recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nessus** sistema eragile batzuen ahultasunak eskaneatzeko erabiltzen den programa da. Bere funtsa nessusd da, Nessus-en daemon edo deabrua, zeinak helburu sistemaren eskaneatzea burutzen duen. Honek informazioa nessus bezeroari bidaltzen dio (zeina kontsola edo GUI bat izan daitekeen) eta honek azterketaren gorabeherak bistaratzen ditu. Kontsola bidez nessus programatua izan daiteke eskaneatze hauek burutzeko cron komandoaren bidez.

Historia
--------

Nessus proiektua Renaud Deraison-ek sortu zuen 1998an interneten erabiltzaileei doakoa eta erabilerraza zen urruneko segurtasun eskaner bat emateko. Gaur egun "Nessus" bere motako produktuetan onenetarikoa da, eta informazioaren segurtasuneko organizazio profesionalek bermatzen dute.
2005eko urriaren 5ean Tenable Network Security-k, Renaud Deraison-ek sortzen lagundu zuen konpainiak, Nessus 3 software itxi bihurtu zuen. Hala ere, badago eskuragarri software aske moduan inplementatutako bertsioa, OpenVAS erakundearen eskutik.

Nessus-en gaitasunak
--------------------

* Edozein tamainako konputagailu eta zerbitzariekin bateragarria da.
* Segurtasun zuloen detekzioa host lokal eta urrunekoetan.
* Segurtasun eguneraketa eta adabakien detekzioa.
* Eraso simulatuak ahulezia lokalizatuei.
* Segurtasun frogen exekuzioa ingurune neurridunetan.
* Programatutako segurtasun auditoretzak.

Funtzionamendua
---------------

Ohiko eragiketa burutzerako garaian, nessus-ek portuak eskaneatzen ditu nmap bidez edota bere portu eskaneatzaile propioa erabiliz. Hauek irekitako portuak zeintzuk diren aztertzen dute eta geroago hainbat exploit saiakera egiten dira makinaren kontra. Ahultasun-probak (plugin zerrenda luze batean eskuragai daudelarik) NASL (Nessus Attack Scripting Language) lengoaian idazten dira, scripting lengoaia optimizatu bat sareartean aritzeko.

Horrez gain, eskaneaketaren emaitzak esportatuak izan daitezke formatu desberdinetan: testu soila, XML, HTML eta LaTeX. Emaitzak ezagutza base batean ere gorde daitezke etorkizuneko proben erreferentzia gisa jarduteko.

Nessus-en ahultasun proba batzuek zerbitzuen edota sistema eragileen hondaketa eragin dezakete. Erabiltzaileak hau galarazi dezake *"unsafe test"* (proba ez-seguruak) aukera desgaituz eskaneatzea egin baino lehen.

Ikus,gainera
------------

* Exploit

* Honeypot

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Nessus-en webgune ofiziala
* **(Ingelesez)** Tenablesecurity enpresaren webgunea
* **(Ingelesez)** OpenVAS-en webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1070329
* Commonscat Multimedia: Nessus (software)

---

 |

* Wd Datuak: Q1070329
* Commonscat Multimedia: Nessus (software)
**Ngarohi McGarvey-Black** (Zeelanda Berria, 1996ko maiatzaren 20a), Zelanda Berriko errugbi jokalaria da.

McGarvey-Black-ek, Zeelanda Berriko gizonezkoen Zazpikoan, Las Vegasen egin zuen debuta, 2018an. 2020an, Zelanda Berriko Rugby Jokalarien Elkartearen (NZRPA) Urteko Jokalarien Jokalari izendatu zuten. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Zeelanda Berriko selekziorako izendatu zuten Zazpiko errugbirako.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.

Olinpiar Jokoetako Emaitzak
---------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Zazpiko-errugbiagizonezkoa. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ngarohi McGarvey.*  22 March 2018.
2. ↑    *Rugby Sevens McGARVEY-BLACK Ngarohi - Tokyo 2020 Olympics.* .
3. ↑  «Ngarohi McGarvey-Black» *olympedia.org* 2022-02-07an. begiratua**(Ingelesez)**
4. ↑  «Ngarohi McGarvey-Black» Olympics.com 2022-02-07an begiratua **(Gaztelaniaz)**
5. ↑  "Zazpiko-errugbia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107395749

 |

* Wd Datuak: Q107395749
**Iñaki Palacios** (Gasteiz, Araba, 1988) musikaria da.

Biografia
---------

2005ean "Insausti Txobito" Euskadiko txitulari gazteen txapelketa irabazi zuen Hernanin eta 2007an Euskadiko Musikari gazteen txapelketan bigarren saria jaso zuen. Jesus Guridi kontserbatorioan eta Luis Aranburu eskolan txistu eta gitarra ikasketak egin ondoren 2011ean Bartzelonara joan zen SAE intsitutuan soinu ikasketak egitera.

Gaur egun Basauriko Udal Musika Eskolako txistu irakaslea da eta Eusko Jaurlaritzako ekitaldietan txistulari lanetan aritzen da.

2017an atera zuen aurreneko diskoa, *Lurra, Ardoa, Dantza* izenekoa. Musika tresna anitzak erabiliz Arabar Errioxako lurraldearen pertsonalitate eta izaera plazaratzea zuen helburu. Josu Sanchez koreografoarekin eta Mulixka Dantza Taldearekin osaturiko ikuskizuna taularatu zuen. 2019an bigarren diskoa atera zuen, *Harria* izenekoa. Txistua, harrizko txalaparta eta esku-soinua integratzen ditu. Mulixka Dantza Taldearekin osaturiko koreografian Iñaki Perurenak ere hartu zuen parte.

2021. urtean hirugarren diskoa argitaratu du, *Baltik* izena duena. Irlandako The Gael’s bandaren laguntza izan du.

