recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Quetrupillán sumendia** Araucania eta Los Ríos arteko mugan dagoen sumendi-galdara da. Biak Txileko hegoaldean daude. Ia kolineala da Villarrica eta Lanin inguruko sumendiekin, guztiak Andeetako mendikatekoak, eta Quetrupillán dago lerro horren erdian.

Quetrupillán sumendia inaktibo dago gaur egun, eta ez dago haren erupzio-historiaren aurrekari zehatzik. Galdara motakoa da, hau da, magma-kamera kolapsatu du. Glaziar batek buxatu du sumendiaren kraterra. Motza ere bada, erupzio bortitz baten ondorioz kono bolkanikoa galdu baitu.

  

**Cochrane aintzira** (edo **Tamango aintzira**) **erreserba nazionala**Txileko erreserba nazional bat izan zen, Aysén eskualdean kokatua. Babestutako eremu honek 6.925 hektareako azalera zuen, hiru muino handiren artean mugatuta: Tamango (1.722 m), Tamanguito (1.485 m) eta Húngaro (1.214 m). Cochrane ibaia eta izen bereko aintzira dira bere muga naturalak hego-ekialdean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Volcán Quetrupillán.*  Servicio Nacional de Geología y Minería de Chile.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Quetrupillán sumendia*** |

* Descripción del Quetrupillán en Andeshandbook
**Tokmok** edo **Tokmak** (kirgizeraz: Токмок; errusieraz: Токмак, translit.: *Tokmak*) Kirgizistango iparraldeko Txui probintzia eta Bishkekeren, hau da, herrialdeko hiriburuaren ekialdean dagoen hiri bat da. Txui probintziako hiriburu administratiboa izan zen 2004tik 2006ko apirilaren 19ra. Gaur egun, Txui barrutiko administrazio-zentroa da.

2009an 53.231 biztanle zituen, horietatik % 46,8 etnikoki kirgizak ziren, % 20,5 errusiarrak, % 16,5 dunganarrak eta % 8,6 uzbekiarrak.

Ondarea
-------

XI. mendeko Buranako dorrea Tokmak hiritik 15 kilometro hegoaldera dago. Sogdianoek sortutako Balasagun hiri zaharraren erorkinak izan daitezkeen hondakinen ondoan dago.

Industria
---------

Interglass LLC beira fabrikatzaileak Tokmoken du egoitza. Tokmoken instalazioak eguneko 2.800 tona beira likido eta eguneko 600 tona beira masa ekoizten ditu. Urteko ekoizpena 200.000 tonakoa da. Gaur egun, beira ekoizteko lehengaiak batez ere Errusiatik eta Kazakhstandik datoz.

Hiritar ospetsuak
-----------------

* Dmitry Bivol, Errusiako boxealari profesionala
* Alexander Kosenkow, korrikalari olinpikoa
* Maiya Maneza, pisu olinpikoen jasotzailea
* Jengishbek Nazaraliev, politikaria
* Athanasius Schneider, apezpiku katolikoa
* Elihan Tore, Ekialdeko Turkestango Lehen Errepublikaren presidentea
* Mátyás Rákosi, Hungariatik erbesteratutako diktadore estalinista
* Dzhokhar Tsarnaev eta Tamerlan Tsarnaev, Bostongo maratoiko atentatuen egileak

Iruditegia
----------

* Tokmokeko meskita.Tokmokeko meskita.
* Hiriaren ikuspegi orokorra.Hiriaren ikuspegi orokorra.
* Buranako dorrea.Buranako dorrea.
* Ibilbide bat.Ibilbide bat.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Suyab

Kanpo estekak
-------------
**Esther Estévez Casado** (Verín, Ourense, Galizia, 1997ko azaroaren 18a) galiziar kazetaria da, eta ezagunagoa da TVGren *Dígocho eu* saioaren aurkezlea delako, galizieraren erabilera hobetzeko dibulgazio-programa.

Ibilbidea
---------

Kazetaritza ikasi zuen Santiagoko Unibertsitatean, eta praktikak egin zituen Radio Galegan eta Nós Telebistan. 2019ko irailaz geroztik, Denbora Errealeko sailean egin zuen lan, TVGko Informazio Arloan, eta *Digocho eu* saioa aurkezten hasi zen 2020ko urtarrilean. Eguneroko programa laburra zen, G24.gal bidez eta YouTube, Instagram eta Tik Tok sareen bidez transmititzen zena.

Estevezek 2020ko urriaren 18an, *Cachadas* saioa ere aurkezten hasi zen, TVGn une dibertigarrienak biltzen zituen asteroko umorezko saioa. TVGko beste saio batzuetan ere parte hartu du, hala nola Luar edo 2022ko uztailaren 25eko saio berezian.

2021eko maiatzaren 17tik aurrera, Estherrek *Dígocho eu* aurkeztu zuen CRTVGko Twitch-en, astean bi saio egiten zuela: lehena, *O reto do #DígochoEu, non* elkarrizketa eta hizkuntza-probak egiten zituen galizieraz hitz egiten zuten pertsonaia garrantzitsuekin; bigarrena, maiatzaren 19tik, *Apuntamento lusófono*, Rodrigo Paganesther portugaldar aktorearekin batera aurkeztu zuen. Asteko bigarren saio horretan Estevez portugalera ikasten saiatu zen. Gero, programa horiek TVGren webgunera eta YouTubeko kanalera igotzen ziren.

2022ko martxoaren 19an, komunikatzaile onenaren Mestre Mateo saria jaso zuen *Digocho eu* sarien XX. edizioan, eta telebistako programa onenaren saria ere irabazi zuen. Mestre Mateo Sarien XXI. edizioan, 2023an, komunikatzaile onenaren saria irabazi zuen berriro.

Esther Estévez Nós TVn egindako elkarrizketa batean

Sariak eta izendapenak
----------------------

### Mestre Mateo sariak

| Urtea | Kategoria | Saioa | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- |
| 2022 | Komunikatzaile onena | *Dígocho eu* | Irabazlea |
| 2023 | Komunikatzaile onena | *Dígocho eu* | Irabazlea |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Esther Estévez LGx15» *lgx15.gal*.
2. ↑   «Dígocho eu en G24Noticias» *crtvg.es*.
3. ↑   «Cachadas en CRTVG» *crtvg.es*.
4. ↑   REDACCIÓN.  (2022-07-25). «A TVG ofrece a súa ‘Gala do 25 de Xullo’ con Tanxugueiras e Heredeiros» *La Opinión de A Coruña*.
5. ↑   «O actor portugués Rodrigo Paganelli ficha polo #DígochoEu da CRTVG en Twitch» *www.crtvg.es*.
6. ↑    *Esther Estévez recibe o Premio á Mellor Comunicadora 2022.*  20 de marzo de 2022.
7. ↑   Suárez, Ricardo.  (2023-03-12). «'O Corpo Aberto' consegue 12 premios na edición dos Mestre Mateo de 2023» *Nós Diario*.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Esther Estévez» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105078681

 |

* Wd Datuak: Q105078681

[[Kategoria:1997} jaiotzak]]
**Leningrad Cowboys** rock musikako talde finlandiarra da. Umorezko kantak eta kontzertuengatik dira ezagunak, bertsioak egiten oro har, eta Alexandrov talde abesbatz militar errusiarrarekin lan egin izan dute, Armada Gorriaren Abesbatza gisa ezagutrzen denarekin. Estetika bereziko itxuraz agertzen dira, zapata eta tupe luze eta zorrotzekin, eta charro jantzi mexikar itxurakoekin.

