recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Euskal Kristau Demokrazia** (**EKD**) (gaztelaniaz *Democracia Cristiana Vasca*, *EKD*) euskal alderdi politiko kristau demokrata izan zen. Eskuineko alderdi ez abertzaleen artean euskal autonomia estatutuaren aldeko jarrera hartu zuen bakarra izan zen. Buruzagi nagusiak Julen Guimón eta Fernando Buesa izan zituen.

1976an sortua eta 1977ko hasieran legeztatua, "*Konpromiso autonomikoa*" izeneko agiria sinatu zuen 1977ko maiatzean, EAJ, PSE-EE-PSOE, EAE-ANV, EPK eta ESEIrekin batera. Bertan, hauteskundeetan aukeratutako euskal ordezkariek Autonomia Estatutua garatzea aldarrikatzen zen.

1977ko Espainiar Hauteskunde Orokorretan hartu zuen parte Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, non Equipo Demócrata Cristiano del Estado Español alderdiaren laguntza izan zuen. 25.000 boturekin (%2,58a) zortzigarren indarra izan zen, eserlekurik eskuratu gabe. Emaitzarik hoberenak Gipuzkoan izan zituen (botoen %5,02), batez ere, herrialde honetan UCD eta AP ez aurkeztearen ondorioz.

Emaitza txarrak zirela eta, alderdikide gehienak UCD alderdian sartu ziren. Hala ere, militante batzuek, tartean Fernando Buesak, Euskadiko Alderdi Sozialistan bukatu zuten.

Nahiz eta azken hiru hamarkadetan inongo jarduerarik ez eduki, EKD oraindino erroldatutako alderdia da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751732

 |

* Wd Datuak: Q3751732
**Gdańskeko golkoa** (polonieraz: *Zatoka Gdańska*; alemanez: *Danziger Bucht*; errusieraz: Гданьская бухта, translit.: *Gdanskaïa boukhta*), **Gdańskeko badia** ere deitua, Itsaso Baltikoren hego-ekialdean kokatutako golkoa da. Ondoko Gdańsk hiriak ematen dio izena.

Geografia
---------

Gdańskeko golkoak 97 kilometroko luzera du (ekialdetik mendebaldera) eta 64 kmko zabalera (iparraldetik hegoaldera). Iparraldean dauka sakonera handiena, 113 m. Mendebalde, hegoalde eta hego-ekialdetik Poloniak inguratzen du, eta ekialdetik Errusiako Kaliningrad oblastak.

Golkoaren barnean Puckeko badia (mendebaldean) eta Vistularen itsas aintzira (ekialdean) daude. Gdańskeko golkoan isurtzen den ibai nagusia Vistula da. Nogat, Pasłęka eta Pregolia ibaiek Vistularen itsas aintziran dute ahoa. Portu garrantzitsuenak Gdańsk, Gdynia, Sopot, Baltiysk eta Kaliningrad dira  .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Gulf of Gdańsk Encyclopædia Britannica Online, accessed July 22, 2012

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213367
* Commonscat Multimedia: Bay of Gdańsk

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248947742
* GND: 4011041-2
* LCCN: sh87001701
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1112383

 |

* Wd Datuak: Q213367
* Commonscat Multimedia: Bay of Gdańsk
**Euskal Konfederazioa** Ipar Euskal Herrian euskararen alde lan egiten duten elkarte eta federazioen bilgunea da. Bulegoa Baionan du eta 2009an bere eleduna Sébastien Castet da.

Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluarekin batera ekimen erreferentzial batzuetan partaide izan da, hala nola Bai Euskarari Ipar Euskal Herrian bultzatzea, inkesta soziolinguistikoak burutzea edota "Deiadar" izeneko mobilizazioei atxikimendua erakustea.

Helburuak
---------

Iparraldean euskarak bizi duen egoeraren aurrean eraginkorragoak izan nahian, arlo desberdinetan bere alde diharduten elkarte ugarik konfederazio izena hartu zuen egitura ez ofizial honetan koordinatzea erabaki zuten. Azken denboretan, egitura ofizial baten (EEP Euskararen Erakunde Publikoa) agerpenarekin bere zio eta eginbeharraz eztabaida zabalik dago, betiere kontuan hartuta **Euskal Konfederazioak** bere burua herri-mugimendutzat jotzen duela.

Kideak
------

Kideen artean eremu anitzetakoak topatzen ditugu: irakaskuntza (Biga Bai, Euskal Haziak, Seaska), helduen euskalduntze-alfabetatzea (AEK), hedabideak (Euskal Irratiak, Berria), material pedagogikoak sortzen diharduen Ikas, aisialdiak (Uda leku), kultur arloko elkarteak...

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Inkesta Soziolinguistikoa. Iparraldeko datuen azterketa (2008ko ekaina)[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑   Deiadar mobilizazioetako webgunea

Kanpo estekak
-------------

* Jakes Bortairu Euskal Konfederazioaz Argian.
* Bilgune honen datuak EKEko webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257563

 |

* Wd Datuak: Q12257563
**San Juan** monasterioa (grezieraz: Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου-etik), (Turkiarrez: *Pelekete manastiri)*

Monasterioa VIII. mendekoa da, baina ez dakigu zehazki noiz ezarri zen. Izen arrunta, "Pelekete", grekozko "aizkora batekin egindako apustua" da, eta arroka maldatsu batean duen kokapenari dagokio. Monasterioa Iconoclasm bizantziarraren aurkako oposizio-gune bat zen, eta 763/4an Michael Lachanodrakon gobernadore fanatikoki ikonoklastak eraso eta erre zuen. 

Lachanodrakonek monasterioko hegumenoak, Theosteriktos eta beste monje batzuk torturatu zituen, eta horietako 38 bizirik lurperatu zituzten Efeson. Monasterioa mende amaieran berrezarri zen, Ikonoklasmoko lehen aldia amaitu ondoren, eta Makario bat bere hegoaldean bihurtu zen. 13tik aurrera Iconoclasm-en berrekin, erbesteratu eta kartzelatu egin zuten, baina Peleketeko monjeek Iconoclasm-en aurka jarraitu zuten.

