recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hanan Al-Agha** (Jaffa, 1948-2008ko apirilaren 19a) idazle, poeta eta artista plastiko palestinar jordanoa izan zen. Jordaniako Hezkuntza Ministerioan lan egin zuen ere. Saba Mubarak aktore eta ekoizle jordanoa du alaba.

Biografia
---------

Kairoko Unibertsitateko arte eta hezkuntzako lizentziatura lortu zuen 1970ean. Geroago, Jordaniako Hezkuntza Ministerioaren eta Alia Erreginaren Funtsaren arte ikastaroetan parte hartu zuen.

Hainbat erakusketan parte hartu zuen, kolektiboak zein banakakoak, Kairon, Ammanen eta Bagdaden, besteak beste, Arwa Tal izeneko jordaniko artistarekin. Bere lanean, kolore asertiboak erabili zituen eta mugitzen diren pertsonen irudi-konposizioak erabili zituen. Haren zertzeladek oroimena eta historia dute ardatz, Palestinaren konkistari dagokiona batez ere. Bere lana Palestinaren askapenaren kausari egindako ekarpen gisa ikusten zuen, artea eta kausa banaezinak izanik.

Hezkuntza Ministerioko Curriculum eta Hezkuntza Teknologien Zuzendaritza Nagusiko Arte Hezkuntzako Dibisioa zuzendu zuen.

Arte eta eskulan tradizionalei buruzko liburu askoren egilea da, nazioartean zabaldu zirenak.

Sariak eta Aitortzak
--------------------

* 2009an, bere izena daraman literatura-lehiaketa bat ezarri zen Sirian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «صور| والدها أردني وأمها فلسطينية وابنها تونسي .. 11 معلومة عن صبا مبارك في عيد ميلادها» *مصراوي.كوم*.
2. ↑   «مؤسسة القدس للثقافة والتراث» *alqudslana.com*.
3. 1 2   «الموت يغيب الفنانة التشكيلية الاغا» *Alrai* 22 de abril de 2008.
4. ↑    *اليوم .. ذكرى ميلاد الفنانة التشكيلية الفلسطينية حنان الأغا » صحيفة فنون الخليج.* .
5. ↑   «الفنانة التشكيلية حنان الآغا» *genevaa.yoo7.com*.
6. ↑   «اجتياح جنين ثلاث لوحات للفنانة حنان الآغا - مؤسسة فلسطين للثقافة» *www.thaqafa.org*.
7. ↑   «معلومات الاتصال | وزارة التربية والتعليم» *www.moe.gov.jo*.
8. ↑   Unknown.  (30 May 2014). «قلم ودفتر .. من وجع البنفسج: حنان الأغا» *قلم ودفتر .. من وجع البنفسج*.
9. ↑   «سأسكن القصيدة بقلم : حنان الأغا» *دنيا الرأي*.
10. ↑   misralhura.  (22 de abril de 2008). «من أعمال الفنانة والأديبة الراحلة حنان الأغا» *جريدة مصر الحرة*.
11. ↑   «مرثية حنان الآغا / شعـــر : ابن الأصيل» *aswat-elchamal.com*.
12. ↑   «نتائجُ مسابقةِ الحكايا للإبداعِ الأدبيِّ (مسابقةُ الأديبةِ الرَّاحلةِ حنان الآغا)» *www.zamanalwsl.net*.
**Helmuth Hübener** (Hanburgo, 1925eko urtarrilaren 8a-Plötzensee, Berlin, 1942ko urriaren 27a) ospetsua da Hirugarren Reicheko Herri Auzitegiak heriotza-zigorrik gazteena eman ziolako, 17 urte besterik ez zituenean, panfleto antibelikoak banatzeagatik.

Exekuzioa
---------

1942ko urriaren 27an, Naziek 17 urteko ikasle antifaxista bat exekutatu zuten Berlinen, Helmuth Hübener. Alderdi naziko pertsona batek salatu zuen, eta bere lanean esku orri batzuk frantsesera itzultzen eta guda presoen artean banatzeko lanean ari zela atxilotu zuten Hanburgon. Alemaniarrei nazien aurkako erresistentziara deituz eta ezkutuan BBCren alemanezko emisioen bidez jasotako informazioa zabaltzen zuten. Epaiketan konspirazioa, traizioa eta etsaiari laguntzea egotzita, heriotza zigorra ezarri zioten, Alemania naziak halako zigorra ezarri zion pertsona gazteena izan zen.

Bibliografia
------------

* Ulrich Sander, *Jugendwiderstand im Krieg - Die Helmuth-Hübener-Gruppe 1941/1942*. Die Helmuth-Hübener-Gruppe. Bonn: Pahl-Rugenstein Verlag 2002, 208 Seiten, ISBN 3-89144-336-6.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Arrosa Zuria

Kanpo estekak
-------------
**Valença** edo **Valença do Minho** Portugalgo ipar-mendebaldean dagoen Viana do Casteloko barrutiko hiria da, Galiziarekin muga egiten duena. 2011eko erroldaren arabera 14.127 biztanle ditu.

Geografia
---------

Miño ibaiaren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, eta ibaia da Galizia eta Portugal artean muga egiten duena.

Fregesiak
---------

* Boivão
* Cerdal
* Fontoura
* Friestas
* Gandra e Taião
* Ganfei
* Gondomil e Sanfins
* São Julião e Silva
* São Pedro da Torre
* Valença, Cristelo Covo e Arão
* Verdoejo

Historia
--------

Valençaren jatorria erromatarren garaian kokatu behar da. Bi errepideren arteko bidegurutzea osatzen baitzuen, *Antoninoren Via IV* eta erabilera militarra zuen *XIX ibilbidea*. Bestalde Klaudio enperadoreak eraikitako Braga eta Tui (Pontevedra) arteko 42. mugarria ere aurkitu da bertan. Honela dio bertanko izkribuak:

"TIBERIUS CLAUDIUS CAESER AUGUSTUS GERMANICUS PONTIFEX MAXIMUS. IMPERATOR V CONSUL III, TRIBUNICIA POTESTATE III. PATER PATRIAE BRACARA XLII".
XII mendean Antso I.a Portugalgoak gotorlekua eraiki zuen eta *Contrasta* izena eman zion, frenteko hiria, kasu honetan Tui hiriari aurre egiten ziolako. XIII mendean Alfontso III.ak gaur egungo izena ezarri zion, *Valença*.

Mugan egonik Portugalgo lurrak defendatzeko gotorleku garrantzitsua izan da historian zehar. XIII mendean eraikitako gotorlekuak hainbat eraso jasan ditu (arabiarrek, espainiarrek eta frantsesek, besteak beste) eta sarritan suntsitua izan da, baina beti egoki berreraiki izan dute.

1879an Portugal eta Galizia artean nazioarteko zubia eraiki zen, errepidea eta trenbidea dituena. XX mendean berria eraiki bazen ere, zubi zaharra oraindik erabiltzen da.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Valençako gotorlekua.
* Nazioarteko zubi zaharra.
* 42. mugarri erromatarra.
* Santo Estêvão eliza.
* São Teotónio-ren estatua.

