recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ezkia ikastola** Lapurdiko Ikastola bat da. Hazparne herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Historia
--------

*Hazparneko ikastola* abiatu zen 1972an, 6 ikaslerekin, parrokiak mailegatzen zion *Jeanne d'Arc* gelan. Bernadette Bibens heletarra zen lehen irakaslea.

1982an lehen maila ireki zen udalaren lurretan eraikitako egoitza batean.

2001ean Seaska federazioak lur eremu berri bat erosten du eta egoitza berri bat eraikitzen, 2003an ireki dena. Fase berri baten abiatzea markatzeko, eta lur eremu horretan bota behar izan zuten ezkiaren omenez, ikastolak izenez aldatzen du *Ezkia ikastola* bilakatzeko.

Ondoko urteetan, ikasle kopuruak igotzen zirenez,, beste ikastola batzuk sortu ziren inguruetan ikasle kopuru emendatzeari aurre egiteko. Ala nola Arberoako ikastola sortu zen 2008an Donamartirin, Baigura ikastola Lekornen 2010an eta Beskoitzeko ikastola 2013an.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Frantsesez)** Arotçarena, Jean.  (2012-03-16). *Avec 6 élèves en 1972.*  ISSN 1760-6454. (Noiz kontsultatua: 2021-12-23).
2. ↑   «Ezkia Ikastola - École Hasparren --» *www.ezkia.org* (Noiz kontsultatua: 2021-12-22).
3. ↑   **(Frantsesez)** Fère, Richard Picotin et Emmanuèle.  (2010-03-09). *A Mendionde et Itxassou, deux nouvelles ikastola.*  ISSN 1760-6454. (Noiz kontsultatua: 2021-12-23).
4. ↑   **(Frantsesez)** «Baigura ikastolaren 10 garren urtebetetzea. Arantxa Uhalde.» *France Bleu* (Noiz kontsultatua: 2021-12-23).
5. ↑   «Historikoa | Baigura ikastola» *www.baigura-ikastola.com* (Noiz kontsultatua: 2021-12-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100741543

 |

* Wd Datuak: Q100741543
Ezkon-hitzarekin lotutako ezkongai-eraztun bat.
**Ezkon-hitza** bikote batek ezkontza aurretik egiten duen ezkontza-promesa da. Juridikoki, ezkontzak prestatzeko kontratua dira, ezkontzaren behin betiko kontratua dakartelako. Ezkontzak ez betetzeak ondare-kalte batzuk dakartza berekin; besteak beste, jasotako guztia itzuli behar izatea, eta kasu batzuetan lau aldiz gehiago ere bai.

Gaur egun, ezkon-hitzek ez dute garrantzi juridiko handirik, nahiz eta gizarte-mailan ezkongai-harremanek jarraitzen duten. Hala ere, beste garai batzuetan, askoz erritualizatuagoak eta landuagoak, ezkon-hitza hausteak beste ondorio batzuk izan zitzakeen. Adibidez, Erdi Aroan, ezkonduta ez zeuden senarren arteko sexu-harremanak gertatzen baziren, ezkontza berehala gauzatutzat jotzen zen, eta horrek ondorio guztietarako balio zuen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q157512
* Commonscat Multimedia: Betrothal

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119806454 (data)
* GND: 4063029-8
* LCCN: sh85013470
* NKC: ph634314
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 016105

 |

* Wd Datuak: Q157512
* Commonscat Multimedia: Betrothal
Bartzelonako Falcons.
**Falcons** Kataluniako gimnastikaren giza-dorreak dira. Etimologikoki Belatz hegaztiaren izen katalanatik dator, "Falcó". Castell tradizionalekin antza handia dute baina falcons taldeak akrobatikoagoak dira. XX. mendearen hasieran sortu ziren eta, antza denez, hasiera batean, Sokol mugimenduarekin lotura handia izan zuten. Kirol mota hau Penedesen tradizional bihurtu da.

Historia
--------

*Falcons* taldeak 1931an sortu zen Kataluniako Gazte Kristauen Federazioak bultzatuta agertu ziren, Sokol mugimendu txekiarran inspiratuta. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, Federazioa desegin zuten baina talde batzuek aktibitatea berreskuratu zuten. 1942an Llorenç del Penedèseko taldea agertu zen, gaur egun gelditzen den zaharrena. 1959a Vilafranca del Penedèsen "colla" edo koadrila sortu zen. Hortik aurrera Falconsen garapena *casteller* munduarekin lotu zen, jatorri gimnastikoetatik urrunduz. XX. mendearen azken hiru hamarkadetan Katalunia osoan zabaldu ziren. Horrela, 2001an Bartzelonako taldea sortu zen.

Vilafranca del Penedèsko Falcons, 2007an.

Ezaugarriak
-----------

Kirol akrobatikoa da, halaber, baina castellen ezaugarri asko ditu. Hasteko, janzkera antzekoa erabiltzen dute: prakak eta alkandora zuriak, gerriko eta espartinak. Gralla izeneko musika-tresnekin laguntzen dira, bestetik. Sortzen dituzten dorreak estatikoak badira ere, helburua lortu arte oso dinamikoak dira, koreografiak garrantzi handia izanik.

Koadrilak
---------

Gaur egun Katalunian 12 falcons-koadrilak daude:

* Falcons de Llorenç del Penedès (1942)
* Falcons de Vilafranca del Penedès (1959)
* Falcons de Vilanova i la Geltrú (1972)
* Falcons del País del Cava (1992)
* Falcons de Piera (1997)
* Falcons de Barcelona (2003)
* Falcons de Castellcir (2004)
* Falcons de Mall (2008)
* Falcons del Riberal (2009)
* Falcons de Vallbona d'Anoia (2010)
* Falcons de Capellades (2012)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Falcons taldeen historia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3064739
* Commonscat Multimedia: Falcons (human pyramids)

---

 |

* Wd Datuak: Q3064739
* Commonscat Multimedia: Falcons (human pyramids)
Jokalariak 2012ko liga garaipena ospatzen.
**FC Nordsjælland** (*Brøndbyernes Idrætsforening*), Sjælland uhartearen iparraldean dagoen Farumn herriko futbol taldea da. Harrigarria da hala ere 18.521 (2011) biztanle dituen herriak halako talde ona edukitzea. Liga bat eta bi kopa irabazi ditu.

