recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bridget Riley: *Bridget eserita*
**Bridget Louise Riley** (Londres, Ingalaterra, 1931ko apirilaren 24a -) britainiar pintorea da.

*Op Art* arte-mugimenduko margolari aipagarrienetako bat da.

Biografia
---------

Forma abstraktuzko irudi konplexuak sortu zituen, efektu optiko deigarriak lortzeko.

Bridget Riley Londresen jaio zen eta Londresen bertan egin zituen ikasketak; marrazkilari gisa espezializatu zen. 1950eko hamarraldiaren bukaerako lanetan Georges Seuraten puntillismoaren eragina antzeman daiteke. Izan ere, Maurice de Sausmarez pintoreak Rileyren obraren miresle handia zen Seurat aztertzera bultzatu baitzuen. Dena dela, Rileyk 1960ko hamarraldian egin zituen koadro abstraktuen bidez lortu zuen ospea.

Hasierako etapa puntillistaren ondoren, 1960tik aurrera kolore laueko eta gainalde zabaleko pintura egin zuen, zuri-beltzeko obra ugari egiten hasi aurretik, 1961-1965 bitartean. Aurrerago, bigarren aldian, forma geometrikoko sailak egin zituen, batetik bestera tamaina eta forma pittin bat aldatuz, mugimendua adierazteko. Horren erakusgarri aipagarrienetako bat *Fall* (*Erorikoa*) da (1963, Londres). 1960ko hamarraldiaren bukaeran beste mekanismo optiko batzuk saiatu zituen: kolore osagarri garbiko lerroak bata bestearen ondoren margotuz kolore banakoen pertzepzio argia aldatzen zuen.

1970eko hamarraldian zehar kolore-gama zabaldu zuen, zuria eta beltza barnean zirela. Abstrakzio-maila handia bada ere, Rileyren obrek bere munduaren ikuspegia erakutsi nahi dute, Egiptoko bidaia baten ondoren 1980an egin zuen pintura-sailean ikus daitekeen bezala.

Rileyk eragin handia izan du Op Art joeraren bilakaeran; eragin handia izan zuen herrialde askotako artistengan, eta laguntzaile asko izan zituen, haren lanak haren diseinu eta argibideen arabera bukatzen zituztenak. XX. mende bukaerako arte gehienean bezala, Rileyren obran ere lanaren osagai kontzeptuala lanaren beraren nolakotasun indibiduala baino garrantzitsuagoa izatera iritsi zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q234449
* Commonscat Multimedia: Bridget Riley

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 95762749
* ISNI: 0000 0001 1478 0405
* BNE: XX1418304
* BNF: 13535431n (data)
* CANTIC: a11768174
* GND: 118788868
* LCCN: n50045167
* NDL: 00454234
* NKC: jn19990007037
* NLA: 35453133
* CiNii: DA11556768
* SNAC: w64j2v31
* SUDOC: 059215356
* ULAN: 500013384
* BIBSYS: 98011631
* UB: a1188186
* Open Library: OL342056A
* KulturNav: id
* RKD: 67049
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05120/eu\_r\_0571/r0571
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q234449
* Commonscat Multimedia: Bridget Riley
**Kittson konderria** (ingelesez: *Kittson County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hallock da. 2010eko zentsuaren arabera 4.552 biztanle zituen, Kittson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Kittson konderriak 2.858,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,43 ura dira. Beste 2.845,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,59 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.552 pertsonetatik 4.503 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 69 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 4 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 20 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486207
* Commonscat Multimedia: Kittson County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158265505
* LCCN: n79088964
* **Lekuak**
* OSM: 1740287
* TGN: 2001033

 |

* Wd Datuak: Q486207
* Commonscat Multimedia: Kittson County, Minnesota
**Bradford konderria** (ingelesez: *Bradford County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Starke da. 2010eko zentsuaren arabera 28.520 biztanle zituen, Bradford kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bradford konderriak 778,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,9 ura dira. Beste 761,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.520 pertsonetatik 22.086 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.020 dira. 5.777 beltzak edo afroamerikarrak. 85 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 149 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 386 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156577
* Commonscat Multimedia: Bradford County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126681777
* **Lekuak**
* OSM: 1210713
* TGN: 2000259

 |

* Wd Datuak: Q156577
* Commonscat Multimedia: Bradford County, Florida
**Kankakee konderria** (ingelesez: *Kankakee County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kankakee da. 2010eko zentsuaren arabera 113.449 biztanle zituen, Kankakee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Kankakee konderriak 1.764,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,45 ura dira. Beste 1.752,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 64,29 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 113.449 pertsonetatik 93.385 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.167 dira. 16.998 beltzak edo afroamerikarrak. 187 amerikar natiboak ziren eta 32 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.030 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 103 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.714 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494485
* Commonscat Multimedia: Kankakee County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138365776
* ISNI: 0000 0004 0370 2788
* LCCN: n79120723
* NARA: 10036512
* **Lekuak**
* OSM: 963484
* TGN: 1002532

 |

* Wd Datuak: Q494485
* Commonscat Multimedia: Kankakee County, Illinois
**Juliar leinua** (latinez *Iulii* edo *gens Iulia*) Antzineko erromatar familia ospetsua izan zen. Leiendaren arabera, Julo, Eneasen semea eta, ondorioz, Venus jainkosaren iloba, izan zen leinuko lehena. Julio Zesarren familia izanda, Erromako boteretsuena bihurtu zen Errepublikako azken urteetan eta Inperioko lehenengoetan. Orduan, Klaudiar leinuarekin bat eginda, Julio-Klaudiar leinua osatu zuten, erromatar enperadoreen lehen leinua hain zuzen ere.