Monasterioa iturrien ondoren desagertzen da, baina ikertzaile modernoek Tirilye hiritik 5 km-ra dagoen monasterio baten aurriekin identifikatzen dute, San Juan teologoari eskainita. Gaur egun bertakoek Aya Yani edo Ayani dute izena, izen grekoaren forma ustela, "San Juan" esan nahi duena.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

*

Kanpo estekak
-------------

* (in Greek) Hagiography of Makarios of Pelekete

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15622515

 |

* Wd Datuak: Q15622515
**Person konderria** (ingelesez: *Person County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roxboro da. 2010eko zentsuaren arabera 39.464 biztanle zituen, Person kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Person konderriak 1.046,56 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,45 ura dira. Beste 1.016,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 37,71 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 39.464 pertsonetatik 27.947 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.593 dira. 10.599 beltzak edo afroamerikarrak. 244 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 115 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 51 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 504 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q508271
* Commonscat Multimedia: Person County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150118680
* ISNI: 0000 0004 0424 7692
* LCCN: n82079198
* NARA: 10039386
* **Lekuak**
* OSM: 2528733
* TGN: 2001529

 |

* Wd Datuak: Q508271
* Commonscat Multimedia: Person County, North Carolina
**Geary konderria** (ingelesez: *Geary County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Junction City da. 2010eko zentsuaren arabera 34.362 biztanle zituen, Geary kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Geary konderriak 1.047,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 51,46 ura dira. Beste 996,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 32,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 34.362 pertsonetatik 24.839 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.252 dira. 6.015 beltzak edo afroamerikarrak. 277 amerikar natiboak ziren eta 253 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.069 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 68 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.841 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q377148
* Commonscat Multimedia: Geary County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123172641
* ISNI: 0000 0004 0403 7871
* LCCN: n82018404
* **Lekuak**
* OSM: 1070378
* TGN: 2000690

 |

* Wd Datuak: Q377148
* Commonscat Multimedia: Geary County, Kansas
**Gaël Monfils** (Paris, Frantzia, 1986ko irailaren 1a - ) tenis jokalari frantsesa da. 2011n Frantziako lehena izan zen eta munduko zazpigarrena.

Biografia
---------

Gaël Monfils (Parisen (Frantzia) jaio zen 1986ko apirilaren 1ean. Aita Rufin izan zen, futbol jokalari ohia eta, ama, berriz, Sylvette, Martinikatik etorritako erizaina. Anaia gazteago bat ere badu, Daryl.

Monfilsen jokalari gogokoena Arthur Ashe da. Musika entzutea gustatzen zaio, Rhythm and bluesa, batez ere. Tenislariak saskibaloia ere gustuko du eta NBAko Denver Nuggets ekipoaren jarraitzaile sutsua da, Carmelo Anthony bere idoloa delarik. Josselin Ouanna eta Mamata Paterne edo Richard Gasquet, Gilles Simon eta Jo-Wilfried Tsonga lankideak dira bere lagun hoberenak. Futbolzalea ere bada eta Arsenal FC eta Paris Saint-Germain FC dira gustuko dituen ekipoak.

2004az geroztik, Thierry Championek entrenatu zuen, baina 2006an, aldendu egin ziren. 2007ko maiatzean, Tarik Benhabiles izan zuen entrenatzaile eta, 2008an, Roger Rasheed. 2011n, Patrick Chamagne izan du entrenatzaile berria.

Eskumuturrean tatuaiak, eta bizkarrean ere bai, Martin Solveig eta Dragonetten *Hello* bideo musikalean bere irudia txertatu zuen.

Andregai ospetsu bat baino gehiago izan du: Alize Cornet frantsesa, Dominika Cibulkova eslovakiarra... Gaur Nyonen, Suitzan, bizi da, Chelsea australiar emaztegaiarekin.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Gaël Monfils*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186429
* Commonscat Multimedia: Gaël Monfils

---

* **Kirolariak**
* COI: gael-monfils

 |

* Wd Datuak: Q186429
* Commonscat Multimedia: Gaël Monfils
Gedrosia, Karmaniaren ekialdean eta Arakosia eta Drangianaren hegoaldean zegoen.
**Gedrosia**, Asia erdialdeko antzinako eskualde baten izena da. Bere mugak garai klasikoetan, Indo ibaia ekialdean eta Makrango basamortua mendebaldean ziren, hegoaldean, Indiako ozeanoak bustitzen zuelarik. Gaur egun, eskualde hau, Balutxistan deitzen da, eta, nagusiki, Pakistanen administraziopean dago.

Eskualde lehor eta menditsu bat da, Brontze Arotik populatua, lurraldean sakabanatuta dauden oasi urrietan finkatutako biztanleek. Baliabide urritasunak, bertako biztanleei, bizimodua itsasoan bilatzera behartzen zituen, honegatik, greziarrek, iktiofago edo arrain jale deitu zituztelarik, bere baliokide persiarra den Mahi Khoran, Makran toponimoan isladatua ikus daitekeen izen bat.

Herrialde hau, Persiar Inperioko lehen errege izan zen Ziro II.a Handiak konkistatu zuen. Ordutik, Gedrosia, Persiar Inperioaren zati izan zen, inperioko satrapiarik ekialderenetako bat zelarik, mendebaldean, Karmaniarekin muga eginez, iparraldean, Arakosia eta Drangianarekin, eta, mendebaldean, Asokak eginiko bateratzearen aurretik existitzen ziren indiar estatu sakabanatuekin. Bere hiriburua, *Pura* hiria zen, egungo Bampurrekin identifikatua dena.

Alexandro Handiak Persiar Inperioa konkistatu zuenean, Gedrosia, mazedoniarrak Indoren haranetik erretiratu ondoren, Alexandrok berak gidatutako lurreko tropak menderatu zuen, nork galera handiak jasan zituen eskualde gogor hau igarotzean, Karmaniara iritsi aurretik, Susara bidean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2004/XII/16). *142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak.*  Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1348342
* Commonscat Multimedia: Gedrosia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146734279
* LCCN: n94008155
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1348342
* Commonscat Multimedia: Gedrosia


| * i
* e
* a
Akemenestar Inperioko satraperriak(Behistungo, Persepolisko, Naqsh-e Rostamgo, Susako eta Daivako idazkunen arabera) |
| --- |
| Akaufaka • Arabia • Arakosia • Aria • Armenia • Asiria • Babilonia • Baktria • Dahae • Drangiana • I. egiptoar satraperria / II. egiptoar satraperria • Eber-Nari • Elam • Gandhara • Gedrosia • Hindush • Hirkania • Jonia • Kapadozia • Karia • Korasmia • Kuadia • Libia • Mazun • Media • Partia • Persia • Saka • Sardis • Satagidia • Skudra • Sogdiana • Yehud | Akemenestar Inperioaren hedapen handiena |
Ingalaterra sarrerako ongietorri seinale elebiduna.
**Gales-Ingalaterra muga** (ingelesez: *Wales–England border*, galesez: *Y ffin rhwng Cymru a Lloegr*) Erresuma Batuko Gales eta Ingalaterra herrialdeen arteko muga da. Muga hau 257 kilometrotan zehar hedatzen da, iparraldean Dee estuarioan hasi eta hegoaldean Severn estuarioan amaitzen delarik.

