recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Armarria
**Romanov dinastia** Errusian 1613tik 1917ra bitartean agindu zuen dinastia izan zen.

Andrei Ivanovitx Kobila Moskura joan zen aberats lituaniarra izan zen Romanov familiaren lehen arbasoa Errusian (XIV. mendea); izena Roman Yurevitxengandik jaso zuen, haren alaba Anastasia Romanovna Zakharina-Yureva Ivan IV.a *Izugarria*ren lehen emaztea izan baitzen (XVI. m.).

Teodoro I.a Errusiakoa Rurik dinastiako azken tsarra hil ondoren (1598), Romanovtarrak Boris Godunov eta Vasili Xuiskiren aurka borrokatu ziren, eta 1613an Migel Romanov izendatu zuten tsar errusiar nobleek, Migel I.a Fiodorovitx izenaz. Hori izan zen Romanov dinastiako lehen tsarra, eta haren ondoren etorri ziren Alexis, Teodoro III.a, Ivan V.a, Petri I.a Handia (Katalina I.aren senarra), Petri II.a, Ana Ivanovna, Ivan VI.a eta Elisabet II.a.

Petri II.aren ondoren (Katalina II.aren senarra) etorri zen Holstein-Gottorp-Romanov dinastia: Petri III.a, Paulo I.a, Alexandro I.a, Nikolas I.a, Alexandro II.a, Alexandro III.a eta Nikolas II.a.

1917an ahitu zen Romanov dinastia, Errusiako Iraultzaren ondorioz; 1918an hil zuten Nikolas II.a, Romanov dinastiako azken tsarra.

Romanov dinastiaren zuhaitz genealogikoa

Ikus gainera
------------

* Romanov familiaren hilketa

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112707
* Commonscat Multimedia: House of Romanov

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 69724780
* BNE: XX1096392
* GND: 118749579
* LCCN: sh85115062
* NKC: mzk2005295051
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q112707
* Commonscat Multimedia: House of Romanov
**Romanov familiaren hilketa** Romanov dinastiako kideen eta bere ingurukoen hilketa izan zen, 1918ko uztailaren 17an Jekaterinburgeko Ipatiev Etxean.

Gertaerak
---------

1918ko uztailaren 16ko gauean, Ekaterinburgen (Errusia), Armada Gorriak Nikolas II.a Errusiakoa tsarrari eta bere familia osoari jaikitzeko eta janzteko eskatu zien. Tsarraren aldeko Armada Zuria gertu zegoela-eta, lekualdatuko zituztela esan zieten. Sotora eraman zituzten, argazki baten aitzakian. Jakov Jurovskiren gizonak sartu ziren gero, baina ez zeramaten argazki kamerarik.

Jurovskik berak, errebolberra atera eta errusiarrek heriotzara kondenatu zutela esan zion tsarrari eta buruan jo zion tiroa. Ondorengo tiro sortan tsarina eta Olga alaba hil zituzten. Eta beste sorta batek gainerakoak hil zituen, ustez behintzat. Tiroen ostean, tsarraren alaba Anastasia eta Maria bizirik zeuden; biek harribitxiak josi zituzten kortseen barrualdean eta, ezustean, balen kontrako txalekoen lana bete zuten. Baionetaz eta kolpeka hil zituzten.

Hilketen ezagutza eta ikerketa
------------------------------

Hilketak ez ziren 1989ra arte jakin. Orduan eman zen argitara Jurovski txostena, Jurovskik berak buruzagi boltxebikeentzat idatzitako exekuzioaren deskribapena. Bi urte geroago, 1991n, tsarraren familiaren ustezko arrastoak hobitik atera eta aztertu zituzten. 1979an topatutako hobi komun batean zeuden. Ikerketen emaitzen arabera, Nikolas II.a Errusiakoaren familiako kideak ziren, baina bi falta ziren: Alexei oinordekoa eta Maria.

2007ko abuztuan, txostenak emandako xehetasunei esker, arrasto berriak topatu zituzten eta AEBetan egindako DNA frogek baieztatu berri dute Alexeiren eta Mariaren arrastoak direla. Beraz, uztaileko gau hartan Tsarraren familia guzti-guztia hil zuten.

Jurovskiren pelotoiko kideek gorpuak azido sulfurikoz busti zituzten, gero granada batez leherrarazi eta, azkenik, banandu egin zituzten. Neurri horiekin, hilobiak tsarraren aldekoen kultu-toki bilaka zitezen saihestu nahi zuten boltxebikeek.

Hala ere ez zen horrelakorik gertatu. Gorpurik eta, beraz, frogarik ezean, legenda gero eta gehiago gizentzen hasi zen. Tsarraren ustezko seme-alabak dozenaka azaldu ziren. Horien artean izarra Anastasia izan zen. Izarra, 1997an animaziozko musikal baten protagonista izateraino.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6  Nagore Irazustabarrena, «Akabo 90 urteko misterioa», *Argia*, 2008-06-29, CC-BY-SA lizentzia

Ikus, gainera
-------------

* Ipatiev Etxea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1356047
* Commonscat Multimedia: Shooting of Nicholas II of Russia and his family

---

 |

* Wd Datuak: Q1356047
* Commonscat Multimedia: Shooting of Nicholas II of Russia and his family
**Home Rule** (euskaraz *Autogobernu Legea*) XX. mendearen hasieran Irlandari betiere Erresuma Batuaren barnean nolabaiteko autogobernu edo autonomia bat eskaintzen zion estatutu bat izan zen.

XIX. mendearen amaieratik aurrera, Irlandako Alderdi Parlamentarioak Irlandarentzako autonomia handiagoaren eskaera luzatu izan zuen: eskaera horren barnean Erresuma Batuaren barneko irlandar legebiltzar baten sorrrera zegoen. Irlandako Alderdi Parlamentarioak Erresuma Batuko Legebiltzarrean Home Rule bat osatzeko 4 proiektu aurkeztu zituen:

* 1886: Ez zuen Erresuma Batuko Komunen Ganbera gainditu.
* 1893: Erresuma Batuko Komunen Ganberan onartua izan ondoren, ez zuen Lorden Ganbera gainditu.
* 1912: Legebiltzarrak onartu ondoren, Lehen Mundu Gerra (1914-1918) hasi eta Pazko matxinada (1916) jazo zenez, atzera bota zen
* 1920: Indarrean egon zen Home Rule bakarra izan zen, Irlandako Gobernu Estatutua (*Government of Ireland Act*) izendapenaz.

