**Wadi al-Far'a** (arabieraz: وادي الفارعه‎: ) Zisjordaniako iparraldean dagoen erreka bat da, Damiako zubiaren hegoaldean Jordan ibaian husten dena. Zisjordaniako korronte handiena da. Wadi al-Far'a Zisjordaniako eremu malkartsuan dago eta ekialderantz doa Jordan bailaratik, Wadi al-Far'ako herri palestinarretik pasatuz. Tirzah urtegia Wadi al-Far'a ibaiko urak biltzeko erabiltzen da, Jordan ibaira isuri baino lehen.

Izena
-----

Wadi al-Far'aren arabiar izena era askotan transliteratzen da erromatar idazkera. Artikulu determinatua honela idatz daiteke: *al-*, *el-*, gidoirik gabe, edo erabat baztertu daiteke artikuluarena. Wadi "ibai" da. eta ibaiaren izena ere haib¡nbat modutan transliteratu daiteke: Far'a, Fa'ra, Far'ah, Fa'rah, Farah, Fari'a edo Fari'ah. Diakritikoak erabiliz gero, Wādī al-Fāri`ah da.

Hebreerazko izenak ere era askotako transliterazioak ditu erromatar idazkeran. Haran edo errekarako hitza: Nahal edo *Nachal*. Izen bereziaren zati nagusia: Tirza, Tirzah, Tirtza and Tirtsa.

### Iturri zaharretan

Flavio Josefok Zarqa ibaia eta Jordan ibaia elkartzen diren tokitik hurbil dagoen bidegurutze bat izendatzen du, Wadi al-Far'atik oso urrun ez dagoena. Antzinate klasikoan *Coreae* (grezieraz: Κορέας: ) izena zuen.

> Pella eta Scythopolis alde batera utzita, Coreae-ra joan zen, non barrualdetik zetozen bidaiariak Judeara sartzen ziren.
> 
>

Arkeologia
----------

### Leku neolitikoak

Wadi al-Far'a herria Qaraoun kulturaren gune arkeologiko neolitiko batzuetatik hurbil dago. Leku horietako hiru Francis Turville-Petre-k aurkitu zituen 1925 eta 1926 bitartean. Hauek dira: Wadi Farah, Shemouniyeh, eta lanerako toki bat Wadi Sallahn. Erreminta eta hondakin ugari aurkitu ziren, gutxi ezagutzen den kultura horri lotuak.

### Tell el-Far'ah (Iparraldea)

Wadi al-Far'a herrixkatik gertu dagoen mendixka arkeologiko bat, **Tell el-Far'ah** (iparraldea), bibliako Tirzah gisa identifikatu da. Neolito, Alkolito, Brontze Aro eta Burdin Aroko okupazio-geruzak azaldu ziren. Tell el-Far'ah (iparraldekoa) deitzen zaio, Tell el-Far'ah-tik (hegoaldekoa) bereizteko; Gazako hegoaldean dagoen beste gune arkeologiko bat da.

Ikus, gainera
-------------

* Errefuxiatu-eremu bat
* Palestinako ibaien zerrenda
* Ras al-Far'a town
* Wadi al-Far'a village

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «The Jewish National Fund and Settlements» *Whatsbehindjnf.org* 2013-05-18.
2. ↑   «JNF in the Jordan Valley: Colonization Now | Hithabrut - Tarabut» *Tarabut.info* 2013-01-08.
3. ↑  Simchoni (1968), p. 478. Simchoni writes that *Coreae* is "a place that retains its name until today in *Ḳurawa*, near to the place where there is the confluence of the riverbed Wadi Far'a."
4. ↑  According to the American Journal of Theology, D.F. Buhl also adhered to the opinion, now almost universal, that Ḳoreā (*Coreae*) is to be sought for in *Ḳurawa* and Alexandrium in Ḳarn Sarṭabeh. (George Adam Smith, "Reviewed Work: Geographie des alten Palästina", in: *The American Journal of Theology*, vol. 1, no. 1 [Jan. 1897], p. 172).
5. ↑  Bugbee (1901), p. 8

Bibliografia
------------

* Bugbee, Lucius H. (1901). The Mosaic Map of Medeba. Chicago: University of Chicago. p. 8.   
Josephus. Antiquities of the Jews (14.3.4).

Kanpo estekak
-------------

* Mendebaldeko Palestinari buruzko inkesta, 15. mapa: IAA, Wikimedia commons

Txantiloi:Heavy Neolithic sites