recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nemaha konderria** (ingelesez: *Nemaha County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Auburn da. 2010eko zentsuaren arabera 7.248 biztanle zituen, Nemaha kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Nemaha konderriak 1.060,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,76 ura dira. Beste 1.055,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.248 pertsonetatik 7.072 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 133 dira. 62 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 30 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 61 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489673
* Commonscat Multimedia: Nemaha County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143073714
* ISNI: 0000 0004 0504 9452
* LCCN: n81026587
* **Lekuak**
* OSM: 1425469
* TGN: 2001379

 |

* Wd Datuak: Q489673
* Commonscat Multimedia: Nemaha County, Nebraska
**Jaleo!!!** Andaluziako nazio askapenerako mugimenduaren barruan kokatzen den gazte antolakunde independentista, marxista-leninista, feminista, ekologista eta internazionalista da, 1996. urtean sortua.

Jardun politikoa
----------------

Jaleo!!!-ren jarduna kapitalismotik, patriarkatutik eta estatu espainiarretik kanpo egongo den estatu andaluziar libre, sozialista, komunala eta feminista lortzeko formakuntza teorikoan eta ekintza praktikoan oinarritzen da.

Jaleo!!! Andaluziak pairatzen duen zapalkuntza hirukoitzaz jabetuta dago eta eguneroko borrokaz eta bizimodu alternatiboaz nazio, genero eta klase zapalkuntzak gainditzeko esparruak eraikitzen dihardu, beti ere auzolan eta autogestioaren praktikarekin.

Independentziaren alde borrokatzen du askapen nazionala muturreraino eramateko. Sozialismoa ezinbesteko lanabes gisa ulertzen dute beti ere azkeneko urratsera iristeko, azkeneko urrats hori gizarte komunista izango dela defendatzen du Jaleo!!! gazte antolakundeak.

Bere azkeneko helburua nazio libre eta independenteez eta gizarte komunistan zein feministan oinarritutako mundua izango litzateke. Hori lortzeko bidean, Andaluziako estatu independente, sozialista eta feministaren helburua ezinbesteko herramintatzat dute.

Ezker soberanistaren indar metaketa eta aliantzak giltzarritzat jotzen du helburu politikoak etapaka erdiesten joateko.

Nazioarteko antolakunde aliatuak
--------------------------------

Andaluziako ezker soberanistan aliatuak izateaz gain, oso harreman estuak ditu Ernai (Euskal Herria), Arran (Katalan Herriak), Isca! (Galizia), Briga (Galizia), Yesca (Gaztela), Purna (Aragoi) eta gainontzeko antolakunde independentista, sozialista eta feministekin.

Aliatuak maila nazionalean
--------------------------

Jaleo!!!-k ez dauka lotura organikorik Andaluziako beste alderdi politikorekin, baina ezker independentistaren eta nazio askapenerako mugimenduko parte izanik, oso harreman estuak eta estrategikoak ditu Analuziako mugimendu komunista eta independentistarekin eta Andaluziako Herrien Alderdi Komunistarekin, eta batera Langileen Hautagaitza Batua edo Andaluziako Ezkerreko Blokea izenarekin ezagutzen denaren parte dira..

Kanpo estekak
-------------

- Jaleo!!! antolakundearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3781382
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157375423
* LCCN: no00057781

 |

* Wd Datuak: Q3781382
Iwamura gazteluaren aireko ikuspegia
**Iwamura gaztelua** (japonieraz 岩村城, Iwamura-jō), Japoniako Mino probintziaren hegoekialdean, egungo Gifu prefekturan kokatutako gaztelu japoniar bat da.

XII. mendetik XVI. menderarte, Toyamatar daimyoen hanekoa izan zen. 1572an, Iwamurako setioaren ondoren, Takeda Shingenek, gaztelua, Toyotomi Hideyoshiren kargu utzi zuen, honek, aldi berean, beste bati eman ziolarik, eta Tamaru Tomatadaren kargu utzi zuen. 1600ean gertatu zen Sekigaharako guduaren ondoren, Tokugawa klanak okupatu zuen 1601etik 1638 arte, Niwa klanak 1638tik 1702 arte, eta, azkenik, Ishikawa klanak 1702tik Tokugawa shogunerria 1868an bere amaierara iritsi zen arte.

Gaztelua, 1873an, behin betiko utzia eta partzialki desegina izan zen, eta, 1881ean, gazteluaren zati handi batek sute bat jasan zuen.

Toki hau, publikoarentzat, 1972an ireki zen, eta 1990ean, elementuren batzuk, ate nagusia kasu, berreraiki egin ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Tokugawa shogunerria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1196356
* Commonscat Multimedia: Iwamura Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q1196356
* Commonscat Multimedia: Iwamura Castle
Diafragma baten irekidura ezberdinak.
**Irekidura**, argazkigintzan, argia igarotzen den zuloa da. Zehazkiago, optika sistema bateko irekidura irudiaren planoan fokuratzen diren izpi-sortaren konoa finkatzen duena da.

Argazkigintzan irekidura magnitudea diafragmak kontrolatzen du, zeina sistemak onartzen duen argi kopurua erregulatzeko haren ibilbidean jartzen den egitura bat da. Obturazio abiadurarekin konbinatuz gero, irekidura tamainak film edo sentsoarearen esposizio maila erregulatzen du, honebestez esposizio balorea zehaztuz.

Irekidura-tamaina txikiagotzen (f zenbakiak handituz) "pase bateko" gehikuntzarako diagrama. Zirkulu zuri bakoitzak bere eskuineko zirkulu zuriaren azalera bikoitza du.
Argazki-objektibo baten irekidura tamaina ezberdinetara egokitu daitekeen zulo bat da, irekidura-eraztuna erabiliz. Eraztun hori lentearen atzean dago, baina obturadorearen aurrean. Irekidura-eraztuna zirkulu lau bat da, erdian zulo txiki bat duena. Zulo txikiari *irekidura* deitzen zaio. Irekiduraren tamaina alda daiteke. Irekidura oso txikia denean argi kopuru txiki bat bakarrik sar daiteke kamerara. Irekidura handia denean, argi asko sar daiteke.

Honi esker, argazkilariak argazki-filmera edo irudi-sentsorera iristen den argi kantitatea kontrolatzen du. Irekidura obturadore-abiadurarekin batera aldatzen da kamerara sartzen den argi kantitatea kontrolatzeko. Argi kantitate horri esposizioa deitzen zaio. Normalean, obturadore-abiadura bizkorrak ez du argi asko sartzen uzten (argazkia ilunegi atera daitekeela esan nahi du), beraz, argazkilariak irekidura handiagoa erabiliko du hori zuzentzeko. Obturadore-abiadura motelak irekidura txikiagoa beharko du argazkia distiratsuegi ateratzeko.

