recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Margarita Vasilievna Fofanova** (errusieraz: Маргарита Васильевна Фофанова, 1883ko urriaren 2agreg./irailaren 20ajul. - 1976ko martxoaren 29a) militante boltxebikea izan zen.

Biografia
---------

Militante boltxebikea izan zen gaztetatik, 1902. urtetik. 1903an lehen aldiz atxilotua izan zen. Perm, Arkhangelsk, Simferopol eta Ufa hirietan lan politikoa egiten ibilitakoa. Ogibidez, agronomian aditua zen. 1917an, Otsaileko iraultzaren ondoren, Petrogradeko Sobietaren diputatu izan zen. 1917ko Uztaileko Krisian, Leninen jada iheska zihoenean, Finlandiara ihes egin aurretik, bileraren bat Fofanovaren etxean egin zuen, ordutik Fofanova Leninen konfidantza osoko burkide izan zen.

Urriko Iraultzan, oso paper garrantzitsua izan zuen; 1917ko urrian, Lenin Finlandiatik Petrogradera itzuli zenean, Fofanovaren etxean gorde baitzen (egun horietan, Fofanovak Lenin informatua izan behar zuen, egunkariak ekarriz, Petrogradeko giroa sumatuz eta transmitituz, eta baita ere Leninen eta Komite Zentralaren arteko lotura lanak eginez). 1917ko urriaren 25ean, Sobietan II. Biltzarra hastera zihoala eta boltxebikeek Petrogradeko toki nagusiak jada hartu zituztela, Leninek, Smolni Institutura operazioak koordinatzera joan aurretik, bere azken oharra Fofanovari idatzi zion, hitz hauekin: "*Zuk nahi ez zenuen tokira joan naiz. Ilitx*".

Urriko Iraultzaren ostean, Nekazaritzarako Herri-Komisariotzan egin zuen lan (beste postu batzuen artean, Armada Zuriak alde egin ostean, Krimeako nekazaritza berrindartzen). 1922an ekonomia departamenduan lanean ibili zen, 1934an erretiratu zen arte. Leninen biografia bat idatzi zuen. Leninen Ordenaren Saria eta Urriko Iraultzaren Ordenaren Saria irabazi zituen. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren XXV. Biltzar Nagusian ordezkari izan zen. 1976an hil zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Fofanova, Margarita, *K17*, 2017-08-25. CC0 Domeinu Publikoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1895198
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 219151776788218011783

 |

* Wd Datuak: Q1895198
Melkisedek eta Abraham
**Melkisedek** (מַלְכִּי־צֶדֶק / מַלְכִּי־צָדֶק, hebreera estandarra Malki-ẓédeq / Malki-ẓádeq, hebreera tiberiarrez Malkî-ṣéḏeq / Malkî-ṣāḏeq) Itun Zaharrean, Uholde Nagusiaren ondoren, Abrahamen garaian bizi izan zen apaiz goren, profeta eta buruzagi nabarmen bat izan zen. Salem (Jerusalem)go errege, Bake Erregea, Justizia erregea (Melkisedek hitzaren hebreerazko esanahia), eta Jainko Gorenaren apaiz deitu zitzaion. Erreferentzia hau, xehetasun gutxirekin, Hasieran 14:17-20an agertzen da.

Apaiza eta erregea
------------------

Melkisedek, Biblian erregistratutako lehen hamarrenaren apaiz hartzailea da, Abrahamek emana. Lehen apaiz-erregea ere bada. Funtzio bikoitz hau, ondoren, Jainkoak debekatu zuen. Zenbakiak 3:10

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Aaron eta bere semeak prestatuko dituzu euren apaizgotza bete dezaten. Hurbiltzen den arrotza, hila izango da. |  » |

Honek, faltsukeria bat dela frogatzen du, beraz. Abrahamek hamarrena eman zion apaiz goren bat baitzegoen, Melkisedek.

Berdin gertatzen da, Jesusi, Melkisedeken antzera apaiz bezala erreferentzia egiten dionean, honek, Aaron, Jainkoaren aurrean apaizgotza ez dela, frogatzen duelarik, baizik eta gizakien aurrean.

Jesusen apaizgotza, Melkisedekenarekin alderatzen da Hebrearrak 6:20n, honek ere ez baitu ez hasiera ez amaierarik, eta, aldi berean, errege delako, Jesus, Judaren tribukoa zen arren, eta ez Leviren tribukoa, apaiz izateko behar zen bezala (Hebrearrak 7:11-14). Hau, Salmoak 110ean iragarria da (bigarren bersetean bere erregealdia eta laugarrenean apaizgotza).

Testu gnostikoak
----------------

Artikulu nagusia: Nag Hammadiko Eskuizkribuak

*Melkisedek* Nag Hammadiko IX. kodexaren lehen idazkiaren izenburua da (NH IX 1-27). Zulo handiak dituen testu kopto bat da, jatorrian grezieraz idatzia, ziur aski Egipton III. mendean.

Testuak, tradizio judutar, kristau eta gnostikoen nahasketa bat islatzen du. Bere Melkisedeken aurkezpena, horren adibide on bat da: ez da bakarrik "Jainko Gorenaren Apaiz" agurea bakarrik, Itun Zaharrean bezala, baizik eta apaiz goren eskatologiko eta gerlari "sakratu" bezala ere agertzen dela.

Bere erreferentzia kristologiko ugariengatik, dozetismoaren gaineko ezadostasunagatik, eta hebrearrentzako gutunaren bere exegesi harrigarriarengatik, tratatu honek, setita gnostikoen kristautzearen muturreko froga bat irudikatzen du. Bere edukia zentzuzkoa da, eta bere itxura apokaliptikoa gora-behera, nagusiki liturgikoa da eta elkarteari bideratua.

Melkisedek, bere apaizgotza bezain betiereko bezala agertzen da. Munduan egon da denboraren hasieratik, eta amaiera arte geratuko da. Argiztaturiko arimek igotzen duten eskaileran lehen koska da.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Melkisedek: Gizakia ala Jainkoa?[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q219395
* Commonscat Multimedia: Melchizedek

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 283467894
* GND: 118580515
* NKC: uk2005277718
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q219395
* Commonscat Multimedia: Melchizedek
**Diego Barrenetxea**, Argentinako Independentzia Gerran parte hartu zuen eta La Rioja probintziaren gobernadorea izan zen.