Hirugarrena (1912) saiakera izan zenez, unionistek haren aurkako jarrera hartu eta Ulstergo Akordioan Edward Carson buru zutela aurka sinatu zuten. Hurrengo Home Rule legeak Irlandako Uhartearen banaketa baieztatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7467819
* Commonscat Multimedia: Irish Home Rule movement

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85061708
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7467819
* Commonscat Multimedia: Irish Home Rule movement
Honoria (erdian), albo batean bere anaia Valentiniano III. eta bestean bere ama Gala Plazidia dituela.
**Justa Grata Honoria** (Ravena 419-Konstantinopla, 457?), Konstantzio III.a Mendebaldeko Inperioko Enperadorearen eta honen emazte Gala Plazidiaren alaba zen, azken hau, Teodosio I.a Handia enperadorearen alaba eta Honorio Mendebaldeko aurreko enperadorearen arrebaordea zelarik. Bere anaia Valentiniano III.ak oinordetu zuen Mendebaldeko Inperioaren gobernua, bien osaba zen Honoriogandik.

Biografia
---------

Honoria, Konstantinoplan hezia izan zen bere lehengusina Pulkeria, Arkadia eta Marinarekin, Arkadio enperadorearen alabak zirenak. Handik, bere bizitza erlijioso eta bakezalearik bat ez zetorrela, Atilari gutun bat bidali zion ezkontzeko eskatuz, bere lehengusu Teodosio II.aren eta bere amaren heriotzaren ondorioz sortu zen krisi politikoa probestuz. Hunoen erregeak, Honoriaren eskua aldarrikatu zuen, baina Valentinianok ezezkoa eman zionez, Atilak Aquileia arpilatu zuen 451. urtean.

Bere irudiarekin txanpondutako txanponek, augusto titulua eman ziotela lekukotzen dute.

Bitxikeriak
-----------

1884an, Johann Palisa astronomoak, Honoria honen omenez izendatu zuen 236 Honoria asteroidea.
**Hor Dago!**  |  |
| --- |
| Sorrera: | 1993 |
| Txupinera: | Arantza de Jesus (1996) |
| Egoitza: | Barrenkale, 12 (Zazpikaleak) |
| Leloa: | - |
| Kideak: | 150 |
| Koloreak: | Berdea |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: |  |
|

**Hor dago Abante!** (antzina Hor Dago! izenarekin ezagutua) Bilboko konpartsa euskalduna da, hauen federakundearen kidea dena eta "Euskaldunon Egunkaria" kazetaren ingurukoa jatorrian eta gaur egun "Berria"renekoa.

Antzina "Hor Dago!" deitzen zen. 2003an, Euskaldunon Egunkariaren itxiera eta gero, konpartsaren abokatuek gomendioa emanda izena aldatzea erabaki zuten. Izan ere konpartsa honen eta "Euskaldunon Egunkaria"ren arteko harremana oso estua zen eta besteak beste konpartsaren irabazi guztiak aipatutako egunkarira bideratzen ziren. Gauzak horrela, "Hor Dago!"ko kideak beldur izan ziren epaile espainiarrek, antzeko arrazoiak argudiatuz ez ote zuten ere beraien konpartsa itxiko eta ilegalizatuko. Izatez 2003tik aurrera lehenengo urteetan "Abante!" izena bakarrik erabili zuten lehen idatzitakoaren bildur baitziren.

2016ko urtean barne hausnarketa baten ondorioz txoznarik ez zuten ipini Bilboko Aste Nagusian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Bilboko Aste Nagusia

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259242

 |

* Wd Datuak: Q12259242
**Rikers Island** 167 hektarea edo 1,67 kilometro karratuko hedadura duen uharte bat da. New Yorken dago, hiri honetako Bronx eta Queens auzoen artean, East River ibaian. Gertu ditu LaGuardia Aireportua eta presondegia. Presondegia *New York City Department of Correction* delakoak administratzen du. Presondegi honen urteroko aurrekontua 860 milioi dolarrekoa da. 10.000 ofizial eta 1.500 zibil erabiltzen dituzte gehienezko 17.000 presoko edukiera batentzako. Estatu Batuetako errolda bulegoaren azterketaren arabera, zentruko biztanleria iraunkorra 12.780 presokoa zen 2.000n.

Historia
--------

Uharteak bere izena Abraham Ryckenen omenez jasotzen du, Long Islandera 1638an joan zen kolono herbeheretarra. Lurralde militar bezala erabilia izan zen Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren garaitik. Ryckenen ondorengoek uhartearen jabetza izan zuten 1884 arte, urte honetan New Yorkeko hiria saldu ziotelarik 180.000 dolargatik. Hiria, ordutik, presondegi bezala erabiltzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q120119
* Commonscat Multimedia: Rikers Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315527979
* LCCN: sh95005517
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3955540

 |

* Wd Datuak: Q120119
* Commonscat Multimedia: Rikers Island
***IXΘΥΣ***: Iota **I**=Jesus, Ji **X**=Christos (Kristo), Theta **Θ**=Theou (Jainkoaren), Ípsilon **Υ**=Uios (Seme), Sigma **Σ**=Soter (Salbatzailea)
**Ichthys** edo **Ichtus**-a (grekozko ἰχθύς-etik 'arrain', ebakia /ixˈθys/, «ijzús») ikur bat da. Bi arku elkartzen dira, eta badirudi arrain baten profila dela, *vesica piscis* edo mandorla horizontal baten antzera, eta lehenengo kristauek ikur sekretu gisa erabili zuten.

Akronimoak honako hau esan nahi du: Ἰησοῦς Χριστὸς Θεοῦ Υἱὸς Σωτήρ "-Jesucristo, Jainkoaren Semea, Salbatzailea".

Jatorria eta sinbolismoa
------------------------

Arraina arrantzalea bezala, Itun Berrian behin eta berriz agertzen den sinboloa da: ogien eta arrainen ugalketa, mirarizko arrantza, estateroa arrain baten ahoan, arraina parrillan Jesusek jan zuena bere piztueraren ondoren.

Honako hau izan zitekeen *ichtus* sinboluaren erabilera sekretua: pertsona batek harean lerro zuzen eta kurbatuak marrazten zituen itxuraz ausaz, eta lerro horietako bat arku zirkularra zen (*ichtus* erdia). Beste pertsona batek marra gehiago marrazten bazituen lurrean eta irudia osatzen bazuen, biek jakingo lukete biak kristauak zirela. Milango Ediktua baino lehen, kristauek ezin zuten beren fedea argi eta garbi adierazi, jazarri edo exekutatzeko arriskua baitzuten.