Irekiduraren tamaina "f zenbakia" gisa deskribatzen da. Zuloaren tamaina lentearen foku-distantziarekin erlazionatuta deskribatzen duen zenbaki bat da. Zenbaki baxu batek (adibidez, f1.4 edo f2.8) irekidura zabalik dagoela esan nahi du, eta argi asko sartzen uzten du. Zenbaki altu batek (adibidez, f8 edo f11) irekidura txikia dela esan nahi du, eta ez duela hainbeste argi sartzen uzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6434802
* Commonscat Multimedia: Aperture

---

 |

* Wd Datuak: Q6434802
* Commonscat Multimedia: Aperture
**Raymond Régamey** (Beblenheim, 1900eko urtarrilaren 10a - 1996ko martxoaren 12a) frantziar teologoa eta arte-historialaria izan zen.

Goi-mailako ikasketak Parisen egin zituen, Sorbonan eta Louvreko Eskolan. 1926an agregatu-postu bat lortu zuen, Louvreko Museoko pinturen sailean. Garai horretan, Géricault, Prud´hon eta Delacroixi buruzko liburuak idatzi zituen. 1926an bataio katolikoa hartu ondoren, 1928an domingotarren nobizio-etxean sartu zen Amiensen. 1929an profesa egin zuen fraide arrantzaleen ordenan. Teologiako ikasketak egin ondoren, Saulchoirreko komentuan (Tournaitik hurbil) apaiz egin zen 1934an, eta 1936. urtetik aurrera Parisko hainbat komentutara jo zuen, arte modernoaren eta fede kristauaren arteko harremanak aztertzeko asmoz. 1937tik 1939ra bitartean, *L´Art sacré* aldizkaria zuzendu zuen. Gerra garaian eten egin zen aldizkariaren argitalpena, eta 1945etik 1949ra bitartean, Régamey izan zen zuzendari, berriz ere. Bestalde, arte kristauaren adierazpenak berritzen saiatu zen. Erlijio-artearen eta arte modernoaren ezaugarriak testu didaktikoen bidez, irudi askorekin, adierazten zizkien irakurleei. Régameyn ustez, garai hartako artista handiei, sinestun izan ala ez, elizetarako lanak eskatu behar zitzaizkien, eta beren sormenerako ahalmenak Elizaren esku jarri behar ziren. Germaine Richierrek Assyko elizarako egin zuen Kristo gurutzean lanak eskandalua sortu zuen 1951. urtean, eta bi talde sortu ziren, batetik Elizaren barruan arte bizia sortzekoaren aldekoak eta bestetik Régamey aitaren berrikuntzaren kontrakoak. Régameyren merituetako bat izan zen arazoa alderdi estetikotik eta teologikotik aztertzea; berak lortu zuen garai hartako artista nagusiak Elizaren barruan sartzea.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3382591
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 111633942
* ISNI: 0000 0001 1480 1149
* BNE: XX1411718
* BNF: 119213726 (data)
* CANTIC: a10472058
* GND: 115577181
* LCCN: n80153146
* NLA: 36552908
* CiNii: DA05249957
* SUDOC: 02709264X
* UB: a1055758
* ICCU: CFIV177119
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05089/eu\_r\_0269/r0269
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 861

 |

* Wd Datuak: Q3382591
Nahum profeta, James Tissot-ek margotua
**Nahumen liburua** Bibliako Itun Zaharreko liburuetako bat da, profeten liburuen sailekoa. Nahum Galileako profeta bat zen, eta K.a. 642-606 artean idatzi zituen bere profeziak.

Nahum profetaren liburuak Ninive Asiriako hiriburuaren hondamendia iragartzen du. Asiria zen K.a. VII. mendean Ekialde Hurbil osoan jaun eta jabe; bere morroi zuen Judako erreinua ere. K.a. 663tik 612ra bitartean kokatzen bide da Nahumen profetagintza –hau da, 663an Tebas, Egiptoko hiriburua, asiriarrek hartu eta gero, baina 612an Ninive babiloniar eta mediarren esku erori baino lehen–. Hala ere, aditu guztiak ez datoz bat datazio horretan.

Nahumen poemek abertzale baten pentsamendua islatzen dute, pentsatzen duena Jainkoak gobernatzen dituela herrien historia.

Ezaugarriak
-----------

Nahumen liburuak hiru atal ditu:

Lehenengoak (1,2-8), sarrera orokor gisa, mundu osoaren nagusia Jauna dela aitortzen du eta ezin diola hari inork aurre egin.

Bigarrenak (1,9–2,3) garaiko egoera politikoan Jainkoaren ahalmena nola agertuko den erakusten du: Ninive hondatuz eta Juda erreinuko biztanleak askatuz.

Hirugarrenak (2,4–3,19) Niniveren eta haren ahalmenaren suntsipena ospatzen ditu.

Nahumen mezua ez da Niniveren hondamendi-iragarpen soila; esaten du, halaber, hondamendi hori Jainkoaren epaiaren ondorioa dela. Beraz, Jaunaren ahalmena eta justizia azaltzen dizkie Nahumek bere garaikideei: maitasuna eta eroapena dauzka berarengan babesten den herriarentzat, baina epairik zorrotz eta beldurgarriena bere herriaren etsaientzat.

Ninive hiri harro, kriminal eta galdua Jainkoaren kontrako giza ahalmen guztien irudia denez, hura bezalako ahalmen oro ere suntsipenera doa: hori islatzen da Nahumen liburuan.

Hauek dira liburuaren azpiatalak

* Jauna Jainko beldurgarri eta on (1,2-8)

* Ninive eta Judarentzat mezuak (1,9-2,3)

- Judako buruzagiei (1,9-10)

- Niniveri (1,11-11)

- Judari (1,12-13)

- Niniveko erregeari (1,14-14)

- Judari (2,1-1)

- Niniveri (2,2-2)

- Judari (2,3-3)

* Ninive eroriko (2,4-11)

* Ninive, lehoi menderatua (2,12-14)

* Ninive hondatua (3,1-3)

* Ninive emagaldua lotsagarri (3,4-7)

* Ninive Tebas bezala hondatua (3,8-11)

* Ninivek zer eginik ez (3,12-14)

* Erremediorik gabeko hondamendia (3,15-19)

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179755
* Commonscat Multimedia: Book of Nahum

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316751460
* BNF: 12065807h (data)
* LCCN: n84012659
* NKC: unn2016920107
* SUDOC: 028922581
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q179755
* Commonscat Multimedia: Book of Nahum
**Naim Süleymanoğlu**, jaiotza izena **Naim Suleimanov** (bulgarieraz: Наим Сюлейманов; Ptitxar, Momtxilgrad, Kardzhali probintzia, 1967ko urtarrilaren 23a - Istanbul, 2017ko azaroaren 18a), bulgariar jatorriko turkiar halterofiloa izan zen. Halterofiliaren historiako kirolaririk onenetako bat izan zen: zazpi aldiz munduko txapeldun eta hirutan Olinpiar Jokoetako txapeldun.

