**Herbert Spencer** (Derby, Erresuma Batua, 1820 - Brighton, Erresuma Batua, 1903) filosofoa eta soziologoa izan zen. Saint-Simonekin eta Comterekin batera, soziologiaren aitzindaritzat hartzen da.

Bizitza eta obrak
-----------------

Gaztetan burdinbide-ingeniari gisa lan egin zuen. 1848an, *The Economist* aldizkariko zuzendariorde izendatu zuten. 1851. urtean, *Social Statics* (*Gizarte-estatika*) liburua argitaratu zuen; obra hartan gizartearen bilakaerari buruzko bere pentsamenduaren oinarriak eman zituen aditzera.

1855ean, *The Principles of Psychology* (*Psikologiaren hastapenak*) liburuaren lehen partea argitaratu zuen; bertan, Charles Darwini aurrea hartuz, gizartea etengabe garatzera eta aurrera egitera daramana iraupenaren borroka dela adierazi zuen, eta soilik hobekien moldatuak dauden gizarteak irauten dutela bizirik. Hala, bilakaeraren printzipioan oinarrituz, errealitatearen alde guztiak azaltzen saiatu zen, eta zientzia guztiak bilakaeraren printzipioaren baitan uztartu zituen.

Darwinek bere obra argitaratu zuenean, Spencerrek bere egin zuen haren teoria; horren arabera, errealitate osoa indar edo eragile ezezagun baten bilakaera etengabearen ondorio zela uste zuen Spencerrek; hala, hasieran homogeneoa, zehaztugabea eta sinplea zena, bilakatuz joan ahala, heterogeneo, zehatz eta konplexu bihurtzen zen. Gauzak horrela direla, nebulosen bilakaeratik planetak sortu ziren, eta izaki zelulabakarren bilakaeratik organismo konplexuak. Antzeko prozesua ikusten zuen gizartean ere; hala, hasierako giza talde primitiboak bilakatuz joan ahala sortu ziren indarrean egituratutako gizarteak, eta hortik eratu ziren, halaber, industria-gizarteak, gizabanakoek beren borondatez egindako kontratu batean oinarriturik zeudenak, haren ustetan. Horren ondorioz, Spencer gizarte-eredu guztiz liberal baten aldekoa zen; hala, estatuak ez zuen batere eraginik izan behar gizarte horretan, gizarte liberala, berez egituratua, baitzen gizabanakoaren askatasuna eta gizartearen berezko antolamendua errespetatzen zuen bakarra. Morala gizonaren eta gizartearen harmonia lortzea helburu duen giza gogoaren nahia dela uste zuen, eta, beraz, izaera eta izpiritua errealitate bakarraren kanpoko eta barruko adierazpideak direla.

Beste obrak: *The Synthetic Philosophy* (1862, *Filosofia sintetikoa*), *First Principles* (1862, *Lehen Hastapenak*), *The Principles of Biology* (1864-1867, *Biologiaren hastapenak*), *Principles of Pschology* (1870-1872, *Psikologiaren hastapenak*), *The Principles of Sociology* (1876-1896, *Soziologiaren hastapenak*) eta *The Principles of Ethics* (1892-1893, *Etikaren hastapenak*).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Hezkuntza, gizaki bakoitzak bere burua gobernatzea du helburu eta ez beste baten menpe egon dadin izakia lortzea. |  » |
| Spencer: Hezkuntzari buruzko bere esaldi ezaguna |

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Herbert Spencer*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q144535
* Commonscat Multimedia: Herbert Spencer
* Wikispecies Espezieak: Herbert Spencer

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27074806
* ISNI: 0000 0001 2100 0366
* BNA: 000026260
* BNE: XX1721516
* BNF: 11999027x (data)
* BNC: 000061660
* CANTIC: a10184107
* GND: 118616080
* LCCN: n80038441
* NDL: 00457285
* NKC: jn19990008102
* NLA: 35516271
* SNAC: w6qj7kph
* SUDOC: 028084675
* ULAN: 500261836
* BIBSYS: 90589788
* UB: a1064358
* IPNI: 30467-1
* ICCU: CFIV035863
* Open Library: OL108123A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05475/eu\_s\_2946/s2946
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 1012
* Gutenberg proiektua: 1887

 |

* Wd Datuak: Q144535
* Commonscat Multimedia: Herbert Spencer
* Wikispecies Espezieak: Herbert Spencer