recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Biolin kontzertua 3. zenbakia**, K. 216, 1775ean Wolfgang Amadeus Mozart austriar musikagileak Salzburgon konposatutako biolinarentzako musikalan bat da. Mozartek 19 urte besterik ez zauzkan konposatu zuenean.

Musikalanak 3 mugimendu dauzka:

1. *Allegro*
2. *Adagio*
3. *Rondeau*

### I. Allegro

\relative c''' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" 
  \key g \major
  <g b, d,>4\f g4.\p fis16(g) fis(g) fis(g) | <d d,>4\f d4.\p cis16(d) cis(d) cis(d) | <b d, g,>4\f b4.\p c!8\trill d-![ e-!] | g,(fis) fis4-! r2
}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
Allegro mugimenduak sonata moduan dago, eta orkestrak interpretatutako Sol maiorreko tema nagusi batekin irekitzen da. Tema nagusia eztabaida bikaina eta zoriontsua da biolin bakartiaren eta akonpainamenduaren artean, eta, ondoren, Re maiorreko dominanteari modulazioa egiten dio, gero Re minor klabe paraleloari. Beste klabe batzuetan esperimentatzen du, baina ez da finkatzen, eta, azkenik, tonikora itzultzen da, Sol maiorrera.

### II. Adagio

\relative c' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" 
\key d \major
\tempo 4 = 50
\partial 8 a'8-!\f fis8 (a d fis) e16 (d) d4 \appoggiatura e32 d16 cis32 b32 b16 (a) a4 \tuplet 3/2 {a16 (b g)} g4 (fis8) d'\p \appoggiatura cis16 b8-! b8-! \appoggiatura b16 a8-! a-! gis4 (g) fis}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.Bigarren mugimendua hirutarra da Re maiorren klabe nagusian. Orkestra hasten da tema nagusiarekin eta biolinak imitatzen du oktaba bat gorago kotzen. Haizekoek gero La maiorreko dantzaren antzeko motibo bat jotzen dute, biolinak amaitzen duena. Biolinak Alamaiorren gai nagusia berresten du, nahiz eta melodiak A naturalaren ordez akutu bat duen, B minorren modulazio labur bat sortuz. Laster, A maiorrera itzuliko da, gero Re maiorren gako nagusira, gai nagusiaren bidez. Koadroaren ondoren, biolinak berriro jotzen du gai nagusia, eta horrela amaitzen da Re mugimendua.

Hori da mugimendu bakarra Mozarten biolineko bost kontzertuetan, oboeen ordez flauta pare bat erabiltzen baita.

### III. Rondeau

\relative c' { \set Staff.midiInstrument = #"violin"
\key g \major
\time 3/8
\tempo 4 = 130
\appoggiatura d16 d'4\f c16 (a) g8-. g-. g-. \appoggiatura e16 e'4 c16 (a) fis8-. fis-. fis-. g (d) b'-! a (d,) c'-! b (d,) d'-! b4 (a8) }
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
Amaiera rondo bat da Sol maiorrean eta Txantiloi:Musikaren denbora karpetan. Mozartek Sol minor Andante sekzio txiki bat sartzen du biribilean, eta haren ondoren Sol maior sekzio handiago bat, Allegretto, mozketa-denboran.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  . – Richard Tognetti – Australian Chamber Orchestra – Violin Concertos 3 & 5

Kanpo estekak
-------------

* Biolin kontzertua 3. zenbakia, 3. mugimendua entzungai

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q544205
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 180233868
* BNF: 13914996n (data)
* CANTIC: a12277356
* GND: 30010913X
* LCCN: n82063138
* NLA: 35159375

 |

* Wd Datuak: Q544205
**Kapitulua**, botanikan, konposatuak familiaren ezaugarri nagusia da. Kapitulua *Pseudanthium* barruan (grezieratik: *lore faltsua*)infloreszentzia mota da. Lore kandugabez (pedunkulugabez), osaturiko infloreszentzia trinkoa: errezeptakulu izeneko zoru batean gainean txertatzen diren loreak. Askotan inbolukru batek inguratzen du. Kaptulu batzuen loreak denak berdinak dira. Beste batzuek bi motatako loreak dauzkate: erdiko diskoan floskuluak eta ertzean lore liguladunak (semifloskuluak)

  

Kapituluaren diagrama (braktea batzuk kapitulua inguratzen du)

Iruditegia
----------

* Bellis perennis*Bellis perennis*
* Ekilorea (Helianthus annuus)Ekilorea (*Helianthus annuus*)
* Hieracium lachenalii.*Hieracium lachenalii*.
* Ericameria nauseosa (diskoidea bakarrik).*Ericameria nauseosa* (diskoidea bakarrik).

Erreferentziak
--------------

*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q932540
* Commonscat Multimedia: Capitulum (flower head)

---

 |

* Wd Datuak: Q932540
* Commonscat Multimedia: Capitulum (flower head)
*Artikulu hau kamamila arruntari buruzkoa da; beste motak gaitzat duena beste hau da: «Kamamila (argipena)»*

**Kamamila arrunta** (*Matricaria chamomilla*) *Asteraceae* familiako urteko landare belarkara da, sendabelar estimatua. Eremu lehorretan eta eguzkitsuetan hazten da, batez ere, Europan.

Hainbat sinonimo ditu: *Chamomilla chamomilla* (L.) Rydb. *Chamomilla recutita* (L.) Rauschert, *Matricaria recutita* L. eta *Matricaria suaveolens* L..

Erabilera
---------

Landare hau, sendabelar ezaguna da eta antzinatik erabiltzen da. Hainbat osasun arazo sendatzeko erabil daiteke kamamila: tentsiorako, azalerako, begietako narritadurarako, sukarra jaisteko eta ilea horia mantentzeko.

