Ekintza leku askotan errepikatu zen, Irango emakumeekin elkartasuna adierazteko. Irudian AEBko Santa Barbaran burututako ekintza.
**Emakumeak euren ilea mozten** edo **Gisuborān** (Persieraz:گیسوبران) derrigorrezko hijab-ari erresistentzia erakusteko Irango Mahsa Amini hil osteko protesten ikurra da. Irango kulturako dolu errituetako bat da hau. Erritual honek egoera triste eta emozional bat adierazten du. 2022an Irango emakumeek eta geroago nazioartean ilea moztea erabili zuten Iranen emakumeen tratuaren aurkako protesta gisa. BBCk ilea mozten ari zen emakume ezezagun bat sartu zuen 2022an haien 100 emakumeetako bat bezala.

Ohitura literaturan
-------------------

Irango literaturan erreferentzia ugari aurki daiteke ohitura honen inguruan. Ferdowsik idatzitako *Xahname* libuuran, Farangisek ilea moztu zuen bere senarraren heriotza bidegabea zela eta. Erritual hau Hafezen, Khaghani eta Salman Savajiren lanetan ere islatu da. Simin Daneshvar bezalako idazle modernoek erritual hau erabili dute metaforetan. Horrela Siminek *Savushun* liburuan idazten du "Gisu tree" (ile-arbola) izeneko zuhaitz bati buruz, zeinetatik emakumeek moztutako ilea zintzilikatzen zuten.

Erritua Irango herrietan
------------------------

Erritu hau bizirik dago Bakhtiari pertsonen kulturan. Bakhtiari emakumeek ilea mozten dute nagusien dolu-ekitaldian eta ilea zapaltzen dute hilerrirako bidean (hildakoak lurperatzeko). Bakhtiari jendeak "Pal Borun" deitzen dio erritu honi. "Pal"-ek "ile luzea" esan nahi du eta "borun" (persieraz "boran"-arekin erlazionatuta) "ebakitzea" esan nahi du. Zeremonia hau burutzean errezitatzen dituzten poemak ere badituzte.

Irango kurduek eta haiengandik hurbil dauden Irango Lur herriak, erritual hau "Chamar" izenarekin ezagutzen dute. Hildakoa denda batean jartzen da eta zaldi bat apaintzen da eta bere erredak ematen dizkiote hildakoaren senideetako bati, dendara joateko. Zaldia dendara hurbildu orduko, jendea negarrez hasten da eta "Chamariyone" izeneko instrumentu batekin, hau da, tronpeta mota batekin, abesti triste bat jotzen dute. Emakumeak ilea mozten dute. Erritu honetan "ebakitzeko" ekintza "Kol" bezala ere ezagutzen da.

Gisuboran Mahsa Aminiren alde
-----------------------------

2022ko Irango nazio mailako protestetan, Irango hainbat emakumek ilea moztu zuten keinu sinboliko batean Mahsa Aminiren heriotzaren aurka protesta moralaren poliziak atxilotu ostean. Gizon batzuek emakumeei laguntzeko ere egin zuten. Ekintza bera mundu osoko pertsonek egin zuten, gizarte-sareetan zabalduz, Irango emakumeekin elkartasuna adierazteko.

Manifestariek Aminiren heriotza ikertzeko aldarria plazaratu dute, baina hori ez da eskaera bakarra. Protestek erregimenaren aurkako kutsua hartu dute, eta aldarri feministak plazaratu dituzte: horien artean, beren politika "feminizidak" bertan behera uztea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Protesten gaineko erreportaia Naiz.eus webgunean, 2022/09/27.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115715520
* Commonscat Multimedia: Gisuboran

---

 |

* Wd Datuak: Q115715520
* Commonscat Multimedia: Gisuboran


| * i
* e
* a
BBCren 100 emakumeak 2022an |
| --- |
| Alla Pugatxova · Billie Eilish · Priyanka Chopra · Rita Moreno · Selma Blair · Ursula von der Leyen · Sofía Heinonen · Ainura Sagyn · Aleksandra Skotxilenko · Alice Pataxó · Asonele Kotu · Aye Nyein Thu · Ayesha Malik · Cecilia Flores · Chanel Contos · Cheng Yen · Dilek Gürsoy · Dima Aktaa · Efrat Tilma · Elnaz Rekabi · Erika Hilton · Erika Liriano · Esraa Warda · Eva Copa · Fatima Amiri · Geetanjali Shree · Gehad Hamdy · Geraldina Guerra Garcés · Gohar Eshghi · Hadizatou Mani · Heidi Crowter · Ibijoke Faborode · Ifeoma Ozoma · Iryna Kondratova · Jane Rebecca Rigby · Jebina Yasmin Islam · Joy Ezeilo · Judith Heumann · Judy Kihumba · Kadri Keung · Kimiko Hirata · Kisanet Tedros · Kristina Berdynskykh · Laura McAllister · Lina Abu Akleh · Maeen Al-Obaidi · María Fernanda Castro Maya · Marie Christina Kolo · Maryna Viazovska · Mia Mottley · Miky Lee · Milli · Monica Musonda · Monica Simpson · Moud Goba · Naja Lyberth · Nana Darkoa Sekyiamah · Naomi Long · Narges Mohammadi · Nathalie Becquart · Nazanin Zaghari-Ratcliffe · Nigar Marf · Niloufar Bayani · Olena Zelenska · Oleksandra Matviitxuk · Ona Carbonell · Ons Jabeur · Park Ji-hyun · Reema Juffali · Roya Piraei · Roza Salih · Salima Mukansanga · Sally Scales · Samrawit Fikru · Sandy Cabrera Arteaga · Sandya Eknelygoda · Sanjida Islam Choya · Sarah Chan · Sepideh Qolian · Simone Tebet · Sirisha Bandla · Sneha Jawale · Suvada Selimović · Taisia Bekbulatova · Tamana Zaryab Paryani · Tarana Burke · Velia Vidal · Velmariri Bambari · Victoria Baptiste · Wegahta Gebreyohannes Abera · Jana Zinkevytx · Julia Paievska · Julia Satxuk · Yulimar Rojas · Zahra Joya · Zahra Mohammadi · Zar Amir Ebrahimi · Zhou Xiaoxuan · Emakumeak euren ilea mozten · Layli |  |
| ... |
| **<< 2021 - 2023 >>** |