Iruditegia
----------

* Udaletxea.Udaletxea.
* Alde zaharra.Alde zaharra.
* Valençako gotorlekua.Valençako gotorlekua.
* Harresiak.Harresiak.
* Portas da Coroada, harresiko atea.Portas da Coroada, harresiko atea.
* Nazioarteko zubi zaharra.Nazioarteko zubi zaharra.
* São Teotónio-ren estatua.São Teotónio-ren estatua.
* Santo Estêvão eliza.Santo Estêvão eliza.
* Miño ibaia, aurrean Tui (Galizia).Miño ibaia, aurrean Tui (Galizia).

Hiritar ezagunak
----------------

* São Teotónio (1082-1166), Portugalgo lehenengo santua.

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)**Udal webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q492475
* Commonscat Multimedia: Valença, Portugal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247816297
* GND: 4429237-5
* LCCN: n96087895
* **Lekuak**
* OSM: 4640264
* INE: 1608
* LAU: PT1608

 |

* Wd Datuak: Q492475
* Commonscat Multimedia: Valença, Portugal
**Laura Caballero** (Madril, 1978ko otsailaren 18a) madrildar gidoilari eta telebistako zuzendaria da.

Biografia
---------

José Luis Moreno osabaren Miramon Mendi ekoiztetxerako, telesailak idatzi eta zuzentzeagatik da ezaguna.

Lan ibilbidea

Hauexek dira bere telesail ezagunenak: *Aquí no hay quien viva*, (2003-2006) eta *La que se avecina*, (2007-...), bi horietako gidoilaria eta zuzendaria izanik. *A tortas con la vida* telesailaren bi kapitulu ere zuzendu zituen, zuzendari-laguntzaile lan egin zuen *Aquí no hay quien viva* telesaileko kapitulu batean, eta beste bat *El cadáver exquisito* filmerako. Azpimarratzekoa da, Alberto Caballero nebarekin batera, auzo-seriearen 44 kapitulu idatzi zituela Portugalerako egokituta.

Alberto eta Laura Caballero neba-arrebek zuzentzen dute Mediaseteko *El pueblo* telesaila.

Bizitza pertsonala
------------------

2013ko urriaren 27an Sergio Mitjansekin ezkondu zen, garai hartako *La que se avecina* telesaileko gidoilariarekin, eta 2015ean dibortziatu zen.

2017az geroztik, harreman sentimentala du Daniel Fernández Altaresekin. 2020ko martxoaren 30ean jaio zen bien lehen alaba, Nora. 2022ko urriaren 10ean izan zuten bigarren umea, David.

Telebista
---------

### Telesailak

| Urtea | Izenburuak | Katea | Ardura | Pasarteak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 - 2004;
2007-2009 | *Escenas de matrimonio* | TVE (2002-2004), Antena 3 (2004) eta
Telecinco (2007-2009) | Zuzendaria | 11 denboraldi - 490 atal |
| 2003-2006 | *Aquí no hay quién viva* | Antena 3 | Zuzendari laguntzailea, zuzendaria eta gidoilaria | 5 denboraldi - 90 atal |
| 2005 | *A tortas con la vida* | Antena 3 | Zuzendaria | 2 denboraldi - 28 atal |
| 2007 - gaur egun | *La que se avecina* | Telecinco (2007-gaur egun) and
Prime Video (2020-gaur egun) | Zuzendaria, gidoilaria eta sortzailea | 13 denboraldi - 178 atal |
| 2019-2023 | *El pueblo* | Telecinco eta Prime Video | Zuzendaria, gidoilaria eta sortzailea | 4 denboraldi - 32 atal |
| 2022 - gaur egun | *Machos alfa* | Netflix | Zuzendaria, gidoilaria eta sortzailea | Denboraldi 1 - 10 atal |

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Laura Caballeroren fitxa IMdb.es-en
Sir Galahad, Arturoren legendaren heroia George Frederic Watts margo batean
**Heroia** (grekeraz, ἥρως *hērōs*) edo **gizurena** antzinako Grezia eta Erromako mitologia klasikoan, Jainko baten eta gizaki baten arteko seme edo alaba zen eta, beraz, erdi gizakia eta erdi jainkoa zen eta bai moralki eta bai fisikoki ere gizakien gainetik zeuden. Herkules dugu adibide. Heroiak izaki soilek egin ezin dituzten balentria edo ekintza handi eta gogoangarriak egiteko gai izaten ziren eta, horregatik, gurtza edo erlijiozko gorazarrea jasotzen zuten, baina jainkoen mailara iritsi gabe. Horregatik, gizakiek hel egiten diete laguntza eske, Jainkoen aurrean bitartekari izateko edo haien haserrea arintzeko, eta haien balentriak ospatzen eta goraipatzen dituzte.

Gaur egungo hizkeran, heroi deitzen diogu, halaber, bere balentria edo ekintza gogoangarriengatik ospetsua den gizon edo emakumeari ere deitzen diogu heroi, ekintza heroikoak egiteko gai denari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).

Ikus, gainera
-------------

* Antiheroi
* Protagonista

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q162244
* Commonscat Multimedia: Heroes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119385808 (data)
* LCCN: sh85060430
* NKC: ph120857
* AAT: 300236801

 |

* Wd Datuak: Q162244
* Commonscat Multimedia: Heroes
Volinia, horiz.
**Volinia** (ukraineraz: Волинь, errusieraz: Волы́нь, polonieraz: *Wołyń*, lituanieraz: *Voluinė* edo *Volynė*, alemanez: *Wolhynien* edo *Wolynien*) edo **Lodomeria** ekialdeko Europako eskualde historikoa da, Mendebaldeko Bug eta Pripiat ibaien artean hedatzen dena. Gaur egun Ukraina, Polonia eta Bielorrusiaren artean banaturik dago. Zati handiena Ukrainako ipar-mendebaldean dago eta, administrazioari dagokionez, hiru oblastetan banaturik: Volinia, Zhytomyr eta Rivne.

Historia
--------

Armarria.
Eslaviarren mende egon zen Galitziako lurralde bihurtu aurretik. 1200. urtean printzerriko hiriburua zen, eta 1253an Inozentzio IV.ak erreinu bihurtu zuen. Tartariarren gerran Lituaniaren eta Poloniaren artean banatu zuten Volinia. 1793tik 1795era bitarteko urteetan Errusiak beretu zuen, eta Poloniaren aurkako politika nazionalista bultzatu zuten bertan.