Bizitza
-------

12 urterekin hasi zen pisuak jasotzen, eta halterofiliako junior mailako munduko txapelduna izan zen 14 urterekin. 15 urterekin hautsi zuen lehen aldiz munduko errekorra, eta hamaseirekin bere gorputzaren pisua halako hiru altxatzea lortu zuen (metro eta erdiko luzera zuen eta hirurogeita zazpi kiloko pisua); halterofiliaren historian hori lortzen zuen bigarren kirolaria izan zen.

1986an, turkiar etnia xurgatzeko Bulgariako gobernuak hartu zituen neurriak eragin zioten, hala nola mezkitak ixteak eta jai eta lurperatze musulmanak debekatzeak. 1988an egin zuen debuta Olinpiar Joko batzuetan, Seulen, eta munduko lau errekor hautsi zituen, artean berdindu ez diren markak ezarriz. 1992ko Olinpiar Jokoetan, Bartzelonan, eta 1996an, Atlantan, garaile atera zen berriro. Bi urte lehenago, Melbourneko munduko txapelketan, Bulgariako selekzioarekin parte hartzen ari zela, taldetik desertatu zuen. Turkian babes politikoa eskatu zuen eta izena aldatu zuen. Atlantan bere pisua halako bost altxatzea lortu zuen.

Erretiratu ondoren, politikan sartu zen, Turkiako Abertzale Ekintza alderdian, eta Kiraç herriko alkatetzarako hautagaia izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017/8/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Naim Süleymanoğlu*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311259
* Commonscat Multimedia: Naim Süleymanoğlu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 68022002
* ISNI: 0000 0000 2758 1950
* LCCN: n88152228
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05506/eu\_s\_3255/s3255
* Britannica: url
* **Kirolariak**
* COI: naim-suleymanoglu

 |

* Wd Datuak: Q311259
* Commonscat Multimedia: Naim Süleymanoğlu
**Reagan konderria** (ingelesez: *Reagan County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Big Lake da. 2010eko zentsuaren arabera 3.367 biztanle zituen, Reagan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Reagan konderriak 3.045,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,79 ura dira. Beste 3.044,02 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.367 pertsonetatik 3.270 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.051 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 7 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 23 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111851
* Commonscat Multimedia: Reagan County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146588522
* LCCN: n81041842
* **Lekuak**
* OSM: 1814798
* TGN: 2002059

 |

* Wd Datuak: Q111851
* Commonscat Multimedia: Reagan County, Texas
**RTP** edo **Real-time Transport Protocol** (ingelesez *denbora errealeko garraio protokoloa*) akronimoaren siglak dira. Garraio mailako protokolo bat da, denbora errealean informazioa transmititzeko erabiltzen dena. Adibidez, audioa eta bideoa transmititzeko gertatu ahala.

IETFko Audio eta bideo garraio lantaldeak garatutako protokolo bat da, estandar moduan 1996an RFC 1889 argitaratu zena lehen aldiz eta 2003an eguneratu zena (RFC 3550). STD 64 estandarra ezartzen du.

Hasiera batean multicast protokolo bezala definitu zen, baina praktikan hainbat unicast aplikaziotan erabilia izan ohi da. Streaming sistemetan erabiltzen da maiz, RTSPrekin konbinatua, bideokonferentzia edota push to talk aplikazioetan (H.323 edo SIPekin). Gainera, VoIP industriaren oinarria da RTP.

RFC 1890, RFC 3551gatik ordezkatua (STD 65) bideo eta soinu bidezko konferentziendako kontrol minimo bat ezartzen duen profil bat zehazten du.

Bestalde, RFC 3711n, SRTP (Secure Real-time Transport Protocol) definitzen da, RTP profilarentzat hedapen bat, audio eta bideo konferentzietan konfidentzialtasuna lortzeko diseinatua, mezuaren nortasuna bereizteko edota audio eta bideoen fluxuen birbidaltzea ekiditeko ere erabili daitekeena.

  
  


| 0. Bytea | 1. Bytea | 2. Bytea | 3. Bytea |
| --- | --- | --- | --- |
| V | P | X | CC | M | PT | Sequence Number |
| Time Stamp |
| Synchronization Source (SSRC) |
| Content Source (CSRC) |

* V (2 bit): Version Number (Azken bertsioa 2. da.)
* P (bit 1): Padding. Bit hau aktibatuta baldin badago, horrek amaieran byte gehigarriak daudela adierazten du, paketearen azken bytea gehigarriaren byte kopurua adierazten duelarik. Zifraketa algoritmo batzuengatik erabilia.
* X (bit 1): eXtension, bit hau aktibatuta baldin badago, horrek esan nahi du goiburukoa luzapen bat duela jarraian. Honek RTP goiburukoan luzapenak gehitzeko aukera ematen du.
* CC (4 bit): CSRC Counter. Goiburuko finkoari jarraitzen dien CSRC identifikadore kopurua. Hau 0 baldin bada, orduan sinkronizazio iturria erabilgarri den informazio iturri bakarra da.
* M (bit 1): Marker. Aplikazio mailan erabiltzen dena: Aktibatuta baldin badago aplikaziorako bereziki garrantzitsua den informazioa daramala adierazten du.
* PT (7 bit): Datuen formatua ezartzen dute eta aplikazio mailan nola interpretatu behar den adierazten du.

Time Stamp (32 bit): Lehen bytearen denbora-marka: Zein momentuan sortu den adierazten du.

* SSRC (32 bit): Sinkronizazio iturria identifikatzen du.
* CSRC (32 bit): Iturri laguntzaileen IDa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q321213
* Commonscat Multimedia: Real-time Transport Protocol

---

 |

* Wd Datuak: Q321213
* Commonscat Multimedia: Real-time Transport Protocol
**Qubako meskita** (**Quba'Masjid** edo **Masjid al-Quba**, arabieraz: مسجد قباء‎), Saudi Arabiako Medina islamiar herri santuaren kanpoaldean dagoena, eraiki zen lehen meskita islamiarra da. Meskita honen lehen harriak, Mahomak jarri zituen, Mekatik Medinara joan zenean, Hejira ospetsuan, eta, ondoren, bere lagunek amaitu zuten. Mahomak, 20 gau baino gehiago igaro zituen meskita honetan (emigrazioaren ondoren), *qasr* delakoa otoitz egiten (otoitz labur bat), bere suhia zen Aliren zain zegoen bitartean, honen etxea, meskitaren atzekaldean zegoelarik.

