recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Candler konderria** (ingelesez: *Candler County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Metter da. 2010eko zentsuaren arabera 10.998 biztanle zituen, Candler kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Candler konderriak 644,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,06 ura dira. Beste 629,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.998 pertsonetatik 8.176 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.227 dira. 2.669 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 57 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 76 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488224
* Commonscat Multimedia: Candler County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126668394
* LCCN: n80086547
* NARA: 10039256
* **Lekuak**
* OSM: 1059839
* TGN: 2000312

 |

* Wd Datuak: Q488224
* Commonscat Multimedia: Candler County, Georgia
**La Défense Arkua** (frantsesez **Arche de la Défense** edota **Grande Arche de la Fraternité**) Frantziako Paris hiriburutik hurbil dagoen Puteaux udalerrian kokatzen den monumentu bat da, hain zuzen ere, La Défense barrutian kokatzen da.

Historia
--------

Otto von Spreckelsen daniar arkitektoak diseinatu zuen, 1989ko uztailean inauguratua izan zelarik.

Eraikina
--------

Grande Arche arkuko kubo hutsak 35 solairu ditu. Ia perfektua den hiperkubo bat da, zabaleraz 108 metro, garaieraz 110 metro eta sakoneraz 112 metro ditu. Bere 300.000 tonak bi zutabeen gainean ezarrita doaz. Zutabe eta megaegituraren artean dardarak eta dimentsio aldaketak absorbitzen dituzten neoprenozko bi plaka kokatzen dira. Hormigoi aurretentsatutako hagek 70 metroko luzera dute eta hektarea bateko teilatua jasaten dute. 110 metroko garaieran milimetrotako zehaztasunez ezarriak izan ziren.

Kanpoaldeko aurpegiak 5 milimetrotako lodiera duten beirazko 2.800 panel ilunez estalirik doaz, deformoazio optikoak eta haize bolada indartsuak sahiezteko asmoz jarriak daude. Barnealdeko aurpegiak Carrarako marmol zuriz eta granito grisez estalirik doaz.

Arkua barnealdetik
------------------

Eraikinaren zatirik garaienak hitzaldi areto bat, informatika museo bat eta La Défense barrutia eta Paris hiriko mendebaldea ikus daitezkeen behatoki bat du.

Instalakuntzak jendeari irekiak daude eta hauetara arkuaren zati hutsean topa daitezkeen beirazko igogailuz bertaratu daiteke.

Bi hormek gobernuaren bulegoak dauzkate.

Iruditegia
----------

* La Défense Arkua urrutitik ikusita.La Défense Arkua urrutitik ikusita.
* Gauez.Gauez.
* Iluntzean urrutira.Iluntzean urrutira.
* Eguberrietako apaindua.Eguberrietako apaindua.

Ikus gainera
------------

* Parisko Garaipen Arkua

Kanpo estekak
-------------

* La Défense Arkuaren webgune ofiziala (eleanitza)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q216357
* Commonscat Multimedia: Grande Arche

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141196387
* GND: 4273908-1
* NKC: kn20020322165

 |

* Wd Datuak: Q216357
* Commonscat Multimedia: Grande Arche
**Lempo** Finlandiako mitologia eta folklorearen izaki mitikoa da. Berez, troll motako deabrua da, hau da, itxura antropomorfoaren deabrua. Gaizkiaren oinarria da. Dena dela, joera hori kristautasunaren eraginez hartu zuen; jatorrian maitasunaren jainkoa suarekin oso estu lotuta zen: sua begiratzen Lemporen ilea ikus daiteke. Lempori maitasunean eta sexualitatean laguntza eskatzen zaio, baita ere haur osasuntsuak izateko.

Literaturan
-----------

Lempo Elias Lönnrot finlandiar idazleak Kalevalan, Finlandiako poema epikoan, jaso zuen. Liburu horretan egileak finlandiarren ohitura eta uste guztien batura egin zuen eta, horregatik, ez da harritzekoa bertan deabru honen presentzia. Horren arabera, Lempo, Hiisi eta Pirurekin batera,Väinämöinen zahar jakintsua hiltzen saiatu zen. Väinämöinen, Finlandiako mitologiaren arabera, munduaren eta gaizateriaren jatorriaren oinarrian dago.

Beste esanahia
--------------

Finlandieraz lempo hitza blasfemia bezala ulertzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Finlandieraz)**Taivaannaula webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q477515

 |

* Wd Datuak: Q477515
Lebensraum teoriaren aplikazioa.
***Lebensraum*** (alemanez *bizi-eremua*) Adolf Hitlerren eta ideologia naziren ideia politiko nagusienetakoa zen. Alemania naziren politika espantsionista eta ondorengo konkistak justifikatzeko balio zuen, Alemaniako populazioaren hazkundeak lurralde gehiago (Alemania Handia) eskatzen zuelako.

Hitlerren *Mein Kampf* liburuan bertan adierazten da historia arrazen arteko borroka hilkorra eta amaigabea dela. Ideologia arrazista horretan eta gizarte-darwinismoan oinarrituta, arraza nagusiek arraza ahulagoak menderatzen dituzte. Eslaboak menpekotzat jota, alemaniarren hedapena ekialdera abiatzekoa zen. Hori dela eta, Bigarren Mundu Gerran ekialdean lortutako konkistetan, eslaboak (batez ere poloniarrak eta errusiarrak) hiltzea, herbesteratzea edo kontzentrazio- zein sarraski-esparruetara bidaltzea nazien Estatu-politika bihurtu zen. Honela, hustutako lurralde horiek alemaniarrekin birpopulatzekoak ziren.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Alemaniako biztanleria bederatziehun mila pertsonatan hazten da urtero. Herritar berrien bataloi hori elikatzeko zailtasunak urtetik urtera areagotu egingo dira, eta azkenean, hondamendia gertatuko da, gosetearen eta pobreziaren arriskua eragozteko behar ditugun tresna eta baliabideak aurkitzen ez baditugu (...).