Familiako kide nagusiak:

* Julio Zesar, diktadorea
* Zesar Augusto (adopzioaren bidez)
* Livia Drusila (adopzioaren bidez)
* Tiberio (adopzioaren bidez)
* Germaniko (adopzioaren bidez)
* Kaligula
* Gneo Julio Agrikola, Britaniako konkistatzailea
* Gaio Julio Zivilis, Bataviar matxinoen burua (69)
* Gaio Julio Higino, lehen mendeko idazlea
* Sexto Julio Frontino, lehen mendeko idazle eta politikaria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q510193
* Commonscat Multimedia: Gens Julia

---

 |

* Wd Datuak: Q510193
* Commonscat Multimedia: Gens Julia
**Bradley konderria** (ingelesez: *Bradley County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warren da. 2010eko zentsuaren arabera 11.508 biztanle zituen, Bradley kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bradley konderriak 1.691,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,55 ura dira. Beste 1.681,5 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.508 pertsonetatik 8.192 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.516 dira. 3.167 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 107 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61024
* Commonscat Multimedia: Bradley County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127858335
* LCCN: n82006814
* NARA: 10038459
* **Lekuak**
* OSM: 1826818
* TGN: 2000110

 |

* Wd Datuak: Q61024
* Commonscat Multimedia: Bradley County, Arkansas
Ekonomian eta kontabilitatean, **kapital-kostua** sozietatearen funtsen kostua da (bai zorrak eta bai kapitala), edo inbertitzaileen ikuspegitik, jada sozietateak dituen balioen gain ezartzen den errendimendu-tasa. Hau, beraz, enpresa baten proiektu berriak ebaluatzeko erabiltzen da.
Inbertitzaileak sozietatearen kapitala hornitzeko espero duten gutxieneko errendimendu-tasa da, horrela, erreferentzia moduan jarriz proiektu berri batek bete behar duena.

Inbertsioa onuragarria izan dadin, esperotako kapitalaren errendimendua kapital-kostua baino handiagoa izan beharko da. Inbertsio aukera lehiakorrak direla eta, inbertitzaileak beraien kapitala lanean ezartzea espero da, errendimendua maximizatzeko.

Enpresa baten balioan zorra eta kapitala sartzen dira, beraz, biak kalkulatu behar dira sozietate baten **kapital-kostua** zehazteko. Garrantzitsua da zorrak eta kapitala aurreikustea, horrela etorkizunean esperotako arrisku eta sarrerak islatzeko. Horrek esan nahi du, esate baterako, iraganeko zorraren kostua ez dela gaur egun aurreikusitako zorraren adierazle izango.

Behin zorraren kostua eta **kapital-kostua** kalkulatuta, beraien nahasketa kalkulatu ahal izango da: kapitalaren batez besteko kostua. Hau deskontu-tasa moduan erabil daiteke doako kutxako fluxuen enpresetan.

Kapital-kostuan eragin dezaketen faktoreak
------------------------------------------

* Kapital-egitura
* Gaur egungo dibidendu-politika
* Inbertsio eta finantza erabakiak
* Errentaren gaineko zerga
* Interes-tasak
* Kontabilitate informazioa
* Kapitalaren-kostu marjinalaren fakturazio muga

Ikus, gainera
-------------

* Lehentasunezko partaidetza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1479274
* **Identifikadoreak**
* GND: 4135348-1
* LCCN: sh94001271

 |

* Wd Datuak: Q1479274
**Julian eta Basilisa** santu kristauak eta martiriak dira (304an hilak). Senar-emazteen bikote izan ziren, eta tradizio batzuek Antiokiakoak izan zirela diote, baina martirologia katoliko berrienak Antinoen (Egipto) hildako martiriak direla dio, Dioklezianoren agintaldian, eta horregatik zehatzago ezagutzen dira Julian Antinoekoa eta Basilisa Antinoekoa izenekin.

Bikotearen biografia
--------------------

Gaztetan, Julianek, kastitate-botoa eman baitzuen, ez zuen ezkondu nahi, baina gurasoek behartu zuten, eta azkenean emazte egokia aurkitu zuen, Basilisak ere asmo kasto bera baitzuen, eta beraz ezkondu ondoren ere eta bizitza osoan bere birjintasuna gorde zuten. Gainera, Basilisak emakumeentzako komentu bat sortu zuen. Julianek monje talde bat bildu eta monasterio bat sortu zuen. Bien etxea ospitale bihurtu zuten. Horren ondorioz, Julian Antinoekoa Julian Ospitalegilea legendazkoarekin nahastu izan da, eta baita jatorri eta aroagatik, Julian Ziliziakoarekin.

Martiritza
----------

Kondairak dio Dioklezianoaren kristauen kontrako jazarpenaren berria bikotearen hirira iritsi zenean, Basilisak errebelazioa izan zuela, bera sei hilabeteren buruan heriotza naturalez hilko zela, baina Julianek martiritza jasango zuela; eta hala gertatu omen zen.

Elizak Euskal Herrian
---------------------

Zenbait eliza dira Euskal Herrian santu bikote honi eskainiak:

* Andosillako eliza
* Oreitiako eliza (Gasteiz)
* Ariñizko eliza (Gasteiz)
* Aistrako baseliza (Zalduondo)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Joakin Lizarraga: Sanduen bizitzak» *klasikoak.armiarma.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** ETF. «Santos Julián y Basilisa, mártires» *El Testigo Fiel* (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).
3. ↑   Montenegro, Jesús Cantera.  (1992). «Las imágenes de San Julián y Santa Basilisa en el retablo mayor de la iglesia de San Julián y Santa Basilisa de Salamanca y la polémica en torno a la titularidad de estos santos» *Boletín del Seminario de Estudios de Arte y Arqueología: BSAA* (58): 403–412. ISSN 0210-9573. (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Fiesta San Julián de Anazarbus 16 de Marzo» *El Rincón de Edy* 2021-03-16 (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q520982
* Commonscat Multimedia: Julian and Basilissa