Islamiar tradizioaren arabera, Qubako meskitan *nafl* otoitzetako (borondatezkoak) 2 Raka'ahs eskaintzea, Umrah bat egitea bezalakoa da.

Arkitektura
-----------

Abdel-Wahed El-Wakil mandataria izan zenean, XX. mendean, zaharra ordezkatzeko meskita handiago batean pentsatzeko, bere diseinuetan egitura zaharra sartzen saiatu zen. Baina meskita zaharra behera bota eta berri bategatik ordezkatu zen.

Berria, bigarren plataforma batean altxatutako laukiluze formako otoitz gela batez osatuta dago. Otoitz gela, etxebizitza gune, bulego, ikuzketa instalakuntza, denda eta liburutegi batekin lotuta dago.

Sei sarrera gehigarri daude iparraldeko, ekialdeko eta mendebaldeko fatxadetan banatuak. Lau minaretek adierazten dituzte otoitz gelako lau izkinak. Hauek, oinarri karratuetan eutsiak daude, gainaldera iristean biribil bihurtzen diren ardatz oktogonalak dituzte.

Otoitz gela
-----------

Otoitz gela, erdialdeko patio baten inguruan dago, zutabe multzoek eusten dituzten sei ganga handik bereizia. Arkupe batek, bi badiako sakonera duena, patioa inguratzen du ekialdetik eta mendebaldetik, badia bateko sakonera duen beste batek, iparraldetik inguratzen duelarik, eta emakumeen otoitz-gunetik banatzen du.

Emakumeen otoitz-gunea, holtz batek inguratzen duena, bi zatitan banatuta dago, pasabide batek, iparraldeko sarrera eta patioa lotzen dituen bitartean.

Ikus, gainera
-------------

* Meskita

Erreferentziak
--------------

* *Muhammad: The Messenger of Islam* Hajjah Amina Adilena (p.286)
* *The Naqshbandi Sufi Tradition Guidebook of Daily Practices and Devotions* Shaykh Muhammad Hisham Kabbanirena (p.301)
* *Happold: The Confidence to Build* Derek Walker eta Bill Addisena (p.81)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Masjid Al-Quba meskitako barnealdearen argazkiak Medina

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q276569
* Commonscat Multimedia: Quba Mosque

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154947169
* LCCN: n97908290

 |

* Wd Datuak: Q276569
* Commonscat Multimedia: Quba Mosque
**José Ignacio Goyeneche**, **Jo Goyeneche** izenarekin ezaguna (La Plata, Buenos Aires probintzia, Argentina, 1979ko uztailaren 13a) Argentinako rock abeslaria eta konpositorea da, Valentín y los Volcanes izeneko indie rock eta rock alternatiboko taldeko ahots, gitarrista eta konpositore nagusia izateagatik ezaguna, 2009tik gaur egunera arte.

Biografia
---------

La Plata hirian jaio zen, Jorge Goyeneche idazlearen eta Genoveva Ruiz de Arcaute poetaren semea, biak Revista Humor aldizkariko partaide aktiboak. Arte Ederretako Batxilergoan musika ikasi zuen.

Valentin y los Volcanes
-----------------------

Batxilergoan talde desberdinak osatu ondoren, 2008an Valentín y los Volcanes sortu zuen, hamarkada honetan agertu ziren talde independenteen belaunaldi berriko garrantzitsuenak diren taldeetako bat, Argentinan eta Latinoamerikan hedabide espezializatuen arabera. 90eko hamarkadako rock talde alternatiboen tradizioa jarraitzen duen estilo propioa sortuz, hala nola Pixies, Pavement, My Bloody Valentine eta Guided by Voices, baita Argentinako rockaren tradizioa ere 80ko eta 90eko hamarkadetan, hala nola Virus y Estelares

Soinu bandak
------------

2013an Jo Goyeneche-k Rocío Recorder filmaren jatorrizko soinu banda konposatu zuen, Mar del Platako 28. Nazioarteko Zinemaldiko Jatorrizko Soinu Bandarik Onenaren kategorian hautatua

Letrak
------

Komunikabide askok bat egiten dute rock poeta gazte garrantzitsuenetako bat izendatzean.      2015ean poeta gisa parte hartzeko deitu egin zioten kulturako eta politikako pertsonaia nabarmenekin batera, hala nola Horacio González, Eugenio Raúl Zaffaroni, María Isabel Chorobik de Mariani eta Liliana Herrero , Giza Eskubideen eta Demokraziaren Nazioarteko Eguneko argazki erakusketan, Buenos Aires probintziako Arartekoaren Bulegoak antolatuta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Entrevista a Jo Goyeneche, cantante de Valentín y los Volcanes
2. ↑  Entrevista a Jo Goyeneche y Valentín y los Volcanes
3. ↑  Jorge Goyeneche
4. ↑  Staff Humor
5. ↑    *MTV Latinoamérica.* .
6. ↑  TELAM
7. ↑  Selección 28º Festival Internacional de Cine de Mar del Plata
8. ↑  Revista NiaPalos
9. ↑  EscriturasIndies
10. ↑  Artezeta
11. ↑  Página/12 2/05/14
12. ↑    *Muestra fotográfica Día Internacional de los Derechos Humanos y la Democracia.* .
13. ↑    *Artxibatutako kopia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21980919
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 314904740
* LCCN: no2015021670

 |

* Wd Datuak: Q21980919
**Ivan Stepanovitx Mazepa** (ukraineraz: Іван Степанович Мазепа, polonieraz: *Jan Mazepa Kołodyński*; Bila Tserkva, Bi Nazioen Errepublika, 1639ko martxoaren 30aGreg./martxoaren 20aJul. - Bender, Moldaviako printzerria, Otomandar Inperioa, 1709ko urriaren 2aGreg./irailaren 21Jul.) zaporizhiar kosakoen atamana izan zen. Ukrainako independentziaren alde borrokatu zen Errusiaren aurrean.

Erruteno-ukrainar nobleziako familia batean jaio zen. Kieven eta Varsoviako jesuiten ikastetxe batean ikasi zuen eta ukraineraz, errusieraz, polonieraz, latinez, italieraz, alemanez eta tatareraz hitz egiten zuen. Europan zehar bidaiatu zuen eta lan diplomatikoak egin zituen Joan II.a Kasimiro Poloniako erregearentzat.

