**María Luisa Alberca Lorente**, ezagunagoa **Luisa Alberca** edo **Luisina Alberca** izenez (Alcázar de San Juan, Ciudad Real, 1920ko abuztuaren 9a - Logroño, Errioxa, 2006ko urriaren 25a) eleberri eta gidoi erradiofonikoen idazle ospetsua izan zen (batzuk Guillermo Sautier Casaseca irrati-idazle ospetsuarekin lankidetzan.Arrakasta txikiagoa izan bazuten ere1950 eta 1974 artean antzezlanak ere idatzi zituen. José Luis Pécker irrati-esatariaren alaba izan zen, Beatriz Pécker kazetariaren eta Román Alberca Lorente psikiatriako katedradunaren izeba.

Biografia
---------

María Luisa Alberca Lorente 1920ko abuztuaren 9an jaio zen Alcázar de San Juanen, bost neba-arrebetatik txikiena zen. Lau urte zituela, amarik gabe geratu ziren. Neba-arreben ezkontzaren ondoren, aita eta ama Madrilera joan ziren. 1930 eta 1934 bitartean, Alacanten bizi izan zen Isabel ahizparekin. Han Merkataritzako Lanbide Eskolan ikasi zuen, eta karrera hori Madrilgo Goi Mailako Merkataritza Eskolan amaitu zuen. Merkataritzako peritajea ikasi zuen.

Lan ibilbidea
-------------

Gerra Zibila amaitzean, 1941ean sartu zen Aireko Armadan administrari-lanetan. 1943ko uztailaren 3an Juan José Bretón Fernández lankidearekin ezkondu zen, naiarar funtzionario batekin , eta harekin bi alaba izan zituen, María Elisa eta Elvira, 1944an eta 1948an, hurrenez hurren. Eszedentzia-aldi labur bat izan ezik, estatuko administrazio zibileko funtzionario gisa egon zen 1986ko ekainean erretiratu zen arte.

### Idazle hasiera

Honelaxe kontatu zuen Luisa Albercak idazle hasiera:

> *"Mekanografian aritzen nintzen ipuinak kopiatzen. Eta orduan zera bururatu zitzaidan, besteen kopiak egin beharrean, neureak egin nitzakeela. Probatu egin nuen, horrelako kontakizunetarako erraztasun pixka bat nuela iruditu zitzaidan eta gero idazten jarraitu nuen."*
> 
> 

  

Orduan, Concha Espina irakurtzen zuen, eta lehen kontakizunak *Domingo, Letrak* eta *Siluetas* astekarietan argitaratu zituen, horietako batzuk Lorenzo Goñiren irudiekin. 1946an, bere ipuin bat, Luisina Albercak sinatua, sartu zuen Federico Carlos Sainz de Robles-ek *Cuentistas españoles contemporáneas* (Madril: Aguilar, 1946) bere antologian, beste hogei egilerekin batera. Gainera, Café Gijón sarira aurkeztu zen, *Cedros sombríos* ipuinarekin, eta lanarekin. *La rosa del azafrán* zinemarako egokitzapenean ere lan egin zuen, lehiaketa baterako. Bere lehen eleberria, *Patricia Rilton* (1950), Nadal Sariaren finalisten artean geratu zen, eta beste bitan haren lanak sarirako hautatu zituzten (*Perjurio*, adibidez).

SER kateko "*Tu carrera es la radio"* irrati-gidoien lehiaketara aurkeztu zenean, Guillermo Sautier Casaseca hautagaia ere ezagutu zuen, eta laster hasi zen harekin lankidetzan. Lankidetzan egindako lehen lan ezagunena *Lo que no muere* 1952) irrati-nobela izan zen. Hiru hamarkada inguru iraun zuen, eta eragin handia izan zuen errepresio frankista giroak eta herri-kultura horrek sortzen zuen ihesak markatutako belaunaldien hezkuntza sentimentalean. Eleberri gisa argitaratu zutenean, 200.000 ale saldu zituen egun gutxitan. Gainera, 1953ko abuztuaren 7an estreinatu zuten antzerkian Bartzelonako Romean, eta 1955ean, berriz, Julio Salvadorrek zuzendutako *Lo que nunca muere*, Conrado San Martín eta Vira Silentik interpretatua. Geroago, beste eleberri batzuk egin zituen, gero serialera egokitu zirenak, hala nola *Turismo a París*, *Amor en Paris*, 1959an Pentagono argitaletxeak argitaratua.

