recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Baraila bat txabeta sartzeko matadera laukizuzen bat duena.
Doitzeko mihirako matadera duen ardatza.
Mataderak mekanizatzeko brotxak.
Mataderak mekanizatzeko fresak.
Mekanikan, **txabeta** makina-elementu luze bat da zeina *ardatz* bat beste makina-elementu solidario batekin elkartzeko eta gakotzeko erabiltzen da. Sekzio angeluzuzena edo karratua duen pieza da eta bi elementuren artean txertatzen da. Elementu horiek solidarioak izan behar dute potentzia transmititzeko eta pieza bat bestearen barnean ez irristatzeko. Txabetak oso ondo doituta egon behar du, eta ez du higatu edo hautsi dezakeen jokorik izan behar zizailatzearen ondorioz.

Pieza akoplatuetan txabetak txertatzeko mekanizatzen den ildo edo hutsuneari matadera esaten zaio.

Motak
-----

Txabetak **luzetarakoak** edo **zeharkakoak** izan daitezke. Halaber, luzetarako txabetak honela sailka daitezke:

* **Luzetarako txabetak** (berez): Txabeta hauek alakak izan behar dute, hau da, aurpegi batek inklinazioa eduki behar du. Horrelako txabetetan, potentzia-transmisioa ahalbidetzen duten tentsioak goiko eta beheko aldeetan daude, eta perdoia dute mataderaren zabalerarekiko, behar bezala sar daitezen. Txabeta horiek presiopean jartzen direlako gertatzen dira tentsio horiek.
* **Mihiak**: goiko eta beheko aldeak paraleloak dira. Potentzia-transmisioa ahalbidetzen duten tentsioak alboetan agertzen dira. Luzetarako txabetetan ez bezala (berez), tentsio horiek ez dira presio batek eragiten, baizik eta transmititutako tortsio edo bihurdura mekanikoa.

Erabilerak
----------

Txabeta bat txertatuta duten mekanismoen adibideak motor elektrikoen ardatzak eta akoplatuta duen polea dira. Eszentrikoak ez diren engranajeek txabeta bat dute txertatuta, eta hark giltzatzen ditu akoplatzen den ardatzera.

Ibilgailuen direkzio-bolanteak txabeta bat ere badu, direkzio-ardatzera lotzeko.

Esfortzu oso handiak transmititu behar direnean, txabeta anizkoitza duen sistema bat erabiltzen ohi da. Sistema horretan, ildaskaketa bat mekanizatzen da ardatzetan, eta zuloetan mekanizatzen den ildaskatzeari lotzen zaio.

Txabeta sartzen den ildoari matadera esaten zaio eta ebakitzeko edo brotxatzeko makinen bidez egiten da eta ardatzetako mataderak fresa zirkulardun fresatzeko makina unibertsaletan mekanizatzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1424692
* Commonscat Multimedia: Keys and keyways

---

 |

* Wd Datuak: Q1424692
* Commonscat Multimedia: Keys and keyways
***Segestria florentina***, Europako segestriidae familiako armiarma handiena da. Emeak 14-22 mm neurtzera hel daitezke; arrak, ordea, beste hainbat armiarma bezalaxe txikiagoak dira eta 10-15 mm bitartean neurtzen dute. Espezie hau bere generoko beste espezie batzuk baino ilunagoa da.

Izaera
------

Bere ehiza egiteko teknika horma edo harria arrakaletan zetazko hodiak egitea eta bertatik ustekabean irtetean datza, bere harrapakina ezustez harrapatzeko.

Hedadura
--------

Jatorriz Europako mediterranear klimako lurretakoa da, baina nahi gabe Atlantikoko uharte batzuetara, Argentinara eta Australiara eraman du gizakiak.

Ziztada
-------

Bere ziztada nahiko mingarria da, eta hainbat orduko iraupena du. Haren pozoian bi neurotoxina eta intsektizida bat aurkitu dira.

Erreferentziak
--------------

* Natural History Museum - Tube web spider, Segestria florentina

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q141264
* Commonscat Multimedia: Segestria florentina
* Wikispecies Espezieak: Segestria florentina

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Segestria\_florentina
* EOL: 1184151
* Fauna Europaea: 353008
* GBIF: 5169968
* ITIS: 866787
* NCBI: 31925
* uBio: 2017838

 |

* Wd Datuak: Q141264
* Commonscat Multimedia: Segestria florentina
* Wikispecies Espezieak: Segestria florentina
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Blairsville da. 2010eko zentsuaren arabera 21.356 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 852,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,33 ura dira. Beste 833,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.356 pertsonetatik 20.864 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 519 dira. 95 beltzak edo afroamerikarrak. 66 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 75 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 239 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491547
* Commonscat Multimedia: Union County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155954068
* LCCN: n81144559
* NARA: 10039245
* **Lekuak**
* OSM: 532213
* TGN: 2000435

 |

* Wd Datuak: Q491547
* Commonscat Multimedia: Union County, Georgia
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marysville da. 2010eko zentsuaren arabera 52.300 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 1.131,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,32 ura dira. Beste 1.118,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 46,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 52.300 pertsonetatik 48.830 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 661 dira. 1.202 beltzak edo afroamerikarrak. 110 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.419 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 45 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 678 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489536
* Commonscat Multimedia: Union County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150132863
* LCCN: n83052512
* **Lekuak**
* OSM: 178021
* TGN: 1002964

 |

* Wd Datuak: Q489536
* Commonscat Multimedia: Union County, Ohio
**Tuoni** lurrazpiko munduko eta ilunpeetako jainkosa da finlandiar mitologian, Kalevala istorio epikoan bere lurraldea Tuonela delarik, nondik bertara joaten diren erromes gutxi itzultzen diren. Tuoni Tuonetarrekin ezkondua dago eta zenbait alaba ditu, horien artean Loviatar, gaixotasun eta izurriteen jainkosa itsu eta maltzurra, Kivutar, errogatiba eta letanien jainkosa, eta Vammatar, sufrimendu eta nahigabeen jainkosa.