  

Taldea Finlandiako Aki Kaurismäki zinema-zuzendariaren asmakizuna izan zen, Sakke Järvenpää eta Mato Valtonen, The Sleepy Sleepers-eko kideak biak, eta fikziozko banda gisa agertu ziren Kaurismakiren 1980ko hamarkadako laburmetrai batzuetan, harik eta film luzea egin zuten, 1989ko Leningrad Cowboys Go America. Filmaren ondoren, taldeak bere kabuz musika egiten, grabatzen, bideoak sortzen eta kontzertuak eskaintzen jarraitu zuen. Beste bi filmetan ere agertzen dira: Kaurismäki-ren "the Leningrad Cowboys Meet Moses" (1994) eta "The Total Balalaika Show" (1994). Azken hau 1993an Alesandrov abesbatzeko 160 kiderekin Helsinkin egindako kontzertu baten kontakizuna da. 

Hastapenetatik, kide ugari eta aldakarroak izan dituen talde musikala izan da. 21. mendean ere jarraitu dute ikuskizunak eskaintzen eta diskoak ekoizten.

* Ville Tuomi: berunezko vocals (2011–)
* Sakke Järvenpää: vocals (1986–)
* Varre Vartiainen: gitarra (2003–)
* Pauli IrakasleaGitarra (2011)
* Timo Tolonen: bass (2003–)
* Sami Järvinen: drums (2011–)
* Okke Komulainen: teklatuak, akordeoia (2011–)
* Tume Uusitalo: voces, guitarra (2003–)
* Pemo Ojala: trompeta, Mitten (1991–)
* Aita Puolitaival: saxofoia (2003–)
* Jay Kortehisto: tronboia (2003–)
* Anna Sainila: dantzaria, ahotsa (2011–)
* Hanna Moisala: dantzaria, ahotsak (2011–)
IV. mendeko grezierazko palindromo zaharra   

"ΝΙΨΟ ΝΑΝΟΜΗΜΑ ΤΑΜΗΜΟΝΑ ΝΟΨΙΝ"  

 Iturriari: "Garbitu bekatuak, ez bakarrik aurpegia"  

Konstantinoplako Santa Sofia elizan 

**Nipson anommata mbarbie monan opsin** (antzinako grezieraz: Νίψον ἀνομήματα, μὴ μόναν ὄψιν ) grezierazko esaldi palindromo bat da, idatzitako palindromo zaharrena izan daitekeena. Konstantinoplako Santa Sofia elizan dago, ur bedeinkatua eskaintzen duen iturri baten gainean. Euskarazko esanahia hau da: "Garbitu pekatuak, ez aurpegia bakarrik" , edo "Garbitu nire transgresioak, ez nire aurpegia bakarrik". The romanization is not a palindrome because the Greek letter *ψ* (psi) is transcribed by the digraph *ps*. The modern diacritics, which are not symmetrical, are usually omitted from inscriptions of the sentence.</ref>

Jatorria
--------

Esaldia IV. mendeko Gregorio Nazianzokoa santuari egozten zaio.

Esaldia ez da palindromoa soilik, ispilu-anbigrama ere bada. Horrek zera esan nahi du, alboan (ezkerraldean edo eskuinaldean) jartzen den ispiluan berdin-berdin irakurtzen dela. Berez, esaldia maiuskulaz ematen denean, inskripzio baterako ohikoa izango litzatekeen bezala (ΙΙΟΝΟΜΟΜΡΟΡΟΝΟΝΟΝΟΙΝ), letra guztiak bertikalki simetrikoak dira, Ν letrak izan ezik. Baina inskripzioan arazotxo hori gainditu da eskuinaldeko N letrak estilizatuz Ͷ gisa azal daitezen (ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟͶΑͶΟΨΙͶ).

Tokiak
------

 Toki hauetan ere aurkitu daiteke inskripzioa:

Inskripzioa duten zenbait tokiPreveli Monastegia, Kreta, GreziaBataio-iturria, St Martin's Church, Ludgate Londres
* Istanbulen, Blachernaeko Santa Maria elizako Hagiasmaren ("Udaberri Santua") gainetik
* Barbadosko St. Michael katedraleko bataio-iturriaren inguruan;
* Salonikan, Grezian, Vlatadon Monastegia [el].
* Paros uhartean, Grezia, Parikiako Panagia Ekatontapiliani elizako iturri batean,
* Parisko zenbait elizatan: St. Stephen d’Egres, Saint-Vincent-de-Paul, Paris, St. Martin des Champs [fr], San Pedro de Chaillot, Paris, St. Martin des Champs [fr], St. Pierre de Chaillot [fr], eta Notre-des-Victoiresko Basilika, Paris;
* Britainia Handiko zenbait elizatan, besteak beste: St. Mary's Church, Nottingham, Tewkesbury Abbey (Gloucestershire), Worlingworth (Suffolk), Harlow (Essex), Knapton (Norfolk), St Martin, Ludgate (Londres), St Ethelburga's Bishopsgate (Londres), and Hadleigh (Suffolk).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Grezieraz)** dinfo.  (2018-01-15). *Παναγία Μαλεβή: Το Άγιο Όρος της Πελοποννήσου.*  (Noiz kontsultatua: 2024-02-01).
2. ↑  Esaldia karaktere latinotan ez da palindromoa, ψ letra grekoa (psi) ps digrafoak transkribatzen baitu. Diakritiko modernoak perpausaren inskripzioetatik kanpo geratzen dira normalean, ez baitira simetrikoak.
3. ↑   «Wash the sins, not only the face» *Flickr* 2012-07-20.

Ikus, gainera
-------------

* Palindromo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7039789
* Commonscat Multimedia: Nipson anomemata me monan opsin

---

 |

* Wd Datuak: Q7039789
* Commonscat Multimedia: Nipson anomemata me monan opsin
**José María González Barea *Currito*** (Mamariga, Santurtzi, 1931ko azaroaren 22a - Bilbo, 2004ko azaroaren 20a) bizkaitar sukaldaria izan zen.