Historia
--------

Herriko bi talde elkartzean **Farum Boldklub** sortu zen 1991ean. Maila baxuenetan jokatzen hasi zen baina berehala egin zuen gora eta 1997rako jadanik bigarren mailan ari zen jokatzen. Pare bat aldiz lehen mailara igotzen saiatu ondoren 2002 urtean lortu zuen. Lehen mailako estreineko denboraldia ere bikaina izan zuen eta hirugarren postua eskuratzearekin UEFA Europa League jokatzeko eskubidea irabazi zuen. Urte horretan izena aldatu zuen gaur egungo **FC Nordsjælland** (Seelandia iparraldeko futbol kluba) izena hartu zuelarik.

Lehenengo titulua 2009-10 urtean iritsi zen, Danimarkako Kopa hain zuzen ere. Hori gutxi balitz 2011ean ere Kopa titulua berriztu zuen. 2011-12 urtean azkenean lortu du Superliga daniarra irabaztea.

Palmaresa
---------

Danimarkan:

* Liga (1): 2011-12
* Danimarkako Kopa (2): 2009-10 eta 2010-11

Kanpo estekak
-------------

* **(Danieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210025
* Commonscat Multimedia: FC Nordsjælland

---

 |

* Wd Datuak: Q210025
* Commonscat Multimedia: FC Nordsjælland
**FC Shakhtyor Soligorsk** (bielorrusieraz ФК Шахцёр Салігорск) Bielorrusiako futbol talde onenetakoa da, Salihorsk hirikoa. Birritan irabazi du Bielorrusiako futbol liga eta beste bitan Kopa. Azken urtetan herrialdeko bigarren taldea izan da.

Historia
--------

Taldea Salihorsk meatzari hirian sortu zen 1961ean. Sobietar Batasunaren garaian ielorrusiako ligatan ibili zen eta emaitza onak lortu zituen. 1971ean hiriko beste bi futbol talderekin (Khimik eta Gornyak) egin zuen bat.

Lehenengo titulua 2004 urtean lortu zuen, bielorrusiako Kopa. Hurrengo urtean irabazi zuen orain arteko Liga bakarra. 2006, 2008 eta 2009 urteetan Kopako finalera iritsi zen baina galdu egin zituen. 2010tik aurrera Ligako bigarren postua eskuratu du, beti ere BATE Borisov handiaren atzean.

2019an hirugarren Kopa irabazi zuen eta hurrengo hiru urtetan Liga.

2022an Liga irabazi zuen baina txapelduna eta txapeldunordea kanporatuak izan ziren partiduen emaitzak adosteagatik.

Palmaresa
---------

### Bielorrusian: 7

* Bielorrusiako Liga:
	+ Txapelduna (3): 2005, 2020, 2021.
	+ Bigarrena (6): 2010, 2011, 2012, 2013, 2016, 2018.
* Bielorrusiako Kopa:
	+ Txapelduna (3): 2004, 2014, 2019.
	+ Finalista (4): 2006, 2008, 2009, 2015.
* Bielorrusiako Superkopa:
	+ Txapelduna (1): 2021.
	+ Finalista (2) 2015, 2016

Kanpo estekak
-------------

* **(Bielorrusieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q531866

 |

* Wd Datuak: Q531866
**Durge** Star Warseko fikziozko unibertsoan agertzen den pertsonaia bat da. Gen'Dai bat da. Errepublika Galaktikoa erori baino bi mila urte lehenago jaio zen. Giza itxura zuen arren, bere espeziea 4.000 urte bizi ahal zen eta galdutako gorputz atalak edo organuak birsor zitzakeen. Durgen armajantzi sendoaren azpian zegoen bere benetako gorputza; erdi gizatiar itxurako izaki baten eran konprima zitezkeen nerbio hodi sare bat.

Durge, ez zen bere espezieko gainontzekoak bezalakoa, indarkeria eta odol isurketak gogoko baitzituen. Alde honek, oso urria zen bere espeziearekin kontrastatzen zuen, gatazkak nola edo hala eragozten saiatzen zena. Durge denboraren igaroan ordain sari bilatzaile eta hiltzaile bikain bihurtu zen. Klon Gerrak gertatu baino 900 urte lehenago **mandaloriarrak** suntsitzeko kontratatua izan zen eta harrapatu egin zuten. Arma kimikoekin eta teknologia ezezagunarekin torturatua izan ondoren, mende mordo batez beragan eragina izan zuen min izugarri bat eman zioten, hiltzen utzi gabe.

Klon Gerretan Obi-Wan Kenobiren aurka borrokatu zuen Muunilinst planetan eta zenbait alditan garaitua izan zen, baina beti birsortu ahal izan zituen galdutako atalak eta berriz borrokatzeko prest zegoen. Azkenik, Obi-Wan Kenobi xurgatzen duenean eta honek barnetik indarra erabiliz eztandarazi egiten duenean hiltzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3041572

 |

* Wd Datuak: Q3041572
Haldengo untxaria, Norvegiago erbi txakur mota bat.
Hanka luzeko erbi-txakurra, galgo edo xarlangoa alegia.
**Erbi txakurra** txakur mota heterogeneoa da ehiza-txakurren artean, hautespen artifizialez gizakiak erbiak ehizatzeko berezitu duena. 

Euskal Herrian, euskal erbi txakurra arraza apartekotzat jotzen da (Eusko Jaurlaritzaren nomenklaturan, *erbi txakur* izen soilarekin, baita gaztelaniaz ere), eta kasu honetan harrapakinak usaimenez detektatzen dituen txakur mota bat da, untxari motakoak. Hori bezalakoak normalean tamaina ertainekoak izan ohi dira, ile leunak, eta familia-txakurrak izateko ere egokiak izan daitezke. Asko gustatzen zaie ariketa eta txakur egokienetarikoak dira knpoko jarduera aktiboetarako.

Euskaraz halaber, hala nola beste hizkuntza batzuetako parekideetan, erbi txakur terminoak definitzen ditu baita xarlango edo galgoak, zeinak mutur eta hanka luzeko erbi txakur gisa ere defini daitezkeen. Kasu honetan, erbi eta untxiak ikusmenarekin detektatzen dituzten txakur mota dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Eusko Jaurlaritza, Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila.  (2014-03-24). «31/2014 DEKRETUA, martxoaren 4koa, Euskal Herriko abere-arraza autoktonoak kontserbatu, hobetu eta sustatzekoa eta animalia-arrazak sustatzeko entitateak arautzekoa.» *www.legegunea.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-24).
2. ↑    «Euskal Herriko Erbitxakur Elkartea , Sabueso Navarro o Pirenaico.» *www.facebook.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
3. ↑   «OEH - Bilaketa - OEH» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
4. ↑    Fundazioa, Elhuyar. «galgo» *Elhuyar Hiztegia* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).