Tuonik, bere senar Tuonetarrekin batera, hildakoei ongietorria egiten die bere eskuineko eskuan igel eta zizarez beteriko pitxer bat aldean daramala.

Väinämöinen da Tuonelatik ihes egitea lortzen duen heroi gutxietako bat. Kalevalaren arabera, behin heriotzaren ibaiaren beste ertzean dagoenean Tuonetarrek harrapatzen du garagardoa barra-barra ematen diona lokar dadin. Väinämöinen logaleak jota burua astintzen ari zenean, Tuoniren alabek burdinesi handi bat jartzen dute bere ihesa eragozteko, baina heroi agurea txori bihurtzen da eta heriotzaren lurraldea atzean uzten du askatasunera joateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q764953

 |

* Wd Datuak: Q764953
**Segontia Paramica** barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuena. Segontia izena duten hainbat herri edo hiri aipatzen dira iturri klasikoetan. Pliniok dio Uxama eta Segontia hainbat lekuri izena emateko agertzen direla. Ptolomeok bi *Segontia Paramica* aipatzen ditu: bat bakzeoen artean eta bigarrena barduliarren lurretan.

Kokapena
--------

Bere kokapena ez da ezaguna. Burgosen dagoen Cigüenzan kokatu zuen Claudio Sánchez-Albonozek, "Sigüenza del Páramo" bere esanetan, baina bere proposamena ez da onartzen gaur egun: Ciguenza autrigoien eremuan dago eta gainera, Cigüenza herriak ez omen du inoiz izan "del Páramo" zati hori, besteak beste. Beste leku batzuk proposatu dira: Azkoitia, Paritza, Kontrasta edo Okariz. Arabako mendebaldean, *Segontius* eta *Segontiecus* antroponimo asko agertu dira (Okarizeko ermitan, adibidez) eta horregatik María L. Albertos historialariak eskualde horretan egongo zela proposatu du, eta azken lanetan Okarizen alde egin du.

Oharrak
-------

1. ↑  Antroponimoa pertsona izena da.
2. ↑  Ikusi: Donemiliaga artikulua, Historia atala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Claudio Ptolomeo*. II. 6. 65
2. ↑  Sánchez-Albornozek Sigüenza del Páramo izena erabili zuen. ()
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Emborujo, A. Ortiz de Urbina, E. & Santos, J..  (1992). «Reconstrucción paleogeográfica de autrigones, caristios y várdulos» *Complutum* (2): 449-467..
4. ↑   Sántos Yanguas, Juan.  (2010). «Identificación dde las ciudades antiguas de Álava, guipuzcoa y Vizcaya. Estado de la cuestión.» *Studia Historica. Historia Antigua*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16518908

 |

* Wd Datuak: Q16518908


| * i
* e
* a
Barduliarren hiriak |
| --- |
| Menosca  •  Gebala  •  Gabalaeca  •  Segontia Paranica  •  Tritium Tuboricum  •  Tabuca  •  Tullonium  •  Alba  •  Morogi  •  Vesperies |
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua El Dorado da. 2010eko zentsuaren arabera 41.639 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 2.732,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,4 ura dira. Beste 2.691,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,07 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.639 pertsonetatik 27.182 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.460 dira. 13.674 beltzak edo afroamerikarrak. 127 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 196 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 431 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61129
* Commonscat Multimedia: Union County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154784850
* LCCN: n81139853
* NARA: 10038640
* **Lekuak**
* OSM: 1826828
* TGN: 2000174

 |

* Wd Datuak: Q61129
* Commonscat Multimedia: Union County, Arkansas
**Surfin Kaos** 2002ko Urtarrilean sortutako Donostiar Rock taldea da.

Taldea
------

Surfin Kaos sortu baino lehen, Mugatik, Utikan, Lau itzal edo Kolore biziak bezalako taldeetan aritu ziren.
Intxaurrondoko Letaman Gaztetxean bertsio batzuk jotzen hasi ostean, beraien kantu propioak ateratzen hasi ziren. Horrela, lehen maketa (*Surfin Kaos*) grabatu zuten Haritz Harreguy teknikari lanetan zutela.

Lehen maketa honen ostean, 2004ean, Gaztesareako bilduma batean *Izan Rock&Roll* abestia kaleratu zuten. Urte berean, *25 urte eta gero... E.H.E.* diskoan ere abesti bat kaleratu zuten.

2005ean, Oihuka diskoetxearen eskutik, *BizzionBizzi* diska kaleratu zuten.