1663an bere lurraldera itzuli zen eta militar eta diplomatiko gisa hainbat ataman kosako zerbitzatu zituen. 1687an Mazepa Ukraina Ezkerraldeko ataman aukeratua izan zen. Aberastasun handia pilatu zuen eta Europako jaberik handienetako bat bihurtu zen. Barroko estiloko elizak eraiki ziren, eskolak eta inprentak sortu ziren eta lehen hezkuntza zabaldu zen.

1702an Ukraina Eskuinaldeko kosakoak matxinatu eta Polonia garaitu zuten. Mazepak gerran esku hartu zuen Petri I.a Errusiakoa tsarraren baimenarekin, eta Ukraina Ezkerraldeko zatiak anexionatu zituen.

Pedro I.aren neurri zentralizatzaileek Ukrainako kosakoen autonomiari eragin zioten. Mazepak errusiarrekin borrokatu zuen Poltavako guduan 1708an, baina desertatu eta Karlos XII.a Suediakoarekin elkartu zuen tsarrak kosako zaporizhiarren beste ataman bat izendatzeko asmoa zuela jakin zuenean. Errusiarrek Baturyn, atamanerriko hiriburua, suntsitu zuten.

Poltavako porrotak amaiera eman zion Mazepak Ukrainaren kontrola Suediari transferitzeko itxaropenari, independentzia agindu baitzien. Mazepak Karlos XII.arekin Bender gotorleku turkiarrera ihes egin zuen, eta han hil zen handik gutxira.

Germaniako Erromatar Inperio Santuko printze izendatua izan zen, Liga Santuari emandako laguntzagatik, eta 1708an Errusiako Eliza Ortodoxoak exkomunikatu egin zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q165419
* Commonscat Multimedia: Ivan Mazepa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 88125430
* ISNI: 0000 0001 2213 2854
* BNE: XX5082175
* BNF: 119588648 (data)
* GND: 118579738
* LCCN: n50078535
* NKC: jn20000701195
* NLA: 35857100
* CiNii: DA10412558
* SNAC: w6zs31pz
* SUDOC: 027578607
* Open Library: OL190468A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/20030

 |

* Wd Datuak: Q165419
* Commonscat Multimedia: Ivan Mazepa
XVI. mendeko persiar estiloko zenbait iwan eta ganga azulejatuak. Mir-i-Arab madrasa, Bukhara, Uzbekistan 
 Taj Mahal eraikinean hainbat iwan daude, bai sarrerarako bai apaingarri modura ere. 
 Sheikh Lotf Allah meskita, Isfahan 
 Abdussamad Esfahani santutegia (Natanz, Iran) 
 Madrasa, Sher-Dor (1619), Samarkanda 
**Iwan**-a, (persieraz: ایوان‎ *eyvan,* arabieraz: إيوان‎ *Iwan*, **turkieraz: *eyvan*** ), arkitekturako elementu bat da; arku baten azpian dagoen eremua da; gela edo gune angeluzuzena, oro har gangaduna, hiru alde horma artean dituena, eta laugarrena guztiz irekia.

Iwanaren sarrerak «pishtaq» du izena, eraikin bateko fatxadatik abiatzen den atarirako persiako terminoa hain zuzen ere, eta, oro har, apaingarriak ditu: kaligrafia banda, beiraztatutako teilak eta diseinu geometrikoak.  Definizioak berak interpretazio ugari izan ditzake, beraz, forma eta ezaugarri orokorrak asko alda daitezke eskalan, materialean edo dekorazioan.

Iwanak maiz arkitektura islamiarrarekin lotzen dira, hala ere, jatorriz irandarra da eta Mesopotamian garatu zen K.a.ko III. mende inguruan Partia garaian.

Jatorria etxeen eta jauregien arkitekturan du. Dirudienez Sasandar Inperioaren garaian garatu zen eta persiar arkitekturaren funtsezko elementua izaten jarraitu du. Lehendabiziko adibideetako bat Ardashir jauregian dagoena da. Ikuspuntu arkitektoniko batetik, iwanak gela ireki bat izatetik, sarrera apaindu bat izatera aldatu zen, nitxo handi baten modura, eraikin baten aurreko aurre-gune handi baten moduan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pishtaq *Britannica.com*.

Ikus, gainera
-------------

* Arkitektura islamikoa
* Liwan Barrutia
* Meskita

Bibliografia
------------

* Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M. *The Art and Architecture of Islam, 1250-1800*, 1995, Yale University Press eta Pelican Art of History, ISBN 0300064659
* Frankfort, Henri. *Antzinako Orientearen Artea eta Arkitektura.* New Haven: Yale University Press, 1996.

* Rawson, Jessica, *Chinese Ornament: The Lotus and the Dragon*, 1984, British Museum Publications, ISBN 0714114316
* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q636232
* Commonscat Multimedia: Iwans (architecture)

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300075830
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q636232
* Commonscat Multimedia: Iwans (architecture)
**2002-2003 denboraldia** Real Sociedadek Ligako txapeldunorde azken aldiz izan zenekoa da. Jokalari nabramenen artean Alonso, Nihat, Kovacevic, De Pedro eta Karpin egon ziren.

Entrenatzaile arrakastatsua Raynald Denoueix izan zen. Presidente lanetan, bestela, Jose Luis Astiazaran egon zen.

Jokalariak
----------

### Atezainak

* Sander Westerveld
* Alberto López
* Pablo Llorca

### Atzelariak

* Aitor Lopez Rekarte
* Agustin Aranzabal
* Igor Jauregi
* Gabriel Schürrer
* Bjørn Tore Kvarme
* Zuhaitz Gurrutxaga
* Jose Antonio Pikabea

### Erdilariak

* Valeri Karpin
* Xabier Alonso
* Mikel Aranburu
* Javier de Pedro
* Igor Gabilondo
* Tayfun Korkut
* Dimitri Khokhlov
* Jose Javier Barkero
* Mikel Alonso

### Aurrelariak

* Darko Kovačević
* Nihat Kahveci
* Oscar De Paula
* Joseba Llorente

Liga
----

Bigarren postuan amaitu zen Ligan talde txuri-urdina, 76 punturekin. 38 partida jokatuta, 22 irabazita, 10 berdinduta eta 6 galduta. Aldeko 71 golekin, eta aurkako 45.

### Sailkapena

1. Real Madril: 78.

2. **Erreala**: 76.

3. Deportivo La Coruña: 72.

4- Celta de Vigo: 61.

