuzendaria da, eta ia 500 emakume-elkartekide dira, besteak beste, Dora Román Gil, Laura Pinillos Villanueva eta Lina Ávila - Collage Republic. Mujeres Mirando Mujeres kultur sortzaile eta kudeatzaileen sarea da, eta bere jarduera erakusketa fisikoetan eta online erakusketetan, argitalpenetan, txostenetan eta tailerretan oinarritzen da.

Maria Bueno artistak M-Arte y Cultura Visual de la Asociación , Mujeres en las Artes Visual (MAV) on-line aldizkarirako egiten dion elkarrizketan, bere interes eta motibazio feministak adierazten ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   ARTEINFORMADO.  (20150724). «MIla Abadía Ruber. Gestor cultural» *ARTEINFORMADO*.
2. ↑   «MUJERES MIRANDO MUJERES. Arte y Género en tu mirada.» *Mujeres Mirando Mujeres*.
3. ↑   «Páginas web y blogs que pueden interesarte» *www.laventanadelarte.es*.
4. ↑   «Mila Abadia archivos» *asociación mujeres mirando mujeres*.
5. ↑   Fertré, Marina.  (2019-01-27). «Entrevista a Mila Abadía, fundadora de Mujeres Mirando Mujeres» *EXPOARTEMADRID*.
6. ↑   ARTEINFORMADO.  (20160222). «Mujeres Mirando Mujeres. Espacio virtual» *ARTEINFORMADO*.
7. ↑   «Nosotras: El equipo de Mujeres Mirando Mujeres. Ayer, hoy y siempre!» *Mujeres Mirando Mujeres*.
8. ↑   PALMA, CLÀUDIA DARDER.  (2018-03-14). «Teresa Matas participa en la exposición colectiva de Mujeres Mirando Mujeres» *Diario de Mallorca*.
9. ↑   «ENCUENTRO CON MILA ABADÍA» *M-Arte y Cultura Visual* 2021-11-03.

Kanpo estekak
-------------

* Mila Abadia You Tuben
* Mila Abadiak Arte proiektua aurkeztu du klik batean
*
*Cortinarius balteatocumatilis*

Sinonimoa: *Cortinarius balteatus*

Ia *Cortinarius* guztiak bezala ez da jangarritzat hartzen.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 100 mm arteko diametrokoa, lehenengo hemisferikoa, ganbila, azkenean lau-ganbila; ertza erregularra, denbora luzean biribilduta. Kapelaren azala bereizgarria, mehea, likatsua, distiratsua, marroia, arre-ardo kolorekoa, marroi iluna, tonu more koloreko batekin edo morearekin ertzean eta zahartzean desagertu egiten da; berezko fibrila erradialekin.

**Orriak:** Nahiko estu, meheak, adnatu samarrak, zurixkak edo buztin zurbil kolorekoak, batzuetan lila antzeko ñabardurekin, amaieran marroiak.

**Hanka:** 60 mm arteko garaierakoa eta 25 mm arteko diametrokoa, sendoa eta laburra, erraboilduna, lehorra, zuria edo zurixka, zetaduna edo fibrilosua; emarginatutako erraboila, oboidea, 40 mm arteko lodietakoa, zerrenda iletsu eta meheetan oinarrira apurtzen den purpura koloreko errezelarekin, ukitzean marroiak; gortina zuri iheskorrarekin.

**Haragia:** Lodia, zuria edo zurixka; lur usain pixka batekin eta zapore gozoarekin. Erreakzio kimikoak: KOH, haragian hori zurbila; Nh3, gris-marroia horiz aureolatua.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta

Jangarritasuna
--------------

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

*Cortinarius balteatus* delakoak, antzeko itxura eta kapela du, baina tonu morexka gutxiago.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan (*Quercus*, *Fagus*)

### Banaketa eremua

Galeria
-------

* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián.  (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
**Mariano Fernández Amunátegui** (1945ean jaioa), Txilekoa, Haitiko ordezkari berezi eta Haitiko Nazio Batuen Egonkortze Misioko buru (MINUSTAH) izan zen. 2011ko maiatzaren 16an, Ban Ki-moon Nazio Batuetako idazkari nagusiak izendatu zuen.

Diplomazialari beterano batek, Fernandezek, goi-mailako zenbait lanpostu bete zituen Txileko Gobernuaren kanpo-zerbitzuan. 2009tik 2010era Txileko Kanpo Harremanetarako ministro izan zen. 2006tik 2009ra, Txileko enbaxadorea da Estatu Batuetan. Lehenago, Europako eta EBko hainbat herrialdetako enbaxadorea zen, besteak beste, Britainia Handia (2002-2006), Espainia (2000-2002) eta Italia (1992-1994) eta Txilek Europar Batasunean duen Misioa (1990-1992). Komisarioa izan zen Nazioarteko Bale Batzordean 2003tik 2007ra. 