Errusiako Gerra Zibilean zenbait gudu izan ziren lurralde horretan, eta Rigako hitzarmenaren ondorioz (1921), Errusiaren eta Poloniaren artean banatu zuten. 1945ean Errusiaren mendean geratu zen. Sobietar Batasuna desegin zenean, Volinia Ukrainako parte izatera pasatu zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7530
* Commonscat Multimedia: Volhynia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235489702
* GND: 4079380-1
* LCCN: sh85144292
* NKC: ge131326
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7530
* Commonscat Multimedia: Volhynia


1. ↑  Exonimia: Ukraina Euskaltzaindia.net
**Dunkerqueko ateratzea**, kode-izenez **Dinamo Operazioa**, baita **Dunkerquerko Miraria** ere deitua, Bigarren Mundu Gerran eta Frantziako guduaren barnean, 1940ko maiatzaren 26tik ekainaren 4ra Frantziako iparraldean dagoen Dunkerqueko hondartza eta portutik alemaniarren aurrerakada eta setioaren ondorioz jazotako soldadu aliatuen ateratzea izan zen.

John Vereker Gort, Britainiar Espedizio Indarrako burua zenak, antolatu zuen. Ekintza honek 200 000 britainiar soldadu eta 100.00 frantziar eta belgikar soldadutik gora erreskatatzea ahalbideratu zuen. Halere, alemaniarrek 40.000 atzeman zituzten.

Gerra Bulegoak maiatzaren 25ean hartu zuen indar britainiarrak ebakuatzeko erabakia. Maiatzaren 27tik ekainaren 4ra bitarteko bederatzi egunetan, 338.226 gizonek ihes egin zuten, 139.997 soldadu frantziar, poloniar eta belgikar barne, Holandako soldadu kopuru txiki batekin batera, 861 ontzitan (horietatik 243 hondoratuak izan ziren operazioan zehar). Liddell Hartek dio Ehiza Komando britainiarrak 106 hegazkin galdu zituela Dunkerquen aurka borrokan, eta Luftwaffek 135 inguru galdu zituela, horietako batzuk Frantziako Armadak eta Errege Itsas Armadak eraitsi zituztelarik. MacDonaldek 1986an idatzi zuen britainiarrek 177 hegazkin galdu zituztela eta alemaniarrek 240.

Dunkerqueko kaiak oso hondatuta zeuden erabiltzeko, baina ekialdeko eta mendebaldeko kai-muturrak ukitu gabe zeuden. William Tennant kapitainak — ebakuazioaren arduradun — hondartzak eta ekialdeko kai-muturra itsasontziak lotzeko erabiltzea erabaki zuen. Ideia arrakastatsu horrek nabarmen handitu zuen egunero ontziratu zitezkeen soldaduen kopurua, eta maiatzaren 31n, 68.000 gizon baino gehiago ontziratu zituzten.

Azken soldadu britainiarrak ekainaren 3an abiatu ziren goizeko 10:50tan, Tennatek Ramsayri telegrafiatu zion esateko: «Operazio burutua. Dover-era itzuliz .» Hala ere, Churchillek frantziarrengandik itzuli nahi izan zuen, eta, beraz, Errege Itsas Armada ekainaren 4an itzuli zen, atzeguardiatik ahal bezainbeste soldadu frantses erreskatatzeko. 26.000 soldadu frantziar baino gehiago ebakuatu zituzten azken egun hartan, baina 30.000 eta 40.000 artean gehiago abandonatu eta alemanen aurrean amore ematera behartu zituzten.

Zinema
------

* *Dunkirk* (2017)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q911972
* Commonscat Multimedia: Operation Dynamo

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q911972
* Commonscat Multimedia: Operation Dynamo
**Apeiron**, antzinako greziar filosofian definitu ezin diren gauzei erreferentzia egiteko erabiltzen den hitz bat da.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Guztiaren hasiera Apeironetik dator |  » |
| —Anaximandro |

Etimologia
----------

*τὸ ἄπειρον* (apeiron: mugarik gabea, definiziorik gabea) hitza kultismo bat da, hau da, definitugabea, zehaztugabea (grezierazko apeironetik, mugagabea). Anaximandro filosofo presokratikoak sortutako kontzeptu bat da, materia mugagabea, zehaztugabea, kualitate gabea eta beti mugitzen ari dena definitzeko. Gauza guztien amaigabeko aniztasuna, mundu guztiak, apeironetik eta kontraesan horien arteko borrokagatik abiatzen diren kontraesanen ondorioz sortu dira (beroa eta hotza, hezea eta lehorra). Apeiron kontzeptua antzinako materialismo greziarraren lorpen handi bat da materia eta substantzia zehatz baten (ura, airea) arteko nortasunari buruzko irudikapenekin alderatuz gero. Pitagorikoentzat, formarik gabeko printzipio bat da, mugarik gabea, eta bere aurkaria den "muga"rekin, existitzen den guztiaren oinarria da.

Erabilera
---------

Anaximandrok berarentzat guztiaren hasiera zenari erreferentzia egiteko erabilitako hitz bat da: zerbait definitu gabea, ura, airea, sua edo lurra ez zena, funtsezkotzat hartzen zituen elementuak.

Apeirona hilezkorra eta suntsiezina da, sortu gabea eta amaigabea, baina bertatik gauza guztiak sortzen dira. Dena irteten da bertatik eta dena bertara itzultzen da beharrezko ziklo baten arabera. Beragandik banatzen dira elkarren artean kontrakoak diren substantziak, eta bat beste baten gainetik nagusitzen denean, oreka berrezartzen duen erreakzio bat gertatzen da, "beharraren arabera, elkarri zigorra eta ordaina ordaintzen diote euren bidegabekeriagatik dagoen denboraren arabera".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194245

 |

* Wd Datuak: Q194245
**Elvira Larrazabal Bengoetxea** (Getxo, Bizkaia, 1933ko urriaren 28a) bizkaitar golfari profesional ohia da. Espainiako lehen emakume golfari profesionala izan zen.

Bizitza
-------

1933an jaio zen Getxon, ahizpa-neben artean laugarrena. Aita, Ángel, ertzaina eta Jose Antonio Agirre lehendakariaren bizkartzaina zuen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren 5 urtez izan zuen preso Puerto de Santamaríako espetxean. Espetxetik irten zenean, Neguriko Golf Klubean hasi zen lanean golf-irakasle eta golf makilen zaindari. Elvira aitarengatik hasi zen golfean jolasten, aita pozik ikustearren.

Golfean aritzen zenean, matxismoari eta klasismoari aurre egin behar izan zion, bere jatorri xumeagatik.

Jose Maria Ortiz de Mendibil bizkaitar nazioarteko futbol-epailearekin ezkondu zen. Berarekin hiru seme-alaba izan zituen: Peru, Iñigo eta Carmen. Peru eta Iñigo nazioarteko izotz gaineko hockey jokalariak izan ziren. Carmen alaba garuneko paralisiarekin jaio zen. Ondorioz, golfa utzi zuen hura zaintzeko.