---

 |

* Wd Datuak: Q520982
* Commonscat Multimedia: Julian and Basilissa
*Artikulu hau erregeordeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kapitain (argipena)».*
**Kapitain** **alkaide** edo **kapitaina** Nafarroa Behereko eta Zuberoako erregeordea zen. Donibane-Garazin bizi zen erregeak Nafarroa Behererako izendaturiko kapitaina edo gobernaria zen, eta erregeari zegozkion funtzio guztiak betetzen zituen. Maulen bizi zen Zuberoako kapitaina. Errege-aginduak betearazteaz eta zergak biltzeaz gainera, manupeko zituen *degan* eta *messager* zirelakoak eta Ordenuzko Gorteko eta Lixarreko Gorteko buru nagusia zen. *Kapitain* edo *kapitain-alkate* izenez deitzen zen alkatea Hego Euskal Herriko kontzeju eta udal askotan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261274

 |

* Wd Datuak: Q12261274
**Galveston konderria** (ingelesez: *Galveston County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Galveston da. 2010eko zentsuaren arabera 291.309 biztanle zituen, Galveston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Galveston konderriak 2.263,15 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.283,21 ura dira. Beste 979,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 128,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 291.309 pertsonetatik 237.922 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 65.270 dira. 39.229 beltzak edo afroamerikarrak. 1.052 amerikar natiboak ziren eta 128 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.515 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 426 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.037 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26587
* Commonscat Multimedia: Galveston County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126661797
* ISNI: 0000 0004 0481 0334
* LCCN: n79145408
* NARA: 10036467
* **Lekuak**
* OSM: 1560526
* TGN: 1002401

 |

* Wd Datuak: Q26587
* Commonscat Multimedia: Galveston County, Texas
**Kapitain etxea** Errenterian kokatzen den XVII. mendeko etxea da. Martin de Rentería y Uranzu, XV. mendearen azken herenean jaioa eta "Errenteriako kapitaina" bezala ezaguna, XVII. mendeko etxe barroko honi izena ematen diona da.

Ezaugarriak
-----------

Mehelinen artean dagoen oinplano angeluzuzeneko eraikina da, bi isurkiko estalkia du eta honen gailurra hareharrizko harlanduz egina den fatxada nagusiarekiko paralelo dago. Hasiera batean, beheko solairua eta bi altuera zituen, platabandaz banatuta geratzen zirenak. Hala ere, eskuineko aldeak aldaketa handiak jasan ditu, eta, ondorioz, pisuak jatorrizko altueratik mugituta geratzen dira eta baoek platabandak eteten dituzte. Zati horretan baoak, beheko solairuan, taberna baterako sarbideak dira, eta, goikoetan, etxebizitzako balkoiak. Elementurik interesgarriena armarria da, "Iturriza" legendarekin.

Ezkerreko aldea deigarriago suertatzen da harri garbiarekin eta landutako harburudun teilatu-hegalarekin. Estilo bereko armarria du, baina ez simetrikoa, "Uranzuy" legendarekin. Baoak ardatz bakarrean banatzen dira, beheko solairuan sarrera dintelatua duena, eta lehen eta bigarren solairuetan burdin forjatuzko baranda duten balkoi irtenak. Gaur egun, eskuinekoa etxebizitza etxe bat da, baina ezkerra, kultur etxe bihurtu dute, fatxada garbitu eta barrualdea guztiz eraldatu dute udal kultura zerbitzuak hartzeko. Arku pare bat baino ez dira gorde beheko solairuan.

Antzinako mapan ikus daitekeenez, etxea harresi barruan zegoen, Udaletxea eta Andra Mari parrokia bezala. Harresia ibaia eta itsasoarekin babestuta zegoen, eta lurretik zetozen erasoetatik defendatzeko lau dorretxe zeuzkan: Torrekua, Morrontxo, Zubiaurre jauregia, eta Mikelazulo atea. Marea goian zegoenean Errenteriako harresietaraino heltzen zen itsasoa garai haietan.

[*Betiko hautsitako esteka*]Errenteria itsas bazterra zen. Itsasoa Madalena kaleraino eta Baselizaraino heltzen zen, harresitik kanpo.

Ondarea
-------

Eusko Jaurlaritzak izendatutako ondarea da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Kapitain Etxe Barrokoa - Oarsoaldea Turismo» *www.oarsoaldeaturismoa.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-26).
2. ↑   «Kapitanenea 4 - 6 etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65645658
* Commonscat Multimedia: Kapitainenea 4-6 etxea

---

 |

* Wd Datuak: Q65645658
* Commonscat Multimedia: Kapitainenea 4-6 etxea
Galtzak.
**Galtzak** edo **prakak** hankak estaltzen duen jantzi unisexa da. Gona ez bezala, hankak bereizirik estaltzen ditu. Horrenbestez, hiru irekidura dauzkate, bata gerriari estutzeko eta beste biak, zangoak izenekoak, hankak bertan sartu ahal izateko. Gerriari loturik egoten dira botoien, kremaileren, velcroen edota gerriko baten bidez.

Orokorrean, galtzak kotoiez, poliesterrez, belus ildokatuz, denimez eta beste hainbeste materialez eginak izan daitezke.

Galtza luzeak izan daitezke, gerritik gutxienez orkatiletaraino estaliz, edota motzagoak piratak, galtzamotzak eta mini-shortak bezala.

Ikus, gainera
-------------

* Bermuda
* Bonbatxo

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q39908
* Commonscat Multimedia: Trousers

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119877484 (data)
* GND: 4160686-3
* LCCN: sh85138084
* NKC: ph1060150
* AAT: 300209935
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q39908
* Commonscat Multimedia: Trousers
**Kernavė** Lituaniako Dukerri Handiaren hiriburua izan zen, gaur herri turistikoa, aztarnategi arkeologikoa eta, 2004tik, Gizateriaren Ondarea. Dukerriaren hiriburua izan zena gaur herria da, 318 biztanleekin 1999an.

Kokapena
--------

Neris ibaiaren meandrotik eta Pajauta haranatik gertu dago, "piliakalnis" izeneko muino historiko batzuetatik inguruan. Kernavė Neris ibaiaren eskuin aldean dago, Vilnatik 37 kilometrotara. Hiriaren hegoaldeko aldea parke natural batekin egiten du muga.

Historia
--------

Kernavėk paleolitoatik ezagutu zuen gizakiaren presentzia. Aztarnak mesolitoan eta neolitoan handitu eta zabaldu ziren. Hiriaren lehenengo aipamena 1279an jaso zen; urte horretan Ordena Teutonikoaren zaldunek hiria setiatu baitzuten. 1390an, zaldunek hiria eta Pajauta haraneko eraikinak, gaztelua barne, erre egin zituzten. Ondoren, hiria hutsik gelditu zen eta biztanleak muinoaren aldean kokatu ziren.