Infusioak egiteko erabiltzen da landare hau, batez ere, sabeleko minak apaltzeko. Infusioak egiteko, ura eta kamamila behar da. Lehendabizi, ura berotu eta edalontzi batera bota. Ondoren, kamamila landarea hartu eta ur beroa dagoen edalontzira bota, ura kolorea hartzen duenean kamamila landareak kendu. Gero, nahi baduzu azukre edo ezti pixka bat bota, zapore goxoagoa izateko. Horrela, edateko prest izango da.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28437
* Commonscat Multimedia: Matricaria chamomilla
* Wikispecies Espezieak: Matricaria chamomilla

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 13180926k (data)
* GND: 4136884-8
* LCCN: sh85082208
* NDL: 01102765
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 197860
* Dyntaxa: 220249
* EOL: 820061
* Fl. China: 242331663
* GBIF: 8370958
* GRIN:
* IPNI: 154715-2
* ITIS: 780435
* NCBI: 98504
* PlantList: gcc-103038
* Taxonomicon: 8717
* W3TROPICOS: 2702887
* VASCAN: 3302
* WoRMS: 1129048
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 2Z4LRR776S

 |

* Wd Datuak: Q28437
* Commonscat Multimedia: Matricaria chamomilla
* Wikispecies Espezieak: Matricaria chamomilla
**Blake Govers**, (Wollongong, Hegoaldeko Gales Berria, Australia, 1996ko uztailaren 6a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari australiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Australiako taldearekin, Belgikaren atzetik eta Indiaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Daniel Beale, Joshua Beltz, Tim Brand, Andrew Charter, Tom Craig, Matt Dawson, Blake Govers, Jeremy Hayward, Tim Howard, Dylan Martin, Trent Mitton, Eddie Ockenden, Flynn Ogilvie, Lachlan Sharp, Joshua Simmonds, Jacob Whetton, Tom Wickham eta Aran Zalewski-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Blake Govers» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Blake Govers» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26924671

 |

* Wd Datuak: Q26924671
**Birkonbinazio genetikoa** material genetikoaren zati bat (DNArena, gehienetan) puskatzean eta ADNaren beste molekula batean txertatzean datza. Prozesu honen bidez, beraz, ADN molekula batetik beste batera pasatzen da, molekula hartzaileak gene berri batzuk hartuz.

Eukariotoen meiosian gertatzen den elkargurutzaketa prozesuan bi kromosoma homologoen arteko truke genetikoa gertatzen da. Hau da birkonbinazio genetikoaren kasu bat, modu naturalean meiosian burutzen dena.

Prokariotoetan birkonbinazio genetikoa ere era naturalean gerta daiteke: kanpotik etorritako ADN (konjugazio, transformazio edo transdukzioaren bidez) bakterio hartzailearen material genetikoan txerta daiteke. Hori gerta dadin, baina, txertatzen den material genetikoak antza handia eduki behar du hartzailearen material genetikoarekin (bakterioen kasuan antzeko espezieen artean burutzen da birkonbinazioa)

Biologia molekularrean birkonbinazio genetikoa era artifizialean lortzen da. Entzima bereziak erabiliz (murrizte-endonukleasak eta ligasak) bi organismo oso ezberdinetako ADNak birkonbina daitezke (esaterako, bakterio batena eta birus batena), molekula hibridoak agertuz. Horren emaitza DNA birkonbinantea da, ingeniaritza genetikoaren arloan erabilera asko dituena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Elikagaigintza Hiztegia] [2015]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211675
* Commonscat Multimedia: Genetic recombination

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119779683 (data)
* GND: 7504017-7
* LCCN: sh85053867
* NKC: ph120484
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D011995

 |

* Wd Datuak: Q211675
* Commonscat Multimedia: Genetic recombination
Finantzetan, kapital-kostua, enpresa batek kapital-inbertitzaileei, hots, akziodunei ordaintzen dien etekina da, kapitala inbertitzean onartzen duten arriskua konpentsatzeko. Enpresek besteen kapitala erosi behar dute lan egiteko eta hazteko.

Gainera, bere funtsak gainerakoei emateko prest dauden pertsonak eta erakundeak sarituak izan nahi dituzte. Jabeek beraien ondasunetan errentak bilatzen dituzten bezala, kapital-hornitzaileek beraien funtsetan etekinak bilatzen dituzte, onartutako arriskuarekin proportzionalak izan behar direlarik.

Enpresek, kapitala, bi iturri ezberdinetatik lortzen dute: mailegu-emaileetatik eta kapital-inbertitzaileetatik. Kapital-hornitzaileen ikuspuntutik, mailegu-emaileek, interesekin sarituak izatea bilatzen dute eta kapital-inbertitzaileak, aldiz, dibidenduekin. Aldiz, enpresa baten ikuspuntutik, beste batzuek lortzen duten kapitalagatik ordaintzea beharrezkoa da, honi, kapital-kostu izena ematen zaio.

Teoria eta praktika finantzarioek, hainbat eredu eskaintzen dituzte, enpresa berezi baten kapital-kostua onesteko. Eredu ezagunenak honako hauek dira: Kapital-aktiboaren balorazio eredua, Gordon Eredua eta abar.

Teoria finantzarioaren arabera, enpresa baten arriskua handitzen edo txikitzen doan heinean, kapital-kostua ere gorantz edo beherantz doa. Teoria hau, giza-portaeraren behaketarekin eta logikarekin lotuta dago. Kapital-hornitzaileek, bere funtsak eskaintzeagatik sarituak izan nahi dute. Aipatutako hornitzaile hauek, arrazionalak eta zuhurrak izan ohi dira, arriskuaren aurreran segurtasuna izan nahi dute.

Inbertsio baten arriskua handitzen bada, kapital-hornitzaileek errendimendu handiagoa eskatuko dute edo bere kapitala beste leku batean jarriko dute.

Enpresa baten kapital-kostua ezagutzea ezinbestekoa da, erabakiak hartzeko. Kudeatzaileek, kapital-aurrekontuetan hartzen dituzte erabakiak, aldiz, kapital-hornitzaileek mailegu eta inbertsioen gainean hartzen dituzte erabakiak.
**Kawésqar** herria (**kawashkar** bezala ere ezagunak eta XIX. mendean europar nabigatzaileek **alakalufeak**, **alakaluf** edo **halakwulup** bezala deituak) Txile Australeko herri bat da. XX. mendearen erdialdera arte nomadak ziren, Mendebaldeko Patagoniako kanal australak kanoetan zeharkatzen zituztenak, Penasko golkoa eta Magallaes itsasartearen artean. Azken mendean, populazioa murriztu egin da sarraskiengatik eta gaixotasunagatiko heriotzagatik, baita taldea uzteagatik ere, eta bere bizimodu tradizionalak eraldaketa handia jasan zuen txiletarrekin eta atzerriko nabigatzaileekin kontaktua izan ondoren. XXI. mendean, taldearen zatirik handiena Puerto Edén herrixkan eta Puerto Natales eta Punta Arenas hirietan bizi da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1426818
* Commonscat Multimedia: Alacaluf

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11948363b (data)
* LCCN: sh85003113
* AAT: 300018019
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1426818
* Commonscat Multimedia: Alacaluf
***Kaxmir*** (ingelesez: *Cashmere*), John Singer Sargent artista estatubatuarraren XX. mende hasierako margolana da. Mihise gaineko olioz egina, 1908 inguruan bukatu zuen. Bilduma pribatu batean dago.

