recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gorriz, A ken B-ren kendura multzoa.
Matematikan, multzo-teoriaren barruan, **kenketa** multzoen artean definitzen den eragiketa bat da. Eragiketa horrek multzo bat sortuko du, **kendura multzoa** deiturikoa, zeinek lehenengo multzoko diren elementuak eta bigarren multzoko ez direnak biltzen dituen. Kenketa adierazteko, {\displaystyle \setminus } edo (−) ikurra erabiltzen da, eta ken irakurtzen da. Adibidez, A ken B multzoen kenketa honela adierazten da:

{\displaystyle A\setminus B} , (*A ken B* irakurtzen da).
Adibidez, A = {1, 2, 3, 4, 8, 9} eta B = {3, 4, 5, 6} badira, orduan A - B = {1, 2, 8, 9}.

Kenketaren propietateak
-----------------------

### Multzo bat eta multzo beraren arteko kenketa

Multzo bat ken multzo bera egiten dugunean kendura multzoa multzo hutsa da.

{\displaystyle A\setminus A=\emptyset \ }
### Elementu neutroa

Kenketaren elementu neutroa ∅ multzo hutsa da.

{\displaystyle A\setminus \emptyset =A\ }

Betetzen ez diren propietateak
------------------------------

* Multzoen kenketan ezin da ezarri trukatze-legea.

{\displaystyle A\setminus B\neq B\setminus A}
* Multzoen kenketan ezin da ezarri elkartze-legea.

{\displaystyle A\setminus B\setminus C\neq (A\setminus B)\setminus C\neq A\setminus (B\setminus C)}
*Adibideak:*
*Bira A={1,2,3,4,6}, B={2,4,6} eta C={3,6,9}, orduan:*
*(A ∖ B) ∖ C = ({1,2,3,4,6} ∖ {2,4,6}) ∖ {3,6,9} = {1,3} ∖ {3,6,9} = {1}*
*A ∖ (B ∖ C) = {1,2,3,4,6} ∖ ({2,4,6} ∖ {3,6,9}) = {1,2,3,4,6} ∖ {2,4} = {1,3,6}*
*{1} ≠ {1,3,6}*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q845126
* **Identifikadoreak**
* GND: 4149809-4

 |

* Wd Datuak: Q845126
**Michel Bastarache (Basque deiturikoa)** (1730eko otsailaren 7a – 1820ko urtarrilaren 15a) Kanadako historian aipagarria da Akadiarrak New Brunswicketik kanporatzean izan zuen rolagatik. Zehazkiago, Fort Beauséjour eremutik (Sackvilletik gertu) kanporatzearen parte izan zen. Bera, eta bere familiako batzuk, bere ausardiagatik ospea lortu zuten aldi honetan.

Michel eta bere anaia Pierre 1755ean Hego Carolinara bidalitako 960 akadiarren kontingente baten parte ziren. Hurrengo urtean talde horretako dozena bat inguru, Pierre barne, ihes egin zuten eta oinez abiatu ziren iparralderantz. Ontario lakura iritsi ziren, irokesek harrapatu eta larru-merkatari batek erreskatatu zituen Quebecera eraman zituena, 1756ko irailean iritsi ziren. Bertan Vaudreuil gobernadoreak galdekatu zituen .

Anaiak Panaccadie-ra joan ziren, New Brunswick-era, non akadiar familia batzuk ezkutuan zeuden. Bastarachek jakin zuen bere emazteak Île Saint-Jeanera (Eduardo Printzearen uhartea) ihes egin zuela. Bere emaztea eta seme-alabak New Brunswickera ekarri zituen eta bertan berriro ezkutuan sartu ziren, non Pierre Du Calvet-ek 1761ean bizi zirela ohartu zituen. Haiek eta lau ume Fort Cumberland-en preso zeuden 1763an. Familia ugarik Frantziara deportatzea eskatu zuten, baina irteteko baimena ukatu zitzaien britainiarrak zirelakoan..

Azkenean familiari geratzeko baimena eman zioten eta euskal familiaren ilara luzeak gaurdaino jarraitzen du.

Erreferentziak
--------------

* **(Frantsesez)***Michel Bastarache dit Basque - Biografia*
* **(Frantsesez)***Cyber Acadie - Biografia*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6836282
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 25700

 |

* Wd Datuak: Q6836282
**Emeriko Hungariakoa** (hungarieraz: *Imre*, kroazieraz: *Emerik*, eslovakieraz: *Imrich*; 1174-1204ko azaroaren 30a), Hungaria, Kroazia, Dalmazia eta Eslavoniako errege izan zen 1196tik hil zen arte.

Bizitza
-------

Bela III.aren eta Renaud de Châtillonen alaba Inesen semea zen. Bela 1196an hil ostean, eta Emeriko Hungariako errege bihurtu zen. Haren anaia Andres, Kroaziako koroa jarauntsia zuena, Emerikoren aurka borrokatu zen Hungariako tronua eskuratzeko, baina garaitua izan zen.

1202an, Laugarren Gurutzada antolatu zelarik, gurutzatuen lehen xedea Dalmaziako Zadar hiria Veneziako Errepublikarentzat hartzea izan zen, honek gurutzadarako utzi zituen itsasontziengatik ordain gisa. Zadar, aurretik Veneziarena izana bazen ere, 1181tik Hungariako erregearen esku zegoen. Inozentzio III.a aita santua konkista honen aurka agertu zen, Emeriko katolikoa zelako eta gurutzadan parte hartzeko asmoa erakutsi zuelako, baina ezin izan zuen eragotzi, konkistan parte hartu zuten guztiak eskumikatu zituen arren.

Emeriko Frederiko I.a Bizargorriren alaba Inesekin ezkon hitza emanda zegoen, baina hau 1184an hil zen eta, ondorioz, ezkontza ez zen egin. 1198an, Alfontso II.a Aragoikoaren alaba Konstantzarekin ezkondu zen,. Euren seme bakarra, Ladislao III.a Hungariakoa, 1201ean jaio zen.

Emeriko 1204an hil zen eta Eger hirian lurperatu zuten. Haren heriotzaren ostean, hiru urte besterik ez zituen Ladislao koroatu zuten errege, baina denbora laburrez erreinatu zuen, 1205ean hil baitzen. Ladislao hil ondoren, Emerikoren anaia, Andres II.a Hungariakoa, bihurtu zen errege. Emerikoren alarguna, Konstanza, Vienara joan zen eta Frederiko II.a Hohenstaufen enperadorearekin ezkondu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Juan Miguel MORALEDA: Emerico. Rey de Hungría (1174-1204) Mcnbiografias.com
2. ↑  *Les Croisés aux portes de Zadar...* Zadar.travel

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Bela III.a Hungariakoa** | **Hungaria, Dalmazia, Eslavonia eta Kroaziako erregea**1196-1204 | Ondorengoa**Ladislao III.a Hungariakoa** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Emeriko Hungariakoa*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q86953
* Commonscat Multimedia: Emeric of Hungary

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27862768
* GND: 118530178
* LCCN: n2016023824
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q86953
* Commonscat Multimedia: Emeric of Hungary
*Artikulu hau Donoztiriko idazleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jean-Baptiste Etxeberri».*

**Jean-Baptiste Etxeberri** (Donoztiri, 1903ko martxoaren 13a - 1996ko urtarrilaren 1a) apaiza eta euskal idazlea izan zen.

Biografia
---------

Donoztirin jaio zen; ama herri honetakoa eta aita Armendaritzekoa zituen. Hamahiru neba-arrebaren artean gazteena zen. Ikasketak Hazparneko eskolan, Beloken eta Baionako seminarioan egin zituen. Apaiz bihurtuta, irakasle lanetan Uztaritze eta Hazparnen ibili zen eta Ipar Euskal Herri osoan zehar predikatzen. Bigarren Mundu Gerran preso hartu zuten baina ihes egin zuen; erretore lanetan Arbona eta Urruñara bidali zuten. Geroago Baionako erietxeko gaixoak zaintzen joan zen.

Bizitzaren azken urteak Kanboko Arditeia zaharretxean eman zituen. 1993an Euskaltzaindiak euskaltzain ohorezko izendatu zuen.

Lanak
-----

Donoztiritarrak bere 13 liburuetan batez ere erlijioa izan du aipagai.

* *Zeruari buruz*, 1959.
* *Michel Garikoitz sainduaren bizia eta bertuteak* (1962).
* *Obrak mintzo*.
* *Han-hemenka*.
* *Orhoitgarriak*, 1986.
* *Hazparneko misionestak*, Baiona, 1986.
* *Orotarik*.
* *Azken buruxkak*.
* *Berriz ere beretik*.
* *Ene orhoitean*.
* *Lehengo eta oraiko gora-beherak*, Baiona, 1991
* *Frantziako erregina*, Baiona, 1996.
* *Denetarik*, Baiona, 1998.

Kazetaritza artikulu ugariren egilea ere bada, Herria, Euskalduna edota Almanaka aldizkarietan adibidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Frantseserako sortutako grafian *Etcheberry*.
2. ↑  Avis de décès

Ikus, gainera
-------------

* Mixel Garikoitz

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa Argian, 1993.
* *Esamoldeak Jean-Baptiste Etxeberriren (1903-1996) obran*, *Lapurdum* 11, 2006

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260271
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 42512
* Lur: 02023/eu\_e\_4144/e4144

 |

* Wd Datuak: Q12260271
**Mikel Alvira Palacios** (Iruñea, 1969) nafar idazlea da. Historian lizentziaduna Deustuko Unibertsitatean, irakaslea da ogibidez. Hainbat egunkari, aldizkari eta irratitan kolaboratzen du, artikuluak idatziz edo hizketaldietan parte hartuz, eta baita *El Correo* egunkariarekin eta Barakaldoko Udalarekin ere, Historian aditu gisa. Literaturari dagokionez, eleberrigile gisa nabarmendu da: *Galería de Pasiones* (1999), *Un diablillo en Timanfaya* (2000), *El Pirata Santiago Mediasuela llega a Xátiva* (2003), *Fraile a la Carta* (2004), *Mediasuela, el retorno del pirata* (2004), *El Noveno Libro* (2006). Baita ere "EL silencio de las hayas", "Cuarenta días de Mayo", "Llegará la lluvia" eta "El mar que te debía" Ttarttalo (ELKAR) argitaletxearekin. Gidoiak eta olerkiak izendatu ditu ere bai.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263595
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 120158479
* ISNI: 0000 0000 7798 8986
* BNE: XX1470457
* CANTIC: a11491656
* LCCN: n2012044916
* SUDOC: 258380640
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 23964
* Lur: 00272/eu\_a\_2722/a2722
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2969689

 |

* Wd Datuak: Q12263595
Egungo aztarnategiaren egoera

*Artikulu hau antzinako eskualdeari buruzkoa da; egungo unitate erregionala gaitzat duena beste hau da: «Elide (unitate erregionala)»*
**Elide** (grezieraz: Ήλιδα, *Ilida*; antzinako grezieraz: Ήλις, *Ễlis*, dorieraz: Άλις *Ãlis*) Peloponeson zegoen polis eta inguruko eskualdea izan zen, Arkadiaren mendebaldean zegoena. Peneo ibaiaren ezkerraldean zegoen. Elideko akropolisek grezieraz *Kalokaspoi* zuen izena eta veneziarrek Belvedere izena eman zioten. Egungo Paleopolis da.

Doriarren eskualdea inbaditu zutenean, Elide Oxilo eta bere etoliarren eskuetan geratu zen. Hauek Kaloskopi izeneko akropolisetan bere egoitza ezarri zuten eta baita hiria gotortu ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2006-1-27). *Antzinateko hirien euskarazko izenak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217667
* Commonscat Multimedia: Ancient Elis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 35148570506924310934
* SUDOC: 031535739
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 21944

 |

* Wd Datuak: Q217667
* Commonscat Multimedia: Ancient Elis
**Maverick konderria** (ingelesez: *Maverick County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Eagle Pass da. 2010eko zentsuaren arabera 54.258 biztanle zituen, Maverick kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Maverick konderriak 3.345,69 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,43 ura dira. Beste 3.313,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 54.258 pertsonetatik 53.466 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 51.914 dira. 75 beltzak edo afroamerikarrak. 506 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 140 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 54 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113984
* Commonscat Multimedia: Maverick County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152453529
* LCCN: n81066294
* NARA: 10040133
* **Lekuak**
* OSM: 1827037
* TGN: 2002038

 |

* Wd Datuak: Q113984
* Commonscat Multimedia: Maverick County, Texas
**Eddie O'Sullivan** (Youghal, Cork konderria, 1958ko azaroaren 21a) irlandar errugbi entrenatzailea eta jokalari ohia da, hegaleko eta zabaltzaile postuetan aritzen zena.

1970-1980 bitartean, Garryowen Football Club taldean jokatu zuen. 1997-1999 bitartean, Ameriketako Estatu Batuetako errugbi selekzioaren entrenatzailea izan zen, eta 2001-2008 bitartean Irlandako selekzioaren entrenatzaile eta hautatzailea, selekzio horrek inoizko arorik onenetakoa gauzatu zuelarik. 2011tik aurrera, berriz ere AEBtako selekzioa entrenatu zuen. 2014-2015 denboraldian Biarritz Olympique euskal taldearen ardura izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Eddie O'Sullivan confirmed as Biarritz coach*, rte.ie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eddie O'Sullivan*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3047296
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 168114079
* ISNI: 0000 0001 1525 6613
* LCCN: nb2011002987

 |

* Wd Datuak: Q3047296
**McCook konderria** (ingelesez: *McCook County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Britton da. 2010eko zentsuaren arabera 5.618 biztanle zituen, McCook kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McCook konderriak 1.494,08 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,9 ura dira. Beste 1.487,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.618 pertsonetatik 5.550 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 99 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 29 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495285
* Commonscat Multimedia: McCook County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159445370
* LCCN: n80076326
* **Lekuak**
* OSM: 1739834
* TGN: 2001813

 |

* Wd Datuak: Q495285
* Commonscat Multimedia: McCook County, South Dakota
**McCulloch konderria** (ingelesez: *McCulloch County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brady da. 2010eko zentsuaren arabera 8.283 biztanle zituen, McCulloch kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McCulloch konderriak 2.780,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,29 ura dira. Beste 2.759,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,98 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.283 pertsonetatik 8.044 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.476 dira. 133 beltzak edo afroamerikarrak. 23 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 28 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 45 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112149
* Commonscat Multimedia: McCulloch County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148932723
* LCCN: n81066300
* NARA: 10040120
* **Lekuak**
* OSM: 1827119
* TGN: 2002034

 |

* Wd Datuak: Q112149
* Commonscat Multimedia: McCulloch County, Texas
**Missoula konderria** (ingelesez: *Missoula County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Missoula da. 2010eko zentsuaren arabera 109.299 biztanle zituen, Missoula kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Missoula konderriak 6.781,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 64,48 ura dira. Beste 6.716,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 109.299 pertsonetatik 102.350 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.861 dira. 412 beltzak edo afroamerikarrak. 2.641 amerikar natiboak ziren eta 103 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.220 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 97 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.476 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496558
* Commonscat Multimedia: Missoula County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129012396
* ISNI: 0000 0004 0412 4430
* LCCN: n81035704
* **Lekuak**
* OSM: 1740638
* TGN: 2001291

 |

* Wd Datuak: Q496558
* Commonscat Multimedia: Missoula County, Montana
**McDowell konderria** (ingelesez: *McDowell County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marion da. 2010eko zentsuaren arabera 44.996 biztanle zituen, McDowell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McDowell konderriak 1.155,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,96 ura dira. Beste 1.141,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 38,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 44.996 pertsonetatik 42.374 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.392 dira. 1.663 beltzak edo afroamerikarrak. 131 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 344 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 460 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507811
* Commonscat Multimedia: McDowell County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139572021
* LCCN: n82020158
* NARA: 10039342
* **Lekuak**
* OSM: 2528721
* TGN: 2001514

 |

* Wd Datuak: Q507811
* Commonscat Multimedia: McDowell County, North Carolina
**McDowell konderria** (ingelesez: *McDowell County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fairmont da. 2010eko zentsuaren arabera 22.113 biztanle zituen, McDowell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McDowell konderriak 1.385,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,74 ura dira. Beste 1.381,64 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.113 pertsonetatik 19.728 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 91 dira. 2.098 beltzak edo afroamerikarrak. 34 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 231 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501804
* Commonscat Multimedia: McDowell County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159454631
* LCCN: n81042773
* NARA: 10039979
* **Lekuak**
* OSM: 2535269
* TGN: 2002274

 |

* Wd Datuak: Q501804
* Commonscat Multimedia: McDowell County, West Virginia
**Kana**, bi silabario japoniarrei erreferentzia egiten dien hitz orokor bat da: hiragana (ひらがな) eta katakana (カタカナ), piktograma txinatarretan oinarritutako karaktereak edo kanjiak (漢字) direnak, eta, gaur egun, ordezkatu edo lagundu egiten dituztenak.

Hiraganaren eboluzioa karaktere txinatarretatik abiatuta
Katakana, ohiko japonierara gehitu diren (edo ez) hitz eta izen atzerritarrak idazteko erabiltzen da. Adibidez, On Kixote, ドン・キホーテ (Don Kihōte) idaz daiteke.

Hiragana, batez ere, hizkuntzaren arlo gramatikalentzako erabiltzen da. Hitz bat (ohi japoniar jatorrikoa, eta ez txinatarra) irudikatzeko ere erabil daiteke, kanjiaren ordez.

Hiragana, txiki idaz daiteke oso ezagunak ez diren kanji karaktereen gainean edo eskuinean, euren ahoskatzea erakusteko: hau, furigana bezala ezagutzen da. Furigana, batez ere, haurrentzako liburuetan erabiltzen da, kanji ezagutza gutxi duten haur txikientzako literaturak baztertu egin dezakeen arren, eta hiragana, hitzak banatzeko espazioekin konbinatuz erabili.

Kanpo estekak
-------------

* Japoniako Kana Copybook (PDF)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q187659
* Commonscat Multimedia: Kana

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX4983560
* BNF: 12544656c (data)
* GND: 4263789-2
* LCCN: sh85069661
* NDL: 00564829
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q187659
* Commonscat Multimedia: Kana
*Artikulu hau Udarregi bertsolariari buruzkoa da; Udarregi izena gaitzat duena beste hau da: «Udarregi (argipena)»*

**Juan Jose Alkain Iruretagoiena**, ***Udarregi*** ezizenez ezagunagoa, (Aia, Gipuzkoa, 1829ko urriaren 1a - Usurbil, Gipuzkoa, 1895eko urriaren 2a), gipuzkoar bertsolaria izan zen. Aiako Uztaeta-buru baserrian jaio zen, baina bere bizitzako zatirik handienean Usurbilgo Artikula-aundi baserria izan zuen bizileku.

Nekazaria zen bizibidez, eta plazarik plaza bat-bateko saioetan asko ibili zen. Haren bertso askorik ez zaigu heldu, alfabetatugabea baitzen. Bertso paperen bat argitaratu nahi zuenean, Usurbila jaisten zen; han, berak diktatutako lerroak idazten zizkion herriko organista Jose Txikik.

Aita Zabalak *Udarregi bertsolaria* (1966) liburuan bildu zituen Udarregiren bertso paperak. Ospetsuenak, britainiarrek Donostia erre zuteneko gertaerei jarritakoak, 1893an eginak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  «Udarregi», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
2. ↑  «Udarregi», Lur Hiztegi Entziklopedikoa.

Kanpo estekak
-------------

* Zabala, Antonio (1966): UDARREGI BERTSOLARIA, Auspoa liburututegia; bertan Udarregiren bizitzari buruzko xehetasunak eta bere bertsoak azaltzen dira.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261001
* Wikisource Jatorrizko testuak: Egilea:Juan Jose Alkain

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 208886575
* Literaturaren Zubitegia: 420
* SUDOC: 07694378X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 133670
* Lur: 05827/eu\_u\_0084/u0084

 |

* Wd Datuak: Q12261001
* Wikisource Jatorrizko testuak: Egilea:Juan Jose Alkain
**Juan Jose Zearreta Urigoitialdekozea** (Zornotza, 1947ko ekainaren 10a - Muxika, 2009ko azaroaren 7a) euskaltzain urgazle bizkaitarra izan da.

1970eko hamarkadan zehar dozena erdi bat lanetan parte hartu zuen, egile moduan beti ere, hizkuntzalaritza arloan. Aurreko urteetan euskalduntze ekimenetan ibilia zen, tartean Deustuan (Bilbo), eta arduradun moduan jardun zuen probintzian. Horren guztiaren emaitza AEKren sorrera izan zen, egileen artean Zearreta dugularik.

Bestela, Euskaltzaindian egindako aktibitatea ere oso nabarmena izan da eta 1975eko ekainaren 27an kide urgazle izendatu zuten.

Autzaganako mendatean jasandako istripuaren ondorioz hil zen 61 urte zituelarik.

Bibliografia
------------

* "Euskalduntzen (3 liburuki)", 1972
* "Alfabetatzen", 1975
* "Euskara: Hizkuntza Ariketak", 1976
* "Euskal Hiztegi Modernoa", 1977
* "Sortzen - I", 1978
* "Hiztegia 80", 1980

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261012
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 152125

 |

* Wd Datuak: Q12261012
**Ellis konderria** (ingelesez: *Ellis County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waxahachie da. 2010eko zentsuaren arabera 149.610 biztanle zituen, Ellis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ellis konderriak 2.465,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,11 ura dira. Beste 2.422,9 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 60,69 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 149.610 pertsonetatik 133.148 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 35.161 dira. 13.161 beltzak edo afroamerikarrak. 565 amerikar natiboak ziren eta 87 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 811 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 155 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.683 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110130
* Commonscat Multimedia: Ellis County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147756596
* LCCN: n81072766
* NARA: 10036746
* **Lekuak**
* OSM: 1837703
* TGN: 1002355

 |

* Wd Datuak: Q110130
* Commonscat Multimedia: Ellis County, Texas
Kanadako Zaldizko Poliziako bi kide.
**Kanadako Zaldizko Polizia** (ingelesez *Royal Canadian Mounted Police* edo *RCMP*, eta frantsesez *Gendarmerie royale du Canada* edo *GRC*), herri hizkuntzan *Mounties* ezizenez deituak ("Zaldizkoak") Kanadako polizia federala eta nazionala da, hortaz lege federalen betetzearen bermatzailea da.

Ontario, Quebec eta Ternua eta Labrador probintziako zati batzuk ez beste(hauetan euren berezko poliziak baidituzte: Ontario Provincial Police, Sûreté du Québec, eta Royal Newfoundland Constabulary), Kanada herrialdeko lurralde ia guztian hedatuta dago. Horren ondorioz Zaldizko Polizia Kanadako polizia indar handiena da, 2005. urtean 23.466 kidek osatzen zutelarik.

Kanadako Zaldizko Polizia antzinako Ipar-Mendebaldeko Zaldizko Polizia (North West Mounted Police edo NWMP) eta Eremuko Poliziaren (Dominion Police) ondorengoak dira, bakoitza 1868 eta 1873. urteetan sortuak. 1904. urtean Ipar-Mendebaldeko Zaldizko Poliziak *Errege* edo *Erret* titulua eskuratu zuen, hortaz *Ipar-Mendebaldeko Zaldizko Errege Polizia* izena izatera iragan zen (Royal North West Mounted Police edo RNWMP). Ipar-Mendebaldeko Zaldizko Errege Polizia eta Eremuko Polizia elkartu ondoren ateratako polizia indar berriak 1920. urtean Kanadako Zaldizko Errege Polizia (Royal Canadian Mounted Police) izena jaso zuen.

Kanpo estekak
-------------

* Kanadako Zaldizko Poliziaren webgunea **(Ingelesez)** **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q335175
* Commonscat Multimedia: Royal Canadian Mounted Police

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127482874
* ISNI: 0000 0001 0147 6420
* BNF: 120017149 (data)
* GND: 511592-9
* LCCN: n80152367
* NKC: kn20120208004
* SUDOC: 028118960
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q335175
* Commonscat Multimedia: Royal Canadian Mounted Police
*Artikulu hau Bibliako pertsonaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanaan (argipena)».*
**Kanaan** (hebreeraz: כְּנַעַן‎ *Kənā ' an*), *Bibliako Hasiera liburuko* perstonaia da, Kam-en seme eta Noe-ren biloba. 

Kanaan lurraldea
Antzinako historiografia judeo-kristauan, Kanaanen ondorengo edo kanaanitak, Kanaan Lurraldean jarri ziren bizitzen. Era berean, honako herrien arbaso izan ziren, eta Ekialde Hurbileko lurretan barreiatu ziren:

1. Sidoniarrak. Kanaanen lehen semea izan zen Sidon.
2. Hititak, etimologikoki *Het-en ondorengoak.* Kanaanen bigarren semea izan zen Het.
3. Jebustarrak.
4. Amorritak.
5. Girgaxtarrak
6. Hibiarrak.
7. Arkitarrak.
8. Sindarrak.
9. Arbadtarrak.
10. Tzemartarrak.
11. Hamatarrak.

Kanaanen madarikazioa
---------------------

Biblian kontatzen denez, Kanaanen aita Kamek bekatu egin zuen aitona (Noe) biluzi ikusirik, eta bekatu horrengatik haserre, madarikazioa ezarri zion Noek Kanaani (Kami ezarri beharrean): «Madarikatua Kanaan: izan bedi bere senideen esklaboen esklabo». (Hasiera 9, 25).

Bibliaren aditu batzuek ikusten dute madarikazio horretan justifikazio bat nola gero Israelgo herriak (Abrahamen leinukoak) Kanaan konkistatu zuen, beraien aberria bertan ezartzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Has 10, 15 - BIBLIJA.net - Biblia interneten.*  (Noiz kontsultatua: 2018-01-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q204797

 |

* Wd Datuak: Q204797
Estatistikan, **Kendallen tau**, τ tau hizki grekoaz irudikatzen dena, *N* objektu edo elementu multzo bakar baterako, mailakatze ezberdin biren arteko bateratasun neurria da, hau da sailkapen ezberdinen arteko korrelazio edo adostasun maila neurtzen du. Kendallen tau metodo ez parametrikoen barnean kokatzen da. Maurice Kendall estatistikariak asmatu zuen.

Adibidez, bitez *{a,b,c,d}* kalitateari buruz ordenatu beharreko lau ardo mota eta *A:[a,c,b,d]* eta *B:[a,c,d,b]* bi aditu ezberdinek lau ardoen gainean emandako sailkapenak ardo hoberenetik hasita; Kendallen tau neurriak bi adituen iritzien bateratasun edo adostasuna neurtzen du. Mailakako sailkapenak aldagai kuantitatibo batetik ere erator daitezke, neurri kuantitatiboaren zehaztasuna zalantzazkoa denean. Adibidez, X, Y eta Z ikasleak lortutako kalifikazioak 4, 6 eta 9 izanik hurrenez hurren, kalifikazioaren zehaztasunari buruzko zalantzak badaude, mailakatze bat ezar daiteke kalifikazioetan oinarrituz: *[Z,Y,X]*.

Kalkulua
--------

Sailkapen bakoitzean bikote ordenatu guztien zerrenda egiten da eta bi zerrenda edo multzoetan ezberdinak diren bikoteak zenbatzen dira. Eskuarki, bi multzoetan ezberdinak diren elementuen kopuruari **ezberdintasun simetrikoaren distantzia** deritzo eta {\displaystyle d\_{\Delta }} irudikatzen da. Arestiko adibideari helduz:

*B(A)= {[a,c], [a,b], [a,d], [c,b], [c,d], [b,d]}*

*B(B) = {[a,c], [a,b], [a,d], [c,b], [c,d], [d,b]}*

Ezberdinak diren bikoteak 2 dira: [b,d] eta [d,b].

Kendallen tau honela kalkulatzen da azkenik, *N* ordenatutako elementu kopurua izanik:

{\displaystyle \tau =1-{\frac {2d\_{\Delta }}{N(N-1)}}}
Adibideari helduz, honela kalkulatzen da tau neurriak:

{\displaystyle \tau =1-{\frac {2\times 2}{4\times (4-1)}}=0.67}

Interpretazioa
--------------

Kendallen tau koefizienteak [-1,1] tarteko balioak hartzen ditu. -1 balioa hartuko du, sailkapenak erabat alderantzizkoak direnean. 1 balioa hartuko du bi sailkapenak berdinak direnean. Negatiboa denean, bi sailkapenek alderantzizkoak izateko joera erakusten dute, hainbat eta sendoagoa, -1 baliotik zenbat eta gertuago. Positiboa denean berriz, bi sailkapenak norabide berekoak direla esan nahi du, komunztadura orduan eta sendoagoa dela, 1 baliotik zenbat eta gertuago izan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3268404

 |

* Wd Datuak: Q3268404
**Elektroduendes** Bartzelonako punk rock banda bat da.

1996ko urtarrilean jaio zen, La Polla Records, Código Neurótico, Los Varukers, Lost World eta abarren eragin musikala suma zitekeelarik eta ahots indartsuez jantzitako punk azkar eta kritikoa eginez zuten. Izena Electroduendes pertsonaiak Bruja Avería, Bruja Truca, Hada Vídeo, Maese Cámara edo Maese Sonororen ondoan agertzen ziren *La Bola de Cristal* telebista programatik hartu zuten.

2003an, Moro, hasierako gitarrak, banda utzi ondoren, egun, Itxaso, Alex eta Uriren artean osatzen dute.

Politikoki definitu gabe badaude ere, bandak sortzen dituen letrak anarkismoaren ondoan daude, antineoliberalismoa eta animalien babesa ohikatuz.

Diskografia
-----------

* *Elektroduendes* (maketa), 1998an (WC rec. EL LOKAL e Intelectual punx).
* *Tras la alambrada*, 2000n (*Grita o muere* eta taldearen artean autoeditatua).
* *Salgo a la calle*, 2004an (*Grita o muere*).
* Split batean ere hartu zuten parte 2002an, Kako, Malestar eta Autonomíarekin batera. *Tras la alambrada* eta *Pronto ha amanecido hoy* zuzenean sartu zituzten bertan.

Birak
-----

Espainian eta atzerrian izan dute kontzertuak emateko aukera.

* 2000n, Alemanian izan ziren Kartón de Vino bandarekin batera.
* 2001ean, Mexikoko hainbat estatutan izan ziren, 17 kontzertu eskaini zituztelarik.
* 2002an, berriro itzuli ziren Alemaniara, oraingoan, KAKOrekin.
* 2004an, berriz ere Mexikon ziren *Salgo a la calle* aurkezten.

Kanpo estekak
-------------

* Elektroduendesen gunea:
* Elektroduendes Facebooken:
* Elektroduendes Youtuben:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8774702

 |

* Wd Datuak: Q8774702
**Elliott konderria** (ingelesez: *Elliott County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sandy Hook da. 2010eko zentsuaren arabera 7.852 biztanle zituen, Elliott kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Elliott konderriak 609,48 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,61 ura dira. Beste 606,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.852 pertsonetatik 7.535 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 62 dira. 262 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 33 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q400753
* Commonscat Multimedia: Elliott County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134996959
* ISNI: 0000 0004 0617 7480
* LCCN: n89659475
* **Lekuak**
* OSM: 1846518
* TGN: 1002354

 |

* Wd Datuak: Q400753
* Commonscat Multimedia: Elliott County, Kentucky
Milioi marihuana 2005eko martxoa, Madril 
**Kanabisa Espainian** legez kanpokoa da helburu komertzialetarako, baina despenalizatuta dago norberaren laborantza eta erabilerarako edota salmenta edo merkataritzaz kanpoko helburuetarako. Espainiar legediaren hutsuneak erabilita, kanabis klubak teknikoki legala den kolektibo pribatu gisa kanabisa lortzeko eta erabiltzeko modu ezaguna dira.

Legezkotasuna
-------------

Kanabisaren edozein kantitate saltzea eta inportatzea kartzelarekin zigortu litekeen delitua da. Toki publikoetan kanabisa erostea, edukitzea eta kontsumitzea, isun eta produktuaren konfiskazioarekin zigortutako delitua da. Espazio pribatu batean helduek kontsumitu eta lantzea legala da, azken hori lege hutsunea da eta, beti ere norberaren kontsumorako dela frogatuz. Toki publikoetatik ikusgarri (hau da, balkoietatik ikusgai) dauden kanabis landareak administrazio arau hauste larritzat hartzen dira eta horrek 601 eta 30.000 € arteko isuna dakar.    

Espainian kanabisaren legeak autonomia erkidegoen arabera alda daitezke. Adibidez, 2017ko ekainean, Kataluniak kanabisaren laborantza, kontsumoa eta banaketa legeztatu zituen hautatutako kanabis klubetako kideentzat. Klubak irabazi asmorik gabeko erakunde autonomoak izan behar dute eta 18 urtez gorakoei soilik sal diezaieke. Kataluniako kanabis klubak urtean 150 kg cannabis lehor ekoiztera daude mugatuta eta droga turismoa gelditzeko arauak bete behar dituzte.

Rerreferentziak
---------------

1. ↑   «El debate sobre el cannabis no espabila» *www.publico.es* (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Pérez-Lanzac, Carmen.  (2008-12-08). «El cannabis pelea por un espacio legal» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
3. ↑    *¿Cuantas plantas de maría puedo tener legalmente en España?.* .
4. ↑    *cannabis.es - EL AUTOCULTIVO DE CANNABIS EN LA NUEVA LEY DE SEGURIDAD CIUDADANA.* .
5. ↑    *Is Cannabis Legal in Spain?.* .
6. ↑    *Somos Policías: Tenencia de drogas: ¿Consumo propio o tráfico ilícito?.* .
7. ↑    *¿El auto cultivo de marihuana se despenaliza en España?.* .
8. ↑    *Catalonia legalises marijuana consumption, cultivation and distribution.* .
**KEK** laborategia (高エネルギー加速器研究機構 *Kō Enerugī Kasokuki Kenkyū Kikō*), Japonian, 1976an inauguratua izan zen, eta helburu bezala funtsezko partikulak aztertzea zuen. 12 GeVeko sinkrotroi bat eraiki zen. Ondoren, instalakuntzetara TRISTAN delakoa gehitu zen, KEKB ere deitua, elektroi sorten eta honen antipartikula den positroi sorten arteko talkak ikertzeko, Belle esperimentuaren barnean. Ibarakiko prefeturako Tsukuba hirian kokatua dago. Probazko Azeleragailu Instalakuntza edo ATF ingelesezko siglez ere badu eta K2K esperimentuan ikertutako neutrinoen iturria da. Gainera, KEK Ibaraki prefekturako Tōkai hiriko J-PARCekin bazkidetuta dago, T2K esperimentuan lanean diharduena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2165768
* Commonscat Multimedia: KEK (High Energy Accelerator Research Organization)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129594287
* ISNI: 0000 0001 2155 959X
* GND: 5314986-5
* LCCN: no98124977
* NDL: 00725424
* NKC: ko2016907287
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2165768
* Commonscat Multimedia: KEK (High Energy Accelerator Research Organization)
**Mingo konderria** (ingelesez: *Mingo County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Williamson da. 2010eko zentsuaren arabera 26.839 biztanle zituen, Mingo kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mingo konderriak 1.098,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,22 ura dira. Beste 1.095,85 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.839 pertsonetatik 26.063 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 119 dira. 471 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 239 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494598
* Commonscat Multimedia: Mingo County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159482643
* ISNI: 0000 0004 0441 7671
* LCCN: n83052248
* **Lekuak**
* OSM: 1913191
* TGN: 2002280

 |

* Wd Datuak: Q494598
* Commonscat Multimedia: Mingo County, West Virginia
Ehoziri-lan baten bilakaera Quebeceko Ursulinen Museoan ikusgai
Lore irudizko ehoziri-lana.
**Ehoziri-lana**, parpaila teknika bat da, ehoziriak deritzoten haril batzuetan bildutako hariak ehotzean datza. Ehoziri-lana aurrera doan heinean, oihala orratzen bidez kuxin batean eusten da. Orratzen lekua normalki kuxinak duen zulo eredu batek adierazten du.

Ehoziri-lana hari fin edo lodiz burutu daiteke. Usadioz, liho, zeta eta artilez egiten zen, eta geroago kotoiz. Baita metalezko hari ederrez ere. Gaur egun zuntz sintetiko, burdin hari eta bestelako harizpiz ere egiten dira.

Eskulan honen garairik garrantzitsuena 1500-1700 artean izan zen, nagusiki Espainia, Italia, Flandria eta Normandian, baina Industria Iraultza eta josteko makinaren agerpen eta garatzeak eskulan honen gainbehera ekarri zuen. Halere, gaur egun zaletasun bezala berrindartu da, eta Ingalaterrako Devon edo Kaliforniako Orange konderrian eskulan honetan jarduten duten gremioen bilera eta topaketak burutzen dira. Europari dagokionez, Ingalaterraz gain, Belgika, Espainian (Almagro eta Camariñas), Eslovenia, Frantzia, Katalunia (Malgrat de Mar, Tossa de Mar eta Arenys de Mar) eta Portugalen usadio handia duen eskulana da.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64407093
* Commonscat Multimedia: Bobbin lacemaking

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4031207-0
* NKC: ph123913

 |

* Wd Datuak: Q64407093
* Commonscat Multimedia: Bobbin lacemaking
**Kirta**, errege mitiko bat izan zen, Mitanniko dinastiaren sortzailetzat hartzen dena. Ustez, K. a. XVI. mendean izan zen errege.

Ez dago bere erregealdiari buruzko inskripziorik. Ugariteko taulatxo batean dagoen istorio epiko batek, bere bizitzaren historia eleberria bailitzan kontatzen du:

Behin bere seme-alaba guztiak eta emaztea hil ondoren, erregeak amets bat izan zuen, non jainko sortzailea agertu zitzaion, euriaren jainkoa zen Baali laguntza eskatzeko irakatsi ziona, horretarako, emazte berri bat lortzeko espedizio bat abian jarri zuelarik. Bidean, Asherah jainkosaren santutegi bat aurkitu zuen, urrezko estatua bat eskeintzea promes egin ziona, emazterik aurkitzen bazuen.

Kirtak emaztea aurkitu zuen, honekin zenbait seme izan zituelarik, baina Asherah jainkosari eginiko promesa ahaztu zuen, jainkosak, gaixotasun batekin zigortu zuelarik. Gaixotasun honetan zehar, bere seme nagusiak tronutik bota nahi izan zuen, baina Kirtak begizko bat bota zion, eta une honetan amaitzen da testua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Chopra, Omesh K. (2019). *History of Ancient India Revisited*, A Vedic-Puranic View. BlueRose Publishers. 260 or.
2. ↑  Huddleston, Jonathan (2012). *Eschatology in Genesis*. Tubingen: Mohr Siebeck. p. 91. ISBN 978-3-16-151983-3.
3. ↑  Espín, Orlando O.; Nickoloff, James B. (2007). *An Introductory Dictionary of Theology and Religious Studies*. Liturgical Press. p. 1309. ISBN 978-0-8146-5856-7.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q747416

 |

* Wd Datuak: Q747416
**Eddy konderria** (ingelesez: *Eddy County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Rockford da. 2010eko zentsuaren arabera 2.385 biztanle zituen, Eddy kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Eddy konderriak 1.668,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,11 ura dira. Beste 1.632,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.385 pertsonetatik 2.294 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 52 dira. 4 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 22 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48863
* Commonscat Multimedia: Eddy County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130209620
* LCCN: n82104479
* **Lekuak**
* OSM: 1740280
* TGN: 2001570

 |

* Wd Datuak: Q48863
* Commonscat Multimedia: Eddy County, North Dakota
**Jersey konderria** (ingelesez: *Jersey County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jerseyville da. 2010eko zentsuaren arabera 22.985 biztanle zituen, Jersey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jersey konderriak 976,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,35 ura dira. Beste 956,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.985 pertsonetatik 22.503 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 222 dira. 89 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 76 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 248 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490986
* Commonscat Multimedia: Jersey County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137218364
* ISNI: 0000 0004 0388 4630
* LCCN: n81096304
* NARA: 10036496
* **Lekuak**
* OSM: 1800759
* TGN: 1002524

 |

* Wd Datuak: Q490986
* Commonscat Multimedia: Jersey County, Illinois
Margolan honetan, *Natura hila zidrekin, laranjekin eta arrosarekin*, eskuinean, eszena bera jasotzen da.
***Katilu bat ur eta arrosa zilarrezko plater batean*** (gaztelaniaz: *Taza de agua y rosa en un plato de plata*) Francisco de Zurbarán margolari espainiarrak 1630 inguruan egin zuen izadi hila da. Artista horren ezagutzen den izadi hil bakarrenetariko bat da. Barroko estilokoa, Londresko National Galleryn gordetzen da. Bere tamainua 21,2 x 30,1 zm da.

Margolanaren inguruko zalantzak
-------------------------------

Natura hil txiki hau erlijio izaerako konposizio batzuetan errepikatzen da. Katilu zuria Ama Birjinaren garbitasunari buruzkoa izan daiteke, eta arrosa — arantzarik gabea — Sortzez Garbiari buruzkoa. Lehenago, mihise horren ertzak osorik zeudela uste zen, baina erradiografia batek erakutsi zuen ezkerreko ertza bakarrik zegoela, eta beste hirurak, berriz, ebakita zeudela. Beraz, obra hau beste lan baten zati izan zitekeen, agian *Natura hila zidrekin, laranjekin eta arrosarekin* antzeko batean; horren ezkerraldean, hain zuzen ere, mihise hau kopiatzen baita. Izan ere, natura hil txiki hori beste konposizio batzuetan errepikatzen da, gai erlijiosoetan, hala nola *Ama Birjinaren Familia*n. Errepikapen horrek Zurbaranen lan-metodoari buruzko informazioa ematen du: gai bat lehen aldiz irudikatu ondoren, irudikatutakoa beste pintura batzuetarako ere erabiltzen zen.

Deskribapena
------------

Hiru objektuak taula baten gainean jarrita daude, ezkerretik argi handia dute, eta hondo ilun baten gainean nabarmentzen dira, konposizioari aldi berean aire erreala eta espiritualizatua emanez. Ikuslea goian kokatuko balitz bezala dago eginda perspektiba, eta horrek sakontasun-sentsazioa areagotzen du. Margolariak hiru objektuen ukimen-ezaugarriak birsortzen erakusten du bere maisutasuna. Zeramikazko katilutxoak bere porositatea islatzen du metalezko plateraren hondoan eta ertzean. Lorea fintasun handiz margotuta dago eta bere petaloak ere, oso kolore arrosa zurbilekoak, erretiluaren ertz leunean islatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Delenda, Odile (2009): *Francisco de Zurbarán, Catálogo Razonado y Crítico*. Madril: Fundación de Apoyo a la Historia del Arte Hispánico. ISBN 978-84-937260-2-7.
3. ↑  Ibidem, Delenda (2009)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26526534

 |

* Wd Datuak: Q26526534
**Dixit** jolasaren kartak eta tresnak.
**Dixit** esaldi edo narrazio gisa ematen diren pistetatik abiatuta karta bat asmatzean datzan mahai-jokoa da. Dixitek hainbat sari irabazi ditu; besteak beste, 2009ko Espainiako *Urteko Jokoa* eta 2010eko Spiel des Jahres.

Narratzaileak bere sei kartetako bat aukeratzen du eta, inork ikusi gabe, zerbait esaten du. Ondoren, jokalari bakoitzak aipatutako narrazioak iradokitako beste karta bat hautatu beharko du.

Arauak
------

Jokalari bakoitzari sei karta banatzen zaizkio. Jokalariaren txanda denean, eskuetan duen karta bat aukeratu eta mahai erdian utzi beharko du. Irudi horrekin lotzen duen esaldi bat esan beharko du. Baina esaten duena zaindu beharko du. Guztiek asmatzeko moduko esaldia esaten badu ez du bere helburua beteko eta inork asmatzeko modukoa esaten badugu ere ez. Beraz, bi horien arteko oreka bilatzean datza jolasak. Gainerako jokalariek esandako esaldiarekin lotura duen karta bat aukeratu eta mahai erdian utziko dute. Guztiak nahastu, buelta eman eta esaldia esan duen jokalariaren karta zein den asmatu beharko dute. Txanda bakoitzean, esaldia pentsatzen duena aldatzen da.

Kartek marrazkiak dituzte, eta horiekin zerikusia duten hainbat istorio onar ditzakete. Zabaltzeekin karta berriak eros daitezke, partida bakoitza desberdina izan dadin. 2011n, iOSen aplikazio bat egin zen.

Puntuazioa
----------

Partida baten argazkia.
**Jokalari guztiek narratzailearen txartela aurkitzen badute.**

* Kontalaria: 0 puntu.
* Gainontzeko jokalariek: 2 puntu.

**Jokalari batek ere ez badu aurkitzen narratzailearen txartela.**

* Kontalaria: 0 puntu.
* Gainontzeko jokalariek: 2 puntu. (+hobari puntu bat zure txartelak jasotako aukeraketa bakoitzagatik).

**Jokalari batek behintzat narratzailearen txartela aurkitu badu (ez guztiek).**

* Kontalaria: 3 puntu.
* Txartela aurkitu duen jokalariak: 3 puntu. (+hobari puntu bat bere txartelak jaso duen aukeraketa bakoitzarengatik).
* Gainontzeko jokalariek: 0 puntu. (+hobari puntu bat bere txartelak jaso duen aukeraketa bakoitzarengatik).

Jatorrizko arauak argitaratu ondoren berrikusi egin ziren. Jatorrizko arauetan, narratzailearen txartela aurkitu ez zuen jokalariak ezin izaten zuen hobari-puntuetarako hautatua izan. Berrikusitako arauekin, gainerako jokalariek puntu bat gehiago jasoko dute euren txartelak jasotako aukeraketa guztietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  2009 Juego del Año
2. ↑     *Jostailu proposamena: ‘Dixit’ – Guraso.eus.*  (Noiz kontsultatua: 2022-12-25).
3. ↑    «AHOZ AHO» *AHOZ AHO* 2016-05-18 (Noiz kontsultatua: 2022-12-25).
4. ↑    *iDixit on the App Store on iTunes.*  Itunes.apple.com 2011-07-12.
5. ↑   «Dixit | Libellud» *web.archive.org* 2014-02-18 (Noiz kontsultatua: 2022-12-25).
6. ↑   «Official Dixit Board Game Rules» *officialgamerules*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Dixit*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q906623
* Commonscat Multimedia: Dixit (card game)

---

 |

* Wd Datuak: Q906623
* Commonscat Multimedia: Dixit (card game)