recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zimazioa Santa Luzia elizan. Collazos de Boedon ( Palencia , Castilla y León ). 
**Zimazioa** (latinez *cimacium* eta grezieraz κύμα) S forma duen moldura bat da eta bere funtzioa estetikoa eta egiturazkoa izan daiteke. Bere ebaketa bi arku zirkunferentzialen lotura tangentziala da (ikus irudia).

Moldura bat zimazio modura. Ebaketa eta altzaera itzalekin.
Arkitekturan, garai klasikoetatik XIX. mendera arte erabilia izan da baina material berriak ( altzairua eta hormigoia ) agertu ahala zaharberritze lanetan edota ebanaritzan besterik ez da erabiltzen.

Zimazioa arkitektura erromanikoan erabilitako ordenaren elementurik bereiziena izan zen, izan ere, kapitelak ez zeuden ordena klasikoan oinarrituta. Ordena klasikoan erabilitako abako meheen ordez, zizelkatu zimazio lodi bat jartzen zen, abako gisa batzuetan eta zimazio gisa era berean; horrela bada, arkuek sortutako tentsioak kapitalean deskargatzeko erabiltzen zen.

Bibliografia
------------

* PIERLUIGI DE VECCHI - ELDA ZIRCHIARI, *I tempi dell'arte* , Bompiani, Milan 1999, ISBN 978-88-451-7107-9
* CARLO BERTELLI - GIULIANO BRIGANTI - ANTONIO GIULIANO, *Italian Storia dell'arte* , Electa-Bruno Mondadori, Milan 1990
* *Entziklopedia Espasa-Calpe* ,

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1753617
* Commonscat Multimedia: Cyma moldings

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300003517

 |

* Wd Datuak: Q1753617
* Commonscat Multimedia: Cyma moldings
**Urtarai** Nafarroa Behereako Pirinioetan dagoen mendi bat da, Lindus mendilerroan, Nafarroa eta Nafarroa Beherea arteko mugatik gertu. Lindus mendilerroa osatzen duten hiru mendietatik, txikiena da, 1156 metroko garaierarekin.

Aldudeko haranaren hegoekialdeko angeluan, Frantzia eta Espainia arteko muga inguruan, erliebe leun eta ikuspegi zabaleko zenbait tontor altxatzen dira, horiek guztiak, Lindusen biltzen diren gailur taldeen zati direlarik. Mendi hauek bisitatzen dituena, laster gogoratuko da 778ko Orreagako gudu ospetsuaz, edo Done Jakue bidea egiten ari ziren erromesen oinatzak jarraituko ditu.

Aipatu den bezala, Lindusen gailur taldeak banandu egiten dira. Kasu honetan garrantzia duena, mendebalde iparmendebalderantz doana da, mugako marratik gertu, hemen, gailurrak uzten dituena, Lindus eta Izterbegiren artean 6865 metroko lerro zuzen bat marrazteko

Abiapuntuak
-----------

### Urepeletik

435 metroko garaierara dagoen Urepeletik, bide bat Ibañetako mendatearekin lotzen da, tontorretik oso gertu geratuz, Burdinkurutz lepoan hain zuzen ere, 1092 metroko garaieran.

Dena dela, ibilbiderik erakargarriena Urepele eta Auritz lotzen zituen bide zaharretik doa. Horretarako, Urepeletik, 432 metrora aurkitzen diren Erlanjoenea auzoetatik 885 metrora eta tontorretik mendebaldera dagoen Urtarai leporaino doan bidea hartu behar da, non, bidea, Sastrako oihanean sartzen den Hairako inguru naturaleko basogunea. Orduan, posible da zuzenean tontorrerantz joatea, ekialderantz hartuz

Beste bide alternatibo bat, 580 metrora dagoen Harriondoa auzotik abiatzen da, Harriondoko Kaskoa izeneko gailurrera helduz, 1025 metroko garaieran dagoen Hortz Zorrotz izeneko haitzarekin lotzea ahalbidetzen duena, 965 metrora dagoen Huzai lepoaren hegoaldean. Hegohegoekialde norantzan, aurretontorrerantz igotzen da, 1121 metrora dagoena, Urtarairen tontorra baino lehenago dagoena. Hau, 1156 metrora dago.

### Ibañetatik

1057 metroko garaieran dagoen Ibañetako mendatetik, asfaltaturiko bide batek 1283 metroko garaieran dagoen Girizu mendia inguratzen du, iparraldeko aurpegiko basoa zeharkatu eta 1169 metrora dagoen Lindus lepora igotzeko, 1220 metroko garaieran dagoen Lindus mendiaren parean. Bide berberak, alde beretik, mendi honen tontorra ertzatu eta mugan bertan uzten gaitu, 1092 metrora dagoen Burdinkurutz lepoan. Eskuinaldean txabola bat geratzen da, eta, ezkerrean, dagokion mugarria. Toki honetatik bidezidor bat muinoaren tontorrera igotzen da, 1121 metroko garaieran dagoen aurretontor harritsu batetara helduz. 1109 metroko garaierara jeitsiera labur baten ondoren, leuntasunez, 1156 metrora dagoen Urtarairen tontorrera iristen da.

Ikus, gainera
-------------

* Nafarroa Behereko mendiak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268733

 |

* Wd Datuak: Q12268733
**Wetzel konderria** (ingelesez: *Wetzel County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Martinsville da. 2010eko zentsuaren arabera 16.583 biztanle zituen, Wetzel kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wetzel konderriak 935,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,46 ura dira. Beste 927,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.583 pertsonetatik 16.402 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 83 dira. 24 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 101 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501858
* Commonscat Multimedia: Wetzel County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130179158
* LCCN: n80013197
* NARA: 10039823
* **Lekuak**
* OSM: 1913129
* TGN: 2002301

 |

* Wd Datuak: Q501858
* Commonscat Multimedia: Wetzel County, West Virginia
**TV5** (**5** izenarekin ere ezaguna eta lehen **ABC** izenarekin ezaguna) Filipinetako telebista sare librea da, Mandaluyong-en kokatua. TV5 Network, Inc. enpresaren jabetza nagusia da Cignal TV edukien hornitzaile nagusia duena, biak MediaQuest Holdings-en jabetza, Filipinetako PLDT telekomunikazio konpainiaren multimedia armakoa. TV5ri "The Kapatid Network" ere deitzen zaio formalki, 2010ean aurkeztu zen "anai-arrebaren" tagalog terminoa.

