recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**José Antonio Bautista Santos**, (Santo Domingo, Dominikar Errepublika, 1980ko urriaren 19a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen Dominikar Errepublikaren taldearekin, Japoniaren eta AEBko taldeen atzetik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Darío Álvarez, Gabriel Arias, Jairo Asencio, Luis Felipe Castillo, Jumbo Díaz, Junior García, Jhan Mariñez, Cristopher Mercedes, Denyi Reyes, Ramón Rosso, Ángel Sánchez, Raúl Valdés, Roldani Baldwin, Charlie Valerio, José Bautista, Juan Francisco, Jeison Guzmán, Erick Mejia, Gustavo Nuñez, Emilio Bonifácio, Melky Cabrera, Johan Mieses, Yefri Pérez eta Julio Rodriguez-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «José Bautista» *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1346122
* Commonscat Multimedia: José Bautista

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 250391737
* LCCN: n2012035463

 |

* Wd Datuak: Q1346122
* Commonscat Multimedia: José Bautista
**Atzeraeragin**, **atzeraelikadura**, **berrelikadura**, edo, ingelesetik mailegatuta, **feedbacka** sistema bateko bilakaera eragiteko modu bat da, output, irteera edo emaitzak sistemako input edo sarrerari eragiten dionean berriz atzera, azkenean irteera berriz ere aldatzeko. Atzeraeragina positiboa, atzeraeraginaren bitartez irteera areagotu egiten denean, zein negatiboa, irteera moteldu egiten denean; adibidez, populazio biologikoetan atzeraeragin negatiboa izaten da, populazio handiak, elikagaien eskasia eta beraz, azkenik populazioa txikitzea dakarrelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)**  Martin, Elizabeth A..  (2010). *A Dictionary of Science: "feedback" sarrera.*  Oxford University Press.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183635
* Commonscat Multimedia: Feedback

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4050851-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D005246

 |

* Wd Datuak: Q183635
* Commonscat Multimedia: Feedback
Mancala Afrikan jatorria duen **estrategia joko abstraktoa** da, txandaka piezak zulo batetik bestera eramatean datzana.
**Estrategia joko abstraktoa** giroturik ez dagoen estrategia joko bat da. Estrategia terminoak jokoaren azken emaitza (nork irabazten duen eta, balitz, zenbat) batik bat jokalariek hartutako erabakien mendean dagoela adierazten du, zoriaren eragin nabarmenik gabe. *Abstrakto* terminoak, berriz, jokoa gai baten inguruan giroturik ez dagoela adierazten du. Gainera, erregela sinpleak izaten dituzte, baina aldi berean konplexutasun handiko jokoak dira, trebetasunez jokatzeko jokalariei adimen handia eskatzen diena. Abstraktoak izanda jokatu ahal izateko elementu gehigarririk gaineratzen ez dutenez, jokoen azterketa matematikorako aukeratzen diren jokoak dira, joko-teoriaren baitan hain zuzen. Joko hauen azterketa matematikoan, gainera, konbinatoria erabili ohi da, jokalarien estrategiak konbinatuz sor daitezkeen aukera kopuru handia aztertzeko.

Horrela, xakea, go eta hex jokoak estrategia joko abstraktoen adibideak dira. Dadoekin jolasten diren jokoak eta partxisa, adibidez, joko abstraktoak dira, baina ez dira estrategikoak, zoriak eragin handia duelako. Bi edo lagun gehiagoren artean jokatzen diren bideo-joko gehienak, berriz, estrategia dute osagai nagusi, baina ez dira abstraktoak, gehienetan giro batean murgildurik (gerra, fantasiazko munduak eta abar) jokatzen baitute jokalariek.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q573573
* Commonscat Multimedia: Abstract strategy games

---

 |

* Wd Datuak: Q573573
* Commonscat Multimedia: Abstract strategy games

1. ↑  **(Ingelesez)** Abstract strategy games and other genres out of scope of IAGO, *International Abstract Games Organization*, 2012-01-05ean kontsultatua.
Erasmo Rotterdamgoa humanista da programaren izena eta ikurrra.
**ERASMUS programa** ingelesezko ***E**u**R**opean Community **A**ction **S**cheme for the **M**obility of **U**niversity **S**tudents* izen ofizialaren akronimoa da, Europar Batasuneko ikasleei beste estatu batuen ikasketak burutzea ahalbidetzen diena.

Izenaren jatorria
-----------------

Erasmus ingelesezko *European Region Action Scheme for the Mobility of University Students* izenaren akronimoa izan arren, siglak propio ahokatu arazi zituzten programa Erasmo Rotterdamgoaren omenez izendatzeko. Erasmok Europa zeharkatu zuen dogmatismoaren aurkako borrokan eta ezaguera zabaltzeko asmoz. Eta hiltzean, ondasunak Suitzako Basileako Unibertsitateari utzi zizkion.

Historia
--------

Bruselan, 1986ko urtarrilean, sei urtez Europako unibertsitate ikasleen arteko trukeen probak egin eta gero, *Erasmus Programa*ren proposamena Europako Batzordera iritsi zen lehen aldiz. Orduan Batasuneko kide ziren herrialde gehienak alde egon arren, Batzordean pisu gehien zutenek –nagusiki, Frantziak, Alemaniak eta Erresuma Batuak– ordurako bazituzten beren truke-programak eta proposamena baztertzea nahi zuten.

Negoziazio gogor eta luzeen ondoren, azaroaren 28an proposamena atzera bota zuten. Baina hezkuntza erakundeen eta gazte mugimenduen presiopean, gaia berriro iritsi zen Kontseilura abenduaren 15ean. *Erasmus Programa* handik hiru egunera onartu zuten eta, zenbait formalismo legal gorabehera, ofizialki 1987ko ekinaren 15ean jarri zen abian.

1987-1988 ikasturtean 3.244 ikaslek osatu zuen lehenengo Erasmun belaunaldia. 2006an, berriz, 150.000 ikaslek baino gehiagok baliatu zuten truke-programa, Europako ikasle biztanleriaren ia %1ek. Gaur egun 31 herrialdetako goi mailako 4.000 hezkuntza erakunde baino gehiago daude programaren barruan. 2007an, Erasmusek hogei urte bete zituenean, ordurako bi milioi pertsona baino gehiago ziren programan parte hartu zutenak, eta 2012an hiru milioitara iritsiko zirela aurreikusi zuten.