Deskribapena
------------

Margolanak Reine Ormond Sargenten iloba erakusten du, kaxmirrezko mantoi exotiko batean bilduta, zazpi pose ezberdinetan aldi berean. Reinek 11 urte inguru zituen. Sargentek Italiako Alpeetan oporretan margotu zuen. Estiloa nahiko desberdina den arren, mugimendu baten ondoz ondoko uneen irudikapenak Marcel Duchampen *Nu descendant un escalier n° 2* obraren antza du. 1912ko lan horretan Duchampek emakume bat eskailera bat jaisten une desberdinetan erakusten du.

Margolanaren neurriak 71,1 x 109,2 zentimetro dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Moving Pictures: American Art and Early Film 1880 - 1910, ISBN 1-5559-5228-3
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16956048

 |

* Wd Datuak: Q16956048
2015-16 denboraldiko taldea, Seria A-n.
**Frosinone Calcio SRL** Frosinone hiriko futbol taldea da. 2018tik aurrera Serie A mailan dabil.

Etxeko partidak Stadio Benito Stirpe estadioan jokatzen ditu.

Historia
--------

1906 urtean *Unione Sportiva Frusinate* sortu zen baina taldearen fundazio data 1906ko irailaren 19a hartzen da. Beti maila apaletan ibili da eta sarritan desegin eta birsortu da. 1990 urtean porrot ekonomikoa izan zuen berriz ere eta gaur egungo taldea 1990an bertan sortu zen.

2013-14an hirugarren mailan jokatzen ari zen eta 2015-16 denboraldian Serie A-n egin zuen debuta. Maila galdu bazuen ere 2018an berriz igo da.

Uniformea
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **klasikoa** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2015-16** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2017-18** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2018-19** |

 |

Palmaresa
---------

### Italian: 0

* Italiako futbol liga (0): azkenaurrekoa 2015-16 denboraldian.

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)** Taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q845043
* Commonscat Multimedia: Frosinone Calcio

---

 |

* Wd Datuak: Q845043
* Commonscat Multimedia: Frosinone Calcio
*Siegessäule* edo Garaipenaren Zutabea
**Garaipenaren Zutabea** (alemanieraz **Siegessäule**), Berlingo erdialdean dagoen Tiergarten parkean dagoen zutabe monumental bat da.

Historia
--------

Zutabea, 1864an Dukerrien Gerran, Prusiak Austriar Inperioarekin batera, Danimarkaren aurka lortutako garaipena ospatzeko eraiki zen.

Zutabea, 1874an amaitua eta inauguratua izan zenean, Prusiak garaipen gehiago lortu zituen Austria-Prusia Gerran Austriar Inperioaren aurka, 1866an eta Frantzia-Prusia Gerran Napoleon III.aren inperioaren aurka. Honela, zutabeak, beste bi garaipen hauek ere ospatu zituen.

Hasiera batean Reichstagaren eraikinaren parean eraikia, zutabea, gaur egun dagoen tokira, Alemania Naziaren garaian eramana izan zen, Bigarren Mundu Gerrako Berlingo guduaren ondoren zutik mantendu zelarik.

Ezaugarriak
-----------

Bere 69 metroak, Tiergarten parkean bertan altxatzen dira, zehazki, biribil batean (alemanieraz Großer Stern "izar handia"), eta Berlingo bost etorbide handi elkartzen dituena.

Behatoki batetara igo daiteke marraskilo eskailera batetako 285 mailak igoz, honela, ikuspegi sinestezin bat ikusteko, ezinezkoa, bertan Love Paradearen ondorioz biltzen direnentzako, nortzuk, parke baten soilune batean egoteak ematen dion monumentalitatean bat datozen.

Agerkuntzak
-----------

Zutabea koroatzen duen Nikéren urrezko estatuak, Paul van Dyken *For an Angel* liburua inspiratu zuen, eta U2 musika taldearen Stay (Faraway, So Close!) bideoan agertzen da, eta saritutako Wim Wenders zuzendariaren Cielo sobre Berlín filmean, aingeruentzako biltzargune bezala agertzen da.

Bere gaueko koloretasun harrigarria, Mike Oldfielden "Art in Heaven Concert"-LIVE IN BERLIN- kontzertuan ikus daiteke, anfitrioi bat bailitzan oso sarri hartua baita.

Multzoa, Mexiko Hirian dagoen Aingeruaren antzekoa da, baita bera baino lehenagoko batzuen antzekoa ere, San Petersburgoko Alexanderren Zutabea kasu.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Gilen I.a Alemaniakoa (ezkerrean) eta Otto von Bismarck zutabearen beheko zatian irudikatuak. | Garaipena jainkosaren estatua edo *Gold-Else* *(Urrezko Isabeltxo)*, hirian ezagutzen den bezala. |

Ikus, gainera
-------------

* Siegessäule Hakenberg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q154987
* Commonscat Multimedia: Berlin Victory Column

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7510030-7
* **Lekuak**
* OSM: 4639168
* **Ondare historikoa**
* Berliner Kulturdenkmal: 09050419,T,001

 |

* Wd Datuak: Q154987
* Commonscat Multimedia: Berlin Victory Column
**Biharamuneko pilula** edo **koito osteko pilula** aho-larrialdiko antisorgailu femeninoen talde txiki bat da, ulipristal azetato, mifepristona eta lebonorgestrel sendagaiek osatua (horiei meloxicam gehitu dakieke). Botika horiek nahi ez diren haurdunaldiak prebenitzeko erabiltzen dira, besteak beste, nerabeen haurdunaldiak, lehenengo orduetatik hasi eta babesik gabeko sexu-harremanak izan eta 2 egunera arte (48 ordu). OMEren arabera, larrialdiko pilula antisorgailuen haurdunaldi-arriskua % 52tik % 94ra murrizten da, eta eraginkorragoa da sexu-harremanaren ondoren zenbat eta lehenago hartu.