Metro Manilako geltoki nagusiaren izenarekin, DWET-TV, VHF 5 kanalean (emisio analogikoa) eta UHF 51 kanalean (proba digitalaren emisioa; azken hau TV5eko Mediascape/Cignal TV) arreba konpainiari baimenduta dago 18 kanalarekin. esleitutako maiztasun digital iraunkor gisa balio du. TV5 jabedun eta operatutako beste 7 geltokiri eta afiliatutako 7 telebista nazionalari ere ari da emititzen. Bere programazioa Filipinetatik kanpo ere eskuragarri dago Kapatid Channel eta AksyonTV International-en bidez.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** TV5 webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4015057

 |

* Wd Datuak: Q4015057
**Xenophyophorea** foraminiferoen barruko bi klaseetako bat da. Munduko ozeano guztietan aurki daitezke, eta zelulabakarrak izan arren oso handiak dira. 10.641 metroko sakonerak ere aurkitu dituzte. 1889an lehen aldiz deskribatu zituztenean belakien barruan sartu zituzten. Ondoren Arcellinidaren barruan jarri ziren, eta ondoren Protistaren barruko filum propio batekin. Ikerketa genetikoek, ordea, Foraminiferaren barruan sailkatzea ekarri du. Lautada abisaletan bizi dira.

*Syringammina fragilissima* ezagutzen den zelula bakarrik handienen artean dago, 20 zentimetroko diametroarekin.

Taxonomia
---------

Bi ordena ezagutzen dira, 13 generorekin eta 42 espezierekin.

* Psamminida
* Stannomida

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q632686
* Commonscat Multimedia: Xenophyophorea
* Wikispecies Espezieak: Xenophyophorea

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Xénophyophore
* NCBI: 212500

 |

* Wd Datuak: Q632686
* Commonscat Multimedia: Xenophyophorea
* Wikispecies Espezieak: Xenophyophorea

1. ↑  Hayward, B. (2013). Polythalamea. Sarbidea: Hayward, B.W. Cedhagen, T. Kaminski, M. Gross, O. (2013) World Modern Foraminifera Database. 2013-04-28
Zurezko tangarra, XVI. mendeko *Mary Rose* karrakan aurkitutakoa. 
**Tangart**-a (**tangarra**) edo **tanga** (**tangia**) landa-eremuan erabili izandako ontzi mota bat da, helduleku bakarrarekin.

Erabilpenak
-----------

Edatekoa denean, orokorrean handia eta zilindro forma zakarrekoa da, normalean metalezkoa (zilarra, peltrea) baina beste materialak ere arruntak izan dira, hala nola zura, zeramika edo larrua. Tangarrek estalki bat ere izan dezakete, eta beirazko hondoak dituztenak ere ohikoak dira.

Itsasoan, tangarrak marinelek ontzien barrena urez husteko erabili ohi izan duten tresna da. Tradizionalki egurrezkoa, XX. mende erditik aurrera, plastikoa ere erabili izan da (leungarri ontzi erdibitu bat berrerabiliz, adibidez).

Historia
--------

Tangarra ("*tankard*" eta "*tanke*" erdarazko hitzen jatorri berekoa) jatorriz egurrezko edozein ontziri esaten zitzaion (XIII. Mendean). Geroago hartu zuen edateko ontziaren esanahia. Lehen tangak zurez eginak ziren, upelaren antzekoak, eta ez zuten estalkirik. Galesen, 2000 urteko zurezko tangart baten aztarnak aurkitu dira.

Adibideak
---------

* Zipreko tangart zuria, K. a. 1600–1150 ingurukoaZipreko tangart zuria, K. a. 1600–1150 ingurukoa
* Estalkidun zeramikazko tanga txikiaEstalkidun zeramikazko tanga txikia
* Estainuzko tangarra.Estainuzko tangarra.
* Beirazko tanga modernoa.Beirazko tanga modernoa.
* XIX. mendeko Norvegiako tangarra.XIX. mendeko Norvegiako tangarra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  ZULUAGA, Domingo, 2009. Ibarrangelu, kantu eta kontu. Labayru Ikastegia, Ibarrangeluko Udala, Bilbao Bizkaia Kutxa, Bilbao. p.272
2. ↑  Orotariko Euskal Hiztegia (15. lib.: subaga-usuztatu) p.149
3. 1 2   «Tan bark - Tawed | British History Online» *web.archive.org* 2011-05-25 (Noiz kontsultatua: 2020-09-13).
4. ↑    «Gerardo López de la Monjaren zenbait argazki santurtziar (1855-1945)» *Bolintxi* 2019-10-30 (Noiz kontsultatua: 2020-09-13).
5. ↑   Barrutia, Eneko.  (2016-08-28). «arrantzalien fonotekie: Bizkaiko arrantzaleen hiztegia S-Z» *arrantzalien fonotekie* (Noiz kontsultatua: 2020-09-13).
6. ↑  Tankard Blog
7. ↑  Langstone tankard

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3446398
* Commonscat Multimedia: Tankards

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300043256
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3446398
* Commonscat Multimedia: Tankards
Estilo alemaneko zelesta
**Zelesta**, pianoaren antzeko konposaketa duen musika tresna bat da, baina, teklek aktibatutako bere mailuek, metalezko plakak jotzen dituzte hari tinkatuak barik. Plaka hauek, jotzerakoan, honetarako balio duen zurezko kaxa batean erresonantzia bat eragiten dute, soinu goxo eta eder bat sortuz.

Zelesta, 1866 eta 1868 bitartean, Parisko Auguste Mustel armonio sortzaileak asmatutako metalofono bat da, eta, dirudienez, bere jatorria, Javako genderrean du.