Gehiegizko biztanleria hori kokatzeko lurrak eskuratzeak abantaila handiak ematen ditu(...). Eta politika hori ezin da Kamerunen egin, Europan egin behar da ezinbestean (...) horregatik, nazionalsozialistek (...) gerraurreko politika koloniala eta merkataritza-politika alde batera utziko ditugu eta etorkizuneko lurralde-politikari ekingo diogu. |  » |
| Adolf Hilter, Mein Kampf, 1925 |

Ikus gainera
------------

* Drang nach Osten
* Alemaniarren ekialderako hedapena

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q157136
* Commonscat Multimedia: Lebensraum

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4120658-7
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q157136
* Commonscat Multimedia: Lebensraum
Lebitazio magnetikoaren erakustaldia.
**Lebitazio magnetikoa**, ingelesezko **Maglev** akronimoarekin ere ezaguna, objektu bat eremu magnetiko baten eraginez bakarrik mantentzen duen metodoa da. Beste era batera esanda, presio magnetikoak grabitatearen aurka egiten du. Esan beharra dago edozein objektu lebitatu daitekeela, eremu magnetikoa nahiko indartsua den bitartean. 

Earnshaw-en teoremak frogatzen du ferromagnetismo estatikoa bakarrik erabiliz ezinezkoa dela objektu bat grabitatearen aurka egonkor lebitatzea, baina material diamagnetikoak, serbomekanismoak edo supereroaleak erabiltzeak posible egiten du lebitazio hori.

Lebitazio magnetikoaren aplikazio ohikoenak Maglev trenak, errodamendu magnetikoak eta erakusteko produktuen lebitazioa dira. Etorkizunean, eta fusio nuklearra kontrolatzea lortzen badugu, lebitazio magnetikoaren beste erabilera bat plasmaren lebitazioa izan daiteke. Hori izango litzateke posible den modu bakarra, fenomeno hori gertatzen den milioika gradutan edozein edukiontzi urtuko luketelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  K. H. Lundberg, K. A. Lilienkamp and G. Marsden, "Low-Cost Magnetic Levitation Project Kits", IEEE Control Systems Magazine, Octobre 2004, pp. 65 - 69.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1061251
* Commonscat Multimedia: Magnetic levitation

---

 |

* Wd Datuak: Q1061251
* Commonscat Multimedia: Magnetic levitation
Bi grafia mota, biak oso antzekoak, elkarren ondoan jarritako bi idazkunetan, biak frantsesez idazteko grafiak. Biak latindar alfabeto berbera erabiliz.
**Grafia**, grezieratik *γραφή graphḗ* 'idazkera', soinuak edo, zehatzago, fonemak idazteko edo irudikatzeko modua da. Gure kulturan grafia hitzarekin normalean latindar alfabetoarekin egindako hautaketei buruz jarduteko erabili ohi da grafi hitza, halako letra edo letra multzo edo zeinu grafikoa (tiletak, azentu-markak eta) erabiltzea fonema jakin bat irudikatzeko.

Adibideak
---------

Adibidez, esaten da lehen euskal idazlearen izen-deiturak grafia askotan dokumentatu dela: Bernart, Bernard, Beñat, Etchepare, Detchepare, Etxepare...

Grafia hitza, gure kulturan, erabiltzen da nabarmentzeko fonemak nola idatzi diren edo nola idatz daitezkeen. Horrela, esate baterako, euskarazko Wikipedian behin baino gehiagotan esaten dira horrelakoak: **Ixaka Lopez Mendizabal**, gaurko grafiaz; bere garaiko grafiaz, gaztelaniazko grafian, **Isaac López Mendizábal**; eta garai hartako sabindar euskal grafiaz **Lopez-Mendizabal'taŕ Ixaka**.

Ikus, gainera
-------------

* Alfabeto.
* Epigrafia.
* Idazketa.
* Idazkera sistema.
**Hancock konderria** (ingelesez: *Hancock County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sneedville da. 2010eko zentsuaren arabera 6.819 biztanle zituen, Hancock kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hancock konderriak 578,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,98 ura dira. Beste 575,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.819 pertsonetatik 6.686 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13 dira. 24 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 78 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Hancock County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495059
* Commonscat Multimedia: Hancock County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137184870
* LCCN: n78024024
* **Lekuak**
* OSM: 1847623
* TGN: 2001870

 |

* Wd Datuak: Q495059
* Commonscat Multimedia: Hancock County, Tennessee
Hanami jai bat.
*Hanami* Ueno parkean
**Hanami** (japonieraz: 花見, *euskaraz: «loreak ikusi»*?)
 loreen edertasuna ikustean datzan japoniar ohitura da, baina, oro har, hitz hau, gereziondoak loratzen diren eta, japoniarrak, masiboki, parke eta lorategietara, loratutako gereziondoak ikustera joaten diren garaiarekin lotzen da. Martxoaren amaieratik apirilaren hasiera arte, gereziondoak, Japonia osoan loratzen dira, hegoaldetik iparraldera, eskualde ezberdinetako klima ezberdinen arabera. Urteko lehen gereziondoak, Okinawa uharteetan (hegoaldereneko tokia) loratzen dira, urtarrilean, eta, azkenak, Hokkaido uhartean (iparralderenekoa).

Loratzearen iragarpena (*sakurazensen* (japonieraz: 桜前線?)
) urtero iragartzen du meteorologia bulegoak. Ospakizun honetan, jendea, parkeetara joaten da, gereziondo loratuak ikustera, eta, ohi, piknik bat eginez, familia edo enpresarekin (ohikoa da enpresetako langileak, egun asko lehenago, gereziondoen azpiko tokirik hoberenak gordetzen ikustea). Hanamiak, gauean jarraitzen du eta *yozakura* (japonieraz: 夜桜, *eusk. "gereziondoak gauez"*?)
 deitzen dute.

Toyo Itok, japoniar arkitekto ospetsua, bere haurtzaroko gertakari hau, arkitektura egiteko modurik erraz eta ederrena bezala katalogatuz gogoratzen zuen, gereziondoen itzalpean zeuden mahai oihal handien bidez.

Hanamiaren toki tradizionalak
-----------------------------

Tokion:

* Ueno parkea, Shinjuku Gyoen, Chidorigafuchi, Sumida koen, Aoyama hilerria, Koishikawa korakuen, Inokashira

Yokohaman:

* Kamonyama parkea, Sankeien

Kioton:

* Maruyama, Heian santutegia, Arashiyama, Kamogawa, Daigoji tenplua

Ikus, gainera
-------------

* Yoshino gereziondoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210150
* Commonscat Multimedia: Hanami

---

 |

* Wd Datuak: Q210150
* Commonscat Multimedia: Hanami
**Hancock konderria** (ingelesez: *Hancock County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bay Saint Louis da. 2010eko zentsuaren arabera 43.929 biztanle zituen, Hancock kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hancock konderriak 1.430,97 kilometro koadro ditu. Horietatik 203,97 ura dira. Beste 1.227 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 30,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 43.929 pertsonetatik 39.360 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.446 dira. 3.075 beltzak edo afroamerikarrak. 193 amerikar natiboak ziren eta 20 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 416 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 58 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 807 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485441
* Commonscat Multimedia: Hancock County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134887469
* LCCN: n82047521
* NARA: 10039706
* **Lekuak**
* OSM: 1832968
* TGN: 2001108

 |

* Wd Datuak: Q485441
* Commonscat Multimedia: Hancock County, Mississippi
*Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Larraun (argipena)».*

**Larraun** Nafarroa Garaiko ibai bat da. Ibaiak Larraun udalerriko Iribas herrian iturburua du, hortik bere izena.

Ibilbidea
---------

Aralar mendilerroaren iparraldeko basoetan, Iribas herriko lursailetan jaiotzen da, ondoren ipar-ekialdeko norantzan Alli eta Lekunberri herrien artean igaro eta hego-ekialderantz biratuz Mugiro herriaren albotik iragaten da. Hortik A-15 autobidearen parera ailegatzen da, izan ere, eremu honetan autobide honek ibaiaren arroaren ibilbidea jarraitzen du.

Imotz udalerriko Urritza, Latasa eta Goldaratz herrien artetik igaro ondoren, hegoalderako norantza hartu eta autobidearekin batera mendiarte estu batean sartzen da. Mendiarte honetatik Bi Haizpeak izeneko pasagunean Sakana eskualdera ateratzen da, Irurtzun udalerriaren albotik igaroz. Behin Irurtzun igarota, Urritzola eta Izurdiaga herrien artean Arakil ibaiarekin bat egiten du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *166. araua: Euskal Herriko ibaiak*.

Ikus, gainera
-------------

* Ixkier ur-jauzia

Kanpo estekak
-------------

* Larraun ibaiaren iturburua. Youtube.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26207129
* Commonscat Multimedia: Larraun River

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 12810

 |

* Wd Datuak: Q26207129
* Commonscat Multimedia: Larraun River
**Lakaria** baserritar askok erabiltzen zuten neurria zen. Espainiako leku askotan erabiltzen zen sistema metriko hamartarra orokortu zen arte. Laborea, artoa, babarruna, etab. neurtzeko erabiltzen zen. Kutxa bi erabiltzen ziren baserrietan neurketak egiteko: lakaria bata eta gaitzerua bestea. Kutxa edo neurri haiek beteta, erregela batekin pasa behar gainetik berdin-berdin jarri arte. Lakariak 3,6 kg zituen gutxi gora-bera. Lursailen azalera neurtzeko ere erabiltzen zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1407536
* Commonscat Multimedia: Celemín

---

 |

* Wd Datuak: Q1407536
* Commonscat Multimedia: Celemín


| Euskal Herriko neurri zaharrak |
| --- |
| **Masa**: arroa • libra • ontza • kilate • kintal • erralde
**Edukiera**: arroa • pitxer • kahiz • erregu • txopin • anega • anerdia • gaitzerua • lakari • lakari-laurdena 
**Azalera**: gizalur • golde lurra • erregu-lurra
**Luzera**: legoa • itsas legoa • itsas milia • besaldia • kana • arra • oina • hazbetea • gizabetea • korapiloa |
**Hadroia** (greziereazko ἁδρός, *hadrós* (dentso) hitzetik eratorria) quarkez osatuta dagoen partikula azpiatomiko bat da. Quarken artean dagoen elkarrekintza nuklear bortitzari esker batuta mantentzen da partikula. Quark eredua argitaratu eta onartu aurretik, hadroiak elkarrekintza indartsuarekiko sentikortasuna adierazten zuten partikulak bezala definitzen ziren.

Partikula azpiatomiko guztien antzera, hadroiek ere Poincareren taldeko irudikapenei dagozkien zenbaki kuantikoak badituzte: `JPC(m)`, zenbaki horretan, `J` spina da, `P`, parekotasuna, `C`, C parekotasuna eta `m`, masa. Zenbaki kuantiko horietaz gain, zaporearen zenbaki kuantikoak ere eduki ditzakete, hala nola, iso-spina, nabarmenkeria, etab.

Ikus, gainera
-------------

* LHC
* Partikula azpiatomiko
* Quark eredua
* Quark izar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q101667
* Commonscat Multimedia: Hadrons

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119911932 (data)
* GND: 4022771-6
* LCCN: sh85058212
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 36344

 |

* Wd Datuak: Q101667
* Commonscat Multimedia: Hadrons
***Hapalemur alaotrensis*** Lemuridae familiako primate lemuriforme espezie bat da. Lemur guztiak bezala Madagaskarren baino ez da bizi, kasu honetan hegoaldean, Alaotra lakuaren inguruan. Laku honetako inguruan dauden papiroak jaten ditu, nahiz eta bere generoko beste espezieek banbua jaten dute.

40 zentimetroko tamaina dute, nahiz eta isatsa parte handi bat den. 1,1 eta 1,4 kilogramo arteko pisua dute eta arrak emeak baino handiagoak dira. Larru dentsoa du, kolore gris-marroikoa. Aurpegia eta bularra argiagoa da eta lepoa marroixka da.

Badirudi *Hapalemur griseus*en azpiespezie bat izan daitekeela, ADNarekin egindako ikerketen arabera, gutxienez. Hala ere oraindik eztabaida dago honen inguruan.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* *Hapalemur*
* Lemuridae
* Lemuriformes

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q575671
* Commonscat Multimedia: Hapalemur alaotrensis
* Wikispecies Espezieak: Hapalemur alaotrensis

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Hapalemur\_alaotrensis
* EOL: 4454348
* GBIF: 4266941
* ITIS: 944071
* UICN: 9676
* MSW: 12100049
* NCBI: 122220
* Species+: 5077
* uBio: 112162

 |

* Wd Datuak: Q575671
* Commonscat Multimedia: Hapalemur alaotrensis
* Wikispecies Espezieak: Hapalemur alaotrensis
**Hanuman** hinduismoko jainko bat da, tximu antropomorfiko itxuraz. Rama jainko-erregearen (eta Vishnuren pertsonifikazioaren) adiskidea da mitologia hinduaren arabera. Sanskritozko izenak "baraila handi batzuk dituena" esan nahi du.

