recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
| **SARRERA**A   B | **IRTEERA** A ALA B |
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 1 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | 0 |

**ALA** edo **XOR** ate logikoak egia-taulan irudikaturik dagoen moduan lan egiten du.

Ikurrak
-------

Ikurrak irudikatzeko bi modu daude, lehenengoa "ikur militarra" erabiliz eta bigarrena, berriz, "ikur angeluzuzena" erabiliz:

ALA Ikur militarraALA Ikur angeluzuzena

Hardwarearen deskribapena
-------------------------

ALA ate logikoak TTL zein CMOS zirkuitu integratuekin bateragarriak dira. CMOS 4000 serieko ALA ate logiko estandarra 4070 zenbakiduna da. 4070ak bi sarrerarako lau ate logiko independente dakartza.

Aspaldi, gaur egun zaharkiturik dagoen 4030 zenbakidun CMOS zirkuitu integratua erabiltzen zen.

Aukera gehiago
--------------

EZ-ETA ate logikoak 1 edota EZ-EDO ate logikoak 2 konbinatuz, ALA funtzioa betetzen duten zirkuituak egin daitezke.

Bi sarrera baino gehiago
------------------------

ALA eragiketa bitarra bi aldagaientzako mugaturik dago. Aldagai gehiago erabili nahi bada, kaskadan egin beharko da. Hau da, lehenengo bi aldagaien ALA eragiketaren emaitza hurrengo aldagaiarekin ALA eragiketa burutu beharko da.

Ikusi gainera
-------------

* EDO ateak
* ETA ateak
* EZ-EDO ateak
* EZ-ETA ateak
* EZ ateak
* EZ-EDO esklusibo ateak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q155516
* Commonscat Multimedia: XOR gates

---

 |

* Wd Datuak: Q155516
* Commonscat Multimedia: XOR gates
**Agostina "Agos" Alonso** (Buenos Aires, Argentina, 1995eko urriaren 1a) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu belar hockeyan Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Agostina Alonso» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Agostina Alonso» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43549585
* Commonscat Multimedia: Agostina Alonso

---

 |

* Wd Datuak: Q43549585
* Commonscat Multimedia: Agostina Alonso
**AEK Larnaka FC** (grekeraz Αθλητική Ενωση Κίτιον, "Athletiki Enosi Kition Larnakas") Zipreko futbol taldea da, Larnaka hirikoa.

Historia
--------

*AEK Larnaka FC* talde berria da, 1994an sortu baitzen EPA Larnaka eta Pezoporikos Larnaka elkartzean. Aurrez bakokitzak bazituen hainbat liga eta kopa eskuratuak. Bi kopa eta superkopa bat irabazi ditu.

AEK Larnakak ez du liga berririk eskuratu baina azken bietan bigarrena izan da Imanol Idiakez donostiarra entrenatzaile zuela. Kopa bat da momentuz lortu duen titulu bakarra. 2018 urtean Andoni Iraolak ordezkatu du Idiakez baina 2019an Idiakez itzuli zen.

Estadioa
--------

Artikulu nagusiak: AEK Arena – Georgios Karapatakis, GSZ estadioa eta GSZ estadioa (1928)

2016ko urriaz geroztik, AEK Larnacaren zelaia AEK Arena da eta bere ateak ireki zituen AEK Larnakaren lehen partida Aris Limassolen aurka.

Futbol taldearen aurreko estadioa Neo GSZ estadioa zen, EPA eta Pezoporikos-ek erabili ohi zutena. Estadioa eraiki aurretik, bi taldeek GSZ estadio zaharra erabili zuten.

Palmaresa
---------

### EPA Larnaka (1930-1994)

* Zipreko Liga (3): 1945, 1946, 1970.
* Zipreko Kopa (5): 1945, 1946, 1950, 1953, 1955.

### Pezoporikos Larnaka (1927-1994)

* Zipreko Liga (2): 1954, 1988.
* Zipreko Kopa (1): 1970.

### AEK Larnaka (1994- )

* Liga (0): bigarren 2014, 2016, 2017, 2019 eta 2022an.
* Kopa (2): 2004, 2018.
* Zipreko Superkopa (1): 2018.

Kanpo estekak
-------------

* **(Grezieraz)****(Ingelesez)** webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q291447
* Commonscat Multimedia: AEK Larnaca

---

 |

* Wd Datuak: Q291447
* Commonscat Multimedia: AEK Larnaca
***Addicted to Love*** (euskaraz *Maitasun Zaleak*), 1997ko Griffin Dunne estatubatuarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Robert Palmer abeslariaren *1986ko izenburu berdineko abestian* oinarritua dago, filmean Neneh Cherry suediar abeslariak bertsionatua. Meg Ryan, Matthew Broderick, Tchéky Karyo eta Kelly Preston aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

AEB, New York. Sam (Matthew Broderick) astronomo xaloa eta Maggie (Meg Ryan) argazkilari suhartsuak bajoitzak beren neskalagun eta mutilagunek abandonatu berriak izan dira, eta gainera biak batera Sohoko pisu batera bizitzera joanak. Maggiek bere mutil lagun ohi Anton Depeuxetaz (Tcheky Karyo) mendekatu nahi du, aldiz Samek Linda Green (Kelly Preston) neskalaguna berreskuratu besterik ez, hortaz beren bikotekideak bizi diren etxearen pareko beste etxebizitzan batean bizitzen jarriko dira, haiek espiatu eta mendekatzeko asmoz. Baina hasieran elkarren arteko tentsioa eta ezinikusia egon arren, beren harremanak piskanaka bilakaera izan, eta azkenean lau pertsonek beren bizitzak aurrez inoiz pentsatuko ez luketen bezala aldatuak ikusiko dituzte. Norbait maitasun zalea denean, edozer jazo bailiteke.

Aktoreak
--------

* Meg Ryan: Maggie
* Matthew Broderick: Sam
* Kelly Preston: Linda
* Tchéky Karyo: Anton
* Maureen Stapleton: Nana
* Remak Ramsay: Wells irakaslea
* Lee Wilkof: Carl
* Dominick Dunne: Matheson
* Larry Pine: Kaleko umorista
* Daniel Dae Kim: Ikasle laguntzailea
* Bill Timoney: Jatetxeko jabea

Kanpo loturak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**
**AFAPP** edo **Preso Politikoen Lagun eta Senideen Elkartea** (gaztelaniaz *Asociación de Familiares y Amigos de los Presos Políticos*) Espainiako elkartasun elkarte bat da, batez ere Espainiako Alderdi Komunista-berreraikiko (PCE-r), GRAPOko eta horien inguruko presoen senideak eta lagunak biltzen dituena. Nazioarteko Sorospen Gorria (SRI) nazioarteko elkartasun sare komunistarekin lotua dago.