Piano bertikal txiki baten itxura hartzen du, non, hariak, zurezko erresonantzia hodiak zeharkatzen dituzten metalezko laminengatik ordezkatuak izan diren. Teklen akzioaren ondorioz, mailu batzuk jotzen dituzte laminak; pianoan bezala, itzaltzaileak aktibatzea ahalbidetzen duen pedal bat du. Laminek, purutasun handiko soinuak sortzen dituzte, erresonatzaileen bibrazioek leunduak. Bere erregistroak, 4 eta 5 oktaba bitartean hartzen du, lehenengo tekla, beti, Do notan hasiz, pianoko Do2 notaren baliokidea, ereduren batzuk (batez ere Yamaharen 5 1/2a ereduak), 5 oktaba t'erdirarte hedatzen dutelarik (fa notaraino).

Pianoaren kasuan bezala, eredu esklusiboko zelestak ere badaude, mignon kola piano formakoa, baita piano batek hainako erregistroa (8 oktaba) duten zelestak ere, baina, arrazoi honegatik hain zelesta handiak eraikitzeak, oso erresonantzia handikoak bihurtzen ditu, eta entzumenarentzako oso gogaikarriak, eta, ondorioz, ez dira ia sekula eraikitzen.

Konposatzaile frantziar eta errusiarrak izan ziren musika tresna hau orkestra sinfoniko batean erabiltzen lehenak. Ospetsuak dira Piotr Ilitx Txaikovskiren Intxaurkraskagailua, Maurice Ravel ziburutarraren Ma Mère l'Oye edo Richard Straussen Arrosaren zalduna bezalako lanetan aurki daitezkeen adibideak.

Zelesta, Harry Potterren filmeen Soinu Bandaren hasieran entzuten den musika tresna da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q320341
* Commonscat Multimedia: Celestas

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12269776c (data)
* GND: 7694384-7
* LCCN: sh85021624
* AAT: 300041895
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q320341
* Commonscat Multimedia: Celestas
**Valentina Isabel Costa Biondi** (Bahia Blanca, Argentina, 1995eko irailaren 13a) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu belar hockeyan Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Valentina Costa Biondi» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Valentina Costa Biondi» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q68363017

 |

* Wd Datuak: Q68363017
**Westmoreland konderria** (ingelesez: *Westmoreland County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montross da. 2010eko zentsuaren arabera 17.454 biztanle zituen, Westmoreland kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Westmoreland konderriak 655,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 61,1 ura dira. Beste 594,08 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,64 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.454 pertsonetatik 12.089 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.002 dira. 4.855 beltzak edo afroamerikarrak. 64 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 91 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 338 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494413
* Commonscat Multimedia: Westmoreland County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139574120
* LCCN: n82047966
* NARA: 10037128
* **Lekuak**
* OSM: 3070666
* TGN: 1003018

 |

* Wd Datuak: Q494413
* Commonscat Multimedia: Westmoreland County, Virginia
**Valentin Andreievitx Golubev**, errusieraz Валентин Андреевич Голубев, (Zavety Ilyicha, Errusia, 1992ko maiatzaren 3a), boleibolean lehiatzen den kirolari errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean , ROC taldearekin Frantziaren atzetik eta Argentinaren aurretik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Denis Bogdan, Valentin Golubev, Ivan Jakovlev, Jegor Kliuka, Igor Kobzar, Ilias Kurkaiev, Maksim Mikhailov, Pavel Pankov, Viktor Poletaiev, Jaroslav Podlesnykh, Dmitri Volkov eta Artiom Volvitx-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoak, estalia
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Valentin Golubev» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
3. ↑  Valentin Golubev WorldofVolley-en **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9370299

 |

* Wd Datuak: Q9370299
***Sor Navarra*** kostunbrismo barruan kokatzen den Gerra Zibilean estrenatu zen zarzuela da. Egilea Federico Moreno Torroba (1891-1982) izan zen eta lehen aldiz Pepita Enbil eta Plácido Domingo Ferrer abeslariek interpretatu zuten; zarzuela hau abesten biak ala biak maitemindu ziren.

Ezkerrean, Federico Moreno Torroba, zarzuelaren egilea, eskuinean, Plácido Domingo Ferrer.

Estreinaldia
------------

Pepita Enbil (1918-1994), "zarzuelako erregina" deitua, lehendabiziko saioetan kantatu zuen zarzuela hau, Plácido Domingo Ferrerekin, bere senarra izango zenarekin batera. Arrakasta handia izan zen eta, esaterako, Donostiako estreinaldian, kanta batzuk errepikatu behar izan zituzten. Ondoren, leku desberdinetan taularatu zen, esaterako, Bilboko Arriaga antzokian eta Sevillako Cervantes antzokia. 1955an azken aldian errepresentatu zen eta, ondoren, nahiko ahaztuta gelditu zen obra hau. Protagonista komentua ala maitasuna aukeratu behar duen Beriaingo gazte bat da. Zarzuelaren abesti ezagunena *Un momento me quisiste* jota izan da.

2018ko otsailaren 28an eta martxoaren 1an, Donostiako Victoria Eugenia antzokian eta Pepita Enbiliren jaiotzaren ehun urtean oroimenez, berriro ere taulatatu zen zarzuela hau, orduan Sasibill Elkarte Lirikoaren eskutik.

Egitura
-------

Zarzuelak hiru ekitaldi ditu. Hirugarrena bi koadroetan antolatuta dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:*Un momento me quisiste* jota Montserrat Caballéren ahotsean.
* **(Gaztelaniaz)**:Abesti bera Laly Jausoro eta Jose Germán ahotsetan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070105
* **Identifikadoreak**
* BNE: bipa0000093840

 |

* Wd Datuak: Q61070105
**Tallahasseeko Automobilaren Museoa** (ingelesez: *Tallahassee Automobile Museum*) automobilaren museoa da, Tallahassee hirian (Leon konderria (Texas)), Floridan, Estatu Batuetako hegoaldean.

