**Linus Torvalds** (Helsinki, Finlandia, 1969ko abenduaren 28a) software ingeniari finlandiar-estatubatuarra da, *Linux* sistema eragilearen nukleoaren sortzailea. Nukleo hori erabiltzen dute GNU/Linux, Android eta Chrome OS sistema eragileek. Git bertsio-kontrolerako sistema banatua ere sortu zuen.

Lehenengo urteak
----------------

Torvalds Helsinkin (Finlandia) jaio zen 1969an. Anna eta Nils Torvalds kazetarien semea da eta Leo Törnqvist estatistikariaren eta Ole Torvalds poetaren biloba. Haren familia Finlandiako suediera hiztunen gutxiengokoa da.

Ordenagailuekiko interesa Commodore VIC-20 batekin piztu zitzaion 1981ean, 11 urte zituela. Hasiera batean BASIC lengoaian programatzen zuen baina ondoren 6502 PUZaren makina-lengoaia erabiltzen hasi zen, ez zuen mihiztadura-lengoaia erabiltzen. Aurrerago Sinclair QL bat erosi zuen eta aldaketa handiak egin zizkion, bereziki sistema eragilean. Finlandian QLarentzako softwarea lortzea zaila zenez mihiztatzailea eta testu-editorea programatu zituen. Pac-Man liburutegi grafikoak eta bideo-joko batzuk ere programatu zituen, horien artean *Cool Man* Pac-Manen klona.

1988 eta 1996 artean Helsinkiko unibertsitatean ikasi zuen. Ibilbide akademikoa 1989an eten zuen, soldaduska betetzeko. Torvaldsek Andrew Tanenbaum informatikako irakaslearen *Operating Systems: Design and Implementation* liburua erosi zuen. Liburuak MINIX deskribatzen du, irakaskuntzara zuzendutako UNIX sistema eragilearen bertsio sinplifikatu bat. 1990ean unibertsitate ikasketei berrekin zien eta UNIXekin lehen esperientziak izan zituen. 1991ko urtarrilaren 5ean Intel 80386aren klon bat erosi zuen, MINIXen kopia bat jaso aurretik. Horrek Linux izan zena prestatzen hasteko bidea eman zion.

Linux
-----

Hasiera batean Torvaldsek *Freax* deitu nahi zion garatzen ari zen nukleoari. *Linux* deitzea ere pentsatu zuen baina berekoia iruditzen zitzaion. 1991ko irailean nukleoaren lehen bertsioa FTP zerbitzarira (ftp.funet.fi) kargatzeko ardura zuen Ari Lemmke-ri *Freax* izena ez zitzaion egokia iruditu eta proiektuari *Linux* izena jarri zion, Torvaldsi galdetu gabe. Aurrerago Torvaldsek izen aldaketa onartu zuen.

Torvaldsek GNU proiektua 1991an ezagutu zuen, Lars Wirzenius izeneko informatikako ikaskide suediera hiztun batek Richard Stallman software librearen guruaren hitzaldi bat entzutera eraman zuenean. Torvaldsek *Linux* nukleoari GNU General Public License lizentziaren 2 bertsioa (GNU GPLv2) ezartzea erabaki zuen.

*Linux*en 1.0 bertsioa 1994ko martxoaren 14an argitaratu zuen.

1996 amaieran Kaliforniako Transmeta enpresara egindako bisitaren ondoren bertan lan egiteko eskaintza onartu zuen eta halaxe egin zuen 1997ko otsailetik 2003ko ekainera. Ondoren Open Source Development Labsen hasi zen. Aurrerago, erakunde horrek Free Standards Groupekin bat egin zuen Linux Fundazioa sortzeko, bertan segitzen du lanean Torvaldsek. 2004ko ekainean Torvalds eta bere familia Dunthorpera (Oregon) joan ziren, OSDLren egoitzatik gertuago egoteko.

1997tik 1999ra, *Linux* eta Unixentzako formatu bitar estandarra sortu zuen 86open proiektuan parte hartu zuen. 1999an MIT Techonology Review aldizkariak 35 urtetik beherako 100 berritzaile garrantzitsuenen zerrendan sartu zuen.

1999an *Linux*en oinarritutako softwarearen garatzaile diren Red Hat eta VA Linuxek opzioak eskaini zizkioten esker onez. Urte horretan, bi enpresak burtsan kotizatzen hasi ziren eta Torvaldsen akzioek 20 milioi dolarreko balioa hartu zuten.

Haren maskota pertsonala Tux ezizeneko pinguinoa da. *Linux* komunitateak Tux Linux kernelaren maskotatzat hartu zuen.

Une horretan, *Linux* Fundazioak Torvalds ekonomikoki babesten du, Linux nukleoaren garapenarekin lanaldi osoan segi dezan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)** «Citizen Linus», *LWN.net* 2010-09-13.
2. ↑  **(Ingelesez)** «Linus Torvalds, already and Oregonian, now a U.S. citizen», *The Oregonian* 2010-09-16.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Linus-en bloga
* **(Ingelesez)** Linus Torvalds Google+en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q34253
* Commonscat Multimedia: Linus Torvalds
* Wikiquote Aipu famatuak: Linus Torvalds

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 85515270
* ISNI: 0000 0001 1494 6962
* BNF: 137524817 (data)
* CANTIC: a12216112
* GND: 122924517
* LCCN: n00015725
* NDL: 00845246
* NKC: xx0034669
* S2: 2822247
* SUDOC: 059196637
* BIBSYS: 1010155
* ICCU: LO1V195276
* Open Library: OL2633060A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q34253
* Commonscat Multimedia: Linus Torvalds
* Wikiquote Aipu famatuak: Linus Torvalds



|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiesanetan** badira aipuak, gai hau dutenak: **Linus Torvalds** |

  


| Software librearen historiako pertsonaia nabarmenak |
| --- |
| Rick Adams -  Eric Allman -  Brian Behlendorf -  Keith Bostic -  Alan Cox -  Matthias Ettrich -  Miguel de Icaza -  Theo de Raadt -  Jim Gettys -  John Gilmore -  Jon "maddog" Hall -  Jordan Hubbard -  Lynne eta William Jolitz -  Rasmus Lerdorf -  Lawrence Lessig -  Marshall Kirk McKusick -  Eben Moglen -  Ian Murdock -  Tim O'Reilly -  Keith Packard -  Brian Paul -  Bruce Perens -  Eric S. Raymond -  Bob Scheifler -  Mark Shuttleworth -  Richard Stallman -  Linus Torvalds -  Andrew Tridgell -  Guido van Rossum -  Larry Wall  |