VIII. mendetik muga honek orokorrean Offaren harresiaren ibilbidea jarraitzen du, halere gaur egungo muga nagusiki 1535. urtean ezarri eta 1974. urtean berretsi zen. Halere, eta batez ere antzinako garaietan, bi herrialde hauen arteko muga ez da zehazki galesaren eta ingelesaren arteko muga izan, Erdi Aroan Ingalaterra aldeko udalerri batzuetan galesez mintzatzen baitziren, adibidez, gaur egun galesezko izena duten honako ingeles udalerri hauetan: Llanwarne (Herefordshire), Llanyblodwel (Shropshire), Llanymynech (Montgomeryshire/Powys-Shropshire), Trefonen (Shropshire)... alderantziz ere, gaur egun muga honetako Gales aldeko udalerri askotan ingelesa da eguneroko hizkuntza nagusia. Horrek guztiak muga honetako alde bietako udalerriek euren artean izan dituzten harremanak agertzen ditu.

Ikus gainera
------------

* Offaren harresia
* Galesko markak

Kanpo estekak
-------------

* Gales eta Ingalaterraren arteko mugari buruzko artikulua. BBC telebista katea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3405660

 |

* Wd Datuak: Q3405660


| * i
* e
* a
Galesko autoritate unitarioak |
| --- |
| Anglesey (*Ynys Môn*) • Blaenau Gwent • Bridgend (*Pen-y-bont ar Ogwr*) • Caerphilly (*Caerffili*) • Cardiff (*Caerdydd*) • Carmarthenshire (*Sir Gaerfyrddin*) • Ceredigion • Conwy • Denbighshire (*Sir Ddinbych*) • Flintshire (*Sir y Fflint*) • Gwynedd • Merthyr Tydfil (*Merthyr Tudful*) • Monmouthshire (*Sir Fynwy*) • Neath Port Talbot (*Castell-nedd Port Talbot*) • Newport (*Casnewydd*) • Pembrokeshire (*Sir Benfro*) • Powys • Rhondda Cynon Taf • Swansea (*Abertawe*) • Torfaen • Vale of Glamorgan (*Bro Morgannwg*) • Wrexham (*Wrecsam*) |  |
| Galesko banaketa administratiboa |
Txirrindulariak Beijingen.
**Garraio txirrindularitza** edo **hiri txirrindularitza** bizikleta bidezko joan-etorriak garraiorako edo mugikortasunerako erabiltzea da, kirola edo aisialdia bezalako jarduerez aparte. Munduan arruntena den txirrindularitza mota da.

Gehienetan distantzia labur edo ertainak egiten dira (kilometro gutxi batzuk gehien jota, 15 kilometro ingururaino), sarritan hiri inguruneetan.

Gehien bat lanerako edo eskolarako joan-etorriak egiteko erabiltzen da, baina baita erosketak egiteko edo beste gizarte jarduera batzuk egiteko. Beste alde batetik, ondasunak edo zerbitzuak banatzeko ere erabiltzen da. Bizikleten bidezko zamalanak gero eta arruntagoak dira hirietan, oso lehiakorrak baitira kamioi edo furgoneta bidez egiten direnekin alderatuta. Bizitaxiek, bestalde, garraio publikorako erabiltzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1888694
* Commonscat Multimedia: Urban cycling

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4076473-4
* NKC: ph249476

 |

* Wd Datuak: Q1888694
* Commonscat Multimedia: Urban cycling
Santurtziko Garbiguneko sarrera, Kabiezes auzoan. Bizkaia.
Iruñealdeko Garbigune mugikorra. Nafarroa.
**Garbigunea**, hondakin mota ezberdinak tratatzeko erakunde publikoek ezarritako gune bereziak dira. Besteak beste, altzariak, metalezko gaiak eta elektrotresnentzako edukiontziak daude. Ondoren, zabor hau behar bezala tratatzeko enpresa eta zabortegi kontrolatuetara eramaten da. Euskal Autonomia Erkidegoko herri desberdinetan daude.

Halaber, Hondakinentzako Hautazko Biltegia (HHB) deritza. Instalazio horri esker, kontrolik gabeko isurketak saihesten dira. Horretarako, isurketa-puntua hiritarrari, etxeko obra txikiak egiten dituzten gremioei, dendei eta bulegoei hurbiltzen zaie.

Instalazio hauetan uzten diren hondakinak erabiltzaileak berak aldez aurretik sailkatu behar ditu. Bai balioa ematen zaielako, bai poluzio-iturria izan daitezkeelako, gainerako zaborretik bereizi behar diren materialak dira.

Garbigunearen helburuak
-----------------------

* Erraz birziklatzen diren hondakinen ustiapen eta balorizazio materiala lortzea, energia aurrezteko eta zabortegi kontrolatuetan utzi beharreko hondakinen kopurua murrizteko.
* Tamaina handiko hondakinen kontrol bako isurketa gutxitzea.
* Herritarrak ingurumenaren babesaren inguruan prestatzea eta kontzientziatzea.
* Eremu, mankomunitate edo eskualde bateko hondakinak kudeatzeko eta transferitzeko gunea izatea eta, horren ondorioz, Bizkaiko Lurralde Historikoko kudeaketaren eraginkortasuna hobetzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Bizkaiko Foru Aldundia Bizkaiko Foru Aldundia
2. ↑  Gipuzkoako Ingurumen Ataria
3. ↑  Hondakinen gaikako bilketa, San Markoko Mankomunitatean

Kanpo estekak
-------------

* Bizkaiko Aldundiaren birziklatze zerbitzua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258188

 |

* Wd Datuak: Q12258188
**Garbikundeko Andre Mariaren eliza** Untzitibarreko Altzorritz kontzejuan XIV. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

Eraikina
--------

XIV. mendeko eraikuntza gotikoa da, harriz egina, eta lau ataletan banatutako habearte bakarra eta burualde poligonala ditu. Gurutze-ganga sinpleak estaltzen du; habeartean giltzarriak ditu, eta burualdean nerbiodun horma-atalak. Ziur aski, leku berean beste eliza bat egon zen gaur egungoaren aurretik, oinean dagoen arku txaranbeldu eta nabea baino estuagotik eta tradizio erromanikoko tinpanotik (ca. 1200) krismoiarekin, epistolaren aldean dagoen egungo portada gotikoaren gainean apaingarri gisa berrerabilia. Kanpandorrea habeartearen lehenengo atalaren gainean dago. Presbiterioaren aurreko zatian, alboetako kapera gangadun bana daude, kanoi zorrotzarekin.