Diplomazian izandako esperientziaz gain, Fernándezek hainbat kargu izan zituen gizarte zibilean; besteak beste, Radio Cooperativako Administrazio Kontseiluko kide bat, Italiako Latinoamerikako Institutuko lehendakariordea (ILAI) (1992-1994) eta Europako eta Latinoamerikako Harremanen Institutuko lehendakaria (IRELA) (1992-1994). 

Fernandezek zuzenbidea ikasi zuen Santiagoko Unibertsitate Katolikoan, Txilen, eta gizarte-zientzietako ikerketa-metodoak Bonngo Unibertsitatean (Alemania). María Angélica Moralesekin ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.

Kanpo estekak
-------------

* Nazio Batuen prentsa-oharra

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1896962
* Commonscat Multimedia: Mariano Fernández

---

 |

* Wd Datuak: Q1896962
* Commonscat Multimedia: Mariano Fernández
**Nastassja Kinski** (Mendebaldeko Berlin, 1961eko urtarrilaren 24a) alemaniar antzezlea da.

Biografia
---------

Klaus Kinski antzezlearen eta Ruth Brigitte idazlearen alaba. Gorabehera handiko karrera egin du. Hamahiru urte zituela egin zuen debuta zineman, Wim Wenders zuzendariaren aginduetara. Harrezkero, zenbait filmetan parte hartu zuen, baina Roman Polańskiren zuzendaritzapean 1970ean egin zuen filmak ezagutarazi zuen: *Tess*. Film hartan egindako lanarengatik, Urrezko Globoa eta Frantziako César saria irabazi zituen.

Estatu Batuetara deitu zuten *Ragtime* filmean parte hartzera, baina azkenean ez zuten onartu, alemaniar azentu nabarmena zuela eta. Gero, antzerki-ikastaroak egin zituen Lee Strasbergen Actor's Studion. 1982an, beste film batean hartu zuen parte, beldurrezko film klasiko bihurtu den *Cat people* filmean, hain zuzen, Jaques Tourneurren gidaritzapean. Urte hartan bertan, trapezista baten papera jokatu zuen *One From the Heart* filmean, Francis Ford Coppolaren esanetara.

Nastassja Kinskiren karrerak aurrera jarraitu zuen, Europan eta Estatu Batuetan, baina gorabehera handiekin. 1984an, Wim Wendersekin elkartu zen berriro arrakasta handiko film baterako: *Paris, Texas*. 1985ean, *Revolution* egin zuen, Donald Sutherland eta Al Pacinorekin. 90eko hamarkadan, aipagarriak ditu *Faraway, So Close!* (1993 ), *Terminal Velocity* (1994) eta *One Night Stand* (1997). Azkenaldiko lanik onenak Michael Winterbottom —*The Claim* (2000)— eta David Lynch —*Inland Empire* (2006)— zuzendariekin egin ditu.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Nastassja Kinski*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q76711
* Commonscat Multimedia: Nastassja Kinski

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 84253893
* ISNI: 0000 0001 1476 1773
* BNE: XX1166805
* BNF: 13896010k (data)
* GND: 118562274
* LCCN: n85138187
* NDL: 00620936
* NKC: js20060915011
* NLA: 35983904
* CiNii: DA13164157
* SNAC: w6gx5ckj
* SUDOC: 161685811
* BIBSYS: 90849354
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03471/eu\_k\_1585/k1585

 |

* Wd Datuak: Q76711
* Commonscat Multimedia: Nastassja Kinski
**Leipzigeko gudua** Napoleondar Gerretako gudurik handiena izan zen. 1813. urteko urriaren 16tik 19ra bitartera iraun zuen batailak, Leipzigen izan zen (Alemaniako Saxonia estatuan), eta Napoleon Bonapartek inoiz izan zuen porrotik handiena jasan behar izan zuen, Seigarren Koalizioaren garaipen erabakigarriarekin.

Alde batetik zeuden Napoleon Bonaparteren esanetara Frantziako Lehen Inperioko armada, Poniatowski printzearen esanetara Varsoviako Dukerri Handikoa, Saxoniako Frederiko Augusto I.aren esanetara Saxoniako Erresumako armada, eta Rhingo Estatuen Konfederazioko armada. Denera, 191.000 soldadu inguru izan ziren batailan. Amaieran, gutxi gorabehera 38.000 hildako eta zauritutako izan ziren, eta beste 30.000 preso hartu zituzten.

Beste aldetik, Errusiako frantziar inbasioaren saiakerako porrotaren ondorioz eratutako Seigarren Koalizioan batuta zeuden Errusiar Inperioa, Prusiako Erresuma, Austriar Inperioa eta Suediako Erresuma, Karl Philipp Schwarzenbergen, Gebhard Leberecht von Blücher-en, eta Karlos XIV.a Joan Suediakoa eta Norvegiakoaren esanetara. Denera, 330.000 soldadu inguru izan ziren batailan, baina beste asko ere prest zeuden behar izanez gero. Amaieran 52.000 hildako eta zauritu izan zirela uste dute.

Napoleonek Alemania menperatu nahi zuen, eta hiri batzuk nolabait hartuta zituen arren, ezin izan zuen gudu erabakigarri hau irabazi. Leipzig hirian bataila oroituz hainbat monumentu daude.

Ikus, gainera
-------------

* Seigarren Koalizioaren Gerra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q151005
* Commonscat Multimedia: Battle of Leipzig

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4132970-3
* LCCN: sh85075916
* NDL: 00567365
* NKC: ph456970
* KulturNav: id
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q151005
* Commonscat Multimedia: Battle of Leipzig
***Joyride*** Suediako Roxette pop bikotearen abestia da. Per Gessle bikoteko gizonezkoak idatzi zuen, 1991ko otsailaren 25ean kaleratu zuten euren estudioko hirugarren diskoko single nagusi gisa, diskoak ere izenburu bera hartu zuelarik: *Joyride* (1991). Roxetteren arrakasta handienetako bat bihurtu zen, eta 1991ko single arrakastatsuenetako bat izan zen, Europa osoan, baita Australian, Kanadan eta Estatu Batuetan ere hainbat disko-zerrendetan. Abestiarekin batera zabaldu zen bideoklipak hedapen handia jaso zuen MTV Europe telebistan. 

Per Gesslek kontatua du abestiaren hasierako lerroa bere neska-lagunak (geroko emazteak) pianoan utzitako ohar batean inspiratu zela. Hala zioen: "Hej, din tok, jag älskar dig" ("Kaixo, tonto, maite zaitut), eta horixe bilakatu zen ingelesez abestiko hasiera: "Hello, you fool, I love you.  Izenburua Paul McCartneyk iradokia da, berak kontati baitzuen John Lennonekin abestiak idaztea "a long joyride", plazerezko bidaia luze bat. 

1. ↑    Don't Bore Us, Get to the Chorus! *liner notes..* .
2. ↑   «Once Upon a Time in the Top Spot: Roxette, "Joyride"» *Rhino Entertainment*.
| * i
* e
* a
Organizazio militarra |
| --- |
| Menpekoelementuak | 
* Eskuadra / Eskifaia  **Ø**

* Eskuadroi  ●

* Pelotoi / Patruila  ●●

* Sekzio / Tropa / Eskuadrila ●●●

* *Staffel*a / *Echelon*a  ●●●●

 |
| Unitatea | 
* Konpainia / Bateria / Eskuadroi **❘**

* Batailoi / Eskuadroi / Kohorte **❘ ❘**

* Erregimentu / Taldea  **❘ ❘ ❘**

 |
| Formazioa | 
* Brigada / Taldea / Hegoa **☓**

* Dibisioa / Legioa **☓☓**

* Armada-gorputza **☓☓☓**

 |
| Komandoa | 
* Ejerzito / Komando **☓☓☓☓**

* Armada-talde / Frontea **☓☓☓☓☓**

* Eskualdea / Teatroa **☓☓☓☓☓☓**

 |
| Behin-behinekotaldeak | 
* Destakamendua
* Lurreko indarra
* Indar operatiboa
* Brigada taldea
* *Flying column*a
* Borroka-komandoa
* Erregimentu-borrokako taldea
* Batailoi talde taktikoa
* *Battlegroup*a
* Borroka taldea

 |

Seán Hoganen Tipperaryko Hirugarren Brigadaren 2. Zutabe Ibiltaria, Irlandako Gerra Zibilan zehar.
**Flying column**, irlanderaz **slua reatha** edota **colún reatha**, euskaraz literalki "zutabe ibiltaria", Irlandako Independentzia Gerra eta Irlandako Gerra Zibilan zehar IRAk Irlanda osoan eta batez ere landa eta baserri eremuetan erabilitako ohiko unitate militarra izan zen. Gerrilla gerra burutzen zuten.

Konderri bakoitzak bere zutabe ibiltariak zituen. Ziurrenik, Irlanda osoan ospe gehien bereganatu zuen zutabe ibiltaria Tom Barryren gidaritzapeko Mendebaldeko Corkeko 3. Zutabe Ibiltaria izan zen.

Zutabe ibiltari hauek taldekidez oso handiak izan ez arren, beren abantaila nagusia beren mugikortasun izugarria eta tokian-tokiko jendez osatuak egotea zetzan, ondorioz, ekintza bate egiteko beti prest izateaz gain, hura burutu eta berehala desagertzeko erraztasun handia zuten. Gainera, tokian-tokiko jendez osatuak egonik, ekintzak burutzen zituzten eremuak inork baino hobekiago ezagutzen zuten, bertakoak lagunak edo senideak izanik beren laguntza zutelarik, bai ekintzak burutu, ostatu hartzeko edota britainiar soldaduen mugimenduen berri izateko.

Ikus gainera
------------

* Tom Barry

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3778469

 |

* Wd Datuak: Q3778469
***Joy Ride*** 2023ko Adele Limek zuzendutako komedia film estatubatuarra da, bere zuzendari gisako debuta. Gidoia Cherry Chevapravatdumrong eta Teresa Hsiaok idatzia da, bien eta Limen istorio batetik. Filmak Ashley Park, Sherry Cola, Stephanie Hsu eta Sabrina Wu ditu protagonista.

*Joy Rid* 2023ko martxoaren 17an estreinatu zuen SXSW jaialdian, eta Estatu Batuetan 2023ko uztailaren 7an estreinatu zuen Lionsgate Films- ek. Filmak kritika positiboak jaso zituen kritikarien aldetik, eta protagonistaren emanaldiak eta umorea goraipatu zituzten.

Sinopsia
--------

Audrey Sullivan, guraso zuriak dituen neska adoptatu txinatarra, White Hills-en bizi da, Seattlem, bere haurtzaroko lagunik onenarekin, Lolo Chenekin. Audrey arrakasta handikoa da, abokatu gisa lan egiten duen enpresa entzutetsu batean, eta Lolok zailtasunak diru bere artelanak merkaturatzen, sexu positiboa eta umorea nahasten duen artista delarik. Baina Audrey Txinarekin harremanetan jartzen dutenean bere bulegoan, itzultzaile gisa erabiltzen du Lolo, adoptatua izanda lagunak baino askoz kontaktu urrunagoa baitu Txinako kulturarekin, are hizkuntzarekin.

Txinako halako bidaia komertzial inportantean abiatuko dira beraz Lolo, Audrey eta, Loloren lehengusu Vanessa, "Deadeye", sozialki baldar eta K-poparekin obsesionatuta dagoen neska mutil-itxurakoa. Pekinen, Audrey bere unibertsitateko gelakide eta lagun minarekin elkartuko, Kat-ekin, zeina telebistako aktorea den.

Neskek abentura irrigarriak izango dituzte, Txina / AEB kultura talkak, etorkinaren herrimina, eta sexuaren inguruko ikuspegi ez moralistak nahasten dira traman, estereotipo kontserbatzaileak uxatuz.
*Tricholoma umbonatum*

Ez da komeni kontsumitzea. *Tricholoma sejunctum* oso argi baten antza du eta kapelaren azalean ia ez du fibrilarik, baina titi oso nabarmena du eta batez ere intsektizida usain nabarmenarekin, *Tricholoma inanomeum* delakoak duen antzekoarekin.

Deskribapena
------------

**Kapela:** Bataz beste 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ertz estua eta erdian titi garai eta puntazorrotz batekin, oso deigarria; *Tricholoma virgatun* delakoak izaten duen antzekoa. Gris argi kolorekoa edo zertxobait berdexka, erdian ilunxeagoa, ertzera koloregabetua, ia zuria batzuetan. Leku batzuetan tonalitate berdexkak izaten ditu, batez ere tolesturetan, baina ez *Tricholoma sejunctum* espezieak bezain nabarmenak. Kapelaren azala fina, likatsua baina, ikusten ez dena, lur zatitxo batzuk itsatsita gelditzen zaizkio.

**Orriak:** Oso meheak eta estu, oso eskotatuak eta oso zuriak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** Zuria eta trinkoa, zertxobait bihurritua oinarrirantz, baina erraboil gabea, tonalitate gorrixkaren batekin oinarrian.

**Haragia:** Zuria, almendra zapore garbiarekin, murtxikatzean zerbait mikatz egin daitekeena, baina ez da erraz antzematen, lizun edo intsektizida usain handia hautematen da, egunetan irauten duena, ale freskoetan batzuetan ez da hain nabarmena. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tricholoma* hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuk baino ez dituzten iledun kapelak

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Tricholoma sejunctum* antzekoa da, baina kolore biziagokoa, horixka edo horixka-berdexka kolorekoa eta zaporea mikatz samarrekoa. *Tricholoma columbeta* erabat zuria da eta kapela ganbilagoa du, titirik gabea.

Sasoia eta lekua
----------------

Abuztuaren amaieratik azaroaren hasierara arte, irailean ekoizpen handienarekin. Nahiko urria da. Pagadietako orbeletan edo, oro har, baso hostoerorkorretan hazten da.

### Banaketa eremua

Galeria
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Guia de Setas y Hongos de Navarra.