Baliteke lotura bat egotea Jesusen eta arrainaren artean, *baptisterio*ko bainutik (bataioetarako igerilekua, edo "urperatzeko lekua") eta gizonen arrantzaleen parabolaren artean, apostoluei erreferentzia egiten diena. Era berean, "*pisciculi*" (arraintxoak) bihurtu berriak ziren, eta arraina, ogiarekin batera, eukaristiaren sinbolo bihurtu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Agustin Hiponakoa, *Jainkoaren Hiria*, XVIII, kap. XXIII.
2. 1 2  Diane Apostolos-Cappadona, *A Guide to Christian Art*, Bloomsbury Publishing, UK, 2020, 183 or.
3. ↑  Paul Fieldhouse, *Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions*, ABC-CLIO, USA, 2017, 214 or

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211751
* Commonscat Multimedia: Ichthys

---

 |

* Wd Datuak: Q211751
* Commonscat Multimedia: Ichthys
Tortosako irakurketa erraza taldea. 2013.
*Gizarte-inklusioa irakurketa errazaren bidez*, Europako logoa.
**Irakurketa erraza taldea**k edo **irakurketa errazeko klub**ak irakurle talde bat da, non partaideek irakurketa errazeko teknikekin egokitutako testuei buruz solas egiteko elkartzen diren.

Irakurketa erraza etiketa erabiltzen da testu egokituak izendatzeko. Hizkuntzaren arabera, euskara erraza, simple english eta antzekoak ere erabiltzen dira. Irakurketa erraza izendapenak hizkuntzari baino, testuetan egiten diren egokitzapenei egiten dio erreferentzia. Baina ez bakarrik testuetan, irakurtzeko zailtasunak dituztenentzat egokitutako testuez gain, ikus-entzunezko materialak edo multimedia materialak sailkatzen dira irakurketa erraza etiketapean, betiere irisgarritasuna helburu.

Irakurketa erraza helburu duten testuetan hainbat egokitzapen egiten dira: letra-tipoa, maketazioa, irudi edo grafikoak... Dena zaintzen da irakurlearen lana errazteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Clubs Lectura Fácil» *Lectura Fácil Euskadi* (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216282

 |

* Wd Datuak: Q65216282
33°19′42″N 44°23′07″W﻿ / ﻿33.32833°N 44.38528°W﻿ / 33.32833; -44.38528
**Irakeko Museo Nazionala** (arabieraz: المتحف العراقي) Bagdaden, Iraken dagoen museo interesgarria da, batez ere Mesopotamiako zibilizazioen gordetzen dituen artelanen eta aztarna arkeologikoengatik. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua iza zen eta obra ugari lapurtua.

Historia
--------

Museo honen historia zailtasunez beteta egon da ia hasieratik. Instituzioak hasieran *Bagdadeko Museo Arkeologikoa* izena zuen eta Gertrude Bell idazle britaniarrak sortu zuen, 1926an. Saddam Hussein boterean egon zen urtetan museoa bakarrik Husseinen lagunek ahal zuten bisitatu; publiko orokorrak sarrera debekatua zuen. Horregatik, mendebaldeko hedabideetan "Saddam Altxor Pribatuaren Kutxa" deitzen zitzaion. Golkoko Gerra zela eta, 1991an, museoa itxi zuten. 2000go apirilaren 28an, Saddam Husseinen urtemuga zela eta, ireki zen berriro ere. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua izan zen eta obra ugari lapurtua. Antza denez,lapurketetan museoko langile batzuk hartu zuten parte. Pieza asko berreskuratu dira baina ez guztiak. 2009ko otsailaren 23an, museoak berriro ateak ireki zituen ere baina ez oso: 24 gelatik bakarrik 6 bisita daitezke eta aurretik hitzordua eskatu behar da.

Obra ezagunenak
---------------

* Ur-eko arpak
* Warkako Dama
* Warkao edalontzi sakratua
* Buztinezko taulatxoak

Kanpo estekak
-------------

**(Ingelesez)**:Lapurtutako objektuen aurkikuntza.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q521251
* Commonscat Multimedia: National Museum of Iraq

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127674555
* ISNI: 0000 0001 2154 5796
* BNF: 12321652h (data)
* GND: 64387-7
* LCCN: n50077804
* NLA: 36547494
* SUDOC: 194276368
* ULAN: 500306573
* BIBSYS: 90771489
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q521251
* Commonscat Multimedia: National Museum of Iraq
**Ichthyosauria** (grezieraz "musker arrainak") sauropsido diapsido iktiopterigio ordena bat dira, Behe Triasikotik Goi Kretazeorarte bizi izan zirenak (duela 245 milioi urtetik duela 90 milioi urtera arte), gaur egungo Amerika, Europa eta Asian. Izena 1840an sortu zuen Sir Richard Owenek.

Iktiosauroak arrain eta izurde arteko itxura zuten itsas narrasti handiak ziren (ikusi eboluzio konbergentea). Triasikoan, uretara itzuli ziren oraindik identifikatu gabeko lurreko narrastietatik abiatuta eboluzionatu zuten, izurdeek eta baleek jasango zuten pareko prozesuan. Bereziki ugariak izan ziren Jurasikoan, uretako harrapari nagusi bezala plesiosauroek Kretazeoan ordezkatu zituzten arte.

Ingalaterran, Alemanian, Groenlandian eta Kanadako Alberta estatuan aurkitu dira haren hezurrak. Aurkikuntza horiek erakutsi dutenez, izurdearen antza zuen, muturra izurdeak baino zorrotzagoa bazuen ere. Sudur-zuloak ia begien ondoan zituen, eta usaimenaz baliatzen zen bere eginkizunetan gidatzeko. Arrainez eta zefalopodoz elikatzen zen. Gauza segurua da bibiparoa zela, ezkatarik ez zuela; kolorez gorri marroixka zen, adituen ustez.

Aurkikuntzen historia
---------------------

Lehen orno fosila bi aldiz argitaratua izan zen 1708an Eurite Unibertsalaren oroitzapen ukigarri bezala. Iktiosauro baten lehen fosil osoa 1811n aurkitu zuen Mary Anningek Lyme Regisen, gaur egun Kostalde Jurasiko deritzonean.

1905ean, Kaliforniako Unibertsitateko John C. Merriamek zuzendutako eta Annie Alexanderrek finantzatutako 1905eko Espedizio Sauriarrak Nevada erdialdean 25 ale topatu zituen, Triasiko garaian oso sakona ez zen ozeano baten azpian zegoena. Ale horietako batzuk gaur egun Kaliforniako Unibertsitateko Paleontologia Museoko bilduman daude. Beste ale batzuk harkaitzean sartuta daude, eta Nye Konderriko Iktiosauroaren Berlingo Estatu Parkean daude ikusgai. 1977an triasikoko Shonisaurus iktiosauroa Nevadako Estatu Fosila da. Nevada da jada desagertua dagoen itsas narrasti honen hezurdura oso bat duen estatu bakarra, 17 metro neurtzen duena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194515
* Commonscat Multimedia: Ichthyosauria
* Wikispecies Espezieak: Ichthyosauria

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85064056
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 4532369
* Paleobiology Database: 267386

 |

* Wd Datuak: Q194515
* Commonscat Multimedia: Ichthyosauria
* Wikispecies Espezieak: Ichthyosauria
**Honnō-ji** Japoniako Kyotoko Nichiren Budismoaren tenplu budista ospetsua da.

Oda Nobunagaren heriotza
------------------------

Oda Nobunaga (1534- 1582) Japoniako *Sengoku*aroko jauntxo garrantzitsu bat izan zen. Erdi mailako jaun baten semea, krudel fama zuen. Probintziaz probintzia Japonia konkistatzen joan zen, edozein armada garaituz, Honnō-ji tenpluan (Kyoto) erail zuten arte. Mendebaldea konkistatzen ari zenean, 1582ko ekainaren 21ean Akechi Mitushidek, Nobunagari traizionatuz, tenplua inguratu zuen eta sua eman zion. Orduan Nobunagak, irteerarik ez zegoela ikusita, seppuku egin zuen. Mori Ranmaru Nobunagaren laguntzailea, eta haien anaiak baita hil ziren ere.

Ondoren, gertaera horiek zirela eta, tenplua berreraikia izan zen baina Kyotoko beste toki batean, Shiyakusho-mae geltokitik gertu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Sato, Hiroaki (1995). *Legends of the Samurai.* New York: Overlook Duckworth. pp. 243–244. ISBN 9781590207307.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q626535
* Commonscat Multimedia: Honnō-ji

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125595248
* LCCN: n88141041
* NDL: 00647051
* CiNii: DA18353215
* ULAN: 500301089

 |

* Wd Datuak: Q626535
* Commonscat Multimedia: Honnō-ji
**Horus Iry** edo **Iry Hor**, Egiptoko aro aurredinastikoko gobernari bat izan zen, K. a. 3200 inguruan gobernatu zuena, egiptologoren batzuk, honen existentzia zalantzan jartzen duten arren.

Bere izenaren beste idazketa batzuk Horus Ro (Flinders Petrieren arabera), Iri (Horusen izena), Iry-Hor, Iry-Ro, Hor-ra eta Ra-Hor dira.

Ziuraski, Horus Ka agintariaren justu aurrekoa izan zen. Abidosen gobernatu zuen eta bere errege hilobian, Umm el-Qaaben lurperatua izan zen, Horus Ka, Narmer eta Egiptoko I. dinastiako beste faraoi batzuetatik gertu.

Bere existentziaren aurkako argudioa, bere izena daraman serekhik ez egotea eta hondakin urriak dira. Iry-Horren idazkun bakarra (Abidostik kanpo), Behe Egipton dago. Aldiz, Horus Ka eta Narmerrek, idazkun ugari dituzte toki askotan, baita Kanaanen ere.

Horus Iryren existentzia defendatzen duten arkeologoek, hilobiaren tamaina eta kokapenaren garrantzia adierazten dute. Hilobi bikoitz bat da, Horus Ka edo Narmerrena bezain handia, eta antzinako U hilerria I. dinastiako hilobiekin lotuko lukeen sekuentzia ordena baten barnean kokatua dago. Bere izena, pitxer handi batean idatzia dago, beste faraoi batzuena bezala, Horus jainkoaren ikurra den errege belatza marraztua duena. Serekharen irudikapena, agian Horus Karekin hasi zen tradizio bat izan liteke.

Existitzekotan, Horus Iry, munduko pertsona dokumentaturik antzinakoenetako bat izango litzateke.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Horus Eskorpioi I.a** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko aro aurredinastikoa | Ondorengoa**Horus Ka** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Horus Iry*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Horus Krokodilo**, ziuraski, Egiptoko aro protodinastikoko gobernari bat izango zen, historialarien artean eztabaidatzen den kontua den arren.

Horus Krokodilo, beharbada, egiptoar errege sistemaren sustraiak sortu ziren garain biziko zen, Naqada III kultura bezala ezagutzen den garaian. Garai honetan, *hesp* (nomo greziarren baliokideak) izeneko zenbait lurralde banaketa zeuden. Horietako bakoitzak, bere animalia edo landare sakratu propioa zuen, lurraldeko ikurra edo totema zena. Ikurra, tokiko buztingintzako gauzak eta pitxerrak apaintzeko erabiltzen zen.

Nomoek, halako batean, bi erresuma boteretsu sorrarazi zituzten, Goi Egipto eta Behe Egipto, lehenak hogeitabi nomo, eta, bigarrenak, hogei zituelarik. Estatu bakoitzak bere gobernari propioa zuen. Bata bestearen atzean, hamahiru gobernari egon ziren Nejenen, horietatik batzuk baino identifikatu ez direlarik. Interpretazio batzuen arabera, gobernari hauetako bat, Horus Krokodilo izan zitekeen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Horus Ka** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko aro protodinastikoa | Ondorengoa**Horus Eskorpioi II.a** |
Zubiaren ikuspegia.
**Runyang zubia** (txinera sinplifikatuz: 润扬长江大桥; txinera tradizionalez: 潤揚長江大橋; pinyineraz: Rùnyáng Chángjiāng Dàqiáo), Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintzian Yangtze ibaia zeharkatzen duen zubi-sarea da.

Ezaugarriak
-----------

Runyang zubia, Jiangsu eta Zhenjiang artean dagoen zubi-sareak bi zubiz osatuta dago, hegoaldeko zubiak 1.490 metro ditu eta iparraldekoak 406 metro ditu.

2005ean zabaldu zuten eta Beijing eta Shanghai elkartzen dituen autobidea igarotzen da bertatik.

Ikus, gainera
-------------

* Txinako zubien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Zubiari buruzko artikulua People's Daily egunkarian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1430275
* Commonscat Multimedia: Runyang Bridge

---

 |

* Wd Datuak: Q1430275
* Commonscat Multimedia: Runyang Bridge


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Munduko zubi eseki ospetsuenak |  |
| Akashi Kaikyō zubia • Bizkaiko Zubia • Xihoumen zubia • Belt Handiko zubia • Runyang zubia • Humber zubia • Jiangyin zubia • Tsing Ma zubia • Verrazano-Narrows zubia • Golden Gate zubia • Yangluo zubia |
**Horus Zezen**, Egiptoko aro protodinastikoko balizko gobernari bat izan zen. Bere erregealdia, estimazioen arabera, K. a. 3200 inguruan izan zen, Naqada III kulturaren garaian.

Zezen erregearen existentzia (Horus Zezen izena izango lukeena), eztabaidagai da, berari buruzko erreferentzia oso gutxi ezagutzen bait dira: Günter Dreyer egiptologoak proposatu zuen, gobernariaren izena zuen idazkun bat deskribatu zuena zeramika atal batzuetan eta Min jainkoaren estatua erraldoi baten oinarrian, estatua honen zatiak, Oxford eta Kairoko museoetan aurkitzen direlarik. Gobernari hauen izen gehienak, Abidosko Umm el-Qaabeko Uj hilobian agertzen dira, Horus Eskorpioi I.aren hilobia dena, baina bertan ez da Horus Zezenen izena agertzen.

Faraoi honen existentziari buruzko beste ebidentzia bat, 2003an, Tebaseko mendebaldeko basamortuan, faraoi honi erreferentzia egiten dioten idazkunak dituen Gebel Tyautyko harkaitz baten aurkikuntza da: bere interpretazioa, Horus Eskorpioi I.aren kanpaina arrakastatsu baten narrazioa da, non Horus Zezen, ziur asko boterea Egipton kontzentratzearen jatorria izan zen guduan garaitua izan zen erregea zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Horus Hat** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko aro protodinastikoa | Ondorengoa**Horus Eskorpioi I.a** |
**Imperial konderria** (ingelesez: *Imperial County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua El Centro da. 2010eko zentsuaren arabera 174.528 biztanle zituen, Imperial kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Imperial konderriak 11.607,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 790,25 ura dira. Beste 10.817,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,07 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 174.528 pertsonetatik 164.198 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 140.271 dira. 5.114 beltzak edo afroamerikarrak. 1.642 amerikar natiboak ziren eta 87 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.201 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 189 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.097 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q169952
* Commonscat Multimedia: Imperial County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140708489
* ISNI: 0000 0004 0638 6311
* GND: 4433200-2
* LCCN: n79089891
* NARA: 10038463
* **Lekuak**
* OSM: 396515
* TGN: 2000182

 |

* Wd Datuak: Q169952
* Commonscat Multimedia: Imperial County, California
***Runa, Archivo para las Ciencias del Hombre***, ***Runa*** izenez ezagutzen dena, Buenos Aireseko Unibertsitateko (Argentina) Filosofia eta Letren Fakultateko Antropologia Zientzien Institutuak (ICA) argitaratutako aldizkari akademikoa da.

Misioa eta helburuak
--------------------

Aldizkari honek gai antropologikoekin lotutako ikerketak egiten dituzten Argentinako eta beste herrialde batzuetako egileen lanak argitaratzen ditu, batez ere antropologia fisikoarekin, gizarte antropologiarekin, etnologiarekin, etnohistoriarekin eta folklorearekin lotuta. Aldizkariak historia luzea du Argentinako argitalpen akademiko gisa, eta iraganean arkeologiari buruzko lanak ere biltzen zituen.  Aldizkariak ikerketaren emaitzen trukea indartu eta sustatzea du helburu, gizarte eta giza zientzien esparruan. 

Sarbide irekiko aldizkaria da, doakoa, parekoen bidez ebaluatutako bi urtean behin, eta hainbat motatako lanak argitaratzen ditu, batez ere jatorrizko artikuluak, kongresuetako artikuluak, puntako ikertzaileei egindako elkarrizketak, interesgarri diren lanen itzulpenak, iruzkinak edo liburuen iritziak. eta eztabaida akademikoak aurrerapenak izan daitezke momentuko eztabaida teorikoetan. Lanak batez ere gaztelaniaz argitaratzen dira, nahiz eta portugesez ere argitaratu daitezkeen, betiere aldizkariaren arauak eta politikak betetzen badituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Kligmann, Débora M.; Spengler, Gisela.  (2016). «Análisis histórico de una publicación científica especializada: pasado, presente y futuro de la Revista Arqueología a 25 años de su creación» *Arqueología* 22 (1): 15–60. doi:10.34096/arqueologia.t22.n1.2464. ISSN 1853-8126..
2. ↑   «Sobre la revista | RUNA, archivo para las ciencias del hombre» *revistascientificas.filo.uba.ar*.

Kanpo estekak
-------------

* Aldizkariaren webgunea
* Aldizkariaren orria SciELO liburutegi birtualean.
* Aldizkariaren orria Redalyc-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50435021
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 0325-1217
* DOAJ: 0325-1217
* ACNP: 10238

 |

* Wd Datuak: Q50435021
Regiaren aztarnak Foroan
**Regia**, Pontifize Eskolaren egoitza zen. Erromatar foroan zegoen, iparralderantz begira. Erromatar jainko tradizional batzuen aldareak eta erlikarioak jarrita zeuden antzinako tenplu bat zen, aurpegirik, sexurik eta mitologiarik gabeko jainkoak, Opikonsibia (Ops) eta Vesta bezala, indar izpiritualtzat hartuak, numen bezala ezagutuak. Eraikin honetan, pontifize nagusiak zituen bere bulegoa eta artxibategiak. Lanerako tokia zen, ez bertan bizitzeko. Beste kontzeptu bat, Regia Marina da, Italiako itsas armada guztia biltzen duena Bigarren Mundu Gerran. Regia, genero femeninoko adjektibo kalifikatibo bat da, zeozer sublimea deskribatzen duena. Mexikoko Nuevo Leon estatuko Monterrey herriko gaztelerazko jentilizio femeninoa den Regiomontanaren laburdura ere bada.

Historia
--------

Erroman, Errepublika garaian ezagutu zuten eraikina, Monarkiaren garaikoa da. Erregearen etxea zen, erlijioko buru eta Janoren apaiza zena, eta Vestaren tenplutik gertu zegoena, zaindu ahal izateko. Tradizioak zioenez, Erromako bigarren errege izan zen Numa Ponpilio izan zen bertan bizi izan zen lehena.

Monarkiaren garaian, jada kontserbatzen ziren eraikin honetan dokumentu erlijioso eta juridikoak, *libri pontificum* eta *leges regiae* deritzenak.

Regia, errepublika garaia amaitu arte, Erromako bertako jainkoen gurtza lekua izan zen. Ondoren, Palatinora pasa zen, jainko hauen gurtza gune bihurtu zena, Augusto eta bere familiaren jauregitik gertu egon zitezen. Eraikin edo santutegi honetako gela batean, sagrarioan, Marte jainkoaren lantza sakratuak kontserbatzen ziren, *hastae Martiae* deituak, hauengatik, erromatarrek, miresmen handia zutelarik. Lantza hauek, herriak, jainkoaren izenarekin izendatzen zituen, hau da, Marte. Soldadurik ausart eta gogorrenak, jainkoarenen antzerako lantza batekin saritzen ziren. Esaten zenez, Regiako lantzak, une kritikoetan astintzen ziren modu misteriotsuan zeozer iragartzeko.

Regiaren barnean, *sacrarium Martis* delakoa zegoen, batzuen ustez, eraikinaren barnean zegoen tenplu antzeko bat zena, soilik Marteri eskainia. Beste historialari batzuk, gerrarekin zerikusia zuten objektu sakratuak uzten ziren toki bakartua zela uste dute. Gerra adierazten zenean, jenerala sacrariumera joaten zen lantza astintzeko, jainkoari, honako hitzok zuzentzen zizkion bitartean: Mars, vigila!.

Regiaren barneko beste toki edo kapera sekretu bat, Ops jainkosarena zen, Tito Tazio errege sabinarrak berak aldare bat eskaini ziona. Kapera, oso sekretua zen, eta bertan, Vestaren birjinak eta apaiz publikoa baino ezin zitezkeen sar.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q786489
* Commonscat Multimedia: Regia (Rome)

---

 |

* Wd Datuak: Q786489
* Commonscat Multimedia: Regia (Rome)
**Ignazio Antiokiakoa** (antzinako grezieraz: Ἰγνάτιος Ἀντιοχείας, *Ignátios Antiokheías*; Siria, c. 35  – Erroma, c. 108) Elizaren Aitetako bat da, eta konkretuago Aita Apostolikoetako bat, apostoluen garaiarekin duen gertutasun kronologikoa dela eta. Erromara exekutatua izateko eramaten zutela aste gutxitan zazpi gutun ezberdin idatzi zituen.

Bere atxiloketa II. mendearen hasieran gerttu zen. Horretaz gain dakigun bakarra da Siriako Antiokia hiriko apezpikua izan zela. Bere bizitzaz baino, bere heriotzaz dakigu gehiago, Aita Apostolikoen artean ezagunena dela esan daitekelarik. Ignazioa martiri kristaua da eta Eliza Katolikoan zein Eliza Ortodoxoan santua. Bere ospakizuna urriaren 17an eta abenduaren 20an ospatzen da, hurrenez-hurren.

XVI. eta XVII. mendetan aurkitu eta identifikatu ziren bere gutunak, prozesu luze eta gatazkatsu baten ondotik. Gutunen gai "prokatoliko"ak hainbat teologo protestanteren haserrea eragin zuen, adibidez Kalbinok inpugnatu zituen. Katoliko eta Protestanteen arteko eztabaidak XIX. menderarte iraun zuen, non kontsentsua lortu zen gutunen kopuruan eta egiletzari dagokionez. Handik aurrera iritzirik hedatuena (baina ez bakarra) gutunak benetan Ignaziok idatzi zituela da. Gutunak Efeso, Meandroko Magnesia, Trales, Erroma, Filadelfia eta Esmirnako kristau komunitateei idatzi zizkien, baita Polikarpo Esmirnakoari idatzi zion gutun pertsonala. Gutunak oso gertu daude ebanjelioak idazten ziren garaitik eta, horregatik, ikerketa handia dago euren arteko erlazioaren inguruan. Gutunek, gainera, kristauek I. mende eta II. mendean zuten bizimoduari buruz hitz egiten dute.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Ignazio Antiokiakoa*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44170
* Commonscat Multimedia: Ignatius of Antioch

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 267432724
* ISNI: 0000 0003 8301 4274
* BNE: XX985996
* BNF: 11908181w (data)
* CANTIC: a10363336
* GND: 118555340
* LCCN: n50081749
* NKC: js20020122090
* NLA: 44714199
* SUDOC: 026930072
* BIBSYS: 90067000
* UB: a1094397
* ICCU: RAVV075412
* Open Library: OL203193A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 63905

 |

* Wd Datuak: Q44170
* Commonscat Multimedia: Ignatius of Antioch
**Richland konderria** (ingelesez: *Richland County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Richland Center da. 2010eko zentsuaren arabera 18.021 biztanle zituen, Richland kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richland konderriak 1.526,28 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,15 ura dira. Beste 1.518,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,81 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.021 pertsonetatik 17.675 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 360 dira. 79 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 88 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 121 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501596
* Commonscat Multimedia: Richland County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127855355
* LCCN: n81119850
* NARA: 16557086
* **Lekuak**
* OSM: 1799454
* TGN: 2002349

 |

* Wd Datuak: Q501596
* Commonscat Multimedia: Richland County, Wisconsin
**Richmond Kelly Turner** almiranteak (1885eko maiatzaren 27 – 1961eko otsailaren 12) Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadan zerbitzatu zuen Bigarren Mundu Gerran.

Karreraren hastapenak
---------------------

Richmond Turner Oregoneko Portland jaio zen 1885eko maiatzaren 27an. Gurasoak Enoch eta Laura Francis Turner izan zituen. Aita batzuetan arrantxo-langile eta nekazari, eta beste batzuetan inprimategiko langile ibiltzen zen. Inprimategiko lanak The Oregonian egunkarirako egiten zituen Thomas anaia zaharrenarekin batera, Californiako Stockton hirian. Richmond gazteak ia gaztaro osoa Stocktonen inguruan eman zuen, Santa Ana denbora labur batean izan bazen ere, eta Stocktongo Eskolan graduatu zen 1904an.

Californiako seigarren barrutiko hautagai bidali zuten Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadako Akademiara. James Carion Needham kongresukideak bere izena zerrendan sartzen lagundu zion. 1908ko ekainaren 5ean graduatu zen eta hurrengo lau urtetan, itsasontzi batzuetan ibili zen.