Baina Erasmus, esperientzia akademikoa baino gehiago, fenomeno sozial bilakatu da. Eta, gehienentzat, Erasmoren espirituaren gainetik, Erasmus festa entzutetsuengatik da ezaguna.

Kritikak
--------

Erasmus programa bat burutzen duten ikasleei atzerriko unibertsitatean eskatzen zaie exijentzia eta errendimendu-maila eskasa kritikatu izan da. Ikasle horietako asko ikasketa denbora festa eta parranda egiteko profitatzen dutela aipatu izan da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5  Nagore Irazustabarrena, «Erasmus fenomenoak 25 urte», *Argia*, 2011-01-23, CC-BY-SA lizentzia
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**  «Erasmus orgasmus» *publico.es* 2011-06-12.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q254168
* Commonscat Multimedia: Erasmus Program

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129815896
* ISNI: 0000 0001 2323 8095
* GND: 84976-5
* NKC: kn20061114005
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 13531

 |

* Wd Datuak: Q254168
* Commonscat Multimedia: Erasmus Program
**Emery konderria** (ingelesez: *Emery County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Castle Dale da. 2010eko zentsuaren arabera 10.976 biztanle zituen, Emery kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Emery konderriak 11.581,93 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,59 ura dira. Beste 11.557,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.976 pertsonetatik 10.762 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 654 dira. 25 beltzak edo afroamerikarrak. 67 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 38 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 72 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26738
* Commonscat Multimedia: Emery County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145409023
* NARA: 10040039
* **Lekuak**
* OSM: 1744358
* TGN: 2002108

 |

* Wd Datuak: Q26738
* Commonscat Multimedia: Emery County, Utah
**Jaizkibia** Euskal Autonomia Erkidegoko eta Espainiako erakunde publikoak biltzen dituen elkartea da, helburutzat Pasaiako badia eta portuaren inguru degradatuak eraberritu eta industria eremuak berreskuratzea duena.

Horretarako, hirigintza, garraio eta bestelako arloetako egitasmoak koordinatu eta sustatzen dituelarik. Erakundea eratzeko 4 milioi euroko hasierako kapitala jarri da.

Pasaiako Portua
---------------

Sakontzeko, irakurri: «Pasaiako portuko kanpo ditxoa»
Erakundearen proiekturik garrantzitsuena Pasaiako portu berria eraikitzea izango da. Jaizkibiako ordezkarien aurreikuspenen arabera, zortzi eta hamar urte bitarte beharko dira kanpoaldeko portu berriaren proiektua zehaztu eta eraikitzeko. Jaizkibel mendiaren azpitik trena eta kamioiak pasatzeko bi tunel egin nahi dituzte. Portua eraikitzeko hainbat proposamen izan dira, horietako batek portua kostaldearen ondoko uharte artifizial batean jartzea proposatzen zuen.

Kanpoaldeko portuaren eraikitzeak Pasaiako badia barruko jarduera industrialak kentzea posible egingo luke. Horrela, badia barruko gune horiek eraberritu ahal izango lirateke, etxebizitza, parke eta bestelakoak eraikita euren tokian.

Kritikak
--------

Jaizkibelgo magalean egin nahi duten superportuak Natura 2000 sarean sartutako guneak hartuko lituzke (Europar Batasunak babestutako eremua). Uhartearen proiektuak ere txikizio handia egingo luke, itsaslabarrak suntsitu. Gainera, kutsadura oraingo portuak bezalaxe ekarriko luke; badia barruko kutsadura badiatik kenduko luke, bai, baina kutsadura hori orain arte aski ondo gorde den gune babestu batera eraman besterik ez luke egingo. Eraginkorragoa, merkeagoa eta kalte gutxiagokoa litzateke oraingo portuan bertan kutsadura gutxitzeko neurriak hartzea, eta badiako bizi baldintzak hobetzeko inbertsioak egitea.

Portu horretan garraiatutako zamak kudeatzeko beharko litzatekeen lekuak —"portu lehorra" deritzonak— Lezoko baserrialdea suntsituko luke. Kritikoen ustez, Jaizkibia erakunde izatearen arrazoi nagusia da gutxi batzuen poltsikoak betetzea: denon ondarea den hura, gutxi batzuen interesetarako suntsitzea. Pasaiako badiako birgaitzearen inguruan batzuek negozio handia egin nahi dute. Porlanez josi Jaizkibelgo kostaldea eta inguruak, eta oraingo portua ere berentzat hartu, aske geratuko diren lurretan etxebizitza eta eraikinekin espekulatzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Bilbao Ria 2000

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260150

 |

* Wd Datuak: Q12260150
**Emilia** Italiako ipar-ekialdeko eskualdea, Po ibaiaren, Apenino mendien eta Itsaso Adriatikoaren artean. 22.123 km2 eta 4.000.000 biztanle (1990). Emilia-Romagna lurraldea osatzen du, Romagnarekin batera. Hiri nagusiak hauek dira: Bolonia, Ferrara, Forli, Imola, Modena, Parma, Piacenza, Ravena, Reggio nell´Emilia, Rimini.

Ekonomia
--------

Emilia-Romagnako zabaldia oso emankorra da, Italiako nekazaritza-produkzioaren % 14 ematen du (garia, barazkiak, fruituak, erremolatxa, arroza eta kalamua. Behi-azienda). Metanoa eta petrolioa (Cortemaggiore). Janari-industria eta tresneria (Bolonia, Ferrara, Modena).

Historia
--------

Aemiliako herrialdea (*Via Aemilia* izeneko galtzadak zeharkatzen zuen) erromatarrek sortu zuten K. a. IV. mendean, Alpeez haraindiko Galiako partean eta Liguriako probintziaren ekialdean.