Diskografia
-----------

* *Lurra, Ardoa, Dantza* (2017, Baga Biga)
* *Harria* (2019, Baga Biga)
* *Baltik* (2021, Baga Biga)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Iñaki Palacios» *Escuela de Música de Basauri* (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
2. ↑   «Producciones Baga Biga. Ideas musicales.» *www.baga-biga.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Harria – Iñaki Palacios» *Diariofolk* (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
4. ↑    SL, TAI GABE DIGITALA.  (2021-02-23). «Iñaki Palacios |Baltik» *naiz:* (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
5. ↑   «Baltik» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105779305

 |

* Wd Datuak: Q105779305
**Jan van den Eycken**, **Hanequin Bruselakoa** izenaz ere ezaguna, (Flandria, ? - Toledo, 1494), XV. mendeko flandriar jatorriko arkitektoa eta eskultorea izan zen, Toledon Flandriako formak sartu zituena.

1440. urtean Espainiara joan zen eta Toledon bizitzen jarri zen katedralean 1448 eta 1470. urteen artean lan egiteko lan maisu bezala eta zuzendu zuen, beste lan batzuen artean, Lehoien Atea. Katedraleko dorrea ere amaitu zuen eta posible da Alvaro de Lunaren eta bere anaiaren kaperak egin izatea, biak katedralaren barruan; Horregatik, Escalonako gazteluan ere lan egin izatea ere posiblea da.

1454an, Henri van den Eycken (Egas Cueman edo Egas Bruselakoa izenekin ere ezaguna) bere anaiarekin joan zen Cuencako katedralaren harlanduzko lanak burutzeko eta uste da tenpluko aldare nagusiaren aldea berriz ere berreraiki zuela Toledoko eredua imitatuz. Pedro Girón maisuaren kapera ere bere lana da.

1465. urtean Cuéllarren agertu zen Hanequin de Cuéllar bere semearekin batera, Beltran de la Cuevaren gazteluaren birmoldaketa eta hedapena gauzatzeko, Alburquerqueko dukearen lehen etxea, zuela urte bat lehenago etxeaz jabetu zena, eta nahi zuen eraikina gotortu Isabel printsesak Cuéllarreko onibarraren gainean zituen etengabeko erreklamazioengatik. Horretarako eraikina inguratzen duen gotorgunea altxatu zuten eta armen plaza zabaldu zuen.

Bibliografia
------------

* MONDÉJAR MANZANARES, Mª Rosario (2007). *El Castillo de Cuéllar: Apuntes para la interpretación de un castillo*. Segovia.
* Artehistoria: Biografia Hanequin Bruselakoa
* Biografiak familia Egas[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3820717
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 95902955
* GND: 123212995
* ULAN: 500035646
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3820717
*Artikulu hau ontzi liturgikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nabeta (argipena)».*

**Nabeta** (latinez *Navicula* edo *Naviculum*) edo Eliza Katoliko eta Anglikanoetan intsentsua gordetzeko erabiltzen den ontzi bat da, liturgian erabiltzeko. Intsentsu-ontzia *vasa sacra* edo ontzi sakratu kontsideratzen da eta, beraz, bedeinkatu egiten da lehen aldiz erabili baino lehen.

Metalezko ontziak izan ohi dira, tapa eta oinarri dute, eta itsasontzi baten forma izaten du sarri, hortik bere izena latinez eta hizkuntza erromantzeetan (*naveta, navette*). Ontzia koilara txiki batekin dator, eta horrekin intsentsu-aleak jartzen dira.

Elizaren historian zehar, nabetak, beste tresna liturgiko batzuk bezala, sarritan artistikoki diseinatu ziren, material noblez eginak eta era aberatsean apainduak.

17. mendeko zilarrezko nabeta, Nafarroako Museoan erakusgai.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, alemanezko Wikipediako «Weihrauchschiffchen» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-03-04ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1647511
* Commonscat Multimedia: Incense boats

---

 |

* Wd Datuak: Q1647511
* Commonscat Multimedia: Incense boats
**Jorge Antonio Zabaleta Briceño**  (Santiago, 1970eko apirilaren 18a) txiletar telebista-aktorea, irrati-aurkezlea eta enpresaburua da.

Biografia
---------

Antonio Zabaleta musikari txiletarraren semea eta Miguel Zabaleta musikariaren iloba da, *Los Red Juniors* taldea osatzeagatik ezagunak, garai batean Txileko Nueva ola eszenan ezaguna eta 1988an Txileko Plebiszitu nazionalean Augusto Pinocheten agintean jarraitzearen aldeko "franja del Sí-n" parte hartu zutelako. 

Zabaleta hainbat ikastetxetan ibili zen bere eskola-jokabide okerrengatik, besteak beste, Saint George's College, Saint Gabriel's School eta Las Condeseko Colegio San Luis ikastetxean. Ez zen ikasle ona eta graduatu ondoren, enpresen administrazioa eta gero publizitatea ikastera sartu zen, ikasketak amaitu gabe.  Hainbat lan egin zituen, horien artean, *Sonotec* enpresan lan egin zuen, non kaseteak bikoizten zituen.

Zabaletak ez du prestakuntza artistikoko ikasketarik. Hala ere, Luis Alarcón aktorea aitortu du bere irakasle gisa, eta hark eman zizkion 1996an Txileko Telebista Nazionalean hainbat aktore klase.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Nombre completo del actor
2. ↑   «Los 100 rostros del Sí» *The Clinic (revista)* 5 de octubre de 2013.
3. 1 2    Berger H. Maureen.  (Diciembre de 2012). *El hombre de TVN.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q643175
* Commonscat Multimedia: Jorge Zabaleta

---

 |

* Wd Datuak: Q643175
* Commonscat Multimedia: Jorge Zabaleta
Nikita Pustosviat. Sinesmenaren inguruko eztabaida (tartean daude Joakin patriarka eta Sofia Alekseievna, 1682ko uztailaren 5a). Vasili Peroven lana (1880-81).
**Raskol** (errusieraz: раскол, rɐˈskol, "zatiketa" edo "zisma") XVII. mendearen erdialdean, Errusiako eliza ortodoxotik bereizi zen izen bereko taldeko kidea izan zen. 1654. urtean Nikon aitagoiak Errusiako elizaren liturgia berritu zuen; zenbaitentzat berrikuntzak mendebalaren eraginaren ondorioa ziren eta tradizioaren aurkakoak, beraz, eta, hala, zisma gertatu zen. Zismaren ondoren raskolnikiak bi taldetan banatu ziren: popovtsiak, elizaren hierarkiaren aldekoak, eta bezpopovtsiak, elizaren hierarkiaren aurkakoak.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-03-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6964481
* **Identifikadoreak**
* BNF: 126518390 (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q6964481
**Joaquín Cuadra Lacayo**, Nikaraguako gerrillari, militar eta politikari bat da. 1972tik 2000. urtera Nazio Askapenerako Fronte Sandinistako kide izan zen, urte horretan Nikaraguako Armadaren Komandantzia Nagusitik erretiratu zen. 1979an Iraultza Sandinistaren garaipenaren ondoren, Armada Sandinista Popularreko (EPS) Estatu Nagusiko burua izan zen 1990 arte.