Ahotiko beste antisorgailuek bezala, biharamuneko pilulak ez ditu sexu-transmisiozko gaixotasunak babesten. Emergentziazko pilula hauek sor ditzaketen albo-ondorioak asko izan daitezke eta kasu batzuetan larriak, sarri hartzen badira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
2. ↑   **(Ingelesez)** James Trussell, Elizabeth G. Raymond, MD,. *Emergency Contraception: A Last Chance to Prevent Unintended Pregnancy.* .
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** OME. *«Anticoncepción de emergencia», Nota OMS N°244.* .
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Germany, gofeminin.de GmbH, 51149 Koeln,.  (2016-04-27). «La píldora del día después: todo lo que debes saber Seguridad y efectos secundarios de la píldora del día después - Onmeda.es» *onmeda.es* (Noiz kontsultatua: 2018-06-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11701498
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11701498
Jutlandia penintsula, jutoen sorterria
**Jutoak** Jutlandia penintsulako aintzinako leinu germaniarra ziren.

Beren lurraldearen mugak ez daude argi. Bedak dio penintsularen hegoaldean dutela jatorria, Tazitok aldiz iparraldean kokatzen ditu eta Beowulf poema epikoan aldiz daniarrekin identifikatzen dira. Baina litekeena da beraiek Jutlandia osoa hartu izana iparraldean daniarrak zituztelarik (Suediako Eskania eskualdean), eta hegoaldean beste hiru leinu germaniar, hala nola angloak ekialdean, saxoiak erdian eta frisiarrak mendebaldean.

Daniarren presioa zela eta jutoek hegoaldera migratu zuten III. mendean eta 430. urterako Ingalaterra inbaditu anglo eta saxoiekin batera. Jutoak gaur egungo Hampshire eta Kent konderrietan eta Wight uhartean kokatu ziren. Oraindik ere jutoen toponimo asko mantentzen dira bertan.

Bedak dioenez Hampshireko eta Wight uharteko jutoek saxoien garbiketa etnikoa jasan zuten 686. urtean, baina Kent Erresuma sortu eta luzaroan iraun zuten. Æthelberht Kentekoa errege jutoa Bertha printsesa frankoarekin ezkondu zen eta hauek kristautasuna sartu zuten Ingalaterran.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 9 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q154845
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q154845
**Kamala** zeruko itsas nabigazioaren ingurunean latitudea zehazteko tresna da. Arabiarrek eta txinatarrek euren zibilizazioen *urrezko aroan* erabili zuten lehenengoz, eta geroago XVIII. eta XIX. mendeetan. Zenbait jakintsuren ustez, kamala antzinako Indian erabili zuten itsasgizonek merkataritza-ontzietan Ekialde Hurbileko eta Indiako azpikontinentearen hego-ekialdearen arteko bideetan zehar, eta horrela indiarrei transmititu zitzaiela.

Kamala praktikan Iparrizarraren altuera ekuatore-latitudeetan neurtzeko soilik erabilgarria zenez, Europan ia erabat ez egotearen arrazoia azal dezake, non nahitaez beste tresna batzuk erabili izan diren, nahiz eta batez ere mundu arabiar-islamiarretik eratorritakoak. Hala ere, Portugalera Vasco da Gamak eraman zuen, *Indiako tabua* deitua, eta Pedro Álvares Cabral nabigatzaileak arrakastaz erabili zuen Atlantikoan zehar egindako bidaietan.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Sestante

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q674415
* Commonscat Multimedia: Kamal (navigation)

---

 |

* Wd Datuak: Q674415
* Commonscat Multimedia: Kamal (navigation)
**Kalam** (arabieraz: علم الكلام‎) Islam-aren zientzia erlijiosoetako bat da. Arabieraz hitzak «diskurtsoa» esan nahi du, eta tradizio islamiarrari dagokio, hots, printzipio teologikoak dialektikaren bidez bilatzeari. Terminoa, oro har, teologia naturalaz itzultzen da, gutxi gorabeherako interpretazio gisa, nahiz eta noizean behin (eta zehaztasun gutxiagorekin) filosofia gisa. Kalam jakintsu bati *mutakelik* deitzen zaio.

Interpretazio ugari egin daitezke jakintza-arlo hori zergatik izan zen jatorriz horrela; bat da jakintza-arlo horretako eztabaida zabalenetako bat, Higraren bigarren eta hirugarren mendeetan, Jainkoaren Hitza (Kalmistm Allh), Koranean errebelatua bezala, Jainkoaren betiko ezaugarria dela, eta, beraz, ez dela sortzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  •   doi:10.1093/oxfordhb/9780199696703.013.001. ISBN 9780199696703..
•   doi:10.1093/oxfordhb/9780199696703.013.025. ISBN 9780199696703..

Ikus, gainera
-------------

* Erlijioaren soziologia
* Pastafarismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q280817
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph696395
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q280817
**Jörg Demus** (Sankt Pölten, 1928ko abenduaren 2a - Viena, 2019ko apirilaren 16a) austriar piano-jotzailea izan zen.

Biografia
---------

Sei urterekin hasi zen piano eskolak jasotzen, eta hamaika urteko mutiko bat baino ez zela onartu zuten Vienako Musikaren Akademia entzutetsuan, pianoa eta orkestra zuzendaritza ikasteko. Debuta egiteko garaia ere goiz iritsi zitzaion, hamalau urterekin, artean ikaslea zela. Bigarren Mundu Gerra betea zen, eta Vienako Musikverein entzutetsuko Brahms aretoan errezitala eginda agertu zen gaztea lehen aldiz jendaurrean. Gerra amaituta, mundu osoan jo zuen —Europa, Australia, Hego Amerika, AEBak eta Japonian izan zen biran—, eta Paul Badura-Skodarekin eta Friedrich Guldarekin batera, gerra osteko pianista austriar nabarmenetako bat bilakatu zen. Vienan, laurogeita hamar urterekin, gaixotasun labur baten ondotik.