Ikus, gainera
-------------

* Euskal erbi txakur
* Eper txakur
* Erbi Txakur Zuriaren Ordena
* Xarlango edo galgoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19373650
* Commonscat Multimedia: Hare dogs

---

 |

* Wd Datuak: Q19373650
* Commonscat Multimedia: Hare dogs
**FC Slovan Liberec** (izen osoa *Football Club Slovan Liberec, A.S.*) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagokionez, Liberec hiribkoa. 3 aldiz irabazi du Txekiar Errepublikako futbol liga baina beste bi aldiz Kopa.

Historia
--------

### Aurreko taldeak

Liberec-eko hiritar gehienak alemaniarrak ziren eta beren futbol taldeak eratu zituzten. 1929an txekiarrek *SK Liberec* sortu zuten eta 1934an *Slavia Liberec* izena hartu zuen, beren jatorri eslaviarra hobeto adierazteko. 1922an beste talde bat sortu zen, *SK Rapid Horní Růžodol*, eta bien arteko lehiahandia izan zen hirian. Bigarren Mundu Gerrako okupazioak taldeak desegin zituen.

### Slovan Liberec

1958ko uztailaren 12an *TJ Slovan Liberec* sortu zen. 1993an Txekiar Errepublika eratzerakoan Liga berria antolatu zen eta Slovan Liberec lehen mailan kokatua izan zen. 2000an lortu zuen lehen titulua, Txekiar Errepublikako Kopa. 2002an Ladislav Škorpil entrenatzailea fitxatu eta Liga irabazi zuen, Pragatik kanpoko talde batek irabazitako lehen liga. Urte hartan UEFA Kopako final laurdenetara iritsi zen baina Borussia Dortmundek kanporatu zuen. 2006an bigarren Liga bat eskuratu zuen.

### Azken urteak

Azken urteetan ere titulu berriak lortu ditu, 2012ko Liga eta 2015eko Kopa, azken hau penalti jaurtiketetan Baumit Jablonec garaituta.

Palmaresa
---------

### Txekiar Errepublikan: 6

* Liga (3): 2002, 2006, 2012.
* Kopa (2): 2000, 2015.

### Nazio artean: 0

* UEFA Kopa (0): final laurdenak 2002an.
* UEFA Intertoto Kopa (0): finalista 2004an.

Kanpo estekak
-------------

* **(Txekieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221671
* Commonscat Multimedia: FC Slovan Liberec

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128326152
* GND: 7593952-6
* NKC: ko2004247622

 |

* Wd Datuak: Q221671
* Commonscat Multimedia: FC Slovan Liberec
Eraztun topologiako sarea
**Eraztun sareak** aldameneko estazioekin punturik puntuko konexioen bitartez zirkulu bat osatzen duen konputagailu-sare topologia da.

Funtzionamendua
---------------

Bus sarearen luzapena da, hau da, bi muturrak lotuz gero. Eraztun sarean informazioa konputagailu batetik bestera noranzko berean doa begizta itxi batean.

Estazio bakoitzak seinalea birsortzeko eta berrigortzeko errepikagailu bat dauka, mezua aldameneko estaziora emanez. Mezu bat dagokion ordenagailuri ailegatzen bazaio, honek barneratuko du eta ez du errepikatuko eraztunean. Seinalea saretik noranzko jakin batean igarotzen da. Errepikagailuak elementu aktiboak dira eta sare-txartelean (NIC) daude.

Momentu batean, zein estazioak transmititu ahal duen antolatzeko, kontrol-datu bat erabiltzen da, lekukoa alegia. Lekukoak nodo batetik bestera bidaiatzen du, helburu nodora heldu arte. Estazio batek lekukoa baldin badu transmititzeko eskubidea du, bestela itxaron behar du lekuko ailegatu arte.

Beste topologiekin alderatuta kableatua konplexuena da eta instalazio zaila. Baita MAU (Multi-station Access Unit) deritzon kontzentratzaile erabili ahal dira eraztuna osatzeko.

Topologia honetan sarearen kontrola handia da, baina errepikagailu bat hondatzen bada, sarea erori egiten da. Bus sarearen kasuan bezala, arazo hau saihesteko modu bat dago. Kasu horretan, errepikagailu guztietako kontzentratzaile (MAU) batera konektatzen dira kableen bitartez, eta horrek izar-itxura ematen dio fisikoki, baina funtzionamendu aldetik (logikoki) eraztun sarea da. Errepikagailuren bat gaizki baldin badabil, kontzentratzaile horrek barrutik zubi bat egiten du, eta sarea ez da erortzen, martxan jarraitzen du. Eraztun bikoitzeko sareak ere badaude.

Abantailak
----------

* Estazio guztiek kanala atzitzeko eskubide berdina (lekukoaren protokoloa) dute
* Sarea ez dago nodo zentral baten menpean
* Funtzionamendu,errendimendu ona estazio asko egon arren
* Erroreak oso gutxi dira
* Transmisio abiadura handiak lor daitezke

Desabantailak
-------------

* Errepikagailu baten hutsegiteak gainerakoei eragin ahal die
* Arazoak isolatzeko zaila da (MAU-ren bidez zubiak egin ezkero errazago)
* Sarea birkonfiguratzeak funtzionamendua eteten du. (ez badira MAU-en bidez zubiak egiten)
* Instalazio neketsua du

Ikus, gainera
-------------

* Sare topologia
* Izar sare
* Zuhaitz sare
* Amaraun sare
* Bus sare

Kanpo estekak
-------------

* Telekomunikazio Hiztegia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q719775
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87002525
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q719775
**Football Club Pro Vercelli 1892** Italiako futbol talde zaharrenetakoa da, Vercellin 1892an sortua. XX mendearen hasieran talde indartsua izan zen Italiako 7 futbol liga irabaztea lortu zuelarik. Gaur egun Italiako Serie B ligan ari da. Etxeko partidak Stadio Silvio Piolan jokatzen ditu.