5. Valencia Club de Fútbol: 60.

6. FC Barcelona: 56.

7. Athletic: 55.

8. Real Betis Balompié: 54.

9. Real Mallorca: 52.

10. Sevilla Fútbol Club: 50.

11. Osasuna futbol kluba: 47.

12. Atletico Madril: 47.

13. Malaga CF: 46

14. Real Valladolid: 46.

15. Villareal CF: 45.

16. Racing de Santander: 44.

17. RCD Espanyol: 43.

18. Recreativo de Huelva: 36.

19. Deportivo Alavés: 35.

20. Rayo Vallecano: 32.

  

### Emaitzak

Kopa
----

### Hogeitahamabienak

* 2002/09/11: Real Zaragoza 3 - **Erreala** 1.

Ikus, gainera
-------------

* Espainiako futbol ligako lehen mailako 2002/2003ko denboraldia

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)**Squad of Real Sociedad 2002-03.
Jeinu hegadun bat. Khorsabad, k.a. 716–713

*Artikulu hau izaki mitologikoari buruzkoa da; erromatar izpiritua buruzkoa beste hau da: «Jeinu (erromatar mitologia)».*
**Jeinuak** edo **ireluak** izaki mitologikoak dira, mitologiaren arabera arrunt ezaugarri desberdinak dituztenak. Mitologia semitikoetan *jinn* izena hartzen dute eta ikusezinak izaten badira ere, landare, animalia zein pertsona baten itxura har dezakete. Gizakiengan eragin fisikoa nahiz izpirituala izan dezakete. Islamean Lurrean bizi den beste arraza bat da, toki naturaletan bizi eta naturaz gaindiko ahalmena dutenak. Erromatar mitologian, daimon izeneko greziar izaki mitologikoetatik eratorrita, jeinuak pertsona baten ahalmenak eta trebetasunak pizten ditu, baina horietaz gainera tokiek (sumendiak, esaterako) eta arteek (antzerkia euren jeinuak zituzten. 

Euskal mitologian, jeinuak izaki mitologikoa izendatzeko erabiltzen den termino orokorra da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3465
* Commonscat Multimedia: Genies

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4091274-7
* LCCN: sh85070546
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3465
* Commonscat Multimedia: Genies
**Raijieli Daveua** (Fiji, 1992ko maiatzaren 30a), Fijiko errugbi-jokalaria da. 2016ko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako, Fijiko emakumeen errugbi-talde nazionaleko kide hautatuko zuten.

Olinpiar Jokoak
---------------

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro, Brasil Fijiko selekzioaren partaide izan zen, eta 8. sailkatu ziren.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Ajinomoto Stadium (japonieraz (味の素スタジアム, *Ajinomoto Sutajiamu*), Tokio Stadium ere izendatua), Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berriko taldearen (urrezkoa) eta Frantziako taldearen  (brontzezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Lavena Cavuru, Raijieli Daveua, Sesenieli Donu, Laisana Likuceva, Rusila Nagasau, Ana Naimasi, Alowesi Nakoci, Roela Radiniyavuni, Viniana Riwai, Tokasa Seniyasi, Vasiti Solikoviti eta Reapi Ulunisau-k.

Emaitzak
--------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua 
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Zazpiko-errugbiaemakumeak. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «DAVEUA Raijieli» *Rio 2016*.
2. ↑  «Raijieli Daveua» *olympedia.org* 2022-02-27an. begiratua**(Ingelesez)**
3. ↑  «Raijieli Daveua» Olympics.com 2022-02-27an begiratua **(Gaztelaniaz)**
4. ↑  "Zazpiko-errugbia, emakumeak, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* Raijieli Daveua Olympics at Sports-Reference.com-en (artxibatua)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26250582

 |

* Wd Datuak: Q26250582
**James Reaney** (South Easthope, Stratfford, Ontario, Kanada, 1926ko irailaren 1a - 2008ko ekainaren 11) ingelesezko poeta eta antzerkigilea izan zen.

Ingelesezko ikasketak egin zituen Torontoko Unibertsitatean, eta Manitobako Unibertsitateko irakasle izan zen 1949tik 1956ra. Azkeneko urte horretan Torontora itzuli zen, bere doktoretza-tesia bukatzera: *The influence of Spencer on Yeats*. 1960an Ontario Mendebaldeko Unibertsitatean ingeleseko irakasle gisa hasi zen lanean. Gouverneur Général saria hiru aldiz jaso zuen beste hainbeste poema-libururekin: *The Red Heart* (1949, *Bihotz gorria*), *A suit of nettles* (1958, *Asunak*) eta *Twelve Letters to a Small Town* (1962, *Hamabi gutun hiri txiki bati*).

Kanadar literaturan, *kanadismoaren* etsai amorratuenetako bat izan zen; argi eta garbi erakutsi zuen probintziakeria horren aurkako jarrera *Twelve Letters to a Small Town* (1962) osatzen duten poema kateatuetan. Bere poemetan Northrop Fryeren eragina antzematen da, eta bere mundua konplexutasun alegoriko eta sinboliko handikoa da.

Lanik aipagarriak ditu, aurreko horiekin batera: *The dance of death at London, Ontario* (1963, *Herio-dantza Londresen, Ontarion*); *Poems* (1972, *Olerkiak*); *Selected shorter poems* (1975, *Poema hautatu laburragoak*); *Selected longer poems* (1976, *Poema hautatu luzeagoak*). Antzerki-lanetan azpimarratzekoak dira: *Colours in the dark* (1969, *Koloreak ilunpetan*); *Listen to the wind* (1972, *Adi haizeari*); *Masks of childhood* (1972, *Haurtzaroko mozorroak*)*; The Donnellys* (1976); *Wacousta!* (1979) eta *King Whistle* (1980). Haurrentzat idatzia du *Apple butter and other plays for Children* antzezlan-saila (1973), eta eleberri bat, *The boy with an R in his hand* (1965, *Eskuan R bat zuen mutikoa*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754121
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64811262
* ISNI: 0000 0000 7779 8146
* BNF: 119662452 (data)
* GND: 119155257
* LCCN: n50046058
* NKC: mub2010569749
* NLA: 64485484
* CiNii: DA16527971
* SNAC: w6t1584m
* SUDOC: 075130130
* BIBSYS: 90132108
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05085/eu\_r\_0226/r0226
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3754121
Kikara bero bat
**Jan Derk Huibers** (Deventer, 1829ko abenduaren 27a - Zeist, 1918ko apirilaren 7a) holandar margolaria, artista grafikoa eta arte irakaslea izan zen. Askotariko gaiak margotu zituen, baina bere generoko eszenengatik da ezaguna. Iturri batzuek bere heriotza urtea 1919an ematen dute gaizki

Biografia
---------

Jan Derk Huibers merkatariaren eta bere emaztearen, Fonck jaiotako Maria Elisabeten semea zen. Bere hezkuntza artistikoa bertako marrazki eskolan arratsaldeko klaseekin hasi zen, non bere irakaslea Jacob Jansen Vredenburg [nl] izan zen. Bere ikasketak Anbereseko Arte Ederren Errege Akademian eta Amsterdameko Rijksakademie-n jarraitu zituen.