Mitoa
-----

Ramayana epopeiako pertsonaia nagusietako bat da, non Ramari lagundu egiten dio Sita emaztea aurkitzen eta Ravana deabruen armadaren kontra borrokatzen. Beste testu askotan ere aipatzen da, hala nola Mahabharatan, Purana zenbaitetan eta Jainisteko testu batzuetan. Horietako batzuek Shiva jainkoaren haragitze gisa aurkezten dute.

Botere eta indar apartak ditu Hanumanek, mendiak altxatzeko eta deabruak hiltzeko gai da. Haren ezaugarri nagusia Rama jainkoarekiko leialtasun osoa da eta hortaz jarraitzaile edo dizipulu perfektuaren irudia da. Maza batez irudikatu ohi da ikonografian, eta maiteminduen babeslea da, leialtasunaren, balioaren, fideltasunaren, pairamenaren eta laguntasunaren sinboloa. Hinduismo modernoan oso jainko ezaguna da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188618
* Commonscat Multimedia: Hanuman

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 67263966
* ISNI: 0000 0000 2964 3609
* GND: 11889675X
* LCCN: n2017240885
* NKC: jo2016908782
* SUDOC: 067717403
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188618
* Commonscat Multimedia: Hanuman

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko Wikipediako «Hanuman» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-11-21-ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
***Campylopus introflexus*** Dicranaceae familiako goroldioa da. Jatorriz hego hemisferiokoa bada ere, ia Europa osora zabaldu da.

Kuxin edo tapiz trinkoak eratzen dituen goroldio akrokarpiko eta bizikorra da. 0,5–10 cm bitarteko banakoak, horixka edo oliba-koloreko kuxin trinkotan elkarturik agertzen dira. 4-6 mmko filoide lantzeolatuak ditu, muturrean ile hialino eta luze bat dutenak. Goroldioa idor dagoenean, ile horiek atzerantz itzulirik egoten dira eta, gainetik begiratuta, izar zuri baten itxura izaten dute. Landare bakoizean esporofito bat baino gehiago izan daiteke. 7-12 mmko setak eta 1,5 mmko kapsula arreak. Espora txikiak, 12-14 μm artekoak. Espezie aitzindaria da, eremu narriatu edo erre berriak kolonizatzen dituena. Nahiago ditu pH azidoko lurzoruak.

Oso hedaturik dago hego hemisferioan: Hego Amerika eta Afrikako hegoaldean, Australian eta Ozeano Bare, Atlantiko zein Indikoko uharteetan. 1941ean aurkitu zen aurrenekoz Ingalaterrako hegoaldean, eta 1954an Bretainian. Harrezkero ia Europa osoan hedatu da, Espainia eta Portugaldik Estonia, Norvegia eta Islandiaraino. Estatu Batuetan (Kalifornia, Oregon) eta Kanadan ere bertakotu da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  *Campylopus introflexus* DAISIE-Species Factsheet. Europe-aliens.org
2. 1 2  *Campylopus introflexus* NOBANIS–Invasive Alien Species Fact Sheet. Nobanis.org

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182303
* Commonscat Multimedia: Campylopus introflexus
* Wikispecies Espezieak: Campylopus introflexus

---

* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 90764
* Dyntaxa: 2175
* EOL: 924813
* GBIF: 5281901
* ITIS: 547662
* NCBI: 98324
* PlantList: tro-35156181
* W3TROPICOS: 35156181
* USDA Plants: CAIN45
* uBio: 599799

 |

* Wd Datuak: Q182303
* Commonscat Multimedia: Campylopus introflexus
* Wikispecies Espezieak: Campylopus introflexus
**Candido Albistur Iturria** (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1872ko urriaren 3a - Donostia, Gipuzkoa, 1955) Konposatzaile, zuzendari eta pianojole nafarra izan zen.

Musikari estuki lotutako familia batetan jaioa, 6 urterekin hasi zen solfeoa ikasten herriko organista eta musika bandako zuzendaria zen Francisco Vielarekin. 12 urterekin herriko bandan sartu zen onnovena joaz (Bombardino itxurako instrumentu ttikia, mib afinatua).

Bere ogibidea albaitaritza izanik heriz-herri ibili zen jardunean. Zuzendari bezala lehenbizi gidatu zuen banda Doneztebekoa izan zen. Herri honetan denbora gutiz egon bazen ere, jakina da zuzentzen zuen taldearentzat zenbait lan idatzi zituela bakarra iritsi zaigun arren: *Christus*, prozesiorako martxa.

1914.urtean Elizondora aldatu zen eta bertako "El Recreo" bandako zuzendari postua eskuratu zuen. Baztango hiriburuan 3 urte eman zituen eta bertako bandarentzat ere zenbait obra idatzi zituen. Albaitaritza, zuzendaritza eta konposizioan aritzeaz gain AIta Donostiaren laguntzaile ere aritu zen zenbait doinu herrikoi transkribatuz.

1918an sorterrira bueltatu zen, albaitari eta Udal Musika Bandako zuzendari moduan. Azken kargu honetan Jose "Panpurrio" Etxarte ordezkatu zuen, honek zuzendaritza utzi eta herriko musika akademiaren ardura hartu zuelarik. Bere herriko bandarentzat konposizio ugari ondu zituen: zortzikoak, fandangoak, jotak, kontradantzak, martxak, pasodobleak, baltsak… Tamalez, bere ekoizpen musikalaren zatirik handitsuena galdu egin da. Lesakan oraindik bere zenbait pieza jotzen dira: *A Irun* (pasodoble-martxa) eta jadanik herriarenak diren *jota eta arin-arina* (lehenengoa 4 baltsez osatutako bilduma baten- *Los Gaiteros*- 2.pieza eta bigarrena bere ikasle izan zen Santiago Irigoieni esker berreskuratua). 1931ean bere karguari uko egin zion,Udaletik *Riegoren ereserkia* jotzera behartu baitzuten banda emanaldi bakoitzaren aurretik eta bera karlista sutsua izanik ez zuen horrelakorik onartu nahi izan. Bautista Bergesek ordezkatu zuen.

1948an Donostiara aldatu zen zenbait seniderekin eta bertan oso ezaguna egin zen Zubigain elkarteko pianojole moduan. Donostian Isidro Ansorena txistulariarekin harreman handia izan zuen eta txistu zein pianoarentzat idatzi zuen. Azken garai honetako lan batzuk kontserbatzen dira, gerora Jose Ignazio Ansorena Minerrek moldatu izan dituenak.