Bizitza
-------

Potosi hirian jaio zen, XVIII. mendearen amaieran. XIX. mende hasieran militar egin zen. Txukisakako matxinadan atxilotua izan zen, 1809. urtean.

Geroago, 1813. urtean, maila-igoera izan zuen. Iparraldeko Ejerzitoan sartu zen eta han maila-igoera gehiago izan zituen.

1817. urtean, La Rioja-ko gobernadore izendatua izan zen. Hurrengo urteko maiatzren 24ean, berriz hautatua izan zen. Andeetako Armada-ri laguntza eman zion eta honek esker publiko bat balio izan zion. Juan Martin de Pueyrredon, Rio de la Platako Probintzia Batuetako zuzendari gorenak eman zion esker publiko hura.

1818. urtean, gobernu zentralaren aurrean, Famatina-n mehatzaritza defendatu zuen. Horretarako, Barrenetxeak mehatzaritzako legea aldatzeko proposamena egin zuen. Maiatzaren 19an, "Bando de Barrenetxea" deritzon 27 artikulutako dokumentua idatzi zuen. Pueyrredonek dokumentua onartu zuen, baina mehatzari batzuek kontran azaldu ziren.

1820. urteko urtarrilean, aldaketa politiko batzuk izan ziren eta Barrenetxea kargutik kendu eta berriz jarri zuten agintariek. Martxoan, La Rioja Cordobako probintziatik aske eta autonomoa izendatu zen eta Barrenetxea berriz gobernadore izendatua izan zen apirilean. Hilabete horretako 27ean, Jujuyko egun handiko batailan parte hartu zuen. Honene ostean, Diegok, Kordobara joan zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5806717

 |

* Wd Datuak: Q5806717
*Hau korear izena da, abizena* Jang *du.*
**Jang Min-hee** (Hangul: 장민희; 1999ko apirilaren 5a) Hego Koreako emakume arkularia da, eta taldeko urrea irabazi zuen Kang Chae-young eta An San bikotekideekin 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

Incheon-go Unibertsitate Nazionalean ikasten du.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetako arku-tiroen ekitaldietako lehen egunean, emakumezkoen banakako sailkapeneko bigarren postuan sailkatu zen 677 puntu lortuz 72 gezirekin; horrekin, 72 gezirekin 673 puntuko marka zaharra gainditu zuen, baina bere herrikideak, An Sanek, 680 izango zituen guztira.

Bi egun geroago, urrezko domina irabazi zuen taldeko proban, Kang Chae-young eta An San herrikideekin batera.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Kategoria
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Taldeka
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jang Min-hee Olympedia.org. 2021-07-23an begiratua.
2. ↑  "Archery Women's individual start list. (Ranking Round)(PDF) *Tokio 2020*. 2021-07-23an begiratua.

Kanpo estekak
-------------

* Jang Min-hee Olympedian
* Jang Min-hee World Archery-n

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107619662

 |

* Wd Datuak: Q107619662
**Jamahiriya** (arabieraz: جماهيرية; transkripzioa: *jamāhīriyyah*) arabierazko neologismo bat da, gehienetan «gizamultzoen estatu» moduan itzultzen dena. Termino orokor baten zentzua du, herri errepublikaren antzekoa; eta 1977tik aurrera Muammar al Kadafik Libian ezarritako estatu-eredua deskribatzen du. *Nisba* atzizki-adjektiboa جماهيرية («gizamultzo-», «gizamultzoena») Kadafiren *Liburu Orlegiko* (1979) hirugarren zatian agertzen da: إن الحركات التاريخية هي الحركات الجماهيرية, «higikunde historikoak gizamultzoen higikundeak dira».

Libiako Gobernuak bere burua demokrazia zuzentzat dauka, non ez dagoen alderdi politikorik. Alderdien ordez herri-batzarrak daude, maila desberdinetan antolatzen direnak. Libiako erregimenaren erretorikaren arabera, horrela, estatu-nazioaren ideiak ez du zentzurik Libian, bertako oinarria tribuak omen direlako nazioa bera baino.

*Jamāhīriyyah* hitza *jumhūriyyah* hitzetik eratortzen da, «errepublika» terminoaren arabierazko itzulpen ohikoa dena. *Jumhūr* —«publikoa»— osagaia bere pluralera aldatuz sortzen da :*jamāhīr* —«gizamultzoak». Gainera, estatu sozialisten «herri errepublika» terminoaren antzekoa da. Libiaren izen osoa itzultzerakoan, *jamahiriya* ez da aldatzen: *Libiako Arabiar Herri Jamahiriya Sozialista Handia.*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)** Qaddafi’s Son Warns of Civil War as Libyan Protests Widen
**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Kaseda udalerrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

Eraikina
--------

XVI. mendeko eraikin gotiko berantiarra, harriz egina, zaharragoa den beste baten lekuan; gurutze latindarreko oinplanoa du, bi ataleko habeartea, gurutzadura, transeptua eta burualde poligonala, gurutze-ganga izartuz estalia giltzarriekin. Eraikitzeko baimena 1532an eman zen; obrak hurrengo urtean hasi ziren, Migel Iriarte maisuarekin. Lanak berrogei urtez luzatu ziren, hainbat maisuren esku-hartzearekin.

Barrura sartzeko bi sarrera daude: bata oinean portada gotiko-pizkundarrekin, eta bestea epistolaren aldean, garaipen-arku formako errenazimenduko portadarekin, erliebean dauden irudiekin, bai tinpanoan –bertan Ama Birjina Haurrarekin irudikatzen da, Done Ibane Ebanjelariak eta Done Jakue nagusiak lagunduta–, gehi aingeru musikarien buru bikote bat, eta beste bat aingeru musikariekin.