Historia
--------

Taldea 1892an sortu zen **SG Pro Vercelli** izenaz. 1903an izena aldatu zuen, **US Calcio Pro Vercelli**, eta horrela irabazi zituen zazpi ligak. Diru arazoak direla eta, XXI mendearen hasieran taldea desagertu eta berria sortu zen Serie D liga baxuenetik hasi zelarik. Ordutik aurrera hainbat desagerpen eta izen aldaketa izan ditu. 2010an taldea gaur egungo izenarekin jokatzen hasi zen.

Palmaresa
---------

### Italian: 7

* Italiako futbol liga (7): 1908, 1909, 1910–11, 1911–12, 1912–13, 1920–21 eta 1921–22.

Ikus, gainera
-------------

* Italiako futbol taldeen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)** Taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8455
* Commonscat Multimedia: Football Club Pro Vercelli 1892

---

 |

* Wd Datuak: Q8455
* Commonscat Multimedia: Football Club Pro Vercelli 1892
**Epagomenoak**, 360 eguneko zikloari, 365 eguneko eguzki urtea osatzeko erantsitako bost egunen izen greziarra zen.

Herodotok, honako hau idatzi zuen:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Egiptoarrak, urtea deskubritu zuten lehenak izan ziren, eta, ziotenez, hau, argizagien bidez aurkitu zuten. |  » |

Egutegi zibilaren asmakuntza, K. a. III. milurtekoaren hasieran agertzen da, eta bere erabileraren zantzuak daude Egiptoko IV. dinastiako faraoia izan zen Shepseskafen garaian. Egiptoar urte zibila, 365 egunez osatua zegoen, 120 eguneko hiru urtarotan banatuak, banandutako hilabete bat osatzen ez zuten beste erantsitako bost egunekin batera.

Egun horiek, antzinako egiptoarrek, *heru renpet* deitzen zituzten "urtearen gainetik daudenak", *mesut necheru* "jainkoen jaiotzarena" bezala ere ezagutzen ziren, bost egiptoar jainkoren jaiotza ospatzen baitzen: Osiris, Horus, Seth, Isis eta Neftis. Ondoren, koptikoan, *piabot nkoyxi* "hilabete txikia" deituak izan ziren.

Egun epagomenoen existentziaren lehen zantzua, Nekankhen hilobitik dator, Mizerino faraoiaren garaiko funtzionario bat. Piramideetako Testuetan ere aipatzen dira.

Urtaroak, honela deitzen ziren:

* Uholdea: *akhet*
* Ereitea edo irteera: *peret*
* Bilketa edo lehortea: *shemu*

Mitologia
---------

Dyehutyk (Thot grezieraz) sortu zituen bost egun epagomenoak, Khonsuren argitasunetik kenduz, Ilargiaren jainkoa zena. Egun berri hauek, Nut jainkosari, bost seme-alaba izatea ahalbidetu zioten: Osiris, Horus, Seth, Isis eta Neftis, Rak, urtean zehar izatea eragotzi baitzion.

Ikus, gainera
-------------

* Egiptoar egutegia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8776529

 |

* Wd Datuak: Q8776529
**Douglas konderria** (ingelesez: *Douglas County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Superior da. 2010eko zentsuaren arabera 44.159 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Douglas konderriak 3.832,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 454,65 ura dira. Beste 3.377,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,52 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 44.159 pertsonetatik 41.348 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 494 dira. 475 beltzak edo afroamerikarrak. 838 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 370 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.102 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494936
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141906029
* LCCN: n81110744
* NARA: 10039854
* **Lekuak**
* OSM: 1796961
* TGN: 2002318

 |

* Wd Datuak: Q494936
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Wisconsin
*Marsellesa*, himno nazional frantsesa
**Ereserkia** jainko zein pertsona bat laudatzeko edo gertakari gogoangarri bat ospatzeko egindako musika lana da. Nazio edo estatu bat goresteko egina denean, nazio ereserki deritzo. Hainbat kirol taldek (adibidez, futbol taldeek) ere izaten dute ereserkia.

Antzina, jainkozinotasun baten ohorezko koru-konposizio bat zen. Antzina idatziz jasotako musikarik zaharrena Mesopotamoako erresuma hurritako kanta bat da, Nikkal jainkosari eskainitako ereserki gisa interpretatu dena, idazkera kuneiforme ugaritiko silabikoan atzemandako musika-notazio baten trazak dituena.

Himnoen mendebaldeko tradizioa himno homerikoekin hasten da. Himno greko zaharren bilduma bat dira, K.a. VII. mendean idatziak, eta Antzinako Greziako erlijioaren jainkoak goraipatzen dituzte. K.a. III. mendeko Alexandriako Kalimako poetaren sei himno literarioz osatutako bilduma bat kontserbatu da (*Ὕμνοι*). 

Himno edo ereserkia liturgia balioarekin erabili zen Erdi Aroko latinezko literatura kristauan (adibidez, Tomás de Aquinok Corpusaren eguna ospatzeko idatzitako *Pange lingua*). Hitza grezierazko *ὕμνος* (hymnos) eratorria da, eta Europako ia hizkuntza guztietara pasatu zen zentzu edo esanahi berean.

Gainera, gertakari hain goren baten musika- edo literatura-irudikapena da, musikan edo testuan irudikatu beharra eragiten duela.

Ereserki bat jainkoei, santu bati, heroi bati edo pertsona ospetsu bati eskainia egon daiteke. Garaipen bat edo beste gertaera gogoangarri bat ospatzeko edo pozaren berri emateko ere erabil daiteke; kasu horretan, hobe da oda deitzea. Era berean, musika-konposizio bat izan daiteke, talde bat, eskualde bat, herri bat edo nazio bat identifikatzen duena eta hura interpretatzen dutenak batzen dituena. Azken himno horiek martxak edo olerki lirikoak izan ohi dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ereserki», Euskalterm terminologia banku publikoa
2. ↑  Emmanuel Laroche, *Le palais royal d' Ugarit* 3: Textes accadiens et hourrites des archives Est, Ouest et centrales, 2 vols. edited by Jean Nougayrol, Georges Boyer, Emmanuel Laroche, and Claude-Frédéric-Armand Schaeffer, 1:327–35 and 2: plates cviii–cix (Paris: C. Klincksieck, 1955).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484692
* Commonscat Multimedia: Hymns

