recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lewis konderria** (ingelesez: *Lewis County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hohenwald da. 2010eko zentsuaren arabera 12.161 biztanle zituen, Lewis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lewis konderriak 731,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,03 ura dira. Beste 730,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,62 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.161 pertsonetatik 11.728 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 221 dira. 198 beltzak edo afroamerikarrak. 34 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 150 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Lewis County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502077
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152494785
* LCCN: n84112057
* **Lekuak**
* OSM: 1847709
* TGN: 2001887

 |

* Wd Datuak: Q502077
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Tennessee
**Livingston konderria** (ingelesez: *Livingston County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Howell da. 2010eko zentsuaren arabera 180.967 biztanle zituen, Livingston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Livingston konderriak 1.516,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 52,19 ura dira. Beste 1.464 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 119,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 180.967 pertsonetatik 175.973 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.460 dira. 776 beltzak edo afroamerikarrak. 648 amerikar natiboak ziren eta 73 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.412 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 107 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.978 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502732
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150090378
* ISNI: 0000 0004 0400 9328
* LCCN: n81092464
* NARA: 10036443
* **Lekuak**
* OSM: 359765
* TGN: 1002603

 |

* Wd Datuak: Q502732
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Michigan
**Livingston parrokia** (ingelesez: *Livingston Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Livingston da. 2010eko zentsuaren arabera 128.026 biztanle zituen, Livingston Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Livingston parrokiak 1.820,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 141,61 ura dira. Beste 1.678,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 70,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 128.026 pertsonetatik 119.163 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.801 dira. 6.455 beltzak edo afroamerikarrak. 484 amerikar natiboak ziren eta 24 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 616 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 92 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.192 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Livingston Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506937
* Commonscat Multimedia: Livingston Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155962543
* LCCN: n82104417
* NARA: 10039597
* **Lekuak**
* OSM: 1836613
* TGN: 2000885

 |

* Wd Datuak: Q506937
* Commonscat Multimedia: Livingston Parish, Louisiana
**Livingston konderria** (ingelesez: *Livingston County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Smithland da. 2010eko zentsuaren arabera 9.519 biztanle zituen, Livingston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Livingston konderriak 886,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 75,64 ura dira. Beste 811 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.519 pertsonetatik 9.366 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 123 dira. 16 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 85 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505411
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132531894
* LCCN: n81053341
* NARA: 10038973
* **Lekuak**
* OSM: 1800958
* TGN: 2000814

 |

* Wd Datuak: Q505411
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Kentucky
**Lowndes konderria** (ingelesez: *Lowndes County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Valdosta da. 2010eko zentsuaren arabera 109.233 biztanle zituen, Lowndes kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lowndes konderriak 1.322,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,58 ura dira. Beste 1.284,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 109.233 pertsonetatik 66.472 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.238 dira. 38.815 beltzak edo afroamerikarrak. 305 amerikar natiboak ziren eta 92 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.561 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 244 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.744 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493134
* Commonscat Multimedia: Lowndes County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126666859
* LCCN: n80065863
* NARA: 10039290
* **Lekuak**
* OSM: 1073781
* TGN: 2000383

 |

* Wd Datuak: Q493134
* Commonscat Multimedia: Lowndes County, Georgia
**Hordyedefen argibideak** edo Dyedefhorrenak, Egiptoko Antzinako Inperioko literatura didaktikoaren zati dira.

Deskribapena
------------

Testua, gainontzeko *Argibide* edo *Admonizioek* bezala, aita batek bere semeari emandako kontseilu era dute, gizartean arrakasta izateko bizitzan nola jokatu behar duen aholkatzen duena. Bere ospea, bereziki handia izan zen berraktibatze klasizista garaietan, bera zein Antzinako Inperioko beste jakintsuak, idazlegaientzako eredu bihurtu zirenean.

Datazioa
--------

Ezagutzen diren *Argibide*rik (sb3yt) zaharrenak dira, eta Egiptoko V. dinastian (K. a. XXV. mendea) datatuak daude, Kagemni eta Ptahhotepenen aurrekoak direlarik. Testuaren hasierako zatiren batzuk bakarrik ezagutzen dira, Egiptoko Inperio Berriko ostraketan eta Egiptoko aro berantiarreko zurezko taulatxo batean kontserbatuak.