Biografia
---------

Juliana Sotorekin ezkondu zen eta hiru seme-alaba izan zituzten: Marta, Maria Jose eta Emilio. Curritoren amona Anselma angula saltzailea zen Bilboko merkatuan, eta haren angulak garestienetakoak omen ziren, bikainak zirelako.

Curritok bere familiarengandik jaso zuen sukaldaritzarako zaletasuna, txiki-txikitatik. Bere lehen jatetxea Santurtzin ireki zuen 19 urterekin. Currito du izena, Santurtziko erdian dago, eta gaur egun ere Santurtziko famatuena da.

Curritoren jatetxeak
--------------------

Hasieratik ospetsuak ziren Curritoren sardina erreak, eta pixkanaka haren Bilboko sukaldaritzak fama handia hartu zen. 1970. urtearen inguruan beste jatetxe bat ireki zuen Madrilen. Han ere janaria parrillan egiten zuen, eta urtero udan sardina erreak egiten zituen.

Sukaldean, plater tradizionalak egiten zituen, adibidez: babarrunak txirlekin, bakailao pil-pilean, txuletoi errea, eta abar.

Bere lanaren aitortza gisa, Restaurantes de Buena Mesa elkarteko lehendakaritza lortu zuen.

Omenaldiak
----------

2004an, Santurtziko Udalak Curritoren omenaldia antolatu zuen, eta Ramon Rubial parkean eskultura bat ipini zuen.

Mendi Alde Taldeak, bestalde, 2005ean buruhandi berriak egin zituen, Santurtziko pertsonaiak irudikatuz: La Bella Txaro, Don Boni, eta Currito.

Curritoren seme Emiliok haren biografia bildu zuen liburu batean, *Desde Santurce... a Madrid. Una cocina al lado del mar* izenekoan, Curritoren errezetekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «'Currito', un icono de la gastronomía vasca», *El Mundo*, 2004-11-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256016
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86640896
* BNE: XX1049298

 |

* Wd Datuak: Q12256016
**Maria Arrillaga Garate** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1915eko martxoaren 27a - Ondarroa, Bizkaia, 2015eko abuztuaren 21a) euskal erraketista profesionala izan zen 15 urtez. **Arane I.a** izengoitiz jardun zuen pilotan.

Biografia
---------

Erraketistak, 1938
Maria Arrillaga Elgoibarko Arane baserrian jaio zen eta baserriaren izena hartu zuen pilotan, Arane I.a, bera izan baitzen neba-arrebetan zaharrena. Ondoren Arane II.a etorri zen, Juani, Mariaren ahizpa gazteagoa. Aitzindariak izan ziren kirol munduan.

### Erraketista ibilbidea

Elgoibarko frontoian hasi zen jokatzen, Kamiñeroko frontoian, Elgoibartik Azkoitirako bidean, hamasei urte zituela, eta 1935ean Bartzelonara egin zuen jauzi. Aurrelari postuan jokatzen zuen eta ahizpak atzelari. Bost urtez jardun zuen Katalunian jokatzen, Nuevo Mundo frontoian, Principal Palacen eta beste zenbait pilotalekutan. Ondoren urtebete egin zuen Castellonen, bi urte Logroñon eta sei urte Kanariar Uharteetan; Tenerifen eta Las Palmasen. Azkenik urtebete egin zuen Valentzian.

### Azken partida

Azkeneko partida 38 urterekin jokatu zuen, Valentzian, 1953an, Ondarroan bizi zen eta umea ere bazeukan, baina deitu egin zioten eta joan egin zen. Chiqui frontoian jokatu zuen bertako Emilia Gómezen kontra. Irabazi egin zion. Azken partida izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Esquelas y Necrologicas | Ondarroa | Maria Arrillaga Garate | diariovasco.com» *canales.diariovasco.com* (Noiz kontsultatua: 2020-02-28).
2. ↑    «Emakume erraketistak - Aintzinako lanbideak» *ORAIN Gipuzkoa* (Noiz kontsultatua: 2020-02-28).
3. ↑    «María Arrillaga Garate Arane» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-14).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Pioneras en el frontón, a golpe de raqueta» *El Diario Vasco* 2018-03-11 (Noiz kontsultatua: 2020-02-28).
5. ↑    Frontoitik bota gintuzten... Miel Angel Elustondo.  (2007). «Maria Arrillaga» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2020-02.28).

Kanpo estekak
-------------

* Argazkiak. Raketistak datu basea
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56781339

 |

* Wd Datuak: Q56781339
**Alboran uhartea** (gaztelaniaz: *Isla de Alborán*; arabieraz: جزيرة البران‎, *al-Buran*) Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurretako bat da, administratiboki Almeríako udalerriaren barruan dagoena.

Geografia
---------

Izen bereko itsasoan dagoen uhartea Marokoko kostaldetik 50 kilometrotara iparralderantz eta Espainiako Almeríako probintziako kostaldetik 90 kilometrotara hegoalderantz dago.

1.200 m²ko bere azalerak 642 metroko luzera eta 265 metroko zabalera ditu. Gehiengo altuera 16 metrokoa da. Uhartetik 100 metrotara La Nube edo Nubes izeneko uhartetxoa dago.

Historia
--------

Izena Al-Borani izeneko pirata tunisiarrak datorkio, uharte honetan bere egoitza zutena. 1540ko urriaren 1ean Espainiako Armadak okupatua izan zen.

1884ko maiatzaren 9an, Alfontso XII.a Espainiakoak erabaki zuen uhartea Almeríako probintziaren barruan izango zela.

Ikus, gainera
-------------

* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q743570
* Commonscat Multimedia: Alborán

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 190735916
* SUDOC: 110064968
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 7007136

 |

* Wd Datuak: Q743570
* Commonscat Multimedia: Alborán
*Mycena stylobates*

Sinonimoak: *Agaricus dilatatus*, *Agaricus stylobates*, *Marasmius torquatus*, *Mycena* *dilatata*

Jangarritasuna ezezaguna, saihestu beharrekoa.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 0,2 et 0,7 cm bitarteko diametrokoa, konikoa, kanpai-itxurakotik lau-ganbilera. Gardentasunak edo hezetasunak ildaskatutako azala, kolore zurixkakoa, goia krema antzeko kolorekoa, geruza likatsu banangarri batez estalia.

**Orriak:** Libreak, sinuadoak, goranzkoak, lamelulekin, zuriak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 1 eta 4 cm bitarteko garaierakoa, zuzenetik okertura, fistulosoa, zurixka, oinarrian, disko nabarmenarekin, erradialki ildaskatua, ertzean ile luzeekin koroa moduan.

