**María Jiménez Gallego** (Sevilla, 1950eko otsailaren 3a - *ibidem*, 2023ko irailaren 7a) espainiar abeslaria, dantzaria eta aktorea izan zen.Ia berrogeita hamar urteko ibilbidean hemeretzi album argitaratu zituen eta hamar film eta telesail baino gehiagotan parte hartu zuen. Bere lan artistikoagatik hainbat sari eta aintzatespen jaso zituen, besteak beste, Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eta Andaluzia Bikaina saria bere ibilbideagatik.

1980-2002 artean Pepe Sancho aktorearekin ezkondua egon zen.

Biografia
---------

María Jiménez Triana auzoan jaio zen, Sevillan, 1950eko otsailaren 3an. Haren aita, ijito jatorrikoa, Huelvakoa zen, eta ama, El Pedrosokoa, Sevillakoa. Isabel izeneko ahizpa txikia du (1955). 

1968an jaio zen lehen alaba, María del Rocío Asunción Jiménez. 1985eko urtarrilaren 7ko goizaldean hil zen, hamasei urte zituela, trafiko-istripu batean.

Maria artista gisa La Pipa izeneko oholtza flamenkoetan hasi zen, frankismoaren amaieran. 1980ko ekainaren 1ean Sevillako Santa Ana elizan ezkondu zen Pepe Sancho aktore valentziarrarekin.

1983ko otsailaren 16an, bere seme Alejandro jaio zen. 1984an, Maria eta Pepe banandu egin ziren, baina bi urte geroago, María del Rocío hil ondoren, berriro ezkondu ziren Costa Rican. 2003az geroztik Cadizko Chiclana de la Frontera hirian bizi izan zen.

Ibilbide profesionala
---------------------

### Lehen urteak: 1976-1995

1976an argitaratu zuen lehen diskoa, Gonzalo García Pelayoren produkzioarekin eta Paco Cepero gitarra-jolearen moldaketekin, Silvio Rodríguezen, Lolita de la Colinaren edo Amancio Pradaren rumbak, tangoak, buleriak, boleroak, arrantxerak eta baladak erabilita. 1978an *Se acabó* albuma kaleratu zuen. Haren lehen singleak arrakasta handia izan zen Espainian eta Mexikon, tratu txarrez nazkatuta zegoen emakume bati buruzko letra ausartei esker.

Laurogeiko hamarkadan albumak grabatzen eta argitaratzen jarraitu zuen, erritmo frenetikoan (album bat bi urtean behin), eta, ondorioz, Espainian eta nazioartean errumbera garrantzitsuenen artean kokatu zuen.

### Bigarren garaia: 2002tik aurrera

2002an, *Donde más duele* (Canta por Sabina) diskoa kaleratu zuen, eta Joaquín Sabinaren abestien bertsioak egin zituen Gonzalo García Pelayok ekoitzita. Disko hau oso arrakastatsua izan zen eta 600000 kopia baino gehiago saldu zituen Espainian. Diskotik "*Con dos camas vacías*" eta "*El diario no hablaba de ti*" singleak egin zituen, Estopa taldearekin. 2001ean, *La lista de la compra* abestian ere parte hartu zuen *La Cabra Mecánica* taldearekin. Los *40 Principales* saioko zerrendaren gailurrera iristea lortu zuen.

Hamarkada horretan *Bienaventurados* programa aurkeztu zuen Canal Sur Televisión-en. 2009ko irailetik 2010eko martxora arte epaimahaikide izan zen kate bereko *Copla* izeneko programan, eta gero noizbehinka izan zen bere edizio berezian, *Se llama copla: El desafío.*

2002an *Calla canalla* memoriak argitaratu zituen. Gainera, hainbat filmetan eta telesailetan parte hartu du bere ibilbidean, besteak beste *Todos los hombres sois iguales* filmean.

2005ean *Canta José Alfredo Jiménez* albuma kaleratu zuen, Jimenezen kanta ezagunenen bertsioekin. 2013. urtean duo bat egin zuen Manuel Ortarekin eta 2019an bat Miguel Povedarekin. 2020an *La vida a mi manera* albuma argitaratu zuen.