2002an eta hurrengo urteetan AFAPPeko kideak atxilotu izan dituzte Espainian Audientzia Nazionalaren aginduz, eta AFAPPeko kide batzuk espetxean daude *PCE(r)-GRAPO* ustezko erakundearekin ustezko loturak izateaz akusatuak. AFAPPek nahiz SRIk beti ukatu dute akusazio hori .

Errefertentziak
---------------

1. ↑  Crónica del juicio-farsa a AFAPP, SRI, PCE(r) y GRAPO. Mentiras y manipulaciones policiales  SRIren agiria, 2006ko urtarrilaren 14a
2. ↑  El juicio-farsa contra AFAPP, SRI y PCE(r) va desmoronándose. 3 nuevas libertades  SRIren agiria, 2006ko apirilaren 20a
3. ↑  Se nos sigue criminalizando y poniendo en el punto de mira de la represión SRIren agiria, 2006ko martxoaren 3a

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Nazioarteko Sorospen Gorriaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252692

 |

* Wd Datuak: Q12252692
**Agronomía** Buenos Aires hiriko erdialdean dagoen *auzoa* edo barrutia da. Bere izena Buenos Aireseko Unibertsitateko *Agronomia* *Fakultatetik* (*Facultad de Agronomía*, gaztelaniaz) jasotzen du. Bere mugak *San Martin etorbidea*, *Campana*, *Salvador María del Carril etorbidea*, *Constituyentes etorbidea* eta *Chorroarín etorbidea* dira.

Parque Chas lehenago Agronomian izan zen, baina 2005eko abenduan *auzo* estatusa eman zioten.

Historia
--------

Eremuak jatorriz Jesusen Lagundiaren jabetza ziren eta *Chacra de los jesuitas* deitzen ziren. Erlijio-ordena hori 1769an kanporatu zutenean, eremu hauek Jesusen Lagunditik hartu zituzten, eta desjabetu egin ziren gobernuaren kontrolera. Gero, gobernuak *Real Colegio de San Carlos-i* eta bere ondorengoei eman zien, horietako bat *Buenos Airesko Colegio Nacional-a* izan zen. Lehen belaunaldiak oporretan egon ziren bertan, *Chacarita de los Colegiales* bezala ezagutzen zen.

XIX. mendearen amaieran lur hauetan parkea eraiki zen. 1901ean Gobernuaren Zuzendaritza Nagusiak 185 hektarea eman zituen parkea eraikitzeko, baina hektarea horietako 30 *Estación Agronómica con Granja Modelo* (Estazio Agronomikoa eta Ereduzko Etxaldea) eta *Escuela de Agriculturako* (Nekazaritza Eskola) *erabili behar ziren*, gobernuak bere garaian jarraitzen zuen agro-esportazioek bultzatutako garapen eredurako beharrezkoa zen hezkuntza erakundea.

Orduan, auzoa parkearen inguruan eratu zen, eta izen ugari zituen Agronomia (Agronomiakoa) kokatu zen arte. Estación Agronómica (Agronomia estazioa) izen aldaketa ere izan zen, Instituto Superior de Agronomía y Veterinaria (Agronomia eta Albaitaritza Goi Mailako Institutua) bihurtuz.

Institutua 1904ko irailaren 25ean sortu zuten, eta bost urte geroago Buenos Airesko Unibertsitateko *Facultad de Agronomía y Veterinaria* (Agronomia eta Albaitaritza Fakultatea) bihurtu. 1984an, Fakultatea bi zatitan zatitu zen, eta ondorioz Agronomia Eskola eta Albaitaritza Zientzien Eskola sortu ziren.

Eraikuntza aipagarriak
----------------------

Auzoan, Buenos Airesko Unibertsitate erraldoiaren bi Fakultate garrantzitsu daude, Agronomia Eskola eta Albaitaritza Zientzien Eskola. Agronomia Eskolako campusean Villa Ortúzar Estazio Meteorologikoa dago, Argentinako Meteorologia Zerbitzu Nazionalaren barne. Albaitaritza Zientzien Eskolako campusean bi museo daude, bata Anatomia eta Patologia Kirurgikoa bestea. Agronomia Eskolak Nekazaritzako Makineriaren Museoa eta "Del Campo a la Ciudad" (Herrialdetik Hirira) izeneko landa proiektua da, 16 hektareako baserria hezkuntza helburuetarako erabilita.

Beste eraikin aipagarri bat Julio Cortázar idazle argentinar ospetsuaren etxea da. Artigas 3246ko apartamentu batean bizi zen. Gaur egun, auzoko kale batek darama bere izena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q397422
* Commonscat Multimedia: Agronomía, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030228
* **Lekuak**
* OSM: 2221283

 |

* Wd Datuak: Q397422
* Commonscat Multimedia: Agronomía, Buenos Aires
**ADI LGTBI+** (Iberiar LGTBI+ Kirol Batasuna) 2009an sortu zen. Iberiar Penintsulako gay, lesbiana, bisexual eta transexualen kirol batasuna da. Bere jarduera kirolean homofobiaren erradikazioa eta aniztasun sexualaren sustapenean datza nagusiki. Gaur egun 12 erakundek LGBTBI-k osatzen dute eta 2400 kirolarik baino gehiagok.

ADI-ren historia
----------------

Iberiar penintsulan sortu zen lehen LGTB kirol taldea Panteres Grogues izan zen, Bartzelonan sortua 1994. urtean. Talde honek 20 urte baino gehiago ditu, 2008an EuroGames-en antolatzailea izan zen hiri Kondalean.

2000. urtetik aurrera LGTB kirol talde berriak sortzen joan ziren, aktibismo modu eta sozializaziorako baliabide berri bat sortuz kolektiboarentzat. 2009an Iberiar penintsulako LGTB kirol-taldea sortu zen Iberiar penintsulako LGTB kirol talde eta elkarteak batuz. Bere ekintzak Kirol eta LGTB kolektiboan oinarritzen dira, zehazkiako kirolean dagoen LGTBfobia borrokatuz. 2017an taldeak ADI LGTB+ izena hartzen du hizkiak gehituz, sexu orientazio, identitate eta genero espresio aniztasun handiago erakutsiz.

