recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Shelbyville da. 2010eko zentsuaren arabera 42.074 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 998,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,63 ura dira. Beste 983,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 42,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 42.074 pertsonetatik 37.892 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.812 dira. 3.038 beltzak edo afroamerikarrak. 92 amerikar natiboak ziren eta 31 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 251 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 67 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 703 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506315
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134860624
* LCCN: n80007668
* NARA: 10037097
* **Lekuak**
* OSM: 1804292
* TGN: 1002887

 |

* Wd Datuak: Q506315
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Kentucky
Lindozuloak ezin xurga eta aintzira sortzea (aintzira-erreka)
**Aintzerga** Berastegiko auzoa da, udalerriaren hegoaldean, Nafarroarekin mugan. Autobidearen bi aldetan geratzen da, nahiz eta gehiengoa bere mendebaldean geratzen da. Baserriz osaturik dago, baina ez du gune nagusirik.

Izenaren jatorria, hala dirudi, "aintzira-erreka" edo "aintzerreka" esapidetik dator, izan ere bertan "lindozuloa" baita elementu nagusia: bailaran erortzen den urak daukan irteera natural bakarra lindozuloa da (zulo hori da erreka) eta, euri asko denean, aintzira (ur-maela) sortzen da, zuloak ur askori irteera emateko gaitasunik ez duelako.

Kanpo estekak
-------------

* Aintzerga auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
* (gazteleraz)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Diario Vasco** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Berastegiko auzoak |  |
| Aintzerga • Aiztunalde • Amerialde • Eguzkialde • Eldua • Elizalde • **Herrigunea** • Ipuliño • Izotzalde • Leitzalde • Plazaola • Urdinarrain |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252941

 |

* Wd Datuak: Q12252941
**Serpulidoak** (Serpulidae) Polychaeta motako zizare anelido edo hodi-arrak sesilen familia bat dira, eta bertan bizi diren kare-hodiak eraikitzen dituzte. Familia horretako kideak beste hodi-zizare sabeldu batzuetatik bereizten dira, operkulu espezializatu bat baitute, eta horrek blokeatu egiten du sarrera hodietara eramaten direnean. Gainera, serpulidoek kaltzio karbonatozko hodiak jariatzen dituzte. Serpulidoak anelido biomineralizatzaile garrantzitsuenak dira. Serpulidae familiako 300 espezie inguru ezagutzen dira, horietatik bat ezik guztiak ur gazietan bizi dira. Ezagutzen diren serpulido zaharrenak Permicokoak dira (Wordianotik Permiko berantiarrera).

Zizare serpulido eta sabelidoen espezie gehienen odolak oxigeno klorokruorina finkatzeko pigmentua dauka. Pigmentu horren bidez, oxigenoa garraiatzen dute ehunetara. Klorokruorinak giza odoleko hemoglobinak baino afinitate handiagoa du karbono monoxidoarekin (570).

Serpulido hutsen hodiak Vermetidae edo barraskilo izeneko gastropodo-familia baten maskorrekin nahas daitezke. Alderik nabariena da serpulidoen hodiak opakuak direla barruan, eta bermetidoen maskorrek, berriz, barrualdea distiratsua dute.

*Pecten* sp. serpulidoen hodi txertatuekin; Duck Harbor hondartza Bahía Cape Coden, Wellfleet, Massachusetts.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1213001
* Commonscat Multimedia: Serpulidae
* Wikispecies Espezieak: Serpulidae

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph370208
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Serpulidae
* BOLD: 109609
* Dyntaxa: 2000539
* EOL: 144
* Fauna Europaea: 15471
* GBIF: 7086
* ITIS: 68232
* NCBI: 51280
* Paleobiology Database: 54431
* WoRMS: 988
* uBio: 6099077

 |

* Wd Datuak: Q1213001
* Commonscat Multimedia: Serpulidae
* Wikispecies Espezieak: Serpulidae
**Samuel Paty** bigarren hezkuntzaren irakaslea zen. Parisko Conflans-Sainte-Honorineren institutu batean lan egiten zuen. 2020ko urriaren 16an, 15:00etan, 18 urteko ikasle batek aizto batez hil egin zuen eta ondoren burua moztu zion. Egindakoaren argazkia Twitteren argitaratu zuen. Hilketa Jihadismorekin lotu zen eta Frantzia osoa astindu zuen. Hilketaren justifikazioa, hiltzailaren arabera, Patyk gelan erakutsitako *Charlie Hebdo* aldizkarian argitaratutako Mahomaren karikatura batekin lotu zen. Gertaerak protesta handiak, atxiloketak eta Frantzia eta herrialde musulman batzuen arteko krisialdi handia eragin zuen.

Gertaerak
---------

*Actu 17* agerkari digitalak zabaldu zuenez, biktima bigarren hezkuntzako Historia eta Geografia irakaslea zen. Éragny ondoko herri batean ematen zituen eskolak eta, antza denez, Mahomaren karikaturak erakutsi zituen klasean. Poliziak uste du hori izan zitekeela erasoaren arrazoia. Erasotzaileak gerrikoan lehergailua zeramalakoan, agenteek segurtasun-neurriak zorroztu zituzten eta terrorismoaren aurkako taldearen laguntza eskatu zuten. Lehen datuen arabera, erasotzaileak labana batekin mehatxu egin zien hurbildu zitzaizkion poliziei, eta horiek tiroz erantzun zioten. Susmagarria bertan hil zen. Erasotzailea txetxeniarra zen, Abdullakh Anzorov.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100437698
* Commonscat Multimedia: Attentat de Conflans-Sainte-Honorine (16 Oct 2020)

---

 |

* Wd Datuak: Q100437698
* Commonscat Multimedia: Attentat de Conflans-Sainte-Honorine (16 Oct 2020)
**Serra da Estrela gazta**, *Queijo da Serra* (mendizerrako gazta euskaraz) ezagunagoa, Portugalgo Serra da Estrela izeneko eskualdean jatorria duen gazta bat da. Gazta hau, portugaldar sukaldaritzako ospetsuenetako bat da. Bere ekoizpenak, konposaketa arau oso zorrotzak bete behar ditu, eta hala, soilik tokiren batzuetara mugatzen da, Nelas, Mangualde, Celorico da Beira, Tondela, Gouveia, Penalva do Castelo, Fornos de Algodres eta Carregal do Sal hirietara, beste hiri batzuen artean. Gazta hau, oso itxura koipetsukoa da (aldaera lehorragoak ere badauden arren), eta testura koipetsukoa, bere usaia eta zaporea, leunak dira, eta pixkat garratzak. Gaur egun, gazta hau, babestutako Jatorri Izendapen bat da.

Elaborazioa
-----------

Gazta hau, ardi esnearekin egiten da, eta 60 egunetan ontzen da

Aurkezpena
----------

Kilo 1 eta 3 kilo arteko zatietan aurkezten ohi da, zapi batean bilduta koipetsu dagoen bitartean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q76872
* Commonscat Multimedia: Queijo Serra da Estrela

---

 |

* Wd Datuak: Q76872
* Commonscat Multimedia: Queijo Serra da Estrela
**Shanghai Tower** (txinera sinplifikatuz: 上海中心), Txinako Herri Errepublikako Shanghai hiriko erabilera anitzeko etxe orratz proposamen bat da. Guztira 127 solairu izango ditu eta 632 metroko altuera. Eraikitze lanak 2008an hasi eta 2015 an amaitu zen. Dorrea Gensler Architecture arkitekto taldeak diseinatu du.

Ezaugarriak
-----------

1990eko hamarkada hasieran Lujiazuiko barruti berriaren plangintza burutu zenean, Shanghai Centerra eraikitzea espero den orubean, golf zelai bat zen eraikitzekoa. Dena den, ondorengo aldaketetan, ondoz-ondoko 400 metrotik gorako etxe orratz eraikiko zirela argitara eman zen. Hiru etxe orratz horietatik, bi altxatu dira dagoeneko Jin Mao Dorrea 1998. urtean eta Shanghai World Financial Center 2008. urtean.

2007an, nazioarteko lehiaketa bat antolatu zen etxe orratzaren diseinua aukeratzeko. Azkenik Gensler Architecture taldearen 580 metroko dorrearen proposamenak irabazi zuen. Shanghai Center dorreak bederatzi lorategi izango ditu altuera ezberdinetan, horrez gain, hotel, jatetxe eta merkatal-guneak eraikiko dira. 2008. urtearen hasieran dorrearen altuera 632 metrora igo zen. Egitura 2013an amaitzen denean Txinako Herri Errepublikako eraikinik altuena izango da eta munduko altuenetakoa Burj Dubai dorrearen atzetik.

Enpresak
--------

* Arkitektoa: Gensler
* Egitura ingeniaritza: Consentini Associates, Thornton Tomasetti
* Sustatzailea: Shanghai Tower Construction & Dev. Co. Ltd.
* Jabea: Shanghai Tower Construction and Development Co. Ltd.

Eraikuntza
----------

Eraikitze aurreko prestaketak, 2008aren hasieran hasi ziren, orubea garbitu (bertan zegoen beisbol zelaia eraitsi) eta lehen harria jartzeko zeremoniaren prestaketa. Dorrea eraikitzeko lehen harria 2008ko azaroaren 29an jarri zen. Ondoren, langileentzako bizitokiak eta lehen makineria sartu ziren orubean.

2009ko irailean, dorrearen profileko egituraren zutabeak lurrean sartzeko lanak amaituta, zulaketa lanak hasi ziren eta 2009ko urriaren 10ean bost metro inguruko zuloa egina zegoen.

### Eraikuntza argazkitan

* Dorrea eraikitze prozesuan 2009ko ekainean.Dorrea eraikitze prozesuan 2009ko ekainean.
* Zimendatze lanak 2010. urtearen hasieran.Zimendatze lanak 2010. urtearen hasieran.
* 2011ko apirila.2011ko apirila.
* 2011ko uztaila.2011ko uztaila.
* 2011ko abendua.2011ko abendua.
* 2012ko martxoa.2012ko martxoa.
* 2012ko uztaila.2012ko uztaila.
* 2012ko urria.2012ko urria.
* 2013ko martxoa.2013ko martxoa.
* 2013ko maiatza.2013ko maiatza.
* 2013ko abuztua.2013ko abuztua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  2009ko urriaren 10ean ateratako argazkia.

Ikus, gainera
-------------

* Munduko eraikinik garaienen zerrenda
* Txinako eraikinik garaienen zerrenda
* Shanghai

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Dorrea Emporis.com webgunean.
* **(Ingelesez)** China Daily egunkariko albistea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18547
* Commonscat Multimedia: Shanghai Tower

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2017004285

 |

* Wd Datuak: Q18547
* Commonscat Multimedia: Shanghai Tower
Gasteizko **San Antonio kalea** Zabalgunean dago. Hego-ipar norabidea du.

Kokapena
--------

Alaba Jeneralaren kalean hasten da eta Juan Ibañez de Santo Domingo kaleraino iristen da, trenbidearen tunelean. San Prudentzio, Florida eta Manuel Iradier kaleak zeharkatzen ditu.

Luzera
------

430 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 45 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 34raino.

Historia
--------

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako "Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I" (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera aurretik San Antonio auzoa esaten zitzaion inguruaru. 1820tik aurrera erabaki zen San Antonio kalea erabiltzea, kalea hasten zen tokian San Antonio plaza zegoelako.

Azpiegiturak
------------

### Garraioa

Trafikorako irekita dago, hegoaldetik iparralderantz. Bizikletak kontrako norabidean ere joan daitezke, errail propioa dute horretarako.

### Aparkatzeko

Kale osoa dago TAO eremuan, egoilarrentzat (kolore berdea)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56508018
* Commonscat Multimedia: Calle de San Antonio, Vitoria-Gateiz

---

 |

* Wd Datuak: Q56508018
* Commonscat Multimedia: Calle de San Antonio, Vitoria-Gateiz
Acero abizenaren armarria
**Acero** asturiar jatorriko abizena da, bertako leinuko jaun batek bere ausardiagatik hartutakoa.

Jatorria
--------

Asturiasen jaiotako abizena da, Cangasko kontzejuan. Muñoz abizeneko leinuko batek zuen indarra eta ausardiagatik "Acero" goitizena jaso zuen, eta beranduago hau abizen bilakatu zen. Acero hitzak gazteleraz *altzairu* esan nahi du.

Armarria
--------

Sinoplezko zelai batean, zilarrezko dorre bat itsasoko unin urdin eta zilarrezkoen gainean, eta dorrearen atean ezpata eta errodola duen gerlari bat, zilarrezko orriarekin eta urrezko guarnizioarekin.

Pertsona ezagunak
-----------------

* Amós Acero, espainiar politikaria.
* Eneko Acero, euskal surflaria.
* Kepa Acero, euskal surflaria.
* Vicente Acero, espainiar arkitektoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252773
* Commonscat Multimedia: Acero (surname)

---

 |

* Wd Datuak: Q12252773
* Commonscat Multimedia: Acero (surname)
**Sinkrotroi-erradiazioa** partikula kargatuek (hala nola elektroiek) sortutako erradiazio elektromagnetikoa da. Partikula horiek abiadura handian mugitzen dira (argiaren abiaduraren frakzio hautemangarri bat), ibilbide kurbatu baten arabera (edo, bestela esanda, euren abiadurarekiko perpendikularrean azeleratua). Partikula kargatuak direnean, eremu magnetiko bat erabiliz definitzen da ibilbide kurbatua. Elektroiak zenbat eta azkarrago mugitu, orduan eta laburragoa da erradiazioaren uhin-luzera. Sinkrotroi igorpena artifizialki gertatzen da sinkrotroi baten biltegiratze-eraztunetan, eta, naturan, elektroiek oso abiadura handian igortzen diren lekuetan, espazioko eremu magnetikoetan zehar mugituz, hala nola supernoba, irrati-galaxia eta pulsarren soberakinetan.

Erradiazio hori General Electric enpresaren sinkrotroi-azeleragailu batean aurkitu ondoren deitu zen horrela. 1946an eraiki zuten, eta 1947ko maiatzean iragarri zuten Frank Elder, Anatole Gurewitsch, Robert Langmuir eta Herb Pollock «Elektroi-erradiazioa sinkrotroi batean» izeneko artikuluan.

1955ean, Lurretik sinkrotroi-erradiazioa aurkitu zen Jupiter behatzean. Milioika elektronvolteko energia duten elektroiek igortzen dute. Lehen aldiz detektatu zen horrelako erradiazioa iturri natural batek igorritako espazioan.

Kuantitatiboki, abiadura bizian dabilen karga elektriko batek uhin elektromagnetiko gisa igortzen duen potentzia Larmorren formulak ematen du:

> 
> {\displaystyle P={\frac {q^{2}a^{2}}{6\pi \varepsilon \_{0}c^{3}}}}
> 
> 
> 

Non:

{\displaystyle q\,} partikularen karga elektrikoa da.
{\displaystyle a\,} partikularen azelerazioa da.
{\displaystyle \varepsilon \_{0}\,} hutsaren permitibitate elektrikoa.
{\displaystyle c\,} argiaren abiadura da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elder, F. R.; Gurewitsch, A. M.; Langmuir, R. V.; Pollock, H. C. "Radiation from Electrons in a Synchrotron" (1947) *Physical Review*, vol. 71, Issue 11, pp. 829-830.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q212871
* Commonscat Multimedia: Synchrotron radiation

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119415369 (data)
* GND: 4184235-2
* LCCN: sh85131615
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q212871
* Commonscat Multimedia: Synchrotron radiation
**Santa Barbara konderria** (ingelesez: *Santa Barbara County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Santa Barbara da. 2010eko zentsuaren arabera 423.895 biztanle zituen, Santa Barbara kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Santa Barbara konderriak 9.813,67 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.729,83 ura dira. Beste 7.083,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 423.895 pertsonetatik 384.809 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 181.687 dira. 7.242 beltzak edo afroamerikarrak. 1.843 amerikar natiboak ziren eta 680 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19.591 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 790 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 8.940 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108106
* Commonscat Multimedia: Santa Barbara County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123162443
* ISNI: 0000 0004 0637 7984
* LCCN: n81032685
* NARA: 10037048
* **Lekuak**
* OSM: 396510
* TGN: 1002867

 |

* Wd Datuak: Q108106
* Commonscat Multimedia: Santa Barbara County, California
**Sekhaenra I.a**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K. a. 1640 inguruan gobernatu zuena.

Bere tronu izena, **Sekhaenra**, ziuraski, Turineko Errege Kanonean idatzia zegoen, VII.20 erregistroan, baina bere erregealdiaren iraupenarekin batera agertzen zen papiro zatia oso kaltetua dago. Partzialki ulertzen ez den faraoi bat du aurretik, "en...ra", VII.19 erregistroan, eta, ondoren, "Mer...ra" du, VII.21 erregistroan.

Errege honek, Egiptoren zati txiki batean soilik gobernatu zuen, XIV, XV eta XVI. dinastietako gobernarien garaikidea zelarik. Egiptoko XIII. dinastiako azken agintariek, soilik Tebasetik gertuko tokietan gobernatu zuten, Goi Egipton.

Garai honetan, ohi hikso deituriko erregeek, Egiptoko XV. dinastiakoak zirenak, Menfis konkistatu eta Behe Egipto domeinatzen zuten, ia Egipto guztiko biztanleak zergari bihurtuz.

Ryholtek, Sekhaenra, Egiptoko XIV. dinastiako lehen faraoia dela uste du.

Bere garaiko testigutzak
------------------------

Bere izena, honako hauetan idatzia dago:

* Deir el-Bahariko Mentuhotep II.aren hil tenplutik datorren txatal batean.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Sonebmiyu** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko XIII. dinastia | Ondorengoa**Merkheperra** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1054629

 |

* Wd Datuak: Q1054629
**Skylab**, Estatu Batuen lehenengo espazio estazioa izan zen, Raymond Loewyk diseinatutakoa. Lurraren orbitan egon zen sei urtez, 1973tik 1979ra bitartean hain zuzen ere. Astronautak hiru aldiz joan ziren estaziora, baina, sei urte hauetatik, bakarrik lehenengo bietan izan zituen bisitak. Estazioaren pisua, 75 tonakoa zen, eta espaziora bidali zutenean ez zeukan tripulaziorik. 1973ko maiatzaren 14an bidali zuten, Saturno V (SL-1 misioa) kohetearen laguntzaz. Aireratzean Skylab-ek kalte asko jasan zituen. Eguzki babesak kalteak jaso zituen, meteoritoen aurkakoa ere galdu zuten, eta eguzki plaka nagusia oso kaltetua izan zen ere aireratzearen ondorioz. Meteoritoen aurkako babesa galtzearen ondorioz, eguzki plaken zabalketa ezin izan zuen aurrera egin eta estazioak, tenperatura altuak jasan, eta energia eskasia ere eduki zuen.

Estazioaren lehenengoko tripulazioa, SL-2 misioan joan zen eta 1973ko maiatzaren 25ean bidali zuten espaziora, Saturno IB ontzian. Honen helburua estazioak jasan zituen kalteak konpontzea izan zen, 28 egun egon zen. Hurrengo misioak, SL-3 eta SL-4 izan ziren. Hauek, 1973ko uztailaren 28an eta 1973ko azaroaren 16an izan ziren. Bi misio hauek guztira 171 egun egon ziren espazio-estazioan. Azkenik, Skylabeko azkeneko tripulazioa 1974ko otsailaren 8an bueltatu zen.
Bost urtez hutsik egon zen (bertaratzeko anezka egokirik ez zegoen eta gainera espazio estazioaren egoera ez zen batere ona) eta azkenik larriki hondatuta Lurreratzea erabaki zuten. Australiatik gertu erori zen 1979ko uztailaren 11an.

| * i
* e
* a
Apollo programaren misioak |
| --- |
| Suziri frogak | 
* SA-1
* SA-2
* SA-3
* SA-4
* SA-5
* AS-203

 | Apollo Program insigniaApollo Program insignia |
| Bertan beherako misioak | 
* QTV
* Pad Abort Test-1
* A-001
* A-002
* A-003
* Pad Abort Test-2
* A-004

 |
| Eredu frogak | 
* A-101
* A-102
* A-103
* A-104
* A-105

 |
| Tripulatu gabeko misioak | 
* AS-201
* AS-202
* Apollo 4
* Apollo 5
* Apollo 6
* Skylab 1

 |
| Lurraren Azpi-orbitako misioak | 
* Apollo 7
* Apollo 9
* Skylab 2
* Skylab 3
* Skylab 4
* Apollo-Soyuz bateratzea

 |
| Ilargiaren orbitako misioak | 
* Apollo 8
* Apollo 10

 |
| Ilargiratutako misioak | 
* Apollo 11
* Apollo 12
* Apollo 14
* Apollo 15
* Apollo 16
* Apollo 17

 |
| Porrot egin duten misioak | 
* Apollo 1 (AS-204)
* Apollo 13

 |

| * i
* e
* a
Estatu Batuen espazio programa tripulatuak |
| --- |
| Indarrean | 
* ISS

 |  |
| Aurrekoak | 
* X-15 azpi-orbitala
* Mercury
* Gemini
* Apollo
* Skylab
* Apollo-Soyuz (SESBrekin)
* Space Shuttle
* Shuttle–Mir programa (Errusiarekin)

 |
| Bertan behera utzitakoak | 
* MISS
* Orion (nuclear)
* Dyna-Soar
* Manned Orbiting Laboratory
* National Aero-Space Plane
* Space Station Freedom (orain ISS)
* Orbital Space Plane
* Project Constellation

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190776
* Commonscat Multimedia: Skylab (space station)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4515631-1
* WorldCat
* LCCN: n50021227
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q190776
* Commonscat Multimedia: Skylab (space station)
Almogavarrak Mallorkako konkistan zehar.
**Almogavarrak** (katalanez: *Almogavers*; aragoieraz: *Almogávars*) Aragoiko Erresuma zerbitzatzen zuten infanteria arinez osaturiko talde paramilitarrak ziren. XIII. eta XIV. mendeetan zehar Mediterraneo osoan zehar ibili izan ziren.

Euren izendapenaren jatorriari buruzko hainbat bertsio badaude: lehenbizikoaren arabera jatorria arabierazko المغاور *al-mugāwir*, ("espedizio bat burutzen duena") hitzan legoke, aldiz bigarren bertsioaren arabera المخابر, *al-mujābir* ("berri eramailea") hitzan, eta azkenik hirugarren teoria batek dioenez *gabar* hitzetik eratorria litzateke, honek "harro", "handinahi" edo "uste handi" esan nahiko luke.

Gudaroste hauek nagusiki aragoitar eta kataluniarrez osaturik zeuden, eta jatorriz gudarosteak Pirinioetako haranetako menditar nekazari eta artzainez osaturik leudeke. Aldiz, bere garai onenenean Aragoiko Erresumako txoko guztietatik etorritako jendeek osatu zuten.

Ikus gainera
------------

* Kataluniako Konpainia Handia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1138325
* Commonscat Multimedia: Almogavars

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 792

 |

* Wd Datuak: Q1138325
* Commonscat Multimedia: Almogavars
**Amador konderria** (ingelesez: *Amador County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jackson da. 2010eko zentsuaren arabera 38.091 biztanle zituen, Amador kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Amador konderriak 1.569,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,46 ura dira. Beste 1.539,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.091 pertsonetatik 35.081 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.756 dira. 938 beltzak edo afroamerikarrak. 547 amerikar natiboak ziren eta 63 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 396 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 130 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 936 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156177
* Commonscat Multimedia: Amador County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 312794648
* ISNI: 0000 0004 0638 4826
* GND: 1042740747
* LCCN: n79078130
* NARA: 10036782
* **Lekuak**
* OSM: 396490
* TGN: 1002146

 |

* Wd Datuak: Q156177
* Commonscat Multimedia: Amador County, California
**Severn zubia** (galesez *Pont Hafren* eta ingelesez *Severn Bridge*) Ingalaterra eta Galesen artean dagoen zubi eseki bat da, bertan bi herrialdeen arteko muga egotez gain M48 autobidea igarotzen da, halere ia zubi osoa Ingalaterraren eremuan dago. Severn ibaia eta Wye ibaia zeharkatzen ditu, Bristolgo kanalaren iparraldean.

