recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hemengo testu batzuk txineraz daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu txinera ikurren ordez. |


|  |
| --- |
|  |
| Puar |
| プーアル edo *Pūaru* |
| Sexua | Gizonezkoa |
| Jaiotze data | 740. urtea |
| Jatorria | Mangan |
| Lehen agerraldia | 1. liburukia, 7. atala (manga)Dragoi Bolako 5. atala (animea) |
| Arraza | Lurtarra |
| Teknikak | * Henge (eraldaketa)
 |
| Ahotsa | Japonia Naoko WatanabeEuskal Herria |
|

**Puar** (jatorrizko japonieraz プーアル edo *Pūaru ?*) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. Bere izena te mota batetik dator, mundu osoan *te gorri* bezala ezagutzen dena, te honen jatorria Txinan dago eta bertan *Pu-erh* deitzen da (jatorrizko txineraz 普洱茶 edo pinyinez *pǔ'ěrchá*)

Biografia
---------


|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

Txikitan **Puarrek** Oolongekin batera ikasi zuen *Hegoaldeko Eraldaketa Umezaintzan* (jatorrizko japonieraz 南部変身幼稚園 edo *Nanbu Henshin Yōchien ?*), non ahalmen bereziak lortu zituen. Ikasketak amaitzean Yamcharen lankide bezala bukatu zuen, zeinekin basamotuan lapurretan aritu zen.

Modu honetan Goku eta Bulma ezagutu zituen, eta Oolong berriz ikusi zuen. Hauei *Dragoi Bolak* osteko hainbat saiakera egin zituen Yamcharekin batera, baina ondoren hauen lagun egin ziren. Son Goku gorila erraldoi bihurtu zenean **Puar** artazi bihurtu zen (eraldaketa ahalmena erabiliz) honi buztana mozteko. Beranduago, Son Gokuk azken *Dragoi Bola* ezin bilatu zebilela, **Puarrek** Uparekin batera Dracula Man garaitzea lortu zuten Babaren txapelketan.

Honen ondoren **Puar** bigarren mailako pertsonai bezala agertzen hasi zen.


| Dragoi Bolako pertsonaiak |
| --- |
| **Saiyak:** Son Goku · Son Gohan · Vegeta · Son Goten · Raditz · Trunks**Gizakiak:** Bulma · Iratxo Dortoka · Yamcha · Chichi · Krilin · Ten Shin Han · Chaoz**Arerio nagusiak:** Zapi Gorridun Armada · Satan Bihotz Txiki · Freezer · Ziborrak · Cell · Boo Ahaltsua · Ume · Dragoi Ilunak**Pertsonaia zerrendak:** Dragoi Bolako saiyen zerrenda · Dragoi Bolako lurtarren zerrenda · Dragoi Bolako estralurtarren zerrenda · Dragoi Bolako naturaz gaindiko izakien zerrenda |
**Sullivan konderria** (ingelesez: *Sullivan County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Galena da. 2010eko zentsuaren arabera 6.714 biztanle zituen, Sullivan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sullivan konderriak 1.687,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,12 ura dira. Beste 1.678,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,98 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.714 pertsonetatik 6.598 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.248 dira. 30 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 41 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496475
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152542009
* LCCN: n87887169
* **Lekuak**
* OSM: 1180478
* TGN: 2001250

 |

* Wd Datuak: Q496475
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, Missouri
**Stone konderria** (ingelesez: *Stone County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mountain View da. 2010eko zentsuaren arabera 12.394 biztanle zituen, Stone kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stone konderriak 1.578,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,84 ura dira. Beste 1.570,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.394 pertsonetatik 12.069 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 157 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 82 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 181 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61165
* Commonscat Multimedia: Stone County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141909792
* GND: 1022330055
* LCCN: n82005557
* **Lekuak**
* OSM: 1818433
* TGN: 2000173

 |

* Wd Datuak: Q61165
* Commonscat Multimedia: Stone County, Arkansas
Lurpeko meategia
**Lurpeko meategia** mineralak ustiatzeko metodo bat da, lurraren azpian egiten dena. Hobira iristeko sarbideak aire zabalekoan baino konplexuagoak dira: lurrean beheranzko meazuloak egiten dira ustiatu beharreko hobira iritsi arte. Hau lortzen denean, geruzarekiko paraleloak diren meazuloak eta beste zeharkako batzuk egiten dira mineraleraino iristeko. Erauzitako materiala bagoneta edo kamioien bidez garraiatzen da edo igogailuen bidez ateratzen da lurzorura. Lurpeko meategietan lan egin ahal izateko honako zerbitzu hauek egotea ezinbestekoa da: aireztapena errazteko aire-ponpa eta haizagailuak, lurpean sor daitekeen ura kanporatzeko ponpa zurgatzaileak, ustiapen-eremurako horniketa-zerbitzua, langileak batetik bestera mugitu ahal izateko bideak eta materialaren mantentzerako zerbitzua.
Lurrazalera ateratako mineralen ezaugarrien arabera, prozesu ezberdinak aplikatuko zaizkie saldu aurretik: prozesu mekanikoa (xehe-xehe egin, garbitu, sailkatu, etab.), prozesu fisikoak (material erabilgarria kontzentratu) edota prozesu fisiko-kimiko konplexuagoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q368394
* Commonscat Multimedia: Underground mining

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4062035-9
* NKC: ph114678
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q368394
* Commonscat Multimedia: Underground mining
**Maestrazgo** edo **Maestrat** (valentzieraz *El Maestrat*; gaztelaniaz: *Maestrazgo*) Espainiako eskualdea da, Castelló eta Teruel artean kokatuta.

Izena bertan buruzagiak ziren Maisu Handietatik (gaztelaniaz: *Gran Maestre* eta valentzieraz *Gran Mestre*) datorkio

Azpieskualdeak
--------------

Castellóko probintziako Maestrazgo bi zatitan banatzen da: Alt Maestrat eta Baix Maestrat, baina eskualdeko udalerri batzuk Alcalaténen eta Plana Altan ere badaude.