Kirol-ibilbide oparoa utzi zuen. 1952 eta 1955 bitartean Espainiako Golf Txapelketak irabazi zituen jarraian. 1956an txapeldunordea izan zen. Espainiako emakumezko golflari profesional bakarra izateagatik, ez zuen Udako Olinpiar Jokoetan parte hartzeko aukerarik izan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   **(Gaztelaniaz)** Morenilla, Juan.  (2021-03-28). «Elvira Larrazabal: "Yo a las ricachonas les daba leña"» *El País* (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106238875
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 86254

 |

* Wd Datuak: Q106238875
**Frantziako Iraultzako Gerrak** Frantzia iraultzailearen eta Europako zenbait estaturen artean gatazka armatuak izan ziren, 1792-1802 bitartean gertatutakoak. Iraultzaren suhartasunak eta berrikuntza militarrek markatuta, Frantzia iraultzailearen armadek aurka zituen hainbat koalizio garaitu zituen, eta Herbehereetara, Italiara eta Rhin aldera hedatu zen frantziarren kontrola. Gerretan soldadu kopuru itzelek hartu zuten parte, batik bat errekrutatze moderno masiboa martxan jarri zelako.

Frantziako Iraultzako Gerrak oro har Lehen Koalizioaren (1792-1797) eta Bigarren Koalizioaren (1798-1801) artean sailkatzen da, nahiz eta Erresuma Batuaren kontra 1793tik 1802 arte etenik gabe jardun zuen borrokan Frantziak. Ondorengo borrokei buruz, ikus ezazu «Napoleondar Gerrak» artikulua.

Ikus gainera
------------

* Konbentzio Gerra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207318
* Commonscat Multimedia: Wars of the French Revolution

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph659009
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207318
* Commonscat Multimedia: Wars of the French Revolution
**Club Náutico de Luanco** Asturiasko Luanco (Gozón) herriko itsas kirol eta beraz arraun taldea da.

Uniformea
---------

Elastikoa zein trainerua zuria eta urdina dira. Traineruaren izena *La Lluanquina* da, urteetan zehar *Virgen del Socorro* izan bada ere.

Historia
--------

Kluba 1953an sortu zen. Batel eta trainerilletan aritzen zen eta 70. hamarkadan emaitza politak lortu zituen, hala nola 1972ko Espainiako Batel Txapelketako bigarren postua, eta 1974 eta 1978ko hirugarren postuak.

Trainerua ere atera izan du baina gehienetan C.M. Castropolen itzalean egon da. Dena den Liga sistemak abiatu zirenetik Luancok KAE 2 Ligan egin du arraun eta Castropolek galiziarren ligan.

Luanco 2006an trainerurik atera gabe egon ondoren 2007an hiru estropada jokatu eta bandera bat irabazi zuen. 2008 eta 2013 artean urtero uretaratu zuen trainerua eta KAE Ligako bigarren mailan egin zuen arraun. 2014az geroztik ordea ez du trainerurik osatzerik lortu.

Palmaresa
---------

* Asturiasko Traineru Txapelketa (3): 1982, 1987, 1988
* Avilesko Zelta-arteko Jaialdiko Bandera (1): 2007
* El Socorro Bandera (erlojuzkontrakoa) (1): 2008
* San Vicente de la Barquerako Bandera (2): 2011, 2013.
* Asturiasko Trainerila Txapelketa (2): 1987, 1988
* Asturiasko Batel Txapelketa (2): 1987, 2010

Azken denboraldiak
------------------

| Urtea | Liga | Kontxa |
| --- | --- | --- |
| 2008 | KAE 2 Liga, 10.a | - |
| 2009 | KAE 2 Liga, 10.a | - |
| 2010 | KAE 2 Liga, 14.a | - |
| 2011 | KAE 2 Liga, 12.a | - |
| 2012 | KAE 2 Liga, 11.a | - |
| 2013 | KAE 2 Liga, 11.a | - |
| 2014- | ez |  |

Gozón Udaleko Bandera
---------------------

*Club Náutico de Luanco*-k 2003tik aurrera Gozón Udaleko Bandera antolatzen du, 2008tik aurrera KAE 2 Ligako estropada puntuagarria dena.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Club Náutico de Luancoren berriak[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3391501

 |

* Wd Datuak: Q3391501
Antzinako madarikazio greziarra, K. a. IV. mendekoa. Berunezko orri baten gainean idatzita dago.
**Madarikazioa**, baita ere **maldizio**, **madarizio**, **birao, ernegu**, lengoaiaren botere magikoa erabiliz, beste pertsona edo pertsonen aurkako gogo txarra zuzentzea da. 

Madarikazioa sortzen duenak besteen aurkako desio okerrak errealitatera eraman nahi ditu, benetan gertatzea, esaterako, "ea zerri aurpegi hori puskatzen dizuten!". Modu batez naturaz gaindiko botere baten laguntza eskatzen da, sarritan. Madarikazioek tradizio luzea dute bai herrian baita mitologietan, sineskerietan eta kondairetan ere. Etimologikoki hitza latineko "maledictio" hitzetik eta "κατάρα" grezieratik dator.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «madarikazio - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-04-22).
2. ↑   «madarikazio - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» *www1.euskadi.net* (Noiz kontsultatua: 2022-04-22).
3. ↑   «ADOREZ Bilaketa: ernegu» *www.bostakbat.org* (Noiz kontsultatua: 2022-04-22).
4. ↑     *madarikazio | Gaurko hitza.*  (Noiz kontsultatua: 2022-04-22).
5. ↑    *Madarikazio. Hiztegia Euskaltzaindia..* .

Ikus, gainera
-------------

* Faraoiaren madarikazioa

Kanpo estekak
-------------

* Madarikazio: Egungo Testuen Corpusa (ETC)- UPV/EHU

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109411
* Commonscat Multimedia: Curses

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph138490
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q109411
* Commonscat Multimedia: Curses
*Galerina pumila*

Sinonimoa: *Galerina mycenopsis*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, sakon ildaskatua, okre-horixka kolorekoa erdigunea arre-orein kolorekoarekin, zimeltzean krema-okre antzeko kolorea hartzen du.

**Orriak:** Oso zabal, erdian zabalagoak eta ia libreak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 5 cm inguruko garaierakoa eta 0,2 cm inguruko diametrokoa, kolore berekoa, zetaduna, errezelaren hondarrekin (zurixka).

**Haragia:** Zurbila, usaingabea.

**Etimologia:** *Galerina* terminoa, galeraren txikigarria da, latinezko "galerus" delakoarena. *Galerina* hitzak, kupula gisa, erabiltzen den larruzko burukoa esan nahi du. Kapelaren formagatik. *Pumilus* epitetoa, nanoa, txikia, pigmeoa, esan nahi duen "pumilus" hitzetik. Beste espezie batzuekin alderatuta txikia delako.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Zelai eta larre goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 248 or. ISBN 84-282-0865-4..
*Galerina sideroides*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 30 mm arteko diametrokoa, hasieran kanpai itxurakoa edo hemisferikoa, gero ganbiletik lau-ganbilera, titi antzeko batekin, lehenengo ertza inflexua, gero zuzena, arin ildaskatua, errezelaren hondakin zuriekin. Kapelaren azala glabroa, eguraldi hezean pixka bat likatsua, higrofanoa, marroi-okre kolorekoa, marroi-gaztaina kolorekoa edo marroi-gorrixka disko aldera, oro har, zuriagoa ertzerantz, okre-hori kolorekoa eguraldi lehorrean.