1958an REM argitaletxeak *Los mensajeros del diablo* haurrentzako ipuina argitaratu zuen. Urte pare bat lehenago oso pozik zegoela esan zuen *La última dicha* nobelarekin, eta Thomas Mannen *La montaña mágica* idaztea gustatuko zitzaiokeela. Prentsari aitortu zionez, Ayn Rand-en *El manantial* zen gehien irakurri zuen eleberria, eta Carmen Laforet, Elena Quiroga eta Ana María Matute bezalako idazleen literatura-lana ere miresten zuen.

Hala ere, Luisa Albercak bazekien irrati-telesailetan egiten zuen lana handikap bat zela bere literatura-karrerarako, eta halaxe adierazi zuen 1961eko urtarrileko elkarrizketa batean, Madrilgo *Hoja del lunes* izenekoan:

> *"Nik beste amets batzuk nituen... Funtsean haiekin jarraitzen dut, atzera egitea azkena delako. Baina badakit orain zailagoa izango zaidala egitea. Serialen ospeak kalte egiten dio batek beste genero bat idatzi nahi duenean. Ezin da inpartziala izan epaitzeko orduan.*
> 
> 

Bere bizitzako pertsonaiak hartzen zituela aitortu zuen, eta asko ezagutu eta tratatzen zituela, adibidez, *Un arrabal entre el cielo* eleberrikoak. Berrogei kapituluko serial batek hamabost edo hogei egun behar zituela esaten zuen, egunean sei edo zortzi orduz lan eginez. Elkarrizketarako nolabaiteko zaletasuna sentitzen zuen, eta une oro intriga, grina eta entretenimendua uztartzen saiatzen zen. Irrati-telesailen gidioiez eta herri-eleberriez gain, antzerkia ere probatu zuen: Sautierrekin zituen irrati-telesailetako batzuk eszenara egokitu ziren, arrakasta gutxirekin, hala nola *La dama de verde* eta *La segunda mujer,* Alfredo Marqueríe kritikariaren etsaiatasuna jasan zutenak, edo gustukoagoak izan zituenak, hala nola *En nombre del hijo* eta *La casa del odio*. Horrez gain, Alacanteko Fernando Martínez Beltrán idazleari lagundu zion, eta harekin idatzi zituen *La mujer de cristal* eta *Sin celda* antzerki-lanak, Kataluniako hainbat herritan antzeztuta, bigarrena nahiko arrakastatsua izan zen. 

Hirurogeiko hamarkadaren hasieran, Albercak eta Sautierrek amaitu egin zituzten irrati-kolaborazioak, Sautierrek Rafael Barón Valcárcelengana jo baitzuen biek *Ama Rosa* lan arrakasta gogoangarria lortu zutenean. SER irratitik igaro ondoren, Alberca independente gisa idazten hasi zen *La Voz de Madrid*-erako, Red de Emisoras del Movimiento (REM) sareko igorle nagusia. Kate horretan arrakasta handienetako bat *Palabras en la tierra* izan zen, eta testu hori, entzuleek eskatuta, liburu-formatuan argitaratu zen. Idazleak irrati-kolaborazio horiei eutsi zien joan den mendeko hirurogeiko hamarkadara arte, uhinetarako berrogeita hamar eleberri baino gehiago egokituz. Orduantxe hasi zen José Luis Pécker ilobaren gidoietan parte hartzen.

### Heriotza

1986tik erretiratua, 86 urterekin hil zen, 2006ko urriaren 25ean, Logroñon (Errioxa).