Barrualdean, erretaula nagusia nabarmentzen da. Joanes Antxieta eskultoreak egin zuen lan erromanista, 1576 eta 1581 urteen artean intxaurrondo-zurez, eta 4200 dukatetan tasatu zen. Gaur egungo polikromia ez da jatorrizkoa, Iruñeko margolari eta urreztatzaile Joanes Martini Anderese egin zuena baizik, Kasedako herritarrek eskatuta, 1770ean. Bankua, hiru solairuko bost kale eta atikoa ditu, eta arkitektura-trazak Tafallako Andre Mariaren erretaula gogorarazten du, maisu berak egina. Birjina Haurrarekin, Jasokundearekin eta Koroatzearekin aurkezten du, eszena ebanjeliko eta santu ezberdinez inguratuta.

Garai eta estilo berekoak dira (ca. 1579) habeartearen alde banatan dauden bi pulpituak, presbiterioaren ondoan, Petri eta Paulo apostoluen, ebanjelisten eta Eliza Latinoaren gurasoen erliebeekin apainduta. Geroago, 1600. urtean, Done Mikel Goiaingeruaren erretaulak egin ziren, aingeru errebeldeak garaituz, eta Alexandriako Santa Katalinaren erretaulak, arkitektura-traza berekoak, gero presbiterioaren alboetan duten tokira proiektatuak. Mihise titularrak beste adingabe batzuekin osatzen dira dagozkien atikoetan, *Ecce Homorekin* eta Santa Katalinaren Ehorzketarekin, hurrenez hurren. Ebanjelioaren eta epistolaren alboetan dauden XVIII. mendekoArrosarioko Ama Birjinari eta Kalbarioari eskainitako erretaulez gain, bere interesagatik nabarmentzen da gurutziltzatu gotikoa (XIV. mendea), zurez zizelkatua, zuhaitz-gurutze baten gainean, inguruan dagoen ermita desagertu batetik datorrena. Oinaldeko atala hartzen duen arku beheratuaren gaineko goi-korua, kanpandorrea bezala, XVI. mendekoa da.

Organoa Manuel San Juan loroñoarrak eraiki zuen 1786an, eta interes historikoa du, nahiz eta 1862an Hermenegildo Gómez burgostarrak erreforma jasan. Kutxa ederra da, errokoko estilokoa.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | KASEDA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Kaseda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111558154

 |

* Wd Datuak: Q111558154
**DVD-ROM** Compact Disc bat hobetuz sortutako euskarria da. Lehenengo bertsioa 1995 urtean azaldu zen informatika eta ikus-entzuneko kontsortzio baten eskutik, DVD Forum deitua.

CD bati egin zitzaizkion hobekuntzak multimedia ahalmena handitzeko bideratu zituzten. Hasteko, CD batean 86 cm2 erabiltzen dira datuak gordetzeko; DVD batean, aldiz, 87,6 cm2-ra handitu zen azalera hori. Horrek megabyte bakar batzuetako irabazia besterik ez zuen eman. Benetako irabazia *pit* (putzuen) gutxieneko luzera txikituz (0,972 μm-tik 0,4 μm-ra)eta pistak bata bestetik gertuago jarriz lortzen da (0,74 μm, 1,6 μm-ren aldean). Denera 7,5 aldiz datu gehiagoko ahalmena du, CD batekin konparatuta (4,7 Gb 0,65 Gb-en aldean); eta hori, alde bakar batetik eta geruza bakar batean gordez gero.

Izan ere, DVD batean informazioa euskarriaren bi aldeetan gorde daiteke, eta alde bakoitzean bi geruzatan. Soilenak, eta erabilienak, alde bateko geruza bateko DVD-5 deituak dira, 4,7 GB-eko ahalmena dutenak. Erabiltzen diren beste mota bat DVD-9 deituak dira, hauek informazioa alde batean baina bi geruzatan gordetzen dute, lehengoen ahalmena ia bikoiztuz (8,5 GB). Halaber, badaude bi aldetan idatz daitezkeen diskoak eta alde bakoitzean 2 geruza dituzten DVD-18 izenekoak. Baina, azken hauek ez dira erabiltzen, batez ere, ezin delako diskoaren alde bat erabili serigrafiatzeko eta laserrak diskoaren goi eta behealdean egon behar duelako, kostuak asko handituz.

Ikus, gainera
-------------

* DVD

DVD
**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Nafarroako Baztan udalerriko Aniz herrian dagoen eliza bat da.

Kokalekua
---------

Herrigunean dago.

Historia
--------

Nahiko eraikuntza berriko eliza da,Jasokundearen Ama Birjinaren ohoretan eraiki zen.

Eraikina
--------

Bere harrizko eskailerak nabarmentzen dira, haien bidez disko itxurako hilarri batzuetara iris daiteke. Hareharrizko harrietan landutako hilobi-monumentuak dira, oro har behe-erliebe teknikaz landuak. Bi dira gehien errepikatzen diren gaiak: gurutzeak, arrasto paraleloz eratuak, eta besoetan eguzki-formako kiribildunak, eta Salomonen zigilua. Harri horiek lurrean sartzen zituzten zutik, hildakoen hilobien buru, eta, gehienetan, sortaldera begira. Erran beharra dago gaur egun bakar bat ere ez dagoela bere jatorrizko lekuan. Batzuk herritik kanpokoak dira, beharbada bat-bateko heriotzaren bat edo muga adierazteko. Bertze guziak elizen inguruan egiten ziren ehorzketetan zeuden. Vidal Perez de Villarealek erraten du bizipen sakonak adierazteko modu plastikoa direl

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479653

 |

* Wd Datuak: Q25479653
**Melanismoa** ohiz kanpoko koloratzea da. Gorputzak, mutazio baten ondorioz edo inguruneari erantzunez, melanina gehiegi ekoizten duenean sortzen da. Hori dela eta, gorputzak kolore beltza edo oso iluna hartzen du.

Melanismo industriala
---------------------

*Biston betularia f. tarrunta*
*Biston betularia f. carbonaria*
Melanismo industriala hiriguneetan bizi diren lepidoptero espezie askotan erreparatu ahal izan den kolore aldaketa da. Belaunaldi berrietako kideen artean kolore ilunekoak ugarituz joaten dira, gutxika gutxika, hautespen naturalaren eraginez.