**Orriak:** Estu, bihurgunetsuak edo sabeldunak, adnatuak, lehenengo okre-marroi kolorekoak, helduaroan marroiak, ertz osoa edo krenulatua, zurbilagoa.

**Hanka:** 80 mm arteko garaierakoa eta 5 mm arteko diametrokoa; zilindrikoa, oinarrirantz loditua, goialdean pruinaduna, ale heldugabeetan eraztun eremu batekin goialdean, ondoren, errezel zurixkaren hondarrekin beheko bi herenetan, okre-hori kolorekoa edo krema kolorekoa goiko aldean, marroi-gorrixka ilun kolorekoa oinarrirantz.

**Haragia:** Okre-marroi kolorekoa, marroi-gorrixka oinarrian, irin usain eta zapore ahulak.

**Etimologia:** *Galerina* terminoa, galeraren txikigarria da, latinezko "galerus" delakoarena. *Galerina* hitzak, kupula gisa, erabiltzen den larruzko burukoa esan nahi du. Kapelaren formagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ezezaguna edo susmagarria.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Egur hondarretan, koniferoen pinu-luma hiletan (*Picea*. *Pinus*). Urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 248 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
**Merlin Properties SOCIMI SA** higiezinen inbertsioko fideikomisoen negozioan (REIT) aritzen den espainiar enpresa da, 2014an Deutsche Bankeko exekutibo ohiek sortua. Enpresak Iberiar penintsulan, batez ere Espainian, kokatutako merkataritza-higiezinak erosi, kudeatu eta alokatzen ditu. Enpresaren jarduerak sei segmentutan banatzen dira: bulego-eraikinak; txikizkako merkataritza-lokalak, txikizkako saltokien errentamendua; merkataritza-guneak, saltoki handien kudeaketa; logistika, logistika-biltegiak eta banaketa-zentroak; hotelak; eta bestelakoak, bizitegi-higiezinen jabetzak alokatuz.

Enpresak hainbat filial kontrolatzen ditu, hala nola Tree Inversiones Inmobiliarias SOCIMI SAU, MPEP - Properties Escritorios Portugal SA, Testa Inmuebles en Renta SOCIMI SA eta Obraser SA. Hasieran, BlackRock, Principal Financial Group, Marketfield edota Invesco bezalako nazioarteko inbestimendu funtsen laguntzari esker, BBVAri 1000 bulego erosi zituen. Gero Sacyrren higiezinen dibiosoa (Testa) eta Metrovacesa erosi zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Simón Ruiz, Alfonso.  (2016/08/25). «Cómo creció Merlin de 0 a 100 en dos años» *Cinco Días*.

Kanpo estekak
-------------


| * i
* e
* a
IBEX 35 indizearen enpresak |
| --- |
| 
* ACS
* Acerinox
* Aena
* Amadeus IT Group
* Acciona
* Acciona Energía
* BBVA
* Bankinter
* CaixaBank
* Cellnex Telecom
* Inmobiliaria Colonial
* Endesa
* Enagás
* Fluidra
* Ferrovial
* Grifols
* International Airlines Group
* Iberdrola
* Indra
* Inditex
* Logista
* Mapfre
* Meliá Hotels
* Merlin Properties
* ArcelorMittal
* Naturgy
* Red Eléctrica
* Repsol
* Banco Sabadell
* Santander
* Sacyr
* Solaria
* Telefónica
* Unicaja

 |
***Sagua eta katua*** (*Katz und Maus*) Gunter Grass idazle alemaniarrak 1961ean argitaratutako eleberria da. "Danzig trilogia" osatzen du "Latorrizko danborra" eta "Zakur urteak" liburuekin batera.

Argumentua
----------

Liburuak Joachim Mahlke (Mahlke Handia) gaztearen bizitza azaltzen digu. Hau, bere lagun eta ikaskideekin batera, bizitza normala izaten saiatzen da, Bigarren Mundu Gerrak kutsatutako giro batean, nahiz eta gerra urrun egon oraindik.

Gazteek urperatutako ontzi baten bizkarrean aurkitzen dute bere olgeta-gunea, baita han gizontzen hasi ere. Han Mahlkek, zeinak oso zintzur-sagar handi eta mugikorra zuen, sagu bat bezala, erakustaldiak egiten zituen bere murgiltzeekin, eta behin eta berriro sartzen zen ontzian altxor txiki batzuk ekartzen. Hala ere, gerrak gazteak harrapatu zituen azkenean eta Mahlkek bere balentriak errepikatu beharko ditu guda-zelaian.

Kanpo estekak
-------------

* "Katua eta sagua" irakurtzeko on-line (Armiarma)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1736859
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 174963765
* GND: 4125348-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1736859
***Death of a salesman*** (gaztelaniaz: *Muerte de un viajante*; frantsesez: *Mort d'un commis voyageur*) 1985eko telebistarako egindako filma da, Volker Schlöndorffek zuzenduta eta 1949ko izenburu bereko antzezlanean oinarritua, Arthur Millerek idatzia.

Istorioa
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Willy Loman (Dustin Hoffman) etxera pott eginda itzultzen da bertan behera gelditutako negozio-bidaia baten ostean. Willyren buruaren egoeraz eta berriki jasandako auto-istripuaz kezkatuta, Linda emazteak (Kate Reid) aholkatzen dio Howard Wagner nagusiari (Jon Polito) eskatzea etxean lan egiten uztea, bidaiak saihestuz.

Willy 60 urterekin arduratuta dago bere semeen etorkizunaz, bereziki Biff-enaz (John Malkovich), eta bitartean semeek kezka daukate aita kognitiboki makaltzen ari delako. Lan barik, atzera begiratu eta galdetzen du bere bizitzaz, arrakastaz, galdutako aukerez, alferrikako ahaleginez,... Konturatzen da emaztearen sufrimenduaz beragatik. Semeek txikitan adoratzen duten arren, orain ez dute kontuan hartzen. Angustiak eta desesperazioak jota, errealitatearekin loturarik edukitzea galtzen du.

Azkenean, Willyk bere buruaz beste egiten du nahita kotxearekin Biffek bizitza aseguruaren dirua kobratu eta negozioarekin ahsi ahal izateko. Hala ere hiletan, Biffek adierazten du mantentzen duela negozio-gizona ez izateko nahia. Happyk, bestela, aukeratzen du bere aitaren bideari jarraitzea.

Pertsonaiak
-----------

* William "Willy" Loman (Dustin Hoffman): Saltzailea.
* Linda Loman (Kate Reid): Willyren emaztea.
* Biff Loman (John Malkovich): Willyren seme nagusia.
* Harold "Happy" Loman (Stephen Lang): Willyren seme gazteena.
* Charley (Charles Durning): Willyren auzokidea.
* Bernard (David S. Chandler): Charleyren semea.
* Ben Loman (Louis Zorich): Willyren anai zaharrena.
* Bostongo emakumea (Kathryn Rossetter).
* Howard Wagner (Jon Polito): Willyren nagusia.
* Jenny (Anne McIntosh): Charleyren idazkaria.

Sariak
------

38. Emmy Sarien lehiaketan 3 eskuratu zituen, eta 43. Urrezko Globoenean 1.

Ikus, gainera
-------------

* Zainketa aringarriak eta zinema

Kanpo estekak
-------------

* IMDB webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1790910

 |

* Wd Datuak: Q1790910
**Long Island** AEBetako New York estatuko uharte bat da. Uhartearen azalera 3.567 kilometro karratukoa da, eta Estatu Batu kontinentaleko handiena da. Long Islanden New York hiriko bi auzo daude: Brooklyn eta Queens mendebaldereneko zatian. Kontrako aldean Nassau eta Suffolk daude.

Geografia eta klima
-------------------

Uhartea Connecticut eta Rhode Island estatuetatik Long Island Sound kanalaren bidez banatua dago. Hegoaldean Great South Bay, South Oyster Bay eta Jamaica Bay badiekin muga egiten du, benetan zingirak direnak, eta Ozeano Atlantikotik katean dauden uharte estu batzuek osatutako hesi baten bidez babestua dago, uharte horietatik aipagarriena Fire Island izan daitekeelarik.

Mendebaldean, Brooklyn eta Queens Manhattan eta Bronxetik East River ibaiaren bidez bananduak daude, eta Staten Island eta New Jerseytik Upper New York Bayko uren bidez, New York Harborreko zati bat dena.

Long Island Ozeano Atlantikoaren eta Ingalaterra Berriaren muga geografikotzat har daiteke.

Long Islandek uda bero eta hezeak eta negu hotzak izaten ditu. Negu guztietan erortzen da elurra, eta negu askotan Nor'easaters izeneko ekaitz bizi batek edo gehiagok 30-60 zentimetroko altuerako elur geruzak eratzen dituen elurteak eta haize hurakanatuak eragiten dituzte.

Izan ere, uhartea hurakanei nahiko zaurgarria da. Uharteak 3. mailako bi ekaitz jasan zituen 1938an (1938ko Ingalaterra Berria hurakana) eta 1944an, Donna hurakana 1960an, Belle hurakana 1976an, Gloria hurakana 1985ean, Bob hurakana 1991n (ekialdeko muturra suntsitu zuena) eta Floyd hurakana 1999an.

Demografia
----------

Ameriketako Estatu Batuetako 2000ko Erroldaren arabera, Long Islandeko lau konderrien artean, 7.448.618 biztanle batzen zituzten. New York hiriari dagokion zatian, 4.694.705 biztanle zeuden, Brooklyngo zatian 2.465.326 biztanle eta Queenseko zatia 2.229.379 biztanle zeudelarik. Nassau eta Suffolk konderrien biztanleria bateratua 2.753.913 biztanlekoa zen.

Long Islandek italiar-estatubatuar biztanleria nabarmena du, %28,8koa Suffolken eta %23,9koa Nassaun 2000ko erroldari dagokionez. Brooklyngo 939.316 afroamerikarrek azaltzen dute Kings konderriko biztanleen %38,1a. Queensen, afroamerikar biztanleria 486.197 biztanlekoa da, biztanleriaren %21,8a. Nassau eta Suffolkeko biztanleen %10a baino gutxiago eremu osoko toki zehatzetan biltzen den bitartean, nagusiki Hempsteaden, Roosevelten, Freeporten eta Uniondalen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18438
* Commonscat Multimedia: Long Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241562607
* GND: 4274560-3
* LCCN: sh85078257
* NKC: ge129868
* NARA: 10046409
* SUDOC: 028356551
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3955977

 |

* Wd Datuak: Q18438
* Commonscat Multimedia: Long Island

Ketgoria:New Yorkeko uharteak
**Galitziako Sobietar Errepublika Sozialista** (errusieraz: Галицкая Социалистическая Советская Республика, Г.С.С.Р. translit.: *Galitskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika*) 1920ko maiatzak 8 eta irailak 21 bitartean existitu zen, Europa erdialdeko Galitzia izeneko eskualdean gertatu zen Polonia-Sobietar Batasuna Gerrak iraun zuen bitartean.

Sobietar Errepublika Sozialista hau Galitziako Batzorde Iraultzaileak (Galrevkom) ezarri eta maneiatu zuen, Errusia boltxebiketik abiatuta sortutako behin-behineko gobernu bat. Bere hiriburua Ternopilen ezarri zen, presidente bezala Volodymyr Zatonsky jarriz. Galrevkomak egitura administratibo bat ezarri zuen, Galitziako Armada eta hezkuntza sistema bat. Hizkuntza nazionalak berdintasunezko estatus batean zeuden eta honela deklaratuak izan ziren: poloniera, ukrainera eta yiddisha.

Galrevkomak ez zuen Galitziako zatirik garrantzitsuena zen Lviv kontrolatu.

Galrevkoma Poloniak berrokupatu zuen 1920ko irailak 21ean.

Ikus, gainera
-------------

* Mendebaldeko Ukrainako Herri Errepublika

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61385
* Commonscat Multimedia: Galician Soviet Socialist Republic

---

 |

* Wd Datuak: Q61385
* Commonscat Multimedia: Galician Soviet Socialist Republic
Posterra

***Keep Calm and Carry On*** (euskaraz: egon lasai eta jarrai aurrera) 1939. urtean Erresuma Batuko Gobernuak argitaratutako kartel bat da, Bigarren Mundu Gerra hasi baino hilabete batzuk lehenagoko egonezina eta beldurra lasaitzeko asmoz. Kontuan izan behar da Ingalaterra inbasio arriskuan zegoela. Oso gutxi erabili zen eta ez zuen hedapen handirik izan.

Iragarki moduko hau 2000. urtean berraurkitu zuten eta geroztik asko erabili izan da, gehienbat dekorazio eta parodia arloetan. Garai hartako oso poster gutxi aurkitu izan dira. 2012ra arte soilik 2 kartel originalen berri izan da baina urte horretan *Antiques Roadshow* telebista saioan beste 15 ere erakutsi ziren.

1939ko lan honek aldaera asko izan ditu, gehienak parodia moduan eginak, beti ere esaldi berbera errotzat izanda.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q633603
* Commonscat Multimedia: Keep calm and carry on

---

 |

* Wd Datuak: Q633603
* Commonscat Multimedia: Keep calm and carry on
**Light Peak** Intel sorturiko teknologia optikoa erabiltzen duen abiadura handiko konektore mota berri bat da.

10Gb/s-ko abiadurak lortzeko prestatuta dago, baina Intelek datorren hamarkadan 100Gb/s-ko abiadura lortzeko asmoa du. Abiadura horretan, Blu-ray bat 30 segundotan bidali ahal da, disko gogor bat ere ez bada idazketa abiadura horretara hurbiltzen ere. Intelek hainbat protokolotan dihardu, eta haien hitzetan, hainbat dispositibo konektatu ahal dira kable bakar baten bitartez, transmisio abiadura orokorra 10Gb/s izanez.