Egilea
------

Lehen lerroek, Argibideen egilea, Keopsen seme Hordyedef dela diote. Antzinatean, Hordyedefek, jakintsu ospea zuen. Bere izena Westcar papiroan agertzen da, eta, Intef VII.a faraoiaren hilobian dagoen Arpajolearen Kantuaren arabera, Imhotepen maila berean hartua dago. Irakaskuntza oso arraroa zen gizarte batean, irakurtzeko eta idazteko ahalmenak, berez, ia magikoa zirudien: idatzitako hitz guztiek zuten *botere*a, eta, beraz, egile guztiek hartzen zuten ezagutza handiak izatearen ospea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3133542

 |

* Wd Datuak: Q3133542
**Homeroar epitetoa**, antzinako greziar epopeiatan, bereziki Homeroren Iliada eta Odisean, izen propio gehienen gehigarri bat da.

Homeroar epitetoaren formak
---------------------------

Epitetorik sinple eta ohikoena δῖος grezierazko adjektiboa da, jainkoa edo jainkotiarra esan nahi duena, heroi epiko guztiei ematen zaiena. Izan ere, epitetoren batzuk, inongo ezberdintasunik gabe, pertsona ezberdinei eman ahal zaizkie. Adibidez Diomedes (adibidez Iliada vi. 12) eta Menelao (adibidez Odisea xv.14) "gerra deiadar boteretsu" batekin deituak dira, grezieraz βοὴν ἀγαθὸς, *boên agathos*). Beste batzuk, berriz, pertsonalak dira. Kasu hauetako adibide batzuk honako hauek dira: Zeus bakarrik da "porta-egida" deitua (antzinako grezieraz αἰγίοχος, *aigíokhos*), bakarrik Akilesek jasotzen zuen "oin arinena" epitetoa, eta bakarrik Atena zen "begi urdinxkena" deitua.

Heroia noren ondorengoa den ere adieraz dezakete: "Peleoren semea" Akilesentzat, "Atreoren semea" Agamemnon edo Menelaorentzat. Epitetoren batzuk ohiko tokietan bihurtzen dira Eos (Aurora) bezala "hatz arrosaskaduna" (grezieraz ῥοδοδάκτυλος Ἠώς, *rododáktulos Êốs*).

Funtzioak
---------

Homeroar epitetoa ez da bakarrik heroia bereizteko, aldi berean aedoarentzat prestatutako hitz neurtuen zatiak ere ematen ditu, aedoa, kantua epopeiarekin batera konposatzen duena delarik. Honela "Ulises jainkotiar hauskaitza"k (grezieraz πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς) hemistikio bat osatzen du, asmatutako hemistikio batekin konbinatzeko prest dagoena, edo baita, erabiltzeko prestatutako beste hemistikio batekin ere. Honela, honako grezierazko hexametro hau: ("ὣς φάτο, γήθησεν δὲ / πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς" "hitz hauekin, pozez betea izan zen/Ulises jainkotiarra, hauskaitza" *Odisea* xiii. 250). Milman Parry bere *Épithète traditionnelle dans Homère. Essai sur un problème de style homérique* (1928) tesian, izan da homeroar epitetoak "formulario estiloan" duen papera erakutsi duen lehena.

Bibliografia
------------

* Parry, Adam The Collected Papers of Milman Parry 1987 Nueva York y Oxford: Oxford University Press ISBN 0-19-520560-X