Bere garaian bandaretzako konposatzaile moduan nahikoa estimatua izan zen Albistur eta bere hainbat konposizio inpretara emanak izan ziren. Musikari lesakarraren lanik bikainenekotzat jotzen dira *Lesakako oroipenak* (Sorterriko doinu eta dantzak bildu eta nahasten dituen bandarentzako obra) eta *Abesti maiteak*. Biak ere galduta daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115837669
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 24267

 |

* Wd Datuak: Q115837669
**Lauca galdara** Txileko Arica eta Parinacota eskualdeko galdara da. Mendebaldeko mendikatean dago, Lauca ibaiaren haranean. Galdara eliptikoak 23 km eta 50 km-ko luzera du ekialdetik mendebaldera, Vilañuñumani-Tejene Miozenoko konplexu bolkaniko berantiarraren azpian, iparraldean, eta Chucal-en amaituz, hegoaldean. 21 milioi urteko Oxaya igninbrita galdaran sortzen da. Galdararen ekialdeko ertza igninbrita eta depositu gazteenen azpian lurperatuta dago, baina Guallatiri sumendiaren ekialdean dago. Oligozenoko faila batek markatzen du galdararen mendebaldeko ertza.

Galdara 700 metro lodi da eta 630 km kubiko igninbrita ditu. Arrokek % 58tik 73ra bitarteko SiO2 eduki aldakorra dute. Laucako igninbritaren lagin bat Lauca galdara baino gazteagoa da.

Payachata eskualdeko sumendi-lurralde zaharrenetako bat osatzen du, Ajoya-Choqueliminpie konplexu bolkanikoarekin eta Caquenako kupulekin batera; Pomerape eta Parinacota, berriz, sumendi-lurralde berriagoak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Garcia, M.; Gardeweg, M.; Hérail, G.; Pérez de Arce, C.. *La Ignimbrita Oxaya y la Caldera Lauca: Un evento explosivo de gran volumen del Mioceno inferior en la Region de Arica (Andes Centrales; 18-19°S).* .
2. 1 2   Davidson. *The Nevados de Payachata volcanic region (18°S/69°W, N. Chile) II. Evidence for widespread crustal involvement in Andean magmatism.*  **105** doi:10.1007/BF00286829. ISSN 0010-7999..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25056691

 |

* Wd Datuak: Q25056691
**Cerro Nevado uhartea** (ingelesez: *Snow Hill*) penintsula antartikotik gertu dagoen erabat elurtutako uharte bat da, 32 kilometro luze eta 9,7 zabal dena. James Ross uhartetik Almirantetza itsasarteak banatzen du. Graham Lurraldea bezala ezagutzen den penintsularen inguruan dagoen uharte ugarietako bat da, Hego Amerikatik hurbilen dagoen zatia dena.

1843ko urtarrilak 6an aurkitu zuen James Clark Rossek zuzendatuko britainiar espedizioak, nork, kontinentearekin lotuta zegoenik ez zekienez *Snow Hill* deitu zuen, elurrak erabat estaltzen zuelako, handik gertu dagoen Seymour uhartearekin kontrastean, lur biluzizkoa zena. Bere uharte izaera Otto Nordenskjöldek zuzendutako Suediar Espedizio Antartikoak zehaztu zuen 1902an, zein 1901, 1902 eta 1903ko neguetan pasa zen, hori esploratzeko base bezala ondoko uharteak eta penintsula antartikoko Nordenskjöld kostaldea erabiliz.

Lurralde aldarrikapenak
-----------------------

Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Hiru aldarrikapenak Itun Antartikoak mugatzen ditu.

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak penintsula osoa *isla Cerro Nevado* deitzen du.
* Txilek *isla Cerro Nevado*
* Erresuma Batuak *Snow Hill island*

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Cerro Nevado uhartea*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1021728
* Commonscat Multimedia: Snow Hill Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235651522
* GND: 4389366-1
* LCCN: sh94006969

 |

* Wd Datuak: Q1021728
* Commonscat Multimedia: Snow Hill Island
**Cerro Sombrero** Txileko hegoaldean dagoen herri bat da, Magallanes eta Txileko Antartika (XII) eskualdeko Tierra del Fuego probintziako Primavera komunako hiriburua, Porvenirreko ipar-ekialdean, 125 km-ra.

Toponimía
---------

Herrixka muino isolatu batean kokatu zen, eta horrek eman zion bere izena.

Historia
--------

Herria 1958an eraiki zuten, Petrolio Enpresa Nazionaleko (ENAP) egoitza eta zerbitzu zentro gisa, Suaren Lurraldeko uharte handian. Hortik, aurrera egin zuen Primavera komunako udalerri eta administrazioko burua izan arte.

Biztanleria eta azpiegiturak
----------------------------

2002ko erroldaren arabera, 687 biztanle zituen. Biztanleria 1992 eta 2002 urteen artean jaitsiera zorrotz bat izan zen, hau da, petrolio konpainia nazionalak urte horietan egindako jarduera txikiagoak azaltzen duen egoera. Konpainiak zenbait eskualdeko kanpamentu eta ekoizpen zentroak itxi zituen, besteak beste, Cullen, biztanle egonkorreko herria, hauek Cerro Sombrerora, komunaren hiriburura, edo eskualdeko beste toki batzuetara mugitu ziren. Azpiegiturak gimnasioa, igerileku klimatizatua, lorategi botanikoa, zinema, eliza, ospitalea, aireportua, biltegiak, mantentze tailerrak, supermerkatua, kasinoa, jatetxea, hosteria eta gasolindegia barne hartzen ditu. Petrolio Enpresa Nazionalaren bulegoez gain.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1006493
* Commonscat Multimedia: Cerro Sombrero

---

 |

* Wd Datuak: Q1006493
* Commonscat Multimedia: Cerro Sombrero
**Latacunga**, **San Vicente Mártir de Latacunga** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Latacunga kantonamenduko burua eta Cotopaxi probintziako hiriburua, baita bertako hiririk handiena eta jendetsuena ere. Ekuadorreko Andeen Arteko Eskualdearen ipar-erdialdean dago, Patate ibaiaren arroan, Cutuchi eta Pumacunchi ibaiek zeharkatzen dutena, 2.919 m-ko altueran eta Andeetako klima hotzarekin 12° C batez beste.

