Sante Foy d'Agen kantuaren kopia baten zati baten argazkia  
  
  
  

***Canczon de Sainta Fed,*** ***Cançon de Santa Fe*** okzitanierako literatura-testu zaharrenetako bat da, 1060-1070. urteen inguruan datatua.

Olerki honen erromantzearen definizioa hipotesi ezberdinei lotua izan da, Frantziako bibliografian ia beti, eta munduan zabalduen dagoen ikuspegiaren arabera, abestiaren erromantzea okzitaniera zaharra da. Baina beste alde batetik, katalan zahartzat ere jo izan da. Erdi bidean, defendatu da katalana eta okzitaniera XIII. mendea baino lehen oso ezberdinak ez zirela. Martí de Riquerrek defandatu zuen *Cançon Santa Fe* hau katalanez idatzitako literatura testurik zaharrena zela, eta Robert Lafontentzat, berriz, okzitanieraz idatzitako literatur testurik zaharrena zela.

Joan Coromines erromanista ospetsuak "oc hizkuntzaren hasierako monumentutzat" jotzen du.

Obra
----

Poemak 593 zortziko ditu. Santa Feren bizitza kontatzen dut, Agenen alaba gaztea eta haren 303. urteko martirioa, eta torturatzaileek emanb zioten zigorra: Daziena, Diokleziano eta Maximiano.

Eskuizkribu bakar bat gorde da, Leyden gordeta, eta José Leite de Vasconcelosek () argitaratu zuen lehen aldiz 1902an.

Hizkuntza kultua eta arkaikoa da; adibidez, poemaren izenburua *Canczon de Sainta Fed* hizkuntza horretan idatziko litzateke. Nabarmena da Foyren izena behin bakarrik agertzea abestian, *Fides* latinezko forman, 72 inguru.

Data eta jatorria
-----------------

Poemaren datazioak 1060 eta 1070 artean kokatu dute. Poeta anonimoaren aberriak hainbat hipotesi izan ditu: Narbonaren eskualdea, "erreserba guztien azpian" (Antoine Thomas editorearen arabera), Cerdaña edo, hobeto esanda, Cuxaren abadia Conflent-en (Hoepffner eta Alfaric), Conques eta Rouergue (Denis Grémont, Androé Sogue)... Abestiaren dialektoaren isoglossek Ernest Nègre eskualde bat izendatzera eraman dute, Agenetik Saint-Pons-de-Thomières arte, Tarn inguruan. Frédéric de Gournay-ren aburuz, poetak, Conquesen abadiari lotua, publiko pirenaiko batentzako konposatuko zuen abestia , agian Morlaàsen. Robert Lafonti dagokionez, poemaren dialekto aldaeran "Bideko hizkuntza" ikusten du, Conquesen abadiak Nafarroan duen eraginari lotua. Poeta Pierre d'Andouque inguruko parte izango litzateke, Albigeois iparraldeko Conques monje ohia, Iruñeko apezpiku bihurtuta 1082tik 1114ra.

Argitalpenak eta itzulpenak
---------------------------

* *La Chanson de Sainte Foi d'Agen : poème provençal du XIe siècle*, Leyderen eskuizkribuan oinarritutako argitalpena; faksimilea, itzulpena, oharrak eta glosarioa, Antoine Thomas, Champion, 1925; berrargitalpena, 1974. Online Gallican
* *La Chanson de sainte Foy*, Ernest Hoepffner eta Próspero Alfaric, Les Belles-Lettres, 1926, 2 liburuki.

* *La Chanson de Sainte Foi : texte occitan du XIe siècle*, Robert Lafont, Geneva, Droz, 1998.

Oharrak eta erreferentziak
--------------------------

Ikus, gainera
-------------

 

### Bibliografia

* + Frédéric de Gournay, « Relire la Chanson de sainte Foy », *Annales du Midi*, t. 107, octobre-, p. 385-399. En ligne sur le site *Persée*.
	+ Denis Grémont, «Le culte de Ste-Foi et de Ste-Marie-Madeleine à Conques au XIe siècle d'après le manuscrit de la Chanson de Ste-Foi », *Revue du Rouergue*, t. 23, 1969, p. 165-175.
	+ Ernest Nègre, «Le dialecte de la Chanson de sainte Foy », *Actes du XIIIe Congrès international de Linguistique romane*, Québec, 1971, p. 341-347.
	+ André Soutou, «Localisation géographique de la Chanson de sainte Foy », *Annales du Midi*, t. 82, 1970, p. 109-122.
	+ Michel Zink, «Autour de la *Chanson de sainte Foy* et de Bernard d'Angers: réflexions sur la naissance de la poésie romane», *Etudes Aveyronnaises*, 2013, p. 285-298.

1. ↑   Gournay (de), Frédéric.  (1995). «Relire la Chanson de sainte Foy» *Annales du Midi* 107 (212): 385–399. doi:10.3406/anami.1995.2484. (Noiz kontsultatua: 2023-08-11).
2. ↑  *Romania*, t. 31, 1902, p. 177-200
3. ↑   Gournay (de), Frédéric.  (1995). «Relire la Chanson de sainte Foy» *Annales du Midi* 107 (212): 385–399. doi:10.3406/anami.1995.2484. (Noiz kontsultatua: 2023-08-11).
4. ↑   **(Frantsesez)**  *La chanson de Sainte Foi d'Agen : poème provençal du XIe siècle / éd. d'après le ms. de Leide avec fac-sim. trad. notes et glossaire par Antoine Thomas.*  1974 (Noiz kontsultatua: 2023-08-11).