recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ludwig Landgrebe** (Viena, Austria, 1902ko martxoaren 9a - Kolonia, Alemania, 1991ko abuztuaren 14a) filosofoa izan zen.

Bizitza
-------

E. Husserlen laguntzaile izan zen 1923-1930 bitartean, eta *Esperientzia eta adimena* (1939) liburuan maisuaren eskuizkribuak bildu eta argitaratzeaz arduratu zen. Praga, Kiel, Hanburgo eta Koloniako unibertsitateetako irakasle izan zelarik, hasieran, Husserlen azken garaietako pentsamoldeari zintzo jarraituz, bizitzaren filosofiari eta existentzialismoari aurre egin zien (*Espirituaren zientziei buruzko Diltheyren teoria*, 1928), baina gero Husserl eta Heideggerren elkarrekiko osaeraren beharra onartu zuen (*Zer esan nahi du gaur guretzat filosofiak?*, 1948; *Fenomenologia eta metafisika*, 1948). Ikuspegi berri horretatik aurre egiten die gizonak munduarekin eta historiarekin dituen erlazioen arazoei, eta ondorio espiritualista batera iritsi zen, gizona baino areago, pentsamendu metafisikoaren kategorietan sailka ezin daitekeen absolutu transzendentea dagoela aitortuz.

Landgreberen beste lan batzuk dira: *Orainaren filosofia* (1952), *Fenomenologiaren bidea. Hasierako esperientziaren arazoa* (1963) eta *Fenomenologia eta historia* (1968).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79169
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 89698567
* ISNI: 0000 0001 1477 2368
* BNF: 12848211s (data)
* BNC: 000108097
* GND: 118569104
* LCCN: n79021727
* NDL: 00446779
* NKC: xx0026598
* NLA: 35917916
* CiNii: DA00541099
* SNAC: w6mx5cf0
* SUDOC: 066755468
* BIBSYS: 90247618
* UB: a1034475
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03698/eu\_l\_0410/l0410
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q79169
Jose Maria Iparragirre
**Trapu zaharrak** edota **Alegiako traperoari** Jose Maria Iparragirrek Tolosaldeko Alegia udalerriko Ramon Batista trapu-saltzaileari eskainitako bertsoak dira.

Hitzak
------

|  |  |
| --- | --- |
| Egunez trapu biltzen
gabean dantzan lehertzen
beti umore onean
degu pasatzen,
eta goizean goiz
kalean irten da
lo goxoan daudenak
esnatzen dira.
Trapuak! Trapu zaharrak!
Atera atera, trapuak saltzera
nik erosten ditut
modu onean
arditian prakak kuartuan albarkak
ta burni zaharrak txanponean | Erosten ditut trapuak
praka zahar urratuak
gona gorri zaharrak eta
atorratxuak.
Jo zak zurrumuzki
atabak soinu
dantzan egiteko
beti erana.
Eltze elbarriturik
pertza zulorik duenik
arran parrillik edo
trebera zaharrik.
Inork saltzeko badauka
librako txanponean
Ramon Batistak
erosten ditu. |

Historia
--------

1856. urte inguruan koka daiteke kantu hau. Ezkondu aurretik, garai horretan Jose Maria Iparragirre kantaria Alegiara etortzen zen Anjela Kerejeta bere andregaia bisitatzera. Bere gitarra aldean zuela ibiltzen zen beti, eta Alegiara etortzen zenean ere bere gitarra atera eta kantari hasten omen zen. Angel Oiarzabalek Alegiako herriari buruz 1987an kaleratutako liburuan aipatzen du Iparragirrek honako kanta ezagun hau egin eta Anjelari kantatzen ziola Alegiako kaleetan: *Anjela nerea! Gazte zerala diozu, gaztea eta ederra zera zu*.

Bazen garai hartan Alegian paper-fabrika, 1803an papera egiten hasi zena; eta bazen baita ere lanbide edo ofizio bat, gaur egun desagertuta dagoena, trapero edo trapu-saltzailearena. Era guztietako trasteak, gauzak eta trapuak erosi eta saldu egiten zituen traperoak. Sasoi hartan bazen Alegian ofizio hori zuen pertsona bat: Ramon Batista. Joxe Mari Iparragirre haren oso lagun egin zen, eta gaur egun hain herrikoia den *Alegiako traperoari* abestia egin eta eskaini zion berari.

Ramon Batista hau goizean goiz hasten omen zen builaka, alegitarrak esnaraziz, trapu eske: "Trapero!". Asto baten laguntzaz ibiltzen omen zen Ramon Batista bere zereginak betetzen. Bere astoa deitu eta honako bertso hauek kantatzen omen zizkion, mingaina goiko ahosabaian jarrita eta soinu berezi bat ateraz:

*Izik arri, arri,*
*ibilli ez gaiten larri*  

*tripatikan plako*  

*eta ankatik elbarri.*  

*Nire astoak badauka*  

*pekorra ugari.*

Abestia entzungai
-----------------

* "Trapu Zaharrak" abestia entzungai

Bitxikeriak
-----------

Patxi Andion zein Gontzal Mendibil abeslariek bere garaian oso ezagunak izan ziren abesti honen bertsio bana plazaratu zituzten.

Kanpo estekak
-------------

* Xabier Lete kantautorearen *Trapu Zaharrak* abestia MP3a entzungai
* Alegitar ezagunak eta trapu zaharrak[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268160
* Wikisource Jatorrizko testuak: Trapu zaharrak

---

 |

* Wd Datuak: Q12268160
* Wikisource Jatorrizko testuak: Trapu zaharrak
***Maddiren trajeria*** Gerardo Mungiak idatzi duen pastoralaren izenburua. Lana 2022an taularatu nahi dute, Xaretan, urriaren 15 eta 16an, Zugarramurdiko leizetan, eta hirugarren saio bat ere aurreikusten dute Saran. Errejenta Pantxika Urruti izango da eta harekin lau herrietako 100 pertsona baino gehiago arituko dira antzezpen honetan.

Argumentua
----------

Gerardo Mungiak, Pintxek, idatzi du pastorala. Gaia euskal mitologiaren gai klasikoa eta kantuetan ere jasota izan dena da. Poema Benito Lertxundik, Jean Mixel Bedaxagarrek eta Haizea taldeak kantu bilakaturik abestu izan dituztenak. Piarres Lafitte baxenafarrak ‘Maddi oreina bilakatu neska’ izena eman zion 1965ean, baina Mungiari eta herritarrei izena aldatzea egokiagoa zela iruditu zitzaien, antzerkiarekin bat egin dezan.

Antzezlanak egunez orein eta gauez neskatila den Maddiren istorioa kontatzen du. Etxeko zakurrek oreina hilko dute eta hortik abiatzen da istorioa, nerabetasunetik gaztetasunerako bidea, ehizaren bi alderdiak, oihaneko piztiak, euskal mitologiako hainbat pertsonai. Hauekin batera, pastoralak behar duen gaiztotasuna irudikatuko dute Xaretan ezagunak izan diren inkisidoreak, Urdazubiko abadea, Pierre de Lancre, Aymeric Picaud edota Valle Alvaradok.

Koordinatzaileak
----------------

Pantxika Urruty da errejenta, koordinatzaile nagusia da. Beste bortz alor ekarriko ditu oholtza gainera: idatzia, kantua, dantza, musika eta jantziak:

* Idazlana, Gerardo Mungia Pintxe
* Musika eramailea, Patrick Calvet, bertze hamar bat musikarirekin
* Dantza eramailea, Arnaud Izal, satan dantzetan berezitua eta dantza sozialen irakaslea, Pierre Goyaren laguntzarekin;
* Kantu eramailea, Marylis Daguerre
* Kostunen eramailea, Beronik Ondikola, hamar bat dendariekin jantziak egin eta josteko

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Ibidem.

Ikus gainera
------------

* Pastoral

Kanpo estekak
-------------

* Erreportaia Xaloa Telebistan.
* Joseba Aurkenerena: Xaretako pastorala, euskal izaeraren gorazarre.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111832603

 |

* Wd Datuak: Q111832603
**Transylvania konderria** (ingelesez: *Transylvania County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brevard da. 2010eko zentsuaren arabera 33.090 biztanle zituen, Transylvania kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Transylvania konderriak 985,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,14 ura dira. Beste 980,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 33,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.090 pertsonetatik 31.013 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 964 dira. 1.279 beltzak edo afroamerikarrak. 93 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 143 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 33 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 521 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507743
* Commonscat Multimedia: Transylvania County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137212801
* ISNI: 0000 0004 0421 1817
* LCCN: n81018566
* NARA: 10039446
* **Lekuak**
* OSM: 2528748
* TGN: 2001544

 |

* Wd Datuak: Q507743
* Commonscat Multimedia: Transylvania County, North Carolina
**Spink konderria** (ingelesez: *Spink County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Redfield da. 2010eko zentsuaren arabera 6.415 biztanle zituen, Spink kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Spink konderriak 3.910,21 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,06 ura dira. Beste 3.895,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,64 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.415 pertsonetatik 6.265 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 71 dira. 17 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 46 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495239
* Commonscat Multimedia: Spink County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138387433
* LCCN: n81110750
* **Lekuak**
* OSM: 1739853
* TGN: 2001827

 |

* Wd Datuak: Q495239
* Commonscat Multimedia: Spink County, South Dakota
**Malmuertako dorrea**, Espainiako Kordoba hirian dagoen dorre albarrana bat da. XV. mendearen hasiera aldera eraiki zen, aurretik bertan zegoen beste dorre musulman baten gainean. Bere betebeharra, Rinconeko atea eta Colodroko atea defendatzea zen. Bere eraikuntza ordaindu ahal izateko, arrakeroei eta joko-etxeei jarritako isunekin lortutako dirua erabili zen.

Oinplano oktagonal edo alakatuarekin, Rinconeko Atean pausatzen den harresi bat mozten duen arku batean eusten da. Arkupean, errege armak eta dorre honi buruz existitzen den elezahar bat sorrarazi duen ia ezabatutako idazkun bat ikus daitezke.

Trinkoa da arkuaren altueraraino, baina, hortik aurrera, hutsa da, bertan, gela batzuk daudelarik, nondik plataformara daroan eskailera bat abiatzen den.

Bere funtzio defentsiboa galduta, nobleentzako presondegi bezala erabili zen. Ondoren, jada XVIII. mendean, Gonzalo Antonio Serrano jakintsu kordobarrak, bere behaketa astronomikoak bertatik egiten zituen.

Denbora batez, XX. mendearen amaieran, Xake Federazioaren egoitza izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2696372
* Commonscat Multimedia: Malmuerta Tower

---

* **Ondare historikoa**
* IAPH: i873

 |

* Wd Datuak: Q2696372
* Commonscat Multimedia: Malmuerta Tower
43°18′48.69″N 2°0′44.51″W﻿ / ﻿43.3135250°N 2.0123639°W﻿ / 43.3135250; -2.0123639
**Lourdes Txiki**ko Ama Birjina eta kapera.
**Lourdes Txiki** Donostiako Igeldo herrirako igoeran dagoen debozio gune katolikoa da, Lurdako (frantsesez, *Lourdes*) Andre Mariaren irudiaren erreplika kobazulo txiki batean gordetzen duena; horren ondoan, kapera bat dago, kobazulo handiago batean. Donostiako Ondarreta eta Antigua auzoetatik gertu dago.

Paraje honen historia 1903an hasten da, Arcachondik ihesi zetorren domingotar fraide talde batek inguruan Cool eta Ripoll familiak zuen La Mallorquina etxaldea erosi zuenean. Fraide horiek San Vicente Ferrer ikastegia abiarazi zuten 1903. urtean bertan. Hurrengo urtean, Lurdan Bernadette Soubirous neskatxak Maria ikusi zueneko kobazuloaren kopia bat egin zuten. Tokia ez zen, ordea, gaur egun bezalakoa. Fraide kaputxinoek 1933. urtean lan batzuk egin ondoren, egun dagoen bezala utzi zuten gutxi gorabehera.

Egun, kapera aurrean burdinazko banku batzuk eta kandela tokia daude. Kandelak eta oroigarriak saltzen dituen kioskoa ere badago. Bertara joateko, Igeldorako aldapa igotzen hasi eta 200 bat metrora dagoen Errekondo jatetxearen parean, ezkerretara, beherantz doan aldapatxoa hartu behar da. Kapera beste 200 bat metrora dago.

Otsailaren 11n, Lurdako Ama Birjinaren ospakizuna egiten da bertan, meza entzunez eta otoitz eginez.

Ikus, gainera
-------------

* Lurdako santutegia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262639

 |

* Wd Datuak: Q12262639


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
**Maixabel Lasa** (Legorreta, 1951-) ekintzaile bakezale gipuzkoarra da. Hastapenak Alderdi Komunistarekin egin eta gero, PSE eta "Gesto por la Paz" erakundearen inguruan jarraitu zuen.

2000ko uztailaren 29an, ETAk bere senarra erail zuen Tolosan, Juan Mari Jauregi alegia. Hurrengo urteetan, bakea, bizikidetza eta bergizarteratzearen alde lanean egon da. Eusko Jaurlaritzako Terrorismoaren Biktimei Laguntzeko zuzendaria izan zen 11 urtez, 2001etik 2012ra, Juan Jose Ibarretxe lehendakariarekin hasi eta Patxi Lópezekin jarraituta. Txema Urkijorekin lan egin zuen tarte hartan. Alargun moduan, parte hartu du berraskidetze topaketetan, hain zuzen ere bere senarra hil zuten Luis Carrasco eta Ibon Etxezarreta presoekin, 2011 eta 2014an hasita hurrenez hurren.

Besteak beste, "Euskal Pilota. Larrua harriaren kontra" dokumental ospetsuan parte hartu zuen, Julio Medemen eskutik. Baina bakearen aldeko beste ekimen batzuetan kolaboratu du antzerkian ("Proyecto 43-2") edo beste arlo batzuetan.

"Memorial Joan XXIII per la pau" Saria eman zioten 2015ean Katalunian bakearen alde egindako lanagatik.

2018an, Maria Jauregi alaba hasi zen publikoki aldarrikatzen amaren mezu bera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Los encuentros entre víctimas y disidentes de ETA en Nanclares. Un gran paso para la paz."
2. ↑  Memorial Joan XXIII 2014: Maixabel Lasa."
3. ↑  "Todos los presos de ETA tienen derecho a una segunda oportunidad".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56256315
* Commonscat Multimedia: Maixabel Lasa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 14161573339304521017
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2498894

 |

* Wd Datuak: Q56256315
* Commonscat Multimedia: Maixabel Lasa
**Theaterplatz** (euskaraz *Antzokiaren enparantza* edo *Antzokiaren plaza*) Alemaniako Saxonia estatuko Dresden hirian kokatzen den enparantza bat da. Bere izena bertan Semperoper antzokia dagoelako darama, antzina hau antzoki inperiala baitzen. Horretaz gain, plaza honetan Zwinger eta Katholische Hofkirche katedrala ere kokatzen dira.

Kokapena
--------

Dresdengo Alde Zaharrean kokatzen da, Sophienstraß kalearen alboan, Postplatz eta Augustusbrücke zubiaren artean, Elba ibaiaren gain dagoelarik. Theaterplatz enparantzatik Augustusbrücke so egin ezkero, Elba ibairen ikuspegi panoramikoez gozatu ahal da, oso iparraldera dauden Dresdner Heide (Dresdengo landak) ere ikus daitezkelarik.

Theaterplatz enparantzaren gaueko irudi panoramikoa. Bertan Katholische Hofkirche, Zwinger eta Semperoper eraikinak ikus daitezke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q471314
* Commonscat Multimedia: Theaterplatz, Dresden

---

* **Lekuak**
* OSM: 3287783

 |

* Wd Datuak: Q471314
* Commonscat Multimedia: Theaterplatz, Dresden
***Maitemin*** (espainieraz *Mal de amores*) Julio Romero de Torres margolari andaluziarraren margolana da. 1905 inguruan margotua, margolariaren eskuetan egon zen hura hil arte. 1989an Andaluziako gobernuak erosi zuen, *Romero de Torres bildumarekin* batera eta bilduma osoa Kordobako Arte Ederren Museoan kokatu zen eta gaur egun han ikus daiteke.

Azterketa
---------

Margolanean adin desberdinen hiru emakume ikusten diraː haur bat, emakume bat eta zahar bat; modelo gisa hiloba, emaztea eta etxeko neskamea erabili zituen hurrenez hurren. Eszena margolariaren etxeko patioan kokatzen da.

Irudia malenkoniaz josita dago. Haurrak burua amonaren gainean jarri du eta lotan dagoela ematen du. Amona, bitartean, aulki batean eserita, zutik dagoen alabari begira dago. Margolanaren dramatismoa emakume horrengan biltzen da, batez ere ikusleari begira dauden begietan, oso irekiak, zain-adiak eta, halaber, tristeak; emakumea itzalen azpian dago nahiz eta eguna, atzean ikusten den lorategiaren arabera, eguzkitsua eta argitsua izan. Orokorrean, oso eszena lasaia izango litzateke emakume horren irudia egongo ez balitz. Margolanak emakumearen hiru adinen gaia aztertzen du, Joaquín Sorolla margolariaren eragin garbiaz.

Atzean lorategi bat susmatu daiteke, zehaztasun gutxiez adierazia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Mal de amores, Kordobako Arte Ederren Museoa.
* Mal de amores, Espainiako Museoen Bildumen Sare Digitala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22330492

 |

* Wd Datuak: Q22330492
Osunako gerlari baten erliebea.
**Turdetania** Guadalquivir ibaiaren harana hartzen zuen lurralde bat zen, Algarve eta Sierra Morena artean, egungo Andaluzia gehiena hartuz. Bastetania, Oretania eta Karpetaniarekin muga egiten zuen. Antzinagoko Tartessos zibilizazioaren lurraldea okupatu zuen.

Estrabonek itsaso eta lurreko baliabideetan aberatsa zen lurralde bat bezala aipatzen du, Betis ibaiak bustia, non turdetaniar/turduliarrak bizi ziren (herri ezberdinak Plinio eta Polibioren arabera, nork Turduliarrak iparraldean kokatzen zituen, eta 200 hiri baino gehiago zeudela aipatzen du, horien artean Corduba (Kordoba), Hispalis (Sevilla) eta Gades (Cadiz) aipatuz.

Turdetania Betika deitua izan zen Erromak konkistatu zuenean.

Bibliografia
------------

* ESCACENA, J. L. 1989 *Los turdetanos o la recuperación de la identidad perdida*, Tartessos. Arqueología protohistórica del Bajo Guadalquivir, Ed. Ausa, Sabadell, 433-467.
* GARCÍA MORENO, L. 1989 *Turdetanos, túrdulos y tartesios. Una hipótesis*, Homenaje al Profesor Santiago Montero Díaz, Anejos de la Revista Gerión II, 289-295.
* PELLICER, M. 1980 *Ensayo de periodización y cronología tartésica y turdetana*, Habis 10, 307-335.
* PRESEDO, F. 1980 *Los pueblos ibéricos*, Historia de España Antigua. I. Protohistoria, Madrid.
* RUIZ MATA, D. 1994 *Fenicios, tartesios y turdetanos*, Huelva Arqueológica XIV, 325-367.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1632126

 |

* Wd Datuak: Q1632126
*Thectardis*-en interpretazio artistikoa.
***Thectardis*** Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da. Espezie bakarra ezagutzen da, *Thectardis avalonensis*. Duela 575 eta 565 milioi urte artean bizi izan zen.

Etimologia
----------

Grezierazko *thektos* (zorrotza) eta *ardis* (geziaren punta) hitzen elkarketatik sortzen da.

Aurkikuntza eta taxonomia
-------------------------

*Thectardis* Ternuako Mistaken Point aztarnategian aurkitu zen 2004 urtean. Dagoeneko 205 fosil aurkitu dira elkarrengandik 2 kilometotako distantziara dauden bi eremutan. Eremu bien estratuen artean 10 milioi urteko denbora tartea dago.

Deskribapena
------------

Fosilek itxura triangeluarra dute eta erdigunean depresio bat ageri da. Horrek animalia konikoa izango zela iradokitzen du. Diametroaren eta altueraren arteko ratioa 1:3 da estratu berrienetan eta 1:2'5 estratu zaharrenetan. Animaliaren hazkuntza oinarrian gertatzen zen.

Garaiko organismo sesilen artean handienetakoak izan ziren, 15 cm-ko luzera hartu baitzezaketen.

Bizimodua
---------

Lurrean finkaturik egongo zela uste da, lurrera ainguratzeko egiturarik aurkitu ez den arren. Ur korronteek *Thectardis* multzoak okertzen zituzten baina gorputz flexiblea bere onera itzultzen zen. Uretan suspentsioan zeuden partikuletaz elikatuko zela pentsatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   Anderson, Michael M.; Greentree, Carolyn; Gehling, James G.; Narbonne, Guy M.; Clapham, Matthew E..  (2004/11). «THECTARDIS AVALONENSIS: A NEW EDIACARAN FOSSIL FROM THE MISTAKEN POINT BIOTA, NEWFOUNDLAND» *Journal of Paleontology* 78 (6): 1031–1036. doi:10.1666/0022-3360(2004)0782.0.CO;2. ISSN 0022-3360. (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑   **(Ingelesez)** Clapham, Matthew E.. «Thectardis avalonensis: A new Ediacaran fossil from the Mistaken Point biota, Newfoundland» *Journal …* (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).
3. 1 2   **(Ingelesez)** Anderson, Michael M.; Greentree, Carolyn; Gehling, James G.; Narbonne, Guy M.; Clapham, Matthew E..  (2004/11). «Thectardis avalonensis: A new Ediacaran fossil from the Mistaken Point biota, Newfoundland» *Journal of Paleontology* 78 (6): 1031–1036. doi:10.1017/S0022336000043857. ISSN 0022-3360. (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7777663
* Wikispecies Espezieak: Thectardis

---

* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 4941879
* Paleobiology Database: 146800

 |

* Wd Datuak: Q7777663
* Wikispecies Espezieak: Thectardis
Matematikan, **Stolz-Cesàroren teorema** segida baten konbergentzia frogatzeko irizpide bat da. Hori aplikatuz gero, indeterminazio mota batzuk ebatzi ahal izango dira. Otto Stolz eta Ernesto Cesàro matematikariengatik da izena.

Stolzen zatiduraren irizpidea
-----------------------------

Izan {{\displaystyle a\_{n}}} eta {{\displaystyle b\_{n}}} bi segida, non hurrengo bi baldintzetako bat betetzen den:

* {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }a\_{n}=0}, eta {{\displaystyle b\_{n}}} beherakorra eta {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }b\_{n}=0}
* {{\displaystyle b\_{n}}} gorakorra eta {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }b\_{n}=+\infty }

Orduan, existitzen bada {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n+1}-a\_{n}}{b\_{n+1}-b\_{n}}}=L\in \mathbb {R} }, 

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n}}{b\_{n}}}=L}

Sarritan erabiltzen da {\displaystyle {\frac {\infty }{\infty }}} motako indeterminazioak ebazteko.

Stoltzen erroaren irizpidea
---------------------------

Izan {{\displaystyle a\_{n}}} eta {{\displaystyle b\_{n}}} bi segida, non

* {\displaystyle a\_{n}>0,\forall n\in \mathbb {N} }

* {\displaystyle b\_{n}} gorakorra eta dibergentea den ({\displaystyle b\_{n}>0,\forall n})

* {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }{\sqrt[{b\_{n+1}-b\_{n}}]{\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}}=L\in \mathbb {R} }

Orduan, {\displaystyle \displaystyle \lim \_{n\to \infty }{\sqrt[{b\_{n}}]{a\_{n}}}=L}

Forma orokorra
--------------

Stolz-Cesàroren teoremaren forma orokorra honako hau da:  {\displaystyle (a\_{n})\_{n\geq 1}} eta {\displaystyle (b\_{n})\_{n\geq 1}} bi segida badira non {\displaystyle (b\_{n})\_{n\geq 1}} monotonoa eta ez-bornatua bada, orduan:

{\displaystyle \liminf \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n+1}-a\_{n}}{b\_{n+1}-b\_{n}}}\leq \liminf \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n}}{b\_{n}}}\leq \limsup \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n}}{b\_{n}}}\leq \limsup \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n+1}-a\_{n}}{b\_{n+1}-b\_{n}}}.}

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «L'Hopital's Theorem» *www.imomath.com* (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1052752

 |

* Wd Datuak: Q1052752
*Artikulu hau laukiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Trapezio (argipena)».*
**Trapezioa** bi alde paralelo, **oinarriak** deiturikoak, baino ez dituen laukia da. Oinarrien arteko distantziari **garaiera** deritzo.

Trapezioaren **A** azalera, *a* eta *b* bi oinarrien baturaerdiaren eta *h* garaieraren arteko biderkadura da:

{\displaystyle A={\frac {(a+b)h}{2}}}
Trapezioak bi angelu zuzen baditu, *trapezio zuzen* deitzen da; paraleloak ez diren trapezioaren aldeak luzera berdinekoak badira, *trapezio isoszele* deitzen da; aldiz, luzera desberdinekoak badira, *trapezio eskaleno*.