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3142448

 |

* Wd Datuak: Q3142448
**Holt konderria** (ingelesez: *Holt County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua O'Neill da. 2010eko zentsuaren arabera 10.435 biztanle zituen, Holt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Holt konderriak 6.261,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,2 ura dira. Beste 6.248,08 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.435 pertsonetatik 10.326 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 305 dira. 16 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 41 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496139
* Commonscat Multimedia: Holt County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127847769
* LCCN: n81018555
* **Lekuak**
* OSM: 1425461
* TGN: 2001360

 |

* Wd Datuak: Q496139
* Commonscat Multimedia: Holt County, Nebraska
**Homeostasia** (grezieratik ὅμος, *hómos*, "berdin" + ιστημι, *istēmi*, "geratu") sistema ireki edo itxi baten ezaugarri bat da, bereziki organismo bizi batengan, baldintza iraunkor bat mantentzeko barne giroaren erregulazioari dagokiona. Beste era batera esanda, oinarrizko funtzio fisiologikoen oinarriei muga egonkorretan eusteko joera duten izaki bizien ezaugarria da. Claude Bernard psikologo frantziarrak sortu zuen hitza 1865an (fisiologiaren aitatzat hartu zen askotan). Hasieran definizio hau biologian bakarrik aplikatu zen, baina gero beste zientzia eta teknika batzuetan ere erabili da.

Homeostasiaren ezaugarri nagusiak: termorregulazioa (kanpoko tenperaturen aldaketei aurre egiteko hegaztiek eta ugaztunek erabiltzen duten sistema, barne tenperaturari ahalik eta muga egonkorrenetan eustearren), eta odolaren presioari, gorputzeko isurkarien kontzentrazioari eta arnas erritmoari eustea, beste zenbaiten artean. Homeostasi prozesuetan hormonek parte hartzen dute, kanpoko eragin bakoitzari dagokion erantzuna bideratuz.

Homeostasiaren kontzeptua Cannonek bihurtu zuen ezagun 1926an, eta garrantzi handia izan du gerora, besteak beste, Lorenzen eta Tinbergenen etologia eskolan. Ikertzaile horien ustez, homeostasi oreka hausten bada, larrialdi egoera sortzen da, eta larritasun hori gutxiagotzeko joera izaten du animaliak senez.

Ikus, gainera
-------------

* Gaia hipotesia

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103191
* Commonscat Multimedia: Homeostasis

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11940417h (data)
* GND: 4160575-5
* LCCN: sh85061731
* NDL: 00566927
* NKC: ph120789
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D006706

 |

* Wd Datuak: Q103191
* Commonscat Multimedia: Homeostasis
**Hundudden** Stockholmeko (Suedia) Ladugårdsgärdet auzoko ekialdeko lurmuturra da. Hunduddenetik Lilla Värtan, Fjäderholmarna uharteak eta Saltsjön badia ikusten dira, Stockholmeko itsas aldeko sarrera alegia.

Izena
-----

Martin Stugarten arabera, Hundudden izena XIV. mendean edo are lehenago du jatorria. Artean, *hund* izenak 100 gizoneko talde bat izendatzen zuen, barruti bakoitzak gerrarako eman behar izaten zuena. Baliteke Hundudden inguruko ehun gizonen bidalketa-lekua izatea.

Instalakuntzak
--------------

Hunduddenen ekialdeko aldean bolborategi zahar bat dago (*kruthuset*). 1697an eraiki zen, Karlos XI.a Suediakoaren agintaldian. Eraikina 1965ean zaharberritu zen eta gaur egun kafe bat dago bertan. 

Bertan Kaknäs animalien hilerria aurkitzen da.

Inguruan hainbat itsasontzi klub eta ontziola badaude, lehenak 1913an ezarriak. 

Kirol portua babesten duen kai luzerako harria Östermalmeko kartzela zaharretik atera zen, 1960ko hamarkadan eraitsi zutenean.

* Hundudden-eko kirol portua, 2007. Hundudden-eko kirol portua, 2007.
* Hundudden-eko kirol portua, 1951. Hundudden-eko kirol portua, 1951.
* VSS belaontzi kluba, 2017. VSS belaontzi kluba, 2017.
* Bolborategia, 2017. Bolborategia, 2017.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Kafé Kruthuset
2. ↑  Vikingarnas Segel Sällskap (VSS)
3. ↑  Stora Hunduddens Varvsförening
4. ↑  Djurgårdsbrunnsvikens Motorbåtsklubb (DMK)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10527194
* Commonscat Multimedia: Hundudden