Teruelek, berriz, nahiz eta 1999tik aurrera Maestrazgo izeneko eskualdea izan, historikoki beste eskualdeen barruan dauden udalerri batzuk ere Maestrazgon daude.

Eskualdeen artean, mankomunitatea sortu dute.

Geografia
---------

Eskualdea menditsua da oso. Bertako mendiguneak hego-mendebaldetik ipar-ekialderantzako norabidea hartzen du.

Eskualdeko mapen galeria
------------------------

* Maestrazgo TeruelenMaestrazgo Teruelen
* Maestrazgo.Maestrazgo.
* Maestrazgo historikoa.Maestrazgo historikoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 151. araua: Espainia-Frantzietako eskualdeen izenak.

kanpo loturak
-------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q588841
* Commonscat Multimedia: Maestrazgo

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241479246

 |

* Wd Datuak: Q588841
* Commonscat Multimedia: Maestrazgo
Isoglosa nagusienak, Benrath (*maken/machen*) eta Speyer lerroa (*Appel/Apfel*)
Hizkuntzalaritzan **Speyer lerroa** edo **Main lerroa** (alemanez: *Speyerer Linie* edo *Mainlinie*) behe-alemana eta erdialdeko alemana (muga honen iparraldean) banatzen dituen isoglosari deritzo, iparraldeko azken hauek *Appel* (sagar) hitzan geminazio tarte bat garatu baitute, hegoaldeko dialektoek berriz (behe-alemana) kontsonante frikatzaile bat garatu dute: *Apfel*, honekin alemanaren bigarren kontsonante mutazio jarraitu dutelarik.

Isoglosa ekialdetik mendebaldera doa, Main ibaia jarraituz Speyer hiria gurutzatzen duelarik, bere izendapenaren arrazoia hau delarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1401105

 |

* Wd Datuak: Q1401105

Alemanian lerro hau bere izendapen umoretsuagatik ezaguna da: *Weißwurstäquator*. Izen honek euskaraz gutxi gorabehera *"Bavariar saltxitxaren ekuatorea"* esan nahiko luke (Weißwurst delakoa, Bavariako ohiko saltxitxa motaren izena baita). Azken izendapen honekin hegoaldea (nagusiki Bavaria) eta gainontzeko herrialdearen arteko ezberdintasun kulturala nabarmendu nahi da.
**Sorrento Sirenakoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. Poseidonen zazpi jeneraletako bat da, eta, Poseidonen sagan, Atlantiko Ozeanoko zutabearen zaindaria da.

Historia
--------

### Asgarden sagan

Asgarden saga Toei Animationek Masami Kurumadari Poseidonen saga amaitzeko denbora emateko ekoitzitako saga bat da, eta soilik animean agertzen da. Hemen, Sorrento Sirenakoa sagaren amaieran agertzen da, Seiya Pegasokoa Sigfrido Dubhe Alfakoaren aurka borrokan ari denean. Ordurako, Sigfrido brontzezko zaldunen alde jarria zen, Hilda Polarisekoari entzungor eginez. Sorrento agertzen denean, Sigfrido Poseidonen jeneralaren aurka borrokatzen saiatzen da, baina erraz erortzen da honen Heriotz Sinfonia erasoaren biktima, azkenean, Sorrento bizkarretik heldu eta zerurantz eramanez, Shiryu Dragoikoaren Azken Dragoiaren antzeko eraso batean.

### Poseidonen sagan

Saga honen hasieran Julian Soloren hamaseigarren urtebetetzeko jaian agertzen da. Aldebaran Taurokoaren aurka borrokatzen du, garaipena lortuz eta urrezko zaldunari armajantzia suntsituz. Behin Poseidonek Atenea bahitu eta erdiko zutabean sartu zuenean hasi zen brontze zaldunen borroka. Shun Andromedakoari egokitu zitzaion Sorrentoren aurka borrokatzea. Sorrentok bere Heriotz Sinfoniarekin eraso zuen, eta Shun bere kate birakorrarekin babestu zen. Une horretan Atenearen kantuak geldiarazi zituen bi gerlariak. Borroka berrabiatuta, Sorrentok bere erasoarekin eta Shunek bere defentsarekin jarraitu zuen, baina Poseidonen jeneralaren musika soinutik haratago zihoan eta zuzenean sartzen zen aurkariaren burmuinean. Eraso honek Shunen katea hautsi zuen. Defentsarik gabe, bere Laino Ekaitz erasoa erabili zuen, eta honela garaitu zuen Sorrento.

Saga honen amaieran, eta behin Atenea salbatuta, Poseidonen izpiritua gordeta egon behar zuen pitxerra berriz itxia izan zen, eta Julian Solo azalera itzuli zen. Sorrentok bere laguntza eskaini zion uholdeen biktimei lagundu ahal izateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1088298

 |

* Wd Datuak: Q1088298
**Maiztasun poligonoa** histogramatik eratortzen da. Iurdian, tomate batzuen pisuak agertzen dituen maiztasun-poligonoa: pisuak 225 gr inguruan biltzen dira.
Estatistikan, **maiztasun poligonoa** histogramatik eratortzen den datu diagrama bat da, histogramako zutabeetako goi aldeak lotuz eratzen dena. Bereziki, banaketa estatistikoaren itxura hauteman eta probabilitate-banaketa batekin alderatzeko erabiltzen da.

Maiztasun bakunen poligonoa
---------------------------

Histogramako zutabeen goialdeko erdipuntuak zuzenez lotuz eratzen da  **maiztasun bakunen poligonoa**.

Maiztasun metatuen poligonoa
----------------------------

Histograma metakorretik abiatzen da **maiztasun metatuen poligonoa**. Datu multzoaren jatorritik, zuzenak luzatzen dira, hurrengo tarteko behe mugatik altxatzen zutaberaino. Diagrama hau bereziki interesgarria da koantilak begiztatzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262890
* Commonscat Multimedia: Frequency polygons

---

 |

* Wd Datuak: Q12262890
* Commonscat Multimedia: Frequency polygons
**Rambod Javan** (persieraz: رامبد جوان‎; 1971ko abenduaren 22a) Irango aktorea, zuzendaria eta telebista-aurkezlea da.  Tokiko telebista saio ospetsu bat egin eta zuzendu du, Khandevane, orain arte 6 denboraldi izan dituena.

Karrera
-------

1991n hasi zen antzerkian antzezten.

Hiru urte geroago, arreta gune bihurtu zen 'The Spouses' (1995) filmean paper labur batekin eta ospea lortu zuen 'Green House' (1995) telesailean agertu ondoren.

2002an, bere lehen telesaila zuzendu zuen, 'Lost', Ramadan garaian emititua eta harrera ona izan zuen ikusleen eta kritikarien artean.

'Spaghetti in 8 minutes' (2005) filmarekin egin zuen debuta zinema zuzendari bezala eta bigarren mailako aktore onenaren saria jaso zuen Fajr International Film Festival Phonics-en 'Sinners' (2012) filmean egindako lanagatik.

'Mummy 3' (1999) eta 'A Place of Love' (2000) filmetan hartu zituen hainbat rolek aktore polifazetiko gisa ezarri zuten.

Beste serie eta film askotan parte hartu zuen, besteak beste, 'Born Again' (1997), 'Help Me' (1997), 'The Magic Coat' (1998), 'Maxx' (2004), 'Souvenir from Abroad' (2006). 'The Music Box' (2007), 'Adam's Son, Eve's Daughter' (2009), 'No Men Allow' (2009), 'The Lab' (2011) eta 'Conditional Release' (2013).

Bizitza pertsonala
------------------

Javan guraso irandar azerbaijandarren eta tat persiarren semea da.  Mandana Rouhirekin ezkontza labur bat izan zuen urte batzuk geroago dibortziatu ziren arte. 2008an berriro ezkondu zen Sahar Dolatshahi aktore irandarrekin, eta 2014an dibortziatu ziren. 2016an, Javan eta Negar Javaherian-en arteko harremanari buruzko zenbait argazki eta albiste argitaratu ziren ziberespazioan, gero haiek baieztatu zituztenak.   2019an, bikoteak bere semea Kanadan erditzeko erabakiak eztabaida handia sortu zuen. Gai hori kritikatzeko arrazoi nagusietako bat Javan-ek izan zuen jokaera bikoitza eta Irani buruz dituen jarrera aberkoiak izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Rambod Javan (رامبد جوان)» *Sekans*.
2. ↑   correspondent, Saeed Kamali Dehghan Iran.  (30 de septiembre de 2015). *Standup comedy show gives Iranians a reason to laugh.*  ISSN 0261-3077..
3. ↑    *توصیهٔ رامبد جوان به زن ‌و شوهرهای جوان.*  tebyan.
4. ↑   «ماجرای طلاق گرفتن نگار جواهریان از رامبد جوان بعد از تولد دخترشان در کانادا» *رکنا*.
5. ↑   «بیوگرافی و عکس های"رامبد جوان" و همسرش نگار جواهریان» *نمناک*.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Rambod Javan IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3418411
* Commonscat Multimedia: Rambod Javan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315535257

 |

* Wd Datuak: Q3418411
* Commonscat Multimedia: Rambod Javan
**Ramiro Larrañaga Fernandez de Arentzana** (Soraluze, Gipuzkoa, 1924ko apirilaren 22a – Donostia, Gipuzkoa, 2005eko maiatzaren 19a) grabatzailea, idazlea eta armetan aditua izan zen.

Bizitza
-------

Armagintzan lan egiten zuen familia batean jaio zen. Neba-arrebetan nagusiena zenez, aita hil zitzaienean, izeba moja baten bidez, Iruna bidali zuten ikastera. Han zegoela, 1936ko gerrak harrapatu zuen, eta artean nerabea zela, 15 urterekin, erreketeekin frontera joan behar izan zuen. Gerratik Soraluzera iritsi zenean, grabatzaile lanari ekin zion kanoi-fabrikan. Ondoren, apaindurazko grabaketak egiten ikasi zuen Eibarko eskopeta-fabrika batean.

Soldadutzatik bueltatu zenean, fabriketatik aldenduta bere kontura hasi zen beharrean, eta zenbait urtez Soraluzeko udaletxeko bulegari izan zen. Hala ere, lantegira itzultzeko erabakia hartu zuen berriz. Donostiako Aurrezki Kutxaren argitalpen-zerbitzuan ere aritu zen denboraldi batez zuzentzaile lanetan.

Ogibideok gustuko bazituen ere, armagintzaren eta grabazioen inguruan idazten gozatzen zuen gehien. Horren lekuko dira bere lan oparoak.

Hona hemen entzutetsuenak:

* *Sintésis histórica de la armería vasca*
* *La prueba de armas portátiles*
* *500 años de armería vasca*
* *El grabado en Eibar*
* *Nuestros grabadores*
* *The Art and Tradition of the Zuluagas*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6099218
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 46908266
* ISNI: 0000 0000 5949 4069
* BNE: XX844905
* BNF: 13342491n (data)
* LCCN: n80090376
* SUDOC: 053431898
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 86068

 |

* Wd Datuak: Q6099218
**Macomb konderria** (ingelesez: *Macomb County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mt. Clemens da. 2010eko zentsuaren arabera 840.978 biztanle zituen, Macomb kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Macomb konderriak 1.478,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 237,31 ura dira. Beste 1.241,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 568,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 840.978 pertsonetatik 724.788 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 19.095 dira. 72.053 beltzak edo afroamerikarrak. 2.351 amerikar natiboak ziren eta 168 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24.908 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 803 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15.907 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q133857
* Commonscat Multimedia: Macomb County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150108193
* ISNI: 0000 0004 0400 9758
* GND: 1043285938
* LCCN: n81091933
* NARA: 10036473
* **Lekuak**
* OSM: 359762
* TGN: 1002617

 |

* Wd Datuak: Q133857
* Commonscat Multimedia: Macomb County, Michigan
**Mairuelegorreta** edo **Mairulegorreta** Arabako Zigoitia udalerrian dagoen haitzulo edo leizea da. Kobazuloa Gorbeia mendilerroan dago, izen bereko parke naturalean, Murua herritik gertu.

13 kilometro baino gehiago arakatu dituzte kobazuloen barruan.

Mairulegorreta leizearen sarrera 1961ean.

Mitologia
---------

Mairuelegorretan mairuak bizi omen ziren, bai eta laminak ere. Beste koba batzuetan bezala, Mairuelegorretan ere altxor bat ehortzita omen dago.

Leizearen erabilera
-------------------

Meza Mairulegorretako kobazuloaren barruan, 1961ean.
Frankismoan zehar ospetsuak izan ziren bertan egiten ziren jaialdiak. Lehen jaialdia 1963an egin zen eta han 2.000 pertsona baino gehiago izan ziren. Jaialdi haiek euskara eta euskal kultura aldarrikatzea zuten helburu. Azken urteotan, Zigoitian euskaraz izeneko taldeak berreskuratu ditu jaialdiok.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Wikiloc
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)**  *Cavidades.*  Grupo Espeleológico Alavés - Arabako Espelelogia Taldea 2009-07-22 (Noiz kontsultatua: 2010-06-27).
3. ↑   "Paisaia mitologikoak"[*Betiko hautsitako esteka*] (Nora aldizkariko 29. zenbakian)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Mairuelegorretako deskribapen-komunikazioa *www.euskomedia.org* webgunean[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262867
* Commonscat Multimedia: Mairulegorreta

---

 |

* Wd Datuak: Q12262867
* Commonscat Multimedia: Mairulegorreta
**Tapioca jenerala** Hergék sortutako pertsonaia ezaguna den Tintinen abenturetan agertzen den pertsonaia bat da. Fikziozko San Theodoros errepublikako militar eta politikari bat da.

Tintin herrialde honetara iristen denean, Belarri Hautsia izeneko abenturaren hasieran, Tapioca da bertako agintaria. Tintin, orduan, terrorismoa egotziz, hiltzera zigortua da, baina Alkazar jeneralaren iraultzaren une-uneko garaipenak bizia salbatzen dio kazetari gazteari. Alkazarrek eta Tintinek, ordutik aurrera, adiskidetasun gatazkatsu bat izango dute.

Kristalezko 7 bolak izeneko abenturan, Alkazar jeneralaren bidez, Tapioca berriz boterera iritsi dela kontatzen da. Ikatz stocka abenturaren amaieran, egunkari atal askoren artean, oraingoan, Tapioca Alkazarrek berak kargutik kendu duela irakur daiteke. Tintin eta Pikaroak abenturako istorioa Tapiocak Borduriaren eta honen erregimen bigotistaren laguntzari esker kargua berreskuratu izanari buruz doa.

San Theodorosen Tapiocak zein Alkazarrek bata bestearen atzean emandako estatu kolpeak Latinoamerikan XX. mendean zehar bereizgarria den ezegonkortasun politikoaren parodia dira. Tapioca eta borduriar bigotismoaren arteko aliantzak Kubako komunismoa edo Nikaraguako kontrak bezalako atzerriko erregimenek euren eragina Latinoamerikan hedatzeko erabilitako estrategiak salatzen ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2204197

 |

* Wd Datuak: Q2204197
**Los Nevados Parke Natural Nazionala** Erdialdeko Mendigunean dago, Kolonbiako Andeetako eskualdean. Caldas, Risaralda, Quíndio eta Tolima departamenduen artean hedatzen da, Villamaría, Santa Rosa de Cabal, Pereira, Salento, Villa Hermosa, Anzoátegui, Santa Isabel, Murillo eta Ibagué udalerrien artean banatua dagoelarik.

Parkeak hotz, paramo, superparamo eta elur iraunkorrei dagozkien solairu termikoak hartzen ditu, eta, ondorioz, bertako ekosistema nagusiak andeetako oihana, paramoa eta glaziarra dira. Bertan, gainera, zenbait ibairen arroak daude, Totarito, Molinos, Azufrado, Lagunillas, Campoalegre eta Guali beste batzuren artean.

Parkean sartu aurretik Laguna Negra ikus daiteke. Parkean honako hauek daude: Nevado del Ruiz, Nevado del Tolima, Nevado de Santa Isabel, Nevado de Quíndio, Nevado del Cisne, Valle Lunar, Laguna del Otún eta Laguna Verde ikus daitezke beste toki interesgarri batzuen artean. Azken urteetan, mendi elurtu hauek kalte handia jasan dute berotze globalaren ondorioz; 2007an, Ingeominasek parke nazional honetako mendi elurtuetako glaziarren ustezko urtzeari buruz abisatu zuen. Honen froga bezala, Izotzezko Katedralen desagerpena aipatu behar da, Nevado del Ruizen glaziarraren behealdeko zatian zeuden leizezulo erraldoi batzuk zirenak eta 1995 arte existitu zirenak, handik eskalatzaile eta turista ugari ibiltzen zirelarik.

* Los NevadosLos Nevados
* Laguna del Otún.Laguna del Otún.
* Laguna negra.Laguna negra.

Ikus, gainera
-------------

* Kolonbiako Parke Natural Nazionalak
* Ardatz kafegilea
* Paisa eskualdea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Parques Nacionales Naturales de Colombia - Parque Nacional Natural Los Nevados

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1094889
* Commonscat Multimedia: Parque Nacional Natural de los Nevados

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315528153
* GND: 4127736-3
* LCCN: sh96010295

 |

* Wd Datuak: Q1094889
* Commonscat Multimedia: Parque Nacional Natural de los Nevados
**Sully konderria** (ingelesez: *Sully County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Onida da. 2010eko zentsuaren arabera 1.373 biztanle zituen, Sully kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sully konderriak 2.772,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 164,38 ura dira. Beste 2.607,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.373 pertsonetatik 1.335 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 16 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 0 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 21 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495264
* Commonscat Multimedia: Sully County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140731745
* LCCN: n81110752
* **Lekuak**
* OSM: 1739855
* TGN: 2001829

 |

* Wd Datuak: Q495264
* Commonscat Multimedia: Sully County, South Dakota
**Queens Park Rangers Football Club**, Ingalaterrako Londres hiriburuko futbol talde bat da, Hammersmith eta Fulham barrutian egoitza duena. Etxeko partiduak Loftus Road estadioan jokatzen ditu.

Historia
--------

### Sorrera

*Queens Park Rangers Football Club* taldea 1886an sortu zen *St Jude's* (1884) eta *Christchurch Rangers* (1882) elkartzean. Jokalari gehienak Queen's Park auzunekoak zirenez horrela jarri zioten izena taldeari. 1889an profesionalizatu egin ziren baina lehenengo hamarkada luzeetan hirugarren mailako taldea izan ziren.

### Bigarren Mundu Gerraren ondoren

1948an bigarren mailara igo zen eta lau urte egin zuen bertan. 1967an, oraindik hirugarren mailan ari zela, Ingalaterrako Ligako Kopa irabaztea lortu zuen lehen mailako West Bromwich Albion taldeari finalean 3-2 irabazita. 3. mailako talde batek txapela lortzen zuen lehen aldia izan zen.

### Lehen mailan

Bi urte beranduago debuta egin zuen lehen mailan, baina urtebete baino ez zuen bertan iraun. 1973an berriz igo zen lehen mailara eta 1975-76 denboraldian bigarren amaitu zuen liga Liverpoolengandik puntu bakarrera. Inoiz lortu duen posturik onena da. Europan jokatzeko txartela lortu zuen eta UEFA Kopako final laurdenetara iritsi zen, baina AEK Atenasek penalti jaurtiketetan kanporatu zuen. 1979an bigarren mailara itzuli zen. 1982an bigarren mailan ari zela Ingalaterrako Kopako finala jokatu zuen. Tottenhamek 1-0 emaitzaz gainditu zuen.

1983an berriz igo eta 1995 arte egon zen lehen mailan eta ibilbide gorabeheratsua izan zuen arren postu txukunak ere lortu zituen, 1984, 1988 eta 1993ko bosgarren postuak hain zuzen ere.

### XXI mendea

2001 urtean hirugarren mailara jeitsi zen eta bertan egin zituen hiru urte. 2011 urtean lehen mailara igo zen eta hurrengo urteetan igo eta jeitsi ibili da lehen eta bigarren mailen artean.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Ingalaterran: 1

* **Ingalaterrako Liga (0):** bigarrena 1976an.
* **Ingalaterrako Kopa (0) :** finalista 1982an.
* **Ingalaterrako Ligako Kopa (1)**: 1967

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18723
* Commonscat Multimedia: Queens Park Rangers F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152697099

 |

* Wd Datuak: Q18723
* Commonscat Multimedia: Queens Park Rangers F.C.
**Marcial Dorado Baúlde** (Cambados, Pontevedra, 1950eko apirilaren 2a) Arosa uhartean bizi den narkotrafikatzaile galiziarra da.

Ibilbidea
---------

Vicente Otero Pérez "Terito" tabako kontrabandistarentzat gidatzen hasi zen, abiadura handiko txalupa motorren pilotu gisa. Ordutik aurrera, bere jarduerek lur, hornitegi, upategi eta abarren jabe izatea ahalbidetu zioten. 1990eko hamarkadan, tabako-kontrabandoan atxilotu eta kondenatu zuten. 2003an, José Antonio Vázquez Taín epailearen aginduz atxilotu zuten, kokaina-kontrabandoan parte hartzeagatik. Auzitegi Nazionaleko epaitegiak 14 urteko kartzela-zigorra ezarri zion. Prozesuan ardogintza propietateak enbargatu zitzaizkion, ia berrehun ondasun higiezin, eta kontuak Suitzan, Portugalen eta Bahametan.

2013. urtean, 1995eko udan hartutako argazkiak argitaratu ziren *El País* egunkarian. Marcial Dorado garai hartau Galiziako Osasun Zerbitzuko idazkari nagusiarekin agertzen zen, Alberto Núñez Feijóo. Argitaratu ziren garaian Galiziako Xuntako lehendakaria zen, eztabaida politiko sortu zuena Galizian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Foces, Ujué.  (7 de diciembre de 2009). *Ascenso y caída de Marcial Dorado.*  Prensa Ibérica.
2. ↑   Vanity Fair.  (1 de abril de 2013). *Radiografía de Marcial Dorado, el narco con el que veraneó Feijóo.*  Condé Nast Publications.
3. ↑   El País.  (30 de marzo de 2013). *De vacaciones con el contrabandista.*  Grupo PRISA.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12392891

 |

* Wd Datuak: Q12392891
| *1981–1990:* Finlandia*1990–2010:* Queen of Scandinavia*2010–2016:* Princess Maria*2016–:* Moby Dada' |
| --- |
|  |
| 1981–1990: Helsinki, Finlandia1990–2010: Kopenhage, Danimarka2010–2016: Valletta, Malta2016–: Napoli, Italia |
| **Ontziola:** | Wärtsilä, Turku, Finlandia |
| **Mota:** | Ferri |
| **Uretaratze data:** | 1980ko uztailaren 25a |
| **Izendatze data:** | 1981eko martxoaren 30a |
| **Zerbitzua:** | 1981eko apirilaren 13a |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 25.905 tona |
| **Luzera:** | 166,10 m |
| **Zabalera:** | 28,46 m |
| **Sakonera:** | 6,70 m |
| **Bulkada:** | 4 × Wärtsilä-Pielstick 12PC2.5V |
| **Abiadura:** | 22 korapilo |

***MS Moby Dada*** Moby Lines enpresak kudeatzen duen gurutzaontzi bat da, DFDS Seaways jabeari alokatuta. 1981an eraiki zen Finlandiako Turku hirian Wärtsila enpresak duen Perno ontziolan. Hasiera batean Silja Lineen Helsinki-Stockholm zerbitzua eskaini zuen. 1990an DFDS Seaways enpresak erosi zuen eta *Queen of Scandinavia* izena eman zion. 2010etik 2016ra bitarte *Princess Maria* izenarekin Helsinki-San Petersburgo zerbitzua eman du, Errusian.

2016an Moby Linesek St. Peter Line erosi zuen, eta *Princess Maria* izena *Moby Dada* izenagatik aldatu zuten, Italian matrikulatu eta Mediterraneoan zerbitzua ematera igaro zen. Looney Tunes marrazi bizidunetako pertsonaiekin dekoratu zuten itsasontzia. Kataluniaren independentziari buruzko erreferenduma galerazteko asmotan Espainiako Gobernuak Bartzelonara bidali zuen, poliziek bertan lo egin zezaten alokatuta.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *M/S FINLANDIA (1981).*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-22).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** País, Ediciones El.  (2017-09-22). «La Policía Nacional llega a Barcelona en un crucero adornado con Piolín y Silvestre» *Verne* (Noiz kontsultatua: 2017-09-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2094531
* Commonscat Multimedia: IMO 7911533

---

 |

* Wd Datuak: Q2094531
* Commonscat Multimedia: IMO 7911533
**Sweet Grass konderria** (ingelesez: *Sweet Grass County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Big Timber da. 2010eko zentsuaren arabera 3.651 biztanle zituen, Sweet Grass kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sweet Grass konderriak 4.822,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,69 ura dira. Beste 4.804,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.651 pertsonetatik 3.542 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 51 dira. 4 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 54 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496616
* Commonscat Multimedia: Sweet Grass County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144263025
* LCCN: n82010034
* NARA: 10039464
* **Lekuak**
* OSM: 1242988
* TGN: 2001308

 |

* Wd Datuak: Q496616
* Commonscat Multimedia: Sweet Grass County, Montana
**Swayambhunath** (devanagariz स्वयम्भूनाथ स्तुप; nepaleraz: स्वयंभू; batzuetan **Swayambu** edo **Swoyambhu** deitua) Katmanduren mendebaldeko mendixka batean eraikita dagoen estupa da. *Tximuen tenplua* ezizenaz ere ezagutzen da. Boudhanathekin batera Katmanduko tokirik turistikoena da.

Swayambhunath mendixka baten gainean dago. Estuparen inguruan monasterio budista bat, museoa eta liburutegia eraiki dira. Gora igotzeko eskailera luze bat dago, 365 maila dituena. Inguruan basoa eta zuhaitzen artean tximu ugari, hortik bere ezizena.

Mitologia
---------

*Swayambhu Purana* idatzi budistak Katmandu bailararen sorrera azaltzen du. Liburuak dioenez garai batean bailara guztia laku handi batek estaltzen zuen. Behinola bertan *loto* lore bat sortu zen, eta bailarari Swayambhu izena ipini zitzaion, *berez sortua* esan nahi du. Mañjuśrī budista jakintsuak ametsetan lorea ikusi zuen eta berau adoratzera abiatu zen. Iristerakoan iruditu zitzaion bailara egokia zela jendea bizitzeko eta arroila bat sortu zuen bertatik urak ihes egin zezan. Gaur egun bertan dago Katmandu eta loto lorea Swayambhunath estupa bihurtu zen.

Historia
--------

Swayambhunath estupa Vrsadeva erregeak eraiki zuen V. mende hasieran. Lekua budista bada ere, hinduistentzat ere toki sakratua da. Diotenez Asoka enperadoreak III. mendean bisitatu omen zuen antzinagoko tenplu bat, baina haren aztarnarik ez da aurkitu. 1500 urteren ondoren 2010eko maiatzean berriztatu dute, horretarako besteak beste 20 kg urre erabili dituztelarik.

Irudiak
-------

  

* Swayambhunath
* Swayambhunath muinoaSwayambhunath muinoa
* 
* 
* Shikhar estiloko tenplua, Pratapass erregeak eraikiaShikhar estiloko tenplua, Pratapass erregeak eraikia
* Swayambhunath estupaSwayambhunath estupa
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Swayambhunath estuparen irudiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12946982
* Commonscat Multimedia: Swayambhunath

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 121bis-004

 |

* Wd Datuak: Q12946982
* Commonscat Multimedia: Swayambhunath
INV 420 - Grupo 5. La tierra y la luna. Inv-420
***Lurra eta Ilargia*** taldean Oteizak eskultura bikoitzean multzo bat eratu zuen hiperboloidearen azterketatik eta aleen bat-egitetik abiautz eskultura ireki eta arin bat sortzeko. Masa hustearen ondorioz sortutako sakonuneek benetako eskultura ezagutarazten digute, hutsareneskultura bat.

Talde honetan elementu plastiko berri bat sartzen da "argi kondentsadoreak". Piezaren zulaketa horiek argia lantzea ahalbidetzen dute ez piezaren kanpoaldeko irtengune gisa, baizik eta beste eskultura-materia gisa. Argiak masa zeharkatzen du zulaketei esker eta berriro ere kanpoaldera askatzen da.Badirudi argia barrutik datorrela. Kasu honetan ez du soilik pieza agiztatzen eta ñabartzen due kanpoaldeko elementu gisa jokatzen, baizik eta eskultura beraren zati den elementu aktibo gisa.

Erreferentziak
--------------

* Oteiza Museoa, Hezitzaileentzako gida, 2006, 21. orr.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97203683

 |

* Wd Datuak: Q97203683
***Sorbus hybrida*** *Sorbus* generoko zuhaitza da, jatorriz Eskandinaviakoa. Europako endemismo hau bitxikeria bezala aurki daiteke Euskal Herrian, Gorostiaga, Urkilla eta Altzania, edo Leireko mendilerroan. Erraz bereiz daiteke hostoen oinean foliolo aske pare bat edo bi izan ohi dituelako.

Ezaugarriak
-----------

15 m arteko zuhaitza da. Adar gazteak iletsuak dira, eta begiak nahiko ilupadunak eta ez likatsuak. Zurtoinaren azala leuna eta grisaxka. 60 cm-tik gorako diametroko zurtoina.

### Hostoak

Hostoak
Hosto bakunak, obal-lantzeolatuak. Zenbaitek oinaldean 1 - 2 (-5) gingil-pare aske izaten dituzte. Erdialdean ebakidura gero eta txikiagoa duten 3 - 4 pare, eta, puntan zerradura bikoitza. Gainaldean apur bat ilupadunak dira eta azpialdean ilupa gris-zurixkarekin estaliak.

### Loreak

Loreak korinbotan elkartuta, eta, infloreszentziaren adarra trinkoki ilupaduna loraldian eta ia glabroa fruitu-garaian. Kaliza 5 sepaloz osatua, ilupadunak kanpoaldetik; korolak 5 petalo, zuriak eta, ilegabeak edo ia ilegabeak. Androzeoak 18 - 20 estamine, harizpi glabroekin eta, antera zuri-horixka edo krema-kolorekoekin; ginezeoak 2 - 3 karpelo, oinaldean soldatuak eta beste hainbeste estilo libre, oinaldean ilupadunak.

### Fruituak

Fruituak pomo biribilduak dira eta gorriak. Barruan 1 edo 2 hazi obatu dituzte.

Banaketa
--------

Norvegian, Suedia ekialdean, Finlandia hego-mendebaldean eta herrialde baltikoetako leku batzuetan. Hortaz aparte Europa erdialdean eta hego-mendebaldean han-hemenka sakabanatuta. Euskal Herrian bitxikeria moduan aurki daiteke Gorostiaga, Urkilla eta Altzania edo, Leire bezalako mendilerroetan.

Ekologia
--------

Urkidi, harizti eta pagadietako soilgune eta mendeletan bizi da. Lurzoru azidoak behar ditu, beraz, mendi silizeotan aurkituko dugu bereziki.

Fenologia
---------

Maiatzetik ekainera loratzen da.

Erabilera
---------

Tarteka apaintzeko landatzen da Europa iparraldean, baina beste zenbait *Sorbus* baino gutxiago.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat EuskalNatura.eus webgunetik hartu da, copyrightaren jabeak onartu baitu hango testu-edukiak Euskarazko Wikipedian CC BY-SA 3.0 ES Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratzea, baldin eta iturria aipatzen bada (ikusi eztabaida orria).

Kanpo estekak
-------------

* Sorbus Sorbus hybrida EuskalNaturan. CC-BY-SA lizentzia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2532563
* Commonscat Multimedia: Sorbus hybrida
* Wikispecies Espezieak: Sorbus hybrida

---

* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 219580
* Dyntaxa: 223212
* EOL: 243314
* GBIF: 3012400
* GRIN:
* IPNI: 741788-1
* ITIS: 505297
* UICN: 79748661
* PlantList: rjp-594
* W3TROPICOS: 27805211
* USDA Plants: SOHY3
* VASCAN: 8970
* uBio: 7440785

 |

* Wd Datuak: Q2532563
* Commonscat Multimedia: Sorbus hybrida
* Wikispecies Espezieak: Sorbus hybrida
Birjinaren tailu gotikoa.
**Puyko Andre Maria** edo **Puyko Birjina** Mariaren izena da eta Lizarrako zein Merindadeko (Nafarroa Garaia) zaindaria da.

Etimologia
----------

Lizarran frankoen komunitate indartsua bizi izan zen eta hizkuntza horretatik etor daiteke: *puy* edo menditxo. Beste hipotesiaren arabera Nafarroan *puyo* hitza erabiltzen zen. Andre Mariaren irudia menditxo baten goi aldean aurkitu zen eta horrek justifikatu dezake.

Kondaira
--------

Kondairaren arabera 1085. urtean, Lizarra hiria sortu aurretik, Abartzuzako artzain batzuek menditxoa igo zuten izar batzuek erakarrita. Izar horiek markatzen zuten tokian leize bat aurkitu zuten eta barruan irudia: Andre Maria haurtxoarekin. Muino batean aurkitu zutelarik Puyko Andre Maria deitu zioten. Frantzian badago antzeko kondaira bat, Le Puy-en-Velayko katedralean. Dena dela, badira beste antzeko kasu gertuagoak, esaterako Orreaga Andre mariarena.

Historia
--------

Agerpenaren data moduan 1085. urtean izan zela esan ohi da. Antso V.a Remiritz Iruñeko erregeak Andre Mariaren ohorean baseliza eraikitzea agindu zuen. 1958ko maiatzaren 25ean koroatu zuten eta urtero, egun horretan, hiriko festak ospatzen dira.

Basilika
--------

Sakontzeko, irakurri: «Puyko Andre Mariaren basilika»
Egungo Puyko Andre Mariaren basilika hiriko goi aldean dago, izen bereko ikastetxearen ondoan. Eraikin hori Victor Eusa arkitekto nafarraren lana da. Barruan Andre Mariaren tailu gotikoa gordetzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Ikus gainera
------------

* Puyko Andre Mariaren basilika

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Puyko Andre Maria Auñamendi Entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6163614

 |

* Wd Datuak: Q6163614
**Susako medina** Susaren bihotz historikoan kokaturiko Tunisiako medina bat da. 1988an UNESCOk Gizateriaren Ondarean inskribatua izan zen.
Susa hiria Magrebeko konkista islamiarreko lehen hirien adibide tipikotzat hartzen da. Honela, kasbah (gotorlekua), Mezkita Handia, ribat eta Bu Ftata meskita kontserbatzen ditu, eraikin militar eta erlijioso bat.

Tunisiako Medina ere munduko ondarearen zerrendan dago.

Mediterraneoaren ertz bien arteko borroka amaitu zenean, eta gerra tekniken bilakaerarekin, ribatek euren paper militarra galdu zuten, eta hezkuntza eta espiritualtasunera jo zuten, erlijio eskola bihurtuak, baina euren estiloa, Tunisiako amaordeak eraikitzeko inspirazio bezala erabili zen.

