**Charles Villiers Stanford** (Dublin, 1852ko irailaren 30a - Londres, 1924ko martxoaren 29a) Ingalaterran bizi izan zen musikagile irlandarra izan zen.

Biografia
---------

Stanford Dublinen jaio zen, John Stanforden semea, Chancery-ko Auzitegiko aztertzaile izan zena. Bere gurasoak musikarekin zerikusia zuten: aita baxua (ahotsa) zen eta biolontxeloa ere jotzen zuen, amak pianoa jotzen zuen bitartean. Charlesek R. M. Levey (biolina), Meeke Robinson, Flynn eta Michael Quary (pianoa) eta Robert Stewart-en (konposizioa eta organoa) eskutik ikasi zuen.

1862an, Londresera joan zen Arthur O'Leary eta Ernst Pauerren eskutik ikastera. 1870ean, beka bat lortu zuen Queens' College-n (Cambridge). 1873an, Trinity College-ra joan zen, non *Three Latin Motets* idatzi zuen. Han, J. L. Hopkins-en ordez, unibertsitateko organo-jotzaile gisa hartu zuen kargua, 1892ra arte. Ondoren, Cambridge University Musical Society-ko zuzendari izendatu zuten.

Trinity College-n egon zen garaian, hainbat kontzertu eta emanaldi eszeniko antolatu zituen. 1874 eta 1877 artean, urtean behin bidaiatzeko baimena lortu zuen Alemanian ikasketak amaitzeko, Carl Reinecke eta Friedrich Kielen ikasle izan baitzen. Stanfordek 1874an *Bachelor of Arts* eta 1878an Arte Masterra lortu zituen. 1883an, honoris causa doktoretza jaso zuen Oxfordeko Unibertsitatean, eta 1888an Cambridgeko Unibertsitatean .

Stanford-ek ospea lortu zuen Alfred Tennysonen *Queen Mary* -ren (1876) abestiaren Musika intzidentala konposatu zuenean. 1881ean, bere lehen opera konposatu zuen, *The Veiled Prophet*, Hannoveren estreinatu eta gero emanaldi berri bat eman zioten Royal Opera House-n 1893an. Geroago hainbat opera idatzi zituen, hala nola *Savonarola* (Hanburgo, 1884), *The Canterbury Pilgrims* (Dury Lane, 1884), *Shamus O'Brien* (Opéra Comique, 1896), *Much Ado About Nothing* (Royal Opera House, 1901), *The Critic* (Shaftesbury Theatre, 1916) eta *The Travelling Companion* (David Lewis Theatre, 1925).

Stanfordek hainbat kargu izan zituen musika erakunde nagusietan. 1883an Stanford Konposizioko irakasle izendatu zuten Royal College of Music-en. 1886 eta 1902 artean, Bach Choir abesbatza zuzendu zuen. 1887an hasita, Cambridgeko Unibertsitateko Musika irakaslea izan zen. Leeds Philharmonic Societyko (1897-1909) eta Leeds Festival Choruseko zuzendaria ere izan zen.

Era berean, Stanfordek musikari ospetsu askori irakatsi zien, hala nola, Samuel Coleridge-Taylor, Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams, John Ireland, Frank Bridge, Rebecca Clarke, William Hurlstone, Charles Wood, Geoffrey Shaw eta Herbert Howells.

Musika
------

Stanford ezaguna izan zen koroetarako egin zituen lanengatik, gehienetan probintziako musika-jaialdietarako agindutakoak. Eliza-musikako bere piezak oraindik ere Eliza Anglikanoetan erabiltzen dira. *Bere* obra erlijioso ezagunenetako batzuk Evening Services si bemol, la, sol eta do, Three Latin Motets eta For lo, I raise up himnoa dira.

Bere obra instrumentalek zazpi sinfonia, sei rapsodia, organo eta biolin, biolontxelo, klarinete eta pianorako kontzertuak biltzen dituzte. Euménides eta *Edipo rey* (biak Cambridge-n aurkeztutakoak) lanetako abestiak, madrigalak eta intzidente-musika ere konposatu zituen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Charles Villiers Stanforden partiturak Choral Public Domain Library **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q368264
* Commonscat Multimedia: Charles Villiers Stanford

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 32184797
* ISNI: 0000 0000 8111 6275
* BNE: XX1775120
* BNF: 13900013g (data)
* GND: 119032406
* LCCN: n79127801
* NDL: 00651691
* NKC: xx0053159
* NLA: 35601432
* CiNii: DA11942954
* SNAC: w6v127tb
* SUDOC: 080668607
* BIBSYS: 90317931
* UB: a1138257
* Open Library: OL4378595A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q368264
* Commonscat Multimedia: Charles Villiers Stanford