Bilduma
-------

Museoaren bildumak 140 auto baino gehiago, presiopean urtutako jostailuzko autoak, pedal-autoak, antzinako objektuak, golfeko memorabilia, ausazko piezak, motorrak, letoizko kutxa erregistratzaileak, erlojuak, bizikletak, itsasontziak, kirol-objektuak, motorrak, lata-irekitzekoak, buxiak, artefaktuak eta objektu interesgarriak biltzen ditu. Bildumak hiru batmobile, 1894ko Duryea bat, 1931ko Duesenberg Model J Double Cowl Phaeton Bihurgarri bat, 1911ko Ford Model T Torpedo Run About bat, 1955eko Kayser Darrin Roadster bat, 1948ko Delorean bat eta Tucker bat biltzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Museoaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16985289
* Commonscat Multimedia: Tallahassee Automobile Museum

---

 |

* Wd Datuak: Q16985289
* Commonscat Multimedia: Tallahassee Automobile Museum
Uto-azteka hizkuntzen mapa Mexikon.
Uto-azteka hizkuntzen mapa Ipar Amerika osoan.
**Uto-azteka hizkuntzak** amerindiarren mintzairen familia bat da, Ipar Amerikan zabaldutakoa: AEBetako eta Mexikoko mendebaldean eta hegoaldean nagusiki. Izena ute mintzairatik (Utah) eta nahuatletik (azteka) dator.

Familiak 30 hizkuntza hartzen ditu barne, gehienak oso erabiltzaile kopuru urrikoak: nahuatla (zabalduena, Mexikoko hegoaldean mintzatua), komantxera, o'odhamera, mayoera, hopiera eta tarahumarera, besteak beste. Iparraldetarrena xoxoniera da (Idaho), eta hegoaldetarreena, nawat edo pipil (El Salvador).

1.700.000-1.900.000 hiztun inguruk erabiltzen dituzte.

Ikus, gainera
-------------

* Mendebaldeko Estatu Batuak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Uto-aztecan.org webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q34073
* Commonscat Multimedia: Uto-Aztecan languages

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300389507
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q34073
* Commonscat Multimedia: Uto-Aztecan languages
Kokapena
Portua
Emma Erregina zubia
**Willemstad** Curaçaoko hiriburua da,Karibe itsasoaren ertzean. Holandarren Antillak zeritzon lurraldeko hiriburua izan zen. Gaur egun, Curaçaoko hiriburua izateaz gain, bertako hiririk handiena da, baita biztanle gehien dituena ere. Portu nagusia ere Willemstad hirikoa da.

Besteak beste, Willemstad hiria ospetsua da Karibe itsasoko lurretan dagoen nederlandar estiloko arkitektura koloniala daukan leku bakarretakoa delako. Hain zuzen ere, UNESCOk 1997. urtean Gizateriaren ondare izendatu zituen Willemstadeko alde zaharra, erdigunea eta portua. 1651. urtean Mikvé Israel-Emanuel kongregazioak eraiki zuenetik etengabe zabalik egon den sinagoga dago ondaretzat hartuta, besteak beste.

Hainbat museo daude Willemstaden, hala nola Kurá Hulanda Museo Antropologikoa: esklaboen salerosketaren inguruko erakusketa, Antilletako artea, Kolon aurreko bitxiak, eta Mesopotamia eta Afrikako erlikiak batzen dituen bilduma ikus daiteke bertan, besteren artean.

Hiriko erdigune historikoan bi auzo edo barruti daude: Santa Ana badiak bereizten dituen Punda eta Otrabanda. Punda holandarrek sortu zuten, 1634. urtean ordura arte Espainiakoa zen uhartea eskuratu zutenean. Otrobanda 1707. urtean sortu zuten; gaur egun Willemstadeko kultura-gunea da. Auzo bien artean dago Emma Erregina zubia.

Hato nazioarteko aireportua dago Willemstaden.

Ekonomia
--------

Venezuelako petrolio-hobien inguruan egotera, Willemstad gune egokia zen garraio-portua eta findegia eraiki eta garatzeko, besteak beste ur sakoneko portua delako eta egoera politikoak ere horretarako laguntzen zuelako. Hain zuzen ere, Karibeko petrolio-garraioa egiten den porturik garrantzitsuenetarikoa da.

Bestalde, turismoak indar erakargarri handia dauka.

Biztanleria
-----------

2006. urtean 98.339 biztanle zeuden Willemstaden. Hizkuntza nagusiak papiamentoa, nederlandera, gaztelania eta ingelesa dira.

12°06′29″N 68°56′06″W﻿ / ﻿12.108°N 68.935°W﻿ / 12.108; -68.935

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q132679
* Commonscat Multimedia: Willemstad, Curaçao

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151900846
* GND: 4272973-7
* LCCN: n82006299
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q132679
* Commonscat Multimedia: Willemstad, Curaçao
**Willendorfeko venusa** (alemanez: *Venus von Willendorf*) emakumezko estatua antropomorfo txiki bat da. Willendorfetik gertu dagoen paleolitoko aztarnategi batean topatu zuen, Danubioko ibaiertzean, Josef Szombathy izeneko arkeologo austriar batek 1908an.

Paleolitoko Venusetatik ezagunena da. Aurpegi zehaztugabea eta amatasunarekin lotuta dauden gorputzeko atalen handizkatze nabari bat (sabel handia, bular ikaragarriak eta hanka lodiak) dituzten emakume-irudiak dira. Erabat biluzik dagoen emakume lodi horren irudia Neolitoko eskultura egiptoar, greko eta Babiloniakoetan ere ohikoa zen.

Willendorfeko venusaren deskribapena
------------------------------------

Emakume horren irudia, biluzik, 11,1 zentimetro garaieran, 5,7 zabaleran eta 4,5 lodieran 15 zentimetroko zirkunferentziarekin eta lodikotea, lekukoa ez den kareharrian zizelkatua izan zen, eta okre gorriz tindatua.

Irudiak frontaltasun-legea betetzen du, buruak, arinki, eskuineko bularralderantz begiratzen duela badirudi ere.

Errepresentazio konbentzionala dirudi, ez errealista, sabelaldea, bulba, ipurmasailak eta bularrak tamaina handikoak direlako. Azterketa askok, hor, ugalkortasunaren kontzeptuarekiko erlazioa dagoela ondorioztatu dute.