Diskografia
-----------

* *Surfin Kaos* (2003, autoekoiztua)
* *BizzionBizzi* (Oihuka, 2005)
* *Tryphyllon* (Gaztelupeko Hotsak, 2007)
* *Goizalde Surrealistak* (Brian\'s Records, 2010)

### Bildumetako partehartzeak

* *Izan Rock&Roll* abestia Gaztesareako *Entsegu lokala* bilduman 2004.
* *Izan Rock&Roll* abestia *25 urte eta gero... E.H.E.* bilduman 2004.
* Gure Irratia, zure rokanrrola (2005)

Taldekideak
-----------

- Dabid Gil - Bajua eta Koroak

- Ibon Etxebeste - Bateria

- Koldo Soret - Ahotsa eta gitarra

Ikus, gainera
-------------

	* Euskal Herriko musika garaikidea
Kanpo estekak
-------------

- Surfin Kaosen webgunea

- Oihukaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	* **Wikimedia proiektuak**
	* Wd Datuak: Q12267752
 |

	* Wd Datuak: Q12267752
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Albany da. 2010eko zentsuaren arabera 27.134 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 1.079,78 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,39 ura dira. Beste 1.076,39 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.134 pertsonetatik 22.859 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.210 dira. 3.911 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 268 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115344
* Commonscat Multimedia: Union County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133709620
* LCCN: n82031989
* NARA: 10039332
* **Lekuak**
* OSM: 1833660
* TGN: 2001158

 |

* Wd Datuak: Q115344
* Commonscat Multimedia: Union County, Mississippi
Elisabet II.a Erresuma Batukoaren erregealdiaren berrogeitamargarren urteurrenaren omenezko horma-irudia Belfast hirian. Bertan honako hau irakur daiteke:  
*Geuk Ulstergo britainiar hiritarrok  
gure Maiestate Subiranoa den  
Elisabet II.a erreginarekin  
gure aliantza zinpetzen dugu  
orain eta beti.  
Inperioaren Bihotza  
Ulstergo Hiritar Loialistak.* 

*Artikulu hau Irlandako britainiar mugimendu nazionalistari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Unionismo».*
**Unionismoa** (ingelesez: *unionism*) Irlandan herrialde hau eta Erresuma Batuaren arteko politika batasunaren aldeko ideologia bat da. 1922an Irlandako Estatu Askeak independentzia lortu zuenetik (gaur egun Irlandako Errepublika dena), unionismoaren helburua Ipar Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko batasuna mantentzen saiatu izan da.

Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko politika batasunaren jatorria XII. mendetik dator. 1800. urtean Batasun Agiriari esker Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresuma batu eta Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua sortu zen. 1922. urtean Irlandako hogeita sei estatuk independentzia lortu eta Irlandako Estatu Askea eratu zuten (gerora Commonwealth erakundetik atera eta Irlandako Errepublika bilakatu zen), aldiz gainontzeko sei konderriak Ipar Irlanda eratu eta Erresuma Batuaren barnean mantendu ziren. Gaur egun unionismoa Ipar Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko lotura mantentzearen alde dago. Irlandako Errepublikan jada unionismoa ia zeharo desagertua dago, herrialde hori eta Erresuma Batuaren berbatasun bat ia ezinezkoa baita.

Unionismoaren aurkako ideologia irlandar nazionalismoa da, biak ere etnia eta hizkuntzari lotuak daude, eta orain dela guxti arte baita erlijiora ere. Unionista denak, edo ia gehienak, protestanteak dira, eta irlandar nazionalista gehienak katolikoak, halere badaude unionista katoliko eta nazionalista protestanteen kasuak ere, baita unionista eta nazionalista emigranteen ondorengoak izan eta ez protestante, ezta katolikoan ez diren belaunaldi gazteak ere.

Ikus gainera
------------

* Unionismo (Espainia)
* Loialismoa
* Orangismoa
* Ipar Irlandako gatazka
* Orange Ordena
* Irlandar nazionalismoa
* Irlandar errepublikanismoa
* Ulstergo Alderdi Unionista
* Alderdi Demokratiko Unionista

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q634805
* Commonscat Multimedia: Ulster unionism

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh96011247

 |

* Wd Datuak: Q634805
* Commonscat Multimedia: Ulster unionism
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Creston da. 2010eko zentsuaren arabera 12.534 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 1.102,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,58 ura dira. Beste 1.097,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,37 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.534 pertsonetatik 12.254 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 225 dira. 88 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 59 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 98 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485944
* Commonscat Multimedia: Union County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124343427
* LCCN: n81050402
* NARA: 10039086
* **Lekuak**
* OSM: 1789351
* TGN: 2000648

 |

* Wd Datuak: Q485944
* Commonscat Multimedia: Union County, Iowa
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Maynardville da. 2010eko zentsuaren arabera 19.109 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 640,08 kilometro koadro ditu. Horietatik 61,09 ura dira. Beste 578,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 29,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.109 pertsonetatik 18.788 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 249 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 229 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Union County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501935
* Commonscat Multimedia: Union County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136027010
* LCCN: n79028033
* NARA: 10040147
* **Lekuak**
* OSM: 1848205
* TGN: 2001923

 |

* Wd Datuak: Q501935
* Commonscat Multimedia: Union County, Tennessee
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Liberty da. 2010eko zentsuaren arabera 7.516 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 427,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,24 ura dira. Beste 417,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.516 pertsonetatik 7.362 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 82 dira. 33 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 73 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Union County, Indiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507308
* Commonscat Multimedia: Union County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137215327
* LCCN: n81050401
* NARA: 10037025
* **Lekuak**
* OSM: 1802282
* TGN: 1002962

 |

* Wd Datuak: Q507308
* Commonscat Multimedia: Union County, Indiana
***Trainspotting*** 1993an Irvine Welshek argitaraturiko eleberria da. Honek heroinomano talde baten eguneroko bizitza deskribatzen du era nahiko patetiko eta aldi berean umoretsuan. "Trainspotting" izenburuak liburuko pasarte bati egiten dio erreferentzia, zeinetan Begbiek eta Rentonek mozkor bat ezagutzen duten tren-geltoki abandonatu batean. Begbiek eta Rentonek geltokia erabiltzen dute beren beharrak egiteko eta mozkorrak txiste bat egiteko saiakeran, "Trainspotting" egiten ari ahal diren galdetzen die. *Trainspotting* deritzon hitz ingelesa Erresuma Batuan zabaldua den trenak ikusteko zaletasuna deskribatzeko erabiltzen da. Zaletasun hau *planespotting*aren antzekoa da, baina hegazkinen ordez trenak direlarik.