Diskografia
-----------

* 1975: *María La Pipa*
* 1976: *María Jiménez*
* 1978: *Se acabó*, con letras de José Ruiz Venegas
* 1979: *Resurrección de la alegría*
* 1980: *Sensación*
* 1981: *De distinto modo*
* 1982: *Frente al amor*
* 1983: *Por primera vez*
* 1984: *Voy a darte una canción*
* 1986: *Seguir viviendo*
* 1987: *Alma salvaje*
* 1988: *Rocíos*
* 1993: *Átame a tu cuerpo*
* 1995: *Eres como eres*
* 2002: *Donde más duele (canta por Sabina)*
* 2003: *De María... a María con sus dolores!*
* 2005: *Canta José Alfredo Jiménez*
* 2006: *Bienaventurados*
* 2020: *La vida a mi manera*

Filmografia
-----------

***Manuela***

* Urtea: 1976
* Zuzendaria: Gonzalo García Pelayo

***Perdóname amor***

* Urtea: 1982
* Zuzendaria: Luis Gómez Valdivieso

***La vida siempre es corta*** (cortometraje)

* Urtea: 1994
* Zuzendaria: Miguel Albaladejo

***Hostal Royal Manzanares*** (serie)

* Urtea: 1996
* Zuzendaria: Sebastián Junyent

***Todos los hombres sois iguales*** (serie)

* Urtea: 1997
* Zuzendaria: Jesús Font

***¡Ja me maaten...!***

* Urtea: 2000
* Zuzendaria: Juan Antonio Muñoz

*<b id="mwvw">Yo, puta</b>*

* Urtea: 2004
* Zuzendaria: María Lidón

***Amar en tiempos revueltos*** (serie)

* Urtea: 2006
* Zuzendaria: Lluis María Güell y Orestes Lara

***Los mánagers***

* Urtea: 2006
* Zuzendaria: Fernando Guillén Cuervo

Osasuna
-------

2013ko otsailean, 63 urte zituela, lehen mailako bularreko minbizia diagnostikatu zioten. Urte hartako ekainean operatu zuten, tumore bat kentzeko, eta kimioterapia- eta erradioterapia-tratamendua hasi zuen. Hiru urteko borrokaren ondoren, 2016. urtean erabat sendatuta zegoela iragarri zuen.

2019an, Cádizko San Rafael ospitalean ingresatu zuten urgentziaz, digestio-aparatuko arazo baten ondorioz operatzeko, eta berehala sendatu zen.

Maria 2003az geroztik Cadizko Chiclana de la Frontera herrian bizi zen, eta Sevillara joan zen irailaren 5ean proba medikoak egitera, Infanta Luisa ospitalean. Hurrengo egunean, gainbehera egiten hasi zen, eta pixkanaka itzaltzen joan zen. Sevillako Triana auzoko etxean hil zen, familiaz inguratuta, 2023ko irailaren 7an, 73 urte zituela.

Sariak
------

* Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina jaso zuen.

* 2018an Prisa Taldearen Radiolé saria jaso zuen bere ibilbide osoari.
* 2021ean Andaluzia Bikaina saria jaso zuen bere ibilbideagatik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Muere la artista María Jiménez a los 73 años» *Europa Press* 2023-09-07.
2. ↑   «BOE-A-2022-23030 Real Decreto 1083/2022, de 27 de diciembre, por el que se concede la Medalla al Mérito en las Bellas Artes, en su categoría de oro, a las personas y entidades que se relacionan.» *www.boe.es*.
3. ↑   Madrid, Jose.  (2021-07-20). «María Jiménez, de la muerte de su hija a luchar por su vida pasando por un divorcio» *vanitatis.elconfidencial.com*.
4. ↑   «María Jiménez, la artista que empezó de limpiadora, sufrió la pérdida de una hija y sigue reinventándose al grito de ¡se acabó!» *ELMUNDO* 2021-07-20.
5. ↑   Aragón, Heraldo de. «María Jiménez: "Ese señor me daba una paliza y me decía: vamos a casarnos otra vez"» *heraldo.es*.
6. ↑   Jerez, Diario de.  (2018-01-26). «Fallece el jerezano José Ruiz Venegas, autor de títulos como 'La minifalda'» *Diario de Jerez*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3296457
* Commonscat Multimedia: María Jiménez

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 268930629
* BNE: XX861733
* LCCN: n2004151566

 |

* Wd Datuak: Q3296457
* Commonscat Multimedia: María Jiménez