recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Ez nahasi Firozabad Indiako hiriarekin*.
**Firuzabad** (persieraz: فيروزآباد‎, *Fīrūzābād*; pehlevieraz: Gōr *edo* Ardashir-Khwarrah‎; edo **Shahr-e Gūr** شهر گور) Iran erdialdean, Fars probintzian dagoen hiri bat da. Xirazetik 115 kilometrora dago.

20 kilometro baino gehiagoko luzera eta 11 kilometroko zabalera duen eta iparraldetik hegoalderanzko bidea egiten duen Khoja ibaiak bustitako haran emankor batean dago. Hiria buztinezko harresi batek eta lubaki batek inguratzen dute.

Egungo hiritik 4 edo 5 kilometro ipar-mendebaldera Asdaxir I.aren *suzko tenplua* bezala ezagutzen den eraikin handi baten eta hiri baten hondakinak daude, eta tenpluaren atzean, ibaiak lautadan sartzeko zeharkatzen duen zintzurreko haitz baten gainean bi sasandar behe-erliebe daude. Ibaia lautadatik hegoaldeko muturrean dagoen zintzur estu batetik irteten da. Han, irandar istorioaren arabera, Alexandro Handiak, hiria hartzeko ezintasunaren ondorioz, zintzurra zeharkatuz presa bat eraiki zuen, baita, lautadan, hiri hau eta ingurukoak urperatu zituen aintzira bat eraikiz ere. Aintzira III. mendea hasi arte mantendu zen, sasanidar leinuko lehen enperadorea izan zen Asdaxir I.ak urtegia suntsitu eta hala lautada askatu zuenean. Gur izena eman zion hiri berri bat eraiki zuen, eta Farsko bost azpibanaketetako baten hiriburu bihurtu zuen. Ardaxirren oinordekoetako bat izan zen Firuz edo Peroz I.ak, barrutia, bere izena erabiliz, *Firuzabad* (Firuzen hiria) bezala berrizendatu zuen, baina hiriaren izena Gur bezala geratu zen Azud ed Dowlehk (949-982) bere egungo izena eman zion arte. Hiriaren izena bertan sarri bizi zelako aldatu zuen, eta Gur izenak "hilobia" ere esan nahi izatea zoritxarreko aipamenen sorrera izan zen; adibidez "Gurrera (hilobia) doan jendea sekula ez da bizirik itzultzen, gure erregea Gurrera, hirira, doa urtean askotan eta oraindik ez da hil.

Egungo barrutiak 20 herri ditu eta arroza eta garia ekoizten ditu.

Klima
-----

|      Datu klimatikoak (Firuzabad)      |
| --- |
|  Hila  |  Urt  |  Ots  |  Mar  |  Api  |  Mai  |  Eka  |  Uzt  |  Abu  |  Ira  |  Urr  |  Aza  |  Abe  |  Urtekoa  |
|
|
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13.6 | 15.0 | 19.3 | 22.5 | 29.6 | 34.2 | 36.7 | 36.6 | 33.9 | 29.0 | 22.4 | 16.9 | **25.8** |
|
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 7.8 | 9.0 | 12.4 | 15.6 | 21.8 | 26.0 | 29.0 | 28.8 | 25.7 | 20.8 | 15.0 | 10.7 | **18.6** |
|
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2.0 | 3.0 | 5.6 | 8.8 | 14.1 | 17.8 | 21.4 | 21.0 | 17.5 | 12.8 | 7.7 | 4.5 | **11.4** |
|
|
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 72 | 55 | 35 | 25 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | 24 | 48 | **268** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| *Iturria: Climate-data.org*  |

Ikus, gainera
-------------

* Sasandar paisaia arkeologikoa Fars eskualdean

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q720952
* Commonscat Multimedia: Firuzabad, Fars

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157465964
* LCCN: no2005080591
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22316

 |

* Wd Datuak: Q720952
* Commonscat Multimedia: Firuzabad, Fars
*Agian Fruitu lehortu bilatzen ari zinen.*

Pinaziak
Hurrak
Arbendolak
**Fruitu lehorra** perikarpo mamigabea, lehorra eta gogorra dituen fruitua da. Haien ur-kantitatea % 50 baino txikiagoa da. Elikagai hauek koipe, proteina eta oligoelementu asko daukate.

Fruitu lehor batzuk
-------------------

* Arbendolak
* Anakardoak
* Ekilore haziak.
* Gaztainak
* Intxaurrak
* Kakahueteeak
* Kuia haziak
* Macadamia intxaurrak
* Pinaziak
* Hurrak

Fruitu lehorrak eta osasuna
---------------------------

Fruitu lehorrak dieta mediterranearraren osagai garrantzitsuak dira. Hainbat substantzia osasungarri dituzte, esaterako fitoesterolak eta substantzia antioxidatzaileak, eta gaixotasun koronarioaren prebentzioan eragin babeslea dutela erakusten duten datu epidemiologikoak badira. Intxaurrek adibidez, azido a-linoleniko kopuru bereziki handia dutenez, eragin antiaterogenikoa omen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiliburuetan** liburu bat dago honi buruz:***Fruitu lehorrak*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3320037
* Commonscat Multimedia: Nuts as food

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph174599
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3320037
* Commonscat Multimedia: Nuts as food
**Frantzisko Arregi** (Getaria) XIX. mende bukaerako euskal patroi handietako bat izan zen, Kontxako 3 Bandera irabazi baitzituen 1895 eta 1903 artean.

Kirol ibilbidea
---------------

1895ean aritu zen lehenengoz Getariako txopan patroi eta Kontxako Bandera irabazi zuen. urte polemikoa izan zen, Donostiako traineruei ez baitzitzaien utzi arrau egiten, hauen nagusitasunarengatik gainontzeko traineruak etortzera ausartuko ez ziren beldurrez. Hurrengo urtean berriz Kantauriko trainerurik onena izan zen, Bilbon eta Donostian bietan garaipena eskuratu baitzuen.

Hurrengo urteetan Getariak tarteka atera zuen trainerua eta 1900ko garaipenean ez zen Frantzisko Arregi patroi aritu, bai ordea 1903an. Orduan Donostia eta Getariaren arteko lehia izan zen eta Getariak ia 3 minututako aldea atera zuen.

Palmaresa
---------

* Kontxako Banderak (3): 1895, 1896, 1903.
* Bilboko estropada zaharrak (1): 1896.

Ikus, gainera
-------------

* Getariako Arraun Elkartea
* Kontxako Bandera

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517298

 |

* Wd Datuak: Q16517298
*Ez nahasi Donibane Garaziko Espainiako karrikarekin*.