Azaleraren frogapena
--------------------

Trapezio zuzena
Demagun trapezio zuzen bat daukagula. Lehen esan bezala bi alde paralelo izango ditu, kasu honetan 300 eta 500 eko aldea. Hauei ondorengo izenak emango dizkiegu a=300 eta b=500 eta altuerari h=400 honela lehenik orokortasunetik, hau da trapezio guztietarako balio duen adierazpena frogatuko dugu.

Bi trapezio berdin beharko ditugu. Orain a aldearen ondoan bigarren trapezioaren b jarriko dugu eta beraz b aldearen ondoan a jarri beharko dugu. Altuera berdina izango da. Bi trapezio bata bestearen ondoan jarrita laukizuzen bat sortuko dela ikusiko dugu eta laukizuzenaren azalera oinarria bider altuera dela badakigu. Gure laukizuzen horretan oinarria a+b dela ikus dezakegu, altuera berriz (h) ez zaigunez aldatuko (a+b) x h izango da.

Jarraian badakigu laukizuzen hau bi trapezio berdinez osatu dugula ondorioz trapezio baten azalera jakin nahi badugu azalera osoa bitan zatitu beharko dugu, horrela guk lortu nahi genuen adierazpenera iritsiz:


A
=

(
a
+
b
)
h

2

{\displaystyle A={\frac {(a+b)h}{2}}}

{\displaystyle A={\frac {(a+b)h}{2}}}

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Trapezoid" MathWorld-en.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q46303
* Commonscat Multimedia: Trapezoids

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300263835

 |

* Wd Datuak: Q46303
* Commonscat Multimedia: Trapezoids

  


| * i
* e
* a
Poligonoak |
| --- |
| Poligonoakalde kopuruaren arabera | Triangelua (3)  •  Laukia (4)  •  Pentagonoa (5)  •  Hexagonoa (6)  •  Heptagonoa (7)  •  Oktogonoa (8)  •  Eneagonoa (9)  •  Dekagonoa (10)  •  Endekagonoa (11)  •  Dodekagonoa (12)  •  Tridekagonoa (13)  •  Tetradekagonoa (14)  •  Pentadekagonoa (15)  •  Hexadekagonoa (16)  •  Heptadekagonoa (17)  •  Oktodekagonoa (18)  •  Eneadekagonoa (19)  •  Ikosagonoa (20)  •  Triakontagonoa (30)  •  Pentakontagonoa (50)  •  257-gonoa (257)  •  Kiliagonoa (1.000)  •  Miriagonoa (10.000)  •  65.537-gonoa (65.537) |  |
| Triangeluak | Triangelu aldeberdina  •  Triangelu isoszelea  •  Triangelu eskalenoa  •  Triangelu angeluzuzena  •  Triangelu angeluzorrotza  •  Triangelu angelukamutsa |
| Laukiak | Karratua  •  Laukizuzena  •  Paralelogramoa  •  Erronboa  •  Trapezioa  •  Kometa |
| Izar-poligonoak | Pentagrama  •  Hexagrama  •  Heptagrama  •  Oktograma  •  Eneagrama  •  Dekagrama  •  Endekagrama  •  Dodekagrama |
| Beste batzuk | Poligono erregularra  •  Poligono aldeberdina  •  Poligono angeluberdina |
**Txingudi Saskibaloi Elkartea** Hondarribiako emakumezko saskibaloi taldea da. Lehen taldea, **Hondarribia-Irun** izenaz ezaguna, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritu izan zen. 2013an elite maila utzi eta harrobiarekin lan egitea erabaki zuen.

Historia
--------

Kluba 1999an Hondarribiko *Hondartza Saski Baloi Elkartea* eta Irungo *Betiko Lagunak* taldeko emakumezko arloa batu zirenean sortu zen. *Txingudi Saskibaloi Elkartea* metropoli-eremutik hartu zuten. Hala ere klubaren egoitza eta jokalekua Hondartza Kiroldegia Hondarribian daude.

2001ean, lehendabizikoz Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligara igo ziren. B Ligara jaitsi ondoren, berriro 2003an igo ziren. Ligako talderik inportanteenetariko bat bihurtu ziren, 4. eta 3. postuak lortuz, eta Emakumezko Saskibaloi Eurokopan ere jokatu zuten.

2013an ordea talde nagusia desegin eta soilik harrobiarekin lan egitea erabaki zuten.

Ibilbidea
---------

| Urtea | Maila | Postua | Kopa |
| --- | --- | --- | --- |
| 2001-02 | Liga | 13.a (jeitsi) |  |
| 2002-03 | Liga 2 | **1.a** (igo) |  |
| 2003-04 | Liga | 4.a |  |
| 2004-05 | Liga | 4.a |  |
| 2005-06 | Liga | 3.a |  |
| 2006-07 | Liga | 5.a |  |
| 2007-08 | Liga | 11.a |  |
| 2008-09 | Liga | 8.a |  |
| 2009-10 | Liga | 11.a |  |
| 2010-11 | Liga | 8.a |  |
| 2011-12 | Liga | 12.a |  |
| 2012-13 | Liga | 9.a |  |

Palmaresa
---------

* Espainiako Liga (0): hirugarrena 2006an.
* Euskal Kopa (9): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3067748

 |

* Wd Datuak: Q3067748
Tibeten, hainbat budistak haitzetan mantrak idazten dituzte, meditazio-era gisa.
**Mantra** (तन्त्र devanagariz), jatorri sanskritoko hitz bat da, manaḥ eta trāyate hitzez osatua dagoena, lehenak burua eta bigarrenak askapena esan nahi dutelarik, hortik mantra, burua, berau nahasten duten etengabeko pentsamenduetatik askatzeko tresna bat dela esan izatea.

Mantra bat, silaba bat, hitz bat, esaldi bat edo testu luze bat izan daiteke, errezitatzen eta errepikatzen denean, pertsona, kontzentrazio sakoneko egoera batetara daroana (dhāraṇā).

Erabilera
---------

Budismo tibetarrean, mantra bakoitza, argiztapenaren arlo bakoitzari dagokion soinutzat hartzen da, eta argiztaturiko buruaren arlo horrekin identifikatzeko erabiltzen da.

Adibidez, om mani padme hum ezaguna, errukiari dagokio. "O, lotoko bitxia!" bezala itzultzen da, *om* mantra ezaguna, jatorrian, Brahmanari dagokion soinuzko ikurra delarik, mantra hau, esaldi budista ezagun baten zati izatera pasa zen arren.

Tradizio budista pollivetarraren arabera, mantra batek ez du erabateko eraginik bere errezitazioaren praktika maisu egoki batek gainbegiratu eta baimentzen ez badu (lama tibeteraz eta guru sanskritoz), aldi berean, budismoaren kasuan, Budagainano (ez derrigorrez buda historikoa) atzera dihoan maisu leinu batek babestua. Budismoaren arabera, errezitatzeaz gain, mantra bat tokiren batzuetan idaz daiteke, bere eragin izpiritualarekin onura jasotzeko.

Mantra batzuk
-------------

* Om mani padme hum
* Gaiatri
* Om namah shivaya

Ikus, gainera
-------------

* Meditazio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131510
* Commonscat Multimedia: Mantras

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11936589w (data)
* GND: 4037413-0
* LCCN: sh85080651
* NKC: ph115222
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131510
* Commonscat Multimedia: Mantras
**Turtolako eliza** (finlandieraz: *Turtolan kirkko*) Finlandiako Pello udalerriko Turtola herrian dagoen eliza da. XIX. mendean ia Torne ibar osoko eliza nagusiena zen arren, gaur egun, Torne ibarra azpieskualdeko eliza txikiena da Meltosjärviko eliza ondoren. Eliza, Finlandiako Eliza Ebanjelio-luteranoa erakundeko kidea da eta guztira, 220 fededunentzako eserlekua dauka.

Gaur egungo eraikina 1953. urtean eraiki zen, Laponiako Gerran alemaniarrek suntsitutako elizaren gainean. Antzinako zurezko eliza hau, 1819. urtean eraiki zen, eta garai hartan *Turtola* izena zuen udalerriari udalerritasuna eman zion. Dena den, 1944. urtean suntsitua izan zenez, udalerriko eliza nagusi berria biztanle gehien zeuzkan (eta dauzkan) herrian eraikitzea erabaki zuten, Pelloko elizatean hain zuzen. 1950. urtean, dena den, Turtolan elizak izan zuen historia kontuan izanda, elizate estatusa mantendu eta bertan beste eliza bat eraikitzen hasi ziren Amerikako luteranoek bidalitako diru-laguntzari esker. Azkenik, abuztuaren 17an eraikitze-lanak bukatu eta ireki zuten .

Betoizko eliza berria bi eraikinetan banatua dago, elizaren eraikina eta ezkilategia. Eraikin nagusi eta handienean dago eliza. Eraikin zuri horren barruan, 220 eserleku eta erretaula edo oholtza ospetsua daude. Teilatu iluna lehenengo solairuraino jaisten da eta Lappiko elizek duten estiloaren adibide argia da. Ezkilategia edo kanpandorrea bestalde, estilo desberdinekoa dugu, antzinako elizak zuen harrizko dorrea berreskuratzea erabaki baitzuten herritarrek; hau, udalerri osoko eraikin zaharrenetakoa da. Eliza eta sarreratik hamar metrora dagoen ezkilategiaren aurrean, Kaarlo Castrén Finlandiako Lehen Ministro ohiak finantzatutako Bigarren Mundu Gerran hildako finlandiarren omenezko hilerria dago .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pellon seurakunta
2. ↑  Kaarlo Castrén

Ikus, gainera
-------------

* Finlandiako Eliza Ebanjelio-luteranoa
* Pelloko eliza

Kanpo estekak
-------------

* Turtolako eliza[*Betiko hautsitako esteka*] **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11898773

 |

* Wd Datuak: Q11898773
**Lanier konderria** (ingelesez: *Lanier County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lakeland da. 2010eko zentsuaren arabera 10.078 biztanle zituen, Lanier kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lanier konderriak 517,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,63 ura dira. Beste 479,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.078 pertsonetatik 7.360 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 461 dira. 2.367 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 101 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 205 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q492070
* Commonscat Multimedia: Lanier County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153622330
* LCCN: n82010776
* NARA: 10039274
* **Lekuak**
* OSM: 1027989
* TGN: 2000377

 |

* Wd Datuak: Q492070
* Commonscat Multimedia: Lanier County, Georgia
**Maltzaga** Soraluze, Eibar eta Elgoibarko udalerriek muga egiten duten guneari deritzo. Oso gune estrategikoa da, bertan GI-627 errepidea eta N-634 errepideak elkartzen dira rotonda batean. AP-1 autopista bertatik abiatzen da Gasteiz alderuntz. Gainera autopista hori A-8arekin elkartzen da puntu berean. Antzina, trenbideak ere bertan elkartzen ziren. Hau dena gutxi balitz Deba ibaiak (Soraluzetik) Ego ibaia (Eibartik) jasotzen du bertan.

Maltzagako errepide-lotunearen ikuspegia.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 2 biztanle ditu.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Maltzagako biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 2 | 3 | 2 |

Maltzaga metaforikoa
--------------------

Benetako Maltzagaren kokaera estrategikoan oinarrituz, Telesforo Monzon zenak Maltzaga metaforikoa aldarrikatu zuen, proposamen politiko gisa, abertzaleen arteko batasuna eskatuz: "*Gerokoak geroko utzi. Orain, goazen abertzale guztiok batera Maltzagara*".

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262929

 |

* Wd Datuak: Q12262929
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lewisburg da. 2010eko zentsuaren arabera 98.294 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.446,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,91 ura dira. Beste 1.442,93 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 67,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 98.294 pertsonetatik 60.366 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.306 dira. 35.530 beltzak edo afroamerikarrak. 146 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 895 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 116 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.213 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Madison County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494755
* Commonscat Multimedia: Madison County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143088228
* LCCN: n82063402
* NARA: 10040101
* **Lekuak**
* OSM: 1847635
* TGN: 2001893

 |

* Wd Datuak: Q494755
* Commonscat Multimedia: Madison County, Tennessee
Manu EtxezortuManu Etxezortu
**Manu Etxezortu Egibar** (Andoain, 1969) irrati esataria da. Nahiz eta Andoainen jaio Zarautzen bizi da 2008 urtetik aurrera.