Lanak
-----


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
Nobelak bakarka
* *Patricia Rilton* (1950)
* *Palabras en la tierra* (1957)
* *Detrás está la vida* (1958)
* *Los mensajeros del Diablo* (1958)
* *Pleito de amor* (1958)
* *Amor en París* (1959)
* *El camino más sencillo* (1960)
* *La otra justicia* (1960)
* *Amor y egoísmo* (1962)
* *Cera fundida* (1962)
* *Fijaos en los lirios* (1963)
* *Pacto peligroso* (1964)
* *Dina* (1965)
* *La isla de Adriana: Tomo I* (1965)
* *La isla de Adriana: Tomo II* (1965)
* *El camino solitario: Tomo I* (1966)
* *El camino solitario: Tomo II* (1966)
* *Sombras de muerte* (1966)
* *Campo de sangre* (1967)
* *Oculto destino* (1967)
* *El cielo que nunca vi* (1973)
* *Drogas y amor* (1974)
* *Al regresar de las nubes*
* *Al regresar de las sombras*
* *Amanecer sombrío*
* *A pecho descubierto*
* *Caída del cielo*
* *Claudia y sus demonios*
* *Como lluvia sobre tierra seca*
* *Destino*
* *Duelo por un mito*
* *El hogar enemigo*
* *El hombre de las dos caras*
* *El juego de la muerte*
* *Esplendor y miseria*
* *Frente a la vida*
* *Hambre de paz*
* *Huellas de una vida*
* *La casa del odio*
* *La chica del violín*
* *La estatua de ceniza*
* *La forastera*
* *La herencia del tío Manolo*
* *La justicia del inocente*
* *La muchacha del bañador rojo*
* *La promesa de Santa Gúdula*
* *La razón de cada uno*
* *La segunda verdad*
* *La silla vacía*
* *Larga noche de una duda*
* *Las fronteras del mundo*
* *Las garras del chantaje*
* *Náufragos en la noche*
* *Noche sin aurora*
* *Palabras en la tierra*
* *Perjurio*
* *Persuasión*
* *Río de pasiones*
* *Se ha perdido una estrella*
* *Siempre amanece*
* *Sucedió en Berna*
* *Una mujer llamada fantasía*
* *Una mujer vuelve a su mundo*
* *Yo soy mi voluntad*

 | 
Nobelak, Guillermo Sautier Casasecarekin lankidetzan
* *Lo que nunca somos* (1952)
* *La sangre es roja* (1953)
* *Lo que no muere* (1953), adaptado al teatro y al cine con el título de *Lo que nunca muere*
* *Se abren las nubes* (1953)
* *Un arrabal junto al cielo* (1953)
* *La casa del odio* (1954)
* *La última dicha* (1954)
* *Llamas de redención* (1954)
* *Y doblaron las campanas* (1954)
* *…Y creó la nada* (1955)
* *La muerte está al aparato* (1955)
* *La segunda esposa* (1955)
* *En nombre del hijo…* (1957)
* *La dama de verde* (1958)
* *Historia de un amor* (1964)
* *Historia de un hombre* (1964)
* *Historia de una mujer* (1964)
* *Los que morimos* (1968)
* *Extraño poder* (1969)
* *El derecho de los hijos*
* *El serial de las 8:30*
* *La cara del diablo*
* *La segunda esposa*
* *Los ángeles tienen alas*
* *Rosa María*

 | 
Nobelak, Fernando Martínez Beltránekin lankidetzan
* *La luna se asoma al sótano.*
* *La mujer de cristal.*
* *No hay luz en la casa de enfrente.*

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Alberto Sánchez Álvarez-Insúa "Luisa Alberca y la generación de señas de identidad en el primer franquismo", en *Arbor* (julio-agosto de 2006) 469-487,
 .
2. ↑  María Luisa Alberca Lorente en la Real Academia de Historia
3. ↑  Luisa Alberca, maestra del teatro radiofónico. Escritora manchega y guionista de afamados seriales en ABC
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Anaya, Alicia.  (2017-11-09). «Luisa Alberca, reina de los seriales en la radio de los 50» *Cadena SER* (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
5. ↑  E. Sánchez Lubián, *op. cit.*, p. 70 y ss.
6. ↑  Biobibliografía en Bibliorromance

Bibliografia
------------

* Enrique Sánchez Lubián, *Luisa Alberca*. *Seralen erregina 1950eko hamarkadan*. Ciudad Real: Ciudad Realeko diputazio probintziala, 2017.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5984641
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 120157280
* ISNI: 0000 0000 7784 2557
* BNE: XX1180257
* GND: 1057182842
* LCCN: no2016090584
* Open Library: OL144354A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q5984641