Eskuak oso argalak dira eta ia hautemanezinak. Aurpegia ez dago begi-bistan, burua ilekordak diruditen formekin estaltzen zaiolarik orrazkera edo txapel motaren batekin, eta aurrerantz okertuta dago.

Sabelaldean, zilborra irudikatuz, nabaria den hutsune bat ageri da. Izter lodien gainean pubis lodi bat hedatzen da.

Hankak anatomikoki oso egokiak badira ere, belaunak elkarrengandik gertuegi daude eta oinak irudikatu ez badira ere (edo galdu egin dira) banatuta egongo lirateke, eskultura orkatila parean bukatuko litzatekeelarik.

Zaintza
-------

Venusa Vienako Naturhistorisches Museum, Historia Naturalaren Museoaren parte da. Lausselgo venusarekin eta Grimaldiren venusarekin batera Paleolitoko Venusik ezagunenetakoa da.

Hiru dimentsiotan
-----------------

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Antl-Weiser, Walpurga. *The anthropomorphic figurines from Willendorf.*  Niederösterreichischen Landesmuseum.
2. ↑   Lawrence Cunningham; John J Reich.  (2006). *Culture and values : a survey of the humanities.*  Belmont, CA: Wadsworth ISBN 978-11-33-94533-8..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131397
* Commonscat Multimedia: Venus of Willendorf

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 185215410
* BNF: 15950169p (data)
* GND: 4187499-7
* LCCN: n99030260
* SUDOC: 129553697

 |

* Wd Datuak: Q131397
* Commonscat Multimedia: Venus of Willendorf
***Willem van Heythuysenen erretratua*** (nederlanderaz: *Portret van Willem van Heythuijsen*) Frans Halsek 1625-1630 urtetan margotutako margolana da. Erabili zuen teknika oihal gaineko olio-margolaritza izan zen. Luze-zabala 2,04x1,34 zm-koa da, beraz, berezko neurria. Gaur egun, Municheko Alte Pinakotheken ikus daiteke non *Bildnis des Willem van Heythuysen* izenburuarekin erakusten den.

Pertsonaia
----------

Willem van Heythuysen Haarlemen diru asko eskuratu zuen merkataria izan zen. Batez ere hariekin lan egiten zuen. Erlijioaren ikuspuntutik, oso kalbindar zorrotza zen. Hirian bi babes-etxe sortu zituen; horietako bat oraindik dabil.

Margolanaren ezaugarriak
------------------------

Erretratu hau Halsen teknikaren ohikoa da. Merkataria aristokratatzat agertzen da margolanean: oin bat aurreratua eta eskua ezpataren eskutokian. Jarrerak harrotasuna eta bere buruarekiko ziurtasuna adierazten du. Atzealdean, errezel gorri batek atea ezkutatzen du. Hau sinbolo gisa interpretatu da: Marteren tenpluko sarrera izan daiteke, bake-garaian itxita. Arrosondoa, lurrean dagoen hostoa eta bikotea iheskortasunaren ikurrak dira; nolabait ondareak eskuratzeko behar den lana gogorazten digute.

Merkatariak pertsona garrantzitsu gisa aurkezten digu margolariak. Janzkera oso dotorea du, dotoreegi, agian, eta gauzaki ederrez inguratuta dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hermann Bauer, "El Barroco en los Países Bajos", *Los maestros de la pintura occidental*, Taschen, 2005, 296 or. ISBN 3-8228-4744-5

Kanpo-estekak
-------------

* **(Alemanez)**:Musoearen webguneko fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q880502
* Commonscat Multimedia: Willem van Heythuysen (Frans Hals - Alte Pinakothek)

---

 |

* Wd Datuak: Q880502
* Commonscat Multimedia: Willem van Heythuysen (Frans Hals - Alte Pinakothek)
Tolkienen legendarium ospetsuan **Umbar** Gondor hegoaldean eta Belegaer itsasoaren hegoekialdeko kostaldean dagoen portu natural bat da. Numenortarrek sortu zuten base militar eta ekonomiko bezala Eguzkiaren Bigarren Aroan.

Portu bezala sortua izan zen numenortar itsasontziak euren bidaietan zehar horni zitezen. Laster bihurtu zen Erdialdeko Lurraldeko numenortar gotorlekurik garrantzitsuena.

Paisaia idorrekoa, Harad hurbilean dago. Lurmutur handi batek domeinatutako eta lurrez inguratutako estuario bat zuen badia batean kokatua zegoen. Oso litekeena da estuarioak bere barnean portu ugari izatea, estuarioak eguraldi aldaketen aurrean defentsa naturala baitziren, eta logikoa da euren itsasontzientzako babesleku natural bezala probestu izana.

Portu hau Azken Aliantzaren Gerraren ondoren bertan badia osoa domeinatzen zuen zutabe bat eraiki zen muino batek domeinatzen zuen. Zutabe honen gainean eguzkiaren eta ilargiaren argia islatzen zituen harri zuri bat jarri zen, Sauronen porrotaren omenez. Oso urrutitik itsaso handietan ikus zitekeen. Monumentu hau Sauronen zerbitzariek bota zuten Sauron Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaieran itzuli zenean.

Portuak erraldoia izan behar zuen; Eraztunen Jauna eleberrian Pelargirreko flota nagusia Umbarretik zetorrela aipatzen baita, eta berrogeitamar itsasontzi handiz eta hauen atzetik beste itsasontzi txikiago gehiagoz osatua zegoen. Toki beretik datozen horrenbeste itsasontzik, portuak erraldoia izan behar zuela pentsarazten du.

Historia
--------

Bere dizdira garaian, gerra eta setio ugari borrokatu ziren hiri honetan, eta zenbait tribu ezberdinek gobernatu zuten, Numenortarrak, Haradrimak, Umbarreko kortsarioak eta Numenortar beltzak kasu. Halako botereak, Umbar itsas gotorleku bat baino gehiago izan zela suposarazten du, lurralde propiodun erresuma edo feudo bat, adibidez. Eguzkiaren Hirugarren Aro osoan Umbar Gondor eta Haraden artean lehiatua izan zen, eta sarri errebelde eta arnegatuen babesleku izan zen, Castamir Usurpatzailearen ondorengo eta jarraitzaleena kasu.