Goi-korua oinaldean dago, XVI. mendekoa da eta garai bereko egurrezko baranda bat du. Korupean harrizko bataiarria dago, handia, tenpluaren lehen etapakoa (XIII. mendea). Bere adaburuak erdi-puntuko arkuteria ebakiz eta tradizio erromanikoko sigi-sagako girnaldaz apainduta dago.

Ebanjelioaren aldeko kaperan erretaula barroko bat dago (XVIII. mendekoa). Bere irudi titularra tailu gotiko bat da (ca. 1300) Ama Birjina eta Haurra tronuratuta, Alzorrizko Andre Mariaren izenpean ezaguna. Teilatupean eskultura erromanista bat dago (ca. 1600) San Pedro pontifizearena, eserita, polikromia modernoarekin, Zangozako Juan Echenagusia mihiztatzailearen tailerrarena izan zitekeena, 1596 eta 1603 artean tenpluko erretaula nagusia egin zuena. Azken hori presbiterioaren erdiko horma-atala hartzen duen obra monumentala da, bankuan, hiru solairuko bost kaletan eta teilatupean banatua, erliebeak txandakatuta, bankuan eta lehen bi solairuetako alboko kaleetan, eta gainerakoetan irudi exentuak. Bankuan lau ebanjelariak daude, binaka, eta Azken Afariaren eszena erdian. Lehenengo solairuan, erakustokiaren alde banatan, Deikundearen, Ikustaldiaren, Artzainen Adorazioaren eta Epifaniaren eszenak daude. Bigarrenean, zirkunzisioa, Jesusen aurkezpena tenpluan, Egiptorako ihesa eta Jesusen disputa tenpluan, Legearen doktoreekin. Erdian, Birjina eta Haurraren irudi eder bat dago, tente eta aurpegietan adierazkortasun gozokoa. Hirugarren pisuak Mariaren Jasokundea du gai nagusi, koroatzen duten aingeruekin. Alboetan, San Antonio Abad, San Fermin, San Babil eta San Nicasioren irudiak daude, burua moztuta eta bere burua eskuetan duela. Teilatupean Kalbarioko taldea ageri da, San Esteban eta Donostia artean, Traza arkitektonikoa, tinpano kurboz eta erdiz eta triangeluz koroatutako etxe dintelduekin, 1609. urtean amaitzen den polikromiarekin batera, multzoaren dekorazio-balioari laguntzen diote. Presbiterioa XVI. mendean datatu daitekeen trazeria gotikoko burdin forjatuzko sare batekin itxi eta babesten da.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ALTZORRITZ.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Altzorritz
* Untzitibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110606272

 |

* Wd Datuak: Q110606272
Anatoliako lehoinabarra (***Panthera pardus tulliana***) Turkian bizi den Pertsiako lehoinabar azpiespezie edo aldaera da, egun, bere populazioen existentzia bera ezezaguna da. Oso arrisku larrian dago, iraungitua ere egon liteke.

Ezaugarriak
-----------

200-250 zentimetro luze dira, emeek 35-50 kilo pisatzen duten bitartean, arrek 45-70 kiloetara heldu ohi dira (90 kiloetara heldu diren aleak ezagutu dira).

Orban marroi-beltzez beteriko ile orixka argia eta motza du, lepo eta sabelaren barnealdea izan ezik, orban beltzez beteriko ile zuria duelarik.

Animalia hauek oso indartsua, trebeak eta bizkorrak dira, bera baino lau bider handiagoak diren harrapakinak hiltzeko gai.

Elikadura
---------

Ungulatuak ehizatzen ditu, sarrioak, ardiak, ahuntzak eta oreinak besteak beste.

Basurdeak eta hegaztiak ere noizbehinka ehizatzen ditu.

Egungo iraute egoera
--------------------

Pertsiako lehoinabarraren aldaera den Anatoliako lehoinabarra ia desagertuta dago gaur egun. Oso gutxitan ikusten da eta populazio urriak eta bananduak ditu. Hamarnaka baino ez daudela estimatzen da, eta gizakiaren eraginagatik hilik suertatzen jarraitzen du, azkena 2013. urtean, nekazari baten eskutik (eskopeta batekin lehoinabarra beste nekazari bat erasotzen zegoela).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ullrich, B. Riffel, M..  (1993). «New evidence for the occurrence of the Anatolian Leopard, Panthera pardus tulliana (Valenciennes, 1856), in Western Turkey» *Zoology in the Middle East* 8 (1): 5–14..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q754336
* Commonscat Multimedia: Panthera pardus tulliana
* Wikispecies Espezieak: Panthera pardus tulliana

---

* **Datu taxonomikoak**
* NCBI: 2876546

 |

* Wd Datuak: Q754336
* Commonscat Multimedia: Panthera pardus tulliana
* Wikispecies Espezieak: Panthera pardus tulliana
Gazyr poltsa
 Georgiako gizona *chokha* jantzita
 Pyotr Wrangel baroia errusiar kosako uniformearekin
**Gazyr** Kaukasiako herrien janzkera nazionalen elementu bereizgarria da.

Jatorria
--------

Gazyrrak garai baten fusilariek kargak eramateko erabiltzen zituzten: poltsetan edo bularreko poltsiko txikien errenkadetan, bala eta bolbora biltzen zuten paperezko kartutxoak sartzeko lekua.

Etimologia
----------

Gazyr hitza (( errusieraz: газырь ) jatorriz turkieratik dator (hazır, "prest"), eta arabieratik hartutako mailegua da. Georgieraz : მასრები *masrebi* esaten zaio, eta *chokha* janzkera nazionalak daraman elementua da.

Kaukasoko herrien jantziaren beste elementu batzuekin batera, kosako errusiarrek gazyr bularreko poltsikoak beren uniforme militarraren zati gisa hartuak dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Л. В. Беловински, "Газыри, хазыри, хозыри", in: "Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в."/ Moscow, Eksmo, 2007, ISBN 978-5-699-24458-4, p. 115.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4131813
* Commonscat Multimedia: Gazyri

---

 |

* Wd Datuak: Q4131813
* Commonscat Multimedia: Gazyri
Katearen logotipoa.
**EuskaDigital** Euskal Herriko irrati-emisora da, teknologia berriekin erlazioa duten edukiak bakarrik emititzen dituena. Haren emisioak 2001ean hasi ziren. Bilbon FM-n 100.4 erabiltzen du. Bere izen-aldaketa aurretik Euskadi Digital deitu zen.

Historia
--------

EuskaDigital-ek 2001-ean hasi zen, EnRedAndo programarekin, Rafa Martinez-k aurkeztuta.

El Guardián, Iñaki Lázaro-k aurkeztutako segurtatsun irratsaioa, 2003-an emititzen hasi zen.

2004-an Movilizate gehitu zen, Mikel Sanz-ek aurkeztuta.

2005-ean EuskaDigital-en taldera Eva Arana gehitu zen 2005-ean, Conecta2 informatiboa eta "Lo mejor del 2005" gabonetako bereziak aurkeztu zituen.

2006-an "DebaTIC" hasi zen, eztabaida programa bat zuzenean Jim Shaffer eta J.A. Lejarza-rekin.

2009-an Movilízate bukatu zen, Doble Click-en bihurtu zelako, eta "Egunon Internauta" hasi zen, goizeko programa bat teknologiakoberriak, eguraldia eta Bizkaiako trafikoa birpasatzen.

2010-eko apirilean "La Hora Bruja" hasi zen.

2010-eko urriaren 15-ean hamargarren demboraldia hasi zen programa berriekin, adibidez, Sarean Zehar, Codigo Q, ...

2011-ko urtarrillaren 2-an Game Over EuskaDigital-en emititzen asi zen.

Euskal Encounter 19-a bukatu ondoren, hamargarren denboraldia bukatu zen, eta gaur egun eduki berriak prestazen ari dira.

Laguntzaileak
-------------

* Rafa Martínez: Irratiaren zuzendaria eta sortzailea da. Gaur egun EnRedAndo, Egunon Internauta, Conecta2, bereziak eta La Hora Bruja aurkezten ditu.
* Mortanauta Garcia: EnRedAndo eta Sarean Zehar programetako laguntza atala eramaten du.
* Mikel Carmona
* Iñaki Lázaro
* Iñigo Sendino
* Aintzane
* Sersa

### Zeharkako laguntaileak

EuskaDigitalek berak produzitzen ez dituen programen artean, giltza laguntzaileak hauek dira:

* "El Pirata", "El Lagarto", "Roger Vinilo", "La Muda" eta "El Mico", En Caso De Que El Mundo Se Desintegre programakoak
* Jaume Angulo, Territorimac programaren aurkezlea
* Arturo Vera, El mundo en nuestra antena-en aurkezlea
* José María Yagüe, Código Q aurkezten duena
* Click programaren taldea.
* Game Over programaren taldea.

### Ex-Laguntzaileak

Aurretik parte hartu dute EuskaDigital-en, zuzen edo zeharkaki:

* Vanessa Blazquez, Conecta2 aurkezten 2010-2011 denboraldiaren hasieran.
* Mikel Sanz, Movilízate-tik
* Xabi Azumendi.
* Kafelog, Comunicando, SerBinario eta Byte podcast-eko taldeak
* Eva Arana, Conecta2 aurkezten 2005 eta 2006an.
* Sergio de Miguel.

Frekuentziak
------------

* FM Bizkaia (100.4 Mhz)
* Laster (Gipuzkoa, Araba)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q951885

 |

* Wd Datuak: Q951885
***gedit*** GNOME mahaigain ingurunearekin batera banatzen den helburu orokorreko testu editorea da. Sortzaileen erabakiz, editore honen izena letra xehez idatzi ohi da. ***gedit***ek UTF-8 onartzen du eta bere ezaugarrien artean plugin kudeatzaile dinamiko bat erabiltzeko aukera eskaintzea dago.

GNU/Linux, MAC OS X eta Microsoft Windows sistema eragileentzako eskuragarri da GPL lizentziapean. ***gedit*** software librea da.

Ezaugarri nagusiak
------------------

Testu-editore batean ohikoak diren funtzionalitateaz gain (hala nola testua kopiatu, moztu eta itsatsi, inprimatu,etab,..), ***gedit***ek sintaxia koloreztatzen du erabilitako programazio lengoaiaren arabera. GVFS liburutegia erabiliz fitxategiak urrutitik editatu daitezke. Kodea editatzeko beste ezaugarri bezala, lerroen zenbaketa, indezazio automatikoa eta fitxategiaren segurtasun kopia aipatu ditzakegu.

Gainera ***gedit***ek zuzentzaile automatiko bat gehituta dauka, hainbat hizkuntza dituena. Funtzionalitate gehiago gehitzeko hedapen eta pluginak instalatzeko sistema dauka, bai ***gedit***ek banatzen dituenak, edo komunitateak eginikoak.

Arkitektura
-----------

Aplikazioa X Window System leiho sistemarekin funtzionatzeko eraikia izan da, GTK+ eta GNOME liburutegiak erabilita. Editorea GNOMErekin dator.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** ***gedit***en webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194501
* Commonscat Multimedia: Gedit

---

 |

* Wd Datuak: Q194501
* Commonscat Multimedia: Gedit
**Gean House** Eskoziako Alloa herrian dagoen jauregi bat da, Clackmannanshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

1911 urtean Alexander Forrester-Patonek 12 hektarea erosi zituen berarentzako jauregi eder bat egin asmoz. Artile hariarekin landutako produktuak egiten zituen negoziogizon aberatsa zen Forrester-Paton. 16 urte lehenago familiaren egoitza zen Inglewood House eraiki zuen baina jauregi berria egin nahi izan zuen bere seme zaharrenari ezkontza opari gisa emateko.

William Kerr arkitektoak diseinatu zuen Eduardotar estiloan eta 1912an bukatu zen eraikina. Paton familiaren egoitza izan zen 1951ean Scottish Temperance Alliance erakundeari doan eman zioten arte, honek konferentzia eta ikasketa zentru bihur zezan. Erakundeak ordea porrot ekonomikoa izan zuen 1979an eta ondorioz Melbourneko negoziogizon batek erosi zuen 1982an. Dena dela bertan behera utzia izan zen.

1989an berrizte lan batzuk egin ziren hotela bihurtzeko baina hotel honek ez zuen arrakasta handirik izan. 1999an Alloako konpainia batek erosi zuen eta erabat berriztu zuen. Gaur egun negozio ekintzak eta gertakizun sozialak ospatzeko eraikina da.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5529450
* Commonscat Multimedia: Gean House

---

 |

* Wd Datuak: Q5529450
* Commonscat Multimedia: Gean House
**Pazientea**, gaixoa edo eria gaixotasuna pairatzen duen pertsona da. Berak kontatutako gaitzak sintomak dira, medikuak berari egindako elkarrizketari "anamnesia" deritzo, eta jasotako arakatze prozesuak "miaketa fisikoa" izena du.

Eritasunaren kronologiaren arabera, gaixoak akutuak edo kronikoak izan daitezke. Hainbat kasutan, gaixotasun bera daukaten pazienteak batzen dira elkarteetan, askotan aringarri suertatzen dena, informazioa partekatzeko eta bestelako babes eta onurak eskuratzeko asmoz (ikusi kanpo loturak).

Bestela, paziente terminala da irtenbide onik ez daukan gaixotasuna jasaten duena.

Historian zehar pazientea eta medikuaren arteko harremana aldatzen joan izan da, *eredu paternalista* batetik *berdinen arteko modelo*rantz lerratuz.

Gaur egun, hainbat liburu edo webguneen bidez pazienteak informazioa lor dezake, kontuan hartuta iturri guztiak ez direla fidagarriak edo zientifikoak.

Kanpo estekak
-------------

* Gaixoen elkarteak EAEn
* Euskadiko Alzheimer Federazioa
* Nafarroako Alzheimer Federazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181600
* Commonscat Multimedia: Patients

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4044903-8
* LCCN: sh00006930
* NDL: 00565016
* NKC: ph123901
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D010361

 |

* Wd Datuak: Q181600
* Commonscat Multimedia: Patients
**Owen konderria** (ingelesez: *Owen County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Spencer da. 2010eko zentsuaren arabera 21.575 biztanle zituen, Owen kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Owen konderriak 1.004,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,57 ura dira. Beste 997,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.575 pertsonetatik 21.181 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 198 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 72 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 65 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 177 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512767
* Commonscat Multimedia: Owen County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155956123
* LCCN: n82017726
* NARA: 10039103
* **Lekuak**
* OSM: 1111453
* TGN: 2000548

 |

* Wd Datuak: Q512767
* Commonscat Multimedia: Owen County, Indiana
**Garfield konderria** (ingelesez: *Garfield County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pomeroy da. 2010eko zentsuaren arabera 2.266 biztanle zituen, Garfield kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Garfield konderriak 1.860,16 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,49 ura dira. Beste 1.840,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.266 pertsonetatik 2.193 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 91 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 38 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q695782
* Commonscat Multimedia: Garfield County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132554309
* **Lekuak**
* OSM: 1150429
* TGN: 2002245

 |

* Wd Datuak: Q695782
* Commonscat Multimedia: Garfield County, Washington
**Pipestone konderria** (ingelesez: *Pipestone County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pipestone da. 2010eko zentsuaren arabera 9.596 biztanle zituen, Pipestone kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pipestone konderriak 1.206,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,35 ura dira. Beste 1.204,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.596 pertsonetatik 9.235 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 355 dira. 52 beltzak edo afroamerikarrak. 96 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 69 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 139 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486191
* Commonscat Multimedia: Pipestone County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125500823
* LCCN: n81093347
* NARA: 10039743
* **Lekuak**
* OSM: 1739844
* TGN: 2001057

 |

* Wd Datuak: Q486191
* Commonscat Multimedia: Pipestone County, Minnesota
**Garfield konderria** (ingelesez: *Garfield County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Panguitch da. 2010eko zentsuaren arabera 5.172 biztanle zituen, Garfield kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Garfield konderriak 13.489,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 85,8 ura dira. Beste 13.403,5 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.172 pertsonetatik 4.974 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 234 dira. 13 beltzak edo afroamerikarrak. 75 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 61 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 37 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26740
* Commonscat Multimedia: Garfield County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140736939
* NKC: ge134182
* **Lekuak**
* OSM: 1744359
* TGN: 2002109

 |

* Wd Datuak: Q26740
* Commonscat Multimedia: Garfield County, Utah
**Gata-Níjar Lurmuturraren Parke Naturala** (gaztelaniaz: *Parque Natural del Cabo de Gata-Níjar*) Andaluzian horrelako ezaugarriak dituen lehenengo erreserba da. Almeríako probintzian dago. 49.512 Ha ditu, 12.012 itsasokoak. 1987ko abenduaren 23an sortu zuten. UNESCOren Biosfera erreserba da.

Kokapena
--------

Parkea Almeríako hego-ekialdeko hiru udaletan zabaltzen da: Almería, Carbonera eta Nijar; herriak gehiago dira: Rodalquilar, Las Negras, Agua Amarga, Los Escullos, Isleta del Moro, Las Hortichuelas, Fernán Pérez, El Pozo de los Frailes, San Miguel de Cabo de Gata eta Almadraba de Monteleva. Itsas aldetik 63 km daude, Salinicas hondartzatik (Carboneras) Almeríako Rambla de Aguaseraino. Halaber, itsasoan alde babestua mila nautika bat Mediterraneoan sartzen da, Europako kontinentearen kostaldeko espazio handiena izanik.

Populazioa
----------

Populazioaren ikuspuntutik, inguru horretan oso pertsona gutxi bizi da: INEren arabera, 2008an 5.269 biztanle zituen, oso dispertsuak, populazio dentsitatea 14 biztanle/km. Populazio horren kopurua nagusia kostaldean egokitzen da, ia % 75a. Opor garaietan, dena dela, populazioak igoera handia ezagutzen du: kostaldeko San José (Almería) edo Agua Amarga bezalako tokietan hirukozten da.

Orokorrean, azken urteetan populazio zifrak gora doaz: azken bederatzi urtetan %35,31a igo baita.