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4125676-1
* LCCN: sh99001951
* NDL: 00570092
* NKC: ph120993
* AAT: 300400524
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 6843
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q484692
* Commonscat Multimedia: Hymns
**Douglas konderria** (ingelesez: *Douglas County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tuscola da. 2010eko zentsuaren arabera 19.980 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Douglas konderriak 1.080,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,45 ura dira. Beste 1.079,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,49 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.980 pertsonetatik 19.637 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.210 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 31 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 82 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 171 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110325
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126677474
* LCCN: n81050444
* NARA: 10039174
* **Lekuak**
* OSM: 1801524
* TGN: 2000503

 |

* Wd Datuak: Q110325
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Illinois
**Eremu semantikoa** antzeko esanahia duten edo gai berari erreferentzia egiten dioten hitz multzoa da. Horrela, adibidez, maitasunaren eremu semantikoan estimua eta adiskidetasuna joango lirateke, baina baita konfiantza edo ezkontza ere, horrekin lotura izan dezaketen terminoak baitira. Eremu semantikoek osagai subjektiboa dute beti, konnotazioan oinarritzen direlako eta ez sinonimian edo erlazio lexikoetan soilik.

Estrukturalismoa eremu semantikoak zehazten saiatu zen hitzei ezaugarri batzuk emanez, erlazionatutako hitzak ezaugarri batzuetan desberdintzen ziren, baina beste batzuk talde berekoak ziren. Sailkapen hori sinplea da zenbait kontzepturekin, baina ezin zaie aplikatu abstraktuagoei. Termino bereko eremu semantikoa aldatu egiten da hizkuntza erabiltzen duen kulturaren eta hizkuntzaren arabera.

Eremu semantiko bateko hitzak hainbat kategoria gramatikalekoak dira (ez nahastu eremu lexikalarekin, zeinetan hainbat kategoria gramatikaletako hitzak txertatzen diren), beraz, "eraikuntza" eremu semantikoaz hitz egiten badugu, oro har etxea esan nahi duten hitzak aipatzen dira (etxea, apartamentua, jauregia, baserria, dorrea), baita eraikinaren eraikuntzako elementuak adierazten dituzten hainbat hitz ere (jangela, atea, eskailera, leihoa, gela, komuna, sukaldea), eraikitzaileek erabiltzen dituzten tresnak (garabia, iturgintza, aldamioak, zementua, portland) edo jarduera honetan egin daitezkeen ekintza desberdinak ere (alikatatzea, leuntzea, igeltsuztatzea).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q176377

 |

* Wd Datuak: Q176377
**Fernando Fernández Arrikagoitia** (Gasteiz, Araba, 1948) **"Zibeles"** bezala ezagunagoa, euskal ekologismoaren aurrekari eta Gasteiz hiriko pertsonaia ezaguna da. Ideologikoki anarkista, Arabako naturaren eta nudismoaren sustatzaile historikoa izan da.

Biografia
---------

1948an jaioa, haren haurtzaroa ez zen erraza izan. Txikitatik, umezurztegia eta zentzategiak ezagutu zituen. Gazte-gaztetatik ere espeleologia eta mendizaletasuna ezagutu zituen. Lan oso desberdinetan aritu zen eta 1972an Europan zeharreko ibilbide luzeari ekin zion. Ideologia berriak ezagutu zituen eta, ondorioz, nazionalismoa baztertuz, trotskismoan lehendabizi eta anarkismoan ondoren aritu zen. Euskal Herrian bueltan Felix Likiniano ezagutu zuen eta baita Askatasuna Kolektiboa ere. 1974an Portugalgo Krabelinen Iraultza gertutik ezagutu zuen. Lisboan komuna bat sortu zuen. 1975tik aurrera Parisen, Bruselan eta Lovainan egon zen. Gasteizera berriro ere bueltan Aranbizkarreko Ateneo Libertarioaren sortzailetariko bat izan zen. 1978an ekologismo libertarioaren ikuspuntutik Arabako Talde Ekologista - GEA sortu zuen. Laster euskal ekologismoaren barruan erreferente bat bihurtu zen, mugimenduko hedabide desberdinetan kolaboratuz, bereziki *El Ecologista* aldizkarian. Gaia taldearekin ekologismoaren liburutegi eta dokumentazio zentro baten sortzailea izan zen ere bai.

Haren xelebrekeriak zirela eta, Gasteizen oso ezaguna izan da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26772497

 |

* Wd Datuak: Q26772497
**Eremu urriko hizkuntza** herrialde edo lurralde batean biztanle gutxienek hitz egindako hizkuntza da. Hala ere, egoera gutxitu eta gutxietsian egon arren hizkuntza batek estatus ofiziala eduki dezake, euskarak lurraldearen zati batean duen moduan.

Europako Kartak horrela definitzen ditu "eskualdeko edo eremu urriko hizkuntzak": *"Estatu baten barruan lurralde zehatz batean biztanle guztien artean kopuru txiki batek tradizionalki erabilitakoak dira, eta Estatuko mintzaira ofizialetatik desberdinak dira"*.

Mundu mailan, UNESCOk badauka hizkuntzetaz arduratzeko atal berezia, tartean mintzaira gutxitu eta arriskuan daudenekin jardtuen duena. Ildo honetatik, 2008a "Hizkuntzen nazioarteko urtea" izendatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Terminologia Banku Publikoa.*  Euskalterm (Noiz kontsultatua: 2010-02-28).

Ikus, gainera
-------------

* Hizkuntza gutxitu
* Europako hizkuntza gutxituen zerrenda
* Diglosia

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Gaztelaniaz)****(Frantsesez)**UNESCOren hizkuntzen atala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25472746

 |

* Wd Datuak: Q25472746
**Douglas konderria** (ingelesez: *Douglas County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waterville da. 2010eko zentsuaren arabera 38.431 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Douglas konderriak 4.788 kilometro koadro ditu. Horietatik 76,12 ura dira. Beste 4.711,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.431 pertsonetatik 37.083 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.013 dira. 85 beltzak edo afroamerikarrak. 293 amerikar natiboak ziren eta 51 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 269 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 52 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 598 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156220
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133709534
* **Lekuak**
* OSM: 1153555
* TGN: 2002242

 |

* Wd Datuak: Q156220
* Commonscat Multimedia: Douglas County, Washington
Hainbat eragileko ordezkariak Euskal Herriak Bere Eskolaren deialdi bati atxikimendua ematen
**Euskal Herriak Bere Eskola** edo **EHBE** Euskal Herriak hezkuntza sistema nazionala behar duela aldarrikatzen duen herri mugimendua da eta horretarako euskara eta euskal kultura oinarri izango duen hezkuntza aldarrikatzen dute. Historian zehar egon diren hezkuntza mugimendu ezberdinak (UEU, ikastolak, eskola publiko euskaldunen aldeko mugimendua, ikasle mugimendua...) barne-bildu nahi ditu eta herri ezberdinetan hezkuntza mugimendu bat sortu. 2002an sortu zen.