**Espainiako karrika** (frantsesez: *Rue d'Espagne*) Baiona hiriko kalea da, Baiona Handian dagoena.

Espainiako atea eta Louis-Pasteur enparantza artean dago. Vieille-Boucherie, Passemillon, Sabaterie, Lagréou, Luc eta Poissonnerie karrikak zeharkatzen ditu. Hiriko kale nagusienetariko bat da, eta 2007tik aurrera Chronoplusa bakarrik pasa da bertatik, oinezkoentzat jarrita dagoelako.

Lehen Tendes karrika izena zuen eta gaskoieraz *Mayou, Mayour, Maieur, Maiour* edo *Mayor*, kale nagusia zelako. Jean Bernard Jauregiberriren jaiolekua ere bada.

Biarritzen izen bereko kale bat ere badago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ducéré, Édouard.  (1887-1889). *Histoire topographique et anecdotique des rues de Bayonne, tome 1.*  Baiona, 163 or. ISBN 2910869113..
2. ↑   Ací Gasconha.  (2000). *Bayonne par ses rues.*  Abacus édition, 138 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3450514

 |

* Wd Datuak: Q3450514
**Florian Witold Znaniecki** (Świątniki, Polonia, 1882ko urtarrilaren 15a – Champaign, Illinois, 1958ko martxoaren 23a) Polonia jaiotako baina Estatu Batuetan lan egin zuen soziologo eta filosofoa da.

Ibilbide akademikoa
-------------------

1902 eta 1903 bitarte filosofia eta soziologia ikasi zituen Varsoviako Unibertsitatean, baina 1903an tsarraren agintariek (Errusiar Inperioa) bota egingo dute askatasun akademikoa mugatzearen aurkako manifestaldietan parte hartzeagatik.

1903 eta 1909 bitarte, Genevako, Zurichko eta Pariseko (Sorbona) Unibertsitateetan jarraituko ditu ikasketak eta bertan garai hartako jakintsu handiak topatuko ditu, besteak beste, Henri Bergson eta Émile Durkheim.

1909 eta 1910 bitarte, bere ikasketak amaituko ditu Krakoviako Jegellonne Univertsitatean, eta bertan doktore titulua eskuratuko du "balioen auzia filosofian" izeneko tesiarekin.

Chicagoko Soziologia Eskolako partaide izan zen. 1914tik aurrera Estatu Batuak eta Polonia artean aldizkatzen zuen bizitza. Soziologia modernoaren sortzailetako bat bezala kontsideratzen da, bai Europan bai Estatu Batuetan. Poznan Unibertsitateko soziologia saila sortu zuen, Europako lehenetakoa.

William I. Thomasekin batera, Estatu Batuetako soziologian oso garrantzitsua den lan saila egin zuen, "Poloniar baserritarra Europan eta Estatu Batuetan" (*The Polish Peasant in Europe and America*). Lan honen bost tomoak 1918 eta 1920 bitarte argitaratu ziren. Znaniecki metodo kualitatiboen zalea zen, eta hala, bere lanetan zenbait zuzeneko elementu topatu daitezke, hala nola, metodo iruzkinak, gutunez osatutako material bibliografikoa. Garrantzia ematen dio batez ere "bizitzaren kontakizunei", eta ondoren, gizartearen antolakuntza eta aukeratutako taldeak gizarte horretan izango duen garapena ikertzen ditu.

Ikus, gainera
-------------

* William Isaac Thomas

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q599197
* Commonscat Multimedia: Florian Znaniecki

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27082540
* ISNI: 0000 0000 8366 4435
* BNE: XX1490002
* BNF: 12037241w (data)
* GND: 118837702
* LCCN: n79074320
* NDL: 00461893
* NKC: jn19990009447
* NLA: 35627757
* CiNii: DA00648864
* SNAC: w62z1mj3
* SUDOC: 028561260
* UB: a1372580
* ICCU: RAVV039284
* Open Library: OL193623A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q599197
* Commonscat Multimedia: Florian Znaniecki
A metal hammer, worn as a pendant around an individual's neckBikingoen garaiko Mjölnirren erreplika, Thor jainkoaren mailua; lepoko haue eskandinaviar neopaganismoaren zaleek maiz erabiltzen duten ikurra da.
**Germaniar neopaganismoa** ala **etenismoa**, germaniar herrien sinismenetan oinarritutako gaur egungo erlijio pagano berri bat da, nagusiki germaniar mitologiaren elementuak bereganatzen ditu. Eskandinaviar neopaganismoarekin lotura handia du.

Germaniarren ustezko ohitura eta usadioen berreskuratzea XIX. mendean erromantizismoarekin batera hasi zen. XX. mendean, eta bereziki 1960ko hamarkadan ustezko germaniar erlijio aurrekristauaren jarduerak burutzen zituzten taldeen ugaltzea gauzatu zen.

Germaniar neopaganismoaren zale eta jarraitzaileek Ásatrú, Norsk Sed (Eskandinaviar Usadioa), Forn Sed (Antzinako Usadioa), Vanatrú (Vanir jainkoen kultua), Vor Sed (Gure Usadioa), Teodish (Anglosaxoi Fedea) eta Odinismo bezalako terminoak erabili ohi dituzte.

Ikus gainera
------------

* Germaniar mitologia
* Paganismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q285441
* **Identifikadoreak**
* GND: 4041783-9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q285441


| * i
* e
* a
Neopaganismoa |
| --- |
| Erlijio nagusiak | 
* Egipziarra
* Erromatarra
* Eskandinaviarra
* Eslaviarra
* Germaniarra
* Greziarra
* Jainkosaren mugimendua
* Neodruidismoa
* Neoxamanismoa
* Wicca
* Zelta

 |
| Bestelakoak | 
* Armeniarra
* Baltiarra
* Cochranismoa
* Errumaniarra
* Euskalduna
* Feri
* Gaianismoa
* Hungariarra
* Indopaganismo
* Judua
* Kaukasiarra
* Kanariarra
* Oseatiarra
* Paganokristaua
* Stregheria
* Turkiarra
* Uraldarra

 |
**Galdaramuño** edo **Galdaramiño** (669 metro) Elgetako Mendietaren mendi bat da, Soraluze, Elgeta eta Eibar artean dagoena.

Arraotz (576 m) eta Azurtza (505 m) mendiekin batera, mendikate txikia sortzen du Elgetako mendatean. Soraluze aldean Sagar errekaren harana du hegalpean.

1975ean AP-8 (Bilbao- Behobia) egiteko, bere tontorrean komunikazio-antena batzuk eraiki zituzten. Horretarako hormigoizko errepdide bat egin zuten.