Helburuak
---------

ADI LGTBI+ kirolean LGTBIfobia borrokatzen eta iberiar penintsulako LGTBI kirol arloan espazio seguru eta anitzak sortzen lan egiten du nagusiki. Hau ondorengo ekintzetan gauzatzen da:

* LGTBI kolektiboaren artean kirola bultzatu eta garatu, kirol txapelketa eta ekintzen ntolaketen bidez.
* LGTBI kirol talde eta elkarteen sorkuntza bultzatzea.
* Eztabaida, lankidetza eta koordinaio espazio bat bultzatzea LGTBI kirol alorrean ekintzak garatzen diztuzten entitate guztien artean.
* Kirol alorrean LGTBIfobia izan daitezken jarrerak salatu eta zigortzea (kirolariak eta kirol ekintzetara joaten diren jarraitzaleak barnean hartuz).
* Kirolean aniztasun sexualaren aldeko ekintza publikoak buultzatu, bereziki sozialki ezagunak direnen artean.
* Kontzientziazio soziala helburu duten ekintzat egitea kirol arloko esparru ezberdinetan nagusitzen den eredu heteropatriarkala borrokatze aldera.

Gaur egun Katalunian, Valentzian, Madrilen, Aragoin eta Euskal Herrian, Lisboa barne. Gaur ADI osatzen duten klubek iberiar penintsula han-hemenka banatuak dauden LGTB kirol klubek sare bat osatzen dute, urtero bertako kluben kopurua handituz doalarik.

Iturriak
--------

ADIren web gunea:

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97206205

 |

* Wd Datuak: Q97206205
**Aginaga** (elkartearen izena **Txitxardin Zale**) 1957 eta 1960 urteetan Kontxako Bandera irabazi zuen trainerua izan zen. Aginaga (Usurbil) herrian osatu zen eta herriaren izenaz ageri da Kontxako palmaresean.

Historia
--------

1956an Aginagak trainerua atera zuen Kontxako Banderan eta hirugarren egin zuen San Juan eta Orioren atzetik. Ramon Arreseigor "Trabuko" izan zen patroia. 1957an ere sanjuandarren eta oriotarren arteko lehia espero zen, baina *mirotzek* ez zuten trainerurik aurkeztu. Batzuek diote galtzeko beldurragatik izan zela, besteek diote Aginagako arraunlariak beti izan direla Orioko traineruan eta hauentzako omenaldi gisa atera zela *Aginaga* izeneko trainerua. Edozelan ere, Aginagaren traineruan hiru arraunlari baino ez ziren herrikoak, gainontzeko gehienak oriotarrak ziren.

1960 urtean berriz errepikatu zuten formula arrakastatsua, oraingoan Claudio Etxeberria "Gorria"-k gidatu zuen trainerua.

Palmaresa
---------

* Kontxako Bandera:
	+ Txapeldun (2): 1957, 1960.
	+ Hirugarren (1): 1956.
* Espainiako Trainerilla Txapelketa (0): bigarren 1960an.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61360933

 |

* Wd Datuak: Q61360933
**AGUR S.A.** uraren, eraikuntzaren eta ingurugiroaren alorrean diharduen Lapurdiko familia-enpresa pribatu bat da, Etchart Taldeko kide. 1992an sortu zen Irisarrin , eta Iparraldeko hainbat herrietako ur-hornikuntzaz zein uraren saneamenduaz eta eskuratzeaz arduratzen da. 1300 langile ditu eta Ur-Hornitzaile Independenteen Federazioko partaide da.

Entrepresaren kapitala Etchart familiaren eskuetan da ehuneko ehun, ez baitute finantza-merkatuan inbestimendurik egiten. Euskal Herrian sortu bazen ere, Akitania Berrian zehar lan egiten du eta hainbat bulego ditu Euskal Herritik kanpo. Euskal Herrian hiru bulego ditu: Hendaian, Baionan eta Irisarrin.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Frantsesez)** «Qui sommes-nous ?» *agur.fr* (Noiz kontsultatua: 2019-11-16).
2. ↑   **(Frantsesez)** «Chiffres clés» *groupe-etchart.fr* (Noiz kontsultatua: 2019-11-15).
3. ↑   **(Frantsesez)** «presentation» *fdei.fr* (Noiz kontsultatua: 2019-11-15).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85966798

 |

* Wd Datuak: Q85966798
D-glizeraldehidoaren egitura kimikoa
**Aldosa** aldehido taldea duen monosakaridoa da, Cn(H2O)n formula duena. Aldosa sinpleena glizeraldehidoa da, 3 karbono besterik ez duena.

Aldosetan, aldehido taldea lehenengo karbonoan dago beti (karbonoak aldehido taldea duenetik behera zenbatu egiten dira)

Aldehido taldea dutenez, aldosak erreduktoreak dira, hots, hainbat substantziarekin kontaktua egiten dutenean oxidatu egiten dira.

Glukosa eta galaktosa, besteak beste, aldosak dira.

Aldosa guztiek karbono asimetriko bat dute gutxienez. Karbono asimetrikoa da bere lau balentziak erradikal desberdinez beteta dituena. Glizeraldehidoaren kasuan, adibidez, bigarren karbonoa da karbono asimetrikoa (ikus irudia). Karbono asimetrikoak dituzten molekulek aktibitate optikoa dute, eta isomero enantiomero deritzonak dira (isomero horiek bi forma dituzte: D eta L, OH taldea karbono asimetrikoan duen kokapenaren arabera -eskuin ala ezkerrean-).

Sailkapena
----------

| Karbono kopurua | Aldosak |
| --- | --- |
| Diosa ({\displaystyle {\ce {C2H4O2}}}) | Glikolaldehidoa |
| Triosa ({\displaystyle {\ce {C3H6O3}}}) | Glizeraldehidoa |
| Tetrosak ({\displaystyle {\ce {C4H8O4}}}) | Eritrosa, Treosa |
| Pentosak ({\displaystyle {\ce {C5H10O5}}}) | Arabinosa, Lixosa, Erribosa, Xilosa |
| Hexosak ({\displaystyle {\ce {C6H12O6}}}) | Alosa, Altrosa, Glukosa, Gulosa, Manosa, Idosa, Galaktosa, Talosa |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q409079
* Commonscat Multimedia: Aldoses

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4221968-1
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 15693
* KEGG: C01370

 |

* Wd Datuak: Q409079
* Commonscat Multimedia: Aldoses
Apollo 14 ontziaren aginte-modulua
**Aginte-modulua** edo **komando-modulua** (ingelesez: *Command Module*) Apollo ontziaren kontrolgunea eta tripulazioaren ostatua zen. Modulu honek presurizatutako kabina nagusia, astronauten eserlekua, ekipamendu instrumentala eta kontrolekoa, sistema optikoak eta norabidekoak, komunikazio sistemak, ingurumenaren kontrol sistema, bateriak, beroa jasaten zuen ezkutu termikoa, eskuin aldeko eskotila, ilargiratze-moduluarekin komunikatzeko gaineko esotila, bost leihatila eta jausgailu sistema.