1910ko abuztuaren 3an Harriet Sterlingekin ezkondu zen Stocktonen bertan.

1913an, Turner tenientea denbora labur batean Stewart destruktorean komandante ibili zen. Artilleriaren ingeniaritza buruzko formazioa jaso eta USS Marietta Kanoi-ontzian zerbitzatu ondoren, Pennsylvania, Michigan eta Mississippi korazatuetan nabigatu zuen 1916tik, 1919ra. 1919tik, 1922ra, Turner teniente-komandantea, artilleria ofiziala izan zen Washingtongo Navy Yarden. Gero, California korazatuan kanoien ofizial ibili zen, eta Mervine destruktorearen komandantea izan zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q728413
* Commonscat Multimedia: Richmond Kelly Turner

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 11872294
* ISNI: 0000 0000 8199 0915
* LCCN: no92002654
* NARA: 10576085
* SNAC: w6vh6bvc
* SUDOC: 136400124

 |

* Wd Datuak: Q728413
* Commonscat Multimedia: Richmond Kelly Turner
**Hug, troglodita** (geroago, 1982tik, **Hugh** bezala izendatuta) 1965an Jorge Gosset Rubiok sortutako komiki-saila zen. Sortzaileak Editorial Bruguerako aldizkarietarako egin zuen saila. Pertsonaiaren lehenengo agerpena *Tío Vivo* aldizkarian izan zen. 1999an RBA argitaletxeak sailaren bilduma bat argitaratu zuen.

Gertakizunak
------------

Hugh Harri Aroan bizi zen pertsonaia da, kobazulo batean eta pepesaurio izeneko dinosauroez inguratuta. Fisikoki, sudur handia du eta hile mataza zabala non ilea eta bizarra biltzen diren. Bere janzkera, beti berdina, oihal gorria mota beltzez apaindua da. Hug beti dago aspertuta ezen garai horietan oraindik telebista ez baitago. Jateko dinosauroen arrautzak bilatzen ditu baina ohikoena haien amek harrapatua izatea da. Horregatik arbiak jan behar ditu. Badu lagun jakintsu bat, **Pitakoras**, baratxuri-zopa asmatu duena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Clásicos del humor* bilduma, 31.zk .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Hug trogloditaren bineta batzuk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9005253

 |

* Wd Datuak: Q9005253
**Regin**, (**Prax** edo **WarriorPride**) izenez ere ezaguna, 2014ko irailean Kaspersky Lab eta Symantec enpresek ezagutzera eman zuten malwarea da.

Operazioa
---------

Symantec enpresak esan zuenez, AEBetako NSA eta Erresuma Batuko GCHQ gobernu-agentziak Europako hainbat estatutako administrazioa espiatzeko Regin izeneko birusa baliatu zuten, luzaroan antza denez. Europako Batzordeko komunikazioak kudeatzen dituen Belgacom enpresaren bidez sartu omen zen birusa espiatu beharreko sistema informatikoetan, eta hainbat etapatan egin zuen bere lana..

Lehenbizi LinkedIn sare profesionalaren orri faltsu bat bidali zitzaien hainbat teknikariri, eta horietako batek edo batzuek orria zabaltzean birusa ordenagailuetan ezkutatu zen, Microsoftek erabiltzen dituen fitxategi-izenak erabiliz. Ondoren ordenagailu eta zerbitzarien bihotza den kernelean instalatu zen, eta bere ibilbidean utzitako arrasto guztiak ezabatu zituen.

Ondorioak
---------

Birus horien bidez, giza espioiek milaka ordenagailuren kontrola lortu eta milaka dokumentu pribatu eta konfidentzialen berri izan zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Aizpurua, Joxerra.  (2014-12-14). «Regin, AEBek Europa espiatzeko erabili zuten birus informatikoa» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18572753

 |

* Wd Datuak: Q18572753
Interleavingaren funtzionamendua
**Interleaving**a galdutako paketeen eragina txikitzeko erabiltzen den teknika da, transmisio erredundantearen beste alternatiba bat da.

VoIPen erabiltzen da, audioa tartekatzean datza. Hori gauzatzeko igorleak transmisioarekin hasi aurretik jasotako laginak tartekatzen dira datagrama ezberdinetan. Adibidez, demagun datagrama batean 4 lagin sartzeko tokia dagoela eta guk bidali nahi dugun seinalea 16 lagin dituela. Beraz, tartekatzen baldin baditugu irudian bezala geratuko da bidali nahi diren datagramak [1,5,9,13], [2,6,10,14], [3, 7, 11, 15] eta [4, 8, 12, 16]. Transmititzean 3. datagrama galtzen baldin bada bertako laginak soilik galduko dira, eta, ondorioz, gertatutako galera denboran zehar banatzen denez, hartzaileak ez da hainbeste ohartuko galeraz. Ordea, interleavinga ez balitz erabiliko hartzaileak jasango lukeen galera nahiz eta berdina izan, jarraian gertatzen denez, ohartuko litzateke.

Honen bidez jasotako audioaren kalitatea dezente hobetu daiteke, baina bere desbantaila latentzia handitzen dela. Noski, adibidean lehenengo 4 laginak erreproduzitzeko 1. datagramarekin nahikoa litzateke, baina interleavinga erabilita 4. datagrama itxaron beharko litzateke. Beraz, zuzeneko emanaldietarako ez erabiltzen, VoDn bai. Gainera, bufferizazio ahalmen handiagoa beharrezkoa da oraindik erreproduzitu behar den laginaren zain egon bitartean jasotako laginak gorde behar direlako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Computer Networking: A Top-Down Approach (6th Edition) F.Kurose W. Ross
2. ↑  Sender based repair of damaged audio streams. Colin Perkins

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q989220
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q989220
*Artikulu hau XI. mendeko estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Poloniako Erresuma».*
**Poloniako Erresuma** (polonieraz: *Królestwo Polskie*) poloniar estatua izan zen, 1025ean hasi zena, Bolesław I.aren koroatzearekin, eta 1385ean amaitu, Lituaniako Dukerri Handiarekin batu zenean.

Historia
--------

X. mendearen erdialdean, zenbait tribu elkartu ziren Piast dinastiaren agintepean. Baltikoko lur behereetako eslaviar gehienak bildu eta Germaniako Inperioaren zabalkundeari aurre egiteko ahaleginak egin zituzten. XIII. mendearen erdialdetik aurrera, mongolen erasoek eragin zuten presioa, eta Ordena Teutonikoaren mehatxuak Poloniako Erresuma finkatzea eragin zuten.