2009tik Galdaramiño mendi lasterketa ospatzen da. Gaur egun proba honek 18 km eta 930 metroko desnibel positiboa du. Lasterketa Eibarko Urki auzotik abiatu eta bukatzen da, tartean Galdaramiño (669 m), Azkonabitza (726 m), Topinburu (590 m) eta Ilordo (525 m) mendiak igotzen direlarik.

Abiapuntuak
-----------

* Elgetatik (45 minutu).
* Eibartik (ordu bat eta erdi).
* Soraluzetik (ordu bat eta 45 minutu).

Ikus, gainera
-------------

* Gipuzkoako mendien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* Galdaramuño *gipuzkoa.net* webgunean
* Galdaramiño mendi lasterketa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8538163

 |

* Wd Datuak: Q8538163


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
Wikipediako flavicona, Firefox-en url helbideak erakusten duen leihatilatxoan, url helbidearen ezkerretara. Wikipediako favicona W beltz zorrotz bat da ingurune zurian. Lupak handiago erakusten du.
**Favicon** (ingelesetik zuzenean mailegatutako neologismoa da: *favorite icon > favicon* ingelesez 1999an sortutako neologismoa). Euskaraz **ikono gogokoena** bezala itzul genezake baina nazioarteko hitza bihurtu da **favicon** eta euskaraz ere bere horretan erabili ohi da. **Web gunearen ikono** (txiki)**a**, **fitxaren ikono** (txiki)**a**, **URLaren ikonoa** ere deitzen zaio, web gune edo web orri jakin bati lotutako ikono txiki bat duen fitxategi arina da. Web diseinatzaile batek ikono hori sortu eta web gune (edo web orri) batera karga dezake hainbat bidetatik, eta web nabigatzaile grafikoek hura erabiliko dute url bakoitza errazago ikur txiki baten laguntzaz identifikatzeko. Favicon euskarria eskaintzen duten nabigatzaileek orrialde baten favicon bat erakusten dute nabigatzailearen helbide-barran (batzuetan, baita historian ere).

Historia
--------

1999ko martxoan, Microsoft-ek Internet Explorer 5 merkaturatu zuen, faviconen berrikuntzarekin, lehen aldiz. Hasieran, favicon.ico izeneko fitxategia zen, web gune baten erro-direktorioan kokatua. Internet Explorer-eko gogokoetan (laster-marketan) eta helbide-barrako URLaren ondoan, ezkerretara, erakusten zen, orria markatuta bazegoen. Bigarren mailako ondorioa izan zen orria markatu zuten bisitarien kopurua Favicon-en eskaerek zenbatetsi zezaketela.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Lane, Dave.  (9 August 2008). «Creating a Multi-Resolution Favicon Including Transparency with the GIMP» *Egressive.com*.
2. ↑    *What's With Google's New Mini Icon?.*  BBC 20 January 2009.
3. 1 2   Apple, Jennifer. *Favicon — How To Create A Favicon.ico.*  Photoshopsupport.com.
4. 1 2   «How to Add a Shortcut Icon to a Web Page» *Microsoft Developer Network* (Microsoft).
5. ↑   McGrew, Darin.  (26 April 2007). *Web Authoring FAQ – 8.11. How can I have a custom icon when people bookmark my site?.*  htmlhelp.com.
6. 1 2   Heng, Christopher.  (7 September 2008). *What is Favicon.ico? Personalise Your Site's Bookmarks.*  thesitewizard.com.
7. ↑    *Creating favicons with Adobe Photoshop and GoLive.*  Adobe GoLive.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2130
* Commonscat Multimedia: Favicons

---

 |

* Wd Datuak: Q2130
* Commonscat Multimedia: Favicons
Manikura frantziarraren adibidea
**Manikura frantziarra**, Parisen jatorria duen ideia bat da. Hatzazalaren oinarrizko arrosa kolore naturalagatik, mutur zuriekin bereizten da, hatzazal naturalen antza hartuz. Hatzazalen muturrak, zuriz margotzen dira, gainontzeko zatia, arrosa koloreko esmalte batekin edo kolorerik gabeko batekin margotzen den bitartean.

Historia
--------

Manikura frantziarrak, ziuraski, bere jatorria, XVII. mendean izango zuen, eta ezaguna zen 1920 eta 1930eko hamarkadetan. Estiloa, bere sinpletasunagatik aukeratua da, hatzazalei, itxura natural eta zaindutako bat emanez. Bere ospea, egungo joera kosmetikoetan amerikar industria pornografikoko estetikak izan duen eragin handiagoari ematen zaio.

Prozedura
---------

Manikura frantziarra, sarri, beste manikura mota batzuk baino garestiagoa da, hatzazalaren gainean aerografo bidezko diseinua bezala, hatzazal esmaltedun plantila edo margotu bat erabiltzen duena, zurizko lerro fin batekin, edo lerro sendoago bat, ez oso zehatza, beranduago, hatzazal esmalte kentzailearekin garbitzen dena. Zuk zeuk egin moduan, manikura frantziarra, etxean ere egin daiteke, hatzazal esmaltea emateko plantilen bidez.

Aldaerak
--------

Manikura amerikarra, manikura frantziar bat da, baina muturrak beix kolorekoak, zuriak izan beharrean, eta hatzazalaren gaineko arrosa kolorezko leunduarekin. Hatzazal akrilikoak ere erabiltzen dira, oso luzeak direnak, hatzazalentzako lekeda bereziarekin itsatsiak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1450595

 |

* Wd Datuak: Q1450595
**Eragiketa-akordioa** erantzukizun mugatuko sozietateek (LLC) erabilitako funtsezko dokumentua da, negozioaren erabaki ekonomikoak eta funtzionalak zehazteko. Dokumentuaren xedea negozioaren barne-funtzionamendua gobernatzea da, "kide" izeneko negozio jabeen behar zehatzetara egokitzen dena.

Erabilera
---------

Erantzukizun mugatuko sozietateko kideek dokumentua sinatu ondoren, bere baldintzetara lotzen dituen kontratu ofizial gisa jokatzen du.

Eragiketa-akordiorik gabe jarduten duten LLC-ak, dagokien estatutuan jasotako estatuko arau lehenetsien arabera arautzen dira eta estatuko auzitegien erabakien bidez garatzen dira. Eragiketa-akordio bat, korporazioko araudien antzekoa da, edo kide anitzeko LLC-ko lankidetza-hitzarmenaren antzekoa.

Kide bakarreko LLC-etan, eragiketa-akordioa kideak enpresarentzat aukeratu duen egituraren adierazpena da eta batzuetan epaitegietan frogatu izan dute LLC egitura banakako jabearena dela. Beraz, jabeak entitatetik bereizita dagoen dokumentazioa azaltzea beharrezkoa da.

