**Micaela** **Chalmeta** **i Martí** (Valentzia?? 1858- Nogent-sur-Marne, Frantzia 1951), **Amparo Martí** izenez ere ezaguna, kooperatibista, sozialista, feminista izan zen, Bartzelonari eta Madrili lotua.

Bizitza
-------

Micaela Chalmeta emakume aktiboa izan zen XX. mende hasierako Bartzelonako kooperatiben eta sozialisten munduan, eta Bartzelonako Emakumezkoen Elkarte Sozialistaren sortzaile izan zen. Joan Colomarekin ezkondua, hura ere kooperatibista, eta Joan Coloma i Chalmeta eta Empar Coloma Xalmetaren ama. Marina Ginestà i Colomaren amona.

Politikoki aktiboki hartu zuen parte sozialismoaren hedapenean, 1920ko hamarkadan Katalunia osoan egindako mitin eta hitzaldietan ere. Reusen 1910ean, Sitgesen 1913an edo Sant Hipòlit de Voltregàn 1914an, Andreu Nin lagun zuela aurki dezakegu.

Micaela emakume kultua zen, intelektuala, eta ingelesa eta frantsesa ezagutzen zituen. Hori frogatzen dute A. Honora Enfield-en *Erosketa Saskia* bezalako kooperatiba-gaietako opuskuluen gaztelaniarako itzulpenek.

Micaela Chalmetak La Internacional astekariaren zuzendaritzan parte hartu zuen. Astekari sozialista hori Katalunian argitaratu zen 1908an eta 1909an. Guerra Social-ean ere idatzi zuen, 1891-1893 eta 1901-1903an argitaratutako Kataluniako Federazio Sozialistaren (FSC) organoa. Amparo Martí izengoitiarekin, beste argitalpen sozialista batzuetan parte hartu zuen, hala nola La Justicia Social, non hogei artikulu baino gehiago argitaratu baitzituen "Emakumezkoen eta emakumezkoen elkarrizketak" sailean 1910 eta 1916 artean, baita Vida Socialista astekari madrildarrean ere. Lan-baldintza hobeen alde agertu zen Martí, eta fabriketako haurren esplotazioa salatu zueni.

Micaela Chalmetaren ekintza militanteak, gizarte-aldaketarekin konprometitua, 1920ko hamarkadako Katalunian gutxiengoa zen sozialismo batekin bat zetorren idearioa zabaltzen lagundu zuen. Chalmetaren ahotsa, feminismoaren alde, PSOEko gainerako militanteek gutxi babesten zuten jarrera zen, Maria Cambrils bezalako figurek izan ezik. Chalmeta izan zen Bartzelonako Elkarte Feminista Sozialistaren bultzatzailea 1911n, 1906an Madrilen eta 1904an Bilbon sortutakoen antzera; taldearen helburu nagusia zen sozialismoaren aldeko borrokan gizonen eta emakumeen arteko interesak artikulatzea.

Regina Lamo eta Victoria Kentekin batera, Micaela Chalmeta Espainiako kooperatibismoaren ordezkari esanguratsua izan zen. Chalmetak, Joan Coloma kidearekin batera, Hostafrancseko Ekonomia Soziala jarriko du martxan, eta, ondoren, 1901ean Modelo Siglo XX kooperatibako kide izango da. 1932an Propaganda Kooperatibistako Emakumeen Elkartea sortu zen, eta Chalmetak proposatuta, hasierako batzordea batzar bihurtu zen. Micaela, adineko emakumea izan arren, batzordeko kidea izango da, eta aktiboki lagunduko du, ekitaldi publikoetan eta kooperatibismoaren aldeko mitinetan parte hartuz, konbentzimendu osoa baitu kooperatibismoan, herri-klaseen bizi-baldintzak hobetzeko tresna gisa.

Kooperatiben Federazioaren propaganda-iturriak, Acción Cooperativistak, hiruzpalau zenbakitik behin *Páginas Femeninas* bilduma argitaratzen zuen, non Chalmetak, dagoeneko bere jatorrizko izenarekin sinatua, emakumeen kooperatibismoari buruz dituen iritziak idatzi eta adierazten zituen. Ideiak ekintza bihurtzen ditu, eta emakume-taldeak sortzea sustatzen du, betiere, kooperazioaren garapenerako emakumeak ezinbestekoak zirela kontuan hartuta, eta emakumeak hainbat erakundetan modu autonomoan elkartzea komeni zela defendatzen du, hasierako planteamenduak lortzeko. Ekarpen horiek direla eta, emakumeen historiografiak eta sozialismo hispanikoak aintzat hartu dute Chalmeta sexu-berdintasunaren aldeko pertsona nabarmenetako bat bezala.

Espainiako Gerra Zibilarekin, Montserrat Duch Planaren ikerketen arabera, bere pista galdu zen. Azken berria 1943koa da, Bartzelonan bildutako Kontsumo Kooperatiben Lurralde Batasuneko Batzordearen akta batean Chalmetaren egoera ekonomiko zaila eta betaurrekoak ordaintzeko erabakia aipatzen direnean.

Micaela Chalmeta sariak
-----------------------

Micaela Chalmeta Kataluniako kooperatibismoaren erreferentzia bezala finkatzeko, Coopolis Bartzelonako Ateneu Cooperatiu-ak, Premis Micaela Chalmeta sariketa antolatzen du urtero. Bertan sortzen diren kooperatiba berriei ikusgarritasuna emateaz gain, lurralde konpromisoa, parte hartzea, irisgarritasuna, ingurugiroa eta feminismoa bezalako aldagaiak proiektu sozioekonomiko kooperatiboetan txertatzea saritzen da.

Bibliografia
------------

* Duch Plana, Montserrat (2009). *Micaela* Chalmeta. Valls: Cossetània Ediciones.
* Pérez Baró, Albert (1989). *Kataluniako kooperatiben historia*. Bartzelona: Crítica.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Arxiu Municipal de Barcelona Indice de Padrónes, 1924, vols. 1715(cont.)-1718, Letras Bor-Est imatge 734.*  1924.
2. ↑    *Micaela Chalmeta, pionera del feminisme cooperativista. Directa 12/04/2017.* .
3. ↑   «Diccionari Biogràfic de Dones - Biografia 169» *dbd.vives.org* (Noiz kontsultatua: 2021-12-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20101188

 |

* Wd Datuak: Q20101188