Gaur egun erabiltzen diren bus arruntak (USB, Firewire, HDMI) ordezkatzea da bere asmoa. Light Peak teknologiaren bitartez, zuntz optikoko kable bakarra, hiru dimentsioko eszena bakarra bidaltzeko erabiltzen diren 50 kobrezko kableak ordezkatu ditzake. Light Peak teknologia "Intel Development Forum"ean aurkeztu zen 2009ko irailaren 23an. Hasiera batean 2010 urtean merkaturatzea espero bazuten ere, 2011 urtera atzeratu dute oraingoz. Intel eta Apple Mac Pro ordenagailuentzat txartel nagusi bat garatzen ari dira, baina momentuz prototipoak soilik sortu dituzte.

Funtzionamendua
---------------

Beste konekzio motetan bezala, Light Peak konekzioan igorle bat eta hargailu bat dugu, bakoitza transmisioan parte hartzen duten dispositibo batean. Igorleak, seinale elektrikoak pultsu elektriko bilakatzen ditu, eta Light Peak kabletik bidaltzen ditu. Pultsu hauek hartzaileak jasotzen ditu, eta seinale elektriko bihurtzen ditu berriro.

Light Peak bi kable erabiltzen ditu, bat igortzeko eta bestea jasotzeko. Bi kable hauek bata bestearekiko independenteak dira, abiadura simetrikoa lortuz, hau da, abiadura berbera informazio bidaltzeko eta jasotzeko.

Intel kobrezko kable bat sartzea bi zuntz optikoekin batera pentsatzen ari da, USB edo Firewire dispositiboak ere jasan ahal izateko.

Ezaugarriak
-----------

* 10 Gb/s-ko abiadurak(100Gb/s-koak hamarkada honetan zehar) zuntz optikoarekin, 100 metro baino urrutiagoko distantzietara ere
* Gailu anitzak batera konektatzeko aukera, transmisio abiadura guztien artean banatuz
* Protokolo anitzak
* Direkziobiko datu transferentzia simetrikoa

Erreferentziak
--------------

* **(Ingelesez)** Engadget Blogeko artikulua
* **(Gaztelaniaz)** Xataka Blogeko artikulua
* **(Ingelesez)** PCWorld orrialdeko artikulua
* **(Ingelesez)** CNet News orrialdeko artikulua

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Intel Light Peak teknologiari orrialde ofiziala
* **(Ingelesez)** Intel Development Forumeko orrialde ofiziala
**Zenbaiten artean** esamoldea, lankidetza baten emaitza diren sormen-lanen egileak izendatzeko erabiltzen da. Sorme-lan batean, hiru egile baino gehiagok parte hartu badute, Euskaltzaindiak, "zenbaiten artean" esamoldea erabiltzea gomendatzen du, edo bestela, bakarrik lehenengo egilea aipatu.

Beste inguruko hizkuntza batzuetan, espainolez, frantsesez, italieraz eskuarki, AAVV formula sarritan erabiltzen da. Latinaren "*Auctores Varii*" (Hainbat egile) esamoldearen laburdura da, eta letra xehez zein maiuskulaz idatzi daiteke. Ingelesez, ordea, oso gutxitan erabiltzen da, eta ingelesezko obra baten agertzen denean, litekeena da idazleak ez izatea ingelesa ama-hizkuntza.

"Zenbait egile" horren ordez, beste formula bat erabil daiteke, mundu anglosaxoian ohikoena: idazle bakarra izendatzen da, esate baterako, lehenengoa alfabetoan, eta, gero, et al. et alii edo "eta beste". *Nafarroako Unibertsitatearen Aipuak eta Erreferentziak egiteko gida. APA Style* izenburua duen dokumentuan, APA estiloak arautzen dionari jarraituta, *et al.* formula erabiltzea gomendatzen du, baita euskaraz ere. EHUren gidan ere, horrela azalatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «bibliografia nola eman - Euskara Batuaren Eskuliburua» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-10-20).
2. ↑     *Nafarroako Unibertsitatearen Aipuak eta Erreferentziak egiteko gida. APA Style.* .
3. ↑    *APA Style 7th edition. Aipuak eta erreferentzia bibliografikoak nola egin.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2818964

 |

* Wd Datuak: Q2818964
*Artikulu hau Armentia ikastolari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Armentia (argipena)».*
Armentia ikastola.
**Armentia ikastola** Gasteizen dagoen ikastola bat da. 1992an sortu zen, kooperatiba izaera juridikoarekin, Armentia inguruetan oblatas ordenako mojek zeukaten komentu eta barnetegian. Lehen bi ikasle taldeak 1992-93 ikasturtean hasi ziren eskolak hartzen bertan, eta gaur egun 800 ikasle pasa ditu. EHI – Euskal Herriko Ikastolak Europar Kooperatiba Elkarteko (garai bateko Euskal Herriko Ikastolen Elkarteko) partaide da.
Armentia ikastolaren proiektu pedagogikoko hiru printzipio nagusiak euskalduntasunaren eta euskal kulturaren sustapena, hezkuntza komunitateko eragile desberdinen (guraso, ikasle eta irakasleen) partaidetza eta eleaniztasuna dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21533954
* Commonscat Multimedia: Ikastola Armentia

---

 |

* Wd Datuak: Q21533954
* Commonscat Multimedia: Ikastola Armentia
Hildakoen liburua
**Ka** "bizi indarra" da, giza izpirituaren osagai bat, bizitzaren printzipio unibertsal eta hilezkorraren zatitxo bat, egiptoar mitologiaren arabera. Antzinako egiptoarrentzat, izpirituaren osagaiak honako hauek ziren: Ib, **Ka**, Ba, *Aj*, *Ren* eta *Sheut*. Joshua J. Markek adibidez, honela zerrendatzen ditu *Khat* gorputz fisikoaz aparte: Ka, Ba, *Shuyet (Sheut)**,** Akh (Aj)**,** Sahu**,** Sechem**,** Ab (Ib). Ren* delakoa ere aipatzen du, pertsonaren izen sekretua dena.

Antzinako egiptoarrek uste zuten arima bat (kꜣ eta bꜣ; Egipto. ahoskeran: ka/ba) zati askok osatzen zutela. Arimaren osagai horiez gain, giza gorputz bat ere bazegoen (giza gorputza, batzuetan pluralean aipatzen zena, gutxi gorabehera "gorputz-atalen batura" esan nahi duena).

Ka pertsona baten bikoitza zen.

Pentsatzen zenez, ka Jnumek sortua zen, bere buztingile tornuarekin, seme-alabetan utzia izateko hauen sorrera unean. Elementu honek, gizaki bakoitzari hilezkortasuna ematen zion, jainko bihurtzeraino, hala merezi izan balu, Lurreko bere bizitzan eginiko aparteko ekintza onen ondorioz.