Aldarrikapen taula
------------------

Euskal Herriak Bere Eskolak bere lana egiteko aldarrikapen taula bat erabiltzen du. Bertan honako puntuak aipatzen dituzte:

* Eskolak euskaldundu behar du.
* Haur eskola euskaldun eta herritarra.
* Euskal Curriculuma.
* Lanbide Heziketa euskaraz.
* Euskal Unibertsitatea.

Kanpainak
---------

EHBEk lan ezberdinak burutu ditu 2002an sortu zenetik. Indar handia egin du Bai Eskolak Euskalduntzeari kanapainaren barruan eta Euskal Curriculumaren sorrera ere bultzatu du, *Euskal Curriculuma herriz herri* kanpainarekin. 2008ko martxoan *Hezkuntza Sistema Nazionala, herriz herri, egunez egun, urratsez urrats!* kanpaina jarri zuen abian, bi hilabetez aldarrikapen hau herriratzeko.

Horretaz gain unibertsitatetan Bologna Prozesuaren aurrean eta beste lege batzuen aurrean irakasle, ikasle eta langileen batasuna bilatu du, *Hartu hitza* eta *Hezkuntza deialdia* bezalako ekimenekin. Horretaz gain Euskal Unibertsitatearen alde EUSTekin batera sozializazio kanpaina bat egin dute 2008an eta urtero Euskal Unibertsoa izeneko ekimena egiten dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5414269
* Commonscat Multimedia: Euskal Herriak Bere Eskola

---

 |

* Wd Datuak: Q5414269
* Commonscat Multimedia: Euskal Herriak Bere Eskola
**Euskal Herriko Hautetsien Kontseilua** (frantsesez *Conseil des élus du Pays Basque*) Ipar Euskal Herriko erakunde publikoa da, 1995eko otsailean sortu zena lurralde antolakuntzarekin erlazionatutako proiektuak aurrera eramateko. Baionan du egoitza.

Elkartea 80 kidek osatuta dago. Haien artean, Herriko Etxeetako eta herri arteko egituretako 48 ordezkari daude, baita Euskal Herriko kantonamenduak ordezkatzen dituzten 21 kontseilari nagusi, jatorriz lurraldekoak diren Eskualdeko kontseilariak, Frantziako eta Europako parlamentariak eta egungo gobernuko kide bat ere.

2008tik Jean-Jacques Lasserre du lehendakari, Alain Lamassoureren lekua hartu ondoren.

Europako programak (*Leader*) eta ingurumen-proiektuak (Ademe-rekin eta Adour Garonne ur-agentziarekin lankidetzan) sustatu eta gauzatu ditu. Hainbat gai Garapen Kontseiluarekin batera ere eramaten ditu aurrera.

*Herrialde* edo *pays* gisa Ipar Euskal Herriak duen erakunde ofizial gutxienetakoa da. Hala ere, bere etorkizunean kolokan egon liteke, Frantziako Gobernuak politika publikoen berrazterketa orokorra abiatua duelako *Balladur batzorde*aren bidez.

Ikus, gainera
-------------

* Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorra

Erreferentziak
--------------

1. ↑   gara.net: "Jean Jacques Lasserre Hautetsien Kontseiluko lehendakari izendatu dute"[*Betiko hautsitako esteka*] (2008-5-24)
2. ↑   berria.info[*Betiko hautsitako esteka*] (2009-02-12)
3. ↑   berria.info[*Betiko hautsitako esteka*] (2009-02-22)

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Hautetsien Kontseilua lurraldea.net web gunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257477

 |

* Wd Datuak: Q12257477
**Errubi urdina**, *The Adventure of the Blue Carbuncle* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko urtarrilean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Abenduaren 25ean, Watson bere lagun Holmesi Gabonak zoriontzera joan zen. Iritsi zenean, Peterson mandatu-mutilak eraman zion kapela bat aztertzen ari zen Holmes. Kapela eta antzara handi bat kale-istilu batetik zetozen, eta haien jabeak ihes egin zuen. Antzarak txartel bat zeraman, Henry Baker andrearentzat zela adierazten zuena, eta kapelak H.B. inizialak zeramatzan. Jabea aurkitzeko zailtasunengatik, Baker asko zituen hiri batean, Petersonek antzara eraman zuen bere etxeko sukaldera.

Bat-batean atea ireki eta Peterson sartu zen gelan. Animaliaren erraiak ateratzean, bere emazteak harri eder bat aurkitu zuen: errubi urdin zoragarri bat. Harri ospetsu bat zen, balio izugarria eta ospe mitikoa duena, Gabonak baino hiru egun lehenago Cosmopolitan hoteleko Morcarreko kondesari lapurtua. Scotland Yardeko Bradstreet inspektoreak John Horner izeneko iturgin bat atxilotu zuen, kondesaren komunean konponketa bat egin ostean. Baina Sherlock Holmesek Londresen antzarraren arrastoari trebeki jarraitu ondoren, benetako erruduna ezagutu zuen. Berriro ere frogatuta geratu zen Gabonetako izpirituak denengan eragina duela, baita Sherlock Holmesengan ere, errudunari joaten uzten ziolako.

Ikus, gainera
-------------

* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1140678
* Commonscat Multimedia: The Adventure of the Blue Carbuncle

---

 |

* Wd Datuak: Q1140678
* Commonscat Multimedia: The Adventure of the Blue Carbuncle
Errukiaren eginbeharrak XVII. mendeko margo batean.