Ikus, gainera
-------------

Estatu gehienek ez dute eragiketa hitzarmenik behar. Hala ere, eragiketa-akordioa oso gomendagarria da kide anitzeko LLC-entzat, LLC baten finantzak eta erakundeak egituratzen eta arauak eskaintzen dituztelako. Eragiketa-akordioak normalean interesen ehunekoa, irabazien eta galeren esleipena, kideen eskubide eta erantzukizunak eta bestelako xedapenak biltzen ditu.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**
* **(Ingelesez)**
* **(Ingelesez)**
* **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7096691

 |

* Wd Datuak: Q7096691
**Gardoš dorrea** (Serbieraz: Кула на Гардошу) Serbiako hiriburua den Belgrad hirian eraikitako dorre ezaguna da. 1896ko abuztuaren 20an inauguratu zen. Monumentu honekin Austria-Hungariako Inperioak Panoniako haranean herri hungariarraren lehen herriaren milaurte muga ospatu nahi zuten. Dorrea Zemun gotorlekuaren erorkinen erdian dago eta horrek berez babes berezia ematen dio; kultura monumentua bezala ere babestuta dago, bestetik. Bertatik Belgrad hiriaren ikuspegi oso ona dago.

Ezaugarriak
-----------

Dorreak 36 metro ditu eta estilo desberdinak konbinatzen ditu. Behatoki naturala da eta urtetan Belgradoko suhiltzaileek horretarako erabili izan dute. Dorrea Erdi Aroko gotorleku baten erorkinen gainean eraikia dago. Toki horretan, 440 urte dorrea eraiki aurretik, Janos Hunyadi (1441-1446), Transilvaniako voivoda, hil zen.

Serbia Austria-Hungariako Inperioan zegoen eraiki zenean eta dorrea arkitekto hungariarrek proiektatu zuten. 1896ko abuztuaren 5ean bukatu zen eta 15 egun geroago inauguratu zen. 1914an, Lehen mundu gerran, dorrea oso kaltetua izan zen. Gerra bukatu ondoren zaharberritua izan zen; 1962an ere berriro zaharberritua izan zen. 2010ean, dorretik gertu, III. mendeko gorpuzkinak aurkitu zituzten. Gaur egun erreklamo turistikoa bihurtu da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Gardoš dorrea*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Gardoš dorrea*** |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5522644
* Commonscat Multimedia: Kula Sibinjanin Janka

---

 |

* Wd Datuak: Q5522644
* Commonscat Multimedia: Kula Sibinjanin Janka
**Frantzisko Etxebeste** (Aginaga (Usurbil), 1683ko azaroaren 20a - Mexiko Hiria, 1753ko urriaren 20a) gipuzkoar militar eta merkataria izan zen, Mexikon eta Filipinetan ibili zena. Jeronimo Etxebeste eta Maria Ana Abaliaren semea izan zen.

Bizitza
-------

Bere bizitzari buruzko datu gutxi batzuk besterik ez daude. Militarra izan zen, eta horrela Espainia Berrira (Mexikora) iritsi zen erregeren galeoien jeneral postuan, eta handik Filipinetaraino joan zen.

Ondoren Mexikon *Casa Echeveste* sortu zuen bere kontutik, merkataritza lanak egin ahal izateko ekialdearekin.

Horretaz aparte hainbat kargu izan zituen bertako administrazioan, epaitegietan, eginkizun militarretan, etab.

Eragindako lanak
----------------

*Cofradia de nuestra señora de Aranzazu* (Arantzazuko Ama Birjinaren kofradiakoa) izan zen, bertan, Mexikon, 1681ean sortua. Kofradia honetan parte hartzen zuten bertan bizi ziren euskaldunak, eta bere helburua karitatezko lanak egitea zen.

Bizkaitar emakumeen kolegioa. *Vizcainas ikastetxea*. Mexiko
Horien lanik aipagarriena Vizcainas ikastetxea *Colegio de las vizcaínas*, bertako emakumeen hezkuntza garatzeko eta bultzatzeko sortutako eskola. 1732an sortua. Hasieran neska umezurtz eta alargunentzat bazan ere, gaur egun eskola arrunta da. Hau izan da garai kolonialetik etengabe zabalik egon den instituzioa.

Hil eta gero, utzitako diruekin egin ahal izan ziren bi lan Usurbilen. Lehenengoa Usurbilgo Salbatore elizaren dorrea eraiki, eta bigarrena Aginagako San Frantzisko Asiskoaren ermita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Vicente, Luis Lerchundi.  (2009). «Los Achega de Usúrbil en el siglo XVI» *Boletín de la Real Sociedad Bascongada de Amigos del País* 65 (2): 599–665. ISSN 0211-111X. (Noiz kontsultatua: 2022-05-21).

Bibliografia
------------

* El patronazgo del general Francisco de Echeveste. Arretxea, Larraitz; Lertxundi, Mikel.
* Ondare: cuadernos de artes plasticas y monumentales. BIBLID [1137-4403 (2000), 19; 269-276. Euskomedia.org

Ikus, gainera
-------------

* Ambrosio Meabe

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492451
* Commonscat Multimedia: Francisco de Echeveste

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX1523374
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 36912

 |

* Wd Datuak: Q20492451
* Commonscat Multimedia: Francisco de Echeveste
**Felipa Gisasola Gabiola** (Eibar, 1852ko apirilaren 30a - *ib.*, 1939) artista euskalduna izan zen, marrazkilari, bitxigile eta damaskinatzailea.

Biografia
---------

Gurasoak, Miguel Antonio Gisasola eta Josefa Gabiola, eibartarrak zituen eta aita ume zelarik galdu zuen.13 urterekin hasi zen Eibarko Udal Dibujo Eskolan, eta 13 urterako damaskinatzen zekien. 1865ean, Elisabet II.a Espainiako erreginak Eibar bisitatu zuen eta Felipa damaskinatzeko bolarekin lanean ikusi zuen. Erreginak urteko 1.500 pezetako beka bat eman zion eta Plazido Zuloagarekin jarraitu zuen horrela formakuntza.

Ikasketak amaitzean Madrilen kokatu zen, eta urrezko eta zilarrezko inkrustazioak eginez ospea lortu zuen bere bitxigintza eta artisaugintzarekin. Lorenzo Zaragozano Argiano damaskinatzaile eibartarrekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten 1880 eta 1887 urteen artean: Emilia, Miguel eta Juan. Senarra 1887an hil zen, eta Felipa alargun utzi, 35 urterekin.