Apollo misioen aginte moduluak
------------------------------

* Apollo 9 Gumdrop CSM-104
* Apollo 10 Charlie Brown CSM-106
* Apollo 11 Columbia CSM-107
* Apollo 12 Yankee Clipper CM-108
* Apollo 13 Odyssey CM-109
* Apollo 14 Kitty Hawk CM-110
* Apollo 15 Endeavour CM-112
* Apollo 16 Casper CM-113
* Apollo 17 America CM-114

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q680027
* Commonscat Multimedia: Apollo Command and Service Modules

---

 |

* Wd Datuak: Q680027
* Commonscat Multimedia: Apollo Command and Service Modules
***A portuguesa*** Portugalgo ereserkia da. 1910 urtean bihurtu zen ereserki ofizial *O Hino da Carta* monarkiaren ereserkiaren ordez.

Musika
------

Alfredo Keilek 1890ean moldatu zuen.

Hitzak
------

1890ean, Henrique Lopes de Mendonçak idatzi zituen Erresuma Batuak egindako mehatxuen aurka. Laster errepublikarren ereserki bihurtu zen.

### Portugesez

Heróis do mar, nobre povo,
Nação valente e imortal
Levantai hoje de novo
O esplendor de Portugal!
Entre as brumas da memória,
Ó Pátria, sente-se a voz
Dos teus egrégios avós
Que há-de guiar-te à vitória!
Às armas, às armas!
Sobre a terra, sobre o mar,
Às armas, às armas!
Pela Pátria lutar
Contra os canhões marchar, marchar!
Desfralda a invicta Bandeira,
À luz viva do teu céu!
Brade a Europa à terra inteira:
Portugal não pereceu
Beija o solo teu, jucundo,
O oceano, a rugir de amor,
E o teu Braço vencedor
Deu mundos novos ao mundo!
Às armas, às armas!
Sobre a terra, sobre o mar,
Às armas, às armas!
Pela Pátria lutar
Contra os canhões marchar, marchar!
Saudai o Sol que desponta
Sobre um ridente porvir;
Seja o eco de uma afronta
O sinal de ressurgir.
Raios dessa aurora forte
São como beijos de mãe,
Que nos guardam, nos sustêm,
Contra as injúrias da sorte.
Às armas, às armas!
Sobre a terra, sobre o mar,
Às armas, às armas!
Pela Pátria lutar
Contra os canhões marchar, marchar!

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q161049
* Commonscat Multimedia: A Portuguesa

---

 |

* Wd Datuak: Q161049
* Commonscat Multimedia: A Portuguesa
*Artikulu hau III. mendeko Erromako martiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Santa Aines (argipena)».*

**Santa Aines** edo **Santa Ines** kristautasuneko santu ezaguna da, martiria. Erroman hil zuten Dioklezianoren garaian. Jaieguna urtarrilaren 21ean da. *Ines* eta *Aines* euskarazko izenen jatorrian dago santu honen izena, Agnes latinez. Grezierako (*H*)*agné* 'aratza, garbia'-tik dator santuaren izena, latinez *Agnes* bihurtua. Herri-etimologia dela medio *Agnus* *Dei*-rekin lotu zen, Jainkoaren bildotsarekin, eta horregatik ikonografian bildots batekin lagundua agertzen da santua sarritan.

Martirioa
---------

12 edo 13 urteko haurra zela, kristauen aurkako jazarpen aro batean, hil omen zuten. Kristau tradizioaren arabera, aberats gazte eta ederra izanik, mutil askok nahi zuten ezkontide izateko, baina Ainesek guztiei muzon egiten zuen erlijiozko garbitasunean sinesten baitzuen osoki. Mutil haietako batek edo batzuek, erresuminez, salatu egin zuten eta kirstaua izatea krimena zenez atxilotu egin zuten. Senpronio prefektuak kondenatu zuen lotsaz biluzik ibiltzera Erromako kaleetan, baina mirariz ilea luzatu zitzaion, ez zezan inork larrubizi ikusi. Gizonek nahi ahala bortxa zezaten baimena ere eman zuen prefektuak, baina saiatzen zirenak mirariz itsututa geratu ziren. Azkenean sutan erretzera kondenatu zuten, baina suak ere uko egin zio Aines erretzeari: sugarrak banatu egin ziren alboetara, zutoinean zegoen Ainesen gorputza errespetatuz. Azkenean borreroak ezpata batekin hil zuen.

### Erlikiak

Dioklezianoren zirkua, egungo Erromako Piazza Navona delakoan zelarik, inguru hartan aurkitutako hezur zahar asko martirien erlikiatzat hartuta daude, eta Ainesena zela esaten den burezurra bertan gorde eta adoratzen da, enparantzan bertan dagoen Sant'Agnese in Agone elizan. Haur baten burezur txiki bat da, erlikia-ontzi batean bistan dagoena kapera batean.

Iruditegia
----------

* Ainesen martirioa (egurrak ez omen surik hartu), Ercole Ferrataren eskultura, Sant'Agnese in Agone elizan.Ainesen martirioa (egurrak ez omen surik hartu), Ercole Ferrataren eskultura, Sant'Agnese in Agone elizan.
* Aines bildotsarekin.Aines bildotsarekin.
* Sainta Ainesen burezurra, Sant'Agnese in Agone elizako erlikia.Sainta Ainesen burezurra, Sant'Agnese in Agone elizako erlikia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Ines - Pertsona-izenak - Euskal Onomastikaren Datutegia (EODA)» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-05-25).
2. ↑   «Joakin Lizarraga: Sanduen bizitzak» *klasikoak.armiarma.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-05-26).
3. ↑   «St. Agnes of Rome | Antiochian Orthodox Christian Archdiocese» *ww1.antiochian.org* (Noiz kontsultatua: 2019-05-25).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210096
* Commonscat Multimedia: Saint Agnes of Rome

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 172455828
* ISNI: 0000 0001 2261 5821
* BNE: XX955977
* GND: 114430704X
* LCCN: n83027222
* NKC: jo2015885080
* SUDOC: 149384998
* ULAN: 500372625
* BIBSYS: 99009974
* UB: a1291638
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q210096
* Commonscat Multimedia: Saint Agnes of Rome
**Bosgarren Sinfonia** opus 67, do minor tonalitatean idatzia, Ludwig van Beethovenek idatzitako 9 sinfonietako bat da, beharbada ezagunena Bederatzigarren Sinfoniarekin batera, bere lehen mugimenduko lehen lau notengatik. Beethoveni, Bederatzigarrenarekin batera, lan gehien eman zion sinfonia da, lau urte eman baitzituen amaitu zuen arte, 1804 eta 1808 bitartean, Hirugarren Sinfonia amaitu ondoren, denbora horretan, noiz behinka, Bosgarren Sinfonia alde batera utzi izan baitzuen beste lan batzuk idazteko, Fidelioren lehen bertsioa, Apassionata sonata, Rasumovsky hari laukoteak opus 59, Biolinarentzako kontzertua, Pianoarentzako 4. kontzertua, Laugarren Sinfonia eta Meza do nagusian kasu.

{\clef treble \key c \minor \time 2/4 {r8 g'8 [ g'8 g'8 ] | ees'2\fermata | r8 f'8 [ f'8 f'8 ] | d'2 ( | d'2\fermata ) | } }Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

Estreinaldia
------------

1808ko abenduak 22an estreinatu zen Vienako Theater an der Wien antzokian, Beethoven beraren zuzendaritzapean. Kontzertu horretako lan guztiak Beethovenek idatzitakoak ziren, eta lau ordu iraun zuen. Bosgarren Sinfoniarekin batera Seigarren Sinfonia ere estreinatu zen. Bi sinfoniak zenbakiak aldatuta estreinatu ziren.

Mugimenduak
-----------

Lau mugimenduz osatua dago. Honakoak:

1. Allegro con brio
2. Andante con moto
3. Scherzo. Allegro
4. Allegro

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Laugarren Sinfonia** | **Beethovenen Sinfoniak**1808an amaitua | Ondorengoa**Seigarren Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188709
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 5 (Beethoven)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 177809800
* BNF: 13908234x (data)
* GND: 300016387
* LCCN: n81072943
* NLA: 35283508
* SUDOC: 17687030X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188709
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 5 (Beethoven)
| Aiete Kultur Etxea |
| --- |
| *Aiete Kultur Etxea* |
| Sortze data : | 2010 |
| Lekua : | Aiete pasealekua, 63. Aiete Donostia, Gipuzkoa EHAiete kultur etxea is located in Donostia erdiguneaAiete kultur etxeaAiete kultur etxeaAiete kultur etxea (Donostia erdigunea) |
| Zuzendaria : | Marta Ibañez |
| Webgunea : |  Aiete Kultur Etxeko webgunea  |
|

43°18′21″N 1°59′31″W﻿ / ﻿43.30593985°N 1.99192404°W﻿ / 43.30593985; -1.99192404
**Aiete Kultur Etxea** Donostiako Aiete auzoan dagoen kultur etxea da. 2010ean inauguratu zen Aieteko Jauregiari egin zitzaion lurrazpiko solairuan dago.

Musika, kultura eta artearekin zerikusia duten jarduera, ikuskizun, ikastaro, hitzaldi eta kontzertuak egon ohi dira. Bestalde, bertan liburutegia, Gaztelekua eta Haurtxokoa ere badago. Bere berezitasunari dagokionez, Bakearen eta Giza Eskubideen Etxearekiko loturaren ondorioz, Aiete Kultur Etxea Bakearen eta Giza Eskubideen pedagogian espezializatua dago.

  

Donostia Kultura Enpresa Erakunde Publikoak (EEP) kudeatzen du.

Ikus, gainera
-------------

* Aieteko Jauregia
* Aieteko Parkea

Kanpo estekak
-------------

* Aiete Kultur Etxea  **(Gaztelaniaz)**
* Bakearen eta Giza Eskubideen etxea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492886
* Commonscat Multimedia: Aiete Kultur Etxea

---

 |

* Wd Datuak: Q20492886
* Commonscat Multimedia: Aiete Kultur Etxea
Zelimkhan, txetxeniar abrek ezagunena.
**Abrek** hitza Ipar Kaukasiako terminoa da, kausa zuzen baten alde borrokatzen ari den gudari bakarti batentzat erabilia. Abrekak gerlari bakartiak ziren, eta bizitza material guztia uzten zuten, familia eta lagunak barne, bidezko kausa baten alde borrokatzeko, gurtzeko eta meditatzeko. Zirkasieraz, "abrek" hitzak "gerlari ausarta" esan nahi du, eta txetxeneran edo inguxeraz hitzak "mendekatzailea" esan nahi du. Errusieraz hitzak "bandido" hitzaren esanahi despektiboa du, errusiarrak Abreken iraganeko bizimoduaren etsaiak izan baitira.

Terminoa batez ere Errusiako kolonialismoaren aurka borrokatu ziren pertsonek erabili zuten, batez ere Ipar Kaukasoan XIX. mendean izandako hedatze errusiarrean gerrillarien artean. Abrek batek uko egingo lioke lagun eta senideekiko harremanari, eta gero otoitz egiten eta justiziaren alde borrokatzen arituko litzateke. Abrek bizimoduak bizitza bakartia ingurune basatian zekarren. Geroago, abrek gehienak musulman egin ziren.

*Abrek* hitza gerraosteko Ipar Kaukasoko gerrillari antisobietarrei eta baita borrokalari ilegalei etiketak jartzeko erabili zen propagandan. Abrekak aberriaren defendatzaile miserable gisa sartu ziren herri kulturan. Zahartzaroan, Mendebaldeko Kaukasoko abrekak erlezaintzan aritu ohi dira. Ekialdeko Kaukasoko abrek gehienak amaitu gabeko gerra batean hil zituzten armada federalaren aurka.

Kaukasoan botere sobietarra sortu ondoren, abrekek eutsi egin zioten, batez ere Txetxenian. Txetxeniar abrekek martxinadak sortu zituzten 1920-21, 1929-31, 1931-1939 eta azkenak 1940-44 bitartean. Horren ondorioz, txetxeniarrak eta inguxetiarrak erbesteratu zituzten 1944an. Azken anti-sobietar abrek txeneiarra 1976ko martxoaren 28an hil zirten, 70 urte zituela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Chechen international fund "Historical and cultural heritage of Chechens"» *web.archive.org* 2007-09-28 (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2150456

 |

* Wd Datuak: Q2150456
Palau Alòs 2005ean, zaharberritze baino lehen.
**4F kasua** (katalanez: *Cas 4F*) Bartzelonan 2006ko otsailaren 4ko gertakarien ondoren gertatutako ustelkeria poliziala da.

Gertaerak
---------

2006ko otsailaren 4an, jai giroan murgilduta zegoen Bartzelonako okupatutako teatro baten inguruan hasitako karga polizialak eman zion bukaera gauari, poliziaren jarrera zakarrak okupatutako eraikinean zegoen zenbait pertsonengan ere jarrera zakarra eraginez. Izan ere, kalean zegoen polizia andanari teilatutik zenbait objektu jaurtikitzen hasteak kaskorik gabe zebilen polizietako bati buruan loreontzi batekin jo eta hau koma egoeran uztea eragin zuen.