Berehala irakurri zuten kritiko zorrotzenek, bai eta liburuetara hurbiltzen ez diren horiek ere, eta hala Trainspotting azken hamarkadako gertaera literarioa bilakatu zen. Azkar batean adaptatu zen antzerkirako eta beranduago pantaila handira eraman zen Danny Boyle zuzendariaren eskutik, zinema ingelesaren gazte esanguratsuenetakoa. Bertako protagonistak erabat errealista den gazte talde bateko partaide dira —etorkizunean ez dute pentsatzen; ezer ez dela aldatuko bait badakite—. "Beste" Edinburgoren parte dira, bertako kultur festibaletan agertzen ez dena eta okupazio ezaren, miseriaren eta prostituzioaren kapitala dena. Beren bizi-gorabeherako konbustible bakarra droga da, «bizitza eman, eta kentzen dien elixirra da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  (PDF) TRAINSPOITING, D'IRVINE WELSH *Trainspotting.*  (Noiz kontsultatua: 2016-01-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11279562
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 219966941
* BNF: 159126133 (data)
* GND: 4531578-4
* Open Library: OL816271W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11279562
**Seleuko VI.a Epifanes** (antzinako grezieraz: Σέλευκος Ἐπιφανής Νικάτωρ), Seleukotar Inperioko errege izan zen K.a. 96 eta K.a. 95 bitartean. Antioko VIII.a Griforen seme nagusia zen. Antioko IX.a Eusebio garaitu eta hil zuen, honen oinordekoa bihurtu zelarik. K.a. 96an bere erdi osaba zen Antioko IX.a Eusebio garaitu zuen, bere aitaren heriotzagatik mendeku bezala. Hala ere, hurrengo urtean, kontua berdinduta utzi zuen Antioko X.a Eusebiok, Antioko IX.aren semeak, Seleuko ihesarazi egin zuena, eta Siriatik Mopsuestiara ihes egin zuena, Zilizian, non bere gortea ezarri zuen, luxuzko zela suposatzen den estilo batean.

Baina probintziako biztanleak, jada piratengatik nahiko arduratuak zeudenak, ez zeuden Seleukoren txorakeriak jasateko moduan. Seleukok, armada berri bat antolatzeko egin zituen ahaleginak ere, zama handiegia ziren. Matxinada bat piztu zen, eta Seleuko hipodromoan setiatua izan zen, dirudienez, erregea eta bere gizonekin batera errea izan zena.

Seleukoren anaietako lauk, horien artean Antioko XI.a, Filipo I.a eta Demetrio III.ak, familiaren beste adarraren aurkako gerra zibil izugarria jarraitu zuten, baita euren artean ere.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Antioko IX.a Eusebio** | **Seleukotar erregea**K.a. 96-K.a. 95 | Ondorengoa**Antioko X.a Eusebio** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Seleuko VI.a Epifanes*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q299007
* Commonscat Multimedia: Seleucus VI

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130149841888502841031

 |

* Wd Datuak: Q299007
* Commonscat Multimedia: Seleucus VI
**Valandil**, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Silmarillion eleberrian eta Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanetan kontatzen da. Dunadan bat da, Isildurren laugarren semea eta Arnorreko hirugarren erregea Eguzkiaren Hirugarren Aroko 10. urtetik aurrera. Bere izena, quenyazkoa da, eta "Valarren laguna" esan nahi du.

Historia
--------

Isildur Arnorrekoaren semerik gazteena eta Elendur, Aratan eta Zirionen anaia zen, eta Eguzkiaren Bigarren Aroko 3430. urtean jaio zen Erdialdeko Lurraldean, zehazki Rivendelen.

Bere aita eta bere anaiak Elfoen eta Gizakien arteko Azken Aliantzaren Gerrara joan zirenean, Valandil, garai hartan haur bat baino ez zena, bere amarekin geratu zen Rivendelen, eta, honela, Zelai Gladioetako Desastrean hiltzetik libratu zen, non Isildur, Elendur, Aratan eta Zirion hil ziren. Erregearen ezkutaria zen Ohtarrek, ihes egitea lortu zuen, eta Narsil ezpataren zatiak eraman zizkion Valandili, berriz forjatu ez zen arren. Ez zen gauza bera gertatu Elendilmirrekin, Arnorreko erregeen heredentziazko bitxia, Isildur, Anduin ibaitik igerian orkoengandik ihesi zihoanean galdu zena. Rivendeleko urreginek, berdin bat egin zuten Valandilentzat, ezpata berri honek, aurrekoaren hainako botererik ez zuen arren.

Valandil, Arnorreko errege bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 10. urtean, 21 urte zituenean, eta, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 249. urtean hiltzean, 260 urterekin, bere oinordekoa, bere seme Eldakar izan zen. Bere ondorengoa zen Aragorn II.a Elessarrek, ia hiru mila urte beranduago, Arnor eta Gondorreko erresumak berbateratu zituen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Isildur** | **Arnorreko erregea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 10-249 | Ondorengoa**Eldakar** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2293032

 |

* Wd Datuak: Q2293032
**Vanderburgh konderria** (ingelesez: *Vanderburgh County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Evansville da. 2010eko zentsuaren arabera 179.703 biztanle zituen, Vanderburgh kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Vanderburgh konderriak 612,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,39 ura dira. Beste 604,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 293,59 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 179.703 pertsonetatik 156.953 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.873 dira. 16.228 beltzak edo afroamerikarrak. 345 amerikar natiboak ziren eta 89 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.986 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 388 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.714 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505333
* Commonscat Multimedia: Vanderburgh County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147731429
* LCCN: n79026708
* NARA: 10038976
* **Lekuak**
* OSM: 1804400
* TGN: 2000557

 |

* Wd Datuak: Q505333
* Commonscat Multimedia: Vanderburgh County, Indiana
**Senpereko aintzira** Lapurdiko erdialdeko aintzira artifizial bat da, Urdazuri ibaiaren arroan. 12 hektareako eremua du, Senpere herritik 2 kilometro ekialde hego-ekialdera.

Geografia
---------

Lakua Senpere udalerriaren erdigunetik 2 kilometrora dago. 12 hektarea ditu. 4 iturburu ditu, baina Urdazuri ibaiaren arroan dago. Iparraldetik, D89 errepidea har daiteke Uztaritzetik, eta hegoaldetik, D918 errepidea, Zuraide edo Senpere erdigunetik.

Aisialdia
---------

Aintzira aisialdirako gune gisa egokitu da, eta, horri esker, piraguismoa edo hidropedalak bezalako uretako kirolak egin edo igeri egin daitezke. Mendi-ibilaldien sare baten erdigunea da. Soka altuen zirkuituak, tenis pistak eta txirrista bat ere badaude. Udan ur-parke bat irekitzen du, Aquazone Wipeout. Bainua uztailaren 5etik abuztuaren 31ra bitartean zainduta dago. Lakuaren inguruan jatetxe batzuk daude. Jendearentzako beste instalazio batzuk ere badaude, dutxak eta aparkalekuak, esaterako. Lakura autobusez ere iritsi daiteke, Hegobus sareko 49. linea.

Herri Urrats
------------

Seaskak urtero han egiten du Ipar Euskal Herriko ikastolen aldeko festa, Herri Urrats.

Iruditegia
----------

* Aintzira.Aintzira.
* Aintzira.Aintzira.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko urtegien zerrenda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Lapurdi** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3215544
* Commonscat Multimedia: Lake of Saint-Pée-sur-Nivelle

---

 |

* Wd Datuak: Q3215544
* Commonscat Multimedia: Lake of Saint-Pée-sur-Nivelle


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Urtegiak | Euskal Herriko urtegi eta aintzirak | Urtegiak |
| Allotz • Aixola • Albina • Añarbe • Araotz • Arriaran • Arritzulegi (Mendaur) • Arrokes • Artaxoa • Artikutza • Barañain • Barrendiola • Domiko • Elo • Endara • Esa • Eugi • Ezkoritz • Ibai-Eder • Ibiur • Irabia • Itoitz • Lareo • Leurtza • Lor • Mairaga • Marion • Maroño • Muriskot • Oleta • Ordunte • Pitillas • Mendillorri • Salburua • Sarriguren • Senpere • Sobron • Urdalur • Uribarri Ganboa • Urkulu • Urrunaga • Urtatza • Xiberta • Xoldokogaina |
**Tzotzil** (*Bats'i k'op* ɓatsʼi kʼopʰ ahoskatua) aurretzotziletik dator, Maia familiatik. Hizkuntza hau, Palenque eta Yaxchilan izeneko eskualdeetan hitz egiten dute, beraz, Chiapaskoa da hizkuntza. 417.462 hiztun ditu gaur egun.

Gaztelaniaz "tsots'il" bezala itzuli zuten eta hipotetikoki *indartsu* indartsu esan nahi du. Hiztunek "bats'i k'op" moduan izendatzen dute hizkuntza, *egiazkoa* esan nahi du. Beraien taldeari *benetako gizon* bezala izendatzen dute beraien burua, "bats'i vinik" deitzen dira.

Kokalekua
---------

Historikoki Mexikoko hego-ekialdean egon da kokatua betidanik. Chiapaseko 43 udalerritan hitz egiten da. Estadistiketako Nazioarteko Institutuak 1.936 herri aztertu zituzten. Bertan herrialdearen %5 ak edo gehiagok tzotzil hizkuntza erabiltzen dute. Mezuan 595 herrialdeetatik 100ek hauetako hizkuntza bat erabiltzen dute. Tzotzil hizkuntza iparraldean kokatzen da baten bat.

Bokalak
-------

Tzotzilek 5 bokal ditu. O edo u borobildua edo ez borobildua dagoenean, ez borobilduak ö eta ü bezala erabiltzen dira. Laringeko kontsonanteetan, bokal bat agertzen da luzatu eta tentsatzeko. Adibidez, "tak'in" dirua esan nahi du.

Kontsonanteak
-------------

v / mutua izan daiteke [f] talde kontsonante batea edo hitz azkar batean.

/ b / normalean inplosiboak [ɓ], bokalartekoetan edo

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Berria. *Estilo Liburua.*  (Noiz kontsultatua: 2019-3-2).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q36809

 |

* Wd Datuak: Q36809
**Tábhairne Leo** (ingelesez *Leo´s Tavern*, euskaraz "Leoren Taberna") Irlandako Donegalgo konderriaren ipar-mendebaldean dagoen Croithlí herriko jatetxe eta taberna bat da. Taberna honek bai Donegalgo konderrian nahiz Irlandan osoan folk eta irlandar musika herrikoiaren zaletuen artean ospe handia du, bertan gauero folk musika emanaldiak izan ohi direlarik. Gaeltacht eramuan kokatua dago, hots, irlandera hiztunen eremuan.