1991 urtetik EITBn egiten du lan. Hasieran, bekadun gisara urteren bat egin zuen telebistan. Bertatik aurrera beti aritu da irratian. Uhinen hedabidean gauza desberdinak egin izan ditu kirola ezezik: erreportajeak, lehiaketak aurkeztu, goizeko albistegietako esatari, ia hamarkada oso bat pasatu zuen goizeko albistegia eta tertulia aurkezten, eta gero magazinera pasatu zen, 2007an. 2022ra arte "Faktoria" irratsaio goiztiarreko esataria izan zen, "Euskadi Irratian". 2022ko irailetik, "Beste 40 urtean" saioa gidatzen du irrati berrean (ostegunero, 21:00etan).

Familia
-------

Joseba Egibar euskal politikariaren lehengusua da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hasierak EITBn
2. ↑  Bekadun hasierak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21209195
* Commonscat Multimedia: Manu Etxezortu

---

 |

* Wd Datuak: Q21209195
* Commonscat Multimedia: Manu Etxezortu
**Malthusianismoa** edo **maltusianismoa** biztanle kopurua eta biztanleen beharrizanak asetzeko elikadura bat etor daitezen, biztanleen kopuruaren hazkundea mantsotzea proposatzen duen dotrina da.

Pentsamoldea
------------

Thomas Malthus (1766-1834) ekonomista britainiarraren arabera, biztanleria progresio geometrikoan hazten den bitartean, elikadura baliabideen produkzioa progresio aritmetikoan emendatzen da; ondorioz, elikagaien kopuruak biztanleriaren hazkundeari muga ezartzen dio. Biztanle kopuruaren eta elikaduraren arteko oreka lortzeko biztanleriaren jaiotza kopurua mugaturik mantendu behar da sexu harremanak mugatuz eta ezkontza adina atzeratuz; bestalde, hilkortasuna handiagoa denean (goseteak, gerrak, izurriteak...) hazkundea moteldu egiten da. Maltusianismotik sortutako **neomalthusianismoak** antisorgailuak erabiltzea gomendatzen du oreka hori lortzearren.

Maltusianismo ekonomikoa
------------------------

Produkzioaren berariazko murrizketa edo erabateko suntsipena da. Gehienbat nekazaritza alorreko gaiei edo produkzio baliabideei dagokie eta haren helburu nagusia neurriz gaindiko produkzioa saihestea, eskaera eta eskaintza orekatzea eta prezioen beherakada geratzea da.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-12-20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Kornukopiar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q828341
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX524598
* BNF: 11941775r (data)
* LCCN: sh85080224
* NDL: 00567426
* NKC: ph237436

 |

* Wd Datuak: Q828341
**Txantxarreka gaztetxea** Donostiako Antigua auzoan dagoen gaztetxea da. 2011 urtean hasi zen proiektu honen ideia, eta Donostiako udalarekin harremanetan jarri ondoren, Heriz Pasealekuan hutsik zegoen eraikin bat lortu zuten 2013ko udan.

Historia
--------

Orduan ekin zioten lanari hainbat eragileren laguntzaz, horien artean Antiguako Jai Batzordea, Antiguotarrak Dantza Taldea, Auskalo Aisialdi Taldea, Antiguoko Gazteak (Gazte Asanblada), Ernai Antiguo, Talde feminista, Luberriko ikasle abertzaleak, GKK eta Ahal-Dugu Podemos Antiguo. Ordutik hainbat ekimen antolatzeaz gain, beste aisialdi eredu baterako bidean alternatiba bat eskaini dute. Gaztetxearen helburua Antiguoko gazteen bilgune eta euskarri guztietako proiektuen sustatzaile izatea da.

Proiektuak
----------

* Liburutegia: gaztetxeko liburutegia bigarren pisuan dago kokatuta. Guztira, ehun bat liburu daude edonorentzat eskuragarri, bai gaztetxean bertan irakurtzeko edota etxera eramateko. Liburuez gain, aldizkari, fanzine eta dvd-ak ere badaude.

* Zineforuma: Gaztetxean zineforumak edota zine-zikloak egiteko aukera edonork du gaztetxearen posta elektronikora idatziz.

Tailerrak
---------

Tailerrak ere egiten dira Txantxarrekan.  Gaztetxeak bere ibilbidea hasi zuenenetik hainbat tailer antolatu dira: txalaparta ikastaroa, dantza ikastaroa, argazkigintza tailerra, etab.

Edonork horrelako tailer edo egitasmo bat antolatzea posible du, gaztetxearekin harremanetan jarriz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Txantxarreka Gaztetxea» *Txantxarreka Gaztetxea* (Noiz kontsultatua: 2018-04-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070157

 |

* Wd Datuak: Q61070157
**Tonacatecuhtli** mexika mitologiako jainko bat da. Sorreraren eta ugalkortasunaren jainkoa da. Gorengo zeruetan bizi zen. Munduaren sorreran lur eta zeruan banandu zuen. Ometecuhtli eta Omecihuatl bizitzaren sortzaileak izan ziren arren, bi jainko hauen sortzailea izan zen Tonacatecuhtli, baita planeta osoarena ere.

Tonacatecuhtli eta Xiuhtecutlik Nanahuatzin deitu zuten, jainko noble itxuragabetu eta gaixoa, sakrifika eta eguzki bihur zedin, sutzar handi batetara botaz. Zerura iritsi zenean, Tonacatecuhtlik eta Tonacacihuatlek lertxun lumazko tronu batean jarri zuten.

Bere izenak "Gure haragiaren jauna edo mantenuen jauna" edo "erdiko izakia" esan nahi du.

Tonacatecuhtlik Chantico zakur bihurtu zuen baraualdi bat arrain eta piper erreak janez hautsi zuelako.

Batzuetan lehen aipaturiko Ometecuhtlirekin nahasten da.

Bere emaztea Tonacacihuatl zen, "Gure haragiaren anderea edo mantenuen anderea" esan nahi duena. Sarri nahasten da Citlalicue edo Xochiquetzal jainkosekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2703840

 |

* Wd Datuak: Q2703840
**Manuel Vicent** (La Vilavella, 1936ko martxoaren 10a) espainiar idazlea da.