Jendeak utzi ondoren, ibaiaren lokatzek erorkinak estali zituzten, zohikatz hezea sortuz. Material horiek oso egokiak izan ziren gelditutako aztarnak eta erorkinak ondo gordetzeko. Horri esker, gaur egun, Kernavé benetako altxor arkeologikoa da, ezkutatutako benetako altxorra. Espezialista batzuen hitzetan Kernavė «Lituaniako Troia» da.

XIX. mendean, idazle erromantiko batek, Feliks Bernatowicz, *Pojata, córka Lizdejki* («Pajauta, la Lizdeikaren alaba», Varsovia, 1826) eleberria idatzi zuen eta horrekin desagertutako hiria modan jarri zuen. Tyszkiewicz anaiek muinoaren gotorlekuak aztertu zituzten eta, ondoren, Władysław Syrokomla-k (1859) indusketekin jarraitu zuen. Bigarren Mundu Gerra ondoren, lanak 1979an hasi ziren berriro ere, orduan Vilnako Unibertsitatearen eskutik. 1980-1983 urtetan Historiako Institutu Lituaniarrak lanekin jarraitu zuen. 2003an gobernuak ingurua Kernavėko Kultura Erreserba Nazionala izendatu zuen. 2004an Unescok Gizateriaren Ondarea izendatu zuen.

Iruditegia
----------

* Neris ibaia.Neris ibaia.
* 
* Zurezko kapera.Zurezko kapera.
* Zurezko eraikinak.Zurezko eraikinak.
* Eskapularioko Andre Mariaren eliza.Eskapularioko Andre Mariaren eliza.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Lituanieraz)**:Erreserba kultural nazionalaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215315
* Commonscat Multimedia: Kernavė

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145622052
* GND: 4648982-4
* LCCN: n2004032584
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1137

 |

* Wd Datuak: Q215315
* Commonscat Multimedia: Kernavė


| * i
* e
* a
Gizateriaren Ondarea Lituanian |
| --- |
| Kurlandiako istmoa (Errusiarekin batera)  •  Kernavėko aztarnategi arkeologikoa (Kernavėko erreserba kulturala)  •  Struveren arku geodesikoa (beste bederatzi herrialdeekin batera)  •  Vilniusko Alde Zaharra | Lituania |
**Floretea** ezpata luzea da, malgua, altzairu herdoilgaitzezkoa, 500 gramoko pisua, 110 zentimetroko luzera eta laukizuzen sekzioa duena.

Ukitua, muturrarekin baino ez da lortzen. Hasieran, ezpatinarengandik zetorren entrenamenduko ezpata zen. Eskriman erabiltzen diren hiru armetako bat da. Florinete ere deitzen zaio.

Floretearen historia
--------------------

Floretea XVII. mendean agertu zen, lore formako botoi batean amaitzen den orri malgudun arrisku gabeko arma, arriskurik hartu gabe, duelu baten itxurak egitea ahalbidetzen duena.

Antzina, emakumeek floretearekin baino ezin zuten tiratu, eta, armaren pisu txikia dela eta, umeentzat oso erabilia zen. Egun, floretearen printzipio garrantzitsu batzuekin ikasten hastea aholkatzen den arren, tiratzaileek, hiru armetatik edozeinekin hasten dira.

Floretea kirol eskriman
-----------------------

Floretea eskrimako hiru armetako bat da, sablea eta ezpatarekin batera. 110 zentimetroko luzera du eta bere pisua ez da 500 gramo baino gehiagokoa. Bere orriak laukiluze sekzioa du.

Floretez aritzean, ukitze tokia mugatua dago. Hau, segurantza ekipamenduak toki honetara mugatuta zeuden garaiaren oinordeko da: buruko ukituak arriskutsuak ziren, eta, beraz, baztertuak izan ziren. Ondoren, ukitze tokia gorputz enborrera mugatu zen. Hortaz, baliozko tokitik kanpo egindako ukitzeak, aparatuan itu bezala erregistratzen dira, borroka geratuz, baina punturik jaso gabe. Floretean, sablean bezala, debekatuta dago baliozko itu bat baliozkoa ez den beste batekin ezkutatzea (adibidez, armatu gabeko eskuarekin, baliozkoa ez den ukitze tokia, enborra (baliozko ukitze tokia) babestea).

Floreteko asaltuek, sablekoek bezala, konbentzio batzuk errespetatu behar dituzte. Ez da ukitze bikoitza existitzen, ezpatan bezala, eta, beraz, bi argi pizten badira, ukitzea lehentasuna zuen tiratzailearentzat da. Lehentasun hau arma frasea eta floretearen konbentzioen araberakoa da, baina, erasotzen ari denak, geldiketa batek kentzen dion arte, lehentasuna duela laburtu daitezke. Egia esan, gauzak pixka bat gehiago zailtzen dira eta zaila izan daiteke florete asaltu baten zatiak ulertzea, norberak arauak ondo ezagutzen dituen arte.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Jesus Esperanza, Esgrima maisua
* **(Gaztelaniaz)** Espainiako Esgrimako Erret Federazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q471447
* Commonscat Multimedia: Foils

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4454583-6
* AAT: 300204526
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q471447
* Commonscat Multimedia: Foils
Metalezko xafla galvanizatu ondoren.
**Galvanizatzea** edo **galvanizazioa** metal bat beste metal batekin estaltzeko prozesu elektrokimikoa da. Helburua prozesua burutzen zaion metalaren gainazala korrosioarengandik babestea da.

Prozesuak izena Luigi Galvani italiar fisikariaren lanei esker garatu zelako jasotzen du.

Galvanizazioaren garapenetik Galvanoteknia sortu zen, eta ondoren Galvanoplastia.