Artea
-----

Emiliako lurraldeak Erdi Aroko monumentu ugari ditu. Arkitektura eta eskulturako molde erromanikoak XII. mende hasieratik zabaldu ziren Emiliako hirietara, Modenako katedrala (1099) abiapuntu harturik. Boloniak, bestalde, XIII. mendearen erdialdeko eraikuntza gotikoak ditu (Santo Domingoko eta San Frantziskoko elizak) eta XV. mendetik aurrera, Emiliako arkitekturak eraikuntza zibil ikusgarriak plazaratu zituen (Ferrarako hiria, Parma eta Boloniako jauregiak). Emiliako margolariek ospe handia jaso zuten XIV. mendetik aurrera. Horietan garrantzitsuena Parmako *Il Corregio*, Errenazimentu garaiko pintorea izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1135779
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 234602324
* BNF: 11931967g (data)
* GND: 4085575-2
* LCCN: n79039781
* SUDOC: 027233111

 |

* Wd Datuak: Q1135779
**Ehun Pareak** Baionako Kontseilu Nagusiaren izena da. Erakundea Ingalaterrako errege Joan Lurgabearen eta Akitaniako dukearen garaian abiarazi zen, 1215eko apirilaren 12an. Arroxelari emaniko hiri-gutun berbera eman zion Baionari.

Honela banatzen ziren Ehun Pareak: alkatea, hamabi zinegotzi, hamabi kontseilari eta hirurogeita hamabost pare. Ehun Pareen bilerak *centeye* edo *zendea* izena zuen (latinez: *centena*). Baionako lurjabeak eta burgesak ziren Ehun Pareen elkarteko kideak eta beren artean aukeratzen zituzten alkatea, kontseilariak eta zinegotziak. Ehun Pareek Baionako legeak eta araudiak egiten zituzten, eta haien kargu zegoen justiziaren administrazioa.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256577

 |

* Wd Datuak: Q12256577
**Bertizko lorategi botanikoa** Bertizko jaurerriko natura parkearen barruan dagoen 4 hektareako lorategi botanikoa. Haritzak eta pagoak dituen natura parkeak 2.040 hektarea ditu Bertizaranako Oieregi auzoan, Bidasotik gertu.

Ezaugarriak
-----------

Bertara Iruñetik ailegatzeko, N-121-A errepidea hartu behar da, Irungo norabidean. 11 kilometroko mendi-bide zeharkatu ondoren 830 metroko altueran dagoen Aizkolegi jauregira helduko da. Jaurerriak klima epela eta euritsua du (urtero ia 2.000 litro).

1847an eraiki eta 1905ean zabaldu zuten. 1949an Nafarroako Gobernuari eman zioten eta 1984an parke natural izendatu zuten. Tenientetxea baserrian parkearen Ingurumen Interpretazioko Zentroa dago.

Landareak
---------

Lorategi botanikoak mundu osoko 126 espezie ditu. Klima epel eta subtropikalekoak baditu, tartean kameliak, palmondoak, *taxodium distichum* izeneko altzifrea, araukaria, ginkgoa, likidanbarra, banbu espezie batzuk eta igebelarrak.

Ikus gainera
------------

* Pedro Ziga Maio

Erreferentziak
--------------

1. ↑   www.turismo.navarra.es. *Bertizko Jaurerria.* .
2. ↑  turismo.navarra.com: Parque Natural del Señorío de Bértiz
3. ↑   Muñoyerro, Iñigo.  (2007-6-13). «El hayedo del Señorío de Bertiz» *El Correo*.
4. ↑   www.parquedebertiz.es. *Lorategi Historikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

* Bertizko Jaurerria Natur Parkearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2721720
* Commonscat Multimedia: Lordship Bertiz Natural Park

---

 |

* Wd Datuak: Q2721720
* Commonscat Multimedia: Lordship Bertiz Natural Park
Mileto, gaur egun, barnealdean dago, baina Antzinatean kostaldean zegoen
**Joniarra**, Antzinako Grezian, Asia Txikiko Jonia eskualdeko biztanlea zen. Dirudienez, joniarrek Asia Txikiko mendebaldeko itsasaldera emigratu behar izan zuten Atikatik eta Greziako erdialdeko beste lurraldeetatik, doriarren erasoengatik (K.a. XI. mendea). K.a. 700. urtetik aurrera, joniarrek hiri asko bereganatu zituzten. Mileto izan zen hiri horietako bat. K.a. VI. mendean, joniarrak Greziako filosofia, historia, geografia eta zientzietan aitzindari izan ziren.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Joniar ordena

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260549

 |

* Wd Datuak: Q12260549
Avestaren frantseserako itzulpena, Ignacy Pietraszewskirena. Berlin 1858
**Avesta**, antzinako Persiako testu sakratu bilduma bat da, zoroastrismo izeneko erlijioarenak eta avesteraz idatzita. Egundaino kontserbatu den Avesta, testu liturgiko bilduma bat da, Avesta osoaren laurdenera iristen ere ez dena, sasanidar garaian bildua izan zen bezala. Avesta Handiaren deskribapen bat, 21 Nask edo liburuz osatua Denkard edo "erlijioaren entziklopedia"ko zortzigarren eta bederatzigarren liburuetan igorri zaigu.

Jada XIX. mendean, egundaino iritsitako testuen artean, liturgiaren bihotza den zati txiki bat dagoela aurkitu zen, gainontzeko Avestarena baino askoz antzinakoagoa den hizkuntza batean idatzitakoa. Zati hauek gathak edo "Kantuak" dira, ereserki vedikoen antzeko bertsotze mota batean, eta Yasna Haptanhaiti, hizkuntza berean idatzia baina hitz lauan. Antzinakoagoak diren zati hauek, Zaratustra edo Zoroastrori ematen zaizkio tradizionalki, baina pertsonaia honen historikotasuna zalantzan jartzeko modukoa da, eta gathen egilea bera izatea, mito akademikoaren barnean geratzen da.

Ez dago Avestaren edizio oso bakar bat ere. Erabiliena eta hoberena, Geldnerrena da, antzinakoagoa den Westergaardena osoagoa den arren, Europako liburutegietan dauden eskuizkribuak erabiltzen baditu ere. Itzulpen fidagarriak gutxi gora-behera osoak, Darmesteterrena frantsesera eta Wolffena alemanierara dira. Ez dago gaztelaniarako itzulpen fidagarririk.