Kazetaritza (*El País* egunkariarentzat idatziz), narratiba (eleberriak eta kontakizun laburrak), eta saiakera landu ditu, batez ere. Narrazioen artean aipagarriak dira *Pascua y naranjas* (1966, *Pazkoa eta laranjak*); *El resuello* (1966, *Arnas hotsa*); *El anarquista coronado de adelfas* (1979, *Heriotzorriz koroatutako anarkista*); *Ángeles o neófitos* (1980, *Aingeruak edo neofitoak*); *Balada de Caín* (1987, *Cainen balada*); *No pongas tus sucias manos sobre Mozart* (1995, *Ez jarri esku zikinok Mozartengan*); *Villa Valeria* (1996); etab. Haren ipuinik onenak *Los mejores relatos de Manuel Vicent* (1997, *Manuel Vicenten kontakizun onenak*) liburuan argitaratu dira. Fikziozko obrez gainera, saiakera eta bidaia-liburuak ere idatzi ditu, eta kazetetan argitaratutako artikuluen bildumak osatu ditu. Ez-fikziozko obra narratiboan hauek ditu lanik aipagarrienak: *García Lorca* (1969); *Hágase demócrata en diez días* (1976, *Egin zaitez demokrata hamar egunetan*); *Retratos de la transición* (1981, *Trantsizioko erretratuak*); *Inventario de otoño* (1983, *Udazkeneko inbentarioa*); *Crónicas parlamentarias* (1984, *Legebiltzarreko kronikak*); *Daguerrotipos* (1984, *Dagerrotipoak*); *La carne es yerba* (1985, *Haragia belarra da*); *Ulises, tierra adentro* (1986, *Ulises, lur barruan*); *Arsenal de balas perdidas* (1988, *Galdutako balen tegia*); *Crónicas urbanas* (1990, *Hiriko kronikak*); *Por la ruta de la memoria* (1992, *Memoriaren bideetan barrena*); *Contra paraíso* (1993, *Paradisuaren aurka*); *A favor del placer* (1993, *Plazerraren alde*); *La escritura* (1993, *Idaztea*); *Del Café Gijón a Ítaca* (1994, *Gijon kafetik Itakara*); *Nicolas Muller, photographe* (1995). 1998an, *El País* egunkarian argitaratutako artikuluen bilduma bat argitaratu zuen, *Las horas paganas* (*Ordu paganoak*) izenburuarekin. 1999ko martxoan Alfaguara Saria jaso zuen *Son de mar* (*Itsas hotsa*) eleberriarengatik.

Vicent idazlea izateaz gain, arte-galerista ere bada; zaletasun handiarekin egiten duen lana da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751000
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 111251880
* ISNI: 0000 0001 2147 8343
* BNE: XX1093582
* BNF: 120826603 (data)
* CANTIC: a10341948
* GND: 122304667
* LCCN: n79115273
* NKC: kup19970000107051
* NLA: 35977885
* SUDOC: 029138388
* BIBSYS: 90312740
* UB: a1070541
* Open Library: OL78506A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05974/eu\_v\_0323/v0323
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 4716

 |

* Wd Datuak: Q3751000
**Manuel Riu Riu** (Manresa, Bartzelona, Katalunia, 1929ko martxoaren 25a - San Lorenzo de Morunys, Lleida, Katalunia, 2011ko urtarrilaren 2a) historialaria izan zen, Iberiar penintsulako Erdi Aroko historiaren ikertzaile nagusietako bat.

Bizitza
-------

Filosofia eta letretako ikasketak egin zituen, Bartzelonan. Irakasle-laguntzaile izan zen bertan, harik eta 1996an, katedra lortuta, Granadako Unibertsitatera joan zen arte. Aurrerago, Bartzelonako Unibertsitatera aldatu zen, ostera, eta Erdi Aroko historiako eta paleografiako sailaren zuzendari izan zen 1983tik 1994ra. 1978an Espainiako Historiaren Akademiako kide hautatu zuten, eta 1983an Bartzelonako Letra Onen Akademiakoa. Halaber, Institut d'Estudis Catalansko kide zen.

1980. urteaz geroztik *Quaderns d'Estudis Medievals* aldizkariaren zuzendari izan zen, eta *Acta historia et archeologica Medievalia* aldizkariaren zuzendarikide. 1966tik aurrera zenbait ikerkuntza-programa gidatu zituen, Andaluziako eta Kataluniako Erdi Aroko arkeologiari buruzkoak.

Idazlanak
---------

Lanik aipagarrienak: *Lecciones de Historia Medieval* (1972, *Erdi Aroko historiako irakaspenak*); *Textos comentados de época medieval (siglos V-XII)* (1975, *Erdi Aroko testu iruzkinduak [V-XII. mendeak]*); *La pobreza y la asistencia de los pobres en la Cataluña medieval* (1982, *Erdi Aroko Kataluniako pobrezia eta pobreen laguntza*); *Edad Media (711-1500)* (1989, *Erdi Aroa [711-1500]*), *Història de la ciutat de Manresa (1900-1950)* (1991), *Ferran Soldevila (1894-1971). Historiador de Catalunya* (1994).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754302
* Commonscat Multimedia: Manuel Riu i Riu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 72320928
* ISNI: 0000 0001 1670 3104
* BNE: XX1139598
* BNF: 12032817g (data)
* CANTIC: a10146738
* GND: 12421004X
* LCCN: n79120233
* CiNii: DA05171463
* SUDOC: 028505492
* BIBSYS: 90750422
* UB: a1002740
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05125/eu\_r\_0620/r0620
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 237013
* Dialnet: 502508

 |

* Wd Datuak: Q3754302
* Commonscat Multimedia: Manuel Riu i Riu
**Marañosako muinoak** Madrildik 17 kilometro hego-ekialdera eta Getafetik 12 kilometro ekialdera dauden muino lekuko batzuk dira, Madrileko Erkidegoko hegoaldean. Iparraldeko magaletik, Manzanares ibaia igarotzen da eta ekialdekotik, Jarama. Muino horien iparraldeko aurpegia Getafe eta Rivas Vaciamadrid udalerrietan dago; hegoaldekoa, San Martin de la Vegan.

Muino horiek Hego-ekialdeko Erkidego Parkean daude, bere zingira eta hezeguneengatik ezaguna dena. Muinoen gehienezko garaiera 698 metroan dago eta euren oinarriak, 550 metro inguruan. Haien zati handi bat pinuz basoberrituak daude eta bertan hegazti, basurde eta ugaztun txiki barietate handia aurki daitezke.

2003ko uztailean, basootako zenbait bazter erraustu zituen sute batek. Gaur egun tokia basoberritzeko egitasmoak daude.

Kanpo estekak
-------------

* Marañosako Muinoak Google Mapsen
* Marañosako Muinoak
* Marañosako Konplexu Kimiko Militarraren aurkako Plataforma

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q988865

 |

* Wd Datuak: Q988865