*ka* janariaren bidez mantentzen zela ere uste zuten egiptoarrek. *Ka*-k, hildakoaren gorputzean jarrai zezakeen hildakoa momifikatuz gero; arrazoi honegatik, beharrezkoa zen hildakoei hilondura egitea, eta janari eskaintzak egin behar zitzaizkien hildakoei, hauek kontsumitzen zutena, janarien kaua zen arren, eta ez zati fisikoa.

Jainkoen eta faraoien ka euren gorputzei lotuta zegoen, gainontzeko egiptoar guztiek, euren ka, faraoiaren bidez lortzen zuten bitartean. Duateko etorkizuneko bizitzako baldintzak, Osirisen epaiketan hartutako erabakiaren araberakoak ziren.

*"Erregearen kak botere berezi bat du, jainkoagatik dator zuzenean eta mendekoekin ere lotuta dago, hauen ka, erregearenetik baitator edo erregea bera da. Monarkia jainkotiarraren eta bere autoritatearen euskarri bat da. Erregearen ka (bikia edo bikoitza) Ilargi jainko batean bihurtu zen, Khonsu, Eguzkiaren ka nagusia".* Henri Frankfort

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Irizar, Jose.  (2009). *Antzinako Egipto eta Mesopotamia.*  in: *Gabirel Jauregi Bilduma Batxilergorako materialak*. Gasteiz: Eusko Jaurlaritza. Euskara Zerbitzua Ikasmaterialak.
2. ↑   **(Ingelesez)** Mark, Joshua J.. «The Soul in Ancient Egypt» *World History Encyclopedia* (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
3. ↑   «The Egyptian Soul: the ka, the ba, and the akh» *myweb.usf.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q360536

 |

* Wd Datuak: Q360536
**Alsou Ralifovna Abramova** (errusieraz: Алсу́ Рали́фовна Абра́мова; tatareraz: Алсу Рәлиф кызы Абрамова; **Safina** jaioa; Bugulma, Errusia, 1983ko ekainaren 27a), **Alsou** (Алсу́) izenez ezagunagoa, errusiar abeslaria eta aktorea da. 2000. urtean Eurovision lehiaketan hartu zuen parte, eta bigarren postua lortu (Danimarkako ordezkariak irabazi zuen). Horren ondorioz, ospe handia lortu zuen.

Bizitza
-------

Alsouren haurtzaroan, familiak sei kide zituen; aita, Ralif Rafilovitx Safin, oligarka, LUKoilen exekutiboa eta Errusiako Parlamentuko Kontseilu Federaleko egungo kidea, eta futbol talde baten jabea. Ama, Raziya Iskhakovna arkitektoa. Ruslan (1973), Marat (1977) eta Renard (1996) izeneko hiru anai (bi bera baino zaharragoak eta bestea gazteagoa). Familia honek 100. postuko herritar aberatsenak bezala izan ziren izendatuak aldizkari baten bidez, 2004an.

Alsouk urtebete zuenean, bere familia Bugulmatik Siberiara aldatu zen. Gero musika eskola pribatu batera joaten utzi zioten. Bere aitaren negozioengatik Moskun bizi ondoren, New Yorkera joan zen bizitzera eta gero Erresuma Batura, non arkitekturako unibertsitate pribatu batean sartu zen. Londresen bizi zen bitartean, sarri bisitatu zuen Errusia.

2006ko martxoaren 18an, Jan Abramov errusiar aberatsarekin ezkondu zen. 2006ko irailaren 7an, Safina alaba eduki zuen Ameriketako Estatu Batuetako Los Angeles hirian. 2016ko abuztuaren 10ean, bere seme Rafael jaio zen ospitalean.

Musika ibilbidea
----------------

Hamabost urte zituela, telebistako lehiaketa batean hartu zuen parte. *I will always love you* abestia interpretatu ondoren publiko eta epaileak txundituta utzi zituen. 1999an *Alsou* albumaren jaurtiketa eman zen bere lehen hiru singleak sortuz. Honen ondoren, Universal Music Russia enpresak sinatu zuen, 2000. urtean bere diskoaren 700.000 kopia legal baino gehiago salduz.

Urte berean, "solo" ingeleseko abestia konposatu eta grabatu zuen. Andrew Lanek eta Brandon Barnesek idatzitako 2000ko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu zuen, bigarren postuan amaituz. Abesti honen 100,000 kopia saldu ziren, Errusiako garai guztietako singlerik salduena izatera pasata, berak egindako beste kanta baten atzetik, "Yoou 're my #1" izenekoa.

Ondoren, Eurovision 2000an, Alsouk Errusian zehar bira handi bat hasi zuen. Bere 17. urtebetetzea ospatu zuen bere jaioterrian, Bugulman, non 120.000 biztanleetatik 86.000 plaza nagusian bildu ziren bera ikusteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Thailandieraz)** hmong.wiki. «Alsou BiografíayCarrera profesional» *hmong.es* (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).
2. ↑   «Vida persoal e biografía Alsou» *gl.delachieve.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q270951
* Commonscat Multimedia: Alsou Abramova

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 53817587
* ISNI: 0000 0003 7202 483X
* BNF: 140546471 (data)
* GND: 135228921
* LCCN: no2002047429

 |

* Wd Datuak: Q270951
* Commonscat Multimedia: Alsou Abramova
Erreklamazio-orri bat beteta. Metro Bilbao. (Erabiltzailearen datu pertsonalak ezabatu egin dira).
**Erreklamazio-orriak** kontsumitzailearen tresna dira; haien bidez, kontsumitzaileak adierazten du, administrazioaren aurrean, edo enpresa baten aurrean, ez dela ados geratu erositako produktu batekin edo jasotako zerbitzuren batekin

Euskal Herrian orain dauden arauekin, erreklamazio-orri horiek establezimendu guztietan eduki behar dituzte, publikoarentzat eskuragarri. Inprimaki zenbakiduna da, eta bertan, bezeroaren eta enpresaren datu pertsonalak idatzi behar dira, bai eta erreklamazioa zein den ere, modu xumean idatzita. Bi aldeek sinatutakoan, establezimenduak kopia bat hartzen du, eta kontsumitzaileak beste bat. Teoriaz behintzat, administrazioek, enpresek, Arbitraje Batzordearen bidez, hamar-hamabost eguneko epean eman beharko lukete gatazkaren laudoa edo nolabaiteko erantzuna.

Ikus, gainera
-------------

* Erreklamazio-gutuna.

Kanpo estekak
-------------

* **Erreklamazio-orri** bat bete gabe. (EAEko Eusko Jaurlaritzak argitaraturiko eredua).
* **Erreklamazio-gutun** bat.
* KontsumoBIDE: **Kontsumo arloko erreklamazioa nola egin**.
* KontsumoBIDE: Kontsumo arloko **erreklamazioak, erreklamazio-orriak eta salaketak** egiteko materialak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4224670

 |

* Wd Datuak: Q4224670