Taberna hau Brennan familia, Clannad, Enya eta Moya Brennan musikari ospetsuekin estuki lotua dago, 1968an Leo Brennan-ek ireki baizuen (Moya Brennan eta Enyaren aita), eta gaur egun Bartley Brennan bertako jabea baita (Brennan familiako anai gazteena). Musikari hauek taberna honetan hauek maiz zuzeneko emanaldiak eskeini ohi dituzte.

Iruditegia
----------

* Barnealdea.Barnealdea.
* Clannad musika taldearen emanaldia Tábhairne Leo tabernan.Clannad musika taldearen emanaldia Tábhairne Leo tabernan.
* Iragarkia.Iragarkia.
* Mahai eta eserlekuak.Mahai eta eserlekuak.
* Mahai eta eserlekuak.Mahai eta eserlekuak.
* Barra.Barra.

Kanpo estekak
-------------

* Tábhairne Leo tabernaren webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6523478
* Commonscat Multimedia: Leo's Tavern, Crolly

---

 |

* Wd Datuak: Q6523478
* Commonscat Multimedia: Leo's Tavern, Crolly
**Wharton konderria** (ingelesez: *Wharton County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wharton da. 2010eko zentsuaren arabera 41.280 biztanle zituen, Wharton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wharton konderriak 2.834,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,29 ura dira. Beste 2.813,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,56 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.280 pertsonetatik 35.126 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 15.445 dira. 5.668 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 154 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 242 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q483916
* Commonscat Multimedia: Wharton County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148933621
* LCCN: n81076936
* NARA: 10037129
* **Lekuak**
* OSM: 1837773
* TGN: 1003019

 |

* Wd Datuak: Q483916
* Commonscat Multimedia: Wharton County, Texas
**Turner konderria** (ingelesez: *Turner County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashburn da. 2010eko zentsuaren arabera 8.930 biztanle zituen, Turner kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Turner konderriak 751,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,88 ura dira. Beste 739,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.930 pertsonetatik 5.102 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 282 dira. 3.697 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 22 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 50 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498336
* Commonscat Multimedia: Turner County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154784768
* LCCN: n81138469
* NARA: 10039231
* **Lekuak**
* OSM: 1073777
* TGN: 2000433

 |

* Wd Datuak: Q498336
* Commonscat Multimedia: Turner County, Georgia
*Tepidariuma*, Lawrence Alma-Tademarena.
**Tepidariuma** bainugela epela zen (tepidus) terma erromatarretan, zorupeko hipokausto sistema baten bidez berotuak.

Adibide interesgarri bat dago Ponpeian. Hau, zirkuluerdi formako kanoi ganga baten bidez estalia izan zen, iztukuz eginiko erliebeekin apaindua, eta, gelaren inguruan, telamonek banandutako ildo karratu batzukin.

Tepidariuma erromatar termetan, gainontzeko guneak biltzen zituen barruti handi borobila zen, eta termen planoentzako gakoa eman zuena. Ziuraski, bainatzera zihoazenak lehenik biltzen ziren harreragela zen, bainu bero edo caldariumetara, edo bainu hotz edo frigidariumetara joan aurretik. Tepidariuma, haitzurdin eta mosaiko aberatsenekin apaindua izan zen, bere argia, klerestorioko leihoen bidez jasotzen zuen, alboetatik, aurretik, eta atzetik, eta artearen altxorrik finenak jarri ziren barrutia izan zela esan liteke. Honela, Karakalaren Termetan, Herkules Farnesioa eta Zezen Farnesioa, bi gladiadoreak, orain Vatikanon dauden basalto berdezko sarkofagoak eta beste altxor ugari, Paulo III.a aita santuak aurkitu zituen 1546ko indusketetan, eta Vatikanora eta Napoliko Arkeologia Museo Nazionalera eramanak izan ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q601970
* Commonscat Multimedia: Tepidaria

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300004231

 |

* Wd Datuak: Q601970
* Commonscat Multimedia: Tepidaria
**Tepeyac** Mexiko Hiriaren iparraldean kokatutako muino bat da, Guadalupeko mendilerroaren zati dena, mendilerro honek Mexikoko harana iparraldetik mugatzen duelarik. Muino honetan amaitzen da mendilerroa ekialdetik. Cerro del Guerrero deritzonaren zati txiki bat da.

Toki arkeologikoa
-----------------

Kolonaurreko Mexikoren garaian, Tepeyacacean (nahuatlez *Tépetl-yácatl-co*, Muinoa-sudurra/ren aurrean "tokia", Muinoaren aurrean) Coatlicueren gurtzaleku bat zegoen, baita herrixka txiki bat ere, biak Mexiko-Tenochtitlándik lotuta zeudelarik Texcoco aintzira zeharkatzen zuen galtzada baten bidez (egungo Misterioen galtzada) eta uharte nagusira Tlatelolcotik sartzen zena.

Erlijioa
--------

Tepeyak muinoa, ospetsua da Katolizismoaren arabera bertan Guadalupeko Andre Maria Birjina Juan Diego Cuauhtlatoatzin indiarrari agertu zitzaiolako. Gaur egun muino honen oinean Guadalupeko Andre Mariaren Basilika eta birjina honi eskainitako multzo monumentala daude, urtero milioika erromes jasotzen dituena, bereziki abenduak 12an. Muinoaren gorengo zatietako batean, El Cerrito izeneko kapera dagoen lautadan behaleku bat dago, nondik zerua oskarbi baldin badago, Mexikoko haranaren ikuspegirik ederrenetako bat ikus daitekeen.

