Pasha-ko Jauregiaren Museoko sarrera.
**Qasr al-Basha** (arabieraz: قصر الباشا‎) **Pashako Jauregiaren Museoa**, **Radwango Gaztelua** eta **Napoleonen Gotorlekua** jauregi historikoa da, Gazako Hiri Zaharrean kokatua. 2023an museo bat eta neskentzako eskola bat ditu. Botere-asentu gisa funtzionatu zuen mameluko eta otomandarren aldietan, eta polizia-estazio gisa britainiar Mandatuan.

Historia
--------

### Mamelukoen garaia

**Qasr al-Bashako** lehen solairua Zahir Baibarsen sultan mamelukoak eraiki zuen XIII. mendearen erdialdean. Fatxadak Baibarstarren marka du, elkarren aurka dauden bi lehoiren erliebe-eskultura. Patroi geometrikoak eta kupulak, haizagailua eta ganga gurutzatuak,mamelukoen ohiko arkitektura-osagaiak dira horiek Bahriren araupean. Bertako kondairaren arabera, K.o. XIII. mendean, Baibars jenerala zen artean Levante osoan gurutzatuen eta mongolen aurka borrokatzen ari zela, Gazatik igaro zen behin baino gehiagotan. Bisita batean uste dute Baibars Gazan ezkondu zela eta etxe handi bat eraiki zuela Gazaren emazte eta seme-alabentzat. Esaten da **Qasr al-Basha** dela etxe hartatik geratzen dena.

### Otomandarren aldia

Eraikinaren bigarren solairua Otomandarren garaiko eraikuntza da. XVII. mendekoa, Qasr al-Basha izan zen Radwan dinastiakoak izan zirenDamaskoko probintziako gobernadore otomandarren gotorlekua (hortik datorkio "Radwango gaztelua" izena), baita Gazaren geroko pasha-garaian. Garai hartan, gotorlekuak lurpeko arteka eta pasarteak izan zituen defentsarako. Gune horren barruan soldadu, meskita, aletegi, armeria eta arroilak zeuden. Egituraren altuerak Qasr al-Basha puntu estrategiko bihurtu zuen Gazan. Hori izan zen, gotorlekuekin batera, Napoleon Bonapartek hiru gau emateko aukeratu zuen jauregia 1799an Acre-n amaitu zuen kanpainan, eta hortik datorkio "Napoleonen gotorlekua" izena.

Evliya Çelebi bidaiari turkiarra Qasr al-Bashatik idatzi zuen 1649an, hitz hauek esanez: "gotorlekua garai zaharrean eraikia zeneta Nabukodonosor-ek suntsitu zuen. Gaur egungo gotorlekua geroago sortu zen. Txikia eta angeluzuzena da, eta ordubetera dago itsasotik ekialdera. Hormak ia 20 metroko altuera du. Alkiblarako norabidean irekitzen den ate metaliko bat du. Komandanteak eta goarnizioak beti egon behar dute hemen beren zaintza-lanak betetzeko, leku arriskutsuan dagoelako; hemen tribu arabiarrak eta etsaia ugariak dira".

### Aro modernoa

Palestinako Britaniar Mandatuaren garaian, polizia-estazio gisa erabili zen, eta Gazako arabiar gobernu errepublikanoaren garaian, Qasr al-Basha Neskentzako Farial Printzesa izeneko eskola bihurtu zen. Farouk I.a Egiptokoa Kairon poterea galdu ondoren, bigarren heskuntzako Al-Zahra izena hartu zuen neskentzako eskolak.

Garapenerako Nazio Batuen Programak (GNBP) proiektu bati ekin zion, Alemaniako Garapen Bankuaren (KfW) diru-laguntza baten bidez finantzatua, **Qasr al-Basha** museo bihurtzeko. GNBPk instalazio berriak eraiki zituen nesken eskolarako, eta Pasha jauregia zaharberritzeko lanak Palestinako Agintaritzako Antigoaleko eta Kultur Ondareko Departamentuaren ikuskapen estuaren pean hasi ziren. Proiektuaren lehen fasean, langileek museoko lurrak txukundu, ate, leiho eta ate berriak jarri eta jauregiko fatxada berritu zuten.

Proiektuaren bigarren fasean, erakusketarako egokiak ziren altzariak jarri ziren museoan. Antigoaleko Gauzen Departamentuak bildumako artikulu batzuk erakusteko erabili zituen, besteak beste, tresna neolitikoak, antzinako egiptoarrak, feniziarrak, persiarrak, helenistikoak eta erromatarrak. Jauregiaren aurreko eraikin txikiagoa ere berritu zuten, museora sarrera gisa erabiltzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Palestinako museoen zerrenda
* Ahmad ibn Ridwan
* Husayn Pasha
* Musa Pasha ibn Hasan Ridwan

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Berger, Miriam.  (2018-08-17). «What You Would See if You Could be a Tourist in History-Packed Gaza» *The Daily Beast* (Noiz kontsultatua: 2023-11-02).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3456588
* Commonscat Multimedia: Qasr al-Basha

---

 |

* Wd Datuak: Q3456588
* Commonscat Multimedia: Qasr al-Basha

  


| * i
* e
* a
Gaza (hiria) |
| --- |
| Gaza | 
* Gazako historia
* Gazako ekonomia
* Gazako Heskuntza
* Gazako portua

 |
| Auzoak | 
* Judeide
* Nasser
* Old City
	+ Zaytun Quarter
	+ Daraj Quarter
* Rimal
* Sabra
* al-Shati Camp
* Sheikh Ijlin
* Sheikh Radwan
* Shuja'iyya
* Tel al-Hawa
* Tuffah
* Turukman
* Zeitoun

 |
| Meskitak | 
* Aybaki meskita
* Gazako Meskita Handia (Omari Handia meskita)
* Ibn Marwan meskita
* Ibn Uthman meskita
* Katib al-Wilaya meskita
* Mahkamah meskita†
* Sayed al-Hashim meskita
* Sham'ah meskita
* Shaykh Zakariyya meskita

 |
| Elizak | 
* Done Forfirio eliza ortodoxoa
* Familia Sakratuko eliza katolikoa
* Gazako Eliza Bautista†

 |
| Eraikin historiko eta erakundeak | 
* Gazako Sinagoga
* Hamam al-Sammara
* Qasr al-Basha
* Qissariya azoka
* Palestinian Centre for Human Rights
* Palestinian Legislative Council

 |
| Osasun eta hezkuntza zerbitzuak | 
* Al-Ahli Arab ospitalea
* al-Aqsa ospitalea
* al-Aqsa Unibersitatea
* al-Azhar Unibersitatea
* Gazako Unibersitate Islamikoa
* al-Shifa ospitalea
* Al-Quds ospitalea

 |
| Kultur guneak | 
* Al-Bustan kultura-gunea
* Bisan City hiri turistikoa
* Al Deira Hotel
* Faisal Equestrian Club
* Gaza Mall
* Gazako Arkeologia Museoa
* Palestina Estadioa
* Rashad Shawa kultura-gunea
* Roots Club
* As-Sadaka

 |
| Kale eta plazak | 
* Ahmad Orabi Kalea
* Izz al-Din al-Qassam Kalea
* Jamal Abdel Nasser Kalea
* Omar Mukhtar Kalea
* Palestine Plaza
* Salah al-Din errepidea
* Suq Kalea
* Unknown Soldier's Plaza
* Wehda Kalea

 |