Madrilen "Casa Felipa" deituriko denda eta tailerra ireki zuen Felipa Gisasolak, Arenal kaleko 14. zenbakian; eta 1900. urtera arte jarraitu zuen han lanean. Nazioarteko erakusketetan ere parte hartu zuen Gisasolak, eta sariak irabazi ere Anbereskoan (1885), Bruselakoan (1888) eta Pariskoan (1889). Chicagoko Nazioarteko Erakusketan (1893) ere parte hartu zuen, eta 20.000 eta 40.000 dolarretan saldu ziren haren lanak.

1900. urtean Casa Felipa denda saldu eta Eibarrera itzili zen. Herrian Juan eta Miguel semeekin jarraitu zuen damaskinatu tailer batean lanean, eta bereziki emakumezkoen damaskinatu irakasle izan zen. Udal Dibujo Eskolan irakasle plaza ere izan zuen 1919tik 1922ra, erretiroa hartu arte, 87 urterekin hil zen Eibarren 1939an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Felipa Gisasola Gabiola — Eibarko Kultura Ondarea - Egoibarra.eus» *egoibarra.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-02).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q95991758

 |

* Wd Datuak: Q95991758
Frantziako Uharteko armarria (lehenengo bertsioa)
**Frantziako Uhartea** (frantsesez **Île-de-France**) Frantziako eskualde historiko bat da, Paris inguruan dagoena. Gaur egun eskualde historiko honen lurraldeak Frantziako Uharte eta Pikardia eskualde modernoetan daude banatuta.

Frantziako Uharte izena lehen aldiz 1387an agertu zen, Frantziako Herria (*Pays de France*) ordezkatuz. Zonaldea irla moduan inguratzen duten ibaietatik, Seine, Marne, Oise eta Beuvronnetik hain zuzen, dator izena.

Paris inguruko lurraldea Frantziako erregearen jabetza pertsonala zen. Ez zen gauza bera gertatzen erresumako beste tokietan, non erregea subiranoa zen baina jabetza tokian tokiko nobleena. Hau Vexin eskualdean islatzen da, bi baitaude: bata, Véxin Français Frantziako Uhartean, eta bestea, Véxin Normand, Normandian.

Frantziako Uharteko armarria (bigarren bertsioa)

Frantziako Uharteko eskualde historikoak eta hiriak
---------------------------------------------------

* Beauvaisis - Beauvais
* Brie française - Brie-Comte-Robert
* Gâtinais français - Nemours
* Hurepoix - Arpajon, Limours
* Laonnois - Laon
* Mantois - Mantes-la-Jolie
* Noyonnais, Quart de Noyon - Noyon
* Parisis - Paris
* Soissonnois - Soissons
* Vexin français - Magny-en-Vexin
* Valois - Crépy-en-Valois

Ikus, gainera
-------------

* Frantziako eskualde historikoak
*Errioxako udalerrirako begiratu: Galilea (Errioxa)*
1=Kinneret (moshava) and Sea of Galilee**Galilea** eskualdeko ekialdean dagoen Galileako itsasoa.
**Galilea** (arabieraz الجليل *al-yalil*; hebreeraz: הגליל *habalil*; latinez: *Galilaea*; antzinako grezierazko *Galilaia*, hebreerako *galil*etik dator, *biribil*) erromatarren okupaziopean zegoen Palestina osatzen zuten hiru probintzietako bat zen. Besteak Samaria eta Judea ziren. Galilea iparraldean zegoen, Judea hegoaldean eta Samaria erdian. Itun Berriaren arabera, Jesus Galilean hezi zen, Nazaret izeneko herri txiki batean. Bertan sortu zen kristautasuna, eta Galileako herri eta hiri gehienak aipatzen dira Biblian (Kafarnaum, Magdala, Nazaret, Tiberiades). Gaur egun Israelgo ipar eskualdea osatzen du.

Geografia eta ekonomia
----------------------

Mendebalean Mediterraneoa du, ekialdean Siria eta Jordania (Tiberiadeko aintzira), eta iparraldean Libano. Libanotik Sinaira doan mendikatea igarotzen da eskualde honetatik. Bi zati bereizten dira bertan: Galilea Garaia, Hule ibarretik mendietara, eta Libanoko mugatik Safedeko hegoaldera bitartekoa; eta Galilea Beherea, Bet Kerem eta Jezraelgo haranetara zabaltzen dena, aurrekoa baino menditsuagoa (Tabor mendia). Lurralde euritsua da, eta nekazaritza oparoa du (laboreak, mahastiak, fruituak, olibondoak, tabakoa). Arrantza eta arrain hazkuntza ere garrantzi handiko ekonomia jarduerak dira Galilean. Burdin mehatzak daude iparraldean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .
2. ↑   Euskaltzaindia.  (2004/XII/16). *142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak.*  Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83241
* Commonscat Multimedia: Galilee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 172712077
* BNE: XX456910
* NKC: ge601703
* SUDOC: 028881605
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83241
* Commonscat Multimedia: Galilee
***GNOME Evolution*** (lehenago ***Novell Evolution*** eta lehenago, oraindik, ***Ximian Evolution***,) GNOMErentzako informazio pertsonalen kudeatzaile ofiziala da. Evolution 2.0 2004ko irailean GNOME 2.8 bertsioarekin sartu zenetik GNOMEren proiektu ofiziala izan da. Posta elektronikoa, helbide liburua, egutegia, zereginen zerrenda eta oharrak hartzeko funtzioak konbinatzen ditu. Erabiltzailearen interfazea eta funtzionaltasuna Thunderbird edo Microsoft Outlook-en antzekoak dira. Evolution software librea da, GNU Gutxieneko Lizentzia Publiko Orokorra (LGPL) baldintzapean.

 GNOME Evolution-en egutegiko pantaila-argazki bat. 
***GNOME Evolution***, GNOME proiektu gehienak bezala, euskaraz lokalizatuta topa daiteke.

Banaketa
--------

GNOMEren proiektu gisa, Evolution iturburu irekiko kode gisa argitaratu da. Linux banaketak GNOMEren paketeak eskaintzen dizkie erabiltzaileei. Evolution E lehenetsi gisa erabiltzen da GNOME erabiltzen duten Linux banaketa askotan, Debian eta Fedora bereziki. Ubuntu-k, ordea, Evolution ordezkatu du, Mozilla Thunderbird hobetsi du 2011. urtetik Ubuntu 11.10 Oneiric Ocelot bertsiotik aurrera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «GNOME - Librezale.eus» *librezale.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-08).

Kanpoko estekak
---------------

* **(Ingelesez)** GNOME Evolution - Webgune ofiziala.
**Galipentzuko ahuntzaina**, jaiotzako izen-deiturez **Zakarias Eseberri Migelena**, **Zakarra** ezizenez ere deitua (Zaraitzu ibarra, Nafarroa Garaia, c. 1780 - Galipentzu, Nafarroa Garaia, c. 1860) pertsonaia herrikoia izan zen, Nafarroa Garaian XIX. eta XX. mendeetan oso ezagun bihurtua.