Vienako Musikaren Akademian hamazazpi urterekin graduatu ostean, ospe handiko maisuen gidaritzapean jarraitu zuen ikasten pianoa, organoa, zuzendaritza eta konposizioa. Vienan lehenik, eta Parisen ondoren. 1956an Busoni saria irabazi zuen, eta bakarlari ibilbide oparoa osatu zuen handik aurrerakoan ere.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Jörg Demus*** Aldatu lotura Wikidatan |

1. 1 2   Sarasola, A..  (2019-04-18). «Bizitza oso bat pianoari emana» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q695717
* Commonscat Multimedia: Jörg Demus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 85137291
* ISNI: 0000 0001 2141 9597
* BNE: XX847064
* BNF: 138931611 (data)
* GND: 118524666
* LCCN: n81021933
* NDL: 00437665
* NKC: pna2008456563
* NLA: 36553628
* CiNii: DA08803494
* SUDOC: 083050140
* BIBSYS: 90245083

 |

* Wd Datuak: Q695717
* Commonscat Multimedia: Jörg Demus
**Kailejoia** Iruñeko zezen plazaren mendebaldeko sarbidea da. Kanpoaldetik, Ernest Hemingway estatubatuar idazlearen soinaren estatua bat dago.

Kokalekua
---------

Zezen plazako hego-mendebaldean dagoen Ate Nagusiaren ezkerreko ataka batetik sartzen da, Hemingway pasealekua, betiere Iruñeko Bigarren Zabalgunean.

Iruñeko entzierroa
------------------

Sakontzeko, irakurri: «Iruñeko entzierroa»
Leku honek mundu osoan ospea baldin badu, Iruñeko entzierroaren pasabidea izateagatik da. Zalantzarik gabe Merkatarien edo Estafetako bihurgunearekin batera entzierroko gunerik arriskutsuena da, bertan maiz izaten diren lasterkari pilaketenh ondorioz, honek egoera agitz arriskutsu eta ikusgarriak jazotzen diren lekua bilakatzen du, toki honetan hainbat lasterkarik heriotza topatu izan dutelarik.

* Ernest Hemingwayren monumentua.Ernest Hemingwayren monumentua.
* Ate Nagusia, Hemingway pasealekuan.Ate Nagusia, Hemingway pasealekuan.
* Kailejoira sartzeko aldapatxoa eta ataka, eta eskuinean Ate Nagusia.Kailejoira sartzeko aldapatxoa eta ataka, eta eskuinean Ate Nagusia.
* Kailejoieko irteera.Kailejoieko irteera.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Iruñea** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492848

 |

* Wd Datuak: Q20492848


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Iruñeko entzierroa |  |
| Gasaren eskortak • Santo Domingoko aldapa • Iruñeko Udal plaza • Merkatarien kalea • Merkatarien edo Estafetako bihurguneaEstafeta kalea • Telefonicako bihurgunea • Kailejoia • Iruñeko zezen plaza |
**Mediterraneoko Frontea,** Potentzia Aliatuen eta Ardatzaren Indarren artean Mediterraneo itsasoan eta harekin muga egiten duten herrialdeen kontrolerako, Bigarren Mundu Gerran izandako borroka izan zen. Benito Mussoliniren Italia faxistak (Luftwaffe eta Adolf Hitlerren alemaniar itsaspekoek lagunduta) Royal Navy eta RAFen (1942tik Estatu Batuek indartutakoa) aurka izandako borrokak Mediterraneoko itsas frontea ezaugarritu zuten. Europa hegoaldean, Balkanetako italiar kanpainen porrotek Alemaniako esku-hartzea bultzatu zuten, eta Jugoslaviako Erresumaren eta Greziako Erresumaren menderatzearekin amaitu zuten. Afrikako iparraldean, *Afrika Korps-*ek eta haien aliatu italiarrek britainiarrekin talka egin zuten italiar Libia eta Egiptoko Erresumaren kontrola lortzeko. Jugoslaviako eta Greziako partisanoen gerrak, aliatuek Afrikako iparraldeko konkistak eta, ondorioz, Italiako Erresumaren inbasioak 1943an osatzen dute oso garrantzitsua izan zen gerra fronte hori, Italiarentzat eta Erresuma Batuarentzat berebiziko garrantzia izan zuena baina askoz txikiagoa Alemaniarentzat edo AEBrentzat.

Potentzia aliatuek (berdea), Ardatza (laranja) eta neutralak (grisak) Mediterraneoko liskarrak hasi zirenean erakusten dituen mapa bat.
Bigarren Mundu Gerran, Hego Europan, Afrika iparraldean eta Mediterraneo itsasoan izandako borrokak sei kanpaina hauetan banatu daitezke:

* Ardatzaren kanpaina Balkanetan: Grezia-Italia Gerra, Jugoslaviaren inbasioa, Marita operazioa eta Kretako gudua
* itsas eta konboien gerra Mediterraneo itsasoan: Mediterraneoko gudua
* Balkanetako partisanoen borroka
* Ipar Afrikako kanpaina: Ipar Afrikako kanpaina
* Aliatuen Italiaren inbasioa: Italiako kanpaina
* Frantziako hegoaldeko lehorreratzea: Dragoon operazioa.

Fronte horretara, beren armada kopuru esanguratsuak bidali zituzten herrialdeak hauek izan ziren: Alemania, Estatu Batuak, Frantzia (Frantzia Askea eta Vichyko Frantzia), Erresuma Batua (Commonwealth-eko aliatuak barne: Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrikar Batasuna, Kanada eta Britainiar India), Italiako Erresuma eta Polonia. Greziako eta Jugoslaviako Erresumako partisano eta gerrillariek, Kroaziako estatu panpina barne, aurre egin zieten Ardatzaren indarren tropei armada antolatu baten antzeko baldintza beretan. Brasilgo eta beste herrialde aliatu batzuetako tropek ere parte hartu zuten, nahiz eta haien ekarpenak erabakigarriak ez izan. Borroka batzuk italiar Albanian, frantziar Aljerian, Egiptoko Erresuman, italiar Libian, Marokoko Frantziako Protektoratuan eta frantziar Tunisian gertatu baziren ere, herrialde horietako tropek ez zuten borrokatu, edo haien laguntza puntuala edo etenekin izan zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Bigarren Mundu Gerrako Mediterraneoko eta Ekialde Hurbileko frontea*** |
Kamehameha III.a bere emazte eta lehengusuekin.
**Kamehameha Etxea** (hawaieraz: *Hale O Kamehameha*) edo **Kamehameha Dinastia** Hawai'iko Erresumako errege dinastia izan zen Kamehameha I.ak 1810ean uharteak bateratu zituenetik Kamehameha V.a hil zen arte, 1872an. Euren kontribuziorik garrantzitsuena gobernu era konstituzionala izan zen, antzinako Hawaiiko kapu sistemaren ordez mendebaldeko legedia ezartzea, Tolerantzia Ediktoa ezartzea erlijio askatasuna emanez eta Mahele Handiaren promulgazioa, lur-jabetza pribatua baimenduz lehen aldiz Hawaiin.