Iparraldean eta mendebaldean El Tepeyac Parke Nazionala du, Santa Isabel eta Guerrero muinoen zati bat ere hartzen dituena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1014974
* Commonscat Multimedia: Tepeyac, Mexico City

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4689635-1
* NKC: ge128690

 |

* Wd Datuak: Q1014974
* Commonscat Multimedia: Tepeyac, Mexico City
*The Sandow Trocadero Vaudevilles*-en posterra (1894).
**Vaudeville** komedia arin bizia da, testuaz, musikaz eta dantzaz osatua. XVII. mendearen amaieran *Comédie en vaudeville* izenpean Parisen sortua, vaudevillek musika, dantza, komedia, zirku, magia, akrobaziak, zinema, malabarismo, antzerki, pantomimak eta erakustaldi atletikoak biltzen ditu.

Kaleetatik antzerkietara pasa zen non *Opera bufo*tan agertu zen.

Ikus, gainera
-------------

* *Burlesque*
* Kabaret
* *Freak show*
* *Music hall*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
2. ↑   Slide, Anthony.  (1994). *The encyclopedia of vaudeville.*  Greenwood Press ISBN 0313280274..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186286
* Commonscat Multimedia: Vaudeville

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4187453-5
* LCCN: sh85142419
* NKC: ph587407
* NARA: 10641564
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q186286
* Commonscat Multimedia: Vaudeville
Urrezko zekorraren gurtza Claude Lorrainen margolan batean.
**Urrezko zekorra** (hebreeraz: עֵגֶּל הַזָהָב‎  *‘ēggel hazāhāv*) idolo bat da, Bibliaren arabera, hebraiarrek gurtutako jainko faltsu bat.

Moises Sinai mendian egon zen berrogei egun eta beste hainbeste gauez, eta, denbora horretan, Yahvek, harrizko bi taulatan idatziak, hamar manamenduak eman zizkion. Moises berandutzen ari zela ikustean, herriak, Aaron Moisesen anaiari "geure aurretik doazen jainkoak" egitea eskatu zion. Aaronek onartu egiten du, eta, guztiek gainean daramatzaten bitxien materialaz, urreaz, urrezko zekor bat moldatzen dute.

Hebraitarrek, idolo berria gurtu eta sakrifizioak eskaintzen dizkiote, Moisesek, itzuli eta bere herritarrak urrezko zekorra gurtzen ari zirela ikusirik, legearen taulak hausten dituen arte. Ondoren, zekorra deusezten du, literalki, hauts bihurtzen du, eta uretan sakabanatzen du, non igeri egiten duen, ondoren, hebraitarrei, ur hori edanaraziz.

Beranduago, mendira igo zen berriz, eta Jainkoari, herriari barkatzeko eta berarekin aliantza sinatzeko eskatu zion. Orduan, jainkoak, Moisesi, harrizko bi taula berdin hartzeko eskatu zion, eta, bertan, aliantzaren hamar hitzak idazteko esan zion.

Urrezko zekorraren gurtza, Apis edo Hathor jainko egiptoarrekin nahastua egon daiteke. Azken hau, behi bezala, edo behi adardun emakume bezala irudikatzen zen. Hebraitar eta beste semitar batzuen artean, Ashera bezala ezagutua izan zen, eta, idumearren artean, Jainkoaren emaztetzat hartzen zen, hebraitarrak eurak, idumearrei Israelgo jainko bera banatzea onartzen zieten: El. Kanaandar panteoia, antzina, El jainkoaren osotasunean konplexuagoa izan dela dirudi, Israelek baztertuko zuena monoteismo baten alde.

Israeldarrek, maitasunaren eta ugalkortasunaren jainkosa baketsu honi erreferentzia egiteko erabiltzen duten tratamendu iraingarria, bereziki salataria da.

Kristau tradizioak, zekorra deabruarekin identifikatzen du, bere gurtza idolatria prototipo bat delarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221323
* Commonscat Multimedia: Golden calf

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85055746
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q221323
* Commonscat Multimedia: Golden calf
**Val Verde konderria** (ingelesez: *Val Verde County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Del Rio da. 2010eko zentsuaren arabera 48.879 biztanle zituen, Val Verde kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Val Verde konderriak 8.372,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 227,71 ura dira. Beste 8.144,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 48.879 pertsonetatik 47.747 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 39.199 dira. 563 beltzak edo afroamerikarrak. 86 amerikar natiboak ziren eta 37 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 207 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 210 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26730
* Commonscat Multimedia: Val Verde County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140729495
* ISNI: 0000 0004 0646 2011
* LCCN: n81078281
* **Lekuak**
* OSM: 1814625
* TGN: 2002088

 |

* Wd Datuak: Q26730
* Commonscat Multimedia: Val Verde County, Texas
**Uriarte jauregia** Lekeition (Bizkaia) kokaturik dagoen jauregi barrokoa da.

Deskribapena
------------

Armarria hurbiletik ikusia. Bengolea, Txurruka, Olaeta eta Olanotegi leinuen irudiak daude bertan
Trapezio formadun oina du. Erdian, eraikinaren bihotzean, Erdi Aroko dorrea dago eta dorre honen inguruan egin ziren XVI-XVIII mendeen artean zenbait eraberritze eta hedapen, egungo forma hartuz. Dorrearen erdiko kuboak lau isurkiko estalkia, bertatik ateratzen direlarik horma bakoitzerako teilatuak, isurki bakarrekoak direlarik. Areto desberdinak babesten dituzte. Goitik behera bere fatxadaren azaleran hiru zati desberdin bereiz daitezke: bi alboak eta erdialdea. Bi alboak, nahiko itxiak, eraikin osoaren hegalak dira, eta erdiko zatia askoz ere interesgarriagoa da.