---

 |

* Wd Datuak: Q10527194
* Commonscat Multimedia: Hundudden
Sarinda
**Hari igurtzizko instrumentua** hari instrumentu bat da, eta soken gainean arku bat irristatuz lortzen da soinua, bibratzeko. Melodikoak edo linealak deritzen tresnak dira, hau da, nota sinple bat sortzen dute. Gainera, arkua bi soka edo gehiagotatik igarotzen bada, akordeak lor daitezke. Batzuetan, hatzekin ere puntuatu daitezke (pizzicato esaten zaio horri). Harmoniko artifizialak lortzeko ere balio dute, sokaren gaineko presio normala eta arinagoa konbinatuz. Musika-tresna horiek garrantzi berezia dute orkestretan, tinbre ñabartuenak eta leunenak sortzeko aukera ematen baitute. Hari igurtzizko instrumentu batzuk hauek dira: kontrabaxua, erhua, Oktobaxua, Arrabita, sarangia, biola, zango-biola, viola d'amore, biolina, biolontxeloa edo Zarrabetea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192096
* Commonscat Multimedia: Bowed string instruments

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11969524n (data)
* GND: 4058020-9
* LCCN: sh85129122
* NKC: ph125723
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q192096
* Commonscat Multimedia: Bowed string instruments
**Childress konderria** (ingelesez: *Childress County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Childress da. 2010eko zentsuaren arabera 7.041 biztanle zituen, Childress kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Childress konderriak 1.848,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,84 ura dira. Beste 1.803,68 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,81 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.041 pertsonetatik 6.212 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.885 dira. 684 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 47 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 59 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109751
* Commonscat Multimedia: Childress County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146614800
* ISNI: 0000 0004 0488 1677
* LCCN: n83030237
* NARA: 10047006
* **Lekuak**
* OSM: 1810738
* TGN: 2001955

 |

* Wd Datuak: Q109751
* Commonscat Multimedia: Childress County, Texas
|  |  |
| --- | --- |
| **Hareharri** | Mineral infotaula irakurtzeko eraMineral infotaula irakurtzeko era |
| Hareharri |
| Arroka sedimentarioa |
| **Mineral garrantzitsuak** | KuartzoFeldespatoakMikakBioklastoak |
| **Dentsitatea** | 2,323  g/cm3 |

**Hareharria** edo **harri mimarria** hareaz eta pikor txikiko materialez osatutako arroka sedimentario detritiko bat da *Psamiten* taldekoa. Lutiten ondoren lurrazalean dagoen arroka sedimentario ugariena da.

Ezaugarriak
-----------

Bere mineralogian, batez ere kuartzoa eta feldespatoa dago, hau da, granitoetako pikor berdinak, hau baita lurrazalean dagoen arrokarik ugariena.

Harea bezala, hareharriak kolore ezberdinak izan ditzake, baina nagusienak beix, marroia, horia, gorria, grisa eta zuria dira. Hareharriak askotan hegi handiak sortzen dituenez euren koloreak batzuetan agertzen den eskualdearekin izendatua izan da.

Diagenesi prozesuan pikorrak trinkotu egiten dira eta beren arteko poroak kaltzio silikato edo karbonatoz betetzen dira, harriari sendotasuna emateko. Honi zementua edo matriza esaten zaio. Batzuetan poro horiek ur kantitate handiak bil ditzakete euren barruan eta akuiferoak sortzen dituzte. Beste batzuetan petrolioz betetzen dira.

Hareharri motak
---------------

Bi motatako hareharriak aurkitzen dira. Graubakak %5-15 arteko matriza dauka eta kuartzoarenitak (edo Ortokuartzitak) %5 baino gutxiagokoa.

Arro sedimentarioak
-------------------

Hareharria sortzen deneko arro sedimentarioak oso ugariak dira.