Atxilotutako bost pertsonetatik hiru kalean zeuden erasoa eman zen momentu horretan, eta beste biak inguru hartan ere ez zebiltzan. ‘Gizatasun ordenantza’ deritzon lege higienista estreinatu berri zuen Bartzelonak, antisistema itxurako bost gazteak kolektibo oso baten izena zikintzeko erabiltzeko asmoarekin. Lege hau erabiliz, ospitalean ziren pertsona atxilotu zituzten, tartean, Patricia Heras.

2011n, kartzelako irtenaldi bat aprobetxatuz bere buruaz beste egin zuen Patricia Herasek.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***4F kasua*** |

* *Ciutat Morta*

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Ciutat Morta edo ‘Der Prozess’» *Argia* 2015/01/22. CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18786254

 |

* Wd Datuak: Q18786254
**Abrisketako San Pedro** izeneko ermita Arrigorriagan dago, Abrisketa auzoan. Bertan ekainaren 29aren hurrengo igandean San Pedroren omenezko erromeria ospatzen dute.

1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Deskribapena
------------

Angelu zuzeneko nabe bakar bat eta bera ere errektangularra den abside bat dituen ermita, nabearenak baino neurri txikiagoak dituena. Hormak, agerian dagoen harearrizkoak dira. Nabea, egurrezko astazaldierrenkada batez estalirik dago, sabaizunik gabe, absidea ordea, altuera gutxiagokoa, kainoierdiko gangakoa da. Hormetatik inpostarik gabe ateratzen da. Kanpoko aldean, nahiz eta nabearen eta absidearen altuera desberdina izan, teilatu bakar batez erabaki da estalketa, horengatik, abside horren eremura heltzean, zolatak aske gelditzen dira ertzetako bi zutaberi eutsiz. Teilatu hiru isuraldekoa da. Bi bao badaude elizan: sarrerakoa eta eta beste bat argitarakoa absidean. Sarrera (Mendebalderantz ematen du), Erradio gisako zazpi dobelekin, puntu erdiko arkibolta batean zehar irekitzen da, bederatzi piezatako txanbrana batez lotutakoa. Biak, harribakarreko janben gainean daude eta horietan, erromanikoaren bereizgarri diren gaiekin moldatutako inpostak ageri dira. Presbiterioaren ardatzarekiko eserdiraturik dagoen pieza monolitiko bat da absidearen baoa. Angelu zuzeneko pieza, bertikalki jarria eta kalitate onez bileteatutako inposte erromanikoaz koroatua. Azalera guztia dekoraturik dago. Jatorrizko baoa handitu egin zen, leihoaren erdialdeko herena, bere altuera osoan, biselean ebaki zen baina bere egoera kontzentrikoaren itxura, gutxi gorabehera, osa daiteke. Bisigotikoak deitutako bi gurutze, kortinatxoan edo puntu erdian koroatuak daude beheko aldean. Leiho hori, eraikin erromanikoa baino lehenagoko zerbaita, beraz, prerromanikoa, baliteke XI. mendea baino lehenagokoa izatea. Azaldutako bao horietaz gain, beste batzuen errestoak ikusten dira elizaren gorputzean, harri landuak ere bai, oso kaltetuak, giza itxurazkoak, irakurketa moralizatzailea izan dezaketenak.

Ikus, gainera
-------------

* Erromanikoa Euskal Herrian

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Baselizari buruzko dokumental laburra Youtuben
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11681537
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Saint Peter, Abrisketa

---

 |

* Wd Datuak: Q11681537
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Saint Peter, Abrisketa


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
Zaleak Pittodrie Stadiumean.
**Aberdeen Football Club** Eskoziako futbol talde bat da, Aberdeen hirikoa. 1903an sortu zen eta Eskoziako lehen mailan jokatzen du. Eskoziako 4 Liga eta 7 Kopa eskuratzeaz gain Europako Errekopa eta Superkopa irabazi zituen 1983an.

Palmaresari dagokionez Glasgowko Celtic FC eta Rangers FC handien ondoren talde eskoziarrik onena da.

Historia
--------

1903an sortu zen Aberdeen FC eta bi garai on izan ditu. Bata 50. hamarkadan Liga eta Ligako Kopa bana irabazi zuelarik eta bigarrena 80. hamarkadan. Bertan hiru liga 5 Kopa eta Ligako Kopa bat irabazi zituen. Europan ohiko taldea bihurtu zen eta 1983 denboraldian Errekopa irabazi zuen finalean Real Madrid 2-1 garaituz eta ondoren Superkopa Hamburger SV Europako Kopako txapeldunaren aurka. Alemanian 0-0 berdindu zuten eta ondoren Aberdeenen 2-0 emaitzarekin eskuratu zuen Kopa.

1985ean irabazi zuen azkenengo Liga eta ordutik aurrera Celtic eta Rangersek ezik beste inork ez du Liga berririk irabazi. Azken titulua 1996ko Eskoziako Ligako Kopa izan zuen.

2010. hamarkadan maila bikaina lortu du baina Celtic FC-ren atzetik ibiltzea tokatu zaio. 2015 eta 2018 artean bigarren egin du Ligan eta 2017ko Kopako finala ere jokatu du, titulurik lortu ez duen arren.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Eskozian: 17

* Eskoziako Liga (4): 1955, 1980, 1984, 1985.
* Eskoziako Kopa (7): 1947, 1970, 1982, 1983, 1984, 1986, 1990.
* Eskoziako Ligako Kopa (6): 1956, 1977, 1986, 1990, 1996, 2014.

### Nazio artean: 2

#### Europako Errekopa

* Txapelduna (1): 1983.

#### Europako Superkopa

* Txapelduna (1): 1983.

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Aberdeenek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014-15 | UEFA Europa League | 3. kanporaketa | Real SociedadAberdeen | 2-02-3 | AberdeenReal Sociedad |

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q187326
* Commonscat Multimedia: Aberdeen F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 164013791
* LCCN: nb2005012501
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q187326
* Commonscat Multimedia: Aberdeen F.C.
**Aiete-Morlans igogailua** Donostian dagoen funikular erako igogailu urbano publiko eta doakoa da. 2019ko maiatzean inauguratu zen, Morlans (behetik) eta Aiete (goitik) auzoak batuz.

Ezaugarriak
-----------

Izostegiko biaduktuak batzen dituen puntu berak elkartzen ditu igogailuak. Biaduktuak badu oinezkoentzako espaloirik, baina pendiz handia dauka, eta oinezko eta txirrinduzaleentzat aurrerapen handia da Donostiako auzo hauek (goian Aiete eta behean Morlans eta Amara Berria) lotzeko orduan. Behealdean, Lugaritz-Morlans bidegorriko tunelaren muturretako bat dago.