*Biston betularia*ren melanismo industriala bereziki aztertua izan da, eta populazio genetika eta eboluzioaren teorien garapenean oso garrantzitsua gertatu da, hautespen naturalaren adibide argienetariko bat bezala hartzen delarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q725450
* Commonscat Multimedia: Melanism

---

 |

* Wd Datuak: Q725450
* Commonscat Multimedia: Melanism
**Dachshund** izenarekin txakur arraza bat izendatzen da, baita ere ezaguna **dackel**, **teckel**, **txakur vienar** edo **saltxitxa-txakur** izenekin Haren fisonomia berezia akondroplasia eragiten duen mutazio genetiko bati zor zaio. Mutazio horrek gorputz-adar motz batzuk ematen dizkie, gorputzaren tamainarekin alderatuz. 

NFZren arraza-sailkapenean arraza honek bakarrik osatzen du sail oso bat, 5.a, teckel izenarekin; non eta beste 9 sail izendatuetan bakoitzean arraza ugari izatren den.

Ezaugarriak
-----------

Forma luze eta garaieran txikia du, isats luze eta mutur luzatua, belarri luzeak eta eroriak, hanka laburrak eta azazkal beltzak. Hanka motz horiek dira, agian, arrazaren ezaugarri ezagunenak, eta gordelekuetan ehizatzen laguntzen dutenak. 

Tamainaren eta pisuaren arabera, honela sailka daitezke: estandarra (9kg-15kg), miniatura (5kg-9kg) eta Kaninchen delakoa (3kg-5kg). Azken horrek pisu eta tamaina txikiagoa izateaz gain, ezaugarri fisiko desberdinak ditu. Gainera, dachshundak ile motaren arabera bereizten dira, ile gogorrekoa izan daiteke (gehienetan gris kolorekoa), ile laburrekoa eta ile luzekoa.

Tamaina estandarreko dachshunda gordelekuetan bizi diren azkonarrak eta beste animalia batzuk usaintzeko, jazartzeko eta uxatzeko garatu zen, eta dachshund txikia, berriz, untxiak eta arratoiak bezalako animalia txikiak ehizatzeko hazi zen.

Arrazaren lehen kluba Alemanian sortu zen 1888an, lehen estandarra idatzi zenean, nahiz eta arraza horretako aleak urte batzuk lehenago aurkeztu ziren Ingalaterrako txakur-erakusketetan.

Arraza honek bizkarrezur dortsalaren arazoak ditu, bizkarrezur oso luzea eta saihets motzak dituelako. Lesioak izateko arriskua areagotu egin daiteke gehiegizko pisua izanez gero. Kalteak saihesteko, komeni da zakur horiek ez salto egitea, ezta eskilaretan igo eta jaistea. Gero eta nabariagoa da arazo horiek hereditarioak direla.

Iruditegia
----------

* Ile luzeko estandarra.Ile luzeko estandarra.
* Ile laburreko estandarra.Ile laburreko estandarra.
* Untxiak ehizatzen dituen dachshund txikia.Untxiak ehizatzen dituen dachshund txikia.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Dachshund» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-09-09ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29099
* Commonscat Multimedia: Dachshund

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 01037153
* NKC: ph121348
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q29099
* Commonscat Multimedia: Dachshund


1. ↑   «Teckels» *www.fci.be* (Noiz kontsultatua: 2022-11-01).
Karlomagnoren Inperioaren banaketa Verdungo (843) eta Mersengo (870) hitzarmenen arabera
**Mersengo Hitzarmena** edo **Meerssengo Hitzarmena** Mendebaldeko Frantziako (gaur egungo Frantzia) errege Karlos Burusoila eta Ekialdeko Frantziako (gaur egungo Alemania) errege Luis Germaniarra anaiek 870ean sinatu zuten ituna izan zen. Itun honek 843an adostutako Verdungo Hitzarmena ordeztu zuen, eta bere ondorio nagusia 869an hila zen Lotario II.aren erresumaren (Lotaringia) banaketa izan zen.

Meerssen Herbehereetako hiri bat da, Maastrichten ondoan dagoena. Dokumenturik ez dagoenez, ezin daiteke hitzarmena non eta noiz sinatua izan zen esan. Zuzenekoak ez diren iturri batzuek Herbehereetako Limburgeko toki hau eta data bat, 870eko abuztuaren 8a, baino ez dituzte adierazten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911): "Mersen, Treaty of" *Encyclopædia Britannica* (11th ed.). Cambridge University Press.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q160205
* Commonscat Multimedia: Treaty of Mersen

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q160205
* Commonscat Multimedia: Treaty of Mersen
**Ioar Oteiza Goienetxe** (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1988ko maiatzaren 23a) komunikazioan aditua da. Komunikazio agentzia bateko bezeroen aholkularitza du ogibide Oteizak, eta sare sozialek erabiltzaileengan duten eragina aztertu du. Durangoko Azokako komunikazio arduraduna eta Lesakako zinegotzia ere bada. 2022ko uztailaren 8an, Lesakako jaietan, Oteiza Berdintasunerako zinegotzia 1681ean datatutako alabarda eraman zuen lehen emakumea izan zen.

Biografia
---------

Oinez ikasi aurretik hasi omen zen berbetan. Agian horiek izango ziren komunikatzaile izateko lehen pausuak. Bilbon ekomiaz ikasi zuen. Ekonomian lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, Italiara joan zen Erasmus programa batekin, ondoren Komunikazio Zuzendaritza eta Publizitate Gestioan (ESIC) masterra egin zuen Bartzelonan eta zerbait berezia egiteagatik Argentinara joan zen. Hiru urtez egon zen han, baina ez zen geldirik egon, euskarazko eskolak eman zituen Euskal Etxeetan eta beste hainbat ekintzatan ere parte hartu zuen

Komunikatzaile
--------------

Komunikazioaren munduan eta mundutik dabil bueltaka, ikasten eta gozatzen. Durangoko Azokako komunikazio arduraduna da.

> *Kultura industriarentzako oasi bat da Durango.*
> Ioar Oteiza
> 
> 

Ioar Oteiza (erdian) indarkeriaren aurkako Emakumeen Lasterketan Durangon

Korrikalari
-----------

Hainbat probatan hartu du parte Ioar Oteizak, beste beste.

* 2018 Behobia-Donostia 20km. proba
* 2019 Behobia-Donostia 20km. proba

Zaletasunak
-----------

Ordenagailua itzaltzerakoan, trikitixaren hauspoa astintzea du gustuko eta mendi eta itsaso bazterretatik korrika aurkitzen du inspirazioa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Briceño, Ainhoa.  (2022-07-08). «Vuelve el ‘Zubigainekoa’ a Lesaka» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2022-11-07).
2. ↑     *NAFARRAK MUNDUAN - Ioar Oteiza.*  (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
3. ↑   «Cultura Vasca» *Euskal Echea* (Noiz kontsultatua: 2022-11-07).
4. ↑   «Prensa» *www.durangokoazoka.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
5. ↑    «Abenduaren 5a eta 9a bitartean Durangoko azoka.Ioar Oteiza lesakarra da komunikazio arduraduna. - Bortziriak» *Erran.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
6. ↑   «Ioar Oteiza Goyeneche - Resultados de carreras» *runedia.mundodeportivo.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
7. ↑     *Gutaz.*  (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa: Kultura industriarentzako oasi bat da Durango Hala Bedi, 2018.12.03
* Elkarrizketa:Durangoko azokaren biharamunean Erran.eus, 2018.12.10

* Elkarrizketa: Gaur egun denok gara 'influencer' Berria, 2019.01.26
* Elkarrizketa: [Segura Irratia]], 2021.12.01

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114878690

 |

* Wd Datuak: Q114878690
*Artikulu hau Bibliako Hiru Marietako bati buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Salome (argipena)».*

**Salome**, **Maria Salome**, **Salome Galileakoa** eta **Salome diszipulua** izenez ezaguna, Jesusen jarraitzaile bat izan zen Itun Berriko kontakizunaren arabera. Markosen Ebanjelioaren arabera, Jesus gurutziltzatzearen lekuko izan zen emakumeetako bat izan zen (Mk 15:40), Hiru Marietako bat alegia, eta hilobi hutsera piztu ondoren joan zen lehenetakoa izan zen gainera (Mk 16:1). Markosek Salome bakarrik aipatzen du, baina Hiru Marien ikonografiarekin lotuta dagoenez, hortik Maria Salome izena ere.

Kristau tradizioan, Salome Jakue Handiaren eta Joan apostoluen ama bezala identifikatzen da. Mateoren Ebanjelioan gurutzearen azpian dauden emakumeetako bat aipatzen delarik "Zebedeoren semeen ama" gisa, honek Zebedeoren emazte bihurtuko zuen eta bi apostolu horien ama bezala, Salome izenez agertzen ez den arren (Mt 27:56). 

Salome aipatua da halaber Markosen Ebanjelio Sekretu apokrifoan (10:46). Salomek jatorriz Itun Berriko tradizioan garrantzi handiagoa izan zuela antzeman daiteke, esate baterako Tomasen Ebanjelioan eta Egiptoko Ebanjelio Grekoan. Azken testu apokrifo honetan Salomeri berariaz agertzen da birritan Jesusekin elkarrizketak edukitzen. Ondorengo irakurketa kristau kanonikoek paper hori gutxitu arren, Salome santu gisa gurtua da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Mk 15,33-41 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» *www.biblija.net* (Noiz kontsultatua: 2023-04-27).

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, alemanezko Wikipediako «Salome (Jüngerin)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-12-22ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q233067
* Commonscat Multimedia: Salome (disciple)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92151776825018012678
* GND: 121281665X

 |

* Wd Datuak: Q233067
* Commonscat Multimedia: Salome (disciple)
**Cuelgamuros Harana** 2022rarte **Erorien Harana** moduan ezagutua (gazteleraz, *Valle de los Caidos*) San Lorenzo de El Escorialen, Guadarramako mendilerroaren Cuelgamuros haranean hain zuzen ere, Francisco Franco diktadoreak Espainiako Gerra Zibilean eroritakoen omenez eraikitako monumentua da.

Pedro Muguruza eta Diego Méndezek diseinaturiko monumentua 3.360 akreko azalera duen mediterranear basoko eremu batean eraiki zuten, Beneditar basilika baten ondoan.

Lanak 1940an hasi eta hemezortzi urte iraun zituzten, 1958ko apirilaren 1ean ireki arte. Aurrekontu ofiziala 1.159 bilioi pesetarena zen.

Bere esangura eta mantenua eztabaidatuak dira oso, alde batetik monumentua eraikitzeko erabili zituzten langile asko presoak, horietako asko errepublikazaleak, zirelako eta, bestetik, bertan omendutako eroriak alde batekoak zirelako, matxinoen aldekoak, noski. Errepublikazaleak ere badaude, baina senideen baimenik gabe lurperatuak.

Eraikina Patrimonio Nacionalek, Espainiako Gobernuaren ondare agentziak, kudeatzen du eta 2009an bere itxiera erabaki zuen.

Izena
-----

Espainian egin zen "Demokraziaren Memoria Legea"ren barnean Oroimen historikoaren baitan, 2022an Espainiako Gobernuak bere antzinako izena (hau da, Cuelgamuros) berrezartzea erabaki zuen. Erabaki honek haranak frankismoarekin zituen loturak arintzeko helburua izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Olmeda, Fernando.  (2009). *El Valle de los Caídos. Una memoria de España.*  Bartzelona: Atalaya ISBN 978-84-8307-874-7..
2. ↑   Preston, Paul.  (2005). *Franco caudillo de España.*  Bartzelona: RBA Coleccionables, S.A. ISBN 84-473-3637-9..
3. ↑   Gómez, Luis.  (2007-10-21). «El Valle de los desconocidos» *El País*.
4. ↑   «Una decisión polémica: Ordenan el cierre del Valle de los Caídos por tiempo indefinido» *Diario de la Sierra* 2010-2-10.
5. ↑
6. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q940833
* Commonscat Multimedia: Valle de Cuelgamuros

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124054417
* ISNI: 0000 0001 2150 5380
* BNE: XX98384
* GND: 4260063-7
* LCCN: n94050987
* SUDOC: 05057860X
* **Ondare historikoa**
* Hispania Nostraren zerrenda gorria: url

 |

* Wd Datuak: Q940833
* Commonscat Multimedia: Valle de Cuelgamuros
**Ezlekuak** Lisabö rock musika talde gipuzkoarraren laugarren diskoa da, 2005an argitaratutakoa. Diskoa hainbat kolaborazioren bilduma da eta Anari, Akauzazte, Experience, Riddim, Káhrlo Desastre, Selam, Xabier Erkizia eta Manta Ray-k hartu dute parte.