* Lur ingurunean:
	+ Ibaiak
	+ Lautada alubialak
	+ Glaziarren sandurrak
	+ Aintzirak
	+ Basamortuak (dunak eta ergak)
* Ingurune urtarrean:
	+ Deltak eta estuarioak
	+ Hondartzak
	+ Marearteko zonak
	+ Turbiditak

Erabilerak
----------

Hareharri batzuk egonkorrak dira euriaren eta klimaren enbaten aurrean, baina lantzeko errazak dira. Hori dela eta eraikuntzan askotan erabiltzen den materiala da. Era berean, pikorrek duten gogortasuna dela eta askotan erabiltzen da xehatzeko harriak egiteko, eta lanabesak zorrozteko.

Iruditegiak
-----------

* Hareharria.Hareharria.
* Hareharria.Hareharria.
* Castildetierra, Bardean.Castildetierra, Bardean.
* Victoria Eugenia Antzokia, Donostiako eraikin ugari bezala, hareharriz eraikia dago.Victoria Eugenia Antzokia, Donostiako eraikin ugari bezala, hareharriz eraikia dago.
* Antilope Arroila.Antilope Arroila.
* Petra.Petra.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13085
* Commonscat Multimedia: Sandstone

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11961094h (data)
* GND: 4127360-6
* LCCN: sh85117245
* NDL: 00569937
* NKC: ph156600
* AAT: 300011376
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q13085
* Commonscat Multimedia: Sandstone

1. ↑
Hikikomori bat Japonian, 2004
***Hikikomori***ak (japonieraz: ひきこもり or 引き籠もり, *Hikikomori*?, hitzez hitz "giltzapetuta"")
 Japoniako gizartean estuturik bizi eta gizartearen eginkizunak bete ezin dezaketen gazte eta helduez osaturiko taldea da. Hori dela eta, hikikomoriek gizartearengandik isolatzen dira. Halaber, gurasoen etxeetatik irteteari uko egiten diote eta haien logeletan erretiratzen dira denbora epe luzerako, batzuetan hilabete eta urteetako epeetara helduz.

Hikikomori gehienak gizonak dira, eta Japoniak egin dituen azken kalkuluen arabera, Japoniako 10 gazteetatik 1ek egoera hau jasaten du.

Isolamenduaren arrazoiak
------------------------

Japoniako gazte eta helduek presio handia jasaten dute, hango gizarteak sortua. Hainbat faktoreek presioa eragin ditzake, hala nola, jarraian azaldutakoak.

Japoniarren kezkarik handienetarikoenak ikastetxeko notak dira, guraso eta gizarteak garrantzi handia ematen dietelako. Kasu batzuetan, presioa haurtzaindegian sartu baino lehen hasten da, non Japoniako haurtzaindegirik onenetara joateko haurrek azterketa bat gainditu behar duten. Ondoren, haurtzaindegiek haurrak prestatzen dituzte eskolaurre onenetarako sartzeko azterketarako. Azken hauek, berriz, lehen hezkuntzan sartzeko azterketarako prestatzen dituzte. Gauza bera gertatzen da, bigarren hezkuntza, batxilergo eta unibertsitatera joateko. Azken honetan, azterketa oso gogorra gainditu behar dute japoniako ikasleek unibertsitatera joateko eta hauek urte oso bat behar dute azterketa prestatzeko. Zenbat eta unibertsitate ospetsuagoa izan, orduan eta azterketa zailagoa izango da. Japoniako unibertsitaterik ospetsuena Tokyoko Unibertsitatea da.

Ikastetxe edo unibertsitatean graduatu lortu ondoren, oso lan-merkatu zaila aurkitzen dute. Sarritan, gehienez, lanaldi erdiko lanak aurkitzen dituzte eta urteak igaro ahala egoera berean jarraitzen dute, lan finkoa aurkitu ezinik eta diru gutxirekin.

Beste alde batetik, ikasleek beste ikaskideak presionatu ditzakete, haiei iseka eginez sexu, etnia, arraza, erosteko ahalmena, kirolean eta ikasketetan trebetasuna, itxura fisiko eta beste hainbeste arrazoirengatik.

Isolamenduaren prozesua
-----------------------

Hikikomoriak pixkanaka isolatzen dira gizartetik. Hikikomoriak izan baino lehen, normalean, tristatu egiten dira, lagunak galtzen dituzