recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mark Daniel Kolozsvary**, (Eustis (Florida), 1995eko irailaren 4a), beisbolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako taldearekin, Japoniaren atzetik eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Shane Baz, Anthony Carter, Brandon Dickson, Anthony Gose, Edwin Jackson, Scott Kazmir, Nick Martinez, Scott McGough, David Robertson, Joe Ryan, Ryder Ryan, Simeon Woods Richardson, Tim Federowicz, Mark Kolozsvary, Nick Allen, Eddy Alvarez, Triston Casas, Todd Frazier, Jamie Westbrook, Tyler Austin, Eric Filia, Patrick Kivlehan, Jack López eta Bubba Starling-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Mark Kolozsvary *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107406365
* Commonscat Multimedia: Mark Kolozsvary / Q107406365

---

 |

* Wd Datuak: Q107406365
* Commonscat Multimedia: Mark Kolozsvary / Q107406365
18. Korrikaren ibilibidea. Berriaren infografia
18. Korrika gauez, Arrankudiaga eta Okondo artean.
Korrika 18 Baionan amaitzen.
**2013ko Korrika** edo **18. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hemezortzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan euskara ikasten ari diren milaka lagunak izan ziren omenduak. *Eman Euskara Elkarri* leloa izan zuen.

Ibilbidea
---------

Andoainen abiatu zen martxoaren 14an eta Baionan bukatu hilaren 24an. Azken kilometroa Amets Arzallus bertsolariak egin zuen eta ondoren berak idatzitako mezua irakurri zuen.

Korrika Kulturala
-----------------

Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

Abestia
-------

Esne Beltza taldeak egin zuen *Bagoaz* abestia.

*Hemen euskaldun izatea bezalako gudaririk ez dago*  

*Hemen ez dago euskara adinako askatasunaren aldeko itxarobiderik*  

*Everybody, everybody...*  

*Bagoaz Euskal Herritik mundura*  

*eskua emanez elkarri*  

*bideak direla gure lotura*  

*urratsak direla gure oinarri*  

*Bagoaz Korrika!*  

*Elkar entzunez eta ulertzera*  

*Bagoaz Korrika!*  

*Euskara eman da elkar bizitzera*  

*Everybody everybody...*  

*Euskaraz da euskaldunon ezaugarri*  

*guztion lur eta guztion zeru*  

*horregatik dugu maite izugarri*  

*eta gehiagokok maite dezakegu*  

*Bagoaz korrika,korrika!*  

*ikastera eta erakustera*  

*Bagoaz korrika, korrika!*  

**Bagoaz Korrika!**  

**Egizu hitz herri zahar herri berri**  

**Bagoaz Korrika!**  

**Eman euskara elkarri**  

**Bagoaz Korrika!**  

**Egizu hitz herri zahar herri berri**  

**Bagoaz Korrika!**  

**Eman euskara elkarri (ta eman euskara elkarri)**  

*Everybody, everybody...*  

*Maule, Donibane, Garazi, Baiona*  

*Donosti, Bilbo, Gasteiz, Iruñea*  

*Herri guztietan euskara da bai ona*  

*Hizkuntza baita gure bilgunea*  

*Bagoaz korrika*  

*euskara elkarri ematera*  

*bagoaz korrika!*  

**Bagoaz Korrika...**  

*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*  

*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*  

*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*  

*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*  

*Hemen euskaldun izatea bezalako gudaririk ez dago*  

*BAGOAZ!*

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
2. ↑   ikbvideo.  (2012-11-30). *Korrika 18 bideoklipa "Bagoaz" Esne Beltza (2013).*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069287
* Commonscat Multimedia: Korrika 2013

---

 |

* Wd Datuak: Q61069287
* Commonscat Multimedia: Korrika 2013


| * i
* e
* a
**Korrikaren ekitaldiak** |
| --- |
| Edizioak | 1980 • 1982 • 1983 • 1985 • 1987 • 1989 • 1991 • 1993 • 1995 • 1997 • 1999 • 2001 • 2003 • 2005 • 2007 • 2009 • 2011 • 2013 • 2015 • 2017 • 2019 • 2022 • 2024 |  |
| Korrikaren ahizpak | Correlingua • Ar Redadeg • Correllengua • La Passem • Corrilingua • Sprochrenner • Lefkantun • Rith • Ras yr Iaith |
**1995eko Korrika** edo **9. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren bederatzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Mikel Laboa abeslaria omendu zuen. *Jalgi hadi euskaraz* leloa izan zuen.

Ibilbidea
---------

Donibane Garazin abiatu zen martxoaren 17an eta Gasteizen bukatu zen hilaren 26an. Korrikak guztira 2.150 kilometrotako ibilbidea egin zuen, ordura arteko luzeena. Mikel Laboa bera sartu zen lekukoarekin Gasteizko Ama Zuriaren plazan inguruan AEK-ko antolatzaile taldea zuela. Laboak irakurri zuen berak idatzia zuen mezua.

Korrika Kulturala
-----------------

Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

Abestia
-------

Kepa Junkerak (musika) eta Edorta Jimenezek (hitzak) egin zuten kanta. Abestia grabatzerako orduan garai hartan sona handia zuten hainbat artista azaldu ziren; Maixa ta Ixiar, Alex Sardui, Kepa Junkera eta Gorka Sarriegi.

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**  

**Laga erdara, bizi ganoraz.**  

*Ez egin galde gu zenbat lagun ote;*   

*hirekin asko izan gaitezke.*   

*Itsasoan ura ta harea;*   

*euskara ere gurea;*   

*denona da kaleko hondartza;*   

*gerorantza*  

*goazen Korrika!*  

*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*  

*Laga erdara, bizi ganoraz.*  

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**  

**Laga erdara, bizi ganoraz.**  

*Denon arnasaz ta hire izerdiaz*  

*eginak kasik bide erdia.*  

*Basoetan pinu ta pagoa;*   

*euskara da geroa;*   

*laster bedi karrikako oihana*   

*euskalduna*   

*goazen Korrika!*  

*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*  

*Laga erdara, bizi ganoraz.*  

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**  

**Laga erdara, bizi ganoraz.**  

*Eskuz-ezku eta azkar pausoa*   

*egin dezagun bide osoa.*   

*Haizez doaz kantu ta oihuak;*   

*jaso denok eskuak.*   

*Gure sua euskararen garra*   

*helmugara*  

*goazen Korrika!*  

*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*  

*Laga erdara, bizi ganoraz.*

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Gipuzkoa, Noticias de. «22 korrika, 22 abesti» *www.noticiasdegipuzkoa.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-04-07).
3. ↑   Txatxangorria-Euskal Karaokeak.  (2014-10-24). *Bizi ganoraz Kepa -Junkera Edorta Jimenez-.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069246
* Commonscat Multimedia: Korrika 1995

---

 |

* Wd Datuak: Q61069246
* Commonscat Multimedia: Korrika 1995


| * i
* e
* a
**Korrikaren ekitaldiak** |
| --- |
| Edizioak | 1980 • 1982 • 1983 • 1985 • 1987 • 1989 • 1991 • 1993 • 1995 • 1997 • 1999 • 2001 • 2003 • 2005 • 2007 • 2009 • 2011 • 2013 • 2015 • 2017 • 2019 • 2022 • 2024 |  |
| Korrikaren ahizpak | Correlingua • Ar Redadeg • Correllengua • La Passem • Corrilingua • Sprochrenner • Lefkantun • Rith • Ras yr Iaith |
**1987ko Korrika** edo **5. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren bosgarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Balendin Enbeita omendu zuen. *Euskara, zeurea* leloa izan zuen.

Ibilbidea
---------

Hirugarren aldiz jarraian iparraldeko herri batetik hasi zen (Hendaia, apirilaren 3an) eta hirugarren aldiz Bilbon bukatu, apirilaren 12an. Xalbador ikastolako ikasle batek egin zuen lehen kilometroa kazkabarra gogotik ari zuela. Ordura arteko ekitaldi luzeena izan zen, 2.085 kilometrotako luzera izan baitzuen. Azken kilometroa omenduaren semea zen Jon Enbeita bertsolariak egin zuen AEK-ko antolatzaileekin batera. Bera zen gainera mezua idatzi zuena eta berak abestu zuen jendeaurrean.

Bitxikeria
----------

Dagoeneko klasikoa bihurtu den errelebolarien petoa ekitaldi honetan erabili zen aurrenekoz.

Abestia
-------

Oskorrik egin zuen abestia. Korrika 5 abesti hau Hamabost urte eta gero hau diskoaren barnean argitaratu zuen ondoren.

*Hi, bizi, bihurri,*  

*korrika, iturri,*  

*gurekin etorri,*  

*korrika, uztarri,*  

*indarrak ekarri,*  

*korrika, itzarri,*  

*herri, sarri, larri,*  

*korrika, egarri,*  

*karrikan, elkarri,*  

*korrika, belarri,*  

*berri, jarri, gorri,*  

*korrika, oinarri,*  

*lagun, bizigarri,*  

*korrika, giltzarri.*

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
2. ↑   Korrika Karaokea.  (2017-02-28). *Korrika 5 (Oskorri).*  (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069226
* Commonscat Multimedia: Korrika 1987

---

 |

* Wd Datuak: Q61069226
* Commonscat Multimedia: Korrika 1987


| * i
* e
* a
**Korrikaren ekitaldiak** |
| --- |
| Edizioak | 1980 • 1982 • 1983 • 1985 • 1987 • 1989 • 1991 • 1993 • 1995 • 1997 • 1999 • 2001 • 2003 • 2005 • 2007 • 2009 • 2011 • 2013 • 2015 • 2017 • 2019 • 2022 • 2024 |  |
| Korrikaren ahizpak | Correlingua • Ar Redadeg • Correllengua • La Passem • Corrilingua • Sprochrenner • Lefkantun • Rith • Ras yr Iaith |
Dazia *terminoaren beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Dazia (argipen)»*
**Dazia** (latinez: *Dacia*) hego-ekialdeko Europako antzinako eskualdea izan zen, Danubio ibaiaren ezkerraldean kokatutakoa. Egungo Errumaniari dagokio eta herri indoeuroparra bizi zen bertan, greziarrek *Getes* eta errumaniarrek *Daces* deitzen dutena. Daziak garrantzi handiko gerrak izan zituen Antzinako Erromaren aurka, Trajanok erabat menderatu zituen arte (101-107). Orduan erromatar probintzia bilakatu zen, Dazia izena atxikiz. Hiriburuak Sarmizegethusa izena zuen (erromatarren *Ulpia Trajana*). 271. urtetik aurrera Dazia deitutakoak egungo Serbia eta Bulgaria hartzen zituen. Erromatarrek oso eragin sakona izan zuten Dazian, gaur egun bertan erabiltzen den hizkuntzak, errumanierak besteren artean, erakusten duen bezala.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017/5/19 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2004/XII/16). *142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak.*  Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173082
* Commonscat Multimedia: Dacia / Q173082

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144329877
* GND: 4070197-9
* LCCN: n86060266
* NDL: 00561243
* NKC: ge135890
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q173082
* Commonscat Multimedia: Dacia / Q173082
**Betty Okino** (Entebbe, Uganda, 1975eko ekainaren 4a) Estatu Batuetan nazionalizatutako Ugandako gimnasta artistikoa da, bi aldiz txapeldunorde izan zena 1991n eta 1992an.

Kirolari ibilbidea
------------------

### 1991

1991ko Indianapolisko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan, Sobietar Batasunaren eta Errumaniaren ondoren, eta brontzea oreka-habean, Svetlana Boginskaya eta Tatiana Gutsu sobietarren atzetik, eta Lavinia Milosovici errumaniarrarekin berdinduta.

### 1992

1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan 1992, Talde Bateratuaren eta Errumaniaren ondoren, brontzea eskuratu zuen.

1992ko Parisko Munduko Txapelketan zilarra eskuratu zuen asimetrikoetan, Lavinia Milosovici errumanieraren ondoren eta Mirela Pasca errumaniarraren aurretik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ficha.* .
2. ↑    *Ficha.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1027090
* **Kirolariak**
* COI: betty-okino

 |

* Wd Datuak: Q1027090
**Ur lasterreko zentral** batek oinarrizko ezaugarri bat du: turbinetatik "gorako" ur-metaketa nabarmenik ez izatea, ibilguko korronte naturalak mugitzen baititu. Turbinek eskuragarri dagoen emariarekin lan egin behar dute, haren ordutegi-, egun- eta urtaro-aldaketekin. Emaria txikia bada, potentzia jaitsi egiten da, eta, ur-soberakinik badago, emaria garaiz desbideratu behar da zentrala eraiki aurretik aurreikusitako tokian.

Zentral baten zatiak
--------------------

Ur lasterreko zentral batek elementu hauek ditu:

* Ura hartzeko sistema: behar den emaria ibilgu naturaletik, ubidetik edo urtegitik (kasu honetan zentrala urtegiaren maila berean dago) desbideratzen duen uhate bat da (uhatea), eta objektuak, harea eta legarra erauzten ditu sareten, zohikaztegi baten eta harea kentzeko makina baten bidez. Horrek turbinak edo horien zati gakoak kaltetu ditzake.
* Adukzio-kanala, emaria hartze-sistematik presio-hodiko ura erortzen den punturaino eramateko
* Ura adukzio-kanaletik makina-gelan instalatutako turbinetaraino erortzen uzten den presioarekiko erresistenteak diren hodiak.
* Makinen etxea. Hor daude energia elektrikoa sortzen duten mekanismoak, neurketa- eta kontrol-elementuak eta energia bideratzeko instalazioak.
* Energia elektrikoa sorgailutik transformadoreetara eta erabiltzailearenganaino eramateko transmisio elektrikoko lineak.
* Itzultzeko kanala, erabilitako ura jatorrizko ibilgura edo dagokion ur-ibilgura itzultzeko, ur-eskubideek eta ureztatze-beharrek adierazten dutenaren arabera.

Eraikuntzaren alderdiak
-----------------------

Cachapoal ibaiaren urtaroko aldaketa-kurbak, Cortaderal ibaiaren eta Rapel ibaiaren arteko lotunetik behera. Urtean zehar emariak nahiko antzekoak izaten dira, udaberrian eta udan (Txilen) izan ezik , mendikatean urtzen direnean. mendilkateko urtzaldiaren ondorioz handitzen direnean.
Ur lasterreko zentral baten funtzionamendu egokia lortzeko, emaria eta haren egonkortasuna bermatu behar dira urtean zehar. Kontuan izan behar da urteko urtaro batzuetan ibaien emari naturala gutxitzen dela. Emaria gehiegi murrizten bada, sorkuntza eten egin behar da ekoizpena errentagarria ez denean edo instalazioak kaltetzen dituenean. Gutxieneko emaria bermatzeko, kanal ezberdinetako emaria gehi daiteke, naturala nahiz ureztatzeko.

Turbinetatik igaro baino lehen fluxu horrek irits dezakeen itzulera-puntuarekiko altuera edo maila-aldea lortu daitekeen energiarekin proportzionala da.

Kanal baten urtaroen aldakuntza-kurbek urteetako nahiz urte osoko fluxuen ikuspegi probabilistiko bat eman dezakete. Garrantzitsua da, ahal bada, neurketa-serie historiko luzeak izatea prezipitazio-estazio fidagarri batean.

  

*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Comision Nacional de Riego, 2008
**Maria Lang**, ezagunagoa **Maria Schwarz** izenez (Akisgran, Alemania, 1921eko urriaren 3a - Kolonia, Alemania, 2018ko otsailaren 15a) alemaniar arkitektoa izan zen eta eliza-arkitekturako irakasle ezagunena.

Biografia
---------

1921ean jaio zen Akisgranen, Alemanian. Aita kontratista zen eta arkitekturarekiko interesa piztu zion gaztetatik. 1941ean Akisgraneko Unibertsitate Teknikoan matrikulatu zen, eta eskolan arkitektura ikasten lehen emakumea izan zen. 1946an Unibertsitatean maisutza batekin graduatu zen.

1949an Koloniara joan zen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren hiria berreraikitzen parte hartzeko. Kolonian Rudolf Schwarz lagun eta arkitektoarekin lan egin zuen, eta harekin ezkondu zen 1952an.

Senarraren arkitektura-estudioko bazkidea izan zen, eta, aldi berean, hainbat proiektutan parte hartu zuen, Rudolf 1961ean hil zen arte.

1998an Municheko Unibertsitate Teknikoko fakultatean hasi zen lanean.

2018ko otsailaren 15ean hil zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Nachrichten, Aachener. «Aachen: Kirche St. Bonifatius: Ein Lichtberg im Schattendasein» *Aachener Nachrichten*.
2. 1 2 3   GmbH, BauNetz Media.  (2018-02-16). «Unsere Bauten waren unsere Kinder – Zum Tod von Maria Schwarz (1921–2018)» *BauNetz*.
3. ↑   «Fakultät für Architektur: Zum Tod von Maria Schwarz» *www.ar.tum.de*.
4. ↑   «Kirchen-Architektin Maria Schwarz mit 96 Jahren gestorben | DOMRADIO.DE» *www.domradio.de*.
5. 1 2   «Professorenprofile: Schwarz\_Maria» *www.professoren.tum.de*.
6. ↑   «Unsere Bauten waren unsere Kinder» *koelnarchitektur.de* 2016-04-13.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Maria Schwarz» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1896303
* Commonscat Multimedia: Maria Schwarz

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64917941
* ISNI: 0000000122792668
* GND: 123575303
* LCCN: n2015073666
* NKC: xx0269444
* SUDOC: 191304980

 |

* Wd Datuak: Q1896303
* Commonscat Multimedia: Maria Schwarz

[[Kategoria:1921} jaiotzak]][[Kategoria:2018} heriotzak]]
**Elspeth Beard** (Erresuma Batua, 1959ko apirilaren 28a) arkitekto eta motozalea da, eta munduari bira motoz eman zion lehen emakume ingelesa delako da ezaguna. Ondoren, Munstead Dorrea diseinatu zuen berriro Godalmingen (Surrey), eta Ingalaterrako hego-ekialderako Royal Institute of British Architects saria irabazi zuen 1994an. 

Bere arkitekto-bulegoa Godalmingen zaharberritutako ukuilu batean jarri zuen.

Motoziklista-ibilbidea
----------------------

Beardek 16 urterekin ikasi zuen motoa gidatzen, Salisburyko lautadetan.

1982an, arkitekturako hirugarren urtea egin ondoren, BMW R60/6 batean ekin zion munduari bira emateari. New Yorketik abiatu zen, bertara garraiarazi zuen Britainia Handitik motoa itsasontziz. Kanadara joan, Mexikotik igaro eta Los Angelesen amaitu zuen, bere moto eta guzti Sydneyrantz ontziratu aurretik. Ez zen etaparik gabeko bidaia izan: hamaika hilabetez Sydneyn gelditu zen, arkitekto gisa lan egiteko. Jarraian, Australia gurutzatu zuen, Townsvillen (Queensland) geldituta bakarrik: bi astez egon zen ospitalean, istripu baten ondorioz.

Osatu ondoren, kostaldera abiatu zen, Singapurrera jotzeko itsasontziz. Gero, Asian zehar ibili zen. Thailandian zorte txarra izan zuen berriz: txakur batekin talka egin ondoren, bertako familia batean gelditu behar izan zuen osatzen, eta familia hark berak zapaldutako txakurraren hondakinekin elikatu zuen partez. Punjab-a gurutzatzeko, beharrezko baimenak berak egin behar izan zituen, eta, horrela, Pakistanera pasatu. Turkiatik barrena itzuli zen Europara.

Britainia Handira sartu zen 1984an, 48.000 km-ko bidaia egin ondoren, eta motozikletan munduari bira eman zion lehen emakume ingelesa bilakatu zen.

Cawston ur-gaztelua, 2007

Ur-gaztelu viktoriarra
----------------------

Motoan egindako balentriaren ondoren, Godalmingeko Munstead dorrea berrerosi zuen Beardek, 1898an eraikitako 40 metroko ur-gaztelu zaharra. Bost urteko lana behar izan zuen etxebizitza bihurtzeko. Eraldaketa horrek Ingalaterra hego-ekialderako Royal Institute of British Architectsen 1994ko saria ekarri zion.

*Homefront* serieko atal baterako erabili zen etxebizitza, 1995ean.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 1994an, Ingalaterrako hego-ekialderako Royal Institute of British Architects saria irabazi zuen, 1898an eraikitako 40 metroko ur-gaztelu zaharra etxebizitza bihurtzeko egindako lanarengatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Elspeth Beard – One of the Early Globetrotters» *Motorcyclist* 24 février 2009..
2. ↑   Hickson, Kenric.  (20 février 2001). «Typical biker: Elspeth Beard» *The Telegraph*..
3. ↑    *Famous Firsts For Women.*  Trivia South Africa 21 août 2014..
4. ↑  Triviasa.
5. ↑   Gillian, Lesley.  (17 juin 1995). «Towering over all their neighbours» *The Independent*..
6. ↑   «Encounter Extract: Elspeth Beard» *Overland Magazine*..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23901568
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145328128
* ULAN: 500244579

 |

* Wd Datuak: Q23901568
**Administrador de Infraestructuras Ferroviarias** (euskaraz: «Burdinbide Azpiegituren Kudeatzailea»), ezagunagoa **ADIF** siglaz, Espainiako burdinbide sarea mantentzeaz eta kudeatzeaz arduratzen den enpresa publikoa da. 2005eko urtarrilaren 1ean sortu zen, RENFE zatitu izanaren ondorioz. Zatiketa hartan, alde batetik Renfe Operadora sortu zen, tren, bidaiari eta merkantziazko garraioaz arduratzen den enpresa publikoa; eta, bestetik ADIF, Estatuko trenbide azpiegituren jabea. ADIFek zerbitzu-kanon bat kobratzen dio Renfe Operadorari, bere azpiegiturak erabiltzeagatik.

2014ko abenduaren 25ean jakin zenez, grebara deitu zuten Renfe Operadoran eta ADIFen abenduaren 26rako, 23 orduko lanuztean (00:00etatik 23:00etara), eragina izanik 262 tren-zerbitzuetan. Grebak eragozpen txikiak sortu zituen Hego Euskal Herrian. Renfeko grebaren jarraipenaren datu kontrajarriak eman zituzten. Tren konpainiaren arabera, langileen % 0,75ek egin zuten greba; CGT sindikatuaren esanetan, ordea, % 70koa izan zen jarraipena.

Miranda Ebro.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)** **(Katalanez)** **(Galizieraz)**  ADIFen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q358752
* Commonscat Multimedia: Adif / Q358752

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137803474
* ISNI: 0000000121667064
* BNE: XX238121

 |

* Wd Datuak: Q358752
* Commonscat Multimedia: Adif / Q358752

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Greba deitu dute Renfen eta Adifen abenduaren 26rako», *EiTB*, 2014-12-25
2. ↑  «Renferen eta Feveren grebak eragozpen txikiak eragin ditu Hego Euskal Herrian», *Berria*, 2014-12-27
3. ↑  «Renfeko grebaren jarraipenaren datu kontrajarriak eman dituzte», *EiTB*, 2014-12-25
**Artemio Zarco Apaolaza** (Donostia, Gipuzkoa, 1930eko martxoaren 7a - *ibidem.* 2012ko urtarrilaren 3a ) euskal abokatu, idazle eta zutabegilea izan zen.

Biografia
---------

1930ean Donostian jaio zen eta zazpi urte zituela Gernikako bonbardaketa jasan zuen. Aita gudari Anarkista zuen eta Gudan hil zen. Familiarekin Bordelera erbesteratu ziren, baina han kontzentrazio-esparru batean sartu zituzten. 1939an Donostiara itzuli ziren Nazien okupaziotik ihesi

Zuzenbide lizentziatura lortu eta 1954an abokatu hasi zen lanean. Preso antifrankisten abokatu izan zen eta 1965ean Gipuzkoako Gobernadore zibilak ez zion utzi probintziako Abokatuen kolegiko zuzendari izaten.

1968an, Melitón Manzanas hil osteko salbuespen-egoeran, hilabetez Martuteneko espetxean sartu zuten. Askatu zutenean, lau hilabeterako Albarracinera bidali zuten.

1970 Burgosko prozesuko abokatu taldeko kidea izan zen eta Antton Karrera defendatu zuen.

Garan 2000. urtertik zutabegilea zen. "Zazpika" Astekarian 632 "Satiricón" zutabe idatzi zituen. Baina 2011ko martxotik aurrera Iritzia sailean idazten hasi zen.

Bere zaletasun ezagunenak Musika klasikoa, operak eta Naïf margolanak ziren. Raquel Martinez de Ubago eta Juan Kruz Unzurrunzagarekin batera Donostiako Altxerri Galeria ireki zuen. Bertan, Eduardo Chillida eta Bixente Ameztoiren lanak jarri zituzten erakusgai.

Liburuak
--------

Zortzi liburu idatzi ditu eta azkena 2007an:

* *De fusliamientos y clérigos al modo rabelesiano* (1978).
* *A la mayor gloria de Dios* (1983).
* *Doña Leona y sus abogados* (1991).
* *Los regocijos de la carne* (1991).
* *Cuentos orientales y crónicas occidentales* (2000).
* *Odiarás a tu enemigo* (2001).
* *Satiricón* (2005).
* *Ese final que os acecha* (2007).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Fallece Artemio Zarco.*  Gara.net 2012-1-4 (Noiz kontsultatua: 2012-1-6).

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** video Entrevista a Artemio Zarco Gara Bideoak
* **(Gaztelaniaz)** Entrevista en GARA (2011-04-10) Gara.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254203
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 91795035
* ISNI: 0000000066382161
* BNE: XX1138438
* LCCN: n80052231
* NKC: mub2015880244
* Open Library: OL5860055A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 146393

 |

* Wd Datuak: Q12254203
Artzain Onaren katedraleko organoa.
Donostiako **Artzain Onaren katedraleko organoa** tenpluaren koroaren goialdean 1954ko urtarrilaren 19an inauguratu zuten, Donostiako elizbarrutia sortu eta hiru urte pasa eta gero eta katedrala eraiki eta hilabete batzuk geroago. Cavaillé-Coll organoak Aquilino Ametzuak egindako organo bat ordezkatu zuen. Aurrekoa Artzain Onaren elizaren irekieraren garaikoa zen, hau da, 1897koa.

Garai hartako Europa osoko organorik handienetariko bat izan zen: eskuentzako bost teklatu, oinentzako bat eta 106 erregistro ditu; gainera, presbiterioan oihartzun-organo bat dago, eskuentzako bi teklatu, pedalak eta 20 erregistro dituena. Guztira 9.535 hodi ditu barnealdean eta kanpoaldean, handiena 10 metrokoa dena. 30 tonako pisua du. Inaugurazioan lau euskal musikagileen lanak estreinatu zituzten: Tomas Garbizu, Luis Urteaga, Nemesio Otaño eta Jesus Guridi. Azkenak *Tríptico del Buen Pastor* lanari esker lehiaketaren saria irabazi zuen.

Fermin Lasala Collado Mandasko dukeak egindako legatu bati esker, 1,5 milioi pezeta ordaindu zuten. 1953an egin zuten Azpeitia Organería Española tailerrean eta haizagailuak Basileako Meindinger konpainiari erosi zizkioten.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6174689

 |

* Wd Datuak: Q6174689
**Kontxa pasealekua** Donostiako Kontxa hondartzaren gainetik dagoen pasealekua da. Kontxako badiaren hego-ekialdean dago, Mirakontxa eta Erdialdea auzoetan. Miramar edo Antiguako tunelean hasi eta Alderdi Eder lorategian amaitzen da, betiere Kontxa hondartzaren albotik doa.

Historia eta ezaugarriak
------------------------

XX. mendearen hasieran eraikitako pasealekua da, antzinako *Bainuen kalea* zabaldu, egungo La Perla bainuetxea eta pasealeku azpiko arkupeak eraiki eta Donostiako ikur bilakatu den baranda jarri zenean pasealekuan zehar. Lan horiek Rafael Aldai Donostiako udal arkitektoaren zuzendaritzapean burutu ziren. Baranda 1910. urtean eraiki zen, baina ez zen ofizialki inauguratu 1916.a arte.

Kontxako pasealekuan badiaren ertzeko pasealekuko elementu arkitektoniko eta ornamentalik nabarmenenak daude: Kontxa hondartzarako jaitsierako arranpan kokatutako farola bereizgarri batzuk, bi erloju handi, Perla bainuetxea eta Bainu Errege Etxearen eraikinak.

Mendebalderantz jarraituz, Alexander Fleming doktoreari eskainitako eskultura dago, Eduardo Txillidarena. Pasealekuaren maila baino metro bat beherago dagoen plaza txiki batean dago hori. Norabide berean, aurreraxeago, Mirakontxa pasealekura iristen ds, Miramar jauregian amaitzen dena.

Pasealekuko beste ezaugarri berezi bat ibilbide guztian zehar landatutako frantses milazkak dira (*Tamarix gallica*), nahiz eta *tamarindo* (*Tamarindus indica*) izen okerrarekin ezagutzen diren.

Iruditegia
----------

* Kontxa pasealekua, XX. mendearen hasierako postal batean.Kontxa pasealekua, XX. mendearen hasierako postal batean.
* Baranda ezaguna, Rafael Aldai arkitektoraren diseinua.Baranda ezaguna, Rafael Aldai arkitektoraren diseinua.
* Barandaren diseinua gertutik, elurtea izan zen egun batean, 2009an.Barandaren diseinua gertutik, elurtea izan zen egun batean, 2009an.
* Londres hotela, pasealekuko eraikin ezagunenetakoa.Londres hotela, pasealekuko eraikin ezagunenetakoa.
* Pasealekuko eserleku bat, badiara eta hondartzara begiratzeko.Pasealekuko eserleku bat, badiara eta hondartzara begiratzeko.
* Flemingi omenaldia, Eduardo Txillidaren eskultura.*Flemingi omenaldia*, Eduardo Txillidaren eskultura.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261599
* Commonscat Multimedia: Paseo de la Concha - Kontxa Pasealeku, Donostia-San Sebastián / Q12261599

---

 |

* Wd Datuak: Q12261599
* Commonscat Multimedia: Paseo de la Concha - Kontxa Pasealeku, Donostia-San Sebastián / Q12261599


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |


1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Lauranne. «¿Qué sabes de la emblemática barandilla de La Concha? 6 datos que no conocías» *www.hlondres.com* (Noiz kontsultatua: 2018-09-24).
**Adrian Angelico** (Tromsø, 1979ko martxoaren 9a) sami jatorriko norvegiar opera abeslaria da.

Bizitza
-------

Tromsøn jaio eta Oslon hazi zen. Jaiotzez emakumezko generoa esleitu eta Angelica Voje izena jarri zioten. 

Norvegian eta Danimarkan, Zuricheko International Opera Studion, Erresuma Batuko Royal College of Musicen eta Benjamin Britten Nazioarteko Opera Eskolan ikasi zuen. 

2009ko Osloko Grieg musikaldian parte hartu zuen. 

2014ko ekainean Merteuil markesaren papera bete zuen Luca Francesconiren *Quartett* operan Londresko Royal Opera Housen. 

2016an armairutik irten zen gizon trans gisa eta emakumezkoen paperak ezin zituela gehiago bete iragarri zuen. 2017ko martxoan, genero-trantsizio osteko lehen emanaldia egin zuen *Ariadne auf Naxos* operan, Nordnorsk opera eta orkestra sinfonikoarekin.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Norvegieraz [bokmål])** «Støttekonsert til inntekt for tv-aksjonen» *Groruddalen.no* 2010-10-15  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2023-02-04) (Noiz kontsultatua: 2023-02-04).
2. 1 2 3   **(Ingelesez)** Sciarrotta, Michelle. «Pride Month Profile – Adrian Angelico: A Virtuoso Trans Male Opera Singer» *TheatreArtLife* 2021-06-07 (Noiz kontsultatua: 2024-02-24).
3. ↑   **(Ingelesez)** Larsen, Mona. «Synger ut i galleriet» *Dagsavisen* 2009-07-30 (Noiz kontsultatua: 2024-02-24).
4. ↑   **(Norvegieraz [bokmål])** Matland, Helge. «Vår egen operastjerne» *ITromsø* 2015-11-03 (Noiz kontsultatua: 2024-02-24).

Kanpo estekak
-------------
**Mary Lou Retton** (Fairmount, 1968ko urtarrilaren 24a) estatubatuar gimnasta artistiko ohia da. Olinpiar jokoetan urrezko domina irabazi duen lehen gimnasta estatubatuarra izan zen, eta AEBetako gimnastikaren historiako gimnasta onenetako bat. Hamabi urterekin, Estatu Batuetako txapelketetan parte hartu zuen, eta, urtebete geroago, Estatu Batuetako selekzioan sartu zen. Los Angelesko Jokoak baino hogei hilabete lehenago, Houstonera joan zen (Texas), Béla Károlyi entrenatzaile errumaniarraren gimnasioan lan egitera. 1983an, MacDonalds Amerikar Kopan, munduko gimnasta onenak garaitu zituen, sobietar eta errumaniar txapeldunak barne. Handik gutxira, Japoniako Chunichi Kopa irabazi zuen lehen estatubatuarra izan zen. Eskumuturraren hausturak 1983ko Munduko Txapelketan parte hartzea galarazi zion. Los Angelesko Olinpiar Jokoetan, baina, ordaina hartzeko aukera izan zuen, eta gimnastikan urrezko domina irabazten zuen lehenengo estatubatuarra izatea lortu zuen. Gainera, zilarrezko domina irabazi zuen zaldian eta taldeka, eta brontzezkoa, barra asimetrikoetan eta lurreko ariketetan. Bere jarduketa dela eta, Estatu Batuetako atletarik ezagunena bihurtu zen.

Bizitza pertsonala
------------------

Retton 1968an jaio zen Fairmont, West Virginian. Etxe kristau batean hazi zen eta bere familiarekin Second Baptist Church Houstonera joaten zen.

Retton Houstonen bizi izan zen, Texasen, 2009ra arte, bere familia Mendebaldeko Virginiara itzuli zenean. Geroago, 2012an, berriz ere Houstonera joan zen. Texaseko Austin Unibertsitateko landako itsaski-bilatzaile ohiarekin ezkonduta dago, Shannon Kelley. Elkarrekin lau alaba dituzte: Shayla (1995ean jaioa), McKenna (1997an jaioa), Skyla (2000 jaioa) eta Emma (2002an jaioa).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   «Mary Lou Retton: Role model, mother, Baptist» *web.archive.org* 2011-09-27 (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Mary Lou Retton teaches healthy attitudes to her kids» *Chron* 2008-07-21 (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
3. ↑   «Biography» *web.archive.org* 2010-05-15 (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Mary Lou Rettonen web-orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q235975
* Commonscat Multimedia: Mary Lou Retton / Q235975

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 16175341
* ISNI: 0000000067321192
* LCCN: n84153370
* SNAC: w6fn55h3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05102/eu\_r\_0395/r0395
* Britannica: url
* **Kirolariak**
* COI: mary-lou-retton

 |

* Wd Datuak: Q235975
* Commonscat Multimedia: Mary Lou Retton / Q235975
**Dominique Moceanu** (Hollywood, Kalifornia, 1981eko irailaren 30a) AEBetako gimnasta artistikoa da, eta 1996an txapeldun olinpikoa izan zen taldekako lehiaketan.

Kirolari ibilbidea
------------------

1995ean Munduko Txapelketan, Sabaen (Japonia), zilarra eskuratu zuen oreka-barran —Mo Huilan txinarraren ondoren eta Ukrainako Lilia Podkopayevarekin berdinduta—, eta brontzea irabazi zuen taldeka egindako lehiaketan, Errumaniaren (urrea) eta Txinaren (zilarra) atzetik.

1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan (Estatu Batuak) urrea eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan —Errusiaren (zilarra) eta Errumaniaren (brontzea) aurretik— Taldekideak : Amy Chow, Dominique Dawes, Shannon Miller, Amanda Borden, Jaycie Phelps eta Kerri Strug.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Dominique Moceanu.* .
2. ↑    *Ficha.* .
3. ↑    *Ficha.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q436128
* Commonscat Multimedia: Dominique Moceanu / Q436128

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 58349577
* ISNI: 000000003167317X
* GND: 1027556612
* LCCN: n96081204
* SNAC: w6pz78q2

 |

* Wd Datuak: Q436128
* Commonscat Multimedia: Dominique Moceanu / Q436128
**Degania** edo **Deganya** (hebreeraz: דְּגַנְיָה ב'), juduek Israelgo Lurraldean ezarritako lehen kibbutza izan zen: 1909an, Otomandar Inperioaren mendeko garaian, Joseph Baratz buru zuten hamar gizonek eta bi emakumek sortu zuten. Lurraldean, aurretik, beste jabe batzuk izan ziren, Beiruten bizi zen familia persiar bat.

Tamaina txikikoa zen arren, Degania israeldar askoren eta yishuveko partaide ospetsuen bizileku izan da. Rachel olerkariak, "lanaren profeta" A. D. Gordon-ek eta Joseph Trumpeldorrek bertan lan egin zuten. Deganiako partaide asko beste kibbutz batzuk sortzera joan ziren. Moshe Dayan izan zen Degania Alefen jaio zen lehen haurra.

Deganian bi kibbutz independente izan ziren:

* Degania Alef (edo A)
* Degania Bet (edo B)

Bi kibbutz horiek Galileako Itsasoaren hegoaldeko ertzean daude; bietan, nekazaritza munta handikoa izan zen.

Degania, teknikoki, kvutza bat da, ez kibbutza. Ezberdintasuna haren tamaina txikiaren ondorio da. Umeek, bertan, modu komunalean edo elkarrekin sekula lo egin ez izatea Deganiaren beste bereizgarri bat da, beren gurasoen geletan lo egiten baitute. Degania Alefek metal lantegi bat ere du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2371396
* Commonscat Multimedia: Degania Alef

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158315156
* LCCN: n83157986

 |

* Wd Datuak: Q2371396
* Commonscat Multimedia: Degania Alef

32°42′0″N 35°34′33.6″E﻿ / ﻿32.70000°N 35.576000°E﻿ / 32.70000; 35.576000
**Amy Chow** (San Jose, Kalifornia, 1978ko maiatzaren 15a) AEBetako gimnasta artistikoa da, eta 1996an txapeldun olinpikoa izan zen taldekako lehiaketan.

Kirolari ibilbidea
------------------

### 1994

Dortmundeko 1994ko Munduko Txapelketan zilarra lortu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik. Taldekideak hauek izan ziren: Dominique Dawes, Kerri Strug, Amanda Borden, Jaycie Phelps, Larissa Fontaine eta Shannon Miller.

### 1996

1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan (Estatu Batuak) urrea eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan —Errusia eta Errumaniaren aurretik—, eta zilarra barra asimetrikoetan, Svetlana Khorkina errusiarraren ondoren eta Bi Wenjing (brontzea) txinatarraren aurretik.

### 2000

Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren (urrea) eta Errusiaren (zilarra) atzetik, eta taldekideak Jamie Dantzscher, Dominique Dawes, Kristen Maloney, Elise Ray eta Tasha Schwikert izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Amy Chow.* .
2. ↑    *Ficha.* .
3. ↑    *Ficha.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q886902
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 317285245
* LCCN: no2015116454
* **Kirolariak**
* IAAF: 14307593

 |

* Wd Datuak: Q886902
**Kaylin Whitney** (1998ko martxoaren 9a) abiadura lasterketetan espezializatutako atleta estatubatuarra da. Bi egunetan, 2014ko uztailaren 5ean eta 6an, Eugene-ko (Oregon) USATF Junior Txapelketan, 100 metro eta 200 metroko munduko markarik onenak ezarri zituen. Uztailaren 5ean ezarri zuen 100 metroko denbora 11.10ean izan zen +0.9 m/s-ko haize lagungarriarekin. Bere 200 metroko denbora 22.49koa izan zen uztailaren 6an +1.3ko haize lagungarriarekin. Lehiaketa-urte naturalaren barruan 18 urte beteko ez dituzten atletek ezarri ahal izango dituzte gazteen onenak. Bere "onenak" ere kontinente eta nazio mailan hoberenak izango dira.

Profesionala
------------

Whitney 16. postuan sailkatu zen 2016ko Estatu Batuetako proba olinpikoetan 11.15 markarekin 100m-etan eta 11. postuan 200 metroko proban 2016ko Estatu Batuetako proba olinpikoetan 23.03 markarekin.

Whitney laugarren sailkatu zen 2015eko AEBetako Aire Libreko Atletismoko Txapelketan 200 metrotan 22.47 markarekin Jenna Prandini irabazlearen 22.20, Candyce McGrone txapeldunordearen 22.38 eta Jeneba Tarmoh 22.44ren atzetik. Whitney 17. postuan sailkatu zen 100 metrotan 2015eko AEBetako Aire lIbreko Atletismo Txapelketan 11.18 markarekin. 2015. urtean Kaylin Whitneyk Nike-ekin sinatu zuen.

Whitney-k 50,29 segundoko marka egin zuen 2021eko Olinpiar Probetan 400 metroko proban, bosgarren posturako eta Estatu Batuak ordezkatzeko 2021eko Tokioko Olinpiar Jokoetarako 4 × 400 m-etan balio izan zion marka lortuz. Bertan 2 domina lortu zituen, urrea 4x400m emakumeen proban eta brontzea 4x400m errelebo mistoan.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio  Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | 4x400m |
| 2020 | Tokio  Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | 4x400m mistoa |
| Panamerikar Jokoak |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Toronto  Kanada | 01 !1. postua, urrezko domina | 200m |
| Munduko txapelketak (sub20) |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Oregon  AEB | 01 !1. postua, urrezko domina | 200m |
| 2014 | Oregon  AEB | 01 !1. postua, urrezko domina | 4x100m |
| 2014 | Oregon  AEB | 03 !3. postua, brontzezko domina | 100m |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «EUGENE, Ore.: Florida's Whitney sets world junior 200 record | More Sports | NewsObserver.com» *web.archive.org* 2014-07-15 (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).
2. ↑   «USATF Junior Championships» *branchsportstech.com* (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).
3. ↑   «USATF Junior Championships» *branchsportstech.com* (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).
4. ↑   **(Ingelesez)** Mull, Cory. «After Years Of Challenges, Kaylin Whitney Finds Redemption» *MileSplit United States* (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17379658
* **Kirolariak**
* IAAF: 14524719

 |

* Wd Datuak: Q17379658
**Rachel Donelson Robards Jackson** (jaiotza izena: **Rachel Donelson**, 1767ko ekainaren 15 - 1828ko abenduaren 22) Andrew Jackson AEBko zazpigarren presidentearen emaztea izan zen.

Gaur egungo Halifax konderrian jaio zen, Virginian. Rachel John Donelson koronelaren alaba zen, hidrografoa eta Burgessesko Etxeko kidea. Lewis Robardsekin ezkondu zen Nashvillen, baina laster dibortziatu ziren. 1791ean, jada dibortziatuta zeudela pentsatuta, Andrew Jacksonekin ezkondu zen. 1828ko lehendakaritzaren kanpainan, prentsak bere lehen ezkontza aurkitu zuen eta Rachel adulterioz akusatu zuen. Jackson emaztea akusazio horietatik urruntzen saiatu zen, bihotzeko arazoak baitiztuen, baina ezin izan zuen alde egin estatu mailan zabaldu ziren erasoetatik.

Ustez, erasoek sortutako larritasuna zela eta, bihotzekoak jota hil zen 1828ko abenduaren 22an, presidentetarako hauteskundeetan senarra garaile atera eta bi astera, karguaz jabetu aurretik. Ez zen inoiz izan Lehen Dama, eta kargua Emily Donelson ilobak hartu zuen.

10.000 lagun baino gehiago joan ziren hiletara. Rachel Jackson 1828ko Eguberrien bezperetan lurperatu zuten.
**Triston Casas**, (Pembroke Pines (Florida), 2000ko urtarrilaren 15a), beisbolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako taldearekin, Japoniaren atzetik eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Shane Baz, Anthony Carter, Brandon Dickson, Anthony Gose, Edwin Jackson, Scott Kazmir, Nick Martinez, Scott McGough, David Robertson, Joe Ryan, Ryder Ryan, Simeon Woods Richardson, Tim Federowicz, Mark Kolozsvary, Nick Allen, Eddy Alvarez, Triston Casas, Todd Frazier, Jamie Westbrook, Tyler Austin, Eric Filia, Patrick Kivlehan, Jack López eta Bubba Starling-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Triston Casas *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54861363

 |

* Wd Datuak: Q54861363
Atauts
Atahuts bideoa
***Atahuts*** Jorge Oteizak egindako eskultura euskaldun kontenporaneo abstrakto bat da. Eskultura hau, 1994ko apirilaren 29an inauguratu zen, berak 1993an sortu zuen arren.

Eskultorea
----------

Jorge Oteiza  (Orio, Gipuzkoa, 1908 - Donostia, Gipuzkoa, 2003), eskultore euskalduna zen eta Tolosan ezarritako lehen eskultura *Atauts* izan zen. Alabaina, honetaz gain, baditu beste eskultura batzuk non eskultore internazionalen saria jaso duen. Arantzazun ere badu beste obra bat elizaren paretean kokatuta, Apostoluak.

Sinboloa
--------

***Atahuts*** izena, beste bi hitzez osatua dago, <<ate>> eta <<huts>>. Oteizak dioenaren arabera, eskultura honek, espaziorako atea, herrira, herrialdera sartu eta haiek ezagutzeko ate bat dela adierazten du eta horrekin batera espazio-denbora sinbolizatzen du.

Kokapena
--------

***Atahuts***, Tolosako triangelu plaza erdian dago kokatuta eta haren hurbil, garai batean Tolosara sartzeko erabiltzen zen atea aurkitzen da. Lehen, ate hori herrira sarrera zen baina orain tolosaren zentroan dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «» Jorge Oteiza» *www.museooteiza.org* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «16. Triangulo» *turismoa.tolosa.eus* 2021-07-02 (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Atauts obra de arte situada en Tolosa» *Gipuzkoa Turismoa* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
Berazubiko Murala
Berazubiko Murala, Tolosako mural famatuenetako bat bihurtu da azkenengo urten hauetan bere edertasunagatik. Egin zenaren helburu nagusia auzoko identitatea indartzea izan zen

Egilea
------

Murala 2016an egin zen. Bertan,Estibaliz Vera, Miren Goikoetxea eta Veronica Werckmeister izan ziren proiektua gidatu zutenak. Hala ere, auzotarren laguntza ere eduki zuten.

Deskribapena
------------

Mural erraldoiaren diseinua, Gasteizko alde zaharrean oinarrituta dago, bertan kirola, papera eta argazkiak nahastuta daude kolore desberdinetan. Tolosan dago kokatuta, konkretuki Berazubi estadioaren inguruan.

Materiala
---------

Berazubiko Murala
Erabili duten pintura, Akriliko bezela ezagutzen da. Oso berria da baina zihurtatuta dago hobenetariko bat dela Gasteizko haibat mural pintura mota horiekin eginda daudelako eta 10 urte baino gehiago ditu eta berria bezala dago. Hobenetariko bat izateko, hainbat arrazoi daude baina batez ere bere iraupenarengatik da famatua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Berazubiko murala - Tolosa» *Tolosaldeko ataria* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
2. ↑    «Muralak prest, Berazubi gala soinekoz janzteko - Tolosa» *Tolosaldeko ataria* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** SEISDEDOS, ANIA M..  (2016-05-01). «El mural de Berazubi, en la recta final» *El Diario Vasco* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
**Chase Tyler Kalisz** **, Chase Kalisz** izenez ezagunagoa, Bel Air, Maryland (AEB) 1994ko martxoaren 7a) Igeriketa estiloen kategorian espezializatutako igerilari estatubatuarra da, batez ere 400 metroko estiloetan dominak lortu baititu.

2016ko Rio de Janeiroko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan domina lortu zuen.

Kirol ibilbidea
---------------

2013ko Bartzelonako Munduko Igeriketa Txapelketan, Kaliszek zilarrezko domina irabazi zuen 400 m estilo proban. Daiya Setok bakarrik gainditu ostean. Kaliszek 4.09,22ko denbora egin zuen.

Urte horretan bertan, Georgia Bulldogs taldearekin, unibertsitateko txapeldun ere izan zen 400 yarda-estiloetan 3:38.05 denborarekin.

2014an, brontzezko domina irabazi zuen 2014ko Pan-Pacific Txapelketan, 400 metro estiloak proban; 2015eko Kazan-eko Munduko Igeriketa Txapelketan, berriz, kolore bereko domina lortu zuen.

2016an, zilarrezko domina lortu zuen 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, Kosuke Haginok bakarrik gainditu eta 4.06.75eko denbora lortu ostean.

2017an, oso paper nabarmena izan zuen Budapesteko 2017ko Munduko Igeriketa Txapelketan, non urrezko bi domina lortu zituen 200 eta 400 m estilotan. 200 m estilotan 1.55,56ko denbora lortu zuen, eta 400 m. estiloak 4.05,90 denbora kudeatu zuten.

2018ko Pan-Pacific Igeriketa Txapelketan, urrezko bi domina lortu zituen; bat, 400 metroko proban, eta, beste bat, 200 metroko proban.

Emaitzak
--------

| Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil Brasil | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | 400m estiloak |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | 400m estiloak |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Chase Kalisz.* .
2. 1 2   Marca. *Australia, récord del mundo y oro cantados en 4x100 m libre femeninos.* .
3. ↑    *Kalisz, campeón en 400 metros estilos.* .
4. ↑    *Kalisz, el dominador de los estilos en Budapest 2017.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14468488
* Commonscat Multimedia: Chase Kalisz / Q14468488

---

* **Kirolariak**
* COI: chase-kalisz

 |

* Wd Datuak: Q14468488
* Commonscat Multimedia: Chase Kalisz / Q14468488