Ikasketak amaitu ostean, Amsterdamen egon zen; Arti et Amicitiae-ko kide bihurtuz. 1868an, Maatschappij tot Nut van 't Algemeen ongintzazko erakunde batek kudeatzen zuen marrazki eskolan irakasle izan zen. Urte hartan, Elisabet Gerarda Hendriksekin ezkondu zen, eta Maisu Bizidunen Erakusketan parte hartzen hasi zen.

1872tik aurrera, Zwolleko marrazki eskolan ere irakatsi zuen. Bere "Etxetik kanpo" margolanak Urrezko Errege Domina irabazi zuen Arti et Amicitiae erakusketa batean 1876an.  Sortu berri zen Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijzers [nl] irakasleen prestakuntza eskolako lehen irakasleetako bat izan zen, 1881ean.  Marrazketa Hezkuntzarako Elkarteko zuzendaritzako kide ere izan zen.

1895ean, Orange-Nassau Ordenan Zaldun izendatu zuten. 1901ean kargu guztietatik erretiratu zen, eta pentsioa jaso zuen.  Bere ikasle ezagunak dira Huib Luns, Co Breman, Franz Deutmann, Leo Gestel, Xeno Münninghoff [nl], Georg Rueter [nl], Kees Smout, Tjipke Visser eta Dirk de Vries Lam .

Etxean hil zen, laurogeita zortzi urte zituela. Deventerreko kale bati haren izena jarri diote.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Death notice in the *Rotterdamsch nieuwsblad*, 10 April 1918 @ Delpher
2. ↑  "De jury..", in the *Leeuwarder Courant*, 5 December 1876 @ Delpher
3. ↑  "Local news", in *Het nieuws van den dag*, 29 September 1881 @ Delpher
4. ↑  "J. D. Huibers", in *De Telegraaf*, 1 March 1901 @ Delpher

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21405597
* Commonscat Multimedia: Jan Derk Huibers

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96196511
* ISNI: 0000 0000 7025 1674
* ULAN: 500073304
* BPN: 84203107
* RKD: 40402

 |

* Wd Datuak: Q21405597
* Commonscat Multimedia: Jan Derk Huibers
**Jan Lenica** (Poznań, Polonia, 1928ko urtarrilaren 4a - Berlin, Alemania, 2001eko urriaren 5a) poloniar marrazkilaria izan zen.

Biografia
---------

Alemaniarrek Polonia hartu zutenean, herrialdearen iparraldera alde egin zuen, baina preso hartu zuten, eta kontzentrazio-esparru batean egon zen zenbait astez. 1945ean zenbait marrazki bidali zituen *Szpilki* aldizkari satirikora. Marrazkiak egiteaz gainera, musika-ikasketak bukatu zituen. Ondoren, eskola politeknikoan hasi zen arkitektura ikasten, eta bien bitartean, testu kritikoak idatzi zituen, grafismoari eta karikaturari buruz; garai horretan egin zuen lehenengo erakusketa, eta *Szpilki* aldizkariko zuzendari artistiko bihurtu zen. Film Polski etxeko kartelak egiteko kontratua izenpetu zuen, eta aipatzekoak ditu *La Strada* (1956), *Il Bidone* (1957) eta *Ifigenia* (1962) lanetarako egin zituenak. Horrez gainera, erakusketa-standetarako dekorazioak osatu zituen. Animazio-zinemak erakarrita, Walerian Borowczykekin batera, hiru filmetako saila osatu zuen: *Bazen behin* (1957), *Etxea* (1958, Bruselako nazioarteko erakusketako film esperimentalen sari nagusia) eta *Sentimendu sarituak*. Lenicak, bestalde, hainbat animazio-lan egin zituen bere aldetik, eta collage teknika erabili zuen. 1963. urtetik aurrera, Parisen hartu zuen bizilekua. Garai horretan, ordura arteko estiloa utzi eta grafismo uhinduna landu zuen, indar handikoa eta dekorazioaren beharrik izango ez zuena. Gounoden *Fausto* operarako egin zuen kartelak (1963) eta *Wozzeck*erako egin zuenak erakusten dute marrazteko era berri hori. Azken lan hori, arte horren adierazkortasunaren ikurtzat hartzen da, gaur egun.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Jan Lenica*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q664300
* Commonscat Multimedia: Jan Lenica

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64008358
* ISNI: 0000 0001 2280 8949
* BNE: XX918192
* BNF: 11912438b (data)
* GND: 118571524
* LCCN: n83154417
* NKC: mzk2008486332
* CiNii: DA1468293X
* SNAC: w6w12p25
* SUDOC: 026983176
* ULAN: 500024406
* RKD: 49361
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03806/eu\_l\_1493/l1493
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q664300
* Commonscat Multimedia: Jan Lenica
**Renaniaren okupazioa**, 1918ko abenduaren 1etik 1930eko ekainaren 30era bitartean Renanian emandako okupazio militarra izan zen, Alemaniako armada inperialak 1918an izandako kolapsoaren ondorioz; horren eraginez, Alemaniako behin-behineko gobernuak 1918ko armistizioaren baldintzak onartu behar izan zituen. Onartutako puntuen artean zeuden potentzia garaileen tropek Rhinen ezkerreko ertza kontrolatzea, eta eskuineko ertzean zeuden lau "zubi", Kolonia, Koblenz eta Mainzen inguruan 30 kilometroko erradioan eta Kehl inguruan 10 kilometroko erradioarekin. Gainera, Rhin-en ezkerreko bankua eta Rhin-en ekialdean zegoen 50 kilometroko eremua militarizatu gabeko eremu deklaratu ziren. Versaillesko Itunak berretsi egin zituen xedapen horiek, baina atzerriko tropen presentzia ituna sinatu eta hamabost urtera mugatu zuen (1934 arte).