Erregeak
--------

* Kamehameha I.a, "Handia", (1795–1819)
* Kamehameha II.a, Liholiho, (1819–1824)
* Kamehameha III.a, Kauikeaouli, (1825–1854)
* Kamehameha IV.a, Alexander Liholiho, (1854–1863)
* Kamehameha V.a, Lot Kapuāiwa, (1863–1872)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q601505
* Commonscat Multimedia: House of Kamehameha

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311776862
* LCCN: no2014148928

 |

* Wd Datuak: Q601505
* Commonscat Multimedia: House of Kamehameha
*Microdictyon* lobopodioaren fosila.
*Wiwaxia*-ren fosila.
**Kaili formazioa** (txinera tradizionalez: 凯里组; pinyinez: *Kǎilǐ zǔ*) Kanbriar garaiko fosilak aurkitzen diren formazio estratigrafikoa da, Txina hegoaldean kokaturik dagoena. Duela 513 eta 506 milioi urte arteko fosilak aurkitu dira bertan.

Geografia
---------

Guizhou probintziako Kaili hiritik gertu aurkitzen da, hortik bere izena. 200 metrotako lodiera duen geruza bat da. Aztarnategi honen jatorria azaltzeko bi hipotesi plazaratu dira:

* Itsasertzean olatuek pilaturiko sedimentuak, ongi oxigenaturiko eremua beraz (hipotesi problabeena)
* Sakonera handiagoko uretan, oxigenazio urriko eremua.

Fosilak
-------

Biodibertsitate izugarria azaltzen du Kaili formazioak. 11 filumetako 110 generotako fosilak bildu dira. Genero hauetatik 40 Kanadako Burgess Shalen ere badaude eta 30 genero Txina bertako Maotianshan Shales aztarnategian.

Fosil ugarienak trilobitak eta eokrinoideak dira, beren atal gogorrak oso ongi kontserbatu baitira. Ediacararra garaiko *Parvancorina*-ren antzerako artropodoak ere aurkitu dira. Aipatzekoa da hainbat ornodunen arrautzak eta enbrioiak ere kontserbatu izan direla Kaili formazioan.

Beste fosil batzuk honako genero hauei dagozkie: *Gordia*, *Naraoia*, *Chancelloridoak*, *Microdictyon*, *Wiwaxia* eta *Marrella*, besteak beste.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «ScienceDirect» *www.sciencedirect.com* (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
2. 1 2   «Kaili Formation» *www.fossilmuseum.net* (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
3. ↑   «ScienceDirect» *www.sciencedirect.com* (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
4. ↑   Lin, Jih-Pai; III, Samuel M. Gon; Gehling, James G.; Babcock, Loren E.; Zhao, Yuan-Long; Zhang, Xing-Liang; Hu, Shi-Xue; Yuan, Jin-Liang *et al*..  (2006-01-01). «A Parvancorina-like arthropod from the Cambrian of South China» *Historical Biology* 18 (1): 33–45. doi:10.1080/08912960500508689. ISSN 0891-2963. (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
5. ↑   **(Ingelesez)** «Welcome to GSA Journals: Geographia-Sanitas-Agricultura» *GSAJournals.org* doi:10.1130/g23006a.1. (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).

Ikus, gainera
-------------

* Kanbriarreko leherketa

Kanpo estekak
-------------

* www.fossilmuseum.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1721427

 |

* Wd Datuak: Q1721427
Bigeruza lipidiko fluido hau, oso-osorik, fosfatidilkolinaz egina dago
**Bigeruza lipidikoa** lipido anfipatiko ezberdinen gainjartzeen ondorioz eratutako egitura bat da, hau da, buru hidrofilo bat (polo lipofoboa) eta isats lipofilo bat (polo hidrofoboa) dutena, gune urtsu batean aurkitzen direnean, espazialki orientatzen direnak, buru hidrofiloak kanpoalderantz (uretarantz) eta isats hidrofoboak barnealderantz, eta gune lipofilo bat eratuz orientatzen dira.

Geruza bikoitz lipidikoak, mintz plasmatiko guztien oinarria dira, eta bere egiturak, Singer eta Nicholsonen 1972ko mosaiko fluidoaren eredua jarraitzen du.

Mintz plasmatikoetan aurkitzen diren lipidoetan, buru hidrofiloa, honako hiru talde hauetakoren batetik dator:

* Glukolipidoak, hauen buruek 1 eta 15 monosakaridozko oligosakarido bat dute.
* Fosfolipidoak, hauen buruek, isatsera, negatiboki kargatutako fosfato talde baten bidez lotzen den positiboki kargatutako talde bat dute.
* Esteroideak, hauen buruek, eraztun esteroide lau bat dute, adibidez, kolesterola, animalietan bakarrik agertzen dena.

Bigeruza lipidikoak, honako hauek era ditzake:

1. Hedapen mugarik ez duten geruza bikoitz lauak
2. Mizelak, nolabaiteko tamaina har dezaketenak
3. Mintz beltzak
4. Hoditxoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q423279
* Commonscat Multimedia: Lipid bilayers

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D008051

 |

* Wd Datuak: Q423279
* Commonscat Multimedia: Lipid bilayers
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |


|  |
| --- |
|  |
| Kaiō Ken |
| 界王拳 |
| Itzulpena | Kaitoren teknika |
| Teknika mota | Laguntza teknika |
| Erabiltzaileak | * Son Goku
 |
| Lehen agerraldia | 226. atala (manga) |
|

**Kaiō Ken** (界王拳, Kaitoren teknika) Dragoi Bola manga eta animeko borroka teknika bat da. Ipar Kaitok asmatu zuen nahiz eta berak inoiz ez zuen ongi baliatzea lortu; Son Goku eta Son Gohanek bakarrik lortu zuten.

Teknika Ki energiaren gehitze bortitz bat da eta dizdira gorri batek inguratzen du erabiltzailea. Oso teknika boteretsua da baina badu akats bat; azkar akitzen duela erabiltzailea. Kaitok 2 aldiz biderkatua baino gehiago eta borrokan 2 aldiz baino gehiagotan ez erabiltzea gomendatzen du, bestela erabiltzailea hil baitaiteke.

Hala ere, Vegetaren aurka Son Goku Kaitoren erasoa laukoizturik erabiltzera heldu zen (Kame Hame Ha batez lagunduta) eta 20 aldiz biderkatua Freezeren aurka Nameken, grabitate indarra 100 bider gehituta egindako entrenamendu gogor baten ostean.

Super Kaiō Ken
--------------

Nahiz eta izena aldatzen den, gerlari batek Super Saiya egoeran erabilitako Kaitoren erasoa baino ez da. Hainbat gauza aldatzen dira, esate baterako, **Super Kaiō Ken**ak izugarrizko tentsioa sortzen du gorputzean. Hori dela eta kolpe batzuk jotzeko baino ez du erabiltzen eta ez eraldaketa bezala. Super Saiyaren dizdira horia gorri bihurtzen da. Animean baizik agertu ez den eraldaketa da, konkretuki, Goku Paikuhan-en aurka borrokatzen denean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10752181

 |

* Wd Datuak: Q10752181
**Gadong B** Bruneiko Brunei eta Muara barrutiaren barnean dagoen *mukim* edo azpibarruti bat da. Barruti honetako erdialde inguruan dago, mendebalde inguruan, zehazki.

Mugak
-----

Iparraldean, Gadong A mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Berakas A mukim edo azpibarrutiarekin iparrekialdean, Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean eta hegoaldean, eta, azkenik, hegoaldean eta mendebaldean Kilanas mukim edo azpibarrutiarekin.

Herrixkak
---------

* Kampong Beribi
* Kampong Kiarong
* Kampong Kiulap
* Perumahan Mata-Mata
* Kampong Mata-Mata
* Kampong Batu Bersurat
* Kampong Menglait I
* Kampong Menglait II

Oharra
------

2007. urteko uztailean, Gadong mukim edo azpibarrutia, ofizialki bi zatitan banatua izan zen. Iparraldean geratu zen zatiari, Gadong A izena eman zitzaion, eta, hegoaldean geratu zenari, berriz, Gadong B izena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3866969
* Commonscat Multimedia: Gadong 'B'

---

* **Lekuak**
* OSM: 8737931

 |

* Wd Datuak: Q3866969
* Commonscat Multimedia: Gadong 'B'
**Frankotiratzaile fusila** doitasunezko suzko arma mota bat da, distantzia oso luzean helburuetara tiro egitea ahalbidetzen duena. Erabilera ohikoa da mundu osoko armadetan zein polizia indarretan.

Ohiko frankotiratzaile fusil batek ahalik eta zehaztasun handiena bilatzen du tiroan, horretarako mira teleskopiko batez hornitua dagoena, eta armarentzako munizio espezifikoa erabiltzen du, distantzia luzeak iristea ahalbidetzen duena, tiro doitasunik galdu gabe. Termino hau giza helburuen aurka erabil daitekeen mira teleskopikoa duen edozein doitasunezko suzko arma izendatzeko erabiltzen da.

Frankotiratzaileen eginkizun militarra XVIII. mendekoa da, nahiz eta frankotiratzaile fusil espezifikoa askoz ere garapen berriagoa den. Aurrerapen teknologikoek, eta batez ere mira teleskopikoarenak, baita arma modernoen fabrikazioan zehaztasun handiagoa izateak, armadek frankotiratzaile gisa trebatutako soldaduentzako ekipamendu espezifikoa sortzea ahalbidetu zuten. Fusil berriei esker, infanteriako fusil arruntekin alderatuta, helburuak zehatz-mehatz jo ahal izango dituzte distantzia askoz handiagoetan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190570
* Commonscat Multimedia: Sniper rifles

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph254900

 |

* Wd Datuak: Q190570
* Commonscat Multimedia: Sniper rifles
**Gadloch aintzira** (ingelesez: *Gadloch*) edo **Lenzie aintzira** (ingelesez: *Lenzie loch*) Eskozian dagoen ur gezazko aintzira txikia da, Ekialdeko Dunbartonshire eta Iparraldeko Lanarkshire eskualdeen artean.

Historia
--------

Gadloch hasiera batean handiagoa zen baina tunel bat eraiki zuten eta honek aintzira drenatu zuen. Bertakoen NapoleondarGerretako presoek egina dela esan arren, aintzinagokoa da tunela. Aintziraren ekialdeko eta mendebaldeko muturren inguruan eraikitako nekazal etxeek erabili zituzten drenaturiko ur hori.

Basabizitza
-----------

Hegaztiak behatzera hainbat ornitologo eta zalet inguratzen da Gadlochera. Batzutan bertakoak ez diren espezieak ere ikus daitezke, gatibu egon eta ihes egin dutenak. 1970 hamarkadan esate baterako pelikano zuriak behatu ziren.

Curling
-------

Neguan izotza nahikoa sendoa izaten da curlingean aritzeko.

Iruditegia
----------

* 
* 
* Urak gainez eginda.Urak gainez eginda.
* Airetiko ikuspegia.Airetiko ikuspegia.
* Curling jokalariak (1910ko postala).Curling jokalariak (1910ko postala).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5516403
* Commonscat Multimedia: Gadloch

---

 |

* Wd Datuak: Q5516403
* Commonscat Multimedia: Gadloch
**Flagler konderria** (ingelesez: *Flagler County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bunnell da. 2010eko zentsuaren arabera 95.696 biztanle zituen, Flagler kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Flagler konderriak 1.478,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 221,09 ura dira. Beste 1.257,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 95.696 pertsonetatik 81.111 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8.251 dira. 10.470 beltzak edo afroamerikarrak. 223 amerikar natiboak ziren eta 47 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.020 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 290 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.535 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q386885
* Commonscat Multimedia: Flagler County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141908102
* ISNI: 0000 0004 0627 4678
* LCCN: n81134056
* **Lekuak**
* OSM: 1210749
* TGN: 2000266

 |

* Wd Datuak: Q386885
* Commonscat Multimedia: Flagler County, Florida
**Boinas La Encartada museoa** Balmasedan dagoen industria iraultzari buruzko museoa da, Peñueco auzoan. Museoa 2007ko urtarrilaren 10ean ireki zituen ateak *"Boinas La Encartada Museoa"-k,* fabrikako antzinako eraikinean hain zuzen ere.

Gaur egun, museoaren izena "La Encartada Fabrika-Museoa" da eta bertan Industria Iraultzako produkzio prozesu osoa ezagutu daiteke.

La Encartada, S.A. enpresa 1892.urtean sortu zen eta 1992.urte arte lanean jarraitu izan zuen. 100 urte honetan ekoizpen guztiak erabili izan zuen lehengaia artilea izan zen, eta ekoiztutako produkturik ezagunena txapela izan zen.