2017an hasi ziren lanak, eta bederatzi hilabeteko epea izan arren, bi urte luzatu ziren, ia 1.5 milioi euroko aurrekontua janez. 143 metro 70 segundotan egiten ditu igogailuak, %26ko pendiza du eta 25 pertsona eraman ditzake (bizikletak sartzea ere baimendua dago).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Bi urteren ondoren, Aiete eta Morlans lotuta daude» *Irutxuloko Hitza* 2019-05-17 (Noiz kontsultatua: 2019-08-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66759176

 |

* Wd Datuak: Q66759176
**Alavesen ereserkia** Arabako Deportivo Alavés futbol taldearen ereserki ofiziala da. Alfredo Donnay musikari gasteiztarrak 1950eko hamarkadan idatzi zuen

Hitzak
------

Bravo equipo albiazul  

que resurges potente otra vez  

recordando la gloria  

de aquel gran Deportivo Alavés  

Vitoria ha puesto en ti  

Su esperanza y su gran ilusión  

de que llegues a ser  

de tu grupo algún día campeón.  

Animo, pues, valiente Deportivo.  

Animo, pues, con entusiasmo hay  

que luchar  

para lograr de nuevo aquellos  

triunfos  

que dieron gloria al equipo y a la  

ciudad.  
  

Animo, pues, valiente Deportivo.  

poned coraje y nobleza al pelear  

Vitoria entera te aplaude y  

acompaña  

para poder el gran triunfo  

alcanzar.

Kanpo estekak
-------------

* Alavesen ereserkia entzungai (1. bertsioa). Youtube.com **(Gaztelaniaz)**
* Alavesen ereserkia entzungai (2. bertsioa). Youtube.com **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253065

 |

* Wd Datuak: Q12253065

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Deportivo Alavés |  |
| **Kideak:** Futbolariak  •  Entrenatzaileak  •  Presidenteak**Taldeak:** Alaves B  •  Alaves C  •  Gloriosas (emakumezkoak)**Instalazioak:** Mendizorrotza  •  **Historia:** Alavesen historia  •  Europako ibilbidea**Ereserkia:** Alavesen ereserkia |
Alaverdoba jaialdia 1847an, Grigori Gagarinen grabatua.
Alaverdi monasterioa.
**Alaverdoba** (georgieraz: ალავერდობა) jaialdia Georgiako ekialdeko Kakhetia eskualdean ospatzen den ospakizun erlijioso eta folklorikoa da. Uzta-jaialdian sustraiak ditu. Alaverdi monasterioan ospatzen da, eta hortik datorkio izena (-oba atzizkiak atribuzioa dakar). Jaialdiak hainbat egun irauten du, irailaren 28an, monasterioa XVI. mendean sortu zuen Hamahiru Aita Asiriarren San Jose Alaverdikoaren egunean.

Historia
--------

Historikoki, Alaverdoba hiru astez luzatzen zen, Ilargiarekin lotutako kristautasunaren aurreko kultuak islatuz. XIX. mendean, jaialdiari nekazaritza-azoka baten tradizioa gehitu zitzaion. Jaialdien inguruko hainbat deskribapen etnologiko garaikideak egin dira. 1962an Giorgi Shengelayak *Alaverdoba* dokumentala egin zuen.

Jaialdia sobietar garaitik bizirik atera zen, eta oraindik ere Kakhetian ospatzen da, bertako jendea eta inguruko komunitateetako bisitariak bertaratzen direlarik, hala nola Pankisiko kistak.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2444650
* Commonscat Multimedia: Alaverdoba

---

 |

* Wd Datuak: Q2444650
* Commonscat Multimedia: Alaverdoba
*Artikulu hau XVI. mendeko estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Albaniako Erresuma».*
**Albaniako Erresuma** (albanieraz: *Mbretëria e Arbërisë*, latinez: *Regnum Albaniae*) Karlos Anjoukoak 1271n ezarritako monarkia izan zen, bizantziarrei Epiroko Despoterria kendu zienean.

Historia
--------

Karlos Anjoukoak 1271n Epiroko Despoterriaren albaniar lurraldeak konkistatu zituenean, Albaniako Erresuma edo *Regnum Albaniae* ezarri zuen. Ofizialki, Siziliako Erresumaren protektoratua besterik ez zen eta Karlos Anjoukoak hurrengo urteko otsailean bere burua «Albaniako errege» izendatu zuen. Erresuma Durrës inguruko eskualdetik Ohrid-eko aintziraraino zabaldu zen eta kostaldetik hegoaldean zegoen Butrinteraino. Eremua egungo Albaniaren parekoa zen.

Napoliko erregeak Konstantinoplarantz jo baina ez zuen Berat hartu. Laster, bizantziar kontraerasoa agertu eta angevindarrek 1281ean atzera egin zuten.

1283an Karlos Anjoukoak Gilen II.a Villehardouingoa Albaniako erregeorde izendatu eta hau Durrësen kokatu zen.

Siziliar bezperek Karlos gehiago ahuldu zuten eta epiroarrek ia erresuma osoa bereganatu zuten, Durrës inguruko eskualdea izan ezik. Angevindarrek bertan eutsi eta 1368raino mantendu ziren, Karl Thopiak eskualde bereganatu arte hain zuzen ere. 1376an Nafarroako konpainiak Durrës hartu zuen baina hurrengo urtean Luis Nafarroakoa hil eta konpainia Petri IV.a Aragoikoaren esanetara bukatu zen. 1392an Karlen semea zen Gjergj Thopiak hiria Veneziako Errepublikari eman zion.

Agintariak
----------

### Albaniako erregeak

* Karlos I.a 1272–1285
* Karlos II.a 1285–1294

### Albaniako Erresumako jaunak

* Filipe 1294–1332
* Roberto 1332

### Durazzoko dukeak

* Joan 1332–1336
* Karlos 1336–1348
* Joana 1348–1368
	+ Luis 1366–1368 eta 1376, duke ezkontidea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Albanieraz)** Anamali, Skënder; Prifti, Kristaq.  (2002). *Historia e popullit shqiptar në katër vëllime.*  Botimet Toena ISBN 978-99927-1-622-9..
2. ↑   **(Ingelesez)** Setton, Kenneth M..  (1975). Hazard, Harry W. ed. *A History of the Crusades, Volume III: The fourteenth and fifteenth centuries.*  Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press, 167–224 or. ISBN 0-299-06670-3..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2657134
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Albania (medieval)

---

 |

* Wd Datuak: Q2657134
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Albania (medieval)
**Ainhoa Murua Ugarte** (Legazpi, Gipuzkoa, 1979ko maiatzaren 12a – Gasteiz, Araba, 2012ko martxoaren 21a) ikertzaile biokimikaria zen. Nafarroako Unibertsitatean Biologian eta Biokimikan lizentziatu zen.