"Sultana del Cotopaxi", "Pensil de los Andes" deitzen zaio, kokapen geografikoagatik. 2010eko zentsuan 63.842 biztanle zituen, herrialdeko 20. hiri jendetsuena bihurtuz. Hiria Latacunga metropoli-gunearen nukleoa da, inguruko hiriek eta landa-parrokiek ere osatzen dutena. Konglomeratuan 298.440 biztanle bizi dira.

Bere jatorria XVI. mendekoa da, eta gaur egun, Andeen arteko eskualdeko hirigune nagusietako bat da. Ekuadorreko erdialdeko administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Latacungak Ekuadorreko hoberen kontserbatutako hirigune historikoetako bat du, herrialdeko erdialdeko erlijio puntu garrantzitsuenetako bat izan baitzen. Hiriaren inguruan lore-industria ugari daude ekonomia sustatu dutenak; Kareharrizko eta zementuzko meatzaritza industria, industria metalurgiko arina eta astuna, nekazaritza industria, esne eta abeltzaintza industriak ere baditu, Cotopaxiko Nazioarteko Aireportua du, edukiera handiko aireko plataforma eta hirigunean merkatu handiak eta merkataritza gune modernoak ditu. herrialdeko merkataritza gune bikaina da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379338
* Commonscat Multimedia: Latacunga

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153649459
* GND: 7598365-5
* LCCN: n83232740
* NARA: 10037978
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q379338
* Commonscat Multimedia: Latacunga
|  |  |
| --- | --- |
| **Gneiss** | Mineral infotaula irakurtzeko eraMineral infotaula irakurtzeko era |
| Gneiss |
| Arroka metamorfikoa |
| **Dentsitatea** | 2,867 g/cm3 |

**Gneiss**a gradu altuko arroka metamorfiko arrunt bat da. Bere protolitoa arroka sedimentario edo igneo bat izan daiteke. Foliazio handia erakusten dute eta berkristaltzea nabarmena da, baina ez dute mika, klorita edo mineral distiratsurik erakusten kantitate handitan. Arroka igneoetatik datozenean *granito gneiss*, *diorita gneiss*... izendatzen dira. Hala ere, konposaketaren arabera erakusten duten mineral indizearen arabera izenda daitezke (granate gneiss, biotita gneiss...).

Arroka igneo batetik eratorriak direnean, orokorrean, **ortogneiss** izena ematen zaie eta arroka sedimentario batetik datorrenean **paragneiss** izena.

Feldespato kristal handiak dituztenean **Augen gneiss** izena ematen zaie.

Ikus, gainera
-------------

* Arroka metamorfiko

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Mass, Weight, Density or Specific gravity of Bulk Materials

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q166409
* Commonscat Multimedia: Gneiss

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11944148x (data)
* GND: 4130378-7
* LCCN: sh85055450
* NDL: 00563106
* NKC: ph579362
* AAT: 300011438
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q166409
* Commonscat Multimedia: Gneiss
α-azetolaktona, β-propiolaktona, γ-butirolaktona eta δ-balerolaktona.
Kimika organikoan **laktona** esaten zaie molekula bereko hidroxilo (-OH) eta karboxilo (-COOH) taldeen arteko esterifikazioaren ondorioz sortutako ester ziklikoei.

Nomenklatura
------------

Laktonak izendatzeko oinarrian duten azidoaren izena baliatzen da erroa ezartzeko. Horrela *azeto*, azido azetikotik, *propio* azido propionikotik, etab. Erro horiei ondoren laktona atzizkia eta eraztunaren karbono-atomoen kopurua adierazten duen grekozko aurrizkia eransten zaie. Adibidez, bi karbono-atomo hiru begietako eraztuna dituenaren aurrezkia *α* da, hiru karbono-atomo eta lau begiko eraztuna dituenarena, *β* etab.

Erabilera
---------

Laktonak fruten zaporearen osagaiak dira eta horrexegatik perfumegintzan eta elikagaigintzan usatzen dira. Adibidez, γ-dekalaktonak muxikaren zaporea du eta γ-nonalaktonak kokoaren usaina du. 

`γ-dekalaktona`

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Laktona.*  .
2. ↑    *Flavours and fragrances : chemistry, bioprocessing and sustainability.*  Springer 2007 ISBN 978-3-540-49339-6. PMC 184984693. (Noiz kontsultatua: 2023-01-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59078
* Commonscat Multimedia: Lactones

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4166378-0
* LCCN: sh85073870
* NDL: 00569268
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D007783
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 25000

 |

* Wd Datuak: Q59078
* Commonscat Multimedia: Lactones
Lekeitioko Kristo Portalekoaren teilatu konponketa, latak bistan daudela.
**Lata** eraikuntzan erabiltzen den zurezko ohol txikia da, ateak, leihoak eta teilatuak egiteko. Azken honetan, gapirioen artean josita doaz, tarte erregularrekin teilatu motaren arabera, eta teilei eusten diete.

Neurriak
--------

Orokorrean, laten lodiera 18 eta 40 mm artekoa da, eta zabalera 35-60 mm artekoa, aurreikusitako hezetasunaren arabera (DIN 4070-1 arauaren arabera). Ebaketa egur berdean egin daiteke, %3ko marjenarekin, edo %20ko hezetasunera lehortutako egurrean, zeinean ebaketa egonkorragoa izaten den

Estandarrak
-----------

Teilatuei eusteko latek DIN 4074-1 arauaren arabera ekoitziak izan beharra dute, beste motetako listoiak ez bezala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «2. lata | Gakoa» *bergarakoeuskara.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-04-12).
2. ↑   «Lata | Construpedia, enciclopedia construcción» *www.construmatica.com* (Noiz kontsultatua: 2019-04-12).
3. ↑  Norme française, NF B50-002, Bois - Vocabulaire
4. ↑   **(Alemanez)**  *kahlfeld-holz.de | CE Dachlatten.*  (Noiz kontsultatua: 2019-04-24).
5. ↑   «Latten und Dachlatten, so müssen sie beschaffen sein:» *www.holzfragen.de* (Noiz kontsultatua: 2019-04-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1156733
* Commonscat Multimedia: Roof batten

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7572531-9

 |

* Wd Datuak: Q1156733
* Commonscat Multimedia: Roof batten
**Cero a la Izquierda** Iruñean, Nafarroa Garaian 2011n sortutako rock taldea da. 20019an Javi Roblesek taldea utzi zuen beste proiektu batean aritzeko.