Ezaugarriak
-----------

*La Encartada fabrika-museoa* ehun urtetik gorako kokagunea da, eta, 1892. urtean sortu zutenetik harik eta 1992. urtean itxi zuten arte, artilezko puntu-lanak egiten zituzten bertan, txapela produkturik ezagunena izan zelarik. *La Encartada,* adibide bereizgarria da benetan Bizkaiko industria-sarean.

Batetik, artilezko ehungintzaren industria-sektoreak zeresan txikia dauka lurraldean, baina aitzindaria izan zen industriaren aroko aurrerapen teknikoak ezartzeko orduan. Bestetik, are interesgarriagoa da, bere sorreratik bertatik ezer gutxi aldatu delako. Izan ere, bere kokaguneak, langile-koloniak, plentinen eta barren sistemak eta makinek iraultza industrialaren hasierara garamatzate. Honek, gaur egun, museoa bisitatuz Industria Iraultzaren garaietara bidaia egiteko aukera ematen digularik.

Ondareari begira interes handia daukanez, multzoa hamarkada batean zehar zaharberritu da, euskal ehungintzaren adierazgarri den museoa sortzeko.

Argazki galeria
---------------

* Boinas La Encartada museoaren kanpoaldea elurtuta.Boinas La Encartada museoaren kanpoaldea elurtuta.
* Lantegiko makineria.Lantegiko makineria.
* Museora sarrera.Museora sarrera.
* Enkartadako turbina.Enkartadako turbina.
* Enkartadako makinaria.Enkartadako makinaria.
* Enkartadako hari makinaria.Enkartadako hari makinaria.
* Enkartadako hari makinariaren ikuspegi orokorra.Enkartadako hari makinariaren ikuspegi orokorra.
* Enkartadako makinaria.Enkartadako makinaria.
* Enkartadako jabeen etxeko saloia.Enkartadako jabeen etxeko saloia.
* Enkartadako jabeen etxeko sukaldea.Enkartadako jabeen etxeko sukaldea.
* Enkartadako jabeen etxeko korridorea.Enkartadako jabeen etxeko korridorea.
* Enkartadako makinariaren ikuspegi orokorraEnkartadako makinariaren ikuspegi orokorra

Webgune ofiziala
----------------

* www.bizkaikoa.bizkaia.eus/laencartada

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko museoen zerrenda
* Bizkaiko museoen zerrenda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255401
* Commonscat Multimedia: La Encartada Beret Factory Museum in Balmaseda

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 154350

 |

* Wd Datuak: Q12255401
* Commonscat Multimedia: La Encartada Beret Factory Museum in Balmaseda
Boioen migrazio mugimenduak Europan barnaBoioen migrazio mugimenduak
**Boioak**, Galian jatorria zuten zelta herri bat izan ziren, garai goiztiarretatik gorpu errausketa praktikatzen zutena. Bi taldetan banatu ziren, Europa erdialdera abiatu zen bat, eta Italiako penintsularen iparraldean barneratu zen beste bat.

Talde hauetako bat, gaur egun Txekiar Errepublikako eskualdeetako bat den Bohemian finkatu zen K.a. V. mendean, eta, aditu batzuen arabera, eskualdeari izena eman zioten, Bohemiak, dirudienez, *boioen bizilekua* esan nahi baitu. Eskualdetik, markomanoek kanporatu zituzten I. mendean.

Beste taldea, Italian sartu zen K.a. 400 inguruan, senoiekin batera, eta Po ibaiaren haranean finkatu ziren. Felsina etruriar hiriak, bere izena, Bononia izen zeltagatik aldatu zuen (egungo Bolonia dena), boioen hiriburu bihurtu zen hiria.

K.a. 218an eta Bigarren Gerra Punikoa gertatzen ari zen bitartean, Anibalen tropei laguntza eman zieten. Urte batzuk beranduago, K.a. 191n, Erromak behin betirako garaitu zituen, errepresalia krudelak jasanez eta Alpeen beste aldera erbesteratuak izanez.

* Boioen estatera baten aurkia.
* Boioen estatera baten ifrentzua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q157676
* Commonscat Multimedia: Boii

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4007598-9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q157676
* Commonscat Multimedia: Boii
**Biarritzeko kasinoa** Lapurdiko Biarritz hirian dagoen kasino bat da. 1990eko hamarkadan zati batean zaharberritu zuten eta Frantziako Gobernuak 1992an monumentu historiko izendatu zuen.

Kokalekua
---------

Biarrizko herriko etxearen parean eta Hôtel du Palais eraikinetik hurbil dago. Herrigunean, Hondartza Handiaren ondoan, kokaturik, joko-gelak eta harrera-lekuz gain, antzerkia eta igerilekua ere baditu.

Arkitektoa
----------

Frantzia etorbideko okin baten semea zen Alfred Lamoureu, Laulhé bezala ezaguna, 1879ko martxoaren 14an jaio zen Biarritzen. Baionako lizeoan eskolatu ondoren, Parisko arkitektura eskola berezian ikasi zuen, Laynauden tailerrean. 1900ean graduatu zen. 1903tik 1905era Édouard Niermansekin lan egin zuen Hôtel du Palais berreraikitzen. Enpresa ospetsu honekin izan zuen lankidetzari esker eta obraz arduratu zen kontratistaren alabarekin, Amélie Bourtayrerekin, ezkondu ondoren, sendotu egin zen. Alfred Laulhé 1956an hil zen Biarritzen, Gordiada villan, ondorengorik gabe.

Historia
--------

1929an eraiki zuten Art déco estiloan, Alfred Laulhé arkitektoa izanik. 1990eko hamarkadan zati batean zaharberritu zuten eta Frantziako Gobernuak 1992an monumentu historiko izendatu zuen.

Nazioarteko Ikus-entzunezko Programen Jaialdiaren egoitzetako bat da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. *Casino municipal de Biarritz.* .
2. ↑   Delaunay, Dominique.  (1994). *Biarritz, le casino : 1929-1994.*  Norma ISBN 978-2-909283-14-2. (Noiz kontsultatua: 2023-05-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2941116
* Commonscat Multimedia: Casino municipal (Biarritz)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148807965
* LCCN: n96015726
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00084559

 |

* Wd Datuak: Q2941116
* Commonscat Multimedia: Casino municipal (Biarritz)