Diskoa 2005eko udaberrian kaleratu bazen ere, 2004ko abenduan hasi eta 2005eko apirilera arte doan denboran burutu zuten lana. Izenburua Joseba Sarrionandiaren Izkiraturik aurkitu ditudan ene poemak liburuari egindako keinua da. Diskoaren gai nagusia desioa da eta kolaborazioek gai horren inguruan egindako lanak biltzen dira batez ere.

Kantu zerrenda
--------------

1. ardoa eta odola I (zubipean)
2. iparorratza
3. desioaren ordua
4. de quoi teneir jusqu'à demain matin
5. minute dub
6. el adiós que se queda
7. vieillard au soleil
8. deliberazio
9. ardoa eta odola II (zigarroak lokatzetan)
10. ahora canción rota
11. sueño mexicano
12. ezarian
13. ardoa eta odola III (desioaren aztarna)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *LISABÖ biluzteko gurak elkarturik.*  entzun.com.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259993

 |

* Wd Datuak: Q12259993
**Jazinta Arruti** (Asteasu, 1827ko abenduaren 27a - 1899ko martxoaren 11) bertsolari gipuzkoarra izan zen.

Bizitza
-------

Bertso kantuan aritzen zen Jose Inazio Etxaburua Garaiarrekin (Asteasu, 1840-1900). Jose Inaziori *Asteasuko itsua* esaten zioten bere lehengusu Pedro Mariri bezala. Asteasuko etxaburuatarrei *Itsutarrak* esaten zieten, familiko kide ia guztiak itsuak zirelako.

Jazinta Arruti bi aldiz ezkondu zen. Jose Inaziorekin 1864ko abenduaren 12an ezkondu zen, bigarren ezkontzan. Bi ume izan zituzten, bikiak, eta bat jaio-berritan hil zen.

71 urterekin hil zen, 1899ko martxoaren 11n. Bere ibileren berririk ez genuen izango, bertso-paperetan haren izenik azaldu izan ez balitz. Hark kantatzen zuen sail bat iritsi da gugana. Ezinbestean erreparatu diegu Jose Inazioren bi puntu hauei: «Nire andre Jazintak artu didan gala, bertso berriak para bear dizkidala».

Obra
----

Plazan, jendaurrean, sekulakoak eta bi esaten zizkioten elkarri senar-emazteok, bertsotan. Eta ondoren, bertso horiek inprimatutako paperak saltzen zituzten. Bertso-paper horiek Antonio Zavalak bildu zituen Auspoa liburutegiko 68-70 zenbakietan. Altzoko Imaz bertsolariari eskaintzen dion liburuan, bukaeran, *Asteasuko itxuen bertsoak* atalean. 

Guztira hogeita lau bertso dira. Bertso batean, horrela esaten dio Jazintak Jose Inaziori.

  

Makillarekin baldin

ni jotzen banazu,

egun asko baño len

damutuko zazu;

itxu-aurreko beti

erabiltzen nazu,

zuloren batean or

gelditu beazu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Agirre-Goia, Eñaut. «Hiru adibide berri, emakume bertsolariak beti plazan aritu diren adierazgarri.» (PDF) *Ikergazte 2019, Giza zientziak eta artea, 148-152* (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).
2. ↑    Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Jose Inazio Etxeburua "Asteasuko Itsua" - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» *bdb.bertsozale.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-05-29).
3. 1 2 3    Zavala, Antonio. (PDF) *Alzoko Imaz.*  (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64138476

 |

* Wd Datuak: Q64138476
**Martin Lipuzkoa Urriza** (Iruñea, Nafarroa, 1901eko azaroaren 12a - ?, 1984) nafar abesbatza-zuzendaria eta musikako irakaslea izan zen.

Biografia
---------

Munarritz eta Villalvarekin egin zituen Musika ikasketak Iruñean eta Salamancan, hurrenez hurren. Apaiz egin zen Iruñean 1925. urtean. 1946. urtean "Orfeón Pamplonés" izenekoaren zuzendaritza hartu zuen bere gain 1954 arte. Ehun eta bost emanalditan aurkeztu zuen orfeoi iruindarra Madrilen, Porton, Zaragozan eta Iruñean, besteak beste, Espainiako nahiz Portugalgo orkestra nazionalekin.

Iruñeko Pablo Sarasate Kontserbatorioko zuzendariorde izan zen, eta Solfeo, Gregoriar Kantu eta Erlijiozko Polifonia eskolak eman zituen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263163
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 88423
* Lur: 03866/eu\_l\_2092/l2092

 |

* Wd Datuak: Q12263163
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Vernon da. 2010eko zentsuaren arabera 38.827 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 1.511,99 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,67 ura dira. Beste 1.479,32 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,68 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.827 pertsonetatik 34.718 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 799 dira. 3.194 beltzak edo afroamerikarrak. 69 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 246 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 549 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486440
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148939263
* LCCN: n81149946
* NARA: 10036468
* **Lekuak**
* OSM: 1801530
* TGN: 1002514

 |

* Wd Datuak: Q486440
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Illinois
**Jons Kapel itsaslabarra** Danimarkako Bornholm uhartearen mendebaldeko kostaldean dagoen itsaslabar harritsua da.

Labarra
-------

41 metrotako garaiera daukan granitozko itsaslabarra da. Hainbat leize daude labarraren hegoaldean, besteak beste *Jons Sovekammer* (Joanen logela), *Jons Sakristi* (Joanen sakristia), *Jons Spisestue* (Joanen jangela) eta *Jons Madkælder* (Joanen biltegia). Iparraldean aldiz *Hvidkleven* (labar zuria) horma bertikala dago.