Umbarretik zetorren Mordorreko flota kortsarioa, Eraztunaren Gerran parte hartu zuena, Aragornen agindutara zegoen Hildakoen armadak garaitu zuen arren. Umbar, azkenean, Eguzkiaren Laugarren Aroan Elessar erregeak Gondorrera batu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q947309

 |

* Wd Datuak: Q947309


| * i
* e
* a
Ardako erresumak (J. R. R. Tolkienen legendariumen Bigarren Aroan) |
| --- |
| Gizakienak | Arnor  •  Gondor  •  Lond Daer  •  Numenor  •  Umbar |
| Elfoenak | Dorwinion  •  Edhellond  •  Eregion  •  Lindon  •  Lorinand  •  Baso berdea  •  Rivendel |
| Nanoenak | Belegost  •  Khazad-dûm |
| Entenak | Fangorn |
| Etsaiarenak | Cirith Ungol  •  Mordor |
***Narspi*** (txuvaseraz: Нарспи) Grigori Khirbiuren hiru aktoko opera da, Konstantin Ivanoven izen bereko poeman oinarritua.

Historia
--------

Aurretik, Vladimir Ivanixin eta Iosif Pustylnikek *Narspi*-ren argumentuan oinarritutako operak sortzeko saiakerak egin ziren, baina biak ez ziren inoiz estreinatu.

Khirbiuren opera 1967ko azaroaren 6an estreinatu zen Txeboksaryn, Boris Markoven zuzendaritzapean.

Pertsonaiak
-----------

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda1967-11-6(zuzendaria: Boris Markov) |
| --- | --- | --- |
| Narspi | soprano | Lidia Sorokina |
| Setner | tenor | Mikhail Koltsov |
| Mikheder | baxu | Aleksei Kovaliov |
| Takhtaman | baritono | Aleksandr Timoxin |
| Mikhederren emaztea |  | T. Nikolaieva |
| Setnerren ama |  | V. Dmitrieva |

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Argumentua Silbi herrixkan gertatzen da. Narspi eta Setner dantza batean ari dira Narspiren aita aberatsaren etxeko patioan. Narspiren aitak, berak jakin gabe, alaba Takhtaman zaharrarekin ezkontzea erabakitzen du. Simek udaberriko jaiegunean, Narspi eta Setnerrek herrixkatik ihes egiten dute. 

Ezkontzan, gonbidatuak andregaia falta dela ohartzen dira. Laster bera eta Setner ekartzen dituzte. Narspiren eta Setnerren ihes hutsaren berri Tahtamani kontatzen diote, eta Takhtamanek emaztea zigortzen du. Narspik senarra pozoitu eta basora ihes egiten du.

Setnerrek Narspiri gertatutakoa ezagutu eta basora doa. Takhtamanen senideak mendeku hartzera datoz. Mikheder eta emaztea hiltzen dituzte. Setner laguntzen agertzen da, baina hiltzen dituzte baita ere. Narspik bere buruaz beste egiten du.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Errusieraz)** «Опера "Нарспи": памятные даты» *Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики* (Noiz kontsultatua: 2023-07-28).
2. ↑   **(Errusieraz)** «Нарспи» *Электронная Чувашская энциклопедия* (Noiz kontsultatua: 2023-07-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20620137

 |

* Wd Datuak: Q20620137
**Erretiroa** (Ipar Euskal Herrian, *erretreta*) pertsona batek adin-arrazoiak direla medio behin betiko ordaindutako lan egiteari utzi egiten deneko egoerari deritzo. Erretiroa hartu duen pertsonari **jubilatuta** dagoela esaten da. Salbuespenak salbuespen, jubilatzeko adina 60-70 urte bitartekoa da herrialde gehienetan. Jubilatuak gehienetan pentsioa edo errenta jasotzen du aldiro bizimodua atera ahal izateko, lan egindako urteetan zehar egindako ekarpenei esker, pentsio-sistema publikoak edo, horrelakorik ez duten herrialdeetan, berak aurreztutako dirutik. Beste alde batetik, erretiroak mugarri garrantzitsua izaten da pertsona baten bizitzan, lan-egoeratik askotan egoera pasibora iragaten baita, batzuetan depresio edo bestelako arazo larriekin batera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q946865
* Commonscat Multimedia: Retirement

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 133187214 (data)
* GND: 4050918-7
* LCCN: sh85113347
* NDL: 00572572
* NARA: 10641505
* AAT: 300393202
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012179

 |

* Wd Datuak: Q946865
* Commonscat Multimedia: Retirement
**Zelula dendritikoa** (grezieratik: δένδρον, *zuhaitza*, adar asko dituztelako) immunitate-sistemaren zelula mota bat da. Bere eginkizun nagusia antigenoak hartu eta immunitate-sistemaren beste zelula batzuei aurkeztean datza, zelula horiek -Th linfozitoak- aktiba daitezen.

Antigenoak ezagutzeko, B eta T linfozitoek zelula antigeno-aurkezleen lankidetza behar dute. Zelula antigeno-aurkezle garrantzitsuenak makrofagoak dira, fagozitosia egin ondoren antigenoak aurkezten dituztenak.

Zelula dendritikoak ere antigeno-aurkezle garrantzitsuak dira eta, horretaz gain, ahalmen fagozitikoa dute. Beraz, zelula dendritikoek eta makrofagoek antigenoak irentsi eta lantzen dituzte, eta Th zelulei aurkezten dizkiete. Azken zelula hauek B linfozitoak aktibatzen dituzte, askatzen dituzten zitokinen bidez, eta B linfozitoek -azkenik- antigeno arrotzak deuseztatzen dituzte ekoizten dituzten antigorputzei esker.

Zelula dendritikoak gongoil linfatikoetan, timoan eta arnas eta digestio-aparatuen mukosetan daude. Larruazalean ere ugariak dira, bertako zelula dendritikoak *Langerhans-en zelulak* deitzen direlarik.

Haien morfologia dela eta, hasieran nerbio-sistemaren zelulak zirela uste izan zen.