Bizitza gerrillan
-----------------

Cuadrak politikaz, askapenaren teologiaz eta marxismoaz interesatu zen bigarren hezkuntzan zegoenetik. Jesuitek administratutako Erdialdeko Amerikako Unibertsitatean (UCA) zuzenbide karrera ikasten ari zela, bera eta beste ikaskide batzuk bere irakasleetako batek txundituta utzi zituen, aita Uriel Molina Oliú frantziskotarra, Riguero auzoan pobrezian bizi zena, Managua hiriburuko pobreenetako eta tradizionalenetako bat.

1971ko azaroan, auzo horretan oinarrizko eliz komunitate bat ezarri zuten (CEB) eta, urtebete geroago, 1972an, Ricardo Morales Avilések eta Oscar Turciosek FSLNrako errekrutatu zuten, Anastasio Somoza Debayleren diktaduraren aurkako borroka armatuan sartuz. Morales eta Turcios, FSLNren Zuzendaritza Nazionaleko kideak, Nandaimen erailak izan ziren 1974ko irailak 18an.

13 kideko komando sandinista bateko kide gisa, Nikaraguako Banku Nazionaleko (BNN) presidente ohiaren, José María Castillo Quant, etxearen hartzean parte hartu zuen, festa bat ospatzen ari zirela probestuz, 1974ko abenduaren 27ko gauean. Eduardo Contreras, Germán Pomares eta Hugo Torres buru zituen komando honek hainbat bahitu hartu zituen, horien artean AEBetako Nikaraguako enbaxadorea zen Guillermo Sevilla Sacasa, Lillian Somoza Debayleren senarra. Abenduaren 30ean hainbat preso politiko askatzea eskatu zuten, horien artean Daniel Ortega.

Bere aita FSLNko aholkulari politiko bat izan zen *Grupo de los Doce*n. Edén Pastoraren alde egin zuen 1978ko abuztuaren 22an Jauregi Nazionala hartzean, eta Barne Frontearen ekintzak koordinatu zituen 1978 eta 1979ko matxinadetan, *Azken Ofentsiba*ren zati bezala.

Herri Iraultza Sandinistaren garaipenaren ondoren, EPS sortu zuen eta bertako Estatu Nagusiko buru izan zen jeneral graduarekin, Armadako jeneral mailara igota Nikaraguako Armadaren aginte gorena hartu zuen, Humberto Ortegak postua utzi ondoren, 1995eko otsailaren 21ean.

Armadako agintea Javier Carrióni eman ondoren, Batasun Nazionaleko Mugimendua (MUN) sortu zuen 2000. urtean, 2001eko azaroko hauteskunde orokorretan Errepublikako Presidentetzarako bere hautagaitza abiaraziz.

Erreferentziak
--------------

* Bolsa de Noticias - Managua, Nikaragua
* Shirley Christian, Nikaragua: Revolución en la familia, Vintage Books, 1986. ISBN 0-394-74457-8
* Margaret Randall, Nikaraguako Iraultzako kristauak, New Star Books, 1983. ISBN 0-919573-15-0

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4243418

 |

* Wd Datuak: Q4243418
**Rockwall konderria** (ingelesez: *Rockwall County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockwall da. 2010eko zentsuaren arabera 78.337 biztanle zituen, Rockwall kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockwall konderriak 385,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,15 ura dira. Beste 329,02 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 203,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 78.337 pertsonetatik 70.516 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.470 dira. 4.397 beltzak edo afroamerikarrak. 345 amerikar natiboak ziren eta 47 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.850 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 116 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.066 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111391
* Commonscat Multimedia: Rockwall County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136051017
* LCCN: n81061695
* NARA: 10046977
* **Lekuak**
* OSM: 1837699
* TGN: 1002834

 |

* Wd Datuak: Q111391
* Commonscat Multimedia: Rockwall County, Texas
**Jackson konderria** (ingelesez: *Jackson County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brownstown da. 2010eko zentsuaren arabera 42.376 biztanle zituen, Jackson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jackson konderriak 1.331,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,92 ura dira. Beste 1.319,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 31,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 42.376 pertsonetatik 41.236 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.410 dira. 265 beltzak edo afroamerikarrak. 82 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 356 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 394 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506772
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158290479
* LCCN: n81134886
* NARA: 10036440
* **Lekuak**
* OSM: 1325391
* TGN: 1002508

 |

* Wd Datuak: Q506772
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Indiana
**Jackson konderria** (ingelesez: *Jackson County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Holton da. 2010eko zentsuaren arabera 13.462 biztanle zituen, Jackson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jackson konderriak 1.704,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,67 ura dira. Beste 1.699,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.462 pertsonetatik 11.997 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 438 dira. 69 beltzak edo afroamerikarrak. 974 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 48 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 367 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q377046
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157096123
* GND: 5027061-8
* LCCN: n79107262
* **Lekuak**
* OSM: 1070355
* TGN: 2000702

 |

* Wd Datuak: Q377046
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Kansas
**New Yorkeko Liburutegi Publikoa** (ingelesez: *New York Public Library*, *NYPL*) munduko liburutegi-sare garrantzitsuenetako bat da eta Amerikan eduki gehien dutenen artean kokatzen da. Liburutegiaren ezaugarri nagusia jendearentzat eskuragarri dauden liburu kopuru handia izatea da, aldiz beste liburu batzuk eraikin barnean bertan irakurtzea derrigorrezkoa da. Gainera Estatu Batuetako liburutegi publiko handienetako bat da eta informazio bilaketa sistema oso zabala du. Bere zuzendaritza erakunde pribatu baten esku dago, nahiz eta bere erabilera publikoaren ondorioz bere izakera ez komertziala den, eta funtsa publiko nahiz pribatuen bidez finantzatzen da.