Kondaira
--------

Izenak euskaraz "Joanen kapera" esan nahi du. Joan Bornhlomeko biztanleei kristautasuna ekartzera etorri zen erromesa zen. Itsaslabarreko leize batean bizitzea erabaki zuen. Biztanleak kuriositatez bera bisitatzera etortzen ziren eta honek labarraren gainera igo eta pulpitutik bezala Bibliako istorioak kontatzen zizkien. Esaten denez kaioei ere hitzegiten zien.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3676084
* Commonscat Multimedia: Jons Kapel

---

 |

* Wd Datuak: Q3676084
* Commonscat Multimedia: Jons Kapel
**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Irunberri udalerrian XIV. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

XIV. mendean eraikitako gurutze latindar oinplanoa duen tenplua da, bost ataleko nabe bakarra, gurutzadura zabala eta goiburu pentagonala ditu.

Erretaula nagusia neurri handitakoa da, bere iruditegi barrokoan XVI. mendean Pedro Moret eta Frai Juan Beauvesekoak egin eta Juan Landak margotutako eskultura eta erliebeak daude. Erdigunea dagoen Jasokundearen egur-taila nabarmentzekoa da.

Gurutzadurako hormetan Irunberriko Juan de la Hera eskulturgilearen bi erretaula erromaniko daude. Bere arkitektura multzoak antzekotasuna gordetzen du, bankua, bi gorputz eta ganberarekin. Gurutzaduraren alboko hormetan bi erretaula erromaniko bikain daude. Nabean, sarbideko ate aurrean, San Adriango baselizatik ekarritako XIV. mendeko gurutze gotiko bat dago. Epistolako horman Pedro Moreten estilotik hurbil dagoen XVI. mendeko erretaula txiki bat dago. Santa Katalinaren erretaula Juan Uitzi irunberriak egina dela uste da, eta bertan dagoen taila eta zati polikromatu bakarra Juan Landak.

Kanpoaldean, dorrea elizaren oinetan altxatzen da, denera bloke prismatiko handi bat osatuz.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | IRUNBERRI.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Irunberri

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492136
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-378
* BIC: RI-51-0003872

 |

* Wd Datuak: Q20492136
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hillsboro da. 2010eko zentsuaren arabera 218.733 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 1.720,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,83 ura dira. Beste 1.700,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 127,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 218.733 pertsonetatik 212.150 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.408 dira. 1.776 beltzak edo afroamerikarrak. 608 amerikar natiboak ziren eta 48 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.403 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 120 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.628 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489993
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130206173
* LCCN: n82059557
* NARA: 10036483
* **Lekuak**
* OSM: 1180468
* TGN: 1002517

 |

* Wd Datuak: Q489993
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Missouri
**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Etxague kontzejuan kokatutako XVIII. mendeko kristiau eliza bat da. Barroko estiloa ditu.

Eraikina
--------

1761 eta 1771 artean eraiki zuen Diego Juan Doneztebek, Iruñeko Simon Larrondo obra-maisuaren trazei jarraituz. Gurutze latindarreko oinplanoa du, eta kanoi erdiko estalkia, ilargixkak dituena. Elizaren buruan erretaula nagusi barrokoa dago. Erretaula hori 1682an egin zuen Andrés Lópezek, Erriberrin bizi zen arkitekto maisuak. Eraberritua izan den arren, gorputza estria dardarakorrezko zutabeek artikulatzen dute. Erretaularen jatorrizko eskulturaren zati bat parrokiako geletan sakabanatuta dago.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ETXAGUE.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Etxague
* Oloritz
* Orbaibar
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112677715

 |

* Wd Datuak: Q112677715
**Dartmoor Parke Nazionala** (ingelesez *Dartmoor National Park*) Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen parke nazional bat da. 1951an sortu zen eta 954 km²-ko azalera du. Dartmoor karbonifero aroko granitozko goi-ordoki bat da, goi-ordoki hau lubeta natural batez inguraturik dagoelarik, hau tor izeneko granitozko muinoez betea dago, bertako punturik garaiena High Willhays (621 m.) muinoa delarik. Eremu hau aztarnategi arkeologikoz josia dago.

Poniak
------

Dartmoor poni izeneko zaldi arraza, Parke Naturalaren ikurra da. Parke Naturalean ehunka poni larretzen dira.

Literatura
----------

Literatura munduan Dartmoor eremuan Sir Arthur Conan Doyle idazleak sortutako Sherlock Holmes pertsonairen *Baskervilletarren zakurra* eleberria bertan girotu zelako ospetsua da.

Iruditegia
----------

* Dartmoor.Dartmoor.
* Dartmoorko Tor egitura bat.Dartmoorko Tor egitura bat.
* Fox Tor.Fox Tor.
* Avon ibaiaren iturburua.Avon ibaiaren iturburua.
* Dartmoor poniak.Dartmoor poniak.

Ikus gainera
------------

* Exmoor Parke Nazionala
* Dartmoor ponia

Kanpo estekak
-------------

* Dartmoor Parke Nazionaleko webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q214823
* Commonscat Multimedia: Dartmoor

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245656619
* LCCN: sh85035820
* NKC: ge751518
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q214823
* Commonscat Multimedia: Dartmoor

50°34′N 4°00′W﻿ / ﻿50.57°N 4°W﻿ / 50.57; -4
**Maia herria** Mesoamerikako zenbait talde etnolinguistikoren multzoa da, Mexiko hegoaldean eta Erdialdeko Amerikako iparraldean bizi diren amerindiarren hainbat taldek osatutakoa. **Maia** terminoa kultura eta hizkuntz alorreko ondare komuna partekatzen duten zenbait herri izendatzeko erabiltzen den izen kolektiboa da; hala ere, terminoaren baitan talde etniko, populazio eta gizarte mota asko daude sarturik, horietako bakoitzak tradizio, kultura eta nortasun historiko berezia duelarik.