Ibilbidea
---------

Cero a la Izquierda rock taldea Iruñean sortu zen, 2011n. Lehen LP Aberinen grabatu eta autoedizioan plazaratu zuten, 2012an: *La Vela Muda*; ondoren 60 kontzertu eman zituzten. 2014an bigarren lana, *No Ha Dejado de Llover*, Londresen Konk Studiosetan egin zuten eta 2015eko otsailan atera zuten, El Dromedario Records zigiluarekin. Penintsula osoan kontzetuak eman zituzten, tartean 2016ko Viña Rock jaialdian, eta San Adrian saria irabazi zuten. Hirugarren lana Galesen grabatu zuten, Powyseko Giant Wafer Studiosetan. Lana, *Campo de Minas*, urte bereko urrian atera zen. Ekoizpena Iñaki Llarena eta Leire Arangurenena izan zen. Azkenik, 2017an, Javi Robles abeslariak taldea utzi zuen bere ibilbide propioari ekiteko, tartean ​The Bad Moys hardcore punk taldean.

Partaideak
----------

* Javi Robles: ahotsa
* Sergio Pérez Ugarte: Gitarra
* Dani Lafuente: baxu elektriko
* Lucas Nicolay: bateria

Diskografia
-----------

### Estudio albumak

* *La Vela Muda* (2012)
* *No Ha Dejado De Llover* (2015)
* *Campo de Minas* (2016)

### Singleak

* *Mis Lamparones* (2015)
* *Se Refugia* (2015)
* *Vale la Pena* (2016)
* *Huellas* (2016)
* *Solo un Espejo* Kutxi Romerorekin (2017)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Webgune ofiziala.
* **(Gaztelaniaz)**:Taldearen "No te va a gustar" bideoklip Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24933304

 |

* Wd Datuak: Q24933304
**Gneo Manlio Zintzinato** (latinez *Gnaeus Manlius Cincinatus*), erromatar kontsula izan zen K.a. 480an Marko Fabio Vibulanorekin.

Manlia, Erromako patriziar gensik ospetsu eta antzinakoenetako bat zen. Beranduago, izen honetako plebeioren batzuk aipatzen dira, Izen hau, sarri, Maliius eta Maniliusekin nahasten da.

Kontsul izatera iritsi zen gens honetako lehen kidea, Gneo Manlio Zintzinato izan zen, K.a. 480an kontsul izan zena, eta, ordutik Errepublikaren azken menderarte, gens honetako kide ugari iritsi ziren estatuko magistraturarik gorenetara. Manliotarren familiak errepublika garaian, honako hauek izan ziren: Azidino, Kapitolino, Zintzinato, Torkuato eta Vulso.

Txanponetan, agertzen diren cognomen bakarrak Torkuato eta Ser. dira; azken hau, modu ezberdinetan interpretatzen da; Serranus, Serratus edo Sergia bezala: azken izenak, Sergia tribua adierazten du. Manlio genseko plebeio urriak, cognomenik gabe aipatzen dira.

Gneo Manlio, Marko Fabio Vibulanorekin izan zen kontsula, eta guduan erori zen, etruriarren aurka borrokan ari zela.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Zeson Fabio Vibulano eta Espurio Furio Medulino** | **Erromatar kontsula Marko Fabio Vibulanorekin**K.a. 480 | Ondorengoa**Zeson Fabio Vibulano eta Tito Verginio Trikosta** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q637903

 |

* Wd Datuak: Q637903
**Gneo Kornelio Dolabella** (latinez: *Cnaeus Cornelius Dolabella*) K.a. I. mendeko politikari bat izan zen, Gneo Kornelio Dolabellaren biloba, K.a. 81ean kontsul izan zena. Gneo Kornelio Dolabellaren semea izan zen, K.a. 100ean eraila izan zena Luzio Apuleio Saturnino plebearen tribunoarekin batera.

Gaio Mario eta Luzio Kornelio Silaren arteko gerran azken honen alde egin zuen eta K.a. 81ean, Sila diktadore bezala zegoela, kontsul aukeratua izan zen Marko Tulio Dekularekin batera. Urte horretan, ez ohiko egoera politikoaren ondorioz, kontsulak izenezkoak baino ez ziren, diktadoreak baitzuen botere guztia.

Traziarrak garaitu zituen K.a. 78an. K.a. 80 eta K.a. 77 bitartean Mazedoniako prokontsul eta gobernaria izan zen. Itzuli zenean Gaio Julio Zesar gazteak estortsioa leporatu zion, baina errugabetzat joa izan zen garaiko hizlaririk hoberenak ziren Gaio Aurelio Kota eta Kinto Hortensiok eginiko defentsa baten ondoren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Gneo Papirio Karbon eta Gaio Mario gaztea** | **Erromatar kontsula Marko Tulio Dekularekin**K.a. 81 | Ondorengoa**Luzio Kornelio Sila eta Kinto Zezilio Metelo Pio** |
**Las Manchas** Kanarietako La Palma uharteko El Paso eta Los Llanos de Aridane udalerrietako auzoa da. Interes historiko eta geografikoko eremua da, batez ere dagoen lurralde bolkanikoagatik, eta bi udalerrietako turismo- eta kultura-gunea da. XV. mendearen amaieran, eremu hori Tihuya eta Tamancako kantoi aborigenen zati zen.

Kokapen geografikoa
-------------------

Las Manchas auzoa Palma uhartearen (Kanariak) hego-mendebaldean dago. El Paso eta Los Llanos de Aridane udalerrien artean dago. Lurralde txiki bat hartzen du eta Tajuya, Todoque eta Tacande auzoekin eta hegoaldean Fuencaloko udalerriarekin egiten du muga.

Biztanleria
-----------

Las Manchas auzoko biztanleria-aldaketa 2000. urtetik 2013ko datu berrienera:

**Las Manchasko aldaketa demografikoa**| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010: | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 609 | 96 | 606 | 607 | 591 | 609 | 627 | 603 | 614 | 639 | 649 | 670 | 668 | 659 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Guía Básica de Las Manchas *Isla de La Palma Guide*. (En Inglés)
2. ↑    *Instituto Nacional de Estadística.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5399916
* Commonscat Multimedia: Las Manchas

---

 |

* Wd Datuak: Q5399916
* Commonscat Multimedia: Las Manchas
Bertsio tradizionala.
***Las Mañanitas*** Mexikoko abesti tradizional oso ezaguna da. Jatorri ezezaguna du. Ohikoa da urtebetetzeetan abestea.