**Haragia:** Hutsala, zurixka kolorekoa. Usain eta zapore nabarmenik gabeak. Espora-jalkina zurixka.

**Etimologia:** Mycena terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, esan nahi du. *Stylobates* epitetoa berriz grekotik dator, zutabeei eusten dien oinarria, esan nahi duen, "stylobate" hitzetik. Oinarrian duen erraboilari erreferentzia eginez.

Jangarriatasuna
---------------

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Urteko fruktifikazioak, sakabanatuak eta isolatuak, eroritako orrietan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 182 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela.  (2009). *Catalogo micológico.*  Banco de setas.
**Carl Theodor Zahle** (Roskilde, 1866ko urtarrilaren 19a – Kopenhage, 1946ko otsailaren 3a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1909tik 1910era eta 1913tik 1920ra.

Zuzenbidean graduatu zen 1890ean eta kazetari eta abokatu gisa lan egin zuen. 1895ean Folketingeko kide aukeratu zuten Alderdi Liberalaren hautagaitzan. Bakearen aldeko aktibista izan zen eta 1905ean Alderdi Sozial Liberalaren sortzaileetako bat izan zen. Folketingeko kide izaten jarraitu zuen 1928ra arte, Goi Ganberan sartu eta 1939ra arte egon zen arte.

1909an gutxiengo gobernua osatu zuen, baina hurrengo urtean dimisioa eman zuen, hauteskundeak galdu ondoren. 1911n Stegeko alkate aukeratu zuten eta 1913an berriro lehen ministro izan zen sozialdemokratek babestutako gobernu batean.

Bere helburu nagusia Danimarkaren neutraltasuna mantentzea izan zen Lehen Mundu Gerran. 1917an Danimarkaren eta Islandiaren arteko itun berri bat sinatzeko negoziazioak ere egin zituen.

Gerra amaitu ondoren, oso kritikatua izan zen Alemaniako Flensburg hiria eskuratzeko presiorik egin ez zuelako.
Kristian IX.a erregeak kargutik kendu zuen eta 1920ko Pazko Krisia eragin zuen.

1929 eta 1935 artean Justizia ministroa izan zen Thorvald Stauningen gobernuan.
**Lazkuako behatokia** Urederra ibaiko haranaren gaineko talaia da kareharrizko hormatzar natural batean "zizelkatutako" balkoi luze bat da. Deierri udalerriko Eraul kontzejuan dago Nafarroa Garaian. 

Goiko terrazan, Lazkuako behatoki naturalaren amaieran, gurutze handi bat dago. Inguruan dauden hormetan ohikoa da jendea eskalatzen ikustea. Malkorrak Eozenoko kareharriz osatuta daude (58-37 milioi urte). Hormen jatorria itsasoko sedimentuetan dute eta ondorioz, erraza da horiek osatzen dituzten fosilak antzematea.

Inguru horietan hainbat herrixka gotortu ziren Burdin Aroan. Haitzen defentsak eta ibarrarekiko zuen kokaleku pribilegiatuak ematen zizkioten aukerez baliatuz, lehen gotorleku txikia Bargagorriako haitzean egon omen zen K. a. VII. mendetik IV. mendera arte; ondoren, Altikogañako haitzera lekualdatu zen.

Irudiak
-------

* Ibilibideko mapaIbilbideko mapa
* KartelaIbilbide kartela
* Allin herriaAllin herria
* LarrionLarrion
* Aramendia herria

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    Arrizabalaga, Mikel. «Lazkuako behatokia» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-06-12).

Ikus, gainera
-------------

* Eraulgo artea

Kanpo estekak
-------------

* Arrizabalaga, Mikel. «Lazkuako behatokia» *Berria*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96640262
* Commonscat Multimedia: Lazkuako behatokia
* Wikibooks Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Lazkuako behatokia

---

 |

* Wd Datuak: Q96640262
* Commonscat Multimedia: Lazkuako behatokia
* Wikibooks Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Lazkuako behatokia
*Artikulu hau Israelgo mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tábor».*

*Artikulu hau Israelgo mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mont Thabor».*

**Tabor** —*Tabor mendia* bezala ere ezaguna— (hebreeraz הר תבור, har Tabor), Galilean dago Jezreel Haranaren ekialdean, Galileako Itsasotik 17 kilometro mendebaldera. Bere garaiera, 575 metrokoa da, eta inguruko lurraldearekiko, 400 metro altxatzen da. Bere tontorra, urrunetik nabarmentzen da. Ekialdetik mendebaldera ikusia (Kfar Taborretik), bere tontorra oso zorrotza da. Hegoaldetik mendebaldera ikusia (Afulatik), bere tontorra biribildua da. Arabieraz, Jebel a'tur bezala ere ezagutzen da, baita Itabyrium edo Itxuraldaketaren Mendia ere. Jesusen Itxuraldaketaren eta Barak eta Siserak zuzendutako Jabinen armadaren arteko gudua gertatu ziren tokia dela uste da. Mendiaren magalean, hiru arabiar herrixka daude: Umm-el-ghanam hego-ekialdean, Shibli ekialdean eta Daburiya mendebaldean. Bere tontorrean Antzaldatzearen eliza dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .

Ikus, gainera
-------------

* Jesusen Antzaldatzea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193785
* Commonscat Multimedia: Mount Tabor

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315150199
* LCCN: sh98004994
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 43281

 |

* Wd Datuak: Q193785
* Commonscat Multimedia: Mount Tabor
*Artikulu hau Jerusalemgo mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sion».*

Aita Santuaren Errepidea, Sionen magalean
**Sion** —**Sion mendia** bezala ere ezaguna— (hebreeraz הר צִיּוֹן‎, *Har Zijon* transliteratua; arabieraz: جبل صهيون, *Jabel Sahyoun*) Jerusalemeko muino baten izena da, Jerusalemgo Hiri Zaharretik kanpo dagoena. Sion hitza, antzinateko garaietatik, Jerusalemeko hiri osoari eta Israelgo Lurraldeari osorik erreferentzia egiteko erabili den sinekdoke bat da.

Sion mendiko toki azpimarragarriak, David erregearen hilobia, Zenakuloa, non, tradizioaren arabera, Azken Afaria ospatu zen, eta Holokaustoaren Kamera (*Martef Hashoah*). Yad Vashemaren aitzindaria ere, Sionen dago. Beste interesgune batzuk, Oskar Schindler lurperatuta dagoen hilerri kristaua da.

Sionera daroan errepide bihurgunetsua, Aita Santuaren Errepidea (*Derej Ha'apifyor*) bezala ezagutzen da, 1964an, Paulo VI.a aita santuak Jerusalemera egin zuen bisita historikoaren omenez asfaltatua izan zelako. 1948tik 1967 arte, lerro estu hau, Israel eta Jordaniaren artean zegoen inoren lurraldea bezala izendatua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .

Ikus, gainera
-------------

* Moria

Kanpo estekak
-------------

* City of David

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q332444
* Commonscat Multimedia: Mount Zion

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315161530
* LCCN: sh97004047
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 5537772

 |

* Wd Datuak: Q332444
* Commonscat Multimedia: Mount Zion
Obninsk 2000. urtean naukogradu izendatu zuten.
**Naukogradu** (errusieraz: наукогра́д, translit.: *naukograd*), baita ere Teknopoli edo Zientzia-hiri, Sobietar Batasunean eta, gaur egun, Errusian ikerketa eta garapen zientifikoen kontzentrazio handia duten hiriak aipatzeko termino formal bat da. Hiri horietako asko Sobietar Batasunaren garaian eraiki ziren, berariazko asmo horrekin. Haietako batzuk isilpekoak ziren eta garai hartan itxitako hirien sistema handi baten parte ziren. Egun, definizioa aldatu da.

Banaketa
--------

Naukograduak hogeita hamar inguru Moskuko oblastan daude, eta gainerakoak, batez ere, Volga, Ural eta Siberiako eskualdeetan. Gutxi dira orain "itxiak": hamar hiri nuklear baino ez daude itxita, eta oraindik Errusiako lan militar nuklearra egiten da. Batzuk oraindik konexio militarrak dituzte, Fryazino adibidez, non gailu elektronikoak eta irrati aurreratuak garatzen diren, baina gehienak orain mendebaldeko laguntza funtsen laguntzarekin lan zibilean zentratzen dira.

Egungo naukograduak
-------------------

Gaur egun, Errusiar Federazioan, termino hau, orokorrean, ekoizpen eta ikerketa zientifikoko kontzentrazioak dituzten hirurogeita hamar hiri ingururi erreferentzia egiteko erabiltzen da, eta, bereziki, bere potentzial zientifikoagatik aintzatetsiak izan diren eta pribilegio bereziak dituzten hiri gutxi batzuei erreferentzia egiteko.

Ofizialki naukogradu bihurtu zen lehen hiria Obninsk izan zen, 2000. urtean, material nuklearra eta ikerketa mediko eta meteorologikorako instalazioak zituen herria. Berehala beste hiru hiri gehitu ziren zerrendara: Dubna, ikerketa nuklearrerako nazioarteko zentroa; Koroliov, ikerketa espazialeko instalazio asko dauden lekua; eta Koltsovo, Akademgorodoketik gertu, hasiera batean gerra biologikoaren ikerketarako gunea, gaur egun ikerketa mediko eta farmazeutikorako zentroa dena.

Naukogradu batzuk Errusiako Zientzien Akademiak operatzen ditu, Pushchino, zientzia biologikoen zentroa barne, eta Chernogolovka, fisika eta kimikako zentroa. Zelenograd (Moskuko hiri eta administrazio-barrutia) elektronikaren arloko ikerketa, hezkuntza eta ekoizpenerako zentro errusiarra da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Errusieraz)**:Naukogratuen sarearen webgunea.
Kfar Nahumgo sinagoga
**Kfar Nahum** (hebreeraz: כְּפַר נַחוּם, *Kfar Nahum*, "Nahumen herria"; antzinako grezieraz: Kαφαρναούμ), antzinean **Kafarnaum** deitua, asmonearren garaiko arrantza-herria izan zen. Galileako itsasoaren iparraldeko ertzean kokaturik, 1.500 biztanle inguru zituen. Arkeologoek bertan bi sinagoga topatu dituzte, bata bestearen gainean eraikia. Tradizio kristauaren arabera, gertutik dagoen eliza bat San Petriren jaiolekua omen zen.

32°52′52″N 35°34′30″E﻿ / ﻿32.88111°N 35.57500°E﻿ / 32.88111; 35.57500

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .
2. ↑  Freedman, DN 2000, *Eerdmans Dictionary of the Bible*, Amsterdam University Press
3. ↑  Borgen, P, Aune, DE, Seland, T & Ulrichsen, JH 2003, *Neotestamentica et Philonica*, BRILL Publishing.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59174
* Commonscat Multimedia: Capernaum

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315531503
* GND: 4110004-9
* LCCN: sh88005968
* SUDOC: 030665469
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 33337

 |

* Wd Datuak: Q59174
* Commonscat Multimedia: Capernaum
*Artikulu hau Jerusalemgo muino historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kalbario (argipena)».*

  

Golgotaren kokapen tradizionala, Hilobi Santuaren barnean
**Kalbario** edo **Golgota** Jerusalemgo kanpoaldean zegoen muino bat izan zen, non, tradizioaren arabera, Jesukristo gurutziltzatu zuten. Bere izenak buru-hezurraren lekua esan nahi du, bere hegaletako batek itxura hori zuen eta. Toponimoa latinez *Calvariae Locus*, antzinako grezieraz Κρανιου Τοπος (*Kraniou Topos*) eta arameraz *Golgota* edo *Golgotha* zen. Judu-tradizioaren arabera, Adamen buru-hezurra bertan lurperatu zuten.

Konstantino enperadoreak Hilobi Santuaren basilika eraiki zuen 326-335. urteetan Helena Konstantinoplakoa bere amak 325ean balizko hilobia topatu zuen lekuan; baina 1885ean, Charles Gordonek beste kokapen bat proposatu zuen: handik iparraldera dagoen Lorategiaren Hilobia, Hiri Zaharreko Damaskoko Atearen kanpoan dagoena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .
2. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*.
3. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
4. ↑   Cooper, J. C..  (2007). *Diccionario de símbolos.*  Bartzelona: GG ISBN 978-84-252-1976-4..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q170516
* Commonscat Multimedia: Golgotha

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316602400
* NKC: ge1138871
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q170516
* Commonscat Multimedia: Golgotha

31°46′43″N 35°13′46″E﻿ / ﻿31.77861°N 35.22944°E﻿ / 31.77861; 35.22944
Panelezko khrustxovka Errusiako Tomsk hirian.
**Khrustxovka** (errusieraz: Хрущёвка) 1960ko hamarkadaren hasieran, Nikita Khrustxoven agintaldian, Sobietar Batasunean eraiki ziren kostu txikiko etxebizitza-eraikin mota bat da. Hormigoizko panelez zein adreiluz eginak, hiru eta bost solairu arteko eraikinak dira.

Diseinua
--------

Khrustxovkak aurrefabrikatutako eraikin industrialak ziren. Eraikinen elementuak edo panelak hormigoi-fabriketan egiten ziren eta kamioiz garraiatzen ziren orubetara. Eraikitzaileek igogailuak jartzea baztertu ohi zuten, zeren eta eraikitze-lanak luzatzen eta garestitzen baitzuten. Gainera, garaiko Sobietar Batasuneko osasun/segurtasun estandarren arabera bost solairura arte eraiki ahal zen igogailurik gabe.