*Artikulu hau erlijio kontzeptuari buruzkoa da; sentimenduari gaitzat duena beste hau da: «Erruki»*
**Errukia**, gupida edo urrikalmendua erlijio-tradizio nagusietan bertute handienen artean dago. Etimologiari dagokionez, latinezko *misere* (behar gorria) eta *cordis* (bihotza) hitzetatik dator, hau da bihotz solidarioa eduki behartsuenentzat. Baita ere *merces* latinezko hitzetik, "ordaina". Kontzeptu zabala da eta baren hartzen ditu borondate ona edo onginahia, barkamena eta adeitasuna.

Lastimarekin ez da nahastu behar.

Kristautasuna
-------------

Korintoarrei Bigarren Gutunean, Bibliako pasarte batean, Jaungoikoa "Aita errukitsu" moduan agertzen zaigu: "Bedeinkatua Jainkoa, Jesukristo gure Jaunaren Aita, Aita errukitsu eta kontsolamendu ororen iturri den Jainkoa! Berak ematen digu adorea atsekabe guztietan, guk ere besteak edozein atsekabetan adoretu ahal izan ditzagun geuk Jainkoarengandik hartzen dugun adoreaz."

Gorputzari dagokionez, 7 eginbehar nagusi daude kristautasunean: Gosetiari jana eman, egartiari ura, biluzik dagoenari janztekoa, etxegabeei aterpea, gaixoak bisitatu, presoak bisitatu eta hildakoak lurperatu. Arimari dagokionez bestela, beste 7 hau: Ezjakinari irakatsi, zalantzatiari aholkatu, bekatariei ohartu, kalteak egonarriz jasan, irainak barkatu, burumakurrak arindu eta hilda eta bizirik daudenen alde otoitz egin.

Judaismoa
---------

*Riham* edo *rehem* hebraierazko hitza da errukia adierazteko. Juduentzat errukiak 13 ezaugarri ditu. Barkamenerako eta besteen sufrimendua propiotzat hartzeko bidea da.

Budismoa
--------

*Karuṇā* edo errukia budismoaren eskola guztietan present dago. Dalai Lamaren hitzetan "errukia luxu bat baino behar bat da" eta "besteak zoriontsu edukitzea nahi baduzu, errukia praktikatu. Zeu zoriontsu izatea nahi baduzu, errukia praktikatu".

Hinduismoa
----------

Itzal asko dituen bertutea da errukia, hiru hitzekin izendatuta: *daya* (दया), *karuna* (करुणा) eta *anukampa* (अनुकम्पा). Filosofia hinduan oinarrizko osagaia, Mahatma Gandhik aldarrikatua besteak beste. Ondoriozko baloreak adeitsua izan, belarjalea izan, kalterik ez egin, onginahia eduki, ez hiltzea eta terrorismorik eza daude, beste askoren artean.

Islam
-----

Ala ere errukitsu moduan agertzen zaigu Koranaren arabera. *Rahmah* da arabierazko hitza.

Ikus, gainera
-------------

* Erruki etxea (Bilbo)
* Errukiaren Amaren basilika (Maribor)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q336392
* Commonscat Multimedia: Mercy

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4144055-9
* LCCN: sh85083822
* NKC: ph122994
* AAT: 300379914

 |

* Wd Datuak: Q336392
* Commonscat Multimedia: Mercy
Edmoton-en (Kanada) biktimei errua leporatzearen aurkako manifestazioa.
**Errua biktimari leporatzea** normalean emakumeen edo, orrokorrean, biktimak ahulagoak direnen aurkako delituetan ematen den agresioa zuritzeko jarrera da. Funtsean, modu batez, bere jarrerarekin, janzkerarekin edo izaerarekin biktimak erakarri du gertatu zaiona, modu batez errua agresioaren erasotzaileari kenduz. Horrela biktimak gona motza eramatea, gaizki begiratzea, irifar egitea, kale bakarti batean egotea zurigarriak izan daitezke. Kontzeptu honen bidez erruduna biktima bera da.

Non sortzen den kontzeptua?
---------------------------

Normalean argumento hauek inguru arrazistak, matxistak eta, orokorrean, faxismoarekin lotutako inguruetan. Adibide batzuk:

* Pertsona beltz bat zurien taberna batean sartzea: arazoak bilatzen ari da.
* Neska batek gona motza eramanez: gizonezkoei probokatzen ari da.
* Eskolako bulling egoeretan, ikasle ahul batek biolento bati gaizki begiratu dio: probokatu dio.

Kontzeptuaren historia
----------------------

Jatorrizko kontzeptua "Victim blaming" da, William Ryan psikoloagoak lehen aldiz erabilita bere *Blaming the Victim* liburu klasikoan. Liburu horretan Daniel Patrick Moynihan egilearen *The Negro Family: The Case for National Action* liburuaren ideiak kritikatzen zituen. Ryanen arabera Moynihanek pobreziaren errua pobreei beraiei botatzen zien, pobreen kultura egiturei. Kontzeptua lasten biktimen defendatzaileek jaso zuten.

Bortxaketa kasuetan erabiltzen diren zurigarriak
------------------------------------------------

2016ko Sanferminetan izandako taldeko bortxaketan akusatuen defentsa horrelako kontzeptuetan oinarritu zen: biktima ez zuen oihu egin, erasotzaileekin aurretik hitz egiten egon zen, bera bakarrik zebilen festetan, bortxaketa gertatu zenean ez zen mugitzen... Kanpaina desberdinek horrelako zurikerien gezurra azaldu nahi izan dute horrelako argumentuekin:

* Gona motzak ez du bortxaketa eragiten, bortxatzaileak eragiten du baizik.
* Gauez bakarrik ibiltzea ez du bortxaketa eragiten, bortxatzaileak eragiten du baizik.
* Maite jolasetan ibiltzea ez du bortxaketa eragiten, bortxatzaileak eragiten du baizik.
* Mozkortzea ez du bortxaketa eragiten, bortxatzaileak eragiten du baizik.

Mezua, laburbidua, zera dio: biktimak inoiz ez du bortxaketa baten errua, bortxatzaileak baizik. Horrelako kanpainen zabaltzearen aldeko kolektiboek fokoa emakumeen gainean jarri beharrean, gizartean jarri nahi dute, ez emakumeei haien burua hobeto babesteko baizik eta gizarteak garbi izan dezan bortxaketa ez dela zilegi.

Ikus baita ere
--------------

* Demonizazio
* Biktimologia

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Illinois state U. archives.
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Victim blame.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1716206
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2009007420

 |

* Wd Datuak: Q1716206
**Errukiaren Amaren basilika** (eslovenieraz: *Bazilika Matere Usmiljenja*) Mariborreko eliza famatua da, **Frantziskotarren eliza** (eslovenieraz: *Frančiškanskega samostana*) izenaz ere ezagutzen dena.