Zaraitzu ibarrean sortua, txikitatik artzain mutil gisa hasi zen Ebro aldeko neguko larreak helburutzat zituen ardibidea egiten. Galipentzuko herriko etxeko agintariek ahuntzain lana eman zioten eta bertan bizi izan zen hil arte. Javier Sagues idazle eta irakasle galipentzuarrak aitona-amonei eta herriko bizilagunei entzundakoa oinarritzat harturik ahuntzain honen inguruko kontakizuna idatzi zuen *Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra* aldizkarian (60. zbkian, 1992).

Idazki honetan Zakarraren biografia antzeko narrazio bat harilkatzen du Saguesek eta ahuntzain honen mitoa sorrarazi zuen gertaera azaltzen du.

Nonbait udaberri batean Galipentzuko Zabaletako dermiora bidali zuten bere laguntzaile eta semeorde Tolin eta ahuntz saldoarekin. Bizilagunen gizatasun eskasak eraginda (ez baitzuten harenganako batere interesik agertu zenbait astetan) erotu omen zen. Ondorioz ahuntzei solasaldi bat egin ondoren mahasti bateko langa zabaldu eta mahastian loratzen ari ziren kimuak eta hostoak jan zituzten ahuntzek urte hartako mahats uztan kalte handiak eraginez.

Pasarte hau lau haizetara zabaldu zen eta Zakarraren ospea handia izan da geroztik. Egitate horren ondoren baina, herriak barkatu zion eginikoa eta lanari heldu zion berriz ahuntzen zaintzan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474716

 |

* Wd Datuak: Q25474716
**Fergus konderria** (ingelesez: *Fergus County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lewistown da. 2010eko zentsuaren arabera 11.586 biztanle zituen, Fergus kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fergus konderriak 11.267,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,48 ura dira. Beste 11.240,04 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.586 pertsonetatik 11.256 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 171 dira. 18 beltzak edo afroamerikarrak. 135 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 150 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496693
* Commonscat Multimedia: Fergus County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123165626
* LCCN: n81078434
* **Lekuak**
* OSM: 1740625
* TGN: 2001273

 |

* Wd Datuak: Q496693
* Commonscat Multimedia: Fergus County, Montana
**Galway Girl** (euskaraz *Galwayko Neska*), Steve Earle estatubatuar folk-rock abeslariak konposatu eta abestutako amodiozko abesti bat da. 2000ko *Transcendental Blues* (*Blues Transzendentala*) diskoan argitaratu zuen.

Gaia
----

Bere hitzetan, Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen Galway hiriko kaleetan barna zebilela, bertako ile-beltz eta begi-urdindun neska bat ikusteak eragin zion harridura sakona eta maiteminaren eraginez konposatu omen zuen.

Arrakasta
---------

Irlandan eta irlandar komunitateak bizi diren herrialdeetan nahiko ospea duen abestia da. Irlandako musikari eta talde ugarik abesti honen bertsioak egin dituzte, eta *P.S. I Love You* (2007) filmaren soinu bandako abestia izan zen.

2008an Mundy eta Sharon Shannon musikariek burututako bertsioak Irlandako abestien zerrendako lehen postura iristea lortu zuen. Gainera Mundy irlanderazko *Cailín na Gaillimhe* izeneko bertsioa ere argitaratu zuen.

Kanpo estekak
-------------

* *Galway Girl* abestia entzungai. Sharon Shannonen bertsioa Galwayko kaleetan zuzenean joa. Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5519485

 |

* Wd Datuak: Q5519485
**Frederiken eliza** (danieraz *Frederiks Kirken*) Kopenhagen dagoen eliza luterano ezagunena da. Amalienborg jauregiaren ondoan kokaturik dago eta bere arkitekturagatik "Marmolezko eliza" (*Marmorkirken*) izenaz ezagutzen da normalean.

Historia
--------

Nicolai Eigtved arkitektuak 1740 urtean diseinatu zuen Oldenburg Etxeko lehenengo monarkaren koroazioaren 300 urteurrena ospatzeko. Horretarako Eskandinaviako kupularik handiena, 31 metrotakoa, eta 12 zutabe eraikitzea erabaki zuen.

Lehenengo harria Frederik V.a Danimarkakoak ezarri zuen 1749ko urriaren 31an, baina lanak asko moteldu ziren aurrekontu murrizketengatik hasieran eta Eigtved beraren heriotzagatik ondoren. 1770an bertan behera utzi ziren eraikuntza planak eta mende eta erdi batez eliza bere horretan mantendu zen. 1874ean Danimarkako lehen ministroa zen Andreas Frederik Kriegerrek elizaren aztarnak eta lurra Carl Frederik Tietgeni saldu zion 100.000 Rigsdalerren truke eliza bukatzeko baldintzapean. Honek Ferdinand Meldahl arkitektua kontratatu eta azkenean 1894ean inauguratu zen.

Elizaren inguruan Danimarkako elizgizon eta teologo garrantzitsuen estatuak daude, tartean Søren Kierkegaard filosofoarena ere bai, honek elizaren eraikuntzaren aurka gogor egin zuen arren.

Kanpo estekak
-------------

* **(Danieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1321231
* Commonscat Multimedia: Marmorkirken

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157556572
* GND: 4675905-0
* LCCN: nr95024108

 |

* Wd Datuak: Q1321231
* Commonscat Multimedia: Marmorkirken
Gabota baten tablatura, 1588
**Gabota** Frantziako antzinako dantza da, XVI. mendearen ingurukoa eta Gap eskualdean sortua (*gavot* zuten izena eskualde horretako biztanleek, eta hortik datorkio izena).

Luis XVI.a Frantziakoaren garaian toki askotara hedatu, eta oso ezaguna egin zen. Suite barrokoetan erabili izan zen.

XX. mendean egindako gabota aipagarri batzuk: Prokofieven *Classical symphony* lanekoa eta Schoenbergek hari-orkestrarentzat idatzitako suitekoa.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215742
* Commonscat Multimedia: Gavotte

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4391319-2
* NKC: ph224341
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q215742
* Commonscat Multimedia: Gavotte
43°19′34.6″N 1°55′11.7″W﻿ / ﻿43.326278°N 1.919917°W﻿ / 43.326278; -1.919917
**Errukiaren guruztokia** Pasai Donibanen dagoen XVI. mendeko monumentua da. Guruztoki barruan dagoen gurutzea XV. mendekoa da, bestetik. Estiloa herri-pizkundean kokatu daiteke. Guruztoki honetan Orreagako guduari erreferentzia egiten zaio. Herriko monumentu ezagunetariko bat da.