Irakurketa gelako barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

Zineman
-------

Liburutegi honetan 1984ko *Ghostbusters* filma ospetsua filmatu zen, bertan *The Big Apple edo Sagar Handiaren* irudi ugari agertzen zirelarik; hauen artean New Yorkeko Liburutegi Publikoa zegoen. Halere, eraikin hau denbora luzeagoan erakutsi duen filma *The Day After Tomorrow* da, honetan protagonistak klima aldaketaren ondorioz gertatutako katastrofe baten erdian liburutegi honetako hormetan aterpea topatzen dute.

Kanpo estekak
-------------

* New Yorkeko Liburutegi Publikoaren webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q219555
* Commonscat Multimedia: New York Public Library

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143013888
* ISNI: 0000 0004 0443 5714
* BNF: 11882970g (data)
* CANTIC: a11017612
* GND: 1006049-2
* LCCN: n79033065
* NKC: kn20020322368
* CiNii: DA01109945
* SNAC: w6fp1w8g
* SUDOC: 026616637
* Libraries.org: 4589
* Open Library: OL79856A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 33035

 |

* Wd Datuak: Q219555
* Commonscat Multimedia: New York Public Library
**Jessamine konderria** (ingelesez: *Jessamine County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nicholasville da. 2010eko zentsuaren arabera 48.586 biztanle zituen, Jessamine kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jessamine konderriak 451,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,18 ura dira. Beste 445,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 107,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 48.586 pertsonetatik 45.689 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.353 dira. 1.487 beltzak edo afroamerikarrak. 114 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 475 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 37 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 769 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491108
* Commonscat Multimedia: Jessamine County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154758241
* ISNI: 0000 0004 0617 9822
* LCCN: n79075554
* NARA: 10038943
* **Lekuak**
* OSM: 1846537
* TGN: 2000803

 |

* Wd Datuak: Q491108
* Commonscat Multimedia: Jessamine County, Kentucky
**Jenna Talackova** (Vancouver, Kanada, 1988ko urriaren 15a) kanadar modelo eta telebistako pertsonaia da. 2012an hedabideen arreta bereganatu zuen justiziak Miss Unibertso Kanada lehiaketan parte hartzeko baimena eman zionean, aldez aurretik emakume transexuala izateagatik kanporatua izan ondoren.

Biografia
---------

### Hasierako urteak

Vancouverren jaio eta bertan hazi zen. Aita, Vladimír Talacko, txekiar jatorrikoa da eta ama Nataotingo atabaskar jatorrizko kanadarra da. Oso gazterik genero-disforia izan zuen. 14 urterekin genero-trantsizioa hasi eta 19 urterekin amaitu zuen, sexua berriz esleitzeko ebakuntza pasa ondoren.

### Miss Unibertso Kanada

2010ean emakume transgenero eta transexualentzako Miss International Queen lehiaketan parte hartu ondoren, Talackovak 2012ko Miss Unibertso Kanada lehiaketan izena eman zuen. Nahiz eta Talackova 65 lehiakideetako bat izateko aukeratu, antolakuntzak Talackova kanporatu zuen gizon jaio izanagatik, lehiaketaren araudiak emakume jaiotako lehiakideak eskatzen zituela argudiatuz.

Talackova Gloria Allred abokatuarekin haremanetan jarri zen eta biek lehiaketaren antolatzaileei aurre egin zieten, baita Donald Trumpi ere, Miss Unibertso lehiaketaren jabe gisa. Auzia auzitegietara iritsi aurretik, antolakuntzak atzera egin zuen eta Talackovari parte hartzen utzi zion.

Lehiaketa 2012ko maiatzaren 19an ospatu zuen eta 12 lehiakide onenen artean bukatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** White, Nancy J..  (2012). «Jenna Talackova, transgendered Miss Universe Canada contestant, shines in spotlight» *Toronto Star* (Noiz kontsultatua: 2015-10-23an).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2473494
* Commonscat Multimedia: Jenna Talackova

---

 |

* Wd Datuak: Q2473494
* Commonscat Multimedia: Jenna Talackova
**Raymus Antilles** Kapitaina, Star Wars film saga ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da.

Oso gaztetatik zerbitzatu zuen Alderaan planetako errege etxea. Kontaezinbeste misiotara joan zen Bail Organa senatariarekin batera Tantive IV ontzian, horietakoren batzuk Klon Gerretan.

Behin Padmé Amidala senataria hil ondoren, Bail Organa senatariaren oso laguna zena, honen droideak ziren R2-D2 eta C-3PO, Alderaaneko errege etxearen jabetzakoak izatera pasa ziren, eta, denborarekin, pertsonalki zerbitzatu zuten Raymus Antilles bera. Bail Organak senatua utzi zuenean, bere alaba gaztea zen Leia Organak (benetan Anakin Skywalkerren alaba zena), bere tokia hartu zuen.

Ordutik aurrera, Raymus Antilles Kapitainak, ohore guztiekin zerbitzatu zuen Leia Organa Printzesa eta Senataria bere azken misiora arte, non Tantive IV ontzia, Inperio Galaktikoko izarrarteko destruktore batek harrapatu zuen.

Antilles Kapitaina, Darth Vaderrek itaundu zuen, eta, ondoren, honek ito egin zuen, kapitainak ez baitzuen ezer aitortu. Ontzian, guztiak, Alderaan planetako misio diplomatiko bateko kide izatearen aitzakiapean babesten ziren. Baina, benetan, guztiak, Aliantza Errebeldearen zati ziren (Alderaaneko errege etxea errebeldeen alde baitzegoen). Tripulazio guztia, atxilotua, eta, ondoren, exekutatua izan zen, Leia Organa printzesa izan ezik, preso eramana izan zena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751841

 |

* Wd Datuak: Q3751841
Rayonaren sintetizatzea
Rayonaren detailezko argazkia
**Rayon** zuntz erdi-sintetikoa da, egur mamia kimikoki landuz 1920. urteaz geroztik ekoizten dena. *Zelulosa berritua* ere deitzen zaio. Hasieran zelulosa nitrato zuntzen desnitrifikazio bidez ekoizten zen; gaur egun, ordea, *lika prozedura* izenekoaren bidez lortzen da rayon gehiena.