Okupazioaren helburua zen, alde batetik, Frantziari alemaniar eraso berri baten aurkako segurtasuna ematea eta, bestetik, konponketa-betebeharren berme izatea. Young Planarekin itxuraz helburua lortu ondoren, Renaniako okupazioa 1930eko ekainaren 30ean amaitu zen, behar baino lehen. Renaniako administrazio okupatua Renaniako Aliatuen arteko Goi Batzordearen jurisdikzioaren mende zegoen, Koblenzeko Rhin probintziako Goi Presidiumean zuen egoitzarekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q828519
* Commonscat Multimedia: Occupation of the Rhineland

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7505113-8

 |

* Wd Datuak: Q828519
* Commonscat Multimedia: Occupation of the Rhineland
**Renaniar Palatinatua** (alemanez *Rheinpfalz*, batzuetan *Palatinatu Beherea* edo *Niederpfalz* deitua, *Palatinatu Garaia* edo *Oberpfalzaren* kontraposizioz) historikoki Rhin ibaitik mendebalderako lurralde guztia hartzen zuen gune geografikoa zen. Gaur egun, 1946tik, Rheinhessen-Pfalz eskualdea osatzen du Renania-Palatinatuaren barnean, eta bertan, Ludwigshafen, Kaiserslautern, Neustad an der Weinstraße, Pirmasens, Rodalbern, Zweibrücken, Landau in der Pfalz eta Speyer hiriak daude.

Renaniar Palatinatua, Wittelsbach dinastiako kondeek gobernatu zuten 1214tik 1918 arte (Frantziak 1795etik aurrera lurralde hau erantsita izan zuen urteak alde batera utzita). Gune hau, Hogeita Hamar Urteko Gerran eta 1689ko Frantziar Inbasioan suntsitua izan zen.

Palatinatu Garaia, aldiz, tamaina handiagokoa da, eta Bavaria estatuan kokatua dago, Renaniar Palatinatutik 300 kilometrora, Danubio ibaitik iparraldera, eta Bavaria banatua dagoen zazpi barrutietako bat, Renaniar Palatinatuarekin mugarik ez duelarik. Bertako hiririk garrantzitsuenak, hiriburua bera, Regensburg edo Ratisbona alegia, eta Amberg dira.

Palatinatu izena, *Palatino* kondetik dator. Germaniako Erromatar Inperio Santuko kargu bat zen, Inperio Santuko Enperadoreak ostatu hartzen zuen zenbait gaztelu bere kargu zituena.

Ikus, gainera
-------------

* Rheinhessen-Pfalz eskualdea
* Palatinatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q326359
* Commonscat Multimedia: Pfalz

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143014042
* GND: 4076031-5
* LCCN: n85071588
* SUDOC: 027245497
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 006636
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q326359
* Commonscat Multimedia: Pfalz
Laosko emakume bat, irribarrez.
**Irribarrea** begikotasun eta atseginezko keinu bat da, ahoa ireki eta arnasa bota gabe, ezpain-muturrak zertxobait altxatuz eta aurpegiko inguruko giharrak tenkatuz sortzen dena.

Ezaugarriak
-----------

Ikuspegi fisiologikotik, irribarrea aurpegi-adierazpen bat da, ahoaren muturretan dauden hamazazpi muskuluen mugimenduak eratua, baina baita begien inguruan daudenak ere. Gizakiengan, plazera edo entretenimendua islatzen duen adierazpen arrunta da, baina antsietatearen edo beste emozio askoren (haserrea, sarkasmoa, etab.) nahigabeko adierazpena ere izan daiteke. Zenbait ikerketak erakutsi dute irribarrea estimulu jakin batzuekiko erreakzio normala dela, eta kultura edozein dela ere gertatzen da, eta ez da norberak ikastea, baizik eta harekin batera jaiotzen da: itsu jaiotzen diren haurrek hasieratik egiten dute irribarre. Animalietan, hortz-haginen esposizioak, irribarrea irudi lezakeenak, mehatxu edo aurkezpen-seinale bat esan nahi du ia beti. Era berean, txiste edo txantxa bat egitean poztasuna eta plazera adierazteko ere balio du, pertsona bati barre eginaraztean bezala.

Ikus, gainera
-------------

* Barrea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487
* Commonscat Multimedia: Smiling

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119781355 (data)
* GND: 4034011-9
* LCCN: sh85123643
* NKC: ph384547
* AAT: 300417502
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012904

 |

* Wd Datuak: Q487
* Commonscat Multimedia: Smiling
**Rebecca Lemp** (Nördlingen, Alemania, 1550 - *ibidem* 1590eko irailaren 9a) sorginkeria leporatu eta Nördlingenen sutan erre zuten emakume alemaniarra izan zen.

Sorgin-ehiza
------------

Nördlingenen (Alemania) sorginkeriagatik zigortutako 32 emakumeetako bat zen Rebeccan Lemp. George Pheringer magistratuak zuzendu zuen ehizaldia Sebastien Roettinger eta Conrad Graf abokatuekin batera.

Peter Lemp kontulariarekin ezkonduta zegoen Rebecca. Kontularia oso errespetatua zen eta sei seme-alaba zituzten. 1590eko apirilean atxilotu zuten Rebecca senarra negozio-bidaia batean zegoela. Bere seme-alabek kartzelan zegoela idatzi zioten aitari. Berak senarrari bere errugabetasunaz idatzi zion, askatuko zutela sinetsita, baina Lemp bost aldiz torturatu eta aitortu egin zuen. Senarrari berriro idatzi zion, eta bere burua hiltzeko zerbait bidaltzeko eskatu zion. Gutuna atzeman eta gero, bere buruaz beste egiten saiatu izana leporatu zion epaimahaiak.

Epaimahaiak Lemp hertsatu egin zuen Peterri beste gutun bat idatz ziezaion, sorgina zela esanez. Peterrek epaimahaiari idatzi eta akusatzaileei aurre egiteko laguntza eskatu zion. Gainera, adierazi zuen Rebeccak aitormena behartuta egingo zuela, eta emaztea ·zintzo, jator eta errukitsu gisa deskribatu zuen, eta inoiz ez zuela "pentsamendu gaiztorik edo buruko gaixotasunik izan". Bere seme-alabei Bibliaz irakasten ziela ere esan zuen**.**

Lemp berriro torturatu zuten 1590eko irailaren 9an sutan erre baino lehen.

Iruditegia
----------

* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Guiley, Rosemary.  (2008). *The Encyclopedia of Witches, Witchcraft and Wicca.*  Infobase Publishing ISBN 978-1-4381-2684-5. (Noiz kontsultatua: 2022-07-07).
2. ↑   «Lemp, Rebecca (d. 1590) - Women in World History: A Biographical Encyclopedia | HighBeam Research» *web.archive.org* 2016-02-20 (Noiz kontsultatua: 2022-07-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21750316
* Commonscat Multimedia: Rebecca Lemp

---

 |

* Wd Datuak: Q21750316
* Commonscat Multimedia: Rebecca Lemp