Historia
--------

Susako medina Tunisiako Sahelen dago eta toki arkeologiko aparta da. Hau, nagusiki, zibilizazio islamiarraren egunsentian eraiki zelako izan zen, eta, beraz, Magrebeko konkista islamiarren ondorengo lehen eraikuntzetako bat da. Medinaren kokapenagatik ere izan zen, pirateriaren eta arpilatzearen aurkako babesa behar izan zuen toki bat.

Bere esparruko eraikuntzak konkistaren ondorengo lehen zibilizazioen lekuko izan ziren. Bere estilo arkitektonikoa, aglabtarren garaitik, garai hartako kostaldeko eraikuntza militarren adierazgarria da, pilotuak eta indartsuak izan daitezen, etsaiak saihesteko.

Irudi galeria
-------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Centre, UNESCO World Heritage. «Medina of Sousse» *UNESCO World Heritage Centre* (Noiz kontsultatua: 2020-04-26).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q608100
* Commonscat Multimedia: Medina of Sousse

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 498

 |

* Wd Datuak: Q608100
* Commonscat Multimedia: Medina of Sousse
**Stephens konderria** (ingelesez: *Stephens County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Breckenridge da. 2010eko zentsuaren arabera 9.630 biztanle zituen, Stephens kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stephens konderriak 2.386,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 64,13 ura dira. Beste 2.322,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.630 pertsonetatik 9.300 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.011 dira. 195 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114529
* Commonscat Multimedia: Stephens County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146641848
* LCCN: n85067811
* NARA: 10040212
* **Lekuak**
* OSM: 1827114
* TGN: 2002076

 |

* Wd Datuak: Q114529
* Commonscat Multimedia: Stephens County, Texas
1885eko planoa, eskuman dagoen uharte handia da.
**Stadsholmen** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Riddarholmen eta Helgeandsholmen uharte txikiagoekin batera Gamla Stan alde zaharra osatzen duena. 33 hektareatako azalera dauka.

Izena
-----

*Stadsholmen* izenak "Hiriaren uhartea" esan nahi du, bertan fundatu baitzen Stockholm bera.

Historia
--------

Sakontzeko, irakurri: «Gamla Stan»
Suediako aurreko hiriburua Sigtuna izan zen baina sarritan erasotzen zuten eta erregeak hiriburu berri bat sortzea erabaki zuen. Kondairak dioenez enbor bat hustu eta barruan altxor guztiak ezarri zituzten eta uretan jitoan joan zen harik eta uharte batetara irtitsi zen arte. Stockholm izena eman zioten uharte hari, "egurraren uhartea".

Ondasun nabarmenak
------------------

Hiriaren eraiki garrantzitsuenak bertan daude, Stockholmgo Errege Jauregia, San Nikolas katedrala eta Stortorget enparantza besteak beste.

Iruditegia
----------

* Stortorget enparantzako merkatarien etxeak.Stortorget enparantzako merkatarien etxeak.
* Errege Jauregia eta patioa.Errege Jauregia eta patioa.
* San Nikolas katedrala.San Nikolas katedrala.
* Bonde jauregia.Bonde jauregia.
* Riddarhuset, Nobleziaren etxea.Riddarhuset, Nobleziaren etxea.
* Tessin jauregia.Tessin jauregia.
* Skeppsbron kalea.Skeppsbron kalea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3284547
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136618735
* **Lekuak**
* OSM: 2017429

 |

* Wd Datuak: Q3284547


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |
**Maria Ivogün** (Budapest, Hungaria, 1891ko azaroaren 18a - Beatenberg, Suitza, 1987ko urriaren 3a) sopranoa izan zen.

Bizitza
-------

Jatorriz hungariarra, alemaniar hiritartasuna hartu zuen. Haren ama ere, Ida von Günther, soprano ospetsua izan zen. 1907tik 1913ra bitartean, Vienako akademian ikasi zuen kantua. Bruno Walterrek Pucciniren *La Bohème* kantatuz ezagutu zuen, eta Municheko Operara eraman zuen, 1913an; zuzendari horrek gertutik jarraitu zuen Ivogünen karrera, eta oso sarritan izan zen bere zuzendari. Mozarten lanetan espezializatu zen, baina bere garaiko musikariak ere interesatu zitzaizkion, eta Richard Straussek bere *Ariadne auf Naxos* (1916) operako Zerbinetteren papera kantatzeko eskatu zion. Hasiera hartan, Erich Wolfgang Korngolden *Der Ring des Polykrates* (1916), Hans Pfitznerren *Palestrina* (1917) eta Walter Braunfelsen *Die Vögel* (1920) operetan parte hartu zuen, eta ganbera-kantariaren titulu gutiziatua irabazi zuen. Bere izena berehala zabaldu zen mundu osora, eta Chicagoko Operan (1921-1922), Londresko Covent Gardenen (1924), Milaneko Scalan, eta New Yorkeko Metropolitan Operan kantatu zuen. 1925ean, Bruno Walterrek, Berlineko Städtische Operako zuzendari izendatu berri zelarik, Berlinera deitu zuen, eta han egon zen 1932ra arte. Orduan, agindu bat betez, opera betiko utzi zuen, eta, Michael Raucheisen piano-jotzailearekin ezkonduta, liederrren kantari gisa hasi zen. Bera izan zen Richard Straussen *Schlechtes Winter* lehen aldiz kantatu zuena. Hala ere, irakaskuntzan aritu zen gero eta gehiago: 1948tik 1950ra bitartean, Vienako Musikakademien, eta 1950etik 1958ra bitartean, Berlineko Hochschule für Musiken. Bere ikasleen artean, Elisabeth Schwarzkopf eta Rita Streich abeslari handiak nabarmen daitezke.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Maria Ivogün*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215854
* Commonscat Multimedia: Maria Ivogün

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 117130526
* ISNI: 0000 0003 6852 1606
* BNF: 13895504s (data)
* GND: 117248223
* LCCN: n82145575
* NKC: xx0175456
* SNAC: w6d803dx
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03169/eu\_i\_2452/i2452
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q215854
* Commonscat Multimedia: Maria Ivogün