Nafarroako Unibertsitateko Zoologia eta Ekologia Sailean hasi zituen tesiaren lehen pausuak eta gerora, Biomedikuntza, Bioingeniaritza, Biomaterial eta Nanomedikuntzaren Zentroan (CIBER-BBN) eta Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia Fakultatean lanean aritu zen NanoBioCel ikerketa taldean. Bertan, zelula bizien mikrokapsularatzea ikertu zuen, zelula jakin batzuk biomaterialez inguratuz gaitz zenbait tratatzeko erabiltzen dena.

Ainhoa laborategian, 2011n.
2010. urtean Farmazia Zuzenbideko Espainiako Elkarteak (ASEDEF) "Berrikuntzaren" kategorian IX. ASEDEF Saria eman zion Ainhoaren lantaldeari, 2011ko urrian doktorego-tesi hoberenaren IX. SPLC-CRS Saria jaso zuen Oporton eta 2014ko apirilean Euskal Herriko Unibertsitatean Doktoretzako Aparteko Saria eman zioten. 14 artikulu argitaratu zituen eta horietako bat 2009an Journal of Controlled Release aldizkariaren portada izan zen: «Xenogeneic transplantation of erythropoietin-secreting cells immobilized in microcapsules using transient immunosuppression» izenekoa.

2012ko martxoaren 21ean hil zen, hamaika hilabete lehenago atzeman zioten minbiziaren eraginez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Uxune Martinez: «Emakumeak zientzian: Ainhoa Murua Ugarte (1979-2012)», *Zientzia Kaiera* bloga.
2. ↑  Advance in obtaining more effective treatment against chronic illnesses artikulua Basqueresearch (2011-07-20)
3. ↑  SPLC-CRS saria Doktorego tesirik onenari, IX Spanish-Portuguese Conferece on Controlled Drug Delivery. Oporto, 2011ko urria.
4. ↑  «Biografia. Bere bizitza», *Dra. Ainhoa Murua* bloga.

Kanpo estekak
-------------

* Ainhoa Muruari buruzko webgunea
* **(Gaztelaniaz)** La tesis de Ainhoa Murua, fuente de conocimiento para nuevos investigadores. Diario Vasco (Cristina Limia, 2017-01-08)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492455
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 3509778

 |

* Wd Datuak: Q20492455
**Agua Negra mendatea** Argentina eta Txile arteko muga-pasabidea da, Agua Negra mendilerroan dagoena, Argentinako San Juango probintziako Iglesia departamenduaren eta Elqui probintzia txiletarraren arteanCoquimbo eskualdean, Vicuña komunan. Las Flores herria (6.000 biztanle), Iglesia departamendua -Mugako Immigrazioa-Aduana Kontrolatzeko gunetik 2 km-ra eta San José de Jachal-etik 70 km-ra- komunikatzen du Huanta herriarekin (3.500 biztanle), Nazioarteko mugatik 90 km-ra.

Bere altuera dela eta, mendate hau udako denboraldian irekita dago (abendutik apirilera). Urtearen gainerakoa elurrak blokeatuta dago. Argentina eta Txile arteko nazioarteko mugako pasabiderik altuena da, itsas mailatik 4780 metroko altueran dagoena, munduko nazioarteko zeharkaldirik altuenetako bat da, 5540ko Karakorum (Pakistan eta Txina artean) nazioarteko pasabidea izugarri gaindituta.

1965ean inauguratu zen, bi herrialdeen arteko arazo politikoak zirela eta, bidea itxi egin zen 1977an, eta 1994an berriro ireki zen jendearentzat. 

Gaur egun, bi tunel eraikitzea aurreikusten da, eta horrek ozeano arteko komunikazioa ahalbidetuko du pasabide honetarako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Proyecto de declaración 3746-S-04 de la Cámara de Senadores de la Nación Argentina

Kanpo estekak
-------------

* Agua Negra mendatea eta bi-ozeanoen korridorearen proiektuari buruzko informazioa
* Argazki eta informazio gehiago *Queseioko Agua Negra mendateari buruz*
* Aduana zerbitzuaren gune ofiziala
* Twitter Nazioarteko pasabideak: Mugen Idazkaritza, Argentinako Errepublikako Segurtasun Ministerioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2055637
* Commonscat Multimedia: Paso de Agua Negra

---

 |

* Wd Datuak: Q2055637
* Commonscat Multimedia: Paso de Agua Negra
Aloha loreez idatzita.
**Aloha** hawaiierazko hitza da, surf kirolaren kulturari esker mundu osoan ezaguna. Bisitariei agurtzeko eta bedeinkatzeko erabiltzen da. Esanahia, gutxi gorabehera, zera da: *edertasuna, bakea, poza,* edo *zoriontsu izan zaitez*. Hitza proto -polinesiotik dator, *\*qarofa* izan zitekeen hitzatik.

Hawaiiko kulturan «Aloha Espirituak» pertsonaren motibazioa adierazten du. Motibazio hori modu askotan adierazten da: poztasunaren bidez, adeitasunez, atseginez... Beste aspektu batzuk sentsualitatea zein arrotasun positiboa dira. Tradizioaren arabera alohak espiritua zein gorputza sendatzen ditu eta zoriontasuna zabaltzen du.

Hawaiiko estatuak Aloha Spirit legea aurkeztu zuen 1986an. Horren arabera estatuko funtzionarioek eta epaileek publikoa Aloharekin tratatu behar dute.

Ikus, gainera
-------------

* Namaste

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q508880

 |

* Wd Datuak: Q508880
**Alomorfoa** hizkuntzalaritzan morfema jakin batek izan ditzakeen aldagai ezberdinen multzoa da. Morfema baten ahoskera fonologiko zehatzari, hain zuzen ere, morfo deritzo, baina alomorfo berba erabiltzen da ahoskera jakin batek aldagai batbaino gehiago daukanean. Esate baterako, euskarazko *-dun/-tun* slomorfoainguramendu gonologikoaren araberakoa da: atzizka eransten zaion begba soinu ahoskabez amaituz gero, *-tun* ahoskabea erabiliko da (*hiztun*, *akastun*...); akabuan hots ahodtuna dutunek, ostera, *-dun* ahostuna daramate asimilazioz (*euskaldun*, *haurdun*, *seindun*...).

Salbuespenak salbuespen, azaldutako araua ederto betetzen euskaraz zein erdaraz. Izan ere, ingesak ere badauka alomorforik, batez ere, pluralezko formetan. Hots, alomorfo plural nagusia *-s* izan arren, sarritan *-es* ere ager daiteke. Gainera, alomorfiaren beste adibide argi bat leku-denbirazko genitiboan datza, aurreko soinuaren ahoztasunak hurrengoarena baldintzatzen du eta.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1124301
* **Identifikadoreak**
* GND: 4141975-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1124301