recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**English Bay** (euskaraz, **Badia Ingelesa)** Vancouver (Kanada) hiriko badia da. Georgiako itsasartean da, eta hori, Burrard Inlet eta hiriaren erdigunearen artean dago..

Vancouver-erako erakargarritasuna da bere edertasunagatik eta ia hiriaren erdialdean dagoelako. Ospetsua da bere hondartzengatik eta urtero *ospatzen den Celebration of Light (*Argiaren ospakizuna*)* jaiaildiagatik.

Kokapena
--------

Badia hau, mendebaldean, Victoria itsasarteak mugatzen du, iparraldean eta ipar-ekialdean, Burrard Inlet fiordoak, eta, ekialdean, hiriaren erdigunea (West End auzoa) eta Stanley Parkea osatzen duten penintsula txikiak. Hegoaldean, West Point Grey eta Kitsilano auzoetan hondartza ugari daude, eta, hego-ekialdean, False Creek sargunea.

Atrakzio turistikoak
--------------------

Hondartza ezagunena *English Bay Beach* izenarekin ezagutzen da West End auzoan, Stanley parketik gertu. Ekialdeko kostaldeko beste hondartza batzuk *Sunset Beach*, *Second Beach* eta *Third Beach dira*. Hegoaldeko kostaldean Kitsilano, Jericho, Locarno eta Spanish Bank hondartzak daude. Jericho hondartzaren ondoan Royal Vancouver Yacht Club kirol portua dago .

Badiako kostaldean berdegune interesgarriak daude. Bi parkerik garrantzitsuenak hauek dira: Stanley Parkea ipar-ekialdean eta Pacific Spirit Park hego-mendebaldean. Biak dira ezagunak mendi-ibiliak, jogginga, bizikleta edo lineako irristaketak egiteko.

Hegoaldeko itsasertzean, False Creek-eko sargunetik gertu, Vancouverko Itsas Museoaren eraikina dago Kanadako ohiko itsasontzi ereduekin.

Ekitaldi asko egiten dira English Bay-n urtean zehar. *Celebration of Light* lehiaketa pirotekniko ospetsua uda guztietan izaten da, uztaileko azken astetik abuztuaren lehenera bitartean, mota horretako munduko emankizunik handiena da.

Urtarrilaren 1ean *Polar Bear Swim* izenarekin ezagutzen den ekitaldia egiten da, non ehunka lagun murgiltzen baitira badiako ur hotzetan. Udan, Gay Pride March (Gay harrotasunaren martxa) koloretsua badiaren aurreko kaleetan egiten da.

Zamaontzi handiak badian ainguratzen dira sarritan Burrard Inlet barnean dauden portuko instalazioetara igarotzeko zain.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1342795
* Commonscat Multimedia: English Bay

---

 |

* Wd Datuak: Q1342795
* Commonscat Multimedia: English Bay
**Durrani Inperioa** (paxtuneraz: د دورانیانو امپراتوري‎), **Sadozai Erresuma** (د افغانانو واکمني), edota **Afganiar Inperioa** (د افغانانو واکمني) Ahmad Shah Durranik eratu eta eraiki zuen. Bere une gorenean, egungo Afganistan eta Pakistan, ipar-ekialdeko Iran, ekialdeko Turkmenistan eta ipar-mendebaldeko India (tartean Kaxmir eskualdea) bere agindupean zituen.

Nader Shah 1747an hil zenean, Ahmad Shah Durranik Kandaharreko eskualdea aldarrikatu zuen. Handik Gazni eta Kabul konkistatu zituen. 1749rako mogolek afganiarrei egungo Pakistan eta ipar-mendebaldeko Punjab utzi zioten. Orduan Ahmad Shahek mendebalderantz jo eta Herat bereganatu zituen, Shahrokh Shahen eskuetan zegoena. Gero bere armadak iparraldeko Hindu Kush hartu zituen. Ahmad Shahek lau aldiz inbaditu zuen India, Kaxmir eta Punjab hartuz. 1757an Delhi arpilatu zuen baina mongolen burujabetza onartu zuen, berarentzat Punjab, Sindh eta Kaxmir utziz.

1772an Ahmad Shah hil zenean, Timur Shah bere semeak ordezkatu zuen. Honek Kabul hiriburu berri bilakatu zuen, neguan Peshawarrera joanez. Durrani Inperioa egungo Afganistanen arbaso zuzena da eta Ahmad Shah Durrani "nazioaren aita" da.

Enperadoreen zerrenda
---------------------

* 1747-1772 : Ahmad Shah Durrani
* 1772-1793 : Timur Shah Durrani
* 1793-1801 : Zaman Shah
* 1801-1803 : Mahmud Shah Durrani
* 1803-1809 : Shah Shuja
* 1809-1818 : Mahmud Shah Durrani
* 1819-1819 : Ali Shah Durrani
* 1819-1823 : Ayub Shah Durrani

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Lee, Jonathan L..  (1996). *The "Ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731-1901.*  BRILL, 116 or. ISBN 9789004103993..
2. ↑   **(Ingelesez)** CIA. *Afghanistan.*  in: *The World Factbook*..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q467627
* Commonscat Multimedia: Durrani Empire

---

 |

* Wd Datuak: Q467627
* Commonscat Multimedia: Durrani Empire
Céide Fields
 Interpretazio zentrua
**Céide Fields** (irlanderaz *Achaidh Chéide*, "mendi lauko zelaiak") Irlandako Mayoko konderriko kostaldean dagoen ingurune megalitikoa da, Ballycastletik 8 kilometro eskasera. Harri Aroan egina da eta beraz munduko zelai itxitura zaharrenak dira.

Patrick Caulfield irakasleak aurkitu zuen 1930an, zohikatza ateratzen ari zela. Seamus bere semeak arkeologia ikasketak egin zituen eta indusketak egin ondoren zelai, etxe eta hilobiak aurkitu zituen.

Duela 200 belaunaldiko jendearen bizimodua erakusten duen interpretazio zentrua ireki da. Bertan ikusten denez nekazari komunitateak pinudiak soildu zituen abereek bazka izan zezaten eta garagarra eta garia hazteko lurrak ere landu zituen. Harruiez zelaiak itxi zituzten lurrari eusteko.

Dirudienez basoa soiltzeak lurrari kalte egin zion eta nekazaritzarako balio ez zuenean eremua alde batera utzi zuten.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Gaeleraz)****(Gaztelaniaz)** Heritage Ireland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1150321
* Commonscat Multimedia: Céide Fields

---

 |

* Wd Datuak: Q1150321
* Commonscat Multimedia: Céide Fields
***Oin garbiketa*** Tintoretto italiar margolariaren maisulanetako bat da. Oihal gainean egindako olio-pintura da, neurri handikoa (210 x 533 cm). 1548 aldean margotua izan zen, eta gaur egun Madrilgo Pradoko museoan dago.

Ez ohiko gauza bezala, lehen planoan, koadroaren eskuinaldean, dago obrako talde protagonista. Talde horren aurkako aldean, apostolu bat dago, sandalia askatzen, talde nagusiaren kontrapisu gisa edo eginez jarria. Zilar koloreko halako argi batek argiztatzen ditu irudiok, baina begiralea erdi itzalean dagoela ematen du, lehen planoko apostolu taldearen atzean ozta-ozta sumatzen den aterpe edo estalpe moduko baten azpian.

Bigarren planoan, apostolu talde bat dago, mahai baten inguruan, zilar koloreko argi batez horniturik hauek ere. Hirugarren planoa erdi ilunpean dago, egitura arkitektoniko baten azpian. Plano horretan bi giza irudi besterik ez dira ageri: bata zutabe baten oinaren kontra eserita, bestea zutik, koadroaren erdian, beste zutabe baten kontra bermaturik, erdi ezkutuan.

Azkenik, laugarren planoa joko arkitektoniko bat da, espazioa luzatzeko eta mihisearen atze-atzeko arkuan ihes puntu bat sortzeko asmatua. Zoruko lauzatu geometrikoak, berriz, perspektiba handitu eta begirada ihes punturantz bideratzen du. Lehen planoko mutur banako giza irudien artean, koadroaren erdi-erdian, txakur bat dago lurrean etzanda, hura gabe hutsunea handiegia izango zelako beharbada.

Koadro honek azalpen bikoitza du: batetik, eszena erlijioso baten irudikapena da, ikuspuntu orijinal batetik ikusia, baina interpretazio klasiko baten arabera, betiere. Bestetik, pinturaren historian espazioa bere osotasunean irudikatzen den aurreneko aldietako bat da.

Ematen du koadroan azaltzen diren irudiak aitzakia bat besterik ez direla haien arteko espazioa mugatzeko. Ikuslea, edo begiralea bera ere, espazio horretan dagoen beste elementu bat da, nahiz eta koadroaren kanpoan egon. Velazquezek berak bere koadro kutunenen artean omen zeukan Tintorettoren hau. Ez da harritzekoa, gero, Tintorettok bezala, espainiar margolari handiak ere koadroaren mugez haragoko espazioa harrapatu baitzuen *Meninak* margolan harrigarrian.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/11/21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** El Lavatorio Museodelprado.es

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q75846
* Commonscat Multimedia: Jesus Christ washing the feet of the apostles by Jacopo Tintoretto (San Marcuola)

---

 |

* Wd Datuak: Q75846
* Commonscat Multimedia: Jesus Christ washing the feet of the apostles by Jacopo Tintoretto (San Marcuola)
Irakurtarau baten eskema,hasiera kodona (*start*) eta bukaera kodona (*stop*) adierazten direlarik.
Genetika molekularrean, **irakurtarau ireki** edo **ORF** bat (*Open reading frame* ingelesez) hasierako kodoi baten (AUG) eta bukaera kodoi baten arteko DNA sekuentzia bat da, introiei dagokien sekuentziak kontuan hartu gabe. UTRen artean agertzen dira, hau da, itzultzen ez diren sekuentziak.

DNA sekuentzia batean, printzipioz, sei zentzu posibletan ager daitezke irakurtarauak; kodoi bakoitzak hiru nukleotido hartzen dituenez, hiru hasiera leku dago kodoiak hirunaka hartzeko, laugarren nukleotido bat hasiera gisa hartuz gero, lehenbiziko irakurtarauarekin kointzidituko zuelarik. Hiru irakurtarau hauei beste hiru gehitu behar zaizkio aurkako zentzuan, itzulpena DNAren harizpi osagarria molde gisa hartuta gertatzen bada.

Sei irakurtarau hauek +1, +2, +3, -1, -2 eta -3 izena hartzen dute

5' aactgcagtacgtaacgtca 3' sekuentzia adibide gisa hartuta, hauek dira irakurtarauak:

```
+3 5'  aa ctg cag tac gta acg tca   3'
+2 5'   a act gca gta cgt aac gtc a 3'
+1 5' aac tgc agt acg taa cgt ca    3'
-1 3' ttg acg tca tgc att gca gt    5'
-2 3'   t tga cgt cat gca ttg cag t 5'
-3 3'  tt gac gtc atg cat tgc agt   5'
```

Irakurtarau bakoitzak sekuentzia proteiko zeharo ezberdina emango du.

Ikus, gainera
-------------

* Kodoi
* Kode genetiko
* DNA
* Gene
* UTR

Kanpo estekak
-------------

* StarORF

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q908550
* Commonscat Multimedia: Open reading frames

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D016366

 |

* Wd Datuak: Q908550
* Commonscat Multimedia: Open reading frames
**Del Norte konderria** (ingelesez: *Del Norte County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crescent City da. 2010eko zentsuaren arabera 28.610 biztanle zituen, Del Norte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Del Norte konderriak 3.185,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 578,53 ura dira. Beste 2.606,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.610 pertsonetatik 23.606 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.093 dira. 967 beltzak edo afroamerikarrak. 1.935 amerikar natiboak ziren eta 26 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 938 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 172 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 966 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156186
* Commonscat Multimedia: Del Norte County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137220130
* ISNI: 0000 0004 0381 750X
* LCCN: n81118389
* NARA: 10038450
* **Lekuak**
* OSM: 396503
* TGN: 2000180

 |

* Wd Datuak: Q156186
* Commonscat Multimedia: Del Norte County, California
**Obi uharteak** (baita **Ombirah** ere; indonesieraz: *Kepulauan Obi*) Indonesiako uhartedia da, iparraldeko Moluketan dagoena. Uharterik nagusiena Obira edo Obi uhartea da, Bisa uharteak, Gomumu, Obilatu, Tapat eta Tobalai nabarmenak ere izanda. Guztira 2.823 km²-ko azalera eta, 2010eko erroldaren arabera, 41.455 biztanle dituzte.

