Leodegundiaren kantua, hasiera
bigarren orria
Leodegundia Ordoñez printzesa asturiarra Iruñeko Erresumaren gortera ezkondu zen IX. mendean, eta ezteietarako epitalamio edo eztei-kanta bat konposatu zioten. Ale hau gorde da X. mendeko Rodako Kodexean kopiatu zelako, seguruenik Naiaran, orduan Nafarroako Erresumaren parte zelarik. Kodexa gordetzen da gaur egunean Espainiako *Real Academia de la Historia* delakoan, eta kodexaren amaieran dator, 232. folioaren bi aldeetan.

Musika notazioa
---------------

Agiria aztertu dutenek notazio musikalak ere aurkitu dituzte lehen ahapaldian. Honek lehen mailako dokumentu historikoa bihurtzen du *Epitalamioa*, notazioa dakarren Europako Mendebaldeko lehen lanetako bat. Gainerako ahapaldiek ez dute notaziorik, eta horrek adieraziko du seguruenik berdin kantatzekoak zirela guztiak.

Testuaren ezaugarriak
---------------------

Hogeita bederatzi ahapaldiz osatuta dago, eta latinez dago idatzia.

Jose Luis Ansorena adituaren iritziz, kantuan birritan aipatzen den *tibia* forma, txistu formako txirula zahar baten adierazgarri izan daiteke.

Aipagarria da nola kantua era berean akrostiko bat den (ikus beherago). Ahapaldi bakoitzeko lehenengo letra hurrenez hurren jarriz gero, esaldi edo akrostiko hori osatzen da; honako esaldia hain zuzen: "Leodegundia pulcra Ordonii Filia", Leodegundia Ordoñoren alaba ederra.

Bertsoetan zein akrostikoan Leodegundiari loreak esaten zaizkion arren, ez dago senargaiaren izenaren aipu bakarra ere. Izatez, ez dakigu seguru nor izan zen Leodegundiaren senarra; Iruñeko errege, seguruenik, baina litekeena da Gartzia Eneko edo Ximeno Iruñekoa izatea.

Epitalamioaren hitzak eta akrostikoa
------------------------------------

Notazio musikala lehen ahapaldian)
Akrostikoaren hasieraː LEODEGV...)