Bildumak
--------

Avesta liturgikoa hiru bilduma handiz osatua dago:

* **Yasna**: zoroastroar oinarrizko zeremoniaren testuak
* **Xwardag Abastag** "Avesta txikia": ospakizun txikiak jainko txikiei
* **Videvdad**: ezpurutasuna sortzen duten daeuua edo jeinu kaltegarriak urrun mantentzeko legea. Purutasun preskripzio multzoa

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**avesta.org Avestako testuen itzulpena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83426
* Commonscat Multimedia: Zoroastrianism

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83426
* Commonscat Multimedia: Zoroastrianism
**Etxarrengo Armagintzako Kaporalgo jauregia** Mañeruibarreko Girgillao udalerrian Etxarren kontzejuan Erdi Aroko jauregi bat da.

Eraikina
--------

XIV. mendean eraikitako eta XVI. mendean zaharberritutako eraikina da. Harlanduzko hormak ditu. Fatxada nagusiaren angeluetan, zilindro-formako bi dorre daude. Dorreetako bat guztiz itxita dago baina, bestean, XVI. mendean irekitako begiratoki bat ikusten da, zutabeen bidez banatuta dagoena. Eraikuntzaren hiru altuerako fatxadan, dobela handiez markoztatuta dagoen arku zorrotzeko atea nabarmentzen da. Goiko pisuetan leiho batzuk irekitzen dira. Bere artean burdin hesiekin itxita dauden bi ikus daitezke eta baita gezileiho batzuk ere. Fatxadatik irteten den eta modiloietan bermatuta dagoen harrizko gorputz txiki bat nabarmentzen da.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ETXARREN.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Etxarren
* Girgillao
* Mañeruibar
* Izarbeibar-Novenera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492426
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0012356

 |

* Wd Datuak: Q20492426
**Italiaren banaketa administratiboa**:   
- Eskualdeak (lerro beltzak)  
- Probintziak (lerro grisak)  
- *Comuni* (eremu zuriak)
**Udalerria** (italieraz *comune*) Italiako eskualde eta probintzien oinarrizko administrazio-egitura da, autonomoa eta herritarren beharrez arduratzen den egiturarik txikiena. Udalerriak zirkunskripzioetan banatzen dira eta udal burua alkatea (*sindaco*) da.

2016tik, Italiak 8.010 udalerri ditu.

Administrazioa
--------------

* Udal gobernua (italieraz: *consiglio comunale*)
* Osoko bilkura (italieraz: *giunta comunale*)
* Alkatea (italieraz: *sindaco*)

Azpibanaketak
-------------

Italiar udalerriak bi eratan bana daitezke: frakzioetan (singularra, *frazione*; plurala, *frazioni*) edo udal deszentralizazioko barrutietan (singularra, *circoscrizioni di decentramento comunale*; plurala, cr*circoscrizioni di decentramento comunale*).

* Frakzioa herri bat baino gehiagoz osatutako udalerrietan gertatzen da. Herriburuaz gain, beste herriei ematen zaien izena da.
* Udal deszentralizazioko barrutia udalerrian bertan sortzen den azpibanaketa autonomoa da.

2001etik Erroma osatzen duten 19 barrutiei *municipi* deritzaie. Bakoitzak bere alkate-presidentea eta batzarra dute. Era berean, izen bera hartzen dute Bari eta Genoakoek. Gainera, Napoli eta Venezian *municipalità* deitzen zaie, Milanen *zone di decentramento* eta, Bolonia eta Florentzian *quartieri*.

Ikus, gainera
-------------

* Italiaren banaketa administratiboa

Kanpo estekak
-------------

* Comuniverso - Italiako udalerri guztiak
* *Istat.it* - Udalerrien kodeak **(Italieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q747074
* Commonscat Multimedia: Municipalities in Italy

---

 |

* Wd Datuak: Q747074
* Commonscat Multimedia: Municipalities in Italy
Eskuadra eta konpas ikur masoniko ezagunak.
**Isilpeko elkarte** edo **elkarte sekretu** haren partaideak eta aktibitateak ezkutuan gordetzen dituenak da. Ezkutatzeko behar horren zergatiak jatorri desberdinak izan ditzake; izan daiteke partaideak elkar ez ezagutzeko beharraren ondorioa, edota helburu ilegalak dituenaren ondorioa, edo tradizioz horrela izanaren ondorioa.

Partaideek elkartean sartzen direnean barruan esaten eta egiten guztiaren sekretua gordetzeko iuramentua egin behar dute. Horrek ez du adierazten elkartearen helburuak ezkutatzeko moduan direnik. Esaterako unibertsitate munduan ezagunak dira anaitasun elkarteak non zeremonia eta ekintza asko ezin dira zabaldu nahiz eta horren atzean gauza handirik ez izan. Badira ere beste motatako erakundeak, benetan eraginkorrak, bai finantza munduetan zein politika mailan horrelako ezaugarri dituztenak. Bestetan ere sektetaz ari gara eta kasu horietan barruko informazioa zabaltzeko debekua taldearen defentsarako izan daiteke. Esan daiteke elkarte sekretuaren definizioa gaur egun oso zabala dela.

Isilpeko elkarte motak
----------------------

Pierre Riffard hiru elkarte mota bereizten ditu:

* Elkarte sekretu exoterikoak:

Honen barruan bereizten ditu:

* + Klandestinoak: Helburu soziala dute baina funtzionamendu ezkutua. Hemen elkarte konspiratzaileak kokatzen dira.
	+ Presio elkarte ezkutuak: elkarte hauek interes berezi bat dute, mafia bezalakoak.
	+ Elkarte itxiak: nahiz eta funtzio publikoak izan barruko funtzionamendua ezkutua da, esaterako masoneria.
	+ Iniziazio elkartak: nahiz eta eragin publikoa izan iniziazio prozesu ezkutua mantentzen dute.
* Elkarte sekretu esoterikoak
* Gizateri gaineko elkarte sekretuak: elkarte ikustezinak.

Bibliografia
------------

* Pierre Riffard: *Diccionario del esoterismo*. Madril: Alianza, 1987, 365-366 or.

Ikus, baita ere
---------------

* Masoneria
* Exoterismo
* Esoterismo

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Diccionario del esoterismo*, 356-357 or.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Elkarte sekretuak
* **(Gaztelaniaz)** Elkarte sekretuei buruzko informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q276548
* Commonscat Multimedia: Secret societies

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119466552 (data)
* GND: 4125847-2
* LCCN: sh85119438
* NDL: 00563205
* NKC: ph116393
* AAT: 300026020
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q276548
* Commonscat Multimedia: Secret societies
**Apeninoetako penintsula** edo **Italiar penintsula** Mediterraneo itsasoaren erdialdean kokaturiko penintsula da, Tirreniar eta Adriatiko itsasoen artean. Nahiz eta bere azaleraren gehiena Italia izan, Vaticano Hiria eta San Marino herrialdeak ere barnean ditu.

Penintsulari italieraz *Lo Stivale* (euskaraz: bota) deitzen zioten, botaren itxura baitu. Hiru penintsula txikik laguntzen dute itxura lortzeko: Calabria, Salento eta Garganokoak.

Iparraldetik hegoaldera 1.000 km baino gehiago izanda, Europako penintsularik luzeenetako bat da. Mendebaldean Liguriar itsasoa eta Tirreniar itsasoa, hegoaldean Itsaso Jonikoa eta ekialdean Itsaso Adriatikoa ditu. Barnean Apeninoak dira bere bizkarrezurra. Iparraldean ordokiak daude eta kontinentearekin lotzeko Alpeek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *159. araua.*  Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-10-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q145694
* Commonscat Multimedia: Italian Peninsula

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ge128672
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 4056532

 |

* Wd Datuak: Q145694
* Commonscat Multimedia: Italian Peninsula
**Bee konderria** (ingelesez: *Bee County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Beeville da. 2010eko zentsuaren arabera 31.861 biztanle zituen, Bee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bee konderriak 2.280,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,25 ura dira. Beste 2.279,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 31.861 pertsonetatik 28.873 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 17.906 dira. 2.525 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 162 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 38 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 183 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108397
* Commonscat Multimedia: Bee County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155931601
* LCCN: n79151453
* NARA: 10040190
* **Lekuak**
* OSM: 1828415
* TGN: 2001940

 |

* Wd Datuak: Q108397
* Commonscat Multimedia: Bee County, Texas
Fisikan, **bikien paradoxa** erlatibitate bereziko esperimentu mental bat da, non bikietako batek espazioan zehar bidaiatzen duen abiadura handiko kohete baten eta etxera itzultzean lurrean geratu den bikia baino gutxiago zahartu dela konprobatzen du. Emaitza hau harrigarria da, biki bakoitzak bestea bidaiari bezala ikusten duelako eta denboraren dilatazioaren aplikazio inozo baten arabera, bakoitzak bestea ikusi beharko luke beranduago zahartzen. Azken finean esperimentu honek, mugimendu egoera desberdinean dauden bi behatzailearen denborarekiko pertzepzioa desberdina aztertzen du.

Paradoxa hau Einsteinek proposatu zuen gaur egun erlatibitate berezia bezala ezagutzen dena garatzen ari zela. Teoria honek denbora eta espazioaren neurriak erlatiboak direla dio, eta ez absolutuak, behatzailearen mugimenduaren menpe daudelako. Testuinguru honetan planteatzen da paradoxa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33539
* Commonscat Multimedia: Twin paradox

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q33539
* Commonscat Multimedia: Twin paradox
**Eaton konderria** (ingelesez: *Eaton County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Charlotte da. 2010eko zentsuaren arabera 107.759 biztanle zituen, Eaton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Eaton konderriak 1.500,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,03 ura dira. Beste 1.489,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 71,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 107.759 pertsonetatik 96.641 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.101 dira. 6.661 beltzak edo afroamerikarrak. 407 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.790 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 115 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.132 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490813
* Commonscat Multimedia: Eaton County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150108186
* ISNI: 0000 0004 0433 7719
* LCCN: n81091915
* **Lekuak**
* OSM: 1582242
* TGN: 2000957

 |

* Wd Datuak: Q490813
* Commonscat Multimedia: Eaton County, Michigan
**Mary Ellaline Terriss** (Port Stanley, Falklandak, 1871ko apirilaren 13a - Londres, Ingalaterra, 1971ko ekainaren 16a), **Mary Ellaline Lewin** jaiotza-izenez eta **Ellaline Terriss** izenez ezaguna, britainiar aktorea eta abeslaria izan zen. Eduardotar komedia musikaletan antzezteagatik ezaguna zen. 1893an Seymour Hicks aktorea eta ekoizlearekin ezkondu zen.

Terriss dozena bat britainiar film baino gehiagotan agertu zen, gehienbat senarra aktore, idazle edo zuzendari-lanak egin zituen filmetan, hain zuzen. Besteak beste, zinema mutuko film hauetan antzeztu zuen: *Scrooge* (1913), *David Garrick* (1913), *Flame of Passion* (1915), *A Woman of the World* (1916), *Masks and Faces* (1918), *Always Tell Your Wife* (1923), *Land of Hope and Glory* (1927) eta *Blighty* (1927).

Ondoren, zinema mututik soinudun zinemara aldatu zen eta ondorengo filmetan antzeztu zuen: *Atlantic* (1929), *A Man of Mayfair* (1931), *Glamour* (1931), *The Iron Duke* (1934), *Royal Cavalcade* (1935) and *The Four Just Men* (1939).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3723470
* Commonscat Multimedia: Ellaline Terriss

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 317275769
* ISNI: 0000 0004 5286 8039
* BNF: 16453583b (data)
* LCCN: no2020073453
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3723470
* Commonscat Multimedia: Ellaline Terriss
**Jim Hogg konderria** (ingelesez: *Jim Hogg County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hebbronville da. 2010eko zentsuaren arabera 5.300 biztanle zituen, Jim Hogg kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jim Hogg konderriak 2.942,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,09 ura dira. Beste 2.942,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.300 pertsonetatik 5.241 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.907 dira. 18 beltzak edo afroamerikarrak. 14 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 13 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q279452
* Commonscat Multimedia: Jim Hogg County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134876561
* LCCN: n81060011
* **Lekuak**
* OSM: 1828288
* TGN: 2002012

 |

* Wd Datuak: Q279452
* Commonscat Multimedia: Jim Hogg County, Texas
A eta B gertakizunen ebaketa.
Hainbat gertakizunen **ebaketak** ebaketan barneratzen diren gertakizun guztiak *batera* gertatzea adierazten du. Gertakizunak {\displaystyle \cap } (*eta*) ikurraren bitartez lotuz adierazten da ebaketa.

**Ebaketa baten probabilitatea** honela kalkulatzen da:

{\displaystyle P(A\_{1}\cap A\_{2}\cap A\_{3}\cap \cdots \cap A\_{n})=}
{\displaystyle =P(A\_{1})\times P(A\_{2}/A\_{1})\times P(A\_{3}/A\_{1}\cap A\_{2})\times \cdots \times P(A\_{n}/A\_{1}\cap A\_{2}\cap A\_{3}\cap \cdots \cap A\_{n}-1)}

Ebaketako gertakizunak elkarrekiko independenteak direnean, baldintzapeko gertakizunek ez dute inongo informaziorik ematen eta beraz, ebakiduraren probabilitatea honela eman daiteke, sinpleago:

{\displaystyle P(A\_{1}\cap A\_{2}\cap A\_{3}\cap \cdots \cap A\_{n})=P(A\_{1})\times P(A\_{2})\times P(A\_{3})\times \cdots \times P(A\_{n})}

Ikus, gainera
-------------

* Ebaketa (multzo-teoria)
* Gertakizun
* Multzo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256458

 |

* Wd Datuak: Q12256458
**Jaime Arrese Arizmendiarrieta** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1936ko martxoaren 8a - 1980ko urriaren 23a) politikaria izan zen, UCD taldekoa, Elgoibarko alkate eta zinegotzi izan zena. Tiroz erail zuten bere herrian, 44 urte zituela. Jaime Arrese ezkondua zen, eta bi semeren aita, 14 eta 17 urtetakoak.

Eguerdi hartan, egunero bezala betiko tabernan kafea hartzen ari zen, lanera itzuli aurretik. 14:30 inguruan gizon bat tabernan sartu zen, eta atzetik buruan tiro egin zion. Jaime lurrera erori eta bertan hil zen. Komando Autonomo Antikapitalistek beren gain hartu zuten hilketa. Epaiketaren sententziak zehaztu zuen Juan Carlos Arruti Azpitarte izan zela Jaime Arreseren hilketa eragin zuen atentatuaren arduraduna.

Biografia
---------

Jaime Arrese Elgoibarko alkate izan zen 1974. eta 1977. urteen artean, eta aurrez zinegotzi, 1971tik. 1977ko maiatzaren 13an utzi zuen alkate kargua. Horrez gain, Gipuzkoako Batzar Nagusietako hautetsi izan zen. Ikurrina legeztatu zenean, 1975ean, berak ezarri zuen lehenengo aldiz Elgoibarko udaletxean.

Alkate zela, 1976ko maiatzak 26an, Elgoibarko udalean mozioa aurkeztu zuen Espainiako presidenteari zuzenduta, non foru erregimenaren itzulera eskatzen zion. Mozioa aho batez onartu zen, eta gobernuko presidenteari eta erregeari bidali zitzaien.

Jaime Arrese, Arriola y Cía enpresako langile izan zen, administrazio lanak egiten zituelarik. Kirolerako afizioa zuen eta CD Elgoibarko eta Ondarroako Aurrerako atezain izan zen. Elgoibarko Institutuko gurasoen elkarteko lehendakari ere izan zen, eta alkate izan zenean Elgoibarren Batxilergo Institutua ezartzeko lanak egin zituen. Musika asko maite zuen eta Elgoibarko musika banda, txaranga eta gaiteroen alde ere egin zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Jaime Arrese Arizmendiarrieta», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5924886
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 12902

 |

* Wd Datuak: Q5924886
**Barren korpuskulua** ugaztunen emeen zeluletan (zelula nukleoan, zehazki) dauden egitura bereziak dira, kromatinaz osatuak.

Murray Barr biologo kanadiarrak katu emeen zelulek kromatinazko korpuskulu bat zutela haien nukleoetan agerian jarri zuen 1949an. Geroago egiaztatu zen ugaztunen zelula emeen bi X kromosometako bat zelularen interfasean inaktibatu egiten dela; horren kromatina oso kondentsatua azaltzen da interfase horretan, mikroskopio optikoan ikus daitekeen egitura berezi bat sortuz zelula somatikoen nukleoan: Barr korpuskulua, hain zuzen ere.

Korpuskulua interfasean besterik ez da ikusten eta mintz nuklearretik gertu dago. Gizonezkoen zelula somatikoetan agertzen ez denez, korpuskulu honen bilaketaren bidez gizabanako baten sexua jakin daiteke.

Zelula batean Barren korpuskuluen kopurua hau da:

B = N-1
N zelula horren X kromosomen kopurua izanik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q790757
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q790757
**Jaime Berrade Leza** (Uxue, 1961) nafar musikagilea da.

Piano eta Solfeo irakasle izateko ikasketak egin zituen, eta ondoren, Donostiako Kontserbatorioan egin zituen Orkestra Zuzendaritzako ikasketak eta Compostelan Musika Pedagogiakoak. "Iruñeko Talde" musikagile-taldeko sortzaileetariko bat da; talde horren presidente ere izan zen, hala nola Abesbatzen Nafarroako Federazioko aholkulari eta *Navarra Hoy* egunkariko musika-kritikari. Musika Berrien Euskal Jardunaldien zuzendari artistiko izan zen. Jardunaldi haietan bizirik dauden musikagileen 50 obra baino gehiago estreinatu ziren, eta horietako asko berak zuzentzen zuen Pirinioetako Ganbera Taldearen eskutik. Bere konposizioak, bestalde, Europa, Amerika zein Espainiako musika garaikideko jaialdirik garrantzitsuenetan aurkeztu dira. Hainbat kontserbatoriotan irakasle aritu da: Zaragozan, Tafallan, Zangozan, Iruñeko Pablo Sarasaten eta Coruñakoan. Graduondoko ikasleen trebakuntzaz arduratzen den Escuela de Altos Estudios Musicales de Galicia eskolako ikasketa-buru izan zen, eta 1999 urteaz geroztik Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza eta Kultura Sailari atxikitako Musika Ikasketeten Unitate Teknikoaren buru da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260132
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86777332
* ISNI: 0000 0000 5992 6909
* BNE: XX1103507
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 21853
* Lur: 00953/eu\_b\_2614/b2614

 |

* Wd Datuak: Q12260132
**Barrenkalea** Gasteizko kale bat da.

Kokapena
--------

Alde Zaharrean dago. Santa Maria kantoian hasten da eta Arriagako ateraino iristen da.

Luzera
------

180 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 29 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 22raino.

Historia
--------

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako "Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I" (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera gutxienez 1523tik erabiltzen den izena da. Gazteleraz Barrancal esaten zaio kaleari, euskal izena eraldatuz.

Trafikoa
--------

Trafikorako irekita dago. Norabide bakarrekoa da, Arriago Atetik Santa Maria kantoira.

### Aparkalekua

Ezin da aparkatu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57496198
* Commonscat Multimedia: Calle del Barrancal, Vitoria-Gasteiz

---

 |

* Wd Datuak: Q57496198
* Commonscat Multimedia: Calle del Barrancal, Vitoria-Gasteiz
**John Sheahan** (Dublin, 1939ko maiatzaren 19a) irlandar biolin-jole bat da. Batez ere The Dubliners folk talde ospetsuko kide izateagatik ezaguna da. Nahiz eta Sheahan Dublin hiriburuan jaioa izan eta gaur egun Dublin konderriko Mulhuddart udalerrian bizi izan, bere sendia eta arbasoen jatorria Limerick konderriko Glin udalerrian dago. *The Marino Waltz* izeneko abestia konposatu izanagatik ezaguna da, abesti hau 1980ko hamarkadako Bord na Móna erakundearen telebista iragarkietan agertu zelarik.

Feiseanna txapelketa ugari irabazitakoa da (antzinako usadio zaharren legezko musika lehiaketak). Dublinen André Rieu herbeherear biloin-jolearekin ere jo izan du, elkarrekin jo izan duten abesti ezagunena *The Irish Washerwoman* izan delarik.

Ikus gainera
------------

* The Dubliners

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q693584
* Commonscat Multimedia: John Sheahan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 6364149296247280670004
* ISNI: 0000 0003 7182 8529
* BNF: 14054639d (data)
* GND: 112383296X
* LCCN: no2013117049
* SUDOC: 157332985

 |

* Wd Datuak: Q693584
* Commonscat Multimedia: John Sheahan
Fra' **John Timothy Dunlap** (Ottawa, 1957ko apirilaren 16) Maltako Ordenako 81. Printze eta Maisu Nagusia da 2023ko maiatzaren 3tik.

Ottawa, Mendebaldeko Ontario eta Nizako unibertsitateetan ikasi zuen eta 1986an New Yorkeko abokatu-bulego batean sartu zen. Aditua da sozietate- eta immigrazio-zuzenbidean, eta Egoitza Santuak Nazio Batuetan duen enbaxadako aholkularia.

1996an sartu zen Maltako Ordenan, eta 2008an betiko botoak eman zituen. 2006an Lurdako Subprioratuko Nagusia hautatua izan zen. 2014ko maiatzean Kontseilu Subiranoko kide hautatu zuten bost urterako.

Frantzisko Aita Santuak Maisu Handiaren Ordezkari izendatu zuen 2022ko ekainaren 13an. 2023ko maiatzaren 3an Malta Ordenako 81. Maisu Nagusia aukeratu zuten. Jatorri noblerik ez duen lehen Maisu Handia da, 2022an Ordenaren araudia aldatu zenetik posible dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** Arcand, Philippe Bernier.  (2023-05-13). «L'Ordre de Malte, le Vatican et le pape François» *Acadie Nouvelle* (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q52649819
* Commonscat Multimedia: John T. Dunlap

---

 |

* Wd Datuak: Q52649819
* Commonscat Multimedia: John T. Dunlap
**Izatefaltsua** Amurrioko (Araba) heavy metal talde bat da.

Historia
--------

Izatefaltsua 2004ko udan sortu zen, Arabako Amurrio udalerrian. Izatefaltsuaren musika heavy metal da, haren aldaerak ere —melodikoa, new metal edota trash— erreferentzia hartuta. 2005eko martxoan grabatu zuten lehendabiziko maketa, eta herrian nahiz inguruetan banatu zen.

2005eko ekainean Nerbioi Garaiko I. Maketa Lehiaketan hartu zuten parte, eta lehen saria irabazi. Hortik aurrera taldeak konposaketari eta zuzenekoei ekin zien.

2007ko amaieran, kontzertuak alde batera utzi barik, haien entsegu-lokalean hasi ziren grabatzen beraien lehen lan diskografikoa. Diskoa
Laudioko Haziak estudioetan grabatu zen. Gorka Jaén, maketa grabatzeko arduraduna ere izan zena, eta Izatefaltsua izan ziren ekoizleak.

2008ko urrian *Adi* argitaratu zen, talde berak editatua. Lehen lan honetan heavy metal, thras eta hardcore estiloak dira nagusi. Geroztik, Izatefaltsuak ehun kontzertu baino gehiago eskaini du Euskal Herrian zehar, Berri Txarrak, Anestesia, Kop, Gobernos, Willis Drummond, Non Servium, Eraso, Une... taldeekin batera.

2015ko apirilean taldeak bere bigarren diskoa atera zuen, *Zaratak agindu dezan!*, Jabi Palaciosek eta Karlos Osinagak ekoitzia.

Taldekideak
-----------

* Ruben "Sagu": bateria.
* Lander: baxua.
* Beñat: gitarra (2013tik).
* Ruben "Rubi": gitarra (2012tik).
* Koldo: gitarra (2006tik).

### Taldekide ohiak

* Gaizka: gitarra (2004-2013).
* Jon Ander "Pato": ahotsa (2004-2012).
* Andoni: gitarra (2004-2006).

Diskoak
-------

* *Izatefaltsua* maketa (2005)
* *Adi* (2008)
* *Zaratak agindu dezan!* (2015)

Kanpo estekak
-------------

* Facebook
* Twitter
* Youtube

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259979

 |

* Wd Datuak: Q12259979
**John Szarkowski** (Ashland, Wisconsin, AEB, 1925eko abenduaren 18a - Pittsfield, Massachusetts, 2007ko uztailaren 7a) estatubatuar museo-zaintzaile, historialari, arte-kritikari eta argazkilaria izan zen.