Odol-zelula guztien antzera, zelula dendritikoak hematopoiesiaren bidez sortzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506253
* Commonscat Multimedia: Dendritic cells

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4313846-9
* LCCN: sh91001535
* NKC: ph560422
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D003713
* FMA: 83036

 |

* Wd Datuak: Q506253
* Commonscat Multimedia: Dendritic cells
Zelofanezko ontzi inprimatua txokolatezko galletak gordetzeko eta zelofan gardena galleta arruntak gordetzeko
**Zelofana** zelulosaren eratorria den material mehe eta gardena da. Oso erabilia da janariak ontziratzeko, iragazkortasun txikikoa baita aire, bakterio eta olioekiko. Herrialde askotan **zelofan** Innovia Films Ltd enpresaren marka erregistratua da.

Ekoizpena
---------

Zelulosa alkaliz eta karbono disulfuroz tratatzen da biskosa sortzeko
Zuraren, kotoiaren, kalamuaren eta beste hainbat landareren zelulosa alkalian eta karbono disulfuroan disolbatzen da biskosa deituriko disoluzioa eratzeko. Ondoren zirrikitu batetik igaroarazten da, materiala tenkatuz, azido sulfurikoz eta sodio sulfatoz osatutako bainu bat zeharkatuz, biskosa berriro zelulosa bihurtzeko. Prozesu honen emaitza den filma beste zenbait bainutatik igarotzen da, bat sufrea erauzteko, beste bat filma zuritzeko, eta beste bat glizerina eransteko filma hauskor bihur ez dadin.

Antzeko prozesua erabiltzen da rayon deritzon zuntza egiteko, baina kasu honetan zuloa erabiltzen da zirrikituaren ordez. Ikuspuntu kimikotik zelofana, rayona eta zelulosa glukosaren polimeroak dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193841
* Commonscat Multimedia: Cellophane

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4190664-0
* NDL: 00570822
* AAT: 300248126
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D002476
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 9005-81-6
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 9005-81-6

 |

* Wd Datuak: Q193841
* Commonscat Multimedia: Cellophane
Indiarra xabalinarekin
**Xabalina** jaurtitzeko diseinatuta dagoen lantza bat da. Historiaurreko ehiztariek eta gerran sartuta zeuden gerlariek erabili zuten. Zeltiberiar gerlarien hilobi askotan burnizko xabalinak aurkitu izan dira, eta, Bayeuxko tapizean, gudu bat irudikatzen da, etsaiaren aurka airean jaurtitako xabalinekin. Bultzada eta indar handiagoa emateko eta jaurti ondoren berreskuratzeko, batzuk erdialdean lotzen ziren, soldaduari ere lotuta zihoan uhal batekin, latinez *améntum* izena hartzen zuena.

Egun, xabalina, atletismoko proba batean erabiltzen da

Antzinako xabalina motak
------------------------

* Arpoia: Historiaurreko xabalinak ziren. Hauen muturra, makilatik erauzten zen harrapakina harrapatzen zuenean. Egun, hitz hau hortzdun muturra duen metalezko haga bati ematen zaio, arrain handiak eta baleak harrapatzeko erabiltzen dena
* Txuzoa: Mutur indartsudun lantza laburra, besoarekin jaurtitzen zena
* Azkona: Benabloa baino lantza arinagoa, Brontze Arotik xabalina gisa erabili izan dena
* Framea: Gizaki baten altuera baino luzera gehiagokoa ez zen xabalina.
* Piluma: Antzinako soldadu erromatarrek erabilitako lantzak. Euren burnizko muturra, hagatik erauzten zen etsaiarekin talka egin ondoren, eta gorputzean sartzen zitzaion.
* Benabloa: Lantza laburra: XVI. mendean, espainiar alferezaren bereizgarria zen.

Xabalina Olinpiar Jokoetan
--------------------------

Egungo Olinpiar Jokoetan, Antzinateko jatorrizko Olinpiar Jokoetako probetatik, geratzen den probetako bat da xabalina jaurtiketa. Jatorrizkoetan zein egungo Olinpiar Jokoetan, proba atletiko taldeetako probetako bat da. Jatorrizko Olinpiar Jokoetan, pentatloiko proben artean zegoen. Egungoetan, dekatloi eta heptatloian. Baina, jatorrizkoetan ez bezala, egungoetan berezko proba bezala ere dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3757641
* Commonscat Multimedia: Javelins

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300037019
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3757641
* Commonscat Multimedia: Javelins
**Kolonbiako Alderdi Kontserbadorea** (gaztelaniaz: *Partido Conservador Colombiano*) Kolonbiako alderdi politiko kontserbadorea da. Alderdia 1849an sortu zuten formalki Mariano Ospina Rodríguezek eta José Eusebio Carok.

Alderdi Kontserbadorea Kolonbiako Alderdi Liberalarekin batera nagusitu zen Kolonbiako eszena politikoan XIX. mendearen amaieratik 2002ra arte, aldebiko hegemonia politikoan. Bi alderdiek gatazka militar zuzena izan zuten 1948 eta 1958 artean, *La Violencia* izenez ezagutzen den gerra zibilaren garaian, eta ondoren "Fronte Nazionala" sortu zuten, boterea txandakatzea adostuz, lau presidentetzarako aldi baterako tartekatuz. 2002an Álvaro Uribe hautagai independenteak irabazitako hauteskundeak Kolonbiako bi alderdi politikaren nagusitasunari amaiera eman zion. 

Alderdi Kontserbadorea herrialdeko legebiltzarreko hirugarren indar politikoa da liberalen eta Kolonbiarako Itun Historikoaren atzetik. Juan Manuel Santosen koalizioko parte izan zen 2010etik 2014ra eta 2002tik 2010era Álvaro Uriberen gobernu kontserbadoreari lagundu zion. Gaur egun Gustavo Petroren ezkerreko gobernua onartzen du, ideologia ezberdintasunak nabarmenak izan arren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jornada, La. «Termina el sistema bipartidista en Colombia luego de casi dos siglos - La Jornada» *www.jornada.unam.mx*.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «¿Todo por la mermelada? Conservadores serán bancada de Gobierno Petro» *El Colombiano* 2022-09-07.