Hiru altueretan dago egituratuta, eta barrualdeko Erdi Aroko kuboan, hiru altuera horiek bost bihurtzen dira. Eraikinerako sarrera dorreko horma zulatuz ireki da, eta lehenengo solairuan dago. Bertara iristeko, eskailera axial bat dago. Aipatutako eskaileratik eraikinaren solairu noblera iritsiko gara, eta bertan espazio ireki bat dago, zutabe toskandarren gainean puntu erdiko hiru arku daudelarik. Ataripe honetara irekitzen dira sarrera-baoak, dintelduak eta plaken bidez belarrian irekiak. Goiko erregistroari dagokionez, kanpoaldera erregistro noblearen planteamendu berberak ditu, baina erdiko bao osoa murriztu egin da, izan ere, bertan kokatu da Bengolea,Txurruka, Olaeta eta Olanotegiren armarri ikusgarria. Loggia altu honetako alboetako beste bi baoetan gaur egun beira jarri da eta forjaketa-barandak dituzten balkoietarako sarrera bihurtu dira.

Uriarte jauregia, bere osotasunean, Bizkaian dagoen XVII. mendeko egoitzazko hiri-jauregien bertsio bikainenetako bat dugu. Jauregi honen antolamendu berezia ez da barrokoa, baizik eta lehenagokoa, errenazentista, hain zuzen, izan ere, loggi altuak Bizkaiko beste zenbait jauregitan ere aurkitzen dira, hala nola Oxirando eta Muntsaratz jauregietan. Turpin dorreari loturik dago iparraldean.

Babesa
------

1998. urtetik aurrera babes bereziko monumentu historiko izendaturik dago.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* Babes Bereziko kultura ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16615247
* Commonscat Multimedia: Uriarte Jauregia, Lekeitio

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0005161

 |

* Wd Datuak: Q16615247
* Commonscat Multimedia: Uriarte Jauregia, Lekeitio
*Artikulu hau Bilboko barrutiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Uribarri (argipena)».*

| **Uribarri (Bilboko barrutia)** |
| --- |
| Artxandako funikularra. |
|  |
| HerrialdeaProbintziaUdalerria |  Euskal Herria Bizkaia Bilbo |
| Auzoak | Arabella, Castaños, Loruri, Matiko, Uribarri eta Zurbaran |
| Azalera | 49,511 km² |
| Garaiera | 1,17 m |
| Biztanleria | 39.950 (2006) |
| Bilbo erdigunea

|  |  |
| --- | --- |
| Uribarri (Bilboko barrutia) is located in Euskal HerriaUribarri (Bilboko barrutia)Uribarri (Bilboko barrutia) | Uribarri (Bilboko barrutia) is located in BizkaiaUribarri (Bilboko barrutia)Uribarri (Bilboko barrutia) |
| Uribarri (Bilboko barrutia) is located in BilboUribarri (Bilboko barrutia)Uribarri (Bilboko barrutia) |

 |
| Koordenatuak: | 43°16′04″N 2°55′23″W﻿ / ﻿43.26778°N 2.92306°W﻿ / 43.26778; -2.92306
 |

**Uribarri** Bilboko 2. barrutia da. Ibaizabal ibaiaren ekialdean eta Artxandako mendiaren magalean kokatuta dago. Mendebaldean Deustuko barrutiarekin, ekialdean Otxarkoaga-Txurdinaga barrutiarekin eta hegoaldean Begoña, Ibaiondo eta Abandorekin egiten du muga. Barrutiak guztira 495,11 hektareako azalera dauka, eta 39.950 biztanle (2005).

Hainbat auzotan banatzen da, Arabella, Castaños, Loruri, Matiko, Uribarri eta Zurbaran. Elkarrengandik desberdintasun handiekin. Begoñaibarran eremu lauak nagusi diren bitartean, Uribarri eta Zurbaranen maldak dira jaun eta jabe.

Biztanleriaren egitura ekonomikoari dagokionez ere, desberdintasunak oso handiak dira. Castaños edo Campo Volantineko gunea, burgesiaren zabalgune bezala garatu zen XIX. mendearen erdialde eta amaieran. Beste auzoek, Uribarri eta Zurbaran esaterako, langileriaren auzo bezala garatu ziren, Industri Iraultzarekin batera.

Horrela, gaur egun ere, Castañoseko biztanleen batez besteko errenta beste auzoen biztanleen errentaren oso gainetik dago.

Ikus, gainera
-------------

* Mahatserri

  


| Biztanleria (1987-2005) |
| --- |
| **Erroldaurtea** | **Biztanleria** |  |
| 

---

 |
| 1987 | 47.661 |
| 1988 | 47.411 |
| 1989 | 47.074 |
| 1990 | 46.816 |
| 1991 | 45.552 |
| 1992 | 45.562 |
| 1993 | 45.695 |
| 1994 | 45.229 |
| 1995 | 45.198 |
| 1996 | 43.462 |
| 1997 | 43.295 |
| 1998 | 43.156 |
| 1999 | 42.473 |
| 2000 | 41.941 |
| 2001 | 41.779 |
| 2002 | 41.367 |
| 2003 | 40.859 |
| 2004 | 40.253 |
| 2005 | 39.950 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2620673
* **Lekuak**
* OSM: 8671634

 |

* Wd Datuak: Q2620673


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |