**Arnaldo Tamayo Méndez** (Baracoa, Kuba, 1942ko urtarrilaren 29a) gerrako pilotua, kosmonauta, Kubako Errepublikako heroia eta Sobietar Batasuneko heroia da. Espazioan hegan egin zuen AEBkoa ez zen lehen amerikarra izan zen, lehen kosmonauta kubatarra eta latinoamerikarra , jatorrizko gaztelaniaz hitz egiten zuen lehena eta afrikar jatorriko lehen pertsona espazioan hegan egin zuena.  Brigada jenerala eta Kubako Indar Armatu Iraultzaileen Ministerioko (Defentsa Ministerioa) Kanpo Arazoetarako Saileko burua da.

Biografia
---------

### Haurtzaroa eta lehen urteak

Tamayo afro-ondoko familia xume batean jaio zen. Oso txikitatik eta umezurtz zela lanean hasi zen, 13 urterekin zapata-garbitzaile, arotz laguntzaile eta egunkari-saltzaile lanetan aritu zen.  Ikasketak eta lan egin behar izan zuen aldi berean bere familiaren sustatzaile bakarra izateko. 

Fulgencio Batista Jeneralaren Gobernuaren garaian, hainbat ikasle manifestaziotan parte hartu zuen gobernuaren aurkako protesta gisa. 

Kubako iraultzaren ostean, 1959ko urtarrilaren 1ean, "Ejército Rebelde" Institutu Teknikoan sartu zen eta ondoren Indar Armatu Iraultzaileetan. borroka-pilotu bihurtu zen eta MiG-15 ehiza-hegazkineko pilotu prestakuntza jaso zuen Sobietar Batasunean, 19 urte besterik ez zituela.

1961eko uztailaren 24an Yuri Gagarin Habanara heldu zen eta bere hitzaldiaren zati batean zera esan zuen: «Iritsiko da eguna, non Kubako herriaren seme bat ere bidaiatuko duen kosmosera», Tamayok gero gogoratuko zuen esaldia.

1962an, urriko krisian —Kubako misilen krisia bezala ere ezagutzen dena— hainbat misio egin zituen etsaiaren hegazkinak atzemateko. 

1971n Antonio Maceo Grajales Indar Armatu Iraultzaileen Goi Eskolan graduatu zen. Kubako Aire Indarren zerbitzuan lehen mailako pilotu maila lortu zuen eta geroago pilotu instruktore maila lortu zuen.  1975ean Santa Klarako Abiazio Brigadako kabinete burua izan zen eta 1976an teniente koronel mailara igo zen .

### Intercosmos espazio programan karrera

Kosmonautak aukeratzeko aurrebaldintzak esperientziadun pilotua izatea zen, beren akatsengatik hegazkin istripurik izan gabea, errusiar hizkuntza menperatzea eta prestakuntza militarra izatea.  Hasieran 600 pilotu hautagai baino gehiago zeuden, horietatik 70 hautatu zituzten,  gero 41,  gero 20, gero bederatzi, lau bakarrik geratu arte, azkenean sobietar-kubatar batzordeak bi kide izendatu zituen, nagusi bat eta ordezko bat.. 

1978ko martxoan, Tamayo bere herrikide José Lópezekin batera hautatu zuten Sobietar Batasuneko Intercosmos espazio-programan parte hartzeko.  Biak Mosku ondoko Izarren hirira joan ziren bizitzera, kosmonauta gisa trebatzen hasteko. Tamayo sobietar Soiuz 38 espazio-ontziaren tripulazio nagusiko kide gisa hautatuko zuten gero. 

#### Espazio hegaldia

1980ko irailaren 18an 19:11 UTC-n  Soiuz-U garraiolari kohetea  atera zen Gagarin Plataformatik, Baikonurreko Kosmodromoan eta Arnaldo Tamayoren hegaldi historikoa hasi zen, Iuri Romanenkorekin batera Soiuz 38-an. 

Saliut 6 estazioarekin akoplamendua 1980ko irailaren 19an izan zen, 20:49 UTC-n,  Soiuz 37 espazio-ontzian iritsitako Leonid Popov eta Valery Riumin kosmonautak haien zain zeuden estazio barruan.

Tamayok berehala hasi zuen bere ikerketa lana estazioan. 21 esperimentu zorrozki egin zituen, Kubako Zientzien Akademiak zuzenduta. Kubako esperimentu zientifikoek honako arlo hauek izan zituzten: medikuntza, biologia, fisika, psikologia eta geologia. Beste sei esperimentu egin zituzten kosmonauta sobietarrek. 

1980ko irailaren 26an, 15:54 UTCan  lurreratu zen Zhezkazgan hiritik hego-ekialdean, Kazakhstango SSRko estepetan.  Arnaldo Tamayok 128 aldiz orbitatu zuen Lurraren inguruan  eta bere denbora osoa espazioan 7 egun, 20 ordu, 43 minutu  eta 24 segundo izan zen. 

#### Ondorengo jarduerak

Tamayo espaziora hegan egin ondoren, garrantzi handiko pertsonaia publiko bihurtu zen eta agintariak, Fidel Castro beraren gomendiopean; ehiza-hegazkinak pilotatzen jarraitzea debekatu zioten, hegaldiak dituen arriskuak kontuan hartuta. 

1980az geroztik, Arnaldo Tamayo Kubako botere legegilearen aurrean diputatua da,  "Kuba-Errusia" Parlamentuko Adiskidetasun Taldeko eta "Kuba-Errusia" Adiskidetasun Elkarteko presidentea ere bada. 

1981etik aurrera Hezkuntza Patriotiko-Militar Elkartearen (SEPMI) presidentea izan zen  1990eko hamarkadaren hasieran desegin zena.

1987ko urriaren 26an, Arnaldo Tamayok eta bere lankide Iuri Romanenkok Kuba eta espazioaren arteko lehen irrati-zubia ezarri zuten Kubako zientzialari eta kazetariekin Mir orbital-konplexuarekin lotzen zuen lotura erradial baten bidez —non Romanenko espaziorako hirugarren misioa betetzen ari zen eta. aldi berean, iraunkortasun marka berri bat ezarri zuen— *Statsionar-4* *(Gorizont-7)* satelite geoestazionalaren bidez.

Gaur egun, legegile gisa egindako lanaz gain, Tamayo jenerala Kubako Indar Armatu Iraultzaileen Kanpo Harremanetarako Departamentuko buru ere bada (MINFAR)  eta Kubako Defentsa Zibileko erakundeko zuzendaria.

Aitorpenak
----------

Lurrera itzuli zenean Raúl Castrok kondekoratu zuen Kubako Errepublikako Heroiaren eta Playa Girón Ordenaren lehen ohorezko dominarekin.

Moskun Leninen Ordena jaso zuen eta Sobietar Batasuneko Heroi ere izendatu zuten.

2011ko ekainaren 12an, Tamayori Errusiar Federazioak "Espazioaren Esploraziorako Merezimenduetarako" domina eman zion.

Familia
-------

Arnaldo Tamayo Maira Lovainarekin ezkondu zen 1967an eta bi seme-alaben aita da. Hegan egin zuenetik Iuri Romanenkorekin harremanetan egon da, bere familiaren parte hartzen baitu.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6    *¡Yo vengo de allá abajo!.* .
2. 1 2 3 4   «Tamayo Mendez» *www.astronautix.com*.
3. 1 2   «Guantánamo - Los candidatos del pueblo» *www.granma.cu*.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10   «Yuri Gagarin lo "invitó" al cosmos» *mundo.sputniknews.com*.
5. 1 2 3 4    *Arnaldo Tamayo Mendez | Cuban pilot and cosmonaut.* .
6. 1 2 3 4   Txantiloi:Versalita, Joachim. «Spaceflight mission report: Soyuz 38» *www.spacefacts.de*.
7. ↑    *Rusia entrega una medalla al 'Gagarin' latinoamericano.* .

Kanpo estekak
-------------

* El primer cubano en el cosmos (Revista Bohemia) Wayback Machine.
* Arnaldo Tamayo kosmonauta pilotuaren erretratua eta bere datu biografikoak (ingelesez).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q362902
* Commonscat Multimedia: Arnaldo Tamayo Méndez / Q362902

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 309564003
* LCCN: no2014069444
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q362902
* Commonscat Multimedia: Arnaldo Tamayo Méndez / Q362902