Kanpo estekak
-------------

* Democracia a distancia: Elecciones 2006 (Portalcol.com) (Alderdiak Kolonbiako Senaturako hautagaien zerrendari buruzko informazioa, gaztelaniaz).
* Kontserbadurismoa Kolonbian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q747333
* Commonscat Multimedia: Colombian Conservative Party

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 310520147
* LCCN: n84209687
* SUDOC: 033508747

 |

* Wd Datuak: Q747333
* Commonscat Multimedia: Colombian Conservative Party
*Artikulu hau Elortzibarko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zabalegi (argipena)».*

Zabalegi 21-4-28
Zabalegi 21-4-28
**Zabalegi** Noain Elortzibarko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 37 biztanle zituen.

Ibarreko erdialdean kokatuta, udalburua izan zen Noainek bere biztanleria izugarri handitu zuelako eskuratu baino lehen.

Historia
--------

1971 arte Elortzibarko udaletxea Zabalegin egon zen. Urte hartan, herritar gehien biltzen zituen kontzejua Noain bertan egokitutako eraikin batera eraman zituzten udal bulegoak.

Inguru naturala eta kokapena
----------------------------

Zabalegi Iruñerri hegoaldean dago, Noain Elortzibar udalerriko erdigunetik hego-ekialdera. Mendebaldean Dorre kontzejuarekin eta iparraldean Zulueta kontzejuarekin egiten du muga.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Zabalegiko biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 53 | 49 | 43 | 41 | 39 | 35 | 35 | 37 |

Ikus, gainera
-------------

* Noain Elortzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |

* Dorre eta Zabalegi arteko errepidearen ikuspegia Google Street View-n.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11705458

 |

* Wd Datuak: Q11705458


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Noain Elortzibarko kontzejuak |  |
| Andrikain · Dorre · Elortz · Ezperun · Gerendiain · Iharnotz · Imarkoain · Noain · Oritz · Otao · Zabalegi · Zulueta |
Zabaldu.com logoaZabaldu.com logoa
**Zabaldu.com** albisteak elkarbanatzeko euskara hutsezko egitasmoa da. Proiektua ingelesezko digg.com eta gaztelaniazko meneame.net-en ildo beretik doa, izan ere azken honek eskaintzen duen kode irekian oinarrituta baitago. 2006ko Martxoaren 26an jarri zen abian.

Erregistratutako edozein erabiltzailek eman dezake Interneten aurkitutako albisteen berri eta horrela guztiok egindako albiste ilara bat sortzen da. Irakurle guztiek dute albisteak bozkatzeko aukera, eta horrela, boto gehien jasotzen dituzten albisteak webguneko azalera pasatzen dira.

Funtzionamendua
---------------

Horrela dabil, gutxi gorabehera: irakurle batek albiste bat aurkitzen du Interneten, eta interesgarria iruditzen zaio. Zabaldu.com-era bidaltzen du, gainerako irakurle euskaldunek ere izan dezaten horren berri. Beste irakurleek interesgarri iritziz gero, boto bat emango diote. Hainbat boto jasotakoan, albistea azalean agertuko da, boto gehien jasotzen dituzten albisteen ondoan.

Hori guztia boto ponderatu sistema baten bidez, zeini deitzen zaion *karma*. Horren arabera, albisteak sarri bidaltzen dituenaren botoak gehiago balio du behin bakarrik bidaltzen duenarenak baino.

Funtzionamenduaren inguruko azalpen zehatzagoa: Laguntza

Kanpo estekak
-------------

* Zabaldu.com
* **(Gaztelaniaz)** Meneame.net
* **(Ingelesez)** Digg.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269137

 |

* Wd Datuak: Q12269137
**Wilhuff Tarkin** Star Warseko film sagako III. atala den *Sithen mendekua* eta IV. atala den *Itxaropen Berrian* agertzen den pertsonaia bat da. Peter Cushing aktore britainiarrak egin zuen Wilhuff Tarkinen papera.

Moff Wilhuff Tarkin Handia Inperio Galaktikoko gobernari guztien artean gupidagabeena izan zen. Klon Gerretan hasi zen Errepublika Galaktikoaren zerbitzura eta honen erorketa hurbiltzen ikusi zuenean berehala aliatu zen Palpatinekin. Enperadore berriak edozein izakik pentsa dezakeenetatik haratagoko titulu eta botere bat eman zion. Tarkinek munduak, hiriak eta espezieak desagerrarazi zituen beti Darth Vaderren ondoan "Bere zakur leialaren uhala eutsiz" (Leia Organa printzesak behin ironikoki esan zuen moduan).

Tarkin bere burugogorkeria propioagatik hil zen, lehen Heriotzaren Izarra ebakuatu ez zuenean. Estazio espazialarekin batera eztanda egin zuen bere "garaipenaren unean".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51800

 |

* Wd Datuak: Q51800
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua La Grande da. 2010eko zentsuaren arabera 25.748 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 5.279,78 kilometro koadro ditu. Horietatik 5 ura dira. Beste 5.274,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 25.748 pertsonetatik 24.409 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.002 dira. 126 beltzak edo afroamerikarrak. 255 amerikar natiboak ziren eta 223 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 204 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 482 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Union County, Oregon age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495691
* Commonscat Multimedia: Union County, Oregon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134898514
* LCCN: n82227671
* **Lekuak**
* OSM: 1837130
* TGN: 2001721

 |

* Wd Datuak: Q495691
* Commonscat Multimedia: Union County, Oregon
**Union konderria** (ingelesez: *Union County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elk Point da. 2010eko zentsuaren arabera 14.399 biztanle zituen, Union kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Union konderriak 1.209,86 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,06 ura dira. Beste 1.192,8 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.399 pertsonetatik 13.913 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 305 dira. 89 beltzak edo afroamerikarrak. 76 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 127 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 177 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495216
* Commonscat Multimedia: Union County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127831922
* LCCN: n79104303
* **Lekuak**
* OSM: 1425453
* TGN: 2001833

 |

* Wd Datuak: Q495216
* Commonscat Multimedia: Union County, South Dakota