Prozesua
--------

Galvanizatzea behar den bezala eginez gero, 15etik 30 urtera bitarteko andeatzearen kontrako babesa eman dakioke metalari. Zinka hotzean eta beroan erants daiteke. Galvanizatzea beroan egiteko lehendabizi metala garbitzen da —xafletan egoten da gehienetan— eta zink kloruroa eta amonio kloruroa nahasia duen bainutik igaroarazi ondoren, zink urtuan sartzen da. Zinka hotzean eransteko, elektrolisia erabiltzen da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-02-16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑    *Galvanizatu.*  Euskaltzaindiaren Hiztegia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3503392
* Commonscat Multimedia: Galvanization

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4129892-5
* AAT: 300054000
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D004595

 |

* Wd Datuak: Q3503392
* Commonscat Multimedia: Galvanization
**Kaskarotenea ikastola** Lapurdiko ikastola bat da. Ziburu herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Historia
--------

#### Ikastolaren sorrera

Ikusirik Donibaneko ikastolako kopuruak gorantz abian, ikastola bat Ziburun sortzeko xedea duen buraso talde bat sortzen da. Ikastola 2012an sortzen da, udalak utzitako lur eremu batean, Marinela auzoko eskola publikoan. Behin behineko bi modulu prefabrikatuetan abiatzen da.

#### Kaskarotenea ikastolaren auzia

*Ikus artikulu zehatza : Kaskarotenea ikastolaren auzia*

Ikastola sortzean Guy Poulou auzapezak engaiatu bazen egoitza finko baten eraikitzen, 2014an solasaldiak Seaskarekin gaizki ibilki dira eta auzapezak 2012ko akordioa ez arraberritzea erabakitzen du. 2014ko ekainaren 4an jakinarazten du udan ikastolak egoitza utzi beharko duela eta abuztuan Seaska auzitan ezartzen du. Isunen ordaintzera kondenatua da Seaska.

Seaskak lekuan bertan egotea erabakitzen du, "aterabide bat atzeman arte" eta elkartasunari dei egiten dio isunen ordaintzeko. Urriaren 29ean udalak argindarra kentzen dio ikastolari elkartasun mugimendu handiak sortuz. Azaroaren 8an, 6000 pertsona biltzen dira Seaskak antolatutako manifestaldian, Ziburuko karriketan.

2015eko urtarrilean Seaskak auzoko lur bat erosiko duela jakin arazten du eta 300 000 euroko ditu bilketa kanpaina bat abiatzen du horretarako.

#### Marinela auzoko lurra

2015eko irailean, 15 ikasleek sartzea egoitza berrian egiten dute, Seaskak erositako lur eremuan, modulu prefabrikatuetan. Estreinaldia 2016ko Apirilaren 9an egin da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Renteria, Aitor. «Seaskak 30. ikastetxea irekiko du aurki Ziburun, baimena lorturik» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
2. ↑    Arbelbide, Nora. ««Haurrek euskara ikasteko, murgiltzea da eraginkorrena»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
3. ↑    Berria. «Ziburuko Herriko Etxeak argindarra kendu dio Kaskarotenea ikastolari» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
4. ↑    Berria. «Argirik gabe ariko dira oren batez bihar Seaskan» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
5. ↑    Berria. «Karrika bete dute ikastolaren alde, Ziburuko auzapezari erantzuteko» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
6. ↑    Etxebarria, Joanes. «Seaskak lur eremu bat erosiko du Ziburun Kaskarotenea ikastolarentzat» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
7. ↑    Berria. «Kaskarotenea ikastola berria, abian» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
8. ↑    Erremundegi, Ekhi. «Kaskarotenea ofizialki ireki dute Ziburun» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).

Kanpo estekak
-------------

* Seaskaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100742184

 |

* Wd Datuak: Q100742184
Zaldun tesaliarra, kaskoa beoziarrarekin. Sidongo sarkofagoaren xehetasuna.
**Kasko beoziarra** garai klasikoan eta helenistikoan zalditeriak erabiltzen zuen kaskoa zen, batez ere tesaliarrek eta mazedoniarrek, nahiz eta haien jatorria beoziarra izan (hortik datorkio izena). Kasko korintiarrak ez bezala, ez zuen ikusmena mugatzen, eta ez zuen entzumenerako oztoporik sortzen, nahiz eta babes txikiagoaren kontura. Belarriak babesten zituen, batez ere goiko kolpeetatik.

Mikonek margotutako Maratoiko guduko freskoan, platearrak euren kasko beoziarrengatik bereizten dira.

Kaskoa oso arina eta erosoa zen, eta nahiz eta sudurrekorik eta masailekorik ez izan, garondo-babeslea eta bisera handia zituen. Mazedoniako Filipo II.aren eta Alexandro Handiaren zalditeriara egokitu zuten, derrigorrezko egiteraino Mazedoniako zalditeriarentzat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Demostenes, *Contra Neera* 94

Bibliografia
------------

* Thomas Schäfer, Andres Agathoi: Studien zum Realitätsgehalt der Bewaffnung attischer Krieger auf Denkmälern klassischer Zeit, Verlag Tuduv-Verlagesellschaft, 1997, ISBN ά88073-554-5
* Martin Schäfer, Zwischen Adelsethos und Demokratie: archäologische Quellen zu den Hippeis im archaischen und klassischen Athen Verlag Tuduv, 2002, ISBN ί3-88073-584-2

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q731704
* Commonscat Multimedia: Boeotian helmets

---

 |

* Wd Datuak: Q731704
* Commonscat Multimedia: Boeotian helmets
**Fracassi etxea** (gaztelaniaz: *Casa Fracassi*) Santa Feko probintziako Rosarioko erdigunean dagoen etxe ospetsua da. Ángel Guido arkitektoak 1925an diseinatu zuen. Estiloa eklektikoa eta neokoloniala da.

Historia
--------

Ángel Guidok diseinatutakoa, Víctor Avalleren eskuetan egon zen; azken honek 1925ean bukatu zuen. Barrualdea Alfredo Guidok, Ángelen anaiak, margotu zuen. Etxean margolariaren mural batekin batera Luis Rovatti eskultorearen eta José de Bikandi zeramikagilearen lanak ikus daitezke. Beheko solairuan merkatal gunea kokatu zen eta goiko solairuan Teodoro Fracassi psikiatraren etxea zegoen; azken honek izena eman zion etxeari zeren eta, berez, etxea berarena zen. Hiriko ondarea izendatuta, gaur egun kulturgune moduko funtzioak betetzen ditu.

Murala
------

1927an margotua Alfredo Guidok, Andeetako paisaiak erakusten ditu: Limako katedrala, inauterietako irudiak, festa desberdinak... Muralaren beste aldean Titicacaren paisaiak jasotzen dira.