Historia
--------

Abestiaren jatorria ez dago garbi. Batzuen ustez, fraideek, XVI. edo XVII. mendeetan, Espainiatik Espainia Berriko Erregeorderrira eraman zuten. Erlijiosoek sarritan musika erabiltzen zuten herria erakartzeko eta, halaber, haien ideiak zabaltzeko; testuinguru horretan kokatu dute abestia. Denborarekin erlijio esparrutik herriko kulturara igaro zen, abesti tradizionala bihurtuz, batez ere, XIX. mendean, independentziarekin batera.

Bertsioak
---------

Ezagutu dira bertsio desberdinan, duen zentzuan eta eta tokien arabera:

* Urtebetetzeko abestia, gaur egun zabalduena
* Abesti erromantiko gisa
* Lurralde desberdinetakoak: mariatxirekin, rantxera gisa, Michoacangoa...

Beste herrialdetan ere antzeko abestien tradizioa gorde da: Guatemalan, Kolonbian, Bolivian, Txilen... Espainian, aldiz, generoa desagertu zen.

Abeslari nagusiak
-----------------

* Jorge Negrete
* Pedro Infante
* Javier Solís
* Vicente Fernández
* Cepillín
* Alejandro Fernández
* Lalo Guerrero

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Abestiaren letra eta interpretazioa.
* **(Gaztelaniaz)**:Jorge Negreteren bertsioa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q940218
* Commonscat Multimedia: Las mañanitas

---

 |

* Wd Datuak: Q940218
* Commonscat Multimedia: Las mañanitas
Lurraldeen mugen aldkaetak Hadrianopolisen Itunaren ondorioz.
Moskuko Garaipen Arkua, 1834.
**Hadrianopolisen Ituna**, egungo Turkiako Edirne hiria, 1829ko irailaren 14an sinatu zen. Itun horrekin Errusiar-turkiar Gerrari amaiera eman zitzaion.

Errusiar-turkiar Gerra
----------------------

1828tik 1829ra luzatu zen gerra hau. Aurrez aurre Otomandar Inperioa eta Errusiar Inperioa jarri ziren gatazka honetan. Gatazkaren jatorria Greziako Independentzia Gerran (1821-1832) egon zen. Greziarrei errusiarrek lagundu zieten (baita ere Frantzia eta Erresuma Batua]]) eta horrek sultan otomandarraren haserrea eragin zuen. Gerran errusiarrek garaipen handiak lortu zituzten Kaukason eta Balkanetan. Otomandar Inperioaren maldan behera markatu zen itun honekin; inperio horrek bere zabalera nagusia 1683an lortu zuen, Vienari setioa jarri ziotenean.

Itunaren klausulak
------------------

* Nagusia: otomandarrek Greziaren independentzia onartzen zuten nahiz eta baldintza batzuk jarri eta ez lurralde osoan.
* Otomandar Inperioak Errusiarren eskuetan lurralde desberdinak uzten zituen: Danubioko itsasadarraren uharteak, Itsaso Beltzaren Kaukaso aldeko itsas ertzea eta Dardaneloak itsasartea erabiltzeko eskubidea onartu zuten.
* Otomandarrek Errusiaren suberania Georgian onartzen zuten.
* Gainera errusiarren ikuskatze eskubidea hiru autonomietan onartzen zuten: Serbian, Moldaviako Printzerrian (egungo Errumanian) eta Valakiako Printzerrian. Horrela, esaten zen, autonomia horien joritasun eta "merkataritza askatasuna" bermatzen zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Hadrianopolisen bakea.
Adrien-Marie Legendrek proposatutako **Legendreren aieruak** {\displaystyle n^{2}} eta {\displaystyle (n+1)^{2}}en artean beti zenbaki lehen bat dagoela baieztatzen duen aieru bat da. Landauren problemen zati da.

Chen Jingrunek 1965ean {\displaystyle n^{2}} eta {\displaystyle (n+1)^{2}}en artean primoa edo erdiprimoa, hau da, bi zenbaki primoren arteko biderketa, den zenbaki bat beti dagoela frogatu zuen. Gainera, 1984an Iwaniecek eta Pintzek {\displaystyle n-n^{\theta }} eta {\displaystyle n}en artean, {\displaystyle \theta =23/42=0,547...} izanik zenbaki primo bat beti dagoela frogatu zuten.

1etik hasiz, {\displaystyle n^{2}} baino handiagoak diren zenbaki primo txikienen zerrenda 2, 5, 11, 17, 29, 37, 53, 67, 83, 101, 127, 149, 173, 197, 227, 257, 293, 331, 367 eta 401 da.

{\displaystyle n^{2}} eta {\displaystyle (n+1)^{2}}en artean dauden zenbaki primo kopurua 2, 2, 2, 3, 2, 4, 3, 4, 3, 5, 4, 5, 5, 4, 6, 7, 5, 6, 6, 7, 7, 7, 6, 9 da.

Ikus, gainera
-------------

* Bertranden postulatua
* Cramerren aierua
* Brocarden aierua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1812503

 |

* Wd Datuak: Q1812503
**Landarbaso** Donostiako (Gipuzkoa) auzo eta barrendegia da, Errenteria, Hernani eta Astigarragako lurrez inguraturik dagoena. Izen bereko mendiaren ipar-mendebaleko mazelan Zabaltoki izeneko trikuharria dago. Jose Migel Barandiaranek aurkitu zuen 1928an.

Ingurune Naturala
-----------------

Igoin mendiaren magalean dago kokaturik auzoa. Auzoaren ekialdeko eta iparraldeko mugak Landarbaso errekak zehazten ditu. Auzo menditsua izanik, bere malda gehienak pinuek hartzen dituzte.

Landarbasoko sarbidea, Astigarragako bentetatik abiatzen den bidea da.

Historia
--------

Zazpi trikuharriz osaturiko gune megalitikoa dago auzoan. Ez da jakina noiztik den Landarbaso Donostiako zati, 1870ean Donostiako Udalak Gipuzkoako Aldundiari igorritako idatzi baten arabera, berau 1461 urtetik da Donostiako parte.

1878an Donostiako Udalak barrendegia, berau inguratzen zuten udalerrien artean banatzea proposatu zuen, baina Landarbasoko biztanleak aurka agertu ziten. 1896an Alfontso XIII.a Espainiakoak barrendegia bisitatu zuen Espainiako erret familia osoarekin.

Landarbaso barrendegi bihurtu ziren 1987an, Astigarraga Donostiatik banatu eta udalerri independente bihurtu eta gero.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2890806

 |

* Wd Datuak: Q2890806