Ezaugarriak
-----------

Eraikina oinplano angeluzuzena du eta harlanduzko hiru hormek mugatzen dute. Estalkiak bi isurialde ditu eta frontoia eratzen da. Aurrealdean harrizko bi zutabe daude, fuste biribila dute eta kapitel manieristak oso ederrak dira. Zutabeen artean burdinezko hesi xumea dago eta barruan aldarea eta gurutze bat ageri dira. Gurutzean Pietate Andra Mariaaren irudia dago. Gurtuztegia herri-errenazentista dela esan daiteke.

Historia
--------

Lehen, harrian bertan zulatua zegoen eta harrizko gurutze garaia besterik ez zuen. Harriaren oinarrian inskribapen latindarra idatzia zuen: "In gratiarum actione pro victoria obtenta, et cumplimiento voti facti Deo et B. Maria S.V. era octigentisima decima cuarta, quando ibamus ad Orierriagam et Saltum Pirenei nunc de Roncos Valles praeliaturi contra exerciotum Caroli Magni francorum regis cum nostro Basconiae populo pro se et socijs suis de Pasage victoribus. Joannes de Ubilla me fecit".

 Barruko gurutzea XV. mendekoa da.
Barruko gurutzea XV. mendekoa da eta botoien apaindura tipikoa erakusten du. 1580ean handitu nahi izan zen eta idazkuna zuen harria desegin zuten. Obra zabaldu ostean, jatorrizko gurutzea eusteko harrizko aldaera egin zuten eta idazkuna gaztelaniara itzuli zuten. Zizela erabiliz alboetan eta burdinezko plakan kopiatu zuten. Bertan Orreagako bataila oroitzen da. Baskoiek karlomagnoren tropak garaitu zituzten. Gazteleraz irakur daiteke: "Dando las gracias por la victoria alcanzada y cumpliendo con el voto hecho a Dios y a la Bienaventurada María siempre virgen, en la era de 814, cuando fuimos a Orierriaga, puerto del Pirineo, que ahora se llama Ronco Valles a pelear contra el ejército de Carlo Magno rey de los franceses con nuestro pueblo de la vasconia por si mismo y sus compañeros del Pasage vencedores, Joannes de Ubilla me hizo". Joannes de Ubillaren oinetxe gorago zegoen eta, gelditu ziren aztarnen arabera, nahiko handia zen.

XVI. mendean pasaitarrek toki horretan omenaldia ospatzen zuten eta alaitzeko txistua eta danbolina jotzen zituzten. Andra Mari Errukizkoaren inguruan ere kaian ainguratzen zuten itsasontzietako marinelek igandeko meza entzuten zuten. Antza denez, hala egiten zen jada XVII. mendetik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Monumentuaren ezaugarriak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61364602

 |

* Wd Datuak: Q61364602
**Gasteizko Eraztun Berdea** Gasteiz inguruko parke multzoa da. Parke horiek beren artean loturik daude, prestaturiko bideen bitartez.

Historia
--------

Gasteiz inguruko parkeak elkarren artean lotzeko proiektua Ingurugiro Gaietarako Ikastegia udal-erakundeak proposatu zuen 1990eko hamarkadaren hasieran. Proiektu horren xedeak ziren Gasteizko ingurunea berreskuratzea eta aisialdirako eremu berde handia sortzea, lur horiek aski kutsatuta baitzeuden. 1993an, lur horiek oneratzeari ekin zioten.

2005ean, 600.000 bisitari baino gehiago zenbatu zituzten. Gainera, urte berean ere, Dulantzi, Armentia, Olarizu, Salburua, Zabalgana, Atxa-Landaberde (Zadorra) eta Gamarrako parkea oneratuak zeuden, eta gainerakoekin (Zadorrako gune batzuk, Errekaleor eta Lasarteko parkea) lanean ziharduten. Beraz, 963 hektareetatik 527 hektarea oneratuak zeuden.

Eraztun Berdea osatu behar duten parkeak
----------------------------------------

* Armentiako parkea
* Dulantzi ibaiko parkea
* Gamarrako parkea
* Errekaleorreko parkea
* Lasarteko parkea
* Olarizuko parkea
* Salburuko parkea
* Zabalganeko parkea
* Zadorrako parkea

Informazio gehiago
------------------

* **Sortze-urtea**: 1993
* **Izango duen azalera**: 963 hektarea
* **Ibilbideen luzeera**: 47 kilometro, nahiz oinekozko nahiz txirrindularientzat.

* Salburuko parkea *nazioarteko garrantziko hezegune* izendatu zuten 2002an, Ramsarko Hitzarmenean; eta Natura 2000 Sarearen barruan sartzea proposatu dute.
* Zadorra ibaia Natura 2000 Sarean sartzea proposatu dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gasteiz** |

* Eraztun Berdeari buruzko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5602359

 |

* Wd Datuak: Q5602359
Rutas de distribución de la Flama del Canigóren banaketa-bidea.
**Flama del Canigó** (euskaraz: *Canigóko sugarra*) Herrialde Katalanetako hainbat tokitan urtero, ekainaren 22 eta ekainaren 23 bitartean, udako solstizioarekin batera ospatzen den ohiturazko jai katalana da. Festa Canigó mendiaren tontorrean sua berritzearekin hasi eta herrietako Donibane suak piztearekin amaitzen da, bolondresek sua Herrialde Katalanetatik banatu ondoren. Ospakizunak Pirinioetako udako solstizioko suaren jaiekin lotura du, hala nola, Isilgo, Alinseko, Durroko, Vilallerreko, Barruerako, El Pont de Suerteko eta Andorrako fallekin eta Arango haranako crema d'eth Haro jaiarekin. Hala ere jai honek kultura katalanaren iraunkortasuna eta bizitasuna sinbolizatzen du ororen gainetik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11922153
* Commonscat Multimedia: Flama del Canigó

---

 |

* Wd Datuak: Q11922153
* Commonscat Multimedia: Flama del Canigó
**Freeke Moes**,  (Herbehereak, 1998ko azaroaren 29a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Herbehereetako taldearekin, Argentinaren eta Erresuma Batuaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Felice Albers, Eva de Goede, Xan de Waard, Marloes Keetels, Josine Koning, Sanne Koolen, Laurien Leurink, Frédérique Matla, Freeke Moes, Laura Nunnink, Malou Pheninckx, Pien Sanders, Lauren Stam, Margot van Geffen, Stella van Gils, Caia van Maasakker, Maria Verschoor eta Lidewij Welten-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Freeke Moes» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Freeke Moes» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65926771

 |

* Wd Datuak: Q65926771
**Fontana dell'Acqua Felice** edo **Moisesen iturria** Erroma hiriko Castro Pretorio rionean dagoen iturria da.