Ivan Zholtovski sobietar arkitektoak bainugela konbinatuak sartu zituen lehenengo aldiz *Bolxaia Kaluzhskaia* kaleko zazpigarrenean. Ordura arte, bainuontziak eta komunak bereizi ohi ziren.

K-7 saileko ohiko etxebizitzek 30 m²-ko azalera (gela batekoak) dute, 44 m² (bi gelakoak) eta 60 m² (hiru gelakoak). Hurrengo diseinuetan, etxebizitzen tamaina txikiagotu zuten.

Iruditegia
----------

* K-7 saileko khrustxovka.K-7 saileko khrustxovka.
* Khrustxovka baten barrualdeko erreplika Vilniusko Energiaren eta Teknologiaren Museoan.Khrustxovka baten barrualdeko erreplika Vilniusko Energiaren eta Teknologiaren Museoan.
* Zaharberritutako khrustxovka bat Tallinnen.Zaharberritutako khrustxovka bat Tallinnen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .

Ikus, gainera
-------------

* Panelák
* Panelház
* Plattenbau

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1088444
* Commonscat Multimedia: Khrushchev houses

---

 |

* Wd Datuak: Q1088444
* Commonscat Multimedia: Khrushchev houses
**Arlene Harris** (Toronto, Ontario, Kanada, 1896ko uztailaren 7a – Woodland Hills, Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1976ko ekainaren 12a) Estatu Batuetako irrati-, zinematografia- eta telebista-aktorea izan zen, baina Kanadan jaio zen.

Biografia
---------

Arlene Harris Toronton (Ontario, Kanada) jaio zen, eta aktore zinematografiko gisa hasi aurretik aktore komiko gisa ezaguna zen T*he Chatterbox* irrati-showean egindako lanagatik.

Harrisek *The Dick Van Dyke Show* telebista-saioan ere parte hartu zuen 1964an, irratiaren garaiko beste hainbat interpreterekin batera.

Harrisi izar bat eman zioten Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan, Hollywood Boulevardeko 6250. zenbakian, irrati-jarduerarengatik.

Arlene Harris 1976an hil zen Woodland Hillsen (Los Angeles), Kalifornian.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Arlene Harris» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

* *Arlene Harris*  Internet Movie Databaseren webgunean **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	+ **Wikimedia proiektuak**
	+ Wd Datuak: Q41528
 |
* Wd Datuak: Q41528

[[Kategoria:1896} jaiotzak]][[Kategoria:1976} heriotzak]]
**Alejandra Isaza Vélez** (Medellín, 1987ko abenduaren 10a) Kolonbiako modelo eta telebista aurkezlea da.

Colombiamoda moda azokaren hamar ediziotan jarraian parte hartu du.  Zuzenbidea ikasi zuen Medellingo Unibertsitatean. *Chica E!* reality show-eko finalista izan zen, Latinoamerikako Entertainment Channel- en irudi eta parte izateko modelo baten bila dabilena. 

Tigo Music programan aurkezten hasi zuen bere ibilbidea, ordezko aurkezle gisa.  *Noticias Caracol-*en egon zen 2017ko urtarriletik maiatzera,  lehenengo kazetari gisa  eta, ondoren, *Show Caracol* entretenimendu saileko aurkezle gisa asteburuko albistegietan. 

*Colas y bigotes* programa aurkeztu zuen, Teleantioquia eskualdeko katean.

*Guerreros Cobras Vs Leones* reality saioan parte hartu zuen Canal Unon.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Así es Alejandra Isaza, modelo que lleva 10 años en Colombiamoda» *El Colombiano* 27 de julio de 2015.
2. ↑   «Conoce un poco más de las 20 finalistas de Chica E! Colombia» *E! Online*.
3. ↑   «Alejandra Isaza será la nueva presentadora de Noticias Caracol» *Publimetro* 16 de enero de 2017.
4. ↑  Alejandra Isaza no va más en Noticias Caracol. Vanguardia, 30 de mayo de 2017
5. ↑    *Publicación en Instagram.*  Instagram 20 de enero de 2017.
6. ↑    *Publicación de Jennifer Montoya en Instagram.*  Instagram 18 de febrero de 2017.
7. ↑   «Alejandra Isaza, la hermosa mujer que llega a ‘Guerreros, Cobras Vs Leones’» *Canal 1*.

Kanpo estekak
-------------

Alejandra Isaza erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan

* Ficha de Alejandra Isaza en Prime Models.
Kolonian *pretorioaren* eredua. 3½ hektarea inguruko azalera okupatu zuen eta Beheko Germaniako eraikin handienetako bat izan omen zen. 
 Castrum baten mapa: **1** *Praetorio* **2** *Via Praetoria* **3** *Principalis* **4** *Porta Principalis Dextra* (eskuineko atea) **5** *Praetoria* atea (ate nagusia) **6** *Porta Principalis Sinistra* (ezkerreko atea) **7** *Porta Decumana* (atzeko atea). 
**Pretorioa** (latinez *praetorium*) erromatar armadaren edo gobernadorearen (Pretorearen) egoitza ofiziala da. *Pretorioa* *castrum* erromatar gotorlekuan komandantearen edo jeneralaren denda edo eraikina zen.

Kristau konnotazioak
--------------------

Itun Berrian, pretorioa Pontzio Pilato Judeako erromatar prokuradorearen jauregia aipatzen da. Itun Berriaren arabera, pretorio honetan Jesukristo gurutziltzatu, epaitu eta heriotzara kondenatu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1309666
* Commonscat Multimedia: Ancient Roman praetoriums

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4175557-1
* AAT: 300005636

 |

* Wd Datuak: Q1309666
* Commonscat Multimedia: Ancient Roman praetoriums
| *Goizeko Izarra* |
| --- |
| Euskal Herria |
| **Mota:** | Bou |
| **Uretaratze data:** | 1933 |
| **Zerbitzua:** | Eusko Itsas Gudarostea |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 136 tona |
| **Luzera:** | 25,31 m |
| **Zabalera:** | 5,78 m |
| **Sakonera:** | 2,94 m |
| **Abiadura:** | 10 korapilo |
| **Eskifaia:** | 17 marinel |
| **Armamentua:** | Popan 57 mm kanoia |

*Artikulu hau itsasontziari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Goizeko izar».*
***Goizeko Izarra*** Eusko Itsas Gudarostearen boua zen.

1936ko abenduan, Eusko Jaurlaritzak bikoteko arraste-arrantza itsasontzi txiki bi armaz hornitu zituen, *Goizeko-Izarra* eta *Iparreko-Izarra*. *Goizeko Izarrari* popan 57 mm kanoia jarri zioten. Itsasontziek 25 metroko luzera zuten eta 10 korapiloko abidura.