Historia
--------

XVII mendean Kaputxinoen eliza izan zen bertan eta hiriko esloveniarren parroika nagusia izan zen. XIX mendearen amaieran kaputxinoen elizaren eta Errukiaren amaren elizaren artean *Errukiaren Amaren basilika* altxatu zuten frantziskotarrek. Richard Jordan arkitektu vienarrak diseinatu zuen. 1900ko abuztuaren 11.an sagaratu zuen Mihael Napotnik apezpikuak.

Arkitektura
-----------

Hiru habearte ditu eta bi dorre handi aurrealdean. Eraikuntzan erabilitako adreilu gorriak Meljeko emakumeek ekarri zituzten.

Barnealdeko margolan gehienak Ferenz Pruszinskay margolari hungariarrarenak dira eta organoa aldiz Jožef Brandl maribortarrak egin zuen.

Iruditegia
----------

* Basilikaren aurrealdea.Basilikaren aurrealdea.
* Dorreak.Dorreak.
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q730860
* Commonscat Multimedia: Basilica of Our Mother of Mercy

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311461802
* GND: 7587777-6
* LCCN: n2014068367

 |

* Wd Datuak: Q730860
* Commonscat Multimedia: Basilica of Our Mother of Mercy
Parmako Katedralean dagoen esfera-laurdeneko ganga.
**Esfera-laurdeneko ganga**, **labeko ganga** (XII. mendean labeen itxura zuelako) edo **kupula erdia** ganga mota bat da, esfera laurden baten itxura duena. Izadian ere badaude horrelako formak.

Erabilerak
----------

Ganga mota horiek Erromanikoan, bizantziar eta islamdar arkitekturan asko erabili izan dira. Erromanikoan absideen gainean jartzen ziren zeren eta zirkuluerdi formako oinplano izaten baitzuten. Batzuetan zutabeen gainean jartzen ziren, exedrak bezala.

Argazki galeria
---------------

* Meskita Urdinaren kanpo aldea (Istanbul).Meskita Urdinaren kanpo aldea (Istanbul).
* Meskita Urdinaren barrualdea.Meskita Urdinaren barrualdea.
* Mosaikoak Kios uharteko Nea Moni monastegia, XI. mendekoa.Mosaikoak Kios uharteko Nea Moni monastegia, XI. mendekoa.
* XVIII. mendeko maskor itxurako horma hobia.XVIII. mendeko maskor itxurako horma hobia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3955008
* Commonscat Multimedia: Semi-domes

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300001297

 |

* Wd Datuak: Q3955008
* Commonscat Multimedia: Semi-domes
Danimarkako Errege Armadaren organigrama, 1940ko apirila
**Erakunde** **militarra** da Estatu baten indar armatuen egituraketa defentsa nazionalaren politikak behar duen ahalmen militarra eskaintzeko. Herrialde batzuetan, indar paramilitarrak estatuaren indar armatuetan sartzen dira militartzat hartzen ez diren arren. Erakunde militar edo paramilitarren parte ez diren indar armatuek, matxinatuen indarrak adibidez, sarritan erakunde militarrak imitatzen dituzte, edo *ad hoc* egiturak erabiltzen dituzte, eta erakunde militar formalen forma hierarkikoak erabili ohi ditu.

Historia
--------

Egitura hierarkiko batean, maila formalizatuen erabilera gehiago hedatu zen Erromako armadarekin.

Garai modernoetan, erakunde militarraren kontrol exekutiboa, kudeaketa eta administrazioa gobernuek bere gain hartzen dute, normalean, funtzio publikoaren egituraren barruko gobernu sail baten bidez, askotan defentsa ministerioa edo defentsa saila bezala ezagutzen dena. Hauek, aldi berean, borrokan, borroka-laguntzan eta borroka-zerbitzuaren laguntzan espezializatutako formazio eta unitateak agintzen dituzten adar militarrak kudeatzen dituzte.

 Ibilgailu militarraren hegazkinen eta itsasontzien eraketa mistoa USN eta JASDF ibilgailuekin egindako ariketa batean.

Ikus, gainera
-------------

* Agintea eta kontrola

Erreferentziak
--------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15627509
* Commonscat Multimedia: Military organizations

---

 |

* Wd Datuak: Q15627509
* Commonscat Multimedia: Military organizations
**Dundalk Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Bóithéamaigh*) Irlandako futbol talde onenetarikoa da, Dublingoak ez direnen artean titulu gehien irabazi dituena, 13 Liga eta 11 Kopa hain zuzen ere.

Historia
--------

Dundalk izeneko talde batek jokatu zuen lehen aldia 1892 urtean izan zen. Industrializazioari eta trenbideari esker futbola Dundalken errotuz joan zen eta 1903 urtean **Dundalk GNR** sortu zen. 1922an Irlandako errepublikan liga berria eratu zenean Dundalk izan zen Dublindik kanpoko talde bakarra. Dundalk GNR taldearen koloreak horia eta beltza ziren.

1930an gaur egungo Dundalk F.C. izena hartu zuen eta berehala lehenengo liga irabazi zuen 1932-33 denboraldian. 40 eta 50. hamarkadetan Kopa batzuk irabazi ondoren 60. hamarkadan berriz ere ligak irabazteari ekin zion. Garai on hau 80 eta 90. hamarkadetara ere luzatu zuen, bakoitzean liga pare bat irabaziz. Aro hartako azken titulua 2002ko Kopa izan zen.

1999an Belfasteko Linfield F.C. futbol talde protestantearekin bakearen aldeko programa bat abiarazi zuen, *Dunfield Project* izenaz ezagutzen dena. 2013an ligan bigarren egin eta 2014an berriz izan zen txapelduna. Ordutik aurrera Irlandako talde nagusia izan da.

Palmaresa
---------

* Liga **(14)**: 1932–33, 1962–63, 1966–67, 1975–76, 1978–79, 1981–82, 1987–88, 1990–91, 1994–95, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019.
* Kopa **(12)**: 1942, 1949, 1952, 1958, 1977, 1979, 1981, 1988, 2002, 2015, 2018, 2020.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q338557
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130393671
* LCCN: n2005035135

 |

* Wd Datuak: Q338557