Ikerlarientzat interesgarria den fauna du, Wallace Lerroan izanda, desagertzeko zorian dauden zenbait espezie endemiko dituelako: *Melomys obiensis*, *Dobsonia crenulata*, *Nyctimene albiventer*, *Pteropus chrysoproctus*, *Aselliscus tricuspidatus*, *Pteropus personatus*, *Hipposideros papua* edo *Pteropus conspicillatus*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Goodall, George, ed. *Philips' International Atlas.*  London: George Philip and Son map 'East Indies', 91-92 or..
2. ↑  Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1061521
* Commonscat Multimedia: Obi Islands

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 5231220

 |

* Wd Datuak: Q1061521
* Commonscat Multimedia: Obi Islands
Minaren aurrean norberak bere atalase du.
**Oinaze atalase** min eragiten duen estimulu baten oinarrizko intentsitatea da. Edo, psikofisikan, estimuluaren %50 zein mailatan den mingarria. Horrelako neurketak egiteko estimulu mingarri gisa elementu desberdinak erabil daitezke: presio mekanikoa, beroa edo estimulazio termikoa, elektrizitatea, laserra.

Oinaze atalase kontzeptuarekin minaren aurrean sortzen den sentsibilitatea deskribatu nahi da orokorrean: «pertsona horrek oinaze atalasa oso altua du» esaten da adibidez. Kontzeptuaren esanahi zehatzak pertsonak sentipen mingarriak sentitzen dituen unetik markatu nahi du, estimulu baten handitzerakoan pertsonak mingarria ez dena eta mingarria dena zein unetan bereizi egiten duen. Hau neurtzeko estimulua poliki-poliki handitzen doa, era mailaktuaz edo era jarraian. Emaitza pertsona bakoitzaren arabera oso desberdina izan daiteke: gizabanako batzuek ondo daramate beste batzuek jasan ezin duten mina.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  :"Encyclopedia+of+Perception"&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj52I\_a6bHSAhWChpAKHTbUDT0Q6AEIGjAA#v=onepage&q&f=false

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1098125
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D017288

 |

* Wd Datuak: Q1098125
**Obisparra** jatorri paganoa duen prozesioa da. Berez, Zamorako herri batzuetan neguan ospatzen den maskarada da. Gehien batean Aliste eta La Carballeda lurraldetan eta Sanabrian ospatzen da. Inauteriko festa jostagarria da.

Ezaugarriak
-----------

Pertsonaia finko batzuk ditu: Filandorra, Itsua, Ijitoa, Madama, Galia, Behiak, Ereileak... Herrien arabera gehiago edo gutxiago ditu. Segizioan hamabi deabru ateratzen dira, gehien batean gizonezkoak. Sarritan, parodiak egiten dituzte eta, ondoren, ikusleei dirua eskatzen diete; halaber, errautsak botatzen dituzte. Alisten, bestetik, obisparra hitzak beste esanahia du, zarata handia sortzen duen taldearena, alegia.

Jatorria
--------

Festaren jatorria ezagutzen ez bada pentsa daiteke Erdi Aroko «Obispillo» izeneko ospakizunaren jarraipena dela. Azken hau, abenduaren 28an, Inuzente-egunean, Espainiaren iparraldean eliz handien aurrean egiten zen taldeko inuzentekeria izaten zen.

Pertsonaien sinbologia ikusita, monasterioen biztanleekin lotu daitezke, baina baita ere emankortasun-erritoekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Alisteko Obisparra You Tuben.
* **(Gaztelaniaz)**: Aires de Aliste webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6047958

 |

* Wd Datuak: Q6047958
**Oinarrizko eragiketak** Ingeniaritza kimikoko prozesuen ataletako bakoitza dira. Ingeniaritza kimikoko oinarrizko eragiketak dira gaur egungo industria kimiko guztien oinarria, horrelako planta eta lantoki ezberdinen diseinuaren mamia direlarik.

Historia
--------

Industria kimiko ezberdinak XX. mendearen hasiera arte, prozesu ezberdinez osatuta zeudela onartu izan da, baita prozesu horiek printzipio ezberdinek gidatzen zituztela. Hala ere, 1916 urtean Arthur Dehon Little ikerlariak "oinarrizko eragiketa" kontzeptua erabili zuen lehen aldiz.  Aurrerago, 1923 urtean hain zuzen, William H. Walker, Warren K. Lewis eta William H. McAdams ikerlariek "The Principles of Chemical Engineering" (Ingelesez, Ingeniaritza kimikoaren printzipioak) liburua argitaratu zuten.

1956 urteko *Unit Operations of Chemical Engineering* liburuan elkartu zituzten aurreko kontzeptu horiek McCabe, Smith eta Harriott ikerlariek. Liburu hori da gaur egun ere, bere 2004 urteko zazpigarren edizioan, Oinarrizko eragiketak deskribatzen dituenen artean zabalduena. Eragiketa hauek Ingeniaritza kimikoaren printzipio teorikoetatik eratorriak izan dira.

Oinarrizko eragiketa motak
--------------------------

Hainbat oinarrizko eragiketa daude, eta bere sailkapena ez dago oso argi, baina normalean bost talde hauetako batean sartzen dira:

* Jariakinen prozesuak: Jariakinen garraioa, iragazpena edo solidoen fluidizazioa.
* Beroaren transferentzia prozesuak: Lurrunketa eta kondentsatzea.
* Materiaren transferentzia prozesuak: Gasen absortzioa, distilazioa, erauzketa, adsortzioa edo lehorketa.
* Prozesu termodinamikoak: Gasen likuazioa edo hotz ekoizpena.
* Prozesu mekanikoak: Solidoen garraioa, birrinketa edo baheketa.

Hala ere, beste era honetan ere sailka daitezke:

* Banantze eragiketak: Distilazioa
* Konbinazio eragiketak: Nahastea
* Erreakzio eragiketak: Erreakzio kimikoa

Gainera badira beste eragiketa batzuk bi multzo ezberdinetako eragiketen konbinazioa direnak, distilazio erreaktiboa esaterako, zeinetan distilazioa egin bitartean erreakzio kimikoa ere gertatzen den.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1816633
* Commonscat Multimedia: Unit operations

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 01039174
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1816633
* Commonscat Multimedia: Unit operations

1. ↑  "The MIT Connection" Retrieved March 6, 2010.
2. ↑  The Encyclopedia of Earth. "Walker, William H.. Accessed April 4, 2010.
**Eguneko Hilkortasuna Monitorizatzeko Sistema** (gaztelaniaz: *Sistema de Monitorización de la Mortalidad Diaria*), arruntean **MoMo** edo **MoMo sistema** gisa ere ezagutzen dena, Karlos III.a Osasun Institutuko Epidemiologia Zentro Nazionalak kudeatzen duen sistema bat da. Sistema horren helburua da kausa guztien ondoriozko eguneroko hilkortasun-desbideratzeak identifikatzea, hilkortasun-serie historikoen arabera, eta Espainiako Osasun Ministerioari ikusitako hilkortasun-desbideratze esanguratsuak jakinaraztea, espero den hilkortasunari dagokionez, espero diren neurriak hartu ahal izateko.

Behatutako hilkortasuna egunero lortzen dute Espainiako Justizia Ministerioaren 3929 erregistro zibil informatizatuetatik datozen heriotza guztietatik. MoMo sistema 2004an sortu zen, Espainiako bero-boladek osasunean duten eragina monitorizatzeko hasierako helburuarekin. MoMo EuroMOMO Europako sarearen parte da. Europako 26 herrialdetako 29 bazkidek osatzen dute sarea, eta Europako herrialdeetan gripearekin eta osasun publikorako beste mehatxu batzuekin lotutako gehiegizko hilkortasuna neurtzeko eta antzemateko sistema bat diseinatzea du helburu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ministerio de Sanidad, Consumo y Bienestar Social. *Plan Nacional Temperaturas Extremas (MoMo).* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q89414495

 |

* Wd Datuak: Q89414495
*Artikulu hau 1891ko egunkariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nervión».*

***El Nervión***, "Periódico de la tarde" (arratsaldeko egunkaria) lemapean, 1891ko urtarrilaren 25ean Bilbon plazaratutako egunkaria izan zen. Hasieran bost zentimo balio zuen eta lau orrialde zituen. Nahiz eta apolitikoa bezala definitu, ideologikoki kontserbadorea zen, liberal-monarkikoa. Sabino Goikoetxea Etxebarria "Argos" (Bilbo, 1829 - 1901) izan zen sortzailea.

Administrazioa Bilboko Maria Muñoz kalean 10an zegoen. Bere orrialdetan informazio lokala zen nagusi. 1922an, tipografoen greba bat izan zela, apiriletik uztaila arte ez zen agertu. Ondoren, *El Nervión y la tarde* izena hartu zuen. Denborarekin egunkaria errepublikanismoaren aldeko jarrera hartu zuen. 1937an, frankisten okupazioarekin batera, desagertu zen. Izen berarekin beste aldizkari bat egon zen Bilbon 1856an

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Carlos Bacigalupe, *Bilbao*, 2016ko ekaina, 34.or.
3. ↑  **(Gaztelaniaz)** El Nervión : periódico político, mercantil, literario y de interés del país

Kanpo estekak
-------------

* "El Nervión" egunkariaren ale guztiak liburukliken irakurgai
* Carlos Bacigalupe, "Nace un diario finisecular llamado El Nervión", *Bilbao*, 2016ko ekaina, 34.or.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24482772

 |

* Wd Datuak: Q24482772
**Eguren baserria** Bergaran (Gipuzkoa) dagoen XVI. mendeko baserria da. 2018ko urriaren 15ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, sailkatutako kultura-ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Bergarako Eguren baserriko aurrealdea.Bergarako Eguren baserriko aurrealdea.
Bergarako Eguren baserriko sabaia eta dolarearen egitura.Bergarako Eguren baserriko sabaia eta dolarearen egitura.
Oinplano errektangularreko eraikina da, 25,50 m x 18,00 m-koa; bi isurkiko zurezko estalkia dauka, eta gailurra fatxada nagusiarekiko (hegoaldera begira dago) perpendikularra da. Hodi bikoitzeko teiladuna da estalkia. Bi solairu, ganbara eta sotoa ditu. Lau fatxadak harlangaitzez eginak dira eta harlanduzko eskantzuak dauzka (hareharrizkoak). Beheko solairuan erdi-puntuko bi arkudun atari irekia dauka; ez daude zentratuta, mendebalderantz baitaude. Lehenengo solairuan hiru leiho-zulo daude, lerrokatuta, eta horien artean erdian armarri bat dago. Hormapikoan, estalkiaren ondoan, bi bao errektangular berdin-berdin dauzka. Bao horiek harlanduz inguratuta daude (hareharrizkoak). Mendebaldean, sotorako sarrera dago; ateburudun ate batetik sartzen da. Mendebaldeko fatxadan, hegoaldeko aldean, erdi-puntuko arku bakar batetik (eta lehen aipatutako arkuetatik) eraikinaren hego-mendebaldean kokatuta dagoen atari handira sartzen da. Ekialdeko fatxadan, lau leiho-bao errektangular daude, lerrokatuta, eta hareharrizko harlanduz inguratuta, eraikin osoan bezala. Leihoen azpian lau gezileiho luze daude, soto edo bodegari argia ematen diotenak.

Barrualdera ataritik sartzen da, ateburudun ate batetik. Sukaldera eta etxebizitzara sartzen da bertatik. Inguru horretan eraikinaren ekialdeko sektoreko beheko solairua dago.
Eraikinaren barrualdeko egiturak suaren kontrako karga-horma bat dauka, eraikinaren ekialdeko muturreko hormartea banantzen duena. Gainerakoa luzetarako bost hormarte eta zeharkako hiru hormartetan egituratzen da. Hormarte horien ardatzetan pieza bakarreko zutoinak eta zutoin partzialak daude. Zutoin horiek habe handi batzuez lotuta daude, eraikinaren egitura osatuz. Gailur nagusiaren pean habe-dolare baten bi pilare mantentzen dira.

Baserri hau XVI. mendean eraiki zuen, eta garai horretakoak dira egituraren zatirik handiena eta soto handia. XVIII. mendean habearte bat gehitu zitzaion hegoaldean (portadari eta egungo sukaldeari dagokiena), eta beste bat mendebaldean. Hiru arku eta armarria dituen portada eta gainerako leihoek eraikuntza-kalitate handia dute. 1995ean zaharberritu zen, oso modu egokian.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
**Elena Cebrián Calvo** (1970) ingeniari agronomoa da eta Valentziako Generalitateko karrera funtzionarioa. Valentziako Generalitateko Nekazaritza, Ingurumen, Klima Aldaketa eta Landa Garapeneko sailburua izan da 2015etik 2019ra. Gaur egun, Lurralde Kohesioaren eta Despopulatzearen aurkako Politiken Idazkaritza Autonomikoaren burua da, 2022ko otsailetik.

Biografia
---------

Bere gurasoak mendizaletasun gaia jorratu dute. Aitak hainbat argitalpen ditu. Guraso biek karguak izan dituzte Centre Excursionista de València elkartean, aita presidentea izan zelarik.

Ekonomia eta Nekazaritza Politikako espezialitateko nekazaritza-ingeniaria da Valentziako Unibertsitate Politeknikoan ikasketak burutu eta gero. 1999an, oposizio bidez, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioko Estatuko Nekazaritza Ingeniarien Kidegoan sartu zen, eta han hainbat sailetan egin du lan. 2013ko urtarrilaz geroztik, Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen Ministerioko Analisi, Prospektiba eta Koordinaziorako Zuzendariordetza Nagusiko Analisi eta Prospektiba Unitateko buru izan zen. Lehenago, 2012an, Uraren Zuzendari Nagusiaren Laguntza Unitateko buru izan zen; 2010-2011tik, Parke Nazionalen Erakunde Autonomoko zuzendariordea izan zen, eta 2006-2010 bitartean, Nekazaritza eta Landa Garapeneko Proiektuetako burua izan zen, Danimarkako Europako Ingurumen Agentzian aditua.

Politika
--------

2015. urtean sozialisten gobernuko sailburu izendatu zuten, eta Ximo Puig izan zuen Generalitateko buru garai horretan. Independente bezala hartu zuten kargurako, Compromis elkartearen proposamenari jarraiki. Lehen legegintzaldian, nekazaritzaren eta ingurumenaren politikak biltzen zituen Sail berriko ingurmenaren ardura hartu zuen. Bere agintaldian, Nekazaritza Egituren Legea onartu zen, eta l'Hortako Nekazaritza Garatzeko Plana idatzi zen, Valentziako Horta Babesteko Legea onartu ondoren.

Julià Álvarorekin, Ingurumeneko idazkari autonomikoarekin, izandako gatazka, Berdeak-Equo taldeak (Compromiso koalizioko alderdietako bat) izendatua, kargua uztera eraman zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Experta y directiva con Zapatero.*   juny 2015.
2. ↑    *Equip Humà. Rafael Cebrián Gimeno.*  Centre Excursionista de València.
3. ↑   Levante-EMV. *Elena Cebrián, consellera de Medio Ambiente.* .
4. ↑    *Perfil: Elena Cebrián Calvo, Conselleria de Agricultura, Medio Ambiente, Cambio Climático y desarrollo Rural.*  ValenciaPlaza.com 29 juny 2015.
5. ↑    *Així és la llei amb què la Generalitat vol revitalitzar el camp valencià.* .
6. ↑    *La batalla inacabada de l’horta.* .
7. ↑   admin. *La exconsellera Elena Cebrián será Jefa de Servicio de Estudios y Prospectiva en Presidencia de la Generalitat.* .
8. ↑   S.L, EDICIONES PLAZA. *#AnálisisVP Elena Cebrián, la decimotercera 'consellera'.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21001160
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2114325

 |

* Wd Datuak: Q21001160
**Elena Sian ""Ellie" Rayer**,  (Slough, Ingalaterra, 1996ko azaroaren 22a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari britainiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Erresuma Batuko taldearekin, Herbehereen eta Argentinaren atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Giselle Ansley, Grace Balsdon, Amy Costello, Fiona Crackles, Sarah Evans, Maddie Hinch, Sarah Jones, Hannah Martin, Shona McCallin, Lily Owsley, Hollie Pearne-Webb, Isabelle Petter, Ellie Rayer, Sarah Robertson, Anna Toman, Susannah Townsend, Laura Unsworth eta Leah Wilkinson-ek

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ellie Rayer» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Ellie Rayer» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43553051

 |

* Wd Datuak: Q43553051
**Matematika elementala** lehen edo bigarren hezkuntzan zehar maiz irakatsitako hainbat matematika-topikotan datza. Matematika elementalaren gairik oinarrizkoenak aritmetika eta geometria dira. XX. mendeko azken hamarkadetatik, enfasia areagotzen ari izan da estatistikan eta problemak ebaztean.

Bigarren hezkuntzan, gai nagusiak aljebra eta trigonometria dira. Kalkulua, goi mailako bigarren hezkuntzako (Batxilergoa) ikasleei irakasten bazaie ere, eskuarki, goi hezkuntzako gaitzat hartzen da.

Erreferentziak eta oharrak
--------------------------

1. ↑  Gary L. Musser, Blake E. Peterson y William F. Burger, *Mathematics for Elementary Teachers: A Contemporary Approach*, Wiley, 2008, ISBN: 9780470105832.
2. ↑  Timothy J. McNamara, *Key Concepts in Mathematics: Strengthening Standards Practice in Grades 6-12*, Corwin Prss, 2006, ISBN: 9781412938426

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3284266
* Commonscat Multimedia: Elementary mathematics

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4153188-7

 |

* Wd Datuak: Q3284266
* Commonscat Multimedia: Elementary mathematics
**Oinaztarren gurutzea** Murgian (Zuia, Araba) dagoen XV. mendean eraikitako harrizko gurutze bat da. Fernando Zarate, *Ausarta*, oinaztar buruzagi arabarraren hilketaren omenez eraiki zen. Zarate Pedro Abendañoren agindupean zegoen Chopino Anuntzibai, Urkizuko ezkutaria, ganboarrrak hil zuen, Leinu gerren testuinguruan. Zaratek, Ganboarrek Zuiako harana bereganatzea ekiditeko asmoz, Murgia defendatzen ari zela galdu zuen bizia.

Oinaztarren gurutzea Fernando Zarate hil zuen tokian bertan eraiki zen 1450ean. Gaur egun udaletxearen eta San Migel elizaren arteko plazan kokatuta dago.

Gurutzearen aurrean dagoen inskripzio elebiduna duen plaka bat dago. Honakoa dio euskaraz:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Hementxe hil zen Fernando de Zarate jauna, Zuia Haraneko biztanleen eskubideak defendatzearren. Ausarta zen eta oinaztarren bandoko burua. 1450ko Zuia* |  » |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   "Fernando de Zarate", Auñamendi Eusko Entziklopedia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100383488

 |

* Wd Datuak: Q100383488
**Duplin konderria** (ingelesez: *Duplin County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kenansville da. 2010eko zentsuaren arabera 58.505 biztanle zituen, Duplin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Duplin konderriak 2.128,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,13 ura dira. Beste 2.114 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,49 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 58.505 pertsonetatik 43.018 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.059 dira. 14.640 beltzak edo afroamerikarrak. 173 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 135 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 46 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 465 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511788
* Commonscat Multimedia: Duplin County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143084633
* ISNI: 0000 0004 0460 0724
* LCCN: n82020160
* NARA: 10039483
* **Lekuak**
* OSM: 2528695
* TGN: 2001491

 |

* Wd Datuak: Q511788
* Commonscat Multimedia: Duplin County, North Carolina
*Dura lex* esamoldea erabili izan da plater batzuen izena emateko, nazioartean oso hedatua dagoen marka komertzial bat izendatzeko: *Duralex* platerak.
***Dura lex, sed lex*** latinezko adierazpen bat da. Erromatar zuzenbidean du jatorria, hitzez hitz "lege gogorra baina legea" esan nahi du. Espresio honek legea errespetatzeko mezu argi bat ematen du, legea bete behar dela kasu guztietan, nahiz eta horrek, batzuetan, baten bati kalte egiten diezaiokeen. Legearen errespetuak on egiten omen du komunitate batean.

Historia
--------

Axioma hau Erroma zaharrean idatzizko legea sartzearen ondorioz jaio zen. Helburua legeak esanahi eraginkorragoa izatea idatzita ezagutzen denetik aurrera. Legea idatzita agertu zenetik aurrera, exekutatzailearen interpretazio libreak ez ziren eguneroko kontu izango. Idatzitako legearen existentziak interpretazio arbitrario guztia desagerraraztea ekarri zuen. Idatzitako legea saihestezin bihurtuko zen.

Hala ere, Hamabi Oholetako legea argitaratu eta gero, idatzita ezagutzen den lege zaharrenetarikoa, jaulkitako lege kategoriakoen artean zaharrena, Erroman patrizioek bere botere gehiegikeriekin segitu zuten Hamabi Tauletako legeak berak ematen zizkien pribilegioei esker. Azken finean Hamabi Oholak idatzi ziren batez ere klase nagusiak eta patriarkatuen onurarako. Horrela, Legeko Akzioak buruzagi eta lehen magistratu esku geratzen ziren, handiki horiek izaten ziren haien aurrean hasitako akzioak egokiak edo desegokiak ote ziren ebazten zutenek.

Beharrezkoa izaten zen, adibidez, hitz jakin batzuk errezitatzea magistratuaren aurrean. Errezitatu beharreko testua ezezaguna zen gehienentzat, hizkuntza esoteriko moduko bat.

Problema hau Cneo Flaviok konpondu zuen, Apio Claudio "Caeco" magistratuaren idazkariak. Eskribau honek eskubideak hobeto ulertzeko moduan zerrendatu zituen eta zuzenbidea desmitifikatu zuen argibideak argitaratuz.

Esaten da, Cneorekin hasten dela eskubideak ezagutzeko zaletasun herrikoia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4278

 |

* Wd Datuak: Q4278
**Emma** edo **Hemma** (950a baino lehen - 1005-1006 artean) Bohemiako dukesa ezkontidea izan zen, Boleslau II.a Bohemiakoaren bigarren emazten gisa. Bere jatorria ez da ezaguna, Gelasius Dobner historialaren arabera Borgoinako printzesa izan zen, baina azken aldiko historialari eta numismatikoen ikerketek diote Italiar-Borgoinar jatorria zuela eta Emma Italiakoa dela diote, Lotario Frantziakoaren alarguna.

989an ezkondu zen Boleslaus II.arekin eta 1005 edo 1006a inguru hil zen. Oldřich Bohemiakoa eta Jaromír Bohemiakoaren amatzat hartzen da, eta Boleslaus III.a Bohemiakoaren ama Adiva izan zela uste da. Boleslaus III.aren beldur Bavariara joan zela uste da, bere bi semeekin batera. Bertan Henrike II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren laguntza militarra eskatu zuten, eta Bohemia, horrela, Germaniako Erromatar Inperio Santuaen barruan geratu zen.

1004an Jaromírrek Praga okupatu zuen eta bere burua duke izendatu. Emma Bohemiara joan zen bueltan, eta Mělníken bizi izan zen heriotzera arte. Txanponak daude EMMA REGINA inskripzioa dutenak, hau da "Emma Erregina".

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q462594
* Commonscat Multimedia: Emma of Bohemia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 232449079
* GND: 14044162X
* NKC: jx20081105004

 |

* Wd Datuak: Q462594
* Commonscat Multimedia: Emma of Bohemia
**Edmund Rubbra** (ˈrʌbrə ahoskatua; Northampton, 1901eko maiatzaren 23a - Gerrards Cross, 1986ko otsailaren 14a) ingeles musikagilea izan zen. Eskolako ikasketak amaitu ondoren, burdinbideetako langile gisa jardun zuen. Musikari dagokionez, bere kasa egin zituen ikasketak, nahiz eta azkenean beka bat lortu eta Gustav Holstekin ikasi zuen. Cyril Scott eta Ralph Vaughan Williams ere izan zituen irakasle. Rubbra musikagile gisa da, batez ere, ezaguna, baina musikaren beste alor batzuk ere landu zituen. Ganbera-musikan, esaterako, piano-hirukote bat osatu zuen, Pleeth eta Gruenbergekin, Bigarren Mundu Gerraren garaian. Hirukotea utzi ondoren, Oxfordeko irakasle izan zen, eta 20 urtetik gora eman zituen zeregin horretan. Zaletasun berezia zuen XVI. eta XVIII. mendeetako musika polifonikorako, eta horixe ikus daiteke bere konposizioetan. Hala ere, lirismorako zuen berezko dohaina, eta forma berrien sorkuntza bateratzeko konpromisoa eta kezka erakutsi zuen beti. Bere estilo polifonikoan nabarmentzekoa du mistizismo katolikoaren eragina; lirikoa eta erromantikoa da, eta egituraren eta kontrapuntuaren kezka ageri du. Bestalde, egile ingeles kontserbadoreen saileko musikagiletzat har daiteke, nahiz eta sekula ez zuen ahaztu langile-klaseko kidea zela, eta budismoaren eragina nabarmendu zuen (katoliko erromatar egin zen 1948an, baina, gerora, budismoak eta taoismoak erakarri zuten). Haren lanen artean, azpimarratzekoak dira hamaika sinfonia, ahotserako hainbat lan (*Missa Cantriarensis*) eta ganbera-musikako lanak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q958880
* Commonscat Multimedia: Edmund Rubbra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 197526
* ISNI: 0000 0000 8079 5923
* BNE: XX4827656
* BNF: 138992534 (data)
* GND: 124204368
* LCCN: n79115329
* NDL: 01056873
* NKC: xx0071466
* NLA: 35657400
* SNAC: w6542qnq
* SUDOC: 115239510
* BIBSYS: 90733195
* Open Library: OL2014909A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05167/eu\_r\_1041/r1041

 |

* Wd Datuak: Q958880
* Commonscat Multimedia: Edmund Rubbra
**Olabarrietako Done Tomas eliza** Zeberion dagoen eliza ikusgarria da. XV mendeko eliza gotikoa da. Atari oso handi eta nabarmena du, eta oso nabarmena da harri txikiz eginiko lurra, nahiz eta urteak aurrera joan ahala mugitzen joan diren.

Bitxikeri moduan 1970eko hamarkadan Zeberioko ermitetako hainbat santu ostu zituzten, horregatik gaur egun asko eliza honetako eliz museoan gordeta daude. 

Eliz museoa

Deskribapena
------------

Harri-hormaz eraikitako masa da, harizti baten ondoan bera bakarrik altxatua, Zeberioko bailarako toki eder batean. Oin-planoa hiru tartetan banatuta dago, errektangelu baten antzera. Gangak, izar moduko irudia sortzen dute, burualdean lau puntako izarrak izanik. Buruetan sei daude, goiko aldeko angeluetan tronpak administratzen direlako. Burualdean eta oinetan, tokiotan eta ikusgai ageri diren diagonaleko ostikoak daude, besteak beste. Deskribatutako nabe horrek, lau karpetxo osagarriak ditu, binaka euren artean berdinak direnak eta burualdearen eta bigarren tarteei erantsita daudenak.

Barrukaldean, giro argia sumatzen da, jarritako lehioen sistemari esker; begi itxurako lehio bat zabaltzen da eguerdi aldean, eta lehiate bana tarteetan. Azken lehioak, gotikoko diseinu puntaduna dute, eta flamigerorez apainduta daude. Behin baino gehiagotan berritu behar izan dira.

Harriz egindako korua, elizaren atzeko aldearen zabaleta osoa hartzen du.

Deskribapen honekin ikusi daiteke, Zeberioko elizaren nukleoa gotikotzat hartzen dela, XV. mendeko amaierakoa, eta hurrengo mendeetan osatzen joan zen.

Erreferetziak
-------------

1. ↑    r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01e00000ff26d4661aa470b8e961d85e487feff5.  (2007-01-10). «Olabarrietako Santo Tomas eliza» *tourism.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-06-30).
2. ↑    Perez Urraza, Kepa.  (2009). *Zeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa.* .
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118629772

 |

* Wd Datuak: Q118629772
**Olaberen elurzuloa** Gasteizen dagoen XIX. mendeko elurzuloa da. Alde Zaharreko muinoan kokatuta dago, Frai Zacarias Martinez kalean, Frai Zacarias Martinez zentroaren eta Goiuri jauregiaren artean eta hiriko harresiaren ondoan.

Elurzuloa XIX. mendekoa da, Clemente Olabe gasteiztar merkatariak 1860. urte aldera eraikia. Elurzuloak 6 m-ko sakonera eta 450 m³ elur biltzeko edukiera du. Han Gorbeiatik Gasteiza gurdiz ekartzen zen elurra metatu eta geruzatan sailkatzen zen bakoitza lastoz, iratzez eta adarrez egindako estalkien bidez bereiziz. Ondoren, handik hiria izotzez hornitzen zen. 1930eko hamarkadan elurzuloa erabiltzeari utzi zitzaion eta lurpean geratu zen. 2005ean Landatxon lurpeko aparkaleku bat eraiki aurretik egindako indusketek eraikina berriro azaleratu zuten.

Iruditegia
----------

* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Martín, César.  (2005eko azaroa). «La Nevera de Olave sale a la luz: Los trabajos previos para la construcción del parking de El Campillo descubren una nevera que sirvió a la ciudad en el siglo XIX» *Gasteizko Udal Kazeta*: 16–17. (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 17a).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56649385

 |

* Wd Datuak: Q56649385
**Objetivo eliminar al "Rana"** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da, 1975eko azaroak 3 eta 1976ko urtarrilak 5 bitartean sailean argitaratua.

Argumentua
----------

"El Rana", H.I.G.O. (Hermandad Internacional Gamberros Orbitales) erakunde etsaiko buruzagi lodi eta mendekuzalea Superra hiltzen saiatzen ari da. Mortadelo eta Filemon H.I.G.O.n infiltratuko dira, eta, behin barruan, "El Rana" akabatu ahal izango dute, baina etsai irristakor hau akabatzearen lana ez zaie uste bezain erraza izango. "El Rana" egoera arriskutsuetatik, nahi gabe ere, kalterik gabe irteteagatik da ezaguna, hortik bere izena.

Eragina
-------

Komikiaren eskema orokorra eta zenbait gag El tirano komikian errepikatzen dira.

Aipamenak
---------

Komiki honetan, 42. orrialdeko 6. biñetan Henry Kissinger estatubatuar politikaria agertzen da.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Los mercenarios** | **Mortadelo eta Filemonen abenturak**1976 | Ondorengoa**Misión de perros** |
Greziar mitologian **Neso** (grezieraz Νεσσος Nessos, latinez *Nessus*) zentauro ospetsu bat zen, Ixion eta Nefeleren semea, azken hau Zeusek Heraren forma eman zion ninfa-hodei bat. Lizunkeriak jota Heraklesen emaztea zen Deianira bahitzen saiatu zen. Heroiak Neso Deianira bortxatzen saiatzen ikusi zuen Eveno ibaiaren beste aldetik eta pozoitutako gezi bat jaurti zion paparrera. Azken gaiztakeria bezala, Nesok hil zorian zegoela bere odolarekin Herakles beti leial izango zitzaiola esan zion Deianirari. Deianirak, oso modu inozoan sinetsi egin zion, eta Deianira Heraklesengan zuen konfidantza galtzen hasi zenean, tunika bat busti zuen Nesoren odolarekin eta bere senarrari eman zion, oso modu motel eta mingarrian hil zena tunika horrek bere azala erre zuenean (benetako garrekin edo pozoiaren berotasunaren ondorioz).

Istorio hau Medearen istorioaren bertsioren batzuetan ere kontatzen da.

Izen bereko beste pertsonaia batzuk
-----------------------------------

1. Ozeanida bat, Tetis eta Ozeanoren semea
2. Ajax Handiak hildako troiar bat.
3. Nereida bat, Nereo eta Dorisen alaba, bere ahizpa Nesearekin nahastu behar ez dena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466866
* Commonscat Multimedia: Nessus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316444176
* BNF: 150833273 (data)
* LCCN: sh2003000016
* SUDOC: 238363686
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q466866
* Commonscat Multimedia: Nessus
**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IV. Jokoak**, Panamako hiriburu Panama Hirian jokatu ziren, 1938ko otsailaren 5etik otsailaren 24 arte

Historia
--------

IV. joko haiek izan ziren Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak izena eraman zuten lehenak. Panama izan zen bere egoitza, eta lehen aldiz parte hartu zuten Hegoamerikako bi Karibeko herrialdeek, Kolonbiak eta Venezuelak, alegia.

Waterpoloa, Halterofilia, Frontenisa eta txirrindularitza, kirol berri bezala agertu ziren joko hauetan.

Orotara, 1151 kirolarik parte hartu zuten 10 herrialde ordezkatzen.

Dominak
-------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Postua | Estatua | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 |  Mexiko | 24 | 232 | 16 | 72 |
| 2 |  Panama | 24 | 22 | 19 | 65 |
| 3 |  Kuba | 24 | 17 | 19 | 60 |

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko III. Jokoak** | **Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IV. Jokoak**1938 | Ondorengoa**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko V. Jokoak** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3292115

 |

* Wd Datuak: Q3292115
***Neskak pianoan*** (frantsesez: *Jeunes filles au piano*) Pierre-Auguste Renoir margolari frantsesaren margolana da, 1892an egina. Lan hau Renoirren garai nakaratuaren adierazpena dugu, inpresionismotik haratago marrak garbiagoak eta kolore rokoko gustukoak erakusten ditu. Gaur egun Pariseko Orsay museoan ikus daiteke.

Azterketa
---------

Margolan honekin Renoirrek errekonozimendu publikoa jaso zuen. Gai bereko bost bertsio desberdinak ezagutzen dira.

Margolanak familia giroko irudi bat erakusten digu: bi neska gazte pianoan. Gaia, neska gazteak, margolariaren oso gustukoa zen. Lan hau ezin da inpresionismo barruan kokatu zeren eta marrak oso garbiak baitira. Marrazkiak garrantzi handia du lan honetan eta hor Jean Auguste Dominique Ingres margolariaren eragina ikus daiteke. Urte haietan Renoirrek krisialdi gogor bat bizi izan zuen eta Ingresen laguntza ezinbestekoa izan zitzaion aurrera jarraitzeko.

Beste bertsio
-------------

Bigarren hau Orangerie Museoan dago jasota.
Garai berekoa izanda, ziur aski bigarren hau aurrekoaren lehen prestaketa izango zen. Zehaztasun gutxiago erakusten du. Pariseko Orangerie Museoan ikus daiteke egun..

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Inbentario zenbakia: RF 1960-16.

Ikus, gainera
-------------

* *Lehenengo irteera*
* *Neskak beltzez*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3808227
* Commonscat Multimedia: Jeunes Filles au piano by Pierre-Auguste Renoir (Musée d'Orsay)

---

 |

* Wd Datuak: Q3808227
* Commonscat Multimedia: Jeunes Filles au piano by Pierre-Auguste Renoir (Musée d'Orsay)
**Norton antibirusa** Symantec enpresak garatu duen produktu bat da eta ekipo pertsonaletan gehiago erabiltzen den antibirus programa da. Programa independentea bezala lortu ahal izateaz gain, "Norton System Works" pak formatuan saltzen da. Baita enpreseetan erabiltzeko diseinatuta dagoen Symantec Antibirus Corporate Edition. Gaur egun norton antibirusa 72577 antibirus desberdinak detekta dezake, baina usten da heuristikaren erabilerari esker posible izango dela zenbaki hau handitzea, BloodHound izeneko heuristika erabiliz.

Birusen esanaiak
----------------

Symantek LiveUpdate tresna sortu du, honek birusen esanahiak eguneratzen ditu, programaren instalazio momentuan ezagutu ez dituen birusak, detektatuak eta ezabatuak izan daitezen. Birusaren definizioak eguneratzeko, erabiltzailea suskripzio aktibo bat egin behar du eta antibirusa dagoen ekipoa internet konexioa eduki behar du. Inskripzioa bukatu baldin bada, erabiltzaileak programaren egunerokoak deskargatzeko aukera izango du.

Nola ekipo batzuk internet konexioa ez dutenez, Symantek aldizka artxibo exekutable batzuk windowsekin egiten ditu, sistema hau, konprimituta dauden artxibo autoerauzketan datza, exekutatzen direnean, ekipoan bilatzen dituzte instalatuta dauden Symantek produktuak eta aurkitzen dituenean artxibo binarioak eguneratzen ditu. Aukera hau Symantek web orri ofizialean aurkitu dezakezue, *Download virus definitions* aldean.

Kritikak
--------

Antibirus programa herrikoienetako izateaz gain, kritika gogorrak jaso ditu zeren eta errekurtso kontsumo handia eskatzen du eta detekzio indize baxuak ditu.

### Errekurtsoen kontsumoa

Pertsona batzuk errekurtso kontsumo handia daukalako kritikatzen dute.

### Suskripzioko gogoraketa konstanteak

Suskripzioa bukatu dela eta ate bat azaltzea erabiltzaileen arteko kexa amankomuna da. Ate hau 90 egun barru agertzen da eta beste ate guztien aurretik irekitzen da.

### CIA eta FBIren kooperazioa

Norton oso gogor kritikatuta izan da Symantek hartu duen hautu politikoengatik. Muzin egiten diote Estatu Batuetako serbitzu sekretoaren programa espioien detekzioari, adibidez Magic Lantern FBIrena eta Oasis CIAkoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q741128

 |

* Wd Datuak: Q741128