Kolon aurreko maia populazioa 8 milioi ingurukoa zen. XXI. mendearen hasieran 7 milioi daudela kalkulatu da, Guatemalan, Mexikoko hegoaldean eta Yucatán penintsulan, Belizen, El Salvadoren eta Hondurasko mendebaldean. Zenbait maia estatu horietako gehiengoa osatzen duten mestizoen parte bihurtu dira, hispanizazio prozesuen ondorioz; beste batzuk bizimodu tradizionalagoa eta kulturalki bereziagoa daramate, sarritan maia hizkuntzak hitz eginez lehen hizkuntza gisa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Maya.*  intercontinentalcry.org (Noiz kontsultatua: 2017-10-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45914
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85082409
* NKC: ph117066
* AAT: 300017826

 |

* Wd Datuak: Q45914
**Dawson konderria** (ingelesez: *Dawson County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dawsonville da. 2010eko zentsuaren arabera 22.330 biztanle zituen, Dawson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dawson konderriak 555,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,27 ura dira. Beste 546,05 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.330 pertsonetatik 21.767 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 920 dira. 97 beltzak edo afroamerikarrak. 73 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 124 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 248 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q492032
* Commonscat Multimedia: Dawson County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141905519
* LCCN: n81103568
* NARA: 10039108
* **Lekuak**
* OSM: 1026131
* TGN: 2000333

 |

* Wd Datuak: Q492032
* Commonscat Multimedia: Dawson County, Georgia
**Day konderria** (ingelesez: *Day County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Webster da. 2010eko zentsuaren arabera 5.710 biztanle zituen, Day kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Day konderriak 2.825,92 kilometro koadro ditu. Horietatik 163,75 ura dira. Beste 2.662,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.710 pertsonetatik 5.066 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 62 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 535 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 88 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q178341
* Commonscat Multimedia: Day County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138388159
* LCCN: n81120591
* NARA: 10047142
* **Lekuak**
* OSM: 1739805
* TGN: 2001788

 |

* Wd Datuak: Q178341
* Commonscat Multimedia: Day County, South Dakota
**Jasper konderria** (ingelesez: *Jasper County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Newton da. 2010eko zentsuaren arabera 36.842 biztanle zituen, Jasper kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jasper konderriak 1.898,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,57 ura dira. Beste 1.891,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.842 pertsonetatik 35.821 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 537 dira. 464 beltzak edo afroamerikarrak. 101 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 163 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 283 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485736
* Commonscat Multimedia: Jasper County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129001116
* LCCN: n80049892
* NARA: 10038937
* **Lekuak**
* OSM: 1783068
* TGN: 2000610

 |

* Wd Datuak: Q485736
* Commonscat Multimedia: Jasper County, Iowa
Hizlari bat jendaurreko aurkezpena egiten patrikako telefonoei buruz.
Hizlari bat PechaKucha formatuko jendaurreko aurkezpen digital batean.
**Jendaurreko aurkezpen**a funtsezko gai nagusi bati buruz bakarrizketa edo solasaldi bat da, non azalpen tekniko, azalpen orokorrak, iritziak, diskurtso gogatzaileak, etab. elkartu ohi diren. Hitzaldi edo bakarrizketa formatua izan ohi da ohikoena.

Helburu korporatibo edo komertzialetarako honelako aurkezpenak erabili ohi dira. Baita ere mundu akademikoan, helburu didaktikoekin.

Ikus, gainera
-------------

* Ahozko hizkuntza.
* Aurkezpen digitala.
* Aurkezpen programa.
* Erretorika.
* Hizlari.
* Oratoria.
* PechaKucha.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Garzia Garmendia, Joxerra.  (2008). *Jendaurrean hizlari (Ahozko) komunikazio gaitasuna lantzeko eskuliburua.*  Alberdania ISBN 978-84-9868-009-6. PMC 433934819. (Noiz kontsultatua: 2021-03-18).
2. ↑    «Aurkezpenak hobetzen · Difusioa» *PeerTube.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-07-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q960189

 |

* Wd Datuak: Q960189
**D-Pintxos** Legazpin sortutako punk rock taldea da.

Diskografia
-----------

* *Zazpiak Bat* (2012, autoekoiztua)
* *Ahotsak* (2014, autoekoiztua)

Taldea
------

2009ko otsailean sortu zen Legazpin, Gipuzkoan. Zazpi kidek osatzen zuten taldea orduan. Euskal talde rockeroen bertsiok egiten hasi zen taldea. Tronpeta eta tronboiaren laguntzaz abestiei ukitu pertsonala ematen zieten.

2012ko ekainean Mutrikuko AME estudioetan sartu ziren, Axular Arizmendi teknikaria gidari izanda lehen lana grabatzeko. ZAZPIAK BAT izan zuen izena taldearen lehen lan horrek.

2013ko irailean aldaketak egon ziren taldean. Bigarren diskoa egiten hasi ziren. Legazpiko GURE ESKU DAGO taldetik ere ekimen honetarako kanta egitea proposatu zieten eta Asier Iriondoren bertsoa erabiliz, abestia osatu eta grabatu zuten. Hainbat herritarrekin batera bideoklipa ere grabatu muten.

2014ko ekaina eta uztaila bitartean grabatu zuten bigarren diskoa, beste behin, Mutrikuko AME estudioetan. AHOTSAK du izena izena bigarren disko honek.

Kanpo estekak
-------------

* Taldearen webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188033

 |

* Wd Datuak: Q31188033
**DAM** 1998an Israelen sortutako lehen rap musika talde palestinarra da. Izenak arabieraz (eta hebreeraz) "odola" esan nahi du. Batez ere arabieraz abesten dute, baina ingelesez eta hebreeraz ere, publikoa zabaldu nahian. Izan ere, israeldarrei palestinarren egoera helarazi nahi diete ("Arabiarrek badakite nolako da euren bizitza. Israeldarrei kontatu behar diegu"). Taldearen letrek fustrazioa dute oinarri, batik bat Israelen bigarren mailako herritarrak bezala sentitzeagatik. Baina beste hip-hop musika taldeen ildoan, droga eta bortizkeria ere dauzkate hizpide. Diskoetxerik ez izan arren, *Meen Irhabi?* (Nor da terrorista?) kanta webgunetik etengabe jaitsi da, eta Europan zehar ibiliak dira. Euskal Herrian, Barakaldoko BECen 2006ko azaroaren 11n 18/98+ auzia bertan behera uzteko egin zen ekitaldian Fermin Muguruzarekin, La Banda del Surdorekin eta Bad Sound Systemekin batera agertu zen DAM.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q921865
* Commonscat Multimedia: DAM (band)

---

* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0000 9566 8433

 |

* Wd Datuak: Q921865
* Commonscat Multimedia: DAM (band)