Ondare naturala
---------------

Flamenko arrosak parkeko espezie ezagunetariko bat da.
### Flora

* Palmondo nano
* Agave
* *Antirrhinum*
* Jujubondo
* Abaritz

### Fauna

Natura parkean 1.100 espezie desberdinak ikus daitezke, gehienak hegaztiak. Hona hemen batzuk:

* Flamenko arrosa
* Koartza hauskara
* Lertxun gorri
* Portugalgo pirripio
* Italiar sugandila
* Katajineta

Iruditegia
----------

* Hilen hondartza.Hilen hondartza.
* Gata lurmutur faroaren inguruko lurraldea.Gata lurmutur faroaren inguruko lurraldea.
* Gaueko irudia.Gaueko irudia.
* Dunak.Dunak.
* Las Salinas.Las Salinas.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Moreno Lampreave, D. (2001) *Cabo de Gata: un espectacular patrimonio natural litoral y sumergido. Actas de las I Jornadas sobre Reservas Marinas*, .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)****(Frantsesez)**:Parkearen webgunea.
* **(Ingelesez)****(Gaztelaniaz)**:Gata lurmuturraren gida.
* **(Gaztelaniaz)**:Parkearen orria Andaluziako Juntaren webgunean.
* **(Gaztelaniaz)**:Parkeko bisitarien webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Gata-Níjar Lurmuturraren Natura Parkea*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q548667
* Commonscat Multimedia: Cabo de Gata-Níjar Natural Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158569619
* BNF: 14533826t (data)
* GND: 4657857-2
* LCCN: sh96007515
* SUDOC: 078053919
* **Lekuak**
* Natura 2000: ES0000046

 |

* Wd Datuak: Q548667
* Commonscat Multimedia: Cabo de Gata-Níjar Natural Park
Gardako aintziraren mapa.
Riva del Garda.
View of south lake near Peschiera del Garda (Verona, Italy) (probably with Lake Frassino or River Mincio), up the panting mountains of side Brescia (Italy), painted start to 1533 by Girolamo dai Libri.
**Gardako aintzira** (italieraz: *lago di Garda* edo *Benàco*) Italiako antzirarik handiena da, Alpeetako ingurualdean kokatutakoa.

Lonbardia, Veneto eta Trentino-Adige Garaia eskualdeen artean hedatzen da, eta ia 370 km²ko azalera dauka.

Inguruko udalerriak
-------------------

Desenzano, Peschiera, Lazise, Garda, Malcesine, Riva eta Salò inguruko udalerri nagusiak ditugu.

Uharteak
--------

Gardako uhartea handiena da eta San Biagiokoa bigarrena azalerari dagokionez. Trimelone, Sogno eta Olivikoak beste hiruak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *159. araua.*  Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-10-12).

Ikus, gainera
-------------

* Italiako geografia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6414
* Commonscat Multimedia: Lake Garda

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 239869389
* GND: 4139154-8
* LCCN: sh85053064
* NKC: ge243762
* SUDOC: 116460784
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 8569

 |

* Wd Datuak: Q6414
* Commonscat Multimedia: Lake Garda
**Espartako Logia** Frantziako Sortalde Handiaren obedientziapean zegoen framazon-elkartea da, eskoziar ohikune zahar eta onartuari jarraitzen ziona. Espartako gladiatorearen izena jarri zioten, eta 1934. eta 1939. urteen artean iraun zuen. Egoitza hasieran Hendaian eta gero Baionan izan zuen.

Historia
--------

1933an Altuna Logia Agurgarriak La Zélée Logia baionarrari "nazioarteko" logia bat eratzea proposatu zion. Hasieran hamaika kide besterik ez zituen baina hurrengo urteko abendurako jada 79 ziren: gehienak euskotarrak baina baita bearnotar, zaragozar edo bordelesak ere.

Espainiako Gerra Zibila piztu zutenean, logiak (batez ere Daniel Argote kideak) iheslariak hartzeari ekin zion. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, logia bertan behera geratu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Crouzet, Jean.  (1990). Jean Curutchet ed. *Bayonne entre l'équerre et le compas.*  III Baiona: éditions Harriet, 225 or. ISBN 2 904 348 387..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16657638

 |

* Wd Datuak: Q16657638
***Galeuzca*** aldizkaria Buenos Airesen argitaratu zen 1945ko abuztutik 1946ko uztaila arte. Hilabetekaria zen, beraz guztira hamabi zenbaki argitaratu ziren. Gaztelaniaz ateratzen bazen bere orrialdetan Galeuzcaren kolaboratzaileak, hau da, Galizia, Katalunia eta Euzkadiren kolaboratzaileen lanak argitaratzen ziren. Publikazio honek lotura zuzena zuen Compostelako hitzarmenarekin non hiru herrialdetako nazionalistek burujabetzaren bidean elkarri laguntzeko akordioa sinatu zen. Compostelako 1933ko uztailaren 25an sinatu zen baina gerra ondoren berreskuratu zen, orduan lehendabizi Buenos Airesen, 1941ko maiatzaren 9an sinatu zuten eta Mexikon, 1944ko abenduaren 22an, berretsi zuten.

Antzeko hitzarmena Buenos Airesen sinatu zen eta horren ondorioa aipatutako aldizkaria sortu zen.
Galeuzca aldizkaria bereziki eduki politikoak lantzen zituen nahiz eta batzutan literaturarekin edo historiarekin lotura izan. Haren kolaboratzaileen artean une hartako izen handiak aurki daitezke, besteak beste, Alfonso Rodríguez Castelao, Manu Sota, Manuel Serrat Monet, Ramon Maria Aldasoro, Jesus Maria Leizaola, Carlos Baraibar, Pere Mas Perera, Joaquin Xirau, Ildefonso Gurrutxaga… Artikulu politikoekin batera uneko garrantzi handiko dokumentuak jasotzen ziren, esaterako Jose Antonio Agirreren diskurtsoak, alderdi desberdinen deklarazioak, munduko politikarien iritziak, e.a.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  J.R. Zabala: "Aproximación a la hemerografía del exilio vasco". J.A. Ascunce: *La cultura del exilio vasco II*. Donostia: Ascunce, 1994, 92.or.