> L   audes dulces fluant tibiali modo:
> 
> 

>     magnam Leodegundiam Ordonii filiam
> 
> 

>     exultantes conlaudemus manuque adpiaudamus.
> 
> 

> E   x genere claro semine regali
> 
> 

>     talis decet utique nasci proles optima
> 
> 

>     quae paternum genus ornat maternumque sublimat.
> 
> 

> O   rnata moribus, eloquiis clara,
> 
> 

>     crudita litteris sacrisque misteriis,
> 
> 

>     conlaudetur cantu suaui imniferis uocibus.
> 
> 

> D   um faties eius rutilat decore ,
> 
> 

>     moderata regula imperat familiis,
> 
> 

>     ornat domum ac disponit mirabile ordine.
> 
> 

> E   xultet persona cui extat nexu
> 
> 

>     coniugali tradita casta Leodegundia,
> 
> 

>     placens Deo et amicis absque ulla macula.
> 
> 

> G   audete. gaudete, simul personate.
> 
> 

>     cuncti eius tamuli, matronae substantiam
> 
> 

>     dulci uoce conlaudate proferentes canticum.
> 
> 

> V   t uigeat longo feliciter aeuo,
> 
> 

>     filiorum filios uideat incolumes
> 
> 

>     gaudeatque cum amicis, exorate dominum.
> 
> 

> N   erui repercussi manu citharistae
> 
> 

>     tetracordon tinniat, armoniam concitet,
> 
> 

>     ut resonent laudes dulces domne Leodegundie.
> 
> 

> D   um lira reclangit, tibia resonat,
> 
> 

>     Pampilonae ciuibus melos dantes suauiter,
> 
> 

>     recitantes in concentu laudent Leodegundiam.
> 
> 

> I   nnouetur semper memoria eius,
> 
> 

>     quae proximos diligit fideli propositu,
> 
> 

>     suos optans ac externos ut pariter diligat.
> 
> 

> A   udiant propinqui, cari et amici;
> 
> 

>     gratulantes digniter prorumpant in iubilum:
> 
> 

>     patris decus et doctrinam proles electa tenet.
> 
> 

> P   ulcerrima nimis, audi modulamen
> 
> 

>     tibiale dulciter quod electo canimus:
> 
> 

>     deprecantes deprecamur ut famulos audias,
> 
> 

> V   t ualeas felix et seruias Deo
> 
> 

>     gubernesque pauperes protegasque orfanos;
> 
> 

>     mundi quoque gratulentur te habentes dominam.
> 
> 

> L   umen uerum Dei te ubique tegat:
> 
> 

>     te tenebrae fugiant semperque resplendeas:
> 
> 

>     obseruando legem sanctam summo Deo placeas.
> 
> 

> C   oncentu parili resonate cuncti,
> 
> 

>     cantu dulce tibia personet ut condecet:
> 
> 

>     audiant et gratulentur qui te semper diligunt.
> 
> 

> R   egula canora resonat in aula
> 
> 

>     musicalis carminis, et regalis poculus
> 
> 

>     praeparatur ut regina potum suauem glutiat.
> 
> 

> A   d exhilarandam faciem decoram
> 
> 

>     praeparentur famuli, infundentes poculo
> 
> 

>     ambroseum sucum braci ut laetetur affatim.
> 
> 

> O   ptentur amici, ac sodales obtimi,
> 
> 

>     conuiuaeque regii resedeant pariter,
> 
> 

>     onerentur mensae omnes ex opimis ferculis.
> 
> 

> R   egalis dum cibus rite praeparatur .
> 
> 

>     signo Xristi omnia consecrata fercula;
> 
> 

>     inquirantur more pio cuncti semper pauperes.
> 
> 

> D   um pauper refectus cibis praeparatis
> 
> 

>     deprecatur dominum pro salute principum,
> 
> 

>     tunc redemptor aure pia inuocantes adiuuat.
> 
> 

> O   ccurrant cantores suaues melos dantes;
> 
> 

>     in conspectu omnium rite consedentium
> 
> 

>     conlaudetur nomen Dei, cuius iussu uiuimus.
> 
> 

> N   ullius scurronis hic resonent uerba,
> 
> 

>     absit omne barbarum garritule scandalum,
> 
> 

>     sed edentes ac potantes laudemus altissimum.
> 
> 

> I   ncipiat cantor percutiens liram
> 
> 

>     aut uerberans cimbalum in concentu cunctorum
> 
> 

>     conlaudare regem Deum rectoremque omnium.
> 
> 

> I   Ilius nunc promat laudes carmen nostrum.
> 
> 

>     cuius nutu omnibus datum extat uinculum
> 
> 

>     caritatis coniugalis clarae Leodegundiae.
> 
> 

> F   eliciter uiuas et Xristo placeas.
> 
> 

>     placatum possideas regnum tibi traditum:
> 
> 

>     nullus hostis ac aduersus contra te uictoriet.
> 
> 

> I   donea semper sis ad obseruandam
> 
> 

>     legem Dei melleam quae humiles indicet,
> 
> 

>     mansuetos ac modestos ad regnum perpetuum.
> 
> 

> L   imen domus Dei mansueta mente
> 
> 

>     alacrique animo frequentare piissime:
> 
> 

>     lacrimando et orando deprecare Dominum.
> 
> 

> I   bj dulces laudes ac praecepta uitae
> 
> 

>     aure mentis audies quae redemtor condidit
> 
> 

>     obseruarique praecepit his quj eum diligunt.
> 
> 

> A   ue, semper uale in domino Deo.
> 
> 

>     domna Leodegundia, et post longa tempora
> 
> 

>     regnum Xristj consequeris cum electis omnibus.
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Angles, Higini.  (1970). *Historia de la música medieval en Navarra.*  Diputación Foral de Navarra (Institución «Príncipe de Viana»), 42 or..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «El poema de la reina Leodegundia, Pamplona, siglo X» *Historia del Condado de Castilla* 2016-01-29 (Noiz kontsultatua: 2018-02-13).
3. ↑   1928-, Ansorena Miranda, José Luis,.  (1996). *Txistua eta txistulariak = El txistu y los txistularis.*  Kutxa Fundazioa = Fundación Kutxa ISBN 8471732882. PMC 851041904..

Kanpo estekak
-------------

* Leodegundiaren kantua gaztelerara itzulia.
* Roda Kodexa digitalki[*Betiko hautsitako esteka*] (ikus 232. orria Leodegundiaren kantua aurkitzeko).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069688

 |

* Wd Datuak: Q61069688