Biografia
---------

Wisconsinen bertan egin zituen ikasketak. Argazkilari gisa lan egin zuen Minneapolisko Walker arte-zentroan, 1948 eta 1951 bitartean. Irakasle gisa, Minnesotako Unibertsitatean eman zituen eskolak 1950ean, eta Buffaloko Albright Art Schoolen, 1951tik 1953ra bitartean.

Hurrengo urteetan, zenbait liburu argitaratu zituen, *The Idea of Louis Sullivan* (1956, *Louis Sullivanen ideia*) eta *The Face of Minnesota* (1958, *Minnesotaren aurpegia*), besteak beste. 1962an, Edward Steichenen lekua hartu zuen, New Yorkeko Arte Modernoko Museoaren argazki-saileko zuzendaritzan. Antolatu zituen erakusketen eta horiek iragartzeko katalogo bikainen bitartez, argazkilaritza artistikoaren ideia zabaltzeko eta zehazteko lan bikaina egin zuen. Bere zuzendaritzapean, Arte Modernoko Museoaren argazki-sailak 100 argazki erakusketa baino gehiago antolatu zituen, eta horien bitartez, argazkilaritza artistikoaren alderdi teoriko eta estetiko asko ezagutarazi zituen. Banakako erakusketak ere antolatu zituen, Gary Winogrand edo Diane Arbus bezalako artista abangoardiazkoak aurkezteko.

1991n museoa utzi zuen, eta argazki-saileko zuzendari emeritu izendatu zuten. Eskolak eman zituen New York, Harvard, Cornell eta Columbiako Unibertsitateetan. Bere liburuetan argazkien kalitate formalak aztertu zituen eta, artistaren asmoa gorabehera, arte-obratzat ezagutzen zituen: *Looking at Photographs* (1973, *Argiei begira*); *Photography Until Now* (1989, *Argazkilaritza orain arte*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1381389
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 110959125
* ISNI: 0000 0001 2096 8551
* BNE: XX888672
* BNF: 11925855z (data)
* CANTIC: a12196472
* GND: 129450804
* LCCN: n50032261
* NDL: 00764237
* NKC: xx0118425
* Tabakalera ID: 62674
* CiNii: DA04275259
* SNAC: w6z89grb
* SUDOC: 027153002
* ULAN: 500125639
* BIBSYS: 90220387
* UB: a1372165
* Open Library: OL536265A
* RKD: 333546
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05528/eu\_s\_3474/s3474
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1381389
Itsas Errepublikak (XI. mendea). Noli, Genova, Pisa, Gaeta, Amalfi, Ancona, Venezia eta Ragusa.
**Itsas Errepublikak** (italieraz *Repubbliche marinare*) Erdi Aroan Mediterraneo itsasoaren kostaldean, eta zehazkiago Italia eta Dalmaziaren kostaldean, eratu ziren hiri-estatu talasokratikoak izan ziren. Itsas Errepubliketan ezagunenak Veneziako Errepublika, Genovako Errepublika, Pisako Errepublika, Ragusako Errepublika eta Amalfiko Errepublika izan ziren. Hain ezagunak ez zirenen artean Gaetako Errepublika, Ancona eta Noli izan zeuden.

X. mendea eta XIII. mendearen artean euren hiriak babesteko asmoz ontzi ugariz osatutako itsas-gudarosteak eraiki eta haiekin Mediterraneoan barna merkataritza sare zabalak hedatu zituzten, Gurutzadetan berebiziko garrantzia izan zuten, gurutzatuen gudarosteak itsasoz garraiatu baizituzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62825
* Commonscat Multimedia: Maritime republics

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1109809182

 |

* Wd Datuak: Q62825
* Commonscat Multimedia: Maritime republics
**Juan Antonio Iribarren Cabezas** (Vicuña, 1885eko maiatzaren 7a - 1966)  politikari txiletarra izan zen, eta 1946ko urriaren 17tik azaroaren 4ra bitartean Txileko presidenteordea izan zena.

Biografia
---------

La Serena Lizeoan ikasi zuen, eta gero Txileko Unibertsitatean, abokatu graduatu zelarik..

Gabriela Mistralen omenezko batzordeko presidentea izan zen, Vicuñako Gabriela Mistral Kultur Etxea eratzen lagundu zuena, gaur egun, Gabriela Mistral de Vicuña Museoa deitua.

Juan Antonio Ríos presidenteak 1942an Hezkuntza ministro izendatu zuen.

Ríos presidentea hil ondoren, Alfredo Duhalde presidenteordeak presidentetzarako hauteskunde berriak deitu zituen irailaren 4rako, gehiengo erlatiboarekin Gabriel González Videlak irabazi zituenak. Urriaren 24an Osoko Bilkuran berretsi ahal izateko negoziazio zorrotzak bultzatu zuen Gonzálezek Duhaldek dimisioa eskatu zezan, ordura arte Barne ministro zen Juan Antonio Iribarrenen alde.  Berretsia ez izateko aukeraren aurrean, González Videlak berarentzako aldeko gobernua bilatu zuen (Duhalde, nahiz eta erradikala izan, ez zegoen González Videlarengandik gertu), azkenean lortu zuen.

Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko irakaslea izan zen, Zuzenbidearen Historia Orokorreko katedran 1918tik 1954ra .

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Peláez, Manuel. *DICCIONARIO CRÍTICO DE JURISTAS ESPAÑOLES, PORTUGUESES Y LATINOAMERICANOS.* .
2. ↑  Salas Fernández, Sergio. "La elección presidencial de 1946. El calor de la Guerra fría", en Alejandro San Francisco y Angel Soto (editores), *Camino a La Moneda: las elecciones presidenciales en la historia de Chile, 1920-2000*, Santiago, Centro de Estudios Bicentenario, 2005, p. 237.
3. ↑  *Anales de la Facultad de Derecho Cuarta Época - Vol. III - Años 1961 a 1963 - Nº 3*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2712812
* Commonscat Multimedia: Juan Antonio Iribarren Cabezas

---

 |

* Wd Datuak: Q2712812
* Commonscat Multimedia: Juan Antonio Iribarren Cabezas