1320an, Ladislao I.aren garaian, bateratu zen herria, Aita Santuaren eta germaniar jatorriko burgesiaren laguntzari esker. Haren ondorengoak, Kasimiro III.a Handiak (1333-1370), sendotu zuen erresuma, eta eragin zuen poloniar estatu baten antolatzea. Mendebaldekoen estiloko berrikuntza asko jarri zituen abian, horien artean hirien garapena, eta eskulangintza eta merkataritza bultzatuko zituen burgesiaren indartzea; horrezaz gainera, Krakovian zentralizaturiko gorte bat ere antolatu zuen. Hiri hori, bestalde, Poloniako lehen unibertsitatearen egoitza izan zen 1364tik aurrera.

Kasimiro hil zenean, erreinuko nobleek haren iloba, Luis Anjoukoa, Hungariako erregea (1370-1382), bultzatu zuten erregetzera. Luis erregeak, babes horren truke, Kaschawko Pribilejioaren bidez, abantaila garrantzitsuak eman behar izan zizkien nobleei; hori, berez, aginpide zentral indartsu bati uko egitea zen eta, era berean, aristokrazia feudalaren independentzia onartzea. 1385ean, Jogaila Lituaniako dukea Luis Anjoukoaren alaba Eduvigisekin ezkondu zen. Horren ondorioz, Polonia eta Lituaniaren arteko dinastia batasuna ezarri zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017/9/20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q577867
* Commonscat Multimedia: Maps of the Kingdom of Poland (Piasts)

---

 |

* Wd Datuak: Q577867
* Commonscat Multimedia: Maps of the Kingdom of Poland (Piasts)
***Inter caetera*** izeneko bulda Kalisto III.a aita santuak eman zuen 1456ko martxoak 13an.

Bulda hau ziur asko Alfontso V.a Portugalgoa erregeak eta Henrike Nabigatzailea infanteak eskatu zuten, Portugalgo Kristoren Ordenaren Maisu Handia.

Buldak, lehendabizi, aurreko aita santua izan zen Nikolas V.ak 1455ean eman zuen *Romanus Pontifex* buldaren baliozkotasuna berresten zuen, Portugalgo erregeari "Bojador eta Nam lurmuturretatik Ginea osoan zehar eta haratuago, hegoaldeko ertzeraino" zeuden lurralde guztien kontrola ematen ziona. Jarraian, buldak Kristoren Ordenari lurralde horietan autoritate eklesiastikoa ematen zion, han diozesirik ez zirela sortuko esan nahi zuena, baizik eta ohi apezpikuaren autoritatea izango litzatekeena Ordenaren autoritate bihurtuko zela.

Bulda honetan, Portugali emandako lurraldeen zerrendaketan, amaieran "etenik gabe indiarretaraino" esaldia (*usque ad Indos*) gehitzen zen. Esaldi hau nahastaria da, 1456an portugaldarrek Indiara edo Indietara Ozeano Atlantikoan zehar nabigatuz aurreikusten zutela esan nahi baitu, Esperantza Onaren lurmuturra aurkitua izan baino hogeita hamar urte lehenago.

Bulda hau Sixto IV.a aita santuak berretsi zuen 1481eko *Aeterni regis* izeneko bere buldarekin.

Jatorrizko testua
-----------------

Lisboako Artxibategi Nazionaletan buldaren kopia ofizial bat dago, 1456ko abuztuak 16an datatua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11683401

 |

* Wd Datuak: Q11683401
**Ibáñez de Lunatarren etxea** edota **Señorenatarren etxea** Nafarroako Tutera udalerrian dagoen eraikin bat da. Tuterako Alde Zaharrean dago, Rua kalean, Tuterako udaletxea eta Almirantearen edo Cabanillas Berrozpetarren etxetik hurbil.

Eraikina
--------

XVI. mendean eraiki zen. Señorenatarren etxea oinplano laukizuzena eta hiru solairuko garaiera duen berpizkundeko eraikina da. XVII. mendeko Ibáñez de Lunatarren harrizko armarria du. Berpizkundeko hiru friso interesgarri ditu, barnealdeak hiru solairuko garaiera eta oinplano karratua du.

Lehen solairuak kanpoaldetik burdin-hesiz babestutako leihoak ditu. Bigarren solairuak balkoiak. Azken solairuak aragoiar arkitekturan hain ohikoa den adreiluzko arku galeria du, bai eta egur landuzko teilatuondoa.

Ikus gainera
------------

* Tuterako historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5556932
* Commonscat Multimedia: Casa de los Ibáñez de Luna

---

 |

* Wd Datuak: Q5556932
* Commonscat Multimedia: Casa de los Ibáñez de Luna


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |
**Rothschild uhartea** Antartikako irla bat da, Alejandro I uhartearen iparraldeko kostatik 5 miliara, mendebaldera, Wilkins itsasartearen iparraldeko sarreran.

24 milia luze ditu, eta izotzez estalita dago, Desko mendietako tontor irtenenak izan ezik.

Historia
--------

Rothschild uhartea urrutitik ikusi zuen Espedizio Frantziar Antartikoak, 1908-1910 urteetan, eta horrela deitu zuen Rothschild Frères bankuaren presidente Édouard Alphonse Jamesen omenez (1868-1949). Britainia Handiko Grahameko Lurrerako Espedizioak (BGLE) 1934-1937an egin zuen hurrengo azterketan, Alexandro I uharteari lotutako mendi bat zela pentsatu zen, baina Ameriketako Estatu Batuetako Zerbitzu Antartikoak (USAS) bere egitura estua berretsi zuen, 1939-1941 urteetan, gutxi gorabeherako mapa bat egin zuena airetik ateratako argazkiekin. Mapa zehatzagoa egin zen, 1960an Ikerketa Antartikorako Ronne Espedizioak (RARO; 1947-1948) egindako argazkiekin, British Antarctic Survey (FIDS) erakundeak hartutako airetik ateratako argazkien eta 1974an hartutako satelite estatubatuarren bidez.

Lurralde-aldarrikapena
----------------------

Argentinak Antartida Argentina departamentuan sartzen du uhartea, Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziaren barruan; Txilerentzat, Txileko Antartika probintziaren, Magallanes Eskualdearen barruan. Britainiarrarek ere euren lurraldetzat dute. Hiru erreklamazioak Antartikako Itunaren xedapenen mende daude.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  SCAR Gazetteer Ref. No 12398

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3107114
* **Lekuak**
* OSM: 3003557

 |

* Wd Datuak: Q3107114