recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Furstenberg kaleko lantegia*** (frantsesez: *Atelier de la rue Furstenberg*) Frédéric Bazille, inpresionismoko margolariaren lana da. 1865an egina, Montpelliereko Fabree museoan erakusten da.

Deskribapena
------------

Margolan honek Bazillek Claude Monetekin partekatzen zuen tailerraren ikuspegia erakusten du. Kolaborazio horrek 1866 arte iraundu zuen. Tailerra Parisko 6. barrutiko Furstenberg plazan zegoen, seigarren zenbakian. Tailer horretan Monetek bere *Le Déjeuner sur l'herbe* ezaguna egin zuen 1865an (ez nahastu Édouard Maneten *Le Bain*). Helbide berean, solairu bat gutxiagon, 1857tik haren heriotza gertatu arte, Eugène Delacroixen tailerra egongo zen, ondoren.

1929tik, Société des amis d'Eugène Delacroix elkarteari esker, eraikina Delacroixen lanak ezagutarazteko espazio moduan babestu zen. Egun, bertan, artista hori eskainitako museo nazionala dago (Musée national Eugène-Delacroix)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Furstenberg kaleko lantegia*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2868852
* Commonscat Multimedia: L'Atelier de la rue de Furstenberg (85.5.3)

---

 |

* Wd Datuak: Q2868852
* Commonscat Multimedia: L'Atelier de la rue de Furstenberg (85.5.3)
**Daniel Gómez Carrero**(Dani Gomez 1990eko otsailaren 12an). Profesionalki **Kaydy Cain** izenez ezaguta. Espainar rapero famatu bat da, bakarka abesteaz gain PXXR GVNG, Los Santos eta "La Mafia del Amor" taldeetan parte hartu du. Bere jatorrizko estiloarengatik eta Espainiar trap-ean parte hartzeagatik aitortzen zaio.

Hasierako bizitza
=================

Carabancheleko Opañel auzoan jaio da, Madrilgo hego-mendebaldeko auzo batean. Daniel nerabezaro ona eduki du. "El Barrio" deitzen duen auzoan normala da 15 eta 20 urte bitarteko jendeak kalean drogak edo legez kanpoko substantziak saltzea (bere nerabezaroan egiten zuena). Mundu mailan hiri-generoaren agerpenari esker, bizimodu hori utzi eta musikarekiko zaletasunari erabat dedikatzea lortu du.

Karrera profesionala
====================

**Dani Gómez** 2010eko hamarkadan hasi zen PXXr Gvng tranp taldean, eta bere bizitzari buelta eman ahal izan zion Espainian hip hopa gozatzen hasi zen jendetasunari esker. "Los Pobres" (2015) taldearen albumean parte hartzeko aukera eduki zuen, bere bakarkako ibilbidea martxan jarri aurretik. Gucci Mane eta Waka Flocka Flame bezalako rapero batzuen eragina izan zuen, baita Héctor Lavoe salsa artistarena gehien bat. Dani hip hop, reggaeton eta bachata nahasten dinamikoa erabili dau. Laguntza hauek bere bizitza pertsonalaren parte izan dira, haien ikono batzuk ditu tatuatuta, The Notorious B.I.G, Camaron.

Gómezek 2017an hasi zuen bere bakarkako karrera. Bere lehen albuma, Calle Amor 2017ko erdialdean kaleratu zuen, estilo latin bat ematen. Calle Amorren 18 abestien letrak kalearen bizimodua adierazten dute; drogak, prostituzioa, borrokak, aipatzen ditu. "Perdedores del Barrio" abestiaren bideoklipa ikusiena izan zen 2017 urtearen amaieran. Abestia eraso bat izan zen C.Tangana abeslariariarentzat, momentu horretan Espainako famatuena zelako.

2018an "Puro malianteo" eta "No dream" singleak argitaratu zituen, ehunaka ikuspegi lortuz. Hurrengo urtean bi album atera zituen, "Lo mejor de lo peor" eta "NBA" Espaniako musikan arraskata handia izan zutena.

Diskografia
===========

**Estudioko albumak**

* Life is… (2010)
* Calle Amor(2017)
* Lo mejor de lo peor(2019)
* NBA(Marko Italia,2019)

**EPs**

* Bitches Over Money(2015)
* Money from Nothin’(2016)
* El swing de siempre. Eterno tumbao…(Cookin’Soul,2016)
* El Niño de Tus Ojos(2017)
* El Juguete de tu Muñeca(2021)

**Singleak**

* ‘Puro malianteo’(feat.Los del Control,(2018)
* ’No Dreams’(2018)
* ’Algo como tú(2019)
* ’Como yo lo hago’(feat.Zaramay,2020)
* ’Si no me das tu corazón te lo robo’(2020)
* ’Hollywood’(2020)

**Artusta irududuna**

* ‘Culpable’(Rels B feat. Kaydy Cain)
**Koldo Pastor Arriazu** (Iruñea, 1947ko urtarrilaren 1a) nafar musikagile eta musikaria izan zen.

Biografia
---------

Bere jaioterriko Pablo Sarasate Kontserbatorioan egin zituen lehenengo Musika ikasketak. Ondoren Donostiakoan Fuga eta Kontrapuntua ikasi zituen. Zaragozako Kontserbatorioan lortu zuen Harmonia eta Konposizioko irakasle titulua. 1982. urtean beste hainbat lagunekin batera sortu zuen Conjunto de Cámara de pulso y púa Paulino Otamendi taldea, eta 1996. urtera arte izan zen taldearen zuzendari. Iruñeko Taldeko taldekide eta 1996-1997 urteetan Iruñeko Orfeoiaren zuzendaria izan ere izan da. 1998tik aurrera, Iruñeko Ganbara Abesbatzaren zuzendaria da. Horrekin batera Burlatako Hilarión Eslava Kontserbatorioko zuzendaria ere bada.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* Koldo Pastor Auñamendi Entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261544
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 122880
* Lur: 04766/eu\_p\_0839/p0839

 |

* Wd Datuak: Q12261544
**Furnas konderria** (ingelesez: *Furnas County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Beaver City da. 2010eko zentsuaren arabera 4.959 biztanle zituen, Furnas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Furnas konderriak 1.866,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,92 ura dira. Beste 1.862,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.959 pertsonetatik 4.877 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 132 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 46 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496169
* Commonscat Multimedia: Furnas County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137205349
* LCCN: n80082577
* **Lekuak**
* OSM: 1425470
* TGN: 2001348

 |

* Wd Datuak: Q496169
* Commonscat Multimedia: Furnas County, Nebraska
*Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Karrika (argipena)»*

***Karrika*** aldizkaria 1997an jaio zen, Iruñeko Karrikiri elkarteak sortua.
Hilero argitaratzen da, uztailean eta abenduan izan ezik, urte amaieran zenbaki batek azaro eta abendua hartzen baititu. Tirada 2.500 alekoa izaten zen gehieneko hedadura zuelarik, eta doan igortzen zitzaien harpidedunei, etxera. Horretaz gain, hainbat eskola, institutu, erakunde eta elkartetan ere banatzen da. Egun, posta elektronikoaz baliaturik, eskatzen duenari PDF formatoan bidaltzen diote, eta paperezko tirada asko murriztu da, garestia baita. Urteko sari txiki bat eskatzen zaio jaso nahi duenari.

Hasieran bi orrikoa izan zen, baina geroago lau orrikoa ere izatera iritsi zen.

**Karrika** Iruñerriko euskaldunengana heltzeko hedabidea da, elkartearen eta euskal komunitatearen berriak biltzen dituena.

Ikus, gainera
-------------

* Euskarazko aldizkarien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* Karrikiri elkartearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261345

 |

* Wd Datuak: Q12261345
**Kono Yasui** (japonieraz: 保井コノ, Kagawa prefektura, 1880ko otsailaren 16a - Bunkyō, 1971ko martxoaren 24a) japoniar biologo eta zitologoa izan zen. 1927an zientzian doktoretza lortu zuen lehen japoniar emakumea izan zen.

Biografia
---------

Yasui Kagawa prefekturan jaio zen 1880an. 1898an bertako eskolan graduatu zen zientzia sailean eta 1902an Emakumeentzako Goi-Eskola Normalan. 1905erarte irakasle izan zen, ahalik eta 1905ean graduatu kurtso bat ezarri zen arte Emakumeen Goi-Eskola Normalean. Lehen emakumea izan zen eskola horretan sartzen zientzia ikerketa bat egiteko; zoologia eta botanika arloak landu zituen. Karpen webertar aparatuaren inguruko ikerketa argitaratu zuen *Zoological Science* aldizkarian 1905ean, inoiz aldizkari horretan argitaratu zuen lehen emakumea. Ondoren *Salvinia natans* ur-garoari buruzko ikerketa argitaratu zuen *Journal of Plant Sciences and the British journal Annals of Botany* aldizkarian, Japoniar emakume batek atzerriko aldizkari batean argitaratzen zuen lehen aldia. 1907an bere ikerketa bukatu eta eskola irakasle laguntzaile bilakatu zen.

Yasuik Japoniako Hezkuntza Ministerioari atzerrian ikasteko baimena eskatu zion. Baimena eman zioten baldin eta "etxeko ekonomiaren ikerketa" gehitzen bazuen bere "zientziaren ikerketa" proiektuari, eta zin egiten bazuen ez zela ezkonduko han egonda eta ikerketa bakarrik egingo zuela. Alemaniara eta Ameriketako Estatu Batuetara bidaiatu zuen 1914an, Chicagoko Unibertsitatean zitologiari buruzko ikerketak egiteko. 1915an Harvardeko Unibertsitatean ikatzari buruzko ikerketak egiten hasi zen E. C. Jeffrey irakaslearekin. 1916an Japoniara itzuli zen eta ikatza ikertzen jarraitu zuen Tokioko Unibertsitate Inperialean 1927ra arte. 1918tik 1939ra bitarte genetika irakasle izan zen. Bere tesi doktorala 1927an argitaratu zuen, lignitoa eta ikatzari buruzkoa, Japonian tesi doktorala egiten zuen lehen emakumea.

1929an Yasuik *Cytologia* aldizkaria sortu zuen. 1924tik aurrera mitxoleten, artoaren eta *Tradescantia* espezieen genetika ikertu zuen, eta 1945tik aurrera Hiroshimako bonbardaketa nuklearraren osteko landareen aldaketak ikertu zituen. Ochanomizuko Unibertsitatea sortu zenean 1949an Yasui irakasle izendatu zuten. 1952an erretiratu zen, baina irakasle emeritua izaten jarraitu zuen. 1957rako 99 argitalpen zientifiko idatzi zituen.

1971ko martxoaren 24an hil zen Tokion.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11385648
* Commonscat Multimedia: Kono Yasui

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 256936015
* ISNI: 0000 0003 7856 1740
* GND: 1145190235
* NDL: 00408890
* IPNI: 35282-1

 |

* Wd Datuak: Q11385648
* Commonscat Multimedia: Kono Yasui
Txakurrak eta katuak **konpainia-animalia** izaten dira hirietan.
**Konpainia-animalia** edo **maskota-animaliak** etxebizitzetan jolasgarri edukitzen diren animaliak dira. Beste animalien aldean bereizteko, konpainia-animaliak, pertsonekin batera, etxe berean bizi ohi dira (abereak, ordea, ikuilu edo landetan bizi dira), izenak jaso ohi dituzte eta ez dira janaritarako akabatzen. Lanerako edo kiroletarako animaliak edo laborategiko animaliak ere ez dira konpainia-anaimaliatzat jotzen. Edozein espezie (baita basa animaliak ere) konpainia-animalia izan daiteke, baina arruntenak txakurrak, katuak eta txoriak dira. Aldi berean, espezie bereko bi animalia helburu ezberdinekin erabil daitezke. Adibidez, Txinan txakurrak jatea ohikoa da, lanerako ere erabil daitezke (artzain txakurrak, lera txakurrak), laborategietan esperimentuak egiteko eta konpainia animalia gisa ere bai.

Etxeko animaliak
----------------

Espezie horiek etxean bizitzen ohitu diren animaliak dira. Gehienak ezin dira berriro naturan bizitzera itzuli, gizakiekiko menpekotasuna sortu zaielako. Kulturaz kultura, zerrenda aldakorra da. Hona hemen Euskal Herriko ohikoenak:

### Ugaztunak

* Zaldia
* Astoa
* Txakurra
* Katua
* Zerria
* Ardia
* Untxia
* Hudoa
* Hamsterra
* Txintxilla
* Ahuntza

### Hegaztiak

* Kanarioa
* Usoa
* Indioilar arrunta
* Oiloa
* Ahatea
* Perikitoa

Basabereak
----------

Azken urteetan, moda dela-eta, basa animalia exotikoak etxean izatea arrunta da. Horrek arazo handiak sortu ditu, bai jatorrizko herrialdeetan —animalia horiek sarritan galtzeko zorian baitaude— baita herrialde berrietan han ihes egiten dutenean edo jabeak aspertuta libre uzten dituztenean. Modu horretan espezie inbaditzaile franko zabaldu dira mundu osoan. Gurean oso ezaguna da, esaterako, Floridako apoarmatua (Trachemys scripta elegans). Zerrenda bukaezina denez, horregatik hemen ezagunenak jaso ditugu.

### Ugaztunak

* Katajineta (Genetta genetta)
* Lemurrak edo Lemuridae
* Larre txakurra
* Marmotak
* Koreako kattagorria (Tamias sibiricus)

### Narraztiak

* Krokodiloak Crocodylidae familiako espezieak
* Floridako apoarmatua (Trachemys scripta elegans)
* Iguanak
* Kameleoiak
* Sugeak
* Dortoka espezie asko (Testudines)

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Pet Choice Portal web en inglés *(petchoice.org)*. Maskota egokia nola aukeratu.
* **(Ingelesez)**Exotic Pets A to Z DMV Lianne McLeod, *About.com* weborrian etxean maskota moduan bizi daitezkeen basa-animalien zerrenda.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q39201
* Commonscat Multimedia: Pets

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX534946
* BNF: 119309061 (data)
* GND: 4317292-1
* LCCN: sh85100482
* NDL: 00560103
* NARA: 10641991
* AAT: 300249494
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D057805

 |

* Wd Datuak: Q39201
* Commonscat Multimedia: Pets
**Garbikuntzako Andre Mariaren eliza** Longidako Billabeta kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Erromaniko estiloko eliza da, XII. mende amaierakoa. Hiru ataleko nabe bat du, gurutzadura eta zirkuluerdi-formako abside moduko horma-hobiko bi kapera dituena. Kanoi erdiko ganga batek estaltzen du. Ganga horrek fajoiak ditu, eta mentsuletan bermatuta daude. Mentsulen parean inposta bat dago, xake-formako dekorazioa, palmetak, bolak, diamante-puntak eta beste motibo batzuk dituena.

Sarrera zirkuluerdiko portada da, eta bi arkibolta ditu zutabeetan bermatuta. Zutabeen kapitelek txoriak, pendizak eta bolutak dituzte, eta zimazioak bolekin. Absideak giza buruekin, animaliekin, kontortsionistekin eta abarrekin zizelkatutako harburuak ditu teilatuan.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | BILLABETA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Billabeta
* Longida

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110155586

 |

* Wd Datuak: Q110155586
**Kono-enborra** zer den ulertzeko bideoa.

---

Bideo hau Jakindun elkarteak egin du. Gehiago dituzu eskuragarri euren gunean. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu **hemen**.
Kono-enborra
Kono-enborra
3D eredua
**Kono-enborra**, **kono moztua** edo **Garofalo-ren enborra** biraketa-solido bat da, trapezio zuzen batek sortzen duena, oinarriekiko elkarzuta den aldea ardatz gisa hartzen dugunean.

Oinarri paraleloko **Kono-enbor zuzena** konoaren zatia da, ebakitzen duten eta haren ardatzarekiko elkarzutak diren bi planoren artekoa dena. Oinarrien erradioek, {\displaystyle r\_{1}\,} eta {\displaystyle r\_{2}\,}, garaierak, {\displaystyle h\,}, eta sortzaileak, {\displaystyle s\,}, zehaztuta dago, eta Pitagorasen teorema betetzen dute:

{\displaystyle s^{2}=\left(r\_{1}-r\_{2}\right)^{2}+h^{2}}
Kono-enborraren alde-azalera oinarrien perimetroen batezbestekoa sortzailearekin biderkatuta kalkulatzen da:

{\displaystyle A\_{L}={\frac {2\pi r\_{1}+2\pi r\_{2}}{2}}s}
{\displaystyle A\_{L}=\pi \left(r\_{1}+r\_{2}\right)s}
Kono-enborraren guztizko azalera, alde-azalera gehi oinarrietako azalerak dena, formula honen bidez kalkulatzen da:

{\displaystyle A=A\_{1}+A\_{2}+A\_{L}\,}
{\displaystyle A=\pi r\_{1}^{2}+\pi r\_{2}^{2}+\pi \left(r\_{1}+r\_{2}\right)s}
{\displaystyle A=\pi \left[r\_{1}^{2}+r\_{2}^{2}+(r\_{1}+r\_{2}\right)s]}
Kono-enborraren bolumena enborraren garaieraren eta oinarrien azaleren batezbesteko herondarraren arteko biderkadura da:

{\displaystyle V={\frac {h}{3}}\left(A\_{1}+A\_{2}+{\sqrt {A\_{1}A\_{2}}}\right)\,}
{\displaystyle V={\frac {h}{3}}\left(\pi r\_{1}^{2}+\pi r\_{2}^{2}+{\sqrt {\pi r\_{1}^{2}\pi r\_{2}^{2}}}\right)\,}
{\displaystyle V={\frac {h\pi }{3}}(r\_{1}^{2}+r\_{2}^{2}+r\_{1}r\_{2})\,}

Ikus, gainera
-------------

* Enborra
* Piramide-enborra

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Conical Frustum" MathWorld-en.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9090332
* Commonscat Multimedia: Truncated cones

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1025473582

 |

* Wd Datuak: Q9090332
* Commonscat Multimedia: Truncated cones
**Karlovac** (alemanieraz *Karlstadt*, hungarieraz *Károlyváros*) izen bereko eskualdeko hiriburua da, Kroaziaren erdialdean kokaturik dagoena..

Geografia
---------

Eskualdeak barneko eta kostaldeko Kroazia elkartzen ditu. Karlovac Zagreb eta Rijeka arteko autopistak zeharkatzen du, Zagreb 56 kilometrotara eta Rijeka 130era dituelarik.

Historia
--------

 Karlovac-eko izar itxurako gotorlekua
Izenak Karlosen hiria esan nahi du, Karlos II.a Austriakoak sortu baitzuen 1579an Austriar Inperioaren hegoaldea otomandarren erasoetatik babesteko. Kupa eta Korana ibaiek bat egiten duten tokian eraiki zen sei puntako izarraren itxurako gotorlekua. Hiria handituz joan ahala Mrežnica eta Dobra errekak ere hartu zituen.

Zazpi aldiz saiatu ziren otomandarrak hiria hartzen, azkena 1672an, baina ez zuten sekula lortu. Baina 1594ko suteak hiriaren zati handiena erre zuen eta 1773ko izurri pneumonikoak biztanleriaren erdia hil zuen.

XX.mendean hiriaren garrantzia gutxituz joan zen eta Kroaziaren independentziaren gerran oso kaltetua gertatu zen.

Ekonomia
--------

Tradizionalki Karlovačko garagardoaren ekoizpena izan da hiriko industria handiena. 2000 urtetik aurrera ordea armagintzan diharduen HS Produkt enpresa da hiriko garrantzitsuena.

Ondasun nabarmenak
------------------

Karlovac hiriak bi ezizen ditu, *Lau ibaien hiria* eta *Parkeen hiria*. Parkeak aintzinako gotorleku militarrean eraiki dira eta Ginkgo zuhaitz bat da bertako altxorra.

Hiriaren gainaldean Dubovac gaztelua dago, XIII mendean eraikitakoa.

Iruditegia
----------

* Hirutasun santuaren eliza.Hirutasun santuaren eliza.
* Dubovac gaztelua.Dubovac gaztelua.
* San Nikolas eliza ortodoxoa.San Nikolas eliza ortodoxoa.
* Gymnasiuma.Gymnasiuma.

Kanpo estekak
-------------

* **(Kroazieraz)** ofiziala[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3617
* Commonscat Multimedia: Karlovac

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151271789
* GND: 4073260-5
* NKC: ge129533
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3617
* Commonscat Multimedia: Karlovac
**Gipuzkoako Forua** Gipuzkoako hainbat lur arautzen zituen legea zen.

XIV. mendean idatzi ziren lehenengoz Gipuzkoako erakunde bati, Ermandadeari, zegozkion artikuluak (Gipuzkoako Ermandadearen sorrera, Tolosako Batzar Nagusiak, 1375; Gipuzkoako Ermandadearen Ordenantzen lehen idazketa, Getariako Batzar Nagusiak, 1397). Nolanahi ere, askoz ere aurreragokoak ziren Gipuzkoako Forua osatzen zuten Lege Zaharrak.

Batzar Nagusiak ziren Gipuzkoako erakunde legegile nagusiak; batzar horietan parte hartzen zuen Gaztelako erregearen ordezkariak edo *korrejidoreak,* XIII. mendearen hasieratik. Urtean bitan biltzen ziren Batzar Nagusiak ohiko batzarretan, aurrez erabakitako hirian, hasieran, eta hiri-ordena baten arabera, 1472tik aurrera. Premiazko erabaki bat hartu behar zenean biltzen ziren Batzar Bereziak, Usarraga eta Basarteko soroetan hasieran, eta Bidaniko eta Azpeitiko Olazko elizetan, 1461. urtetik aurrera.

Batzar Nagusietako ordezkarien botoa hiri bakoitzeko su- edo etxe-kopuruen araberakoa zen, eta erregeak zin egin behar izaten zuen forua. Erregeak foruen aurkako neurriren bat hartzen bazuen, foru-baimena delakoa erabil zezaketen Batzar Nagusiek, hau da, erregearen erabakiari men ez egiteko gaitasuna. 1550. urte aldera antolatu zen Diputazioa, Batzar Nagusietatik sorturiko erakunde eragilea, korrejidoreak, Batzar Nagusiak bilduriko herriko alkateak eta batzarretan aukeraturiko ahaldun batek osatua; 1748an sortu zen diputatu nagusi kargua. Arazo larriei premiazko irtenbide bat emateko biltzen zen Diputazio Berezia.

Ikus, gainera
-------------

* Elizate
* Hiribildu

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258515

 |

* Wd Datuak: Q12258515
**Kivijärvi** aintzira, euskaraz hitzez hitz *Harrizko aintzira*, Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira bat da, Suediako Kiruna udalerritik pare bat km-ra dagoena. Käsivarsi Eremu Basatiaren mugan dago, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatiaren mugan, hain zuzen; aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak dira, esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Peerajärvi aintzira iparraldean **Kivijärvi** aintziraren bizilagun nagusia da. Inguruko muinoen gailurretatik, bereziki Ropivaara muinotik, erortzen den urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, urek, lur azpiko pasabideetatik Könkämäeno ibaira isurtzea lortzen dute, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako bost uharte nagusiak zuhaizti txiki bilakatzen dira lurzoru izoztuaren gainean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261492

 |

* Wd Datuak: Q12261492


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
**Karlowitzeko Bake Ituna** edo **Karlovcikoa** 1699ko urtarrilak 26an sinatu zuen Sremski Karlovci herrian (serbiera zirilikoz *Сремски Карловци*, kroazieraz *Srijemski Karlovci*, alemanez *Karlowitz*, turkieraz *Karlofça* eta hungarieraz *Karlóca*), gaur egungo Serbian oraindik den herria. Bake itun honekin, 1683tik 1697 arte iraun zuen Turkiar Gerra Handiari amaiera eman zitzaion, otomandarrek, Sentako guduan jasandako porrot erabakigarriaren ondoren.

Bi hilabetez Otomandar Inperioa eta 1684ko Liga Santua (beste herrialde batzuen artean, habsburgotarren Inperioa, Bi Nazioen Errepublika, Veneziako Errepublika eta Petri I.a Errusiakoa bezalako europar potentziek eratutako koalizioa) elkarrekin hitz egiten eman ondoren, 1699ko urtarrilak 26an, itun bat sinatu zuten, honen bidez, otomandarrek, Hungaria eta Transilvania eman behar zituztelarik eta Eslavonia Austriara pasatzen zelarik, Podolia Poloniaren jabetzara itzultzen zen aldi berean. Gainera, Dalmaziaren lurralderik gehiena, Veneziako Errepublikara pasatzen zen, Peloponesorekin batera, azken lurralde hau, otomandarrek, 1718ko Passarowitzeko Itunaren bidez berreskuratu zutena.

Karlowitzeko Itunak, Otomandar Inperioaren gainbeheraren hasiera adierazi zuen, Habsburgo etxea Europa Erdialdearen dominatzaile nagusi bihurtu zuen aldi berean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192303
* Commonscat Multimedia: Treaty of Karlowitz

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q192303
* Commonscat Multimedia: Treaty of Karlowitz
**Meatze-etxeak** eraikuntza arinak ziren, bizitza mugatua zutenak, sute arrisku larria zuten eta gutxieneko erosotasuna zuten. Emaitza, gehienetan, zoladurazko eraikuntzak, teilatu gea, ate bat edo bi eta leiho bat izan ziren. Izan ere, enplegatzaileek etxea baino lan tresna gehiago kontsideratzen zituzten.

Eraikina
--------

Eraikina originala oso egoera txarrean zegoenez, Bizkaiko Foru Aldundia zaharberritu zuen 2012an, jatorriaren eta jatorrizko ikuskeraren arabera justifikatzen duen testuinguruaren ikerketa historiko sakona oinarritzat hartuta.
Zaharberritzea egin da egitate arkitektonikoaren berreraikuntza fidagarriaren bidez, baizik eta zaharberritzea terminoaren zentzu literalan, jatorrian dauden materialak berreskuratuz.

Etxeak 6 metroko luzera eta 4,90 zabalera ditu. Bertara sartu eta logela bat dago, sukaldea (jatorrizko pila gordetzen duena) eta sarbide eskailera goiko solairura, beste bi gela aurkitzen dira.

* Etxearen sukaldeaEtxearen sukaldea
* AtariaAtaria
* Logela batLogela bat

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65581028
* Commonscat Multimedia: Generantzko 6 egurrezko etxea

---

 |

* Wd Datuak: Q65581028
* Commonscat Multimedia: Generantzko 6 egurrezko etxea



1. 1 2
2. ↑
**Gipuzkoako Traineru Liga** Gipuzkoako Arraun Federazioak 2001ean abian jarritako sari bat da. Traineru-liga jakin batean parte hartzen duen Gipuzkoako traineru onena da irabazlea, liga horretan Gipuzkoan jokatzen diren estropadetako puntuazioak eta Gipuzkoako Txapelketa batuta (nahiz eta lehen bi urteetan beste puntuazio-sistema bat erabili zen).

2002 arte, Euskal Liga bakarrik hartzen zen kontuan. 2003an, berriz, ACT Liga eta Federazio Liga (2006tik aurrera KAE Liga izango zenaren sorburu) sortu ziren, eta Gipuzkoako Ligaren bi irabazle-bandera ematen hasi ziren, bata ACTkoari eta bestea Federazio Ligakoari (2006tik, KAE Ligakoari). 2010etik aurrera, hirugarren garaikur bat ematen zaio KAE-2 Ligako sarituari eta bandera emakumezkoen ligako sarituari.

Palmaresa
---------

| Urtea | 1. Ligako Bandera | 2. Ligako Bandera | 3. Ligako Garaikurra | Emak. Ligako Bandera |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001 | Orio | - | - | - |
| 2002 | Orio | - | - | - |
| 2003 | P.D. Koxtape | Ur-Kirolak | - | - |
| 2004 | Hondarribia | Zumaia | - | - |
| 2005 | Hondarribia | Zumaia | - | - |
| 2006 | Hondarribia | San Pedro | - | - |
| 2007 | Orio | Getaria | - | - |
| 2008 | Orio | Orio B | - | - |
| 2009 | Orio | P.D. Koxtape | - | - |
| 2010 | Orio | Donostiarra | Getaria | Getaria-Tolosa |
| 2011 | Hondarribia | Donostiarra | Getaria | Getaria-Tolosa |
| 2012 | Hondarribia | Orio | Trintxerpe | Zumaia |
| 2013 | Orio | Getaria | Hondarribia B | Zumaia |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258520

 |

* Wd Datuak: Q12258520
| Gipuzkoako erlezain elkartea |
| --- |
| Datuak |
| **Mota** | Erlezain elkartea |
| **Lehendakaria** | Mikel Zubeldia |
| **Hiria** | Zaldibia |
| **Probintzia/Estatua** |  Gipuzkoa |
| **Herrialdea** |  Euskal Herria |
| **Helbidea** | Olaeta Auzoa, 6, 20247 Zaldibia, Gipuzkoa |
| **Webgunea** | Erleakgipuzkoa.org |

**Gipuzkoako erlezain elkartea**, Gipuzkoako erlezaintzaren mantenua zein jarraipena ziurtatzeaz eta erlezaintzaren garapen ildoak jorratzeaz arduratzen den elkarte bat da. Elkarte honek helburu eta ardura jakin batzuk ditu, besteak beste, lurralde-kudeaketaren arloan, erlezaintzako errolda egitea zein erlategien kokapena zein den jakitea eta ingurumenari dagokionez, Euskal Herrikoak diren erleak babestea.

Elkarteak berak ematen dituen datuen arabera, gaur egun, 550 bazkide ditu eta hauek guztiek 6 000 erlauntza inguru dituzte. Elkarteak gainera, arlo honetarako beharrezkoak diren materialak, erlezaintza-ikastaroak, aholkularitza teknikoa eta beste hainbat zerbitzu eskaintzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Noiz kontsultatua: 2018/07/12

Ikus, gainera
-------------

* Erlezaintza, erle
* Elkartea
* Zaldibia

Kanpo estekak
-------------

* Elkartearen webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61365235

 |

* Wd Datuak: Q61365235
**Konkordiaren tenplua** (latinez: *Aedes Concordiae*) Erromako antzinako hirian Konkordia jainkosari eskainitako hiriko tenplu nagusia izan zen. Erromatar foroaren mendebaldeko muturrean zegoen. Baliteke, bere jatorria K.a. VI. mendean egotea, baina ez dago adostasunik bere datazio zehatzari buruz. Bere historian zehar, zenbait aldiz suntsitua eta berreraikia izan zen, eta bere azken zaharberritzea, K.a. 7 eta 10 urteen bitartean, Augusto enperadorearen erregealdian, Plinio Zaharrak deskribatzen du bere *Naturalis Historiæ* lanean.

Tenpluaren historia, Errepublika garaiaren hasierako borroka zibiletan abiatzen da. Patriziar eta plebeioen arteko baketzea ospatzeko, K.a. 367an Lege Liziniarrak onartu ondoren, Senatuak, Marko Furio Kamilok, bakea berrezartzen bazen promes egin zuen Konkordiaren omenezko tenplua eraikitzea agintzen du.

Lehen berreraikitze bat, Luzio Opimio kontsulari zor zaio K.a. 121ean (han inguruan Opimia Basilika eraikitzea agindu zuena), Gaio Grako hila izan ondoren.

Tiberiok berreraiki zuen tenplua K.a. 7 eta 10 urteen bitartea, kontserbatu den berreraikuntza honek (ondoan duen Vespasiano eta Titoren tenpluarekin banatua) luzeagoa baino zabalagoa den cella bat izatearen bitxikeria du (45x25 m), erdiko sarbideko harmailadia duen podio baten gainean, aurretik, sei zutabe korintiar dituen pronaos bat duelarik.

Eraikin honetan ospatu ziren Senatuaren bilera batzuk. Tiberiok, bertan, margo eta eskultura greziarrak izan zituen.

Erromatar foroko tenplu nagusi hau, dirudienez, Inperioko beste toki batzuetan Konkordia jainkosaren omenezko beste tenplu batzuetarako eredua izan da. Honen kopia bat Espainiako Merida hirian dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q828143
* Commonscat Multimedia: Temple of Concord (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 255291409

 |

* Wd Datuak: Q828143
* Commonscat Multimedia: Temple of Concord (Rome)
Mutrikutik Jaizkibelera.
Debako inguruetan itsas-hegi altuak daude. Ohartu hondartza bukatzean dagoen erliebean
**Gipuzkoako kosta**k gorabehera handiak ditu eta orokorrean hegiak handiaak dira. Hondartza txikiak eta harritsuak daude Bizkaiko mugatik Zumaiaraino eta hortik aurrera geroz eta luzeagoak diren hondartzak. Ibai ezberdinen itsasoratzetan estuario txikiak sortzen dira (Oria), eta beste batzuetan itsasadarrak (Urumea, Bidasoa).

Mutrikutik Zarautza
-------------------

Itzurun hondartzan labar handiak daude
Gipuzkoako kostaldea, mendebaldean, Mutrikuko Saturraran hondartzan hasten da. Mutrikutik Zarautza oso kostalde labartsua da, hondartza gutxikoa. Mutriku edo Getaria herriak ikusita, erliebea oro har nolakoa den jabetzeko modua izango dugu. Debako eta Zumaiako kosta ere antzekoa da, baina herriak lauagoak dira, ibaien itsasoratzea dela kausa (Deba eta Urola).

Getarian San Anton mendia (*Getariako arratoia*) dago, harrizko penintsula txiki bat.

Eskualde horretan flyscha agertzen da, harrizko egitura laminar sedimentario bat. Horregatik mundu osoan ezaguna ere egin da.

Zarauztik Donostiara
--------------------

Donostiako Kontxa oso hondartza ezaguna da
Zarauztik Donostiara ingurune leunagoa da, hasiera batean, eta gero berriro ere aldapatsua egiten da. Zarautz eta Orioko inguruan Oria ibaia itsasoratzen da eta Zarauzko hondartza Bizkaiko golkoko luzeena da (2,8 km).
Donostiarantza joanez Igeldo mendia dago.

Donostian berriro ere lauagoa bilakatu eta Urumea ibaiaren itsasoratzeak bi irla zituen badia bat (Santa Klara eta Urgull) irla bakarreko eta hiru hondartzako gunea bilakatzea ekarri zuen. Kontxa, Ondarreta eta Zurriola hondartzak daude bertan.

Donostiatik Hondarribira
------------------------

Hondarribia eta Hendaia. Eskuinaldean, Jaizkibel.
Donostiatik Hondarribira kostaldea mendi batez osatua dago. Ulia eta Jaizkibel mendiak Pasaiako badiak baino ez ditu eteten, eta hor erliebea oso gorabeheratsua da. Jaizkibelek eragozten du inguruko herriak kostaldean egotea, eta Hondarribi da zuzenean itsasoarekin aurrez aurre dagoen bakarra. Bidaso ibaiaren itsasoratzeak Irun eta Hondarribia lauagoak izatea dakar, eta azken horretan hondartza dago.

Hondartzak
----------

Gipuzkoak hondartza gutxi baina handiak ditu. Turismoaren aldetik garrantzitsuenak Donostiako hiru hondartzak, Zarautzekoa eta Itzurun dira.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko kosta

Kanpo estekak
-------------

* Gipuzkoako hondartzen inguruko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258528

 |

* Wd Datuak: Q12258528

  


| Gipuzkoako hondartzak |
| --- |
| Aitzuri • Algorri • Alkolea • Antilla • Asturiaga • Burumendi • Gaztetape • Hondarribia • Itsaspe • Itzurun • Kontxa • Lapari • Malkorbe • Mendata • Mutriku • Ondarbeltz • Ondarreta • Oribarzar • Orruaga • Puerto • Sakoneta • Santa Klara uhartekoa • Santiago (Deba) • Santiago (Zumaia) • Saturraran • Zarautz • Zazpi Hondartzak • Zurriola |
**Krabarroka budina** krabarroka haragiaz egindako budina da. Juan Mari Arzak donostiar sukaldariak asmatu zuen 1971an arrain budinean oinarrituta, eta berehala hedatu zen Euskal Herri osoan eta baita ere Kantauri kostaldeko eskualdeetara, batez ere Asturias aldera.

Krabarrokaz gain, porruak, azenarioak, arrautzak, esne-gaina eta tomate-saltsa ditu osagaia nagusiak.

Ezaugarriak
-----------

Krabarroka edo itsas kabraren haragia arrain salda batean egosten da minutu batzuetan (errezeta batzuek lurrunean egosten dute), arantzetako pozoia desaktibatzeko. Itxura gorria duen arraina izan arren, bere haragia zuria eta fina da. Egosi ondoren, mami-mami egin eta arantzak kentzen dira, haragia tomate saltsarekin, esnegainrekin eta arrautzekin nahasten da, baita barazki egosi batzuekin ere (azenarioa, apioa, etab.), eta hori guztia birrindu egiten da ore bat osatzeko, Maria bainuan sukaldatzen dena molde luzanga batean.

Arzaken arabera, Donostiako Konstituzio plazan dagoen Astelena jatetxeko legatz budinean oinarritu zen errezeta berria egiteko. Hala ere, antza denez, legatz budinaren errezeta Maria Mesteyer bilbotarraren sukaldaritza liburuan agertzen zen 1933an jada ("La Cocina Completa", Madril, 1933).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Una receta de pastel de pescado con estrella Michelin, Lídia Penelo, La Vanguardia (2018-19-11)
2. ↑  Pastel de Cabracho "Enciclopedia de gastronomia" webgunean
3. ↑  Errezeta
4. ↑  Cabracho, ese pescado rojo que aquí llamamos krabarroka Diario Vasco, 2016

Ikus, gainera
-------------

* Legatz budina

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5697020

 |

* Wd Datuak: Q5697020
**Bradford konderria** (ingelesez: *Bradford County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Towanda da. 2010eko zentsuaren arabera 62.622 biztanle zituen, Bradford kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bradford konderriak 3.007,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,28 ura dira. Beste 2.971,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 62.622 pertsonetatik 61.286 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 702 dira. 269 beltzak edo afroamerikarrak. 127 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 330 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 578 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488687
* Commonscat Multimedia: Bradford County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150096363
* LCCN: n80090197
* NARA: 10036652
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 416682
* TGN: 1002194

 |

* Wd Datuak: Q488687
* Commonscat Multimedia: Bradford County, Pennsylvania
Kii penintsularen kokapena Japonian
**Kii penintsula** (japonieraz: 紀伊半島, *Kii-hantō*?)
 Japoniako Honshū uharteko penintsula handiena da, hego-mendebaldean dagoena.

Geografia
---------

Hiru prefeturatan zabaltzen da, zatirik handiena Wakayamak hartzen du, baina Nara eta Mie prefekturen lurrak ere baditu.

Fauna eta flora
---------------

Iparralderen dauden koralak agertzen dira penintsularen inguruan. Kuroshio itsaslasterrak hegoaldetik ur epelak ekartzen ditu eta bertan dagoen Nanki (南紀) lerro tektonikoan hezetasun handia pilatzen da.

Koralak ezezik baso epel hezea oso dentsoa da bertan, izan ere nekazaritzarako hezeegia baita eremua. Erreka ugari daude eta ur-jauzi ederrak ere bai.

Ekonomia
--------

Penintsulako ekonomia basogintzan eta arrantzan oinarritzen da.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Aintzinako Narako monumentu historikoak (Gizateriaren Ondare).Aintzinako Narako monumentu historikoak (Gizateriaren Ondare).
* Hōryū-ji eremuko monumentu budistak (Gizateriaren Ondare).Hōryū-ji eremuko monumentu budistak (Gizateriaren Ondare).
* Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak (Gizateriaren Ondare).Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak (Gizateriaren Ondare).
* Yoshino-Kumano Parke Nazionala.Yoshino-Kumano Parke Nazionala.
* Wakayamako gaztelua.Wakayamako gaztelua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1053290
* Commonscat Multimedia: Kii Peninsula

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245810410
* NDL: 00631945
* NKC: ge403196
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1053290
* Commonscat Multimedia: Kii Peninsula
**Gipuzkoko Foru Aldundiaren Errepide Sarearen Katalogoa** Gipuzkoako Foru Aldundiak bere ardura diren errepideen katalogoa da.

Errepide sailkapena
-------------------

* Lehentasunezko sarea
* Oinarrizko sarea
* Eskualdeko sarea
* Sare lokala
* Sare lokala
	+ Lehen mailako sare lokala
	+ Bigarren mailako sare lokala

Historia
--------

17/94 Foru Arauak, amaierako laugarren xedapenean adierazitakoaren arabera, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Errepideen Katalogoa onartu zuen. Haserako katalogo hura onartu zenetik, etengabe eguneratuz joan da, egin diren errepide edo errepide-zati berriak Foru Aldundiaren errepide sarera sartuz, titularitatea Gipuzkoako udalei eskualdatu zaien errepide edo errepide-zatiak kenduz, edo errepideen identifikazioa, izena edo sailkapena aldatuz.

Diputatuen Kontseiluak 2005eko azaroaren 29ko bileran katalogoa eguneratzea onartu zuen, errepideen izenari edo grafiari dagozkien aldaketa batzuk sartzeko besteak beste.

Ikus, gainera
-------------

Gipuzkoako errepideen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* Gipuzkoa Errepideak  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258516

 |

* Wd Datuak: Q12258516
***Brácula: Condemor II*** 1997ko Álvaro Sáenz de Herediak espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Chiquito de la Calzada eta Bigote Arrocet umoristek antzeztu zuten.

*Aquí llega Condemor, el pecador de la pradera* (1996) filmaren jarraipena da.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Condemor eta Lucasek (Chiquito de la Calzada eta Bigote Arrocet) Mendebalde Urruna laga eta itsasontziz Europara nabigatzen saiatuko dira, baina itsasbidean zehar erailketa misteriotsu bat jazoko da: biktimak banpiro baten hozkada jasan du. Enbata ikaragarri batek itsasontzia hondoratuko du. Zorionez, Condemor eta Lucas bizirik irtetea lortuko dute, eta marrazoekin borrokatu ostean lur lehorrera ailegatzea lortuko dute. Orduan, Valpurgisko Jaunen (Javivi eta Nadiuska) jabetzako uharte misteriotsu batean daudela jabetuko dira, Condemor xelebrea Drakula konde (Héctor Cantolla) ospetsuarekin nahastu duten banpiro odolzaleak. Valpurgisko baroiak Condemor gajoa Lucía (Carla Hidalgo) andere birjinarekin ezkonarazi nahiko dute, baina Azti Beltzak (Aramis Ney) Condemor iruzurgile bat delako susmoa izan eta banpiroek egiten duten bezala saguzar baten moduan hegan egin dezan derrigortuko du.

Aktoreak
--------

* Chiquito de la Calzada: Condemor / Brácula
* Bigote Arrocet: Lucas
* Nadiuska: Baronesa
* Javivi: Baroia
* Carla Hidalgo: Lucía
* Héctor Cantolla: Drakula
* Rubén Gálvez: Arnaldo
* Aramis Ney: Azti Beltza

Kanpo estekak
-------------

* *Brácula: Condemor II* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com **(Gaztelaniaz)**
* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19516151

 |

* Wd Datuak: Q19516151
***Kika Supersorgina*** Knister (Ludger Jochmann) alemaniarrak idatzitako liburu multzo bat da. 1997. urtean idatzi zuen lehena *Kika Supersorgina detektibea* izenarekin. Euskal Herrian Bruño argitaletxeak eskaini dizkigu albumeko liburu guztiak. Liburuek lauzpabost kapitulu dituzte; gainera, bi trikimailuz daude hornituta eta irakurleari gaiaren inguruan jolasteko aukera ematen diote.

2009an filma sortu zuen Disney-k, ondorengo izenarekin: *Hexe Lilli, der Drache und das magische Buch*. Urte berdinean, zehazki ekainaren 12an, Euskal Herrian gaztelerazko bertsioa estreinatu zen *Kika Superbruja y el libro de hechizos* izenpean.

Argumentua
----------

Kika neskato bat da, bere neba Dani eta bere gurasoekin bizi dena. Egun batean, ustekabean magia liburu bat topatzen du bere ohe azpian, Elbiriña sorginarena. Sorginaren jauzia deituriko trikimailu baten bitartez garai eta lurralde ezberdinetara bidaiatzea lortzen du. Trikimailu hori aurrera eramateko, ezinbestekoa izango du joan nahi duen garaiko eta lekuko objektu bat eskuratzea.

Kikak ez du bere familiak honen berri edukitzerik nahi, baina hori lortzea ia ezinezkoa zaio, bere nebak ez baitio bakean uzten. Dani arreba baino gazteago den mutiko kuxkuxero eta bihurria da, bere arreba etengabe zelatatzen duena. Honen harira, idazle alemaniarrak beste bilduma bat plazaratu zuen, *Kika Supersorgina eta Dani* izenpean; bertan Dani eta Kikaren abenturak narratzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1616715

 |

* Wd Datuak: Q1616715
Koribanteen dantza, William Smithen *Dictionary of Greek and Roman Antiquities* laneko marrazkia.
**Koribanteak**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Κορύϐαντες Korúbantes), frigieraz **Kurbantes** deituak, buruko bezala kasko bat zuten eta Zibele jainkosa ama frigiarraren gurtza, danbolina joz eta dantza eginez ospatzen zutena. Euren aldetik, Kureteak, Virgiliok biak nahastu zituenak, Rearen bederatzi dantzari miresleak ziren, Zibeleren kretar baliokidea.

Koribanteak, armajantzidun gizonak dira, pandero, adar, txirula eta txindaten erritmoa jarraitzen dutenak, eta euren oinekin adierazten dute. Dantza, greziar pentsamenduaren arabera, aktibitate hezitzaileetako bat zen, ardoaren elaborazioa edo musika bezala. Dantza armajantziarekin, "pirrikoa" deitua, "adin nagusitasun"era iristen diren gazteentzako iniziazio erritu bat zen, eta gerran lortutako garaipen baten ospakizunarekin lotua zegoen.

Henri Jeanmaire helenista frantziarrak, Kureteek, kretar Zeusak bezala (kretar ereserkietan "kourosik handiena" deitua), Kretako hiriren batzuetan, gazteak helduarora iristearekin oso lotuta zeudela adierazi zuen.

Koribante frigiarrak, sarri, beste anaia talde extatiko batzuekin nahastuak izan ziren, Daktilo idarrak edo Kurete kretarrekin, adibidez, gaztetasun jainkoak (kouroi), Zeus zaindu zutena honen haurtzaro laburrean. Bere jaiotzaren greziar mitoan, elkartalkatzen diren lantza eta ezkutuen erritua, ume-jainkoaren oihuak estali eta bere aita Kronosek deskubritzea eragozteko modu bat bezala interpretatzen da. Ovidioren Metamorfosiak lanean, euri uretik jaiotzen dira, Urano Gea ernaltzen, Hiade pelasgoen erritura hurbilduko lituzkeena. Apolodoro Atenasekoarentzat, Apolo jainkoa eta Talia musaren semeak dira. Beste bertsio batean, Zeus eta Kaliope musaren semeak dira.

Koribante edo Kureteek, Dionisoren haurtzaroa ere presiditu zuten, ume bezala jaiotako beste jainko bat, baita Zagreorena ere, Zeusen kretar seme bat. Bere gurtzarekin batera doan extasi basatia, Dionisoren jarraitzaile ziren Menadeenarekin aldera daiteke.

Koribanteen zenbait "tribu" zeuden, horien artean, Kabiroak, Eubeako Koribanteak eta Samotraziakoak. Hopladamo eta bere erraldoiak, Koribanteen artean kontatzen ziren, eta Anitos titana, Kuretetzat jotzen zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q631406
* Commonscat Multimedia: Korybantes

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q631406
* Commonscat Multimedia: Korybantes
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Kokzidioidomikosia**, **San Joakin haraneko sukarra** ere deitua, Coccidiodes immitis izeneko onddoak sortutako patologia da, gizakia eta hainbat animalia jotzen duena. Birikak, batik bat, kaltetzen baditu ere, hainbat kasutan infekzioa gorputz osora zabal daiteke (infekzio sistemikoa), gaixoaren bizitza kinka larrian jarriz.

Gaitzaren hedapena AEBetako hego-mendebaldeko eta Mexiko eta Hego Amerikako eremu lehorretara -basamortuetara- mugatzen da. Amerikatik kanpo onddo eragilea ez da bizi. Lur-zoru lehor eta alkalinoak kolonizatzen ditu .

Coccidiodes immitisen esporak (artrospora deritzonak) lur-zoruan egon ohi dira, eta haizearen bidez berreiatzen dira. Pertsona batek esporak arnasten dituenean hasten da infekzioa. Gaitza ez da inoiz pertsonen artean kutsatzen.

Arnastu ondoren esporak biriketara heltzen dira. Bertan, immunitate-sistemaren fagozitoek deuseztatzen dituzte. Horrenbestez, kasu gehienetan infekzioak ez du inongo patologia sortzen edo, sortzen bada, arnas-aparatuko sintoma arinak besterik ez dira agertzen.

Immunitate-sistema ahula dutenak (immunitate zelularra, bereziki), aldiz, ez dira gai esporak deuseztatzeko, eta infekzioak birikak kaltetzen ditu, pneumonia edo tuberkulosiaren antzeko sintomak agertuz. Kasu larrienetan infekzio nerbio-sistemara hedatzen da, meningitis eta beste asaldura kritikoak azalduz, gaixoaren heriotza ekar dezaketenak.

Coccidiodes immitis ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. HIESa dutenak eta, orokorran, immunitate-sistema oso ahula dira gaitz hau pairatzeko hautagai nagusiak.

Onddo eragilearen manipulazioa laborategian oso arriskutsua da, eta bere erabilera arma biologiko gisa mahai gainean egon zen iraganean .

Gaitzaren kasu larriak B anfoterizina eta flukanozolarekin tratatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:973-974 orr.
2. ↑  Basaran Miren eta Umaran, Adelaida *Mikrobiologia medikoa* E.H.U.ak argitaratuta, 305-306 orr.
3. ↑   Ciottone, Gregory R. Disaster Medicine. Philadelphia, PA: Mosby Elsevier, 2006, pp. 726-128

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q868137
* Commonscat Multimedia: Coccidioidomycosis

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:13450
* CIE-10: B38
* CIE-9: 114.9
* ICPC-2: A78
* MedlinePlus: 001322
* eMedicine: 215978
* MeSH: D003047
* Orphanet: 228123
* **Kimikako identifikadoreak**
* KEGG: H01319

 |

* Wd Datuak: Q868137
* Commonscat Multimedia: Coccidioidomycosis