Eusko Itsas Gudarostean zegoela, *Goizeko Izarrak* kapitain bakarra izan zuen: Antonio Zinkunegi (1936ko abendutik-1937ko urtarrilera)

Bilboko itsasadarrean *Velasco* itsasontzi frankistak etengabeko minatzearen ondorioz, 1937ko urtarrilaren 17an Bilboko portuaren uretan *Goizeko-Izarra* eta haren eskifaiako 17 kide hondoratu ziren.

Kanpo Loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Datu teknikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123023256

 |

* Wd Datuak: Q123023256
**Munizioa** su-armak kargatzeko erabiltzen den elementua da, propultsiorako gai eta jaurtigai gai batez osatua, dena zorro batean sarturik. Munizioak arma suntsikorrak ere izan daitezke (adibidez, bonbak, misilak, granadak, metraila-kaxak, lurreko minak), baita helburu batean eragina sortzen duten beste arma batzuen osagaiak ere (adibidez, balak eta ojiba nuklearrak).

Munizioaren helburua hautatutako helburu baten aurka indar bat proiektatzea da, efektu bat sortzeko (normalean hilgarria, baina ez beti). Munizioaren adibide bat suzko arma-kartutxoa da, armaren efektua pakete bakar batean sortzeko beharrezko osagai guztiak biltzen dituena. XX. mendera arte, bolbora beltza zen gehien erabiltzen zen propultsatzailea, baina gaur egun ia kasu guztietan konposatu modernoekin ordezkatu da.

Munizioa tamaina eta mota ugaritan aurkezten da, eta askotan arma-sistema espezifikoetan bakarrik funtzionatzeko diseinatuta dago. Hala ere, badira munizio mota jakin batzuetarako nazioartean onartutako arauak (adibidez, 5,56 × 45mm NATO), arma desberdinetan eta erabiltzaile desberdinek erabiltzeko aukera ematen dutenak. Munizio mota espezifiko batzuk helburu batean eragin espezializatua izateko diseinatuta daude, hala nola jaurtigai zulatzaileak eta munizio trazatzailea, eta baldintza jakin batzuetan baino ez dira erabiltzen. Munizioa etiketatuta edo koloreztatuta egon ohi da modu espezifikoan, identifikazioa errazteko eta okerreko munizio-motak ustekabean edo modu desegokian erabiltzea saihesteko.

Ikus, gainera
-------------

* Jaurtigai

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185785
* Commonscat Multimedia: Ammunition

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4170760-6
* NDL: 00561268
* NKC: ph126245
* NARA: 10639346
* AAT: 300036928
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q185785
* Commonscat Multimedia: Ammunition
**Temeswarko banata** edo **Temesko banata** (alemanez: *Temeschwarer Banat, Temescher Banat*, errumanieraz: *Banatul Timişoarei, Banatul timişan*, serbieraz Темишварски Банат, Тамишки Банат, en serbokroazieraz: *Temišvarski banat, Tamiški Banat*, hungarieraz: *Temesvári Bánság, Temesi Bánság*, latinez: *Banatus Temesvariensis, Banatus Temesiensis*) 1718a eta 1778a bitaratean Austria-Hungariako inperioaren probintzia bat izan zen. 1779an probintzia izateari laga zion eta Hungariako erresumaren parte bihurtu zen. Temeswar (Timisoara) hiriak, hiriburua izan baitzen, eta Temes eskualdeak damaiote izena. 

Temeswarko banataren mapa

Historia
--------

1716-1718 gerra austro-turkiarrean Eugenio Saboiako printzeak banataren lurraldea konkistatu zion Otomandar inperioari. Passarowitz-eko itunak Habsburgotarren esku jarri zuen lurraldea eta bertan eskualde administratibo militar bat ezarri zuen Temeswar hiriburu zuena. Eskualdea militarren kontrolpean egon zen Maria Teresa enperatrizak lurraldearen ipar partean administrazio zibila ezarri arte 1751an.

1718 eta 1739a bitartean banata izen bereko lurraldea gain egungo ekialdeko Serbiaren parte bat hartzen zuen Danubio ibaiaren hegoaldeko erriberan. Belgradeko itunak (1739), Danubioz hegoaldeko lurrak Otomandar inperioaren esku jarri zituen berriz ere.

Temeswareko banata1778ko ekainaren 6an ezabatu zen eta 1779ko apirilaren 23an Hungariako erresumaren parte bilakatu zen. Hiru konderritan banatu zen: Torontál (Zrenjanin), Temes eta Krassó-Szörény (Lugoj).

Populazioa
----------

Eskualdeak jasandako gerren ondorioz asko despopulatu zen. Hortaz, Austria-Hungariako inperioak kolonoen bidezko birpopulazioa bultzatu zuen: Austriatik eta hegoaldeko Alemaniatik etorritako aleman-hiztunak, serbiarrak eta Valakia eta Transilvaniatik etorritako errumaniarrak nagusiki. Hungariarrak joatea ez zen bultzatu, eta 1740 arte eragotzi egin zen.

1774ko erroldak datu etniko hauek jaso zituen:

* Errumaniarrak, 220.000
* Serbiar eta grekoak, 100.000
* Alemanak, 75.000
* Hungariak eta bulgariarrak, 2.400
* Juduak, 340

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Alemanez)** Schwicker, Johann Heinrich.  (2010). *Geschichte des Temeser Banats.*  LaVergne TN USA.
2. ↑   **(Ingelesez)** Kocsis, Károly & Kocsisné Hodosi,, Eszter.  (1998). *Ethnic Geography of the Hungarian Minority on the Carpathian Basin..*  Simon Publications LLC.
*Naucoria bohemica*

Sinonimoa: *Alnicola bohemica*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 40 mm arteko diametrokoa, lehenbizi konikotik kanpai-itxurakora, gero ganbila, baina diskoan konkortua; ertz irregularra, helduaroan ildaskatua; kapelaren azala, leuna, higrofanoa, distiratsua eguraldi hezean, ildaskatua erradioaren 2/3raino, pixka bat likatsua diskoan, marroi-gorrixka edo arre-gorrixka bizi kolorekoa, ertzera argituz.

**Orriak:** Zabal, zabalak, sabeldunak, adnatuak, marroi zurbil kolorekoak, okre-marroiak, baita marroi-gorrixkak ere basidioma oso helduetan; ertz krenulatua eta zurixka.

**Hanka:** 50 mm arteko garaierakoa eta 5 mm arteko diametrokoa, zilindrikoa, oinarria erraboildun samarrekoa, hauskorra, fibrila zuriz estalia, batez ere goialdean, hondo arre-gorrixkaren gainean.

**Haragia:** Urria, hauskorra, marroia, zaporea erabat mikatza eta egoskarien antzeko usain leunarekin.

**Etimologia:**

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Urak hartzen dituen hezegune oso hezeetan, bideetan eta errekasto txikietan, briofitoekin, hostozabalen basoetan. Oso urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 230 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
***La petite Marie*** (euskaraz, *Marie ttikia*) 1972an Sylvain Saulnier izengoitiaz ezkutatu zen idazleak plazaratutako eleberri erotikoa da. Urteen poderioz Jean-Claude Brisville (1922-2014) izan zela ezagutu zen. Eleberria triangelu baten gainean eraiki zen: bikote bat eta hamabi urteko neskatxa, guztiaren behatzailea.

Argumentua
----------

Maitasun eleberria da. Bikote bat, geometriaz interesaturik dagoen gizon bat eta modetako kronista bestea, ezagutzen dira eta harreman sutsuari ekiten diote. Baina poliki-poliki errutinan erori egiten dira eta pasioa berpizteko zerbait kitzigarria beharko dute. Eleberria landetxe batean, udako lau egunetan gertatzen da. Bikoteak jolas erotiko berriak asmatzen ditu eta guztietan Marieren testigantza xaloa izango dute.

Bibliografia
------------

* *Marie Ttikia*. Inazio Mujika Iraolaren itzulpena. Erdal literatura erotikoa bilduma, Donostia: Elkar, 1990. ISBN 84-7529-856-7.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474821

 |

* Wd Datuak: Q25474821
*Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.*
**Ásgrímur Jónsson** (Galtafell, Islandia, 1876ko martxoaren 4a – Gaulverjabær, Islandia, 1958ko apirilaren 5a) margolaria izan zen, Islandiako lehendabiziko margolari profesionala.

Biografia
---------

Jónssonek batez ere paisaiak eta gai folklorikoak landu zituen. Estilo aldetik, naturalismotik inpresionismora joan zen aldatzen. Margolaritza Danimarkan ikasi zuen, Kopenhagengo Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen. Europan zehar, bereziki Italian, ibili ondoren, 1909an Islandiara itzuli zen.

Haren ondarean oinarrituta haren lantegian museo bat antolatu zen, gaur Islandiako Galeria Nazionalaren parte dena.

Islandiako Unibertsitatearen ohorezko irakaslea, 1933an Grand Knight of the Icelandic Order of the Falconeko partaide izendatu zuten. Royal Swedish Academy of Arts erakundeko partaidea zen.

Obra
----

* *Tindafjöll mendia* (1904)
* *Thingvöllum-etik* (1905)
* *Búkolla, behia* (1949)

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)** Jónssonen lanak, National Gallery of Icelanden.
* **(Gaztelaniaz)** Biografia.
* **(Ingelesez)** Ásgrímur Jónssonen ondarea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q252549
* Commonscat Multimedia: Ásgrímur Jónsson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 13800928
* ISNI: 000000010264182X
* BNF: 12379820d (data)
* GND: 139870520
* LCCN: n86150323
* SUDOC: 032848188
* ULAN: 500019372
* BIBSYS: 90239447
* UB: a1142366
* Open Library: OL4724845A
* RKD: 42834

 |

* Wd Datuak: Q252549
* Commonscat Multimedia: Ásgrímur Jónsson
**Women in Red** Wikipediako genero arrakalari aurre egiteko Wikiproiektua da. Emakumeen biografiak eta emakumezkoen lanak ikustarazteaz gain emakume wikilariak hurbiltzea eta saretzea du helburu. Izenak sortu gabeko esteka gorriei egiten dio erreferentzia.

Historia
--------

Women in Red 2015ean sortu zen Rosie Stephenson-Goodknight eta Roger Bamkin wikilarien ekimenez. Hasiera batean, Bamkinek "XX proiektua" bezala izendatu zuen, baina gutxira egungo izenarengatik aldatu zuen, *Women in Red*. Ondoren, Emily Temple-Wood wikilaria ere gehitu zen. Wikimania 2016an (Esino Lario, Italia), Jimmy Walesek, Wikipediaren sortzaileetako batek, Stephenson-Goodknight eta Temple-Wood izendatu zituen urteko wikilariak, aurreko 12 hilabeteetan, genero-arrakala murrizteko egin zuten ahaleginengatik.

 2017ko Emakumeen Nazioarteko Egunaren omenez egindako txapa.
Proiektu honek editatoiak antolatzen ditu mundu osoan zehar. Egun osoko edizio-maratoiak aurrez-aurre egiten dira, genero arrakala murrizte aldera formakuntzak eskaintzen dira wikilari berriak hurbiltzeko eta emakumezkoen biografiak gehitu eta hobetzeko. Izan ere, emakumeak wikilarien %10 baino ez ziren 2015ean.

Women in Red-eko parte-hartzaileek esteka gorriak dituzten artikuluen zerrendak biltzen laguntzen dute, falta diren artikuluak bilatu eta sortzen laguntzeko.

2016ko abenduaren 22ra bitartean, *Women in Red* proiektuko wikilariek 45.000 artikulu berri sortu zituzten. 2015eko uztailean artikuluen %15a izatetik, %16,8ra pasa ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Wikiproiektu:WikiEmakumeok

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Women in science on Wikipedia: will we ever fill the information gap? | Technology | The Guardian» *web.archive.org* 2017-11-08.
2. 1 2   Redden, Molly.  (2016-03-19). *Women in science on Wikipedia: will we ever fill the information gap?.* .
3. ↑   Chemistry, The Royal Society of.  (2017-08-18). «Improving gender balance on Wikipedia» *www.rsc.org*.
4. ↑    *Wikipedia editing marathons add women's voices to online resource.* .
5. ↑   Andrew Lih.  (2015-06-20). «Can Wikipedia Survive?» *www.nytimes.com* (Washington).
6. ↑   Hill, Benjamin Mako; Shaw, Aaron; Sánchez, Angel.  (2013-06-26). «The Wikipedia Gender Gap Revisited: Characterizing Survey Response Bias with Propensity Score Estimation» *PLOS ONE* 8 (6): e65782.  doi:10.1371/journal.pone.0065782. OCLC .3694126 PMID 23840366. Bibcode: 2013PLoSO...865782H..
7. ↑   Stein, Lucia.  (2016-12-09). *Wikipedia edit-a-thon tackles internet gender gap.* .
8. ↑   Kessenides, Dimitra.  (2016-12-22). *Is Wikipedia Woke? The ubiquitous reference site tries to expand its editor ranks beyond the Comic Con set.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43653733
* Commonscat Multimedia: WikiProject Women in Red

---

 |

* Wd Datuak: Q43653733
* Commonscat Multimedia: WikiProject Women in Red