**Mary Jane Blige** (El Bronx, New York, 1971ko urtarrilaren 11) estatubatuar aktorea eta abeslaria, R&B, soul eta hip-hop estilokoa. Besteak beste Chaka Khan, Aretha Franklin eta Anita Baker-en eragina du.

Biografia
---------

New Yorken jaio zen, eta haurtzaroaren zati bat Savannah-n eman zuen; gaztetan, Yonkers-era itzuli zen. White Plainsen (New York) bizi zenean, karaoke batean bere burua garbatu zuen Anita Baker-en "*Caught Up in the Rapture*" kantua kantatuz. Maryren aitaordeak Andre Harreli, Uptown Recordseko kudeatzaileari, bidali zion grabazioa. Harrel txundituta geratu zen bere ahotsarekin, eta Father MC-ri koroak egiteko kontratatu zuen.

1991n, Sean "Puffy" Combs abeslari eta produktorea hasi zen harekin lanean debut albumean. Mary J. Bligek eta haren ahots-estilo nahastezinak disko bat sortu zuten R&Bren eta raparen artean: *What's the 411?*. Albumak oihartzuna izan zuen musikaren munduan. 1994an, berriz ere, Sean "Puffy" Combus-en produkzioko laguntzarekin, *My life* argitaratu zuen. Album hori askoz ere pertsonalagoa zen, eta hiri-sustraiak zituen; besteak beste, "*You bring me joy"* eta *"Be happy*". 1997an *Share my world* izeneko diskoak bere sorkuntza-etaparen hasiera markatu zuen Jimmy Jam eta Terry Lewisekin batera. Albuma benetako hit bat izan zen, eta Billboard zerrendan lehen zenbaki gisa egin zuen debuta. Singleak hauexek izan ziren: *I Can Love You*, Lil' Kim rap abeslaria aurkeztuta, *Get to Know You Better*, *Love Is All We Need* eta *Keep Your Head*.

*Mary* izenekoa 1999an argitaratu zen, eta, zalantza barik, bere ibilbidea aldatu zuen; harekin, soul garbienera itzuli zen eta albumaren giltzarri zen. Bere ibilbidean zehar bere ahotsaren nortasuna eta indarra frogatu bazituen ere, album horrekin are gehiago frogatu zuen. Lauryn Hill, Stevie Wonder eta Elton Johnen ekoizpenean kolaborazioak daude, baita First Choiceren bertsioak ere, *Let no man put asunder* edo Stevie Wonder-en "*As*". Hauexek izan ziren ezagunenak: *All that I can say, Sexy, Your Child* eta *No happy holidays*.

2001ean, soinu askoz modernoagoa hartu zuen berriro, hip hop-a nagusi zela, *No more drama* albuma eta izenburu bereko soila zituela.

2003an, ildo berari jarraitu zion, eta *Love & life* grabatu zuen P. Diddy-ren ekoizpenarekin.

2005ean, *The Breakthrough* estudio-lan berria argitaratu zuen, eta Billboardeko lehen postuan kokatzea lortu zuen, baita haren lehen "*Be without you*" lan sinplea ere, "*No one will do*" eta U2 taldearen "*One*" gaiaren bertsioa ere, bandaren Bono liderrarekin batera. Albumak 3 aldiz jaso zuen zilar agiria, Estatu Batuetan saldutako 3 milioi aleri esker. Grammy sarietarako 8 izendapen jaso zituen, urteko kanta eta albuma barne, eta horietatik hiru jaso zituen: emakumezko artista baten R&B ahots-interpretazio onena; R&B-ren album onena eta R&B abesti onena.

Halaber, 2005ean, hainbat atzerapenen ondoren *The Breakthrough* argitara ateratzea lortu zuen. Bilduma-album horretan, arrakastarik garrantzitsuenak eta luxuzko eta bitxikeriazko lankidetzak daude. Wyclef Jean, George Michael edo U2 taldearekin batera "*One*" gai ospetsua aurkeztu zuten artistetako batzuk dira. Azpimarratzekoa da bilduma horrek ez dituela kontuan hartu artistak bere lehen garaian interpretatutako gai gehienak.

2007an,*Growing* *pains* agertu zen, eta Brian Michael Cox edo Dre & Vidalen ekoizpenak izan zituen. Lan horretan The Neptunes "Till the morning" edo "Hurt Again" bezalako gaiak nabarmentzen dira. Album horretan, Usher bokalistaren edo Ludacris rapzalearen agerpenak ikus daitezke Maryrekin batera.

2009an argitaratu zuen *Stronger With Each Tear* albuma. Hiru bakun izan zituen: "*The One*", "*I Am*", "*Each Tea*r". Azken horrek kanpoko nazioetarako bertsioetarako lankidetzak izan zituen, hala nola, Jay Sean (Erresuma Baturako), Tiziano Ferro (Italiarako) eta Vanessa Amorosi (Australiarako), K'naan (AEB eta Kanadarako) eta Rea Garvey ( Alemaniarako).

Haren "*I Can See in Color*" gaia Precious filmaren soinu-bandan sartu zen, 2009ko film handienetako batean.

2012an, *La Era del Rock* filmean parte hartu zuen, eta Justice Charlier interpretatu zuen, The Venus Club-en jabea, Sherrie filmaren protagonista femeninoaren lagun egiten dena. "*Harden my heart", "Shadows of the night", "Here i go, again", "Any way you want it", "Every Rose ha it thorn"* eta *"Don't Stop Believin"* abestu zituen, errepartoko beste aktore batzuekin batera.

2014. urtean, Sam Smith artistarekin lankidetzan aritu zen '*Stay With Me*' sinplean.

2022ko otsailaren 13an, Super Bowl LVI ikuskizunaren partida erdiko atsedenean parte hartu zuen Dr. Dre, Snoop Dogg, Eminem eta Kendrick Lamarrekin batera. Kritikak goraipatu egin zuen emanaldia, eta Primetime Emmy sarietan lehen saria eman zion.

Diskografia
-----------

* 1987: *Watering Plans*
* 1989: *Pain Goodbye*
* 1990: *Goodbye World*
* 1992: *What's The 411?*
* 1994: *My Life (álbum de Mary J. Blige)*
* 1997: *Share My World*
* 1999: *Mary*
* 2001: *No More Drama*
* 2003: *Love & Life*
* 2005: *The Breakthrough*
* 2007: *Growing Pains*
* 2009: *Stronger With Each Tear*
* 2011: *My Life II...* *The Journey Continues (Act 1)*
* 2014: *The London Sessions*
* 2016: "Strength of a Woman"
* 2022: Good Morning Gorgeous

Izendapenak
-----------

Oscar sariak

| **Urtea** | **Kategoria** | **Filma** | **Emaitza** |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Aktore onena | Mubound | Txantiloi:Celda |
| Jatorrizko abesti onena | Txantiloi:Celda |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *UPI Almanac for Saturday, Jan. 11, 2020.*  11 de enero de 2020.
2. ↑   «Viva, Espectáculos» *wvw.nacion.com*.
3. 1 2 3   Stacia Proefrock. *Mary J. Blige.*  AllMusic.
4. ↑   Tyrangiel, Josh. «All-TIME 100 Albums» *Entertainment.time.com*.
5. ↑   Folk, Antwane.  (20 de diciembre de 2020). «A Breakthrough: Mary J. Blige’s ‘Be Without You’ 15 Years Later» *R&B*.
6. ↑    *Mary J. Blige / Stronger With Each Tear.*  Jenesaispop 23 de diciembre de 2009.
7. ↑   «'See In Color' Through Mary's Eyes | SoulBounce | SoulBounce» *www.soulbounce.com*.
8. ↑   Covacha, Redacción La.  (2019-03-12). «Mary J. Blige graba "Stay With Me" para The Umbrella Academy» *La Covacha*.
9. ↑   Justin Curto.  (30 de septiembre de 2021). «Five Hip-Hop Titans Will Co-Headline the Super Bowl Halftime Show» *Vulture*.
10. ↑   Rob Sheffield.  (14 de febrero de 2022). «Every Super Bowl Halftime Show, Ranked From Worst to Best» *Rolling Stone*.
11. ↑   «The Pepsi Super Bowl LVI Halftime Show Starring Dr. Dre, Snoop Dogg, Mary J. Blige, Eminem, Kendrick Lamar And 50 Cent» *Emmys*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Mary J. Blige*** |

* Sitio oficial EE. UU. (en inglés)
* Sitio oficial R.U. (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	+ **Wikimedia proiektuak**
	+ Wd Datuak: Q228909
	+ Commonscat Multimedia: Mary J. Blige

---

	+ **Identifikadoreak**
	+ WorldCat
	+ VIAF: 54339397
	+ ISNI: 000000006310393X
	+ BNF: 139640459 (data)
	+ GND: 134778790
	+ LCCN: no96014488
	+ NKC: xx0005569
	+ SNAC: w60g4kgg
	+ SUDOC: 086819445
	+ BIBSYS: 5065154
	+ **Hiztegiak eta entziklopediak**
	+ Britannica: url
	+ **Bilduma digitalak**
	+ Billboard: mary-j-blige
 |
* Wd Datuak: Q228909
* Commonscat Multimedia: Mary J. Blige

[[Kategoria:1971} jaiotzak]]