Trataera kimikoa eman zaion zelulosa zulo mehe batzuetatik igaroarazten da presiopean, bertan zuntza gogortzen duen isurkari bat dela; horrela, erresistentzia handiko zuntz leun bat lortzen da; isurkari gogortzaileari kaseina eta antzeko proteinak nahasten zaizkio askotan zuntza are gogorrago egiteko. Kolorea oso erraz hartzen duten oso zuntz meheak lor daitezke, jantziak egiteko erabiltzen direnak. Azken urte hauetan zuntz berriak asmatu dira sintesi bidez, eta rayona zerbait baztertzen hasia da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q910194
* Commonscat Multimedia: Rayon

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119759558 (data)
* LCCN: sh85111604
* NDL: 00574838
* AAT: 300014059
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q910194
* Commonscat Multimedia: Rayon
**Naicako haitzuloa**, baita ere **Kristaleen haitzuloa**, Mexikoko Naica herrian dagoen haitzulo ospetsua da. Naicaco Saucillo udalean dago, Chihuahua estatuan. Lur azpian Naicako meatzearekin konektatuta dago; azken horretatik berun, zink eta zilar ateratzen da. Bere ospea batez ere selenitako (igeltsu, CaSO4·2 H2O) kristal erraldoien ondorioz dator. Kristal horiek batez ere kamara nagusian biltzen dira eta batzuk naturan aurkitutako kristal handienak dira.

Ezaugarriak
-----------

Leizean orain arte aurkitutako kristal handienak 12 metroko luzera du eta 4 metro diametrokoa; bere pisua 55 tonakoa da. Haitzuloa oso beroa da: tenperatura 58° ingurukoa da; halaber, hezetasun maila ere oso altua da, %90-%99 tartekoa. Bero eta baldintza horiek direla eta, leizea esploratu gabe dago: barruan sartzeko ikerlariek babesa bereziak erabili behar dituzte eta ezin da hamar muinutu baino gehiago bertan egon.

Historia
--------

Haitzuloa Eloy eta Javier Delgado anaiek aurkitu zuten, 2000.urteko apirilean. Delgado anaiak mehatzariak dira. Ondoren, leizea ikertzeko zientzilari talde batek «Naica Proeiktua» sortu zuten. Publikoa ezin da leizean sartu.

Naicatik ateratako Anhidrita puska bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Naicako meatzea

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Naicako lezeari buruzko webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1190524
* Commonscat Multimedia: Minerals of Naica

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315169642

 |

* Wd Datuak: Q1190524
* Commonscat Multimedia: Minerals of Naica
**Joaquín Casalduero Martí** (Bartzelona, 1903ko apirilaren 23a - Madril, 1990eko otsailaren 22a) espainiar literatura kritikari eta saiakera idazlea izan zen.

Gaztetan, Madrilen bizitzen jarri zen familiarekin, eta bertako *Centro de Estudios Históricos*en literatura-prestaketa sendoa jaso zuen. 1931n Amerikara alde egin zuen, eta Northamptongo Unibertsitateko Smith Collegen (Massachusetts) Espainiar Hizkuntza eta Literaturako irakasle izan zen. Europara itzuli, eta Alemania eta Britainia Handiko unibertsitateetan ere jardun zuen irakasten. 1950ean Estatu Batuetara joan zen berriro, Kaliforniako Unibertsitatera. Espainiarekiko harremanak literaturari buruzko hitzaldi eta aldizkarietako eta egunkarietako lankidetza bidez izan zituen. Bere estetikaren metodologia hegelianismoari lotuta dago, eta estetika positibistaren kritikari handienetako bat izan zen. Lan ugari argitaratu zituen arren, nagusiak hauek dira: *Contribución al estudio de Don Juan en el teatro español* (1938, *Don Juanen azterketarako ekarpena Espainiar antzerkian*), *Sentido y forma del Quijote* (1949, *Don Kixoteren zentzua eta forma*), *Vida y obra de Galdós* (1962, *Galdósen bizitza eta lanak*), *Estudios sobre literatura española* (1962, *Espainiar literaturari buruzko azterketak*), *Creación literaria medieval y renacentista* (1977, *Erdi Aroko eta Errenazimentuko sorketa literarioak*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9012223
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39445921
* ISNI: 0000 0001 0889 7682
* BNE: XX822836
* CANTIC: a10060273
* GND: 124041728
* LCCN: n50034445
* NKC: xx0151855
* NLA: 35026395
* CiNii: DA02728997
* SUDOC: 032047428
* BIBSYS: 90208089
* UB: a1010385
* ICCU: PALV014245
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 2535
* Persée: 176825
* Dialnet: 156200

 |

* Wd Datuak: Q9012223
**Nerbio-sistema parasinpatikoa** borondatezkoak ez diren ekintza eta funtzioak kontrolatzen dituena da. Berau osatzen duten nerbioak entzefaloan jaiotzen dira, garezur nerbioen zati izanez, nerbio okulomotorea, aurpegi nerbioa, glosofaringear nerbioa eta nerbio bagoa. Bizkarrezur muinean S2 eta S4 sakroko erroen mailan dago.

Gorputzeko energia ekoizteaz eta berrezartzeaz arduratzen da.

Sistema honen neuroigorlea neurona aurregoingoldar eta posgoingoldarretan azetilkolina da (neuroigorle endogenoa). Sistema parasinpatikoko zuntz aurregongoildarrak sortzen dituzten nerbio guneak entzefaloan zein sakroan daude bizkarrezur muinean. Nerbio zuntz hauek garezur nerbio batzuen eremuan zehar hedatzen dira, halanola aurpegi nerbioa, nerbio nagia edo sakroko nerbio pelbikoak.

Nerbio sistema parasinpatikoko neurona motak
--------------------------------------------

Nerbio sistema parasinpatikoak bi neurona mota ditu:

### Neurona zentralak edo aurregongoildarrak

Garun-bizkarrezur nukleo batetik gertu daude, euren zilindroardatzak bizkarrezurreko edo garuneko bat jarraitzen duen bitartean, nerbio periferikoetara iritsiz, non sinapsiak egin ditzaketen, edo organo efektore parasinpatikoaren barnean egiten dute. Zuntz aurregongoildarrak luzeak dira, antigongoildarrak laburrak diren bitartean (sinpatikoan ez bezala). Nerbio-sistema parasinpatikoko zuntzek ez dute faszikulurik eratzen, eta ezin dira jarraitu, nerbio nagia eta nerbio pelbikoak izan ezik.