Historia
--------

Sixto V.ak (jaiotzez felice Peretti) Erromako akueduktoak berrizteko ardura hartu zuen. 'Acqua Alessandrina *akuedutktoa berrizterakoan bere izena eman zion* Acqua Felice *eta akueduktoaren muturrean iturri ederra eraikitzeko agindua eman zuen. Domenico Fontana arkitektoak eraiki zuen 1585 eta 1588 artean.*

Hiru arku dituen iturria da eta erdian Moisesen estatua erraldoia dago, bere garaian tamainarengatik polemika sortu zuena.

Iturriari esker nekazal eremua izan zen Kirinal ingurua urbanit¡zatzen hasi zen. Gaur egun *Castro Pretorio* rionean kokaturik dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q983774
* Commonscat Multimedia: Fontana dell'Acqua Felice (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238818538

 |

* Wd Datuak: Q983774
* Commonscat Multimedia: Fontana dell'Acqua Felice (Rome)
Eserleku bakarreko hegazkinaren adibidea: Mirage F1M heiza-hegazkina Espainiako Aire Armadak 2010ean Kecskemét-en (Hungaria) egin zuen erakusketa batean. 
**Eserleku/jarleku bakarreko ibilgailua** eserleku bakarra duen ibilgailua da. Eserleku bakarreko ibilgailuak bidaiariak ohi dira gidatuak izan, eserleku bakarreko motozikletekin gertatzen den bezala edo eserleku bakarreko lasterketa-autoa, baina badira eserleku bakarreko ibilgailurik bidaiari batekin, baina ez horrek gidatutatakoa, hala nola, Tripulatzaile bakar batek okupatutako espazio-kapsulak bidaltzen dituzten suzirien kasua, baina ez daude bidaiariak gidatuta (azken hori izan zen Yuri Gagarinen eserleku bakarreko kapsula, 1961ean).

Abiazioan
---------

Hegazkintza zibilean eserleku bakarreko hegazkinen modeloak daude, era guztietako zereginetarako erabiliak (aisialdirako hegazkintza hegazkin ultrarinetan, huzta fumigatzea, salgaiak edo posta garraiatzeko zailtasunak dituzten eremuetan, etab.). Hegazkintza militarrean eserleku bakarreko hegazkinen motarik ohikoenak ikuskapen-hegazkina eta heiza-hegazkina dira.

Auto lehiaketan
---------------

 2020ko eserleku bakarreko 1 formula 
Lasterketa-autoak eserleku bakarrekoak izan ohi dira eta automobilismo lehiaketetarako (batez ere abiadurako lasterketetarako) diseinatuta daude. Kabina ahalik eta estuena da diseinatuta, aurreko azalera murrizteko eta aerodinamika hobetzeko. Gaur egun, auto indartsuenek normalean autoa lurrera bultzatzen duten aleroiak erabiltzen dituzte, pneumatikoen itsaspena handituz.

Pisu txikia eta aerodinamika bikaina direla eta, eserleku bakarreko ibilgailuak dira lasterketa-autorik bizkorrenak, bai zuzenetan eta bai bihurgunetan. Horrek maniobrak zailtzen ditu, balaztatze, bizkortze eta biraketarako erreakzioak gogorragoak direlako.

Sport prototipo batzuk karrozeria duten eserleku bakarrekoak dira. Adibide bat dira bigarren aroko CanAm-ak, 5000 Formula amerikarretik eratorriak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60586205

 |

* Wd Datuak: Q60586205
**Galizierazko Wikipedia**|  |
| URL helbidea |  |
| Komertziala? | Ez |
| Webgune mota | Interneteko entziklopedia proiektua |
| Hizkuntza(k) | Galiziera |
| Jabea | Wikimedia Fundazioa |
| Egilea | Wikipedia |
| Artikulu kopurua, orain | 195.612 |

**Galizierazko Wikipedia** edo **Galipedia** Wikipediaren galizierazko edizioa da. 2009ko irailean 51.000 artikulu baino gehiago zituen.

Estatistikak
------------

2007ko ekainaren 23an, 25.000 artikuluak gainditu zituen, eta artikulu gehien zituen 39. Wikipedia zen.

2008ko urriaren 12an, 40.000 artikuluak gainditu zituen, 22 hilabete lehenago zituenen bikoitza.

2009ko uztailaren 23an 50.000 artikuluak gainditu zituen.

2013ko martxoaren 4an 100.000 artikuluak gainditu zituen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Galizieraz)** Galizierazko Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q841208
* Commonscat Multimedia: Galician Wikipedia

---

 |

* Wd Datuak: Q841208
* Commonscat Multimedia: Galician Wikipedia
**Garvin konderria** (ingelesez: *Garvin County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pauls Valley da. 2010eko zentsuaren arabera 27.576 biztanle zituen, Garvin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Garvin konderriak 2.107,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,96 ura dira. Beste 2.077,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.576 pertsonetatik 23.504 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.713 dira. 690 beltzak edo afroamerikarrak. 2.091 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 102 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.180 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484616
* Commonscat Multimedia: Garvin County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139574033
* LCCN: n82047526
* **Lekuak**
* OSM: 1822208
* TGN: 2001647

 |

* Wd Datuak: Q484616
* Commonscat Multimedia: Garvin County, Oklahoma
***Fonética histórica vasca*** Koldo Mitxelena hizkuntzalariaren doktore tesia da. Lehen edizioa 1961. urtean argitaratu zen; bigarren edizio hobetua 1977. urtekoa da. Gero, berriro editatu zen 1985. eta 1990. urteetan.

Koldo Mitxelenak historian zehar aldaketa fonetiko erregularrak gertatzen diren hipotesia onartzen zuen, hau da, testuinguru historiko eta geografiko jakin batean gertatzen diren **bilakaera fonetikoetan erregulartasun** legeak bila daitezkeela onartzen zuen.

Bilakaera fonetiko erregular horien bila ibili zen Koldo Mitxelena: horretarako, euskal tradizioko testu arkaikoak arakatzen aritu zen, sistematikoki, denbora luzean, eta testu horiek islatzen zuten ahoskera nolakoa izan ote zen dedukzioen bidez asmatzen ibili zen. Euskal bokalismo eta kontsonantismoaren bilakaeraren deskripzioa egiten saiatu zen, baita azentu eta doinuari buruzko zenbait proposamen ere.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Koldo Mitxelena, 1990, *Fonética histórica vasca*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257906

 |

* Wd Datuak: Q12257906