Ingalaterrako Gloucestershire konderriko Aust udalerria eta Galesko Monmouthshire konderriko Chepstow udalerria elkarlotzen ditu.

Historia
--------

1966ko irailaren 8an inauguratu zen eta John Howard & Co. Sir William Arrol & Co. Cleveland Bridge & Engineering Company eta Dorman Long ingeniaritza konpainiek eraiki zuten.

Zubia
-----

1.597 metro luze ditu, eta esekia dagoen bi oinarrien artean 988 metroko distantzia dago. Trafiko gehienen dagoen egunetan zubitik eguneko 50.000 ibilgailu igaro ohi dira, halere 1996an Severn ibaiko bigarren zubia eraiki zenetik zubi honetako trafikoa dexente arindu da. Norabide bakoitzeko bi erraina bana daude.

Literatura
----------

Harri Webb galestar olerkariak zubiari honako olerki sarkastiko hau eskeini zion:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Two lands at last connected**Across the waters wide,**And all the tolls collected**On the English side.* |  » |
| *Bi lurralde azkenean elkarlotuak**Ur zabalak gurutzatuz,**Eta bide-sari guztiak**Ingalaterra aldean bilduz.* |

Eta olerkiak arrazoia guztia du, zubia ia osoki Ingalaterran dagoenez, diru-sariak Ingalaterran ordaintzen baidira, halera 1990eko hamarkadaren hasieratik Galestik Ingalaterrara igarotzea dohakoa da, aldiz, Ingalaterratik Galesera oraindu beharra dago.

Iruditegia
----------

* Aireko ikuspegia.Aireko ikuspegia.
* Zubiaren ikuspegia Ingalaterrako zatian.Zubiaren ikuspegia Ingalaterrako zatian.
* Zubia.Zubia.

Kanpo estekak
-------------

* Severn zubia Structurae webgunean **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1850537
* Commonscat Multimedia: Severn Bridge

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315530237
* LCCN: sh2017000255
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* NHLE: 1119760

 |

* Wd Datuak: Q1850537
* Commonscat Multimedia: Severn Bridge
Petsamo lurraldea eta **Sevettijärvi**.
**Sevettijärvi** (iparraldeko samieraz *Čeavetjávri*, skolt samieraz *Čeʹvetjäuʹrr*), Inari udalerriko herrixka bat da, Finlandian, Norvegiarekin muga egiten duen Näätämö herrixkatik hurbil. Skolt samitarrak dira udalerriko biztanle nagusiak, biztanleri osoaren %90a. Besteak, finlandiarrak, inariko samitarrak eta mendiko samitarrak dira; gutxi gorabehera 350 bat biztanle direnak.

*Sevettijärvi*, 1949. urtean sortu zen, 51 skol familia Petsamo lurraldetik bertara erbesteratuak izan zirenean SESBk Petsamo eskualdea eskuratu zuenean II. Mungu Gerran. Bertan, eskolak, osasun-etxeak eta eliza eta denda bana eraiki ziren samitarren egoera hobe zedin.

Petsamoko herrixka batetik, bertara mugituak izan ziren skolt samitarren antzinako etxebizitza bat, bertako eraikuntza garrantzitsuena dena eta eliza ortodoxoa, samitar hauek, kristau ordoxo errusiarrak baitira.

Ikus, gainera
-------------

* Inari
* Skolt samitar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1089774
* Commonscat Multimedia: Sevettijärvi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305202405
* LCCN: no2013086096

 |

* Wd Datuak: Q1089774
* Commonscat Multimedia: Sevettijärvi


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Inariko herrixkak** |  |
| Akujärvi • Angeli • **Inari** • **Ivalo** • Kaamanen • Keväjärvi • Koppelo • Kuttura • Lisma • Menesjärvi • **Näätämö** • Nellim • Partakko • Riutula • **Saariselkä** • **Sevettijärvi** • **Törmänen** |
**Sheridan konderria** (ingelesez: *Sheridan County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hoxie da. 2010eko zentsuaren arabera 2.556 biztanle zituen, Sheridan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sheridan konderriak 2.321,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,65 ura dira. Beste 2.320,52 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,1 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.556 pertsonetatik 2.520 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 84 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 6 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 22 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374382
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126687161
* LCCN: n82024996
* **Lekuak**
* OSM: 1070395
* TGN: 2000749

 |

* Wd Datuak: Q374382
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Kansas
**Sankt Pauli** edota **St. Pauli** Alemaniako Hanburgo hiriko erdigunean dagoen Hamburg-Mitte barrutiko auzo bat da. Erdi Aroan Hansa Ligako merkatarien auzo gisa sortu eta XVII. mendean garatu zen. Gaur egun 2,6 km²-ko azalera eta 27.000 biztanle inguru ditu. Sankt Pauli auzoa "*Kiez*" izenez ere ezaguna da.

Europako osoko auzo gorri ospetsuenen artean sailkatua dago, Hanburgo hiriko gau giroaren kokaleku nagusia da, bertako Reeperbahn kale nagusian prostituzio lokalalak daudelarik. Bestalde, kultur giro handia duen auzoa ere bada, mota askotako artisten bilgunea delarik, bai aktoreak, nahiz musikagilea nahiz musikariak, etab. Ondorioz, auzotarrek orokorrean joera ireki edo ezkertiarra izan ohi dute.

1960ko hamarkadan auzo honetako Reeperbahn kokalekuko tabernetan *The Beatles* musika talde ospetsuak bere ibilbide profesionalari ekin zion. Bestalde, FC St. Pauli futbol talde ezagunari izena eman eta bere egoitzaren kokalekua ere bada.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1556
* Commonscat Multimedia: Hamburg-St. Pauli

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124375429
* GND: 4094649-6
* LCCN: n83181405
* **Lekuak**
* OSM: 296012

 |

* Wd Datuak: Q1556
* Commonscat Multimedia: Hamburg-St. Pauli
**Adama Barrow** (Mansajang Kunda, 1965eko otsailaren 15a) gambiar politikari eta higiezinen sustatzailea da, Gambiako Errepublikako presidentea 2017ko urtarriletik.

Bizitza
-------

Adama Barrow Basa Santa Suren ondoan dagoen Mankamang Kunda herrian jaio zen 1965eko otsailaren 15ean. Crab Island Secondary School-en eta Musulman High School-en ikasi zuen, azken horretan dirulaguntza bati esker. Ondoren, Alhagie Musa Njie & Sons, Gambiako energia konpainiarentzat lan egin zuen, eta salmenta-buru postua erdietsi zuen bertan. 2000ko hamarkadaren hasieran, Londresera joan zen higiezinen kudeaketa ikastera; garai hartan, segurtasun zaindari gisa lan egin zuen. 2006an Gambiara itzulirik, Majum Real Estate enpresa sortu zuen, eta haren zuzendari exekutiboa izan zen 2016ra arte.

Alderdi Demokratiko Batuaren kide 2007tik, 2016ko hauteskundeetarako presidentegai hautatu zuen oposizioko zazpi alderdik eratutako koalizioak. Abenduaren 1ean egindako bozak irabazi zituen, botoen % 43,9 eskuratuta; agintean 22 urte zeramatzan Yahya Jammehek botoen % 40,4 lortu zituen, eta azaldu zuen porrota onartuko zuela. Gerora, ordea, iritziz aldatu zen.

Horiek horrela, NBEren babesa zuen Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Batasunaren armada bat sartu zen Gambian, Jammeh boteretik kentzeko helburuarekin. Adama Barrowek Gambiaren Senegalgo enbaxadan, Dakarren, hartu behar izan zuen presidente kargua eta, ziurgabetasun politikoaren ondorioz, gutxienez 45.000 pertsonak egin zuten ihes Gambiatik Senegalera. 2017ko urtarrilaren 21ean, Jammehek amore eman zuen, eta bost egun geroago Barrow Gambiara itzuli zen gobernua hartzera.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Perez Zala, Ander. *Jammehek amore eman du, eta Gambian aro politiko berri bat hasi da.*  *Berria*, 2017ko urtarrilak 21, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-9).
2. ↑    *Who Is Adama Barrow?.*  *Kairo News*, 2016ko irailak 1, kaironews.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-9).
3. ↑   Maclean, Ruth, Graham-Harrison, Emma eta Grierson, Jamie. *Adama Barrow: from Argos security guard to president of the Gambia.*  *The Guardian*, 2016ko abenduak 2, theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-9).
4. ↑    *Gambiako presidente hautatua herrialdera itzuli da, gobernua hartzera.*  *Berria*, 2017ko urtarrilak 27, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-9).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27917049
* Commonscat Multimedia: Adama Barrow

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 181148120786794792091
* GND: 1120826721
* LCCN: no2017128361
* SUDOC: 250958597

 |

* Wd Datuak: Q27917049
* Commonscat Multimedia: Adama Barrow
**Adams konderria** (ingelesez: *Adams County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hettinger da. 2010eko zentsuaren arabera 2.343 biztanle zituen, Adams kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Adams konderriak 2.560,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,83 ura dira. Beste 2.557,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,91 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.343 pertsonetatik 2.286 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 23 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28316
* Commonscat Multimedia: Adams County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125489043
* LCCN: n80090080
* **Lekuak**
* OSM: 1739788
* TGN: 2001557

 |

* Wd Datuak: Q28316
* Commonscat Multimedia: Adams County, North Dakota
| **Ongai** |
| --- |
|  |
| **Izen osoa:** | Alberto Ongai Tere |
| **Jaiotza data:** | 1985eko abenduaren 31 (37 urte) |
| **Jaioterria:** | Satrustegi, Arakil ( Nafarroa Garaia) |
| Pilotaria |  |
| **Modalitatea:** | esku huskako pilota |
| **Egungo enpresa:** | Aspe |
| **Postua:** | aurrelaria |
| **Altuera:** | 1,80 m |
| **Pisua:** | 80 kg |
| **Debutatze data:** | 2008ko otsailaren 29a |
| **Debutatze pilotalekua:** | Bi Aizpe |
| **Erretiratze data:** | 2013ko otsaila |

**Alberto Ongai Tere**, pilota arloan **Ongai** deituraz ezaguna (Satrustegi, Nafarroa Garaia, 1985eko abenduaren 31) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2008ko otsailaren 29an jokatu zuen, Irurtzungo Bi Aizpe pilotalekuan. Ez zuen lorpen nabarmenik izan profesionaletan, eta, 2013ko otsailean, enpresak ez zion kontratua berritu.

Amateur mailan jardun du geroztik. Buruz buru lehiatuz, 2013ko Nafarroako Opena irabazi zuen, finalean Jose Luis Tabar 22-12 menpean hartuta. 2014an, Mexikon jokatutako Munduko Pilota Txapelketan parte hartu zuen, Espainiako selekzioarekin, eta esku huskako buruz buruko txapeldun izan zen 36 metroko pilotalekuan, finalean Fernando Medina menpean hartuta.

Estatistikak
------------

Profesionaletan egin zituen bost urteetan, zenbaki hauek izan zituen Ongairen jardunak, bere enpresaren webguneko fitxaren arabera:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Jokatutako partidak** | **Irabaziak** | **Galduak** | **Aldeko tantoak** | **Aurkako tantoak** |
| 260 | 109 | 151 | 4026 | 4461 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Aspe no renovará el contrato del delantero navarro Alberto Ongay», *Noticias de Navarra*, 2013-02-01.
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** «"Hay relevo generacional": Inaxio Errandonea y Xalton Zabala analizan el futuro de Aspe tras la concentración del miércoles», *Deia*, 2013-04-08.
3. ↑  «Nafarroako Opena Alberto Ongayrendako», *Guaixe*, 2013-06-03.
4. ↑  **(Gaztelaniaz)** Javier LEONÉ: «México vuelve a quedarse con su Mundial», *Noticias de Navarra*, 2014-09-23.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8193570

 |

* Wd Datuak: Q8193570
**Almirantearen etxea** edota **Cabanillas Berrozpetarren etxea** Nafarroako Tutera udalerrian dagoen eraikin bat da. Tuterako Alde Zaharrean dago, Plaza Zaharra eta Rua kalearen artean, Tuterako udaletxea eta Ibáñez de Lunatarren etxetik hurbil. Gaur egun María Forcada Fundazioaren egoitza da.

Historia
--------

Tuderako Almirantearen etxea.
Aurretik XV. mendeko jauregi bat ordezkatzeko 1550ean eraikia. 1997an zaharberritua eta txukundua, bere fatxada bikaina egokituz. Gerora, 2010ean Belén Esparza arkitektoaren eskutik bere barnealdea zaharberritzeari ekin zitzaion, María Forcada Fundazioaren egoitza izan zedin, eta 2010ko abenduan inauguratu zen. Data horretatik aurrera Almirantea aipatutako María Forcada Fundazioaren egoitza da, Tutera hiriko kultura jardueren kokalekua, bertan arte plastiko eta garaikidearen erakusketak, ikastaroak, mintegiak, hitzaldiak, etab. burutu ohi dira. Zaharberritzeak eraikinaren birbaloraketa eta bere erabilera osoa suposatu du, eta Maria Forcada Fundazioak kudeatzen du.

Eraikina
--------

Gaur egungo etxe platereskoak aurretik bertan zegoen jauregi bat ordezkatu zuen, antzinako eraikin hartatik oinplano karratuko antzinako eskailera bikainak iraun du. Gaur egungo jauregia adreiluz eraikia dago eta hiru solairuko garaiera du, azken solairuak arkupe edo arkuz osatutako galeria du eta teilatuondoa oparo apaindua dago. Patioa laukizuzena eta zurruna da, garaiko aragoiar arkitekturaren eskemetara atxikia. Lehen solairuko baldoi handien apaindura nabarmentzen da, goi erliebeko giza itxurako irudiez osatutako apaindura platereskoekin osatua. Balkoien eta teilatuondoaren artean erliebezko friso bat ere badago.

Ikus gainera
------------

* Tuterako historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |

* Tuterako jauregiak, ciudadtudela.com **(Gaztelaniaz)**
* Auñamendi Eusko Entziklopedia **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5755396
* Commonscat Multimedia: Casa del Almirante, Tudela

---

 |

* Wd Datuak: Q5755396
* Commonscat Multimedia: Casa del Almirante, Tudela
**Alberto Sartoris** (Turin, Italia, 1901eko otsailaren 2a - Pompaples, Suitza, 1998ko martxoaren 8a) italiar arkitektoa izan zen.

Biografia
---------

Arkitekturako ikasketak Genevako Arte Ederretako eskolan egin zituen, 1916tik 1919ra bitartean. 1922tik 1926ra bitartean, Annibale Rigottiren lantegian lan egin zuen. Rigottik Riccardo Gualino bildumagilearen inguruko taldean sartu zuen, eta han ezagutu zituen Felice Casorati eta Luigi Fillia margolariak eta Lionello Venturi arte-historialaria. Casoratirekin batera, Sartorisek antzerki pribatu bat egin zuen Gualinorentzat (1924-1925). Baina hainbat istilu izan zituen, eta Sartorisek utzi egin zuen proiektua.

Nazioarteko abangoardiekin, bereziki, italiar futuristekin, Genevako arte modernoko nazioarteko erakusketan izan zuen lehenengo harremana (1920-1921). De Stijlen taldeak Parisen *Effort moderne* galerian egin zuen erakusketak Sartorisen arreta erakarri zuen, batez ere, Pizkundetik zetorren perspektiba-moldeari aurre egiteko De Stijlek erabiltzen zuen prozedura analitikoagatik. 1926-1927 urteen ondoren Sartorisek italiar arrazionalistekin bat egin zuen, baina Giuseppe Terragnirekiko lankidetza ez zen hasi 30eko hamarraldiaren amaiera arte. 1927an futurismoarekin elkartu zen. 1928an Artisau Elkarteen erakusketan parte hartu zuen Turinen, eta arkitektura arrazionalaren erakusketan Erroman. Erakutsi zituen marrazkien artean, aipatzekoa da Artisau Elkarteen pabiloiaren irudi axonometrikoa. Hura izan zen arkitektura arrazionalaren lehenengo proiektua Italian. 1929. urtetik aurrera Luigi Filliaren marrazkigintza futuristaren aldizkarietan parte hartzen hasi zen, *La Città Futurista* eta *La Città Nuova*n, besteak beste. Garai horretan, arkitektura berriari buruzko artikuluak idatzi zituen *La Casa Bella* aldizkarian.

1930ean *Antonio Sant´Elia* saiakera argitaratu zuen, arkitektura futurista Italiako arkitektura berritzeko prozesuaren aitzindaritzat hartzen duena. Cercle et carréren sortzaileetako bat izan zen, eta taldeak egin zuen nazioarteko lehenengo erakusketan parte hartu zuen Parisen. 1931n Abstraction-Créationeko kide egin zen. Sartorisen iritziz, haiek ziren arkitektura modernoa aurkitu zuten margolariak. 1930etik 1932ra bitartean, Sartorisek lau arkitektura-koadro egin zituen: Jean-Saladin van Berchem margolariaren estudioa Parisen, Henri Ferrare poetaren etxea Genevan, Friburgoko Itsasargiko Andre Mariaren eliza eta Lourtierreko Kontseilu Onaren eliza. Lan horietatik eraiki zen bakarra Lourtierreko kapera izan zen. 1932. urteaz geroztik Sartorisek *Gli elementi dell´architettura funzionale. Sintesi panoramica dell´architettura moderna* argitaratu zuen, eta lan horrekin *Arkitektura berriaren entziklopedia* lanean jarraitu zuen (1948, 1954, 1957).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
**Alberto Rementeria Albistegi** (Bilbo, Bizkaia, 1953 -) bizkaitar pintorea da.

Biografia
---------

Bilboko Arte Ederretako Goi Eskolan egin zuen prestakuntza (1971-1976), eta ikasle zela egin zuen aurreneko bakarkako erakusketa, 1972an, Barakaldon. 1975ean, Espainiako Hezkuntza eta Kultura Ministerioaren beka bat eskuratu zuen, eta bi urte geroago, 3x13 Taldeko kideekin batera erakutsi zituen bere lanak Deustun.

Hainbat aldiz aurkeztu izan zituen bere lanak 80ko hamarkadan Arteder Bilboko Arte Garaikidearen azokan. Bere banakako erakusketa gehienak 1982, 1996 eta 1991n egindakoak, esaterako Windsor galerian aurkeztu ditu. Orobat Windsorren bidez erakutsi ditu maiz bere lanak Madrilgo Arco azokan ere.

Erakusketa kolektiboei dagokienez, aipagarria da, besteak beste, 1986an Madrilgo Gamarra Garrigues galerian antolatu zen *Belaunaldi Berria* erakusketa, euskal herritar margolari gazteen lana aurkeztu zuena.

Artegintzaren alor ugari landu ditu Rementeriak, besteak beste akuarela, kartelgintza, ilustrazioa...

1979az geroztik, Pintura irakasle da EHUko Arte Ederretako Fakultatean, eta bertan egin zen doktore 1989an. 1988an, Eusko Jaurlaritzak deitutako Gure Artea lehiaketa irabazi zuen, hainbat urtez accesitak lortu ondoren.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253084
* **Identifikadoreak**
* Tabakalera ID: 59833
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 125436
* Lur: 05095/eu\_r\_0325/r0325

 |

* Wd Datuak: Q12253084
**Sheridan konderria** (ingelesez: *Sheridan County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rushville da. 2010eko zentsuaren arabera 5.469 biztanle zituen, Sheridan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sheridan konderriak 6.396,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 74,94 ura dira. Beste 6.321,8 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.469 pertsonetatik 4.730 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 171 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 562 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 145 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495969
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151379939
* LCCN: n88187047
* NARA: 10039538
* **Lekuak**
* OSM: 1425439
* TGN: 2001396

 |

* Wd Datuak: Q495969
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Nebraska
**Alemaniako Urria** terminoak Internazional Komunistaren Batzorde Exekutiboak egindako plan iraultzailea izen zen, 1923an Weimarko Errepublikak bizi zuen estatu-krisia probestu eta Alemanian iraultza komunista bat lortzeko. 1917ko Errusiako Urriko Iraultzaren adibideari jarraituz, komunistek boterea hartu nahi zuten eta, hartara, Erdialdeko Europan iraultza segida berri batekin hasi. Helburua mundu-iraultza komunista abiatzea zen. Alemaniako Alderdi Komunista (KPD), "Fronte Batua" ezkertiarraren lemapean, 1923ko urrian Alemaniako Alderdi Sozialdemokratarekin (SPD) elkartu zen Turingia eta Saxonia estatuetan, eta iraultzaileek altxamendu bat egiteko une egokia ikusi zuten. Iraultza 1923ko urrirako/azarorako aurreikusi zen, baina Reicheko gobernuak zapaldu zuen, Saxonia eta Turingiaren aurkako *Reichsexekution* delakoa erabili baitzuen, estatu-gobernu sozialisten agintea bertan behera utziz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Arnulf Scriba.  (2007-05-18). *Der "deutsche Oktober" 1923.*  Deutsches Historisches Museum, Berlin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q659410

 |

* Wd Datuak: Q659410
Savukoskiko armarriaSavukoskiko armarria
**Savukoskiko armarria** (finlandieraz, *Savukosken vaakuna*) Finlandia ipar-ekialdean dagoen Savukoski udalerriaren ikur nagusia da.

Armarria Heikki Paaer artistaren lana da eta udalbatzak Savukoskiko ikur nagusitzat hartu zuen 1956. urteko abenduaren 14an (Barne Ministerioak hurrengo urteko apirilaren 17an onartu zuen). Bertan agertzen diren irudiekin, egileak udalerria antzinako kultura eta bizimoduarekin lotu nahi izan zuen; zelai beltzaren aurrean, urrezko zutikako sami biltegi tradizionala dago, sustraiak dituen enborrak lurretik goratzen duena. Biltegi hauek, hain zuzen ere, samiek tresnak eta bizi hornigaiak gordetzeko erabiltzen zituzten eraikinak ziren, lurzorutik egurrezko zutabeen bidez altxatzen zituztenak. Hala, sustraiak diruditen zutabeek, eta, oro har, armarriaren sinbolismoak udalerria eta antzinako kulturaren arteko zubia egiten du, alegia, egungo savukoskiarren eta jatorrizko sami biztanleen arteko lotura. Azkenik, aipatzekoa da Savukoskiko armarriak ere atzealde iluna duela; izan ere, kolore hitsak (grisa, beltza) Lappiko udalerriko armarrien bereizgarri nagusiak dira, eskualdeko zerua negualdean irudikatzen dutenak .

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Suomen kunnallisvaakunat.*  Suomen Kunnallisliitto, 158 or. ISBN 951-773-085-3..

Ikus, gainera
-------------

* Savukoski
* Lappiko armarriak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5392620

 |

* Wd Datuak: Q5392620


| * i
* e
* a
Lappiko armarriak |
| --- |
| Udalerriak | Enontekiö • Inari • **Kemi** • **Kemijärvi** • Keminmaa • Kittilä • Kolari • Muonio • Pelkosenniemi • Pello • Posio • Ranua • **Rovaniemi** • Salla • Savukoski • Simo • Sodankylä • Tervola • **Tornio** • Utsjoki • Ylitornio | Lappiko armarria |
| Aspaldikoak | Alatornio • Karunki • Kemijärvi (1960-1972) • Petsamo • Rovaniemi (1930-2005) |
| **Lappi** • **Laponia** • **Finlandia** |