### Neurona periferiko edo pos-gongoildarrak

Neurona hauen gorputza helburu den organoan bertan dagoen nerbio gongoilean dago, eta sortzen duen axoia oso laburra da organo honetan lan egiten duelako. Eta hor igortzen dute azetilkolina. Azetilkolina nerbio-sistema parasinpatikoan sinapsi espazio aurregongoildarretan zein posgongoildarretan askatzen da eta hemen helburu den organoan lan egiten dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185589
* Commonscat Multimedia: Parasympathetic nervous system

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12262303c (data)
* LCCN: sh85090942
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D010275
* TA: A14.3.02.001
* FMA: 9907

 |

* Wd Datuak: Q185589
* Commonscat Multimedia: Parasympathetic nervous system


| * i
* e
* a
Nerbio-sistema |
| --- |
| Nerbio-sistema zentrala | 
* Meningeak
* Bizkarrezur-muina
* Garuna
	+ Erronbentzefaloa
		- Erraboila
		- Zubia
		- Garuntxoa
		- Burmuina
	+ Mesentzefaloa
	+ Prosentzefaloa
		- Dientzefaloa
			* Erretina
			* Nerbio optikoa
		- Telentzefaloa
	+ Sistema linbikoa

 |
| Nerbio-sistema periferikoa | 

|  |  |
| --- | --- |
| Somatikoa | 
* Zentzumen-nerbioa
* Nerbio motorra
* Nerbio kraniala
* Bizkarrezurreko nerbioa

 |
| Autonomoa | 
* Sinpatikoa
* Parasinpatikoa
* Enterikoa

 |

 |
**Japoniako Alpeak** (japonieraz: 日本アルプス, *Nihon Arupusu*?)
 Japoniako mendikate nagusiak dira, Honshu uhartea zeharkatzen dutenak. Izena William Gowland arkitektoak jarri zien XIX. mendeko bigarren erdialdean, eta Walter Weston misiolariak zabaldu zuen.

Japoniako Alpeen 3 mendikateak honako hauek dira: Hida mendiak (飛騨山脈) iparraldean, Kiso mendiak (木曽山脈) erdialdean eta Akaishi mendiak (赤石山脈) hegoaldean.

Badituzte 3.000 m baino altuagoak diren gainak, herrialdeko altuenak Fuji mendiaren ondoren. Altuenak Akaishi mendietako Kita-dake (3.193 m) eta Hida mendietako Hotaka-dake (3.190 m) dira. Naganoko prefekturan dagoen Ontake sumendia (3.067 m) erromesaldizko lekua da eta bitan izan ditu erupzioak berrikitan: 1979an eta 1980an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-06-29). *171. araua: Asiako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).

Ikus, gainera
-------------

* Japoniako geografia
* Asiako geografia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q645773
* Commonscat Multimedia: Japanese Alps

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 259069882
* GND: 4028499-2
* NDL: 00644160
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q645773
* Commonscat Multimedia: Japanese Alps
**John Hawkes** (Stamford, Connecticut, AEB, 1925eko abuztuaren 17a - Providence, Rhode Island, AEB, 1998ko maiatzaren 15a) estatubatuar idazlea izan zen.

Biografia
---------

Eleberri berezi batekin hasi zen literaturan, esperimentalismoaren bidetik: *The Cannibal* (1949, "Gizajalea"), gerrak suntsitutik utzi zuen Alemanian kokatuta dago eta eleberriko pertsonai nagusia, motordun amerikarra, alemaniar garaituei oldartzen zaie. Ildo berean segitu zuen *Lunar landscapes* (1969, "Ilargi moduko ikuspegiak") izeneko kontakizun laburren bilduman; 1964an argitaratutako *Second skin* ("Bigarren larrua") eleberrian, berriz, maitasuna eta indarkeria kontrajartzen dira, Shakespeareren komedietan bezala.

Erotismoa eta pornografia-gaiak ere erabili ditu bere eleberrietan. Harenak dira, besteak beste: *The blood oranges* (1971, "Odolezko laranjak"), *Death, sleep and the traveller* (1974, "Herioa, ametsa eta bidaiaria"), *The passion artist* (1979, "Pasioaren artista"), *Virginie: her two lives* (1982, "Virginie: haren bi bizitzak"). Hauek dira bizitzako azken urteetan argitaratu zituen lanik aipagarrienak: "Abenturak larruaren merkataritzan Alaskan" (1985); "Argazkilaria eta bere modeloak" (1988) eta "Igela" (1996). Lan horietan, aurrekoetan bezala, gizakiaren patuaren egitura eskizofrenikoa landu zuen bereziki Hawkesek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2627935
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 109163993
* ISNI: 0000 0001 1479 8517
* BNE: XX1117141
* BNF: 119070445 (data)
* CANTIC: a11436177
* GND: 118547275
* LCCN: n79011261
* NDL: 00442731
* NKC: jo2008446792
* SNAC: w6959j9d
* SUDOC: 026916568
* ICCU: CFIV089775
* Open Library: OL381291A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02719/eu\_h\_1072/h1072
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2627935
**Jimmy Eat World** 1994ko otsailean Mesan ( Arizona ) sortu zen rock alternatiboko talde estatubatuarra da. Ia bere sorreratik Jim Adkins abeslari eta lehen gitarra-jotzaileak, Tom Linton bigarren gitarra-jotzaile eta abeslariak, Rick Burch baxuak eta Zach Lind bateriak osatu dute.

Taldeak estudioko zazpi disko kaleratu ditu guztira 1994an sortu zenetik. Jimmy Eat World-ek kasete demo bat kaleratu zuen eta ondoren bere lehen EP-a, *One, Two, Three, Four* izenekoa, 1994an. Bere lehen diskoa *Jimmy Eat World* izenekoa izan zen, hau ere 1994an, eta Linton gitarra-jotzailea Adkinsekin batera abestien ahotsetan eta baita diskoko konposizio gehienak abesten zituela ere. Taldeak 1995ean sinatu zuen Capitol Records-ekin, bigarren eta hirugarren diskoak kaleratu baitzituen; 1996an *Static Prevails* kaleratu zuten, "Rockstar" bideoklipa eta lehen singlea barne zituena; eta 1999an *Clarity* agertu zen, taldearen diskorik helduena eta Capitolekin kaleratu zuten azkena.

Jimmy Eat World-en nazioarteko arrakasta 2001ean izan zen bere laugarren diskoa ( *Bleed American*) kaleratu zuenean, DreamWorks Records-ekin sinatu ondoren lehena. Albumak bere lau singleak AEBetako *Billboard* zerrendetako 20 onenen artean kokatzea lortu zuen "The Middle", "Bleed American", "Sweetness" eta "A Praise Chorus" lanekin. 2004an, *Futures* kaleratu zuen taldeak, eta 2007an *Chase This Light*, biak Interscoperen bitartez. *Invented*, 2010eko irailaren 28an kaleratu zuten. Geroago *Damage* diskoa kaleratu zuten 2013ko ekainaren 10ean, *Integrity Blues* 2016ko urriaren 21ean. Eta duela gutxi *Surviving* bere 10. diskoa kaleratu zuen 2019ko urriaren 18an.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Jimmy Eat World en RCA Records

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q642988
* Commonscat Multimedia: Jimmy Eat World

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137426249
* ISNI: 0000 0000 9352 3046
* BNF: 140550092 (data)
* GND: 10326209-X
* LCCN: no00100716
* NKC: osa2014809069
* SUDOC: 083048375
* BIBSYS: 6071251
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: jimmy-eat-world

 |

* Wd Datuak: Q642988
* Commonscat Multimedia: Jimmy Eat World
**Jeremías Raúl Gamboa Cárdenas** (Lima, Peru, 1975) Peruko idazle eta kazetaria da. Bere herrialdeko literatura errebelazioetako bat jotzen da "Contarlo todo" (Mondadori, 2013) eleberriagatik, Carmen Balcells  eta Mario Vargas Llosa Nobel saridunaren aitortzarekin.

Historia
--------

Baliabide ekonomiko gutxi dituen familia batean jaio zen Jeremías Gamboa.  Gurasoak, Ayacuchoko bi nekazari, hirurogeiko hamarkadaren hasieran iritsi ziren Limara eta etxeko langilea (bere amaren kasuan) eta zerbitzaria (bere aitaren kasuan) bezalako ofizioak egiten zituzten, semeari hezkuntza hobea emateko.

Batxilergoa amaitzean, Jeremías Gamboa Historia karreran sartu zen San Marcos Unibertsitate Nagusian, Perun garai hartan bizi zen egoera sozial eta politikoak eten zituen ikasketak. Geroago, Limako Unibertsitatean sartu zen Komunikazio Zientziak ikasten, bere errendimendu akademiko onagatik beka bati esker. Urte horietan, supermerkatu kate bateko segurtasun langile eta kale saltzaile gisa ere lan egin zuen. Karreraren amaieran, Literatura Hispanoamerikarreko masterra egin zuen Coloradoko Unibertsitatean Boulder-en.

19 urte zituela, kazetaritzan hasi zen Caretas aldizkariko zuzendari gisa. Aitaren zuzendaritzari esker iritsi zen hara, orduan komunikabideetako zuzendariorde Fernando Ampuero del Bosque ezagutu zuen, Miraflores auzoko pizzeria batean zerbitzari lanetan ari zela. Bere bizitzako hamahiru urte kazetaritzari eskainiko zizkion, eta bertan El Comercio (Peru) aldizkaria eta Somos y Caras aldizkariak bezalako hedabideetako parte izan zen.

2007an bere lehen liburua argitaratu zuen: "Punto de fuga" izeneko ipuin bilduma (Alfaguara, 2007). Sei urte geroago, jada kazetaritzatik erabat aldenduta, "Contarlo todo" argitaratu zuen, autobiografikotzat jo izan den istorioa, kazetaria idazle izateko kazetaria uzten duen mutil xume baten istorioa kontatzen duelako.

Jeremías Gamboa bere bigarren eleberrian ari da lanean. Aldi berean, literatura tailerrak ematen ditu eta Limako "Asia Sur" aldizkariko zutabegilea da. 

Jaime de Althaus kazetari ezagunaren alaba den Mariana de Althaus antzerkigile perutarraren bikotekide sentimentala da.

Lana
----

* 2007 - *Punto de fuga* (Alfaguara)
* 2013 - *Contarlo todo* (Mondadori)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑    *Copia archivada.* .

Kanpo estekak
-------------

* "Gamboa es el nuevo boom", artikulua Espainiako "La Razón" egunkarian .
* "Nace un nuevo fenómeno literario", Enrique Sánchez Hernaniren artikulua
* Jeremías Gamboa Jaime de Althaus-i egindako elkarrizketan
* Jeremías Gamboa Latinoamerikako literaturako ahots berrien artean
* Jeremías Gamboa "Vertígo Político" Mexikoko atariari eskainitako elkarrizketan
* "El Universal" egunkari mexikarraren kritikak "Contarlo todo" liburuari buruz
* Jeremías Gamboa edo arrakasta nola argitaratu aurretik

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15617830
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9378279
* ISNI: 0000 0001 1932 1718
* GND: 101162060X
* LCCN: nb2008009888
* SUDOC: 136902251
* UB: a1330010
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 57636

 |

* Wd Datuak: Q15617830
**Ivankiv** (ukraineraz: Іванків, translit.: *Ivankiv*, iˈwɑnkiu̯ ahoskatua) Ukrainako iparraldeko hiria da, Kieveko oblastean dagoena. Teteriv ibaiaren ezkerraldean kokaturik, 2021ean 10.191 biztanle zituen.

Historia
--------

Herria 1589an sortu zuten Ivan Proskuraren omenez. Lehenik Ivanov eta Ivanovka deitu zioten, baina gero Ivankiv bilakatzea erabaki zuten. XVII. mendearen hasieran, Krimeako tatariarrek Polesiako hainbat eremutan lau kanpaina militar egin zituzten, eta, ondorioz, hainbat pertsona hil eta beste batzuk preso hartu zituzten.

Txernobylgo zentral nuklearretik 52 kilometro hegoaldera dago, gune kaltetuenetik 20 kilometrora. Ondorioz, Ivankivek ez zuen hondamendi nuklearraren eraginik jasan (Poliske edo Pripiatek ez bezala), baina herriaren mendebaldean ingurabide-errepide bat sortzea erabaki zuten, bizitegi-eremuetan hauts erradioaktiboa ez zabaltzeko.

2022ko otsailaren 24tik aurrera, Ukrainaren inbasioaren arloan Bielorrusiako mugaren eta Kiev hiriburuaren arteko erdibideko puntu estrategiko batean zegoelako, errusiar armadaren bonbardaketek hiria partzialki suntsitu zuten. Suntsitutako eraikinen artean, bertako Historiaren Museoa zegoen, Maria Prymatxenko artista ukrainarraren 25 artelan biltzen zituena, herrialdeko kultura herrikoiaren ikur bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 156. araua - Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q797423
* Commonscat Multimedia: Ivankiv

---

 |

* Wd Datuak: Q797423
* Commonscat Multimedia: Ivankiv
**Ivan Ivanovitx Skvortsov-Stepanov** (errusieraz: Ива́н Ива́нович Скворцо́в-Степа́нов, 1870eko martxoaren 8agreg./otsailaren 24ajul. – 1928ko urriaren 8a) militante boltxebikea izan zen..

Biografia
---------

Ogibidez irakaslea, Marxen eta Engelsen lanen itzultzaile izan zen. 1892tik langile mugimenduan egondakoa, 1896an, Errusiako Langileen Alderdi Sozialistan sartu zen, eta 1904tik aurrera Alderdi Boltxebikeko militantea. 1905tik aurrera, *Borba* (*Borroka*) egunkariko erredakzio komiteko kidea izan zen. 1907 eta 1909 artean, Aleksandr Bogdanov eta Vladimir Bazarovekin batera *Kapitala* errusierara itzuli zuen, Leninen ustez hura zen errusierazko bertsiorik onena.

Hainbat aldiz atxilotu zuten, eta 1911an Arkhangelskeko probintziara lekualdatu zuten (zenbait iturriren arabera, garai horietan ezker muturreko boltxebikeekin bat zetorren). 1917an, itzuli ostean boltxebikeen Moskuko komiteko kide izan zen, eta Moskuko Komite Militar Iraultzaileko kide ere egin zen. 1914an, *Prosvestxenie* (*Ilustrazioa*) aldizkarian egin zuen lan. 1917ko Urriko Iraultzaren ostean, Finantzetarako Herri Komisario aukeratu zuten, baina ez zuen asko eman kargu horretan. Garai horietan, prentsan Urriko Iraultzaren zilegitasunaren inguruan argudiatu zuen polemista nagusienetakoa izan zen. 1918an, ezkerreko komunistekin lerratu zen. Hainbat aldiz Alderdi Boltxebikeko Komite Zentraleko kide aukeratu zuten.

1918-1924 artean, *Pravda* egunkariko eta *Kommunist* aldizkari teorikoko erredaktore izan zen, 1925tik aurrera, Sobieten *Izvestia* (*Berriak*) egunkariko zuzendari, eta 1926an, *Pravda*ko zuzendariorde. Sobietar Batasuneko Langile Kooperatiben Elkarteko lehendakariorde izan zen. 1920an, Polonia-Sobietar Batasuna Gerra bitartean, Poloniako Komite Iraultzaileko kide izan zen. 1925an, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako Komite Zentraleko kide aukeratu zuten, eta 1926an, Lenin Institutuaren zuzendari kargua hartu zuen. 1928 1an hil zen, tifus-gaixotasuna zela eta.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Skvortsov-Stepanov, Ivan, *K17* 2017-06-05. CC0 Domeinu Publikoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2424654
* Commonscat Multimedia: Ivan Skvortsov-Stepanov

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 58066376
* ISNI: 0000 0000 8241 280X
* GND: 1025668790
* LCCN: n85255254
* NKC: skuk0001285
* CiNii: DA08351246
* SUDOC: 12011836X
* Open Library: OL6731087A

 |

* Wd Datuak: Q2424654
* Commonscat Multimedia: Ivan Skvortsov-Stepanov
1998 JM8 asteroidearen radar bidezko irudiak eta konputagailu bidezko eredua
**Radar astronomia** gertuko objektu astronomikoak objektu hauen mikrouhinak islatuz eta oihartzunak aztertuz behatzeko teknika bat da. Ikerbide hau lau hamarkadatan zehar garatu da. Radar astronomia eta irrati-astronomiaren arteko ezberdintasuna lehena behaketa aktibo bat dela da, seinaleak igorriz eta jasoz, bigarrena pasiboa den bitartean, soilik seinaleak jasoz. Radar sistemak Eguzki-sistemari buruzko ikerketa mota askotarako erabili izan dira. Radar igorpena pultsatua edo jarraia izan daiteke.

Radarraren itzulerako seinalearen indarra distantziaren laugarren potentziaren aurkakoaren proportzionala da. Hobetutako instalakuntzek igorjasotzailearen energia handitzen dute, eta hobetutako aparailuek behaketa aukerak handitu dituzte.

Radar teknikek, beste teknika batzuen bidez lortu ezingo litzatekeen informazioa ematen dute, erlatibitate orokorraren frogak Merkurio planeta behatzean, eta balio findu bat emanez unitate astronomikoarentzat adibidez. Radar bidezko irudiek gorputz solidoen forma eta azaleko ezaugarriei buruzko informazioa ematen dute, lurreko beste teknika batzuekin lor ezin daitekeena.

Radarrak ematen duen astrometria biziki zehatza funtsezkoa da Lurretik gertuko asteroideen talkei buruzko epe luzerako iragarpenetan, 99942 Apophis objektuak ilustratutakoa kasu.

Ikus, gainera
-------------

* Espazio Sakoneko Sarea
* Irrati-astronomia
* Radar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2125423
* Commonscat Multimedia: Radar astronomy

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7752691-0
* NARA: 10664791
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2125423
* Commonscat Multimedia: Radar astronomy