Bibliografia
------------

* *Galeuzca* urazandi.euskaletxeak.net
* *Galeuzka. Galiza-Euskadi-Catalunya*. Aldizkariaren edizio faksimile osoa. Durango: Leopoldo Zugaza, 1977.
* Molina, César Antonio: *Prensa literaria en Galicia (1920-1960), Xerais, Vigo, 1989, ISBN 9788475074306.*
* "Galeuzca" (pp. 207-208) en: Vilavedra, Dolores (coord.): *Diccionario da literatura galega* II (*Publicacións periódicas*), Galaxia, 1997, ISBN 84-8288-137-X **(Galizieraz)**.

Kanpo estekak
-------------

* "Galeuzca" aldizkariaren ale guztiak irakurgai
* *Catálogo de publicacións periódicas. Fondos do Arquivo da Emigración Galega* **(Galizieraz)**.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258127

 |

* Wd Datuak: Q12258127
***Georgianaren erretratua, Devonshireko Dukesa*** (ingelesez: *Portrait of Georgiana, Duchess of Devonshire*), Thomas Gainsborough margolari ingelesak 1785 eta 1787 artean egin zuen erretratu bat da. Oihal gaineko olio-margolana da, eta, gaur egun, San Petersburgoko Hermitage museoan ikus daiteke.

Margolanaren misterioa
----------------------

Georgiana Cavendish, Devonshireko Dukesa, bere jendaurreko bizitzaren bitartean, margolari batzuek margotu zezaten jarri zen, besteak beste, Thomas Gainsborough eta Joshua Reynolds.

Margolan honen ibilbidea oso konplexua izan da, eta eleberri bat idazteko gaia ematen du. Devonshireko Dukesa Chatsworth Housen bizi zen eta lana handik desagertu egin zen. Urteetan ez zen lan honetaz ezer jakin baina 1830an maisu zahar baten etxean agertu zen; maisu horrek, nola margolana kebide gainean ez zen ondo egokitzen, beheko aldea moztu zion. 1841an 56 £ libretan argazki-merkatari bati saldu zion eta honek bere laguna zen Wynn Ellis arte-bildumagileari eman zion. Ellis hil zenean margolana Christie'sen, Londresen, salgai jarri zen 1876an. Orduan Bond Street bildumagileak erosi zuen, garai hartan astronomikoa zen zifra baten truke, 10.000 ginea. Hiru aste geroago margolana Thomas Agnew & Sons galeriatik lapurtu zuten. 25 urte behar izan ziren Adam Worth "Krimenaren Napoleon" lapur ezaguna lapurretaren egilea izan zela jakiteko. Hasiera lapurretaren helburua bere anaiaren fidantza ordaintzeko izan omen zen baina, azkenik, anaia libre utzi zuten eta Worthek margolanarekin gelditzea eta Ameriketako Estatu Batuetara eramatea erabaki zuen. Margolana 1994arte Morgan familiaren eskuetan egon zen; urte horretan Sotheby's-ek salgai jarri zuen. Lanaren jabe berria Devonshireko hamaikagarren Dukea izan zen eta egun arte-lana, berriro ere, 200 urte pasa ondoren, Chatsworth Housera itzuli zen. Dukeak 408.870$ ordaindu zuen.

Deskribapena
------------

Thomas Gainsboroughen lan honek bere beste erretratuen ezaugarriak erakusten ditu: zehaztasun handiak, emakume idealizatua, arrosaren sinboloa... Badago, hala ere, elementu batek lan hau ezberdin egiten duena: kapela ikaragarri handia. Horrelako kapelak boladan jarri ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* *Urdinezko emakumea*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Margolanari buruzko artikulua The New York Times egunkarian, 1994ko uztailaren 31an.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18161868
* Commonscat Multimedia: Georgiana, Duchess of Devonshire (Gainsborough)

---

 |

* Wd Datuak: Q18161868
* Commonscat Multimedia: Georgiana, Duchess of Devonshire (Gainsborough)
**Georgia Taylor-Brown** (Manchester, 1994ko martxoaren 15a) triatleta britainiarra da. 2020an Munduko txapelketa irabazi zuen eta 2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan bi domina lortu zituen, urrezkoa bata, zilarrezkoa bestea.

Biografia
---------

### Gazte mailako txapelketak

Atletismoan aritutako aita eta ama ditu, aita olinpikoa izandakoa 800 metrotako lasterketan. Txikitan korrika hasi zen bera ere baina ondoren triatloian zentratzea erabaki zuen. 2012an Manchesterretik Leedsera joan zen Kirol Zientzien ikasketak egitera.

2013. urtean Munduko gazte mailako txapelketan bigarren egin zuen, aurrez 2012ko eta 2013ko Europako txapelketak irabazi ondoren. Mundu mailako duatloi txapelketa bat ere irabazi zuen 2012an.

### Elite mailako ibilbidea

2017an Madrilgo Kopa irabazi zuen eta 23 urtez azpiko Europako txapelketan urera eta Mundukoan laugarren postua egin zuen. 2018tik Britainia Handiko triatloi selekzioko kidea da. Kanaria Handian egin zuen debuta eta garaipena lortu zuen gainera. Astralian jokaturiko Munduko txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen. 2019an brontzezko domina errepikatu zuen eta 2020an Hanburgon Munduko txapelduna izan zen.

Tokioko Olinpiar Jokoetan bakarkako saiona zilarrezko domina eskuratu zuen eta taldekako errelebo saioan urrezkoa.

Palmaresa
---------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Japonia **Tokio 2020** | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | bakarka |
| 01 !1. postua, urrezko domina | errelebo mixtoak |
| Munduko txapelketak |
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Australia Gold Coast 2018 | 03 !3. postua, brontzezko domina | bakarka |
| Suitza Lausana 2019 | 03 !3. postua, brontzezko domina | bakarka |
| Alemania Hanburgo 2020 | 01 !1. postua, urrezko domina | bakarka |
| 03 !3. postua, brontzezko domina | errelebo mixtoak |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «Georgia Taylor-Brown» *www.britishtriathlon.org* (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
2. ↑   **(Ingelesez)** Triathlon, World. «Athlete Profile: Georgia Taylor-Brown» *World Triathlon* (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
3. ↑   «Olympedia – Georgia Taylor-Brown» *www.olympedia.org* (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9267342
* Commonscat Multimedia: Georgia Taylor-Brown

---

* **Kirolariak**
* IAAF: 280129

 |

* Wd Datuak: Q9267342
* Commonscat Multimedia: Georgia Taylor-Brown