Organo kainoia, Konrad Kyeserren Bellifortis, ca. 1405.
 *Heriotzaren organoa* (1678) Vienako Armadaren Historiaren Museoan.
 XVII. mendeko bolea kanoia.
**Bolea kanoia**, beste izenez salba kanoia edo pistola, kanoi asko hodi-sorta bakarrean konbinatzen dituen su-arma bat da. Organo baten egitura gogoratzen dutelako, arma hauei **organo-pistolak**, **hildakoen organoak** edo **organo-kanoiak** ere esan izan zaizkie. Kanoi guztiak aldi berean zein sekuentzialki erabil daitezke.

Bolea kanoi handienak artilleria normala bezala erabiltzen ziren, kanoi gurdietan muntaturik. Arma mota honek denbora luzea behar izan zuten birkargatzeko, eta kanoi normalek baino gastu handiagoa zuten, eraikuntzan eta mantenimenduan.

Bolea kanoiak XV. mendean
-------------------------

Erdi Aroan <i>ribauldequin</i> izeneko bolea kanoia garatu zen. Arma honen lehen bertsioak Eduardo III. Ingalaterrako erregearen armadak erabili zituen Ehun Urteko Gerran (1337-1360).

Bolea kanoiak XVII. mendean
---------------------------

Vienako Historia Militarraren Museoan Daniel Kollmannek 1678an eraikitako organo-kanoi bat dago. 50 moskete-kanoi ditu hiru konpartimentutan, bata bestearen gainean eraikitako bi geruzatan. *1678.* urtea moztuta eta errematxatuta dago kaxan, haien artean Montecuccoliko Kondeen armarria dago Urrezko Ardi-larruaren Ordenaren lepoaz inguratuta, Hungaria, Bohemia eta Austriako armarriekin. Arma bi gurpileko egurrezko gurdi batean muntatuta dago, eta 180 kg-ko pisua du guztira.  

1775ean Frantzian Du Perron izeneko armaginak bolea kanoi birkargagarri bat garatu zuen, geroko metrailadoreen aitzindaria.

Bolea kanoiak XIX. mendean
--------------------------

XIX. mendean bi kanoi aipagarri erabili ziren, nahiz eta arrakasta handirik lortu ez. 

* New Yorkeko Miliziako Origen Vandenburgh jeneralak Vandenburgh kainoia garatu zuen 1860an, abaraska konfigurazioan antolatutako 50 mmtako 85 kanoi paraleloz osatuta. Arma Ingalaterrari arma saldu ezinik, Amerikako Konfederazioko estatuei eskaini omen zien; Fort Fisher-en ( Ipar Carolina) ale bat aurkitu zen arren, Sezesio Gerran ez zen arma honen erabilera errejistratu.
* 1860 inguruan <i>mitrailleuse</i> izeneko arma garatu zen Frantzian. Tiroak aldi berean edo segida azkarrean jaurti zitzakeen eta Franko-Prusiako Gerran (1870-1871) erabili bazen ere, arrakasta gutxi izan zuen akats taktikoengatik.

XVIII eta XIX. mendeetan bolea pistolak ere garatu ziren. Nabarmenena "ahate-oina" izenez ezagutu zena izan zen, 45. kalibrekoa, kanoiak konfigurazio diberjentean zituena (ahatearen oinak bezala), pertsona bat aurkari talde batengandik defenda zedin. Arma hau bankuetako zaindariek, espetxezainek eta itsas kapitainek erabili zuten

Britainiar Itsas Armadak Nock fusila erabili zuen Napoleonen Gerretan. Arma honek zazpi kanoi zituen eta 50. kalibreko zazpi bala jaurtitzen zituen aldi berean. Kontuz erabili beharra zegoen, askotan tiratzailearen sorbalda lesionatzen baitzuen, atzerakada handiaren eraginez; birkarga operazioak 2 minutu inguru behar izaten zuen. Arma hau Bernard Cornwell idazlearen eleberrien bidez ezagun bihurtu da, bereziki Richard Sharpe fusilariaren abenturengatik (XIX. mende hasieran girotuak).

XX. mendean
-----------

Bigarren Mundu Gerra hasi aurretik, bolea kanoiak hegazkinen aurkako defentsan entseatu ziren sekretupean, nahiz eta azkenean kanoi arruntak nagusitu. Hala ere, gerra ostean prototipo hauek Sobietar Batasunean amaitu zuten eta modelo berriak garatu ziren, altzairuzko oihala erori zenean jakin zenez.Bigarren Mundu Gerra garaiko beste bolea arma bat Fliegerfaust izan zen, 2 cm-ko jaurtigaiak botatzen zituena, baxu zetozen hegazkinei aurre egiteko diseinatua.

Bertsio modernoak
-----------------

Garai modernoan, hauts-gasa edo granadak jaurtitzen dituzten bolea armekin probak egin izan dira, baina oro har ez dira erabiltzen. Metal Storm konpainia australiarra da gaur egun arma mota honen liderra: 36 kanoi dituen arma garatu du, jaurtigaiak errenkadan jarrita minutuko milioi bat tiro egiteko gai dena.

Espainiako Itsas Armadak bolea kanoi bat erabiltzen du misilen eta hegazkinen aurkako defentsarako , Meroka Flak modelokoa, 20 mmtako 12 hodi kanoi bakarrean konbinatzen dituena.

Erreferentziak
--------------


1. ↑  Wilhelm John, Wilhelm Erben: *Katalog des k.u.k. Heeresmuseums*, Wien 1903, S. 381.
2. ↑  Heeresgeschichtliches Museum (Hrsg.): *Das Heeresgeschichtliche Museum in Wien*. Wien/ Graz 1960, S. 62.
3. ↑  Heeresgeschichtliches Museum / Militärhistorisches Institut (Hrsg.): *Das Heeresgeschichtliche Museum im Wiener Arsenal*. Verlag Militaria, Wien 2016, ISBN 978-3-902551-69-6, S. 20
4. ↑  Nuts&Bolts Vol. 3 und Vol. 8