Iruditegia
----------

* Patio andaluziarra.Patio andaluziarra.
* Alfredo Guidoren murala jangelan.Alfredo Guidoren murala jangelan.
* Muralaren zehastasuna.Muralaren zehastasuna.
* Jangela mezzaninetik ikusita.Jangela mezzaninetik ikusita.
* Loggiaren zehaztasuna.Loggiaren zehaztasuna.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Fracassi etxearen webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48784792
* Commonscat Multimedia: Casa Fracassi

---

 |

* Wd Datuak: Q48784792
* Commonscat Multimedia: Casa Fracassi
**Frai Zacarias Martinez eraikina** Gasteizen dago, Frai Zacarias Martinez kalearen 3. zenbakian.

Historia
--------

1864 urtean eraiki zen. Hasieran Irakasle Eskola Normalaren egoitza izan zen. 1963an Oinarrizko Hezkuntza Orokorreko ikastetxe bihurtu zen eta "Frai Zacarias Martinez" izena jarri zitzaion. 1923tik 1928ra arte Elizbarrutiko azpezpiku eta Gasteizko Elizbarrutiko Apaizgaitegiaren sustatzaile izandakoaren oroitzapenez.

1986an birgaitu zen. Egun hainbat udal zerbitzuen egoitza da.

Arkitektura
-----------

Eraikuntza askea da, harlandua eta hargin-lanezkoa, sakonera ertaineko lur zati laukizuzen baten altxatzen dena. Harlandua atari nagusian eta bazterretan erabiltzen da, eta hargin-lana berriz alboetako fatxadetan. Beheko solairua eta bi altuera ditu, hasiera baten hirugarren pisuan ganbara egon zen, bigarren altuerari itsatsitakoa. Fatxada nagusia oso handia da eta bederatzi bano ardatz ditu, denak arku eskartzanotan amaituta eta molduretan sostengatuta. Fatxadak leiho asko izan arren, oso sendoa da, inposta lerroek soilik apurtzen duten monotonia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56570822

 |

* Wd Datuak: Q56570822
**Frealaf Hildeson**, Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Rohango hamargarren erregea izan zen eta bigarren oinordekotza leinuko lehenengoa.

Historia
--------

Helm *Burdinazko Esku*ren iloba izan zen, eta hau eta bere lehengusuak Kuernabillako setioan, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2759an hilak izan ondoren errege bihurtu zen.

Frealaf, Edoras birkonkistatzeko kanpaina ausart baten buru izan zen. Berreskuratzea eta Dunledinarrak, Isen eta Adorn ibaiak zeharkatu arte kanporatzea lortu zuen, honela Rohan askatuz.

Bere koroaketan, Saruman, denbora luzez bertatik kanpo egon izan ondoren agertu zen, bere laguntza eta adiskidetasuna eskainiz. Honegatik eta Frealafen aholkuz, Beren Gondorrekoak, Sarumani, Orthanceko giltzak eta Isengardeko lurraldea eman zizkion, azken honetan bizi zedin, dunledinarren konkista saiakeretatik babesteko baldintza bakarrarekin.

39 urteko erregealdia izan zuen, 2798an hil zen arte, eta, bere oinordekoa, bere seme Brytta izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Helm** | **Rohaneko erregea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2759-2798 | Ondorengoa**Brytta** |
*Artikulu hau Zuberoako arroilari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kakueta (argipena)».*
**Kakuetako arroila** Santa Grazin (Zuberoan) kokaturik dagoen haitzebakia da, inguruko ikusgarrienetarikoa Holtzartekoekin batera.

Uhaitxa ibaiak 15.000 urtez erosioaren bidez eraturiko arroila da hau eta bi kilometro inguruko luzera du, hormen altuera puntu batzuetan 350 metroraino heltzen delarik. Arroila oso estua da, batzuetan horma bien artean 3 metrotako zabalera besterik ez baitago.

Turismorako guztiz prestaturik dago, bidezidor, helduleku eta abarrekoekin atonduta dagoelarik. Hori dela eta, edozeinek bisita dezake arroila. Dena dela, bisitatu ahal izateko, sarrera ordaindu beharra dago.

Bertako kondairak dio arroila Errolanen (Karlomagnoren iloba) ezpatarekin sortu izan zela.

Segurtasun-arrazoiak direla eta, arroila itxita egoten da azaroaren 15etik martxoaren 15erarte.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ikus, gainera
-------------

* Kakuetako ur-jauzia
* Holtzarteko arroilak
* Ehüjarreko arroila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3110984
* Commonscat Multimedia: Gorges de Kakouetta

---

 |

* Wd Datuak: Q3110984
* Commonscat Multimedia: Gorges de Kakouetta


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
*Artikulu hau hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Calais».*

Greziar mitologian **Kalais** Boreadetako bat zen iparraldeko haizearen jainko zen Boreas eta Oritiaren semeak. Zetes bere anaia bikiari bezala, bizkarrean hegoak agertu zitzaizkion (edo, beste iturri batzuen arabera, buruan eta oinetan) pubertarora iritsi zenean, baina, horiek erabili gabe ere, atleta bikain bat zen, Peliasen hil jokoetan distantzia luzeko lasterketaren garailea izan zelarik.

Beti bere anaiaren laguntzarekin, argonauten espedizioan parte hartu zuen. Esaten denez, Harpiak airetik jazarri zituzten, eta hauen patua, bi anaia hauen esku hiltzea zela, baina ez dago batere argi zer gertatu zitzaien munstroei azkenean. Batzuk, bat ezik, beste guztiak hil zirela diote, baina beste batzuk, arpiek inongo kalterik ez zutela jaso, berriz Fineo gaizki tratatuko ez zutela zin eginez.

Modu berean, ez dago batere argi Zetes eta Kalaisekin zer gertatu zen. Batzuek, arpien atzetik zihoazela hil zirela diote, baina beste batzuk, beranduago (argonauten itzulera eta Peliasen heriotzaren ondoren) Heraklesek hil zituela diote, argonautak, Zeusen semea Misian uzteko konbentzitu zituztelako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q893473

 |

* Wd Datuak: Q893473


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Kalais*** |
**Kalam Kunde** (Burkina Faso, Mendebaldeko Afrika) kunde-jotzailea, kantautorea eta dantzaria da.

Biografia
---------

Kalam Kunde Burkina Fasoko emakume bakarra da gizonezkoentzat gordetako kundea jotzen ausartzen dena eta eta Mendebaldeko Afrikako bakarrenetakoa. Artistak gero eta arrakasta handiagoa du bere herrialdean eta Malin, emakumeei buruzko tabuak apurtzea lortu duten kontzertuei esker.

Kunde, Saheleko herrialde batzuetan ohikoa den musika tresna bat da, Mali edo Burkina Faso kasu. Tradizioak adierazten du gizonek bakarrik jo dezaketela. Tradizio hori haustea urrats bat da emakumearen askapenerako eta berdintasunerako; izan ere, herrialde horietan oraindik ere badira genero-rolak eta emakumeen emantzipazioa eragozten duten debeku ugari. Tradizioaren haustura horrek esan nahi du konpositoreak bere nortasuna babestu behar duela errepresaliak saihesteko.

Izen faltsu bat erabiliz eta lastozko eta larruzko kapela baten atzean ezkutatuz, fulani tribuko gizonek jantzi ohi dutena, eta bere aurpegia oihal beltz baten atzean estaliz, abeslaria agertokietara igotzen da, bere musikarekin emakume bat kundea hain ondo abesten eta jotzen ikusteaz harriturik dagoen publikoa dantzan jartzeko.

Kontzertu bakoitzean bi gaztek laguntzen diote, batek djembea jotzen du tradizioa irudikatzeko, perkusio bezala balio duen kalabaza handi bat eta modernitatea irudikatzeko, besteak piano elektrikoa jotzen du. Instrumentu konbinazio honek argi erakusten du neska gazte honen izpiritua, bere herria modernitatera zabaltzeko prest dagoena, emakumeen aurrerapenarekin, bere sustraiak ahaztu gabe..

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Kalam Kunde: desafiar el régimen de Burkina Faso con música» *Fahrenheit Magazine* 2020-11-16 (Noiz kontsultatua: 2021-01-03).
2. ↑   **(Ingelesez)** Mayhill.J.Fowler. «The Burkinabe singer-songwriter who dared to play the forbidden instrument» *OffTheBUS* (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** García, Ana López.  (2020-10-12). «La cantautora burkinesa que osó tocar el instrumento prohibido» *EL PAÍS* (Noiz kontsultatua: 2021-01-03).

Kanpo estekak
-------------

* Kalan Kunde YouTuben 2018

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104715156

 |

* Wd Datuak: Q104715156
**Gaineztadura nuklearra** zelula eukariotoetan nukleoa inguratzen duen geruza bikoitz lipidikoa da. Nukleoaren edukia zitoplasmatik banantzen duen hesi fisikoa da, homeostasiaz arduratzen dena, nahiz eta bien artean materiaren elkartrukea baimentzen duten poro nuklearrak dituen.

Gaineztaduraren mintz bakoitza bigeruza lipidiko bat da. Kanpoko mintza erretikulu endoplasmatiko bikortsuaren jarraipena da, hau da, gainazalean bikorrak dituen erretikulu endoplasmatikoa, barnekoa proteina askoren egonlekua den bitartean. Gaineztadura nuklearraren bi mintz hauek bat egiten dute poro nuklearrak dauden tokian.

Barne mintzarekin erlazionatuta xafla nuklearra dago. Hau kromatina periferiko eta barne mintzaren artean dagoen geruza proteikoa da. Xafla honek kromosomen finkapen leku gisa jokatzeaz gain, nukleoari egonkortasun egiturala ematen dio.

Mitosiaren hasieran, hots, zelularen zatiketa hasten denean gaineztadura nuklearra desagertu egiten da. Zatiketa amaitu ondoren, berriro sortuko da mitosian lortutako bi zelula alaben nukleoak inguratuz. Prozesu hau xafla nuklearra osatzen duten proteinen asaldurari esker da posible.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q465608
* Commonscat Multimedia: Nuclear membranes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4309987-7
* LCCN: sh85093016
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* FMA: 63888

 |

* Wd Datuak: Q465608
* Commonscat Multimedia: Nuclear membranes


| Zelularen osagaiak |
| --- |
| 

**Nukleoa**: Nukleoloa • Nukleoplasma • Gaineztadura nuklearra • Poro nuklearrak • Kromosoma • Kromatina • Xafla nuklearra • DNA

---

**Zitoplasma**: Mitokondrioak • Golgi aparatua • Erretikulu endoplasmatikoa • Erribosomak • Plastidioak (kloroplastoak, kromoplastoak, leukoplastoak) • Besikulak (lisosomak, endosomak, fagosomak, bakuoloak) • Zitoeskeletoa (mikrofiruak, firu ertainak, mikrotubuluak) • Zentrioloak • Zentrosoma • Peroxisomak • Diplosoma

---

**Zelula mintza**: Zelula horma • Fosfolipidoak • Kolesterola • Proteinak • Polisakaridoak • Zilioak • Flageloa |
**Gadsden konderria** (ingelesez: *Gadsden County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Quincy da. 2010eko zentsuaren arabera 46.389 biztanle zituen, Gadsden kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gadsden konderriak 1.368,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 31,59 ura dira. Beste 1.337,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 46.389 pertsonetatik 19.754 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.419 dira. 25.881 beltzak edo afroamerikarrak. 93 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 221 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 39 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 394 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501848
* Commonscat Multimedia: Gadsden County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152450638
* ISNI: 0000 0004 0632 0662
* LCCN: n81026438
* NARA: 10039164
* **Lekuak**
* OSM: 1210697
* TGN: 2000268

 |

* Wd Datuak: Q501848
* Commonscat Multimedia: Gadsden County, Florida
Irudi honek grazia egiten du hitzik gabe.
Charlie Chaplinen *The Pawnshop*
**Gag bisuala**, komedian, umorea zabaltzen duen irudia da, hau da, gehienetan hitzak erabili gabe.

Historia
--------

Gag bisualak hasieran antzerkian erabili ziren. Film baten lehen erabilera ezaguna, agerikoa izan zitekeen bezala, *L 'Arroseur Arrosé* (Ureztatzaile ureztatua) zinearen historiako umorezko lehen filmean gertatu zen. Filma Lumière anaiek filmatu zuten metrajeko minutu batean, 1895ean, eta lorezain bat, landareak ureztatzen dituena, azkenean haur baten bihurrikeriaren helburu bihurtzen da. Gag bisualen erabileran Georges Méliès benetako aintzindaria izan zen. Zinema mutuan gagen erabilera ezinbestekoa zen eta genero horretan garapen handia izan zuen.

Zineman
-------

Zinemaren historian zuzendari askok umorearen zatirik handiena ikusizko gag batzuetan oinarrituta lortu dute, elkarrizketa erabili gabe sarritan. Adibide berrienetako Rowan Atkinsonen Mister Bean dugu baina antzeko klasiko asko daude, esaterako Charles Chaplin *Charlot*ekin, Harold Lloyd, Buster Keaton, Ben Turpin edo Harpo eta Groucho Marx.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "sight+gag"&pg=PA8&redir\_esc=y#v=snippet&q="sight%20gag"&f=false
2. ↑   Carroll, Noel (1996). *Theorizing the moving image. Cambridge University Press*. 146 or. ISBN 978-0-521-46049-1.
3. ↑  Ibidem.

Ikus, gainera
-------------

* Izkirimiri
* Koiotea eta Hankarina

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1191969
* Commonscat Multimedia: Visual gag

---

 |

* Wd Datuak: Q1191969
* Commonscat Multimedia: Visual gag
Gehiegizko larratzearen zantzuak dituen larrea, Tamil Nadu, India.
**Gainlarratzea** edo **gehiegizko larratzea** abereen bazkatze jarraitu eta intentsiboa da, lur-eremu jakin baten ahalmena gainditzen duena. Ondorioz, lurra estaltzen duen landare-geruza pobretu eta urritu egiten da, bazkaltzeko balio ez duten espezieak nagusitu egiten dira eta lurzorua higatu egiten da. Azken ondorioa landaredia erabat galtzea izan daiteke. Gehiegizko larratzea basamortutzearen arrazoi nagusietako bat da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Gainlarratze.*  *Euskalterm* Terminologia Banku Publikoa, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-3-18).
2. ↑    *Higadura eta desertifikazioa.*  *Lur eta Ingurumen Zientziak*, CEIDA, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-3-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q334487
* Commonscat Multimedia: Overgrazing

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4224351-8

 |

* Wd Datuak: Q334487
* Commonscat Multimedia: Overgrazing
**Gaio Antonio Hibrida**, Erromatar Errepublikako senatari, politikari eta kontsul bat izan zen.

Gaio, Marko Antonio Oratorren bigarren semea eta Marko Antonio Kretikoren anaia zen. Horregatik, Marko Antonio triunbiro ospetsuaren osaba ere bazen. Bere karrera militarra, Luzio Kornelio Silaren zalditeria legatu bezala hasi zuen, Lehen Gerra Mitridatikoan. Sila Erromara itzuli ondoren. Gaio Antonio, zalditeria tropa batekin geratu zen Grezian. Bere lana, ustez, bakea eta ordena mantentzea zen, baina landak eta toki sakratuak bere onura propiorako arpilatuz amaitu zuen. Tokiko biztanleen artean mozketa eta tortura barne ziren berak egin zituen basakeriei buruz agertu ziren zurrumurruen ondorioz, *Hibrida* ezizena jaso zuen (Gizaki-Piztia).

K.a. 76an, Julio Zesar abokatu gazteak prozesatu zuen bere basakeriengatik, baina zigorrik gabe ihes egin zuen, plebearen tribunoen aurrean jarritako helegite arrakastatsu baten ondoren. Urte batzuk beranduago, senatutik bota zuten, eta senatari maila kendu zioten zentsoreek, Grezian egindako basakeriengatik. Bere ospe txarra gora-behera, tribuno aukeratua izan zen K.a. 71n, Senatuan, berriz ere, aulki bat betez. Ondoren, pretore aukeratua izan zen K.a. 66an, eta, azkenik, kontsul, Marko Tulio Zizeronekin batera K.a. 63an. Sekretupean lagundu zion Luzio Sergio Katilinari, baina, azkenik, Zizeronek lortu zuen bere laguntza, Mazedonia probintzia aberatsaren gobernua emango ziola promes eginez. Katilinaren konspirazioa gertatu zenean, Hibrida, kontsul bezala, Etrurian armada bat biltzera behartua izan zen, guduaren egunean, armada horren agintaritza, Marko Petreiori eman zion arren, gaixorik zegoela argudiatuz.

Ondoren, Mazedoniarantz joan zen, bertan, oso ospetsu egin ez zelarik, bere zapalketa bidezko gobernua eta bertako biztanleak estortsiopean izateagatik. Hainbesteraino izan zen, ezen bere probintzia uztera behartua izan zela. K.a. 59an, Hibrida, Erroman, Katilinaren Altxamenduan parte hartzeagatik eta bere probintzian estortsioa egiteagatik salatua izan zen.

Esan zenez, Zizeronek, Hibridarekin adostu zuen arpilaketan lortutakoa banatzea. Hibridari bere probintzia kentzea proposatu zenean eta epaitua izan zenean, Zizeronek bi urte lehenago eginiko defentsak, suposaketa hau sendotu baino ez zuten egiten. Zizeronen defentsa eta guzti ere, Hibrida zigortua izan zen eta erbestera joan zen. Dirudienez, Julio Zesarrek deitu zion Hibridari erbestetik, berriz Senatuan sartu baitzen K.a. 44an, bi urte beranduago, K.a. 42an, zentsore kargua lortuz.

Bere alaba Antonia Hibrida, Marko Antonioren bigarren emaztea izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Luzio Julio Zesar IV.a eta Gaio Martzio Figulo** | **Erromatar Errepublikako kontsula Marko Tulio Zizeronekin**K.a. 63 | Ondorengoa**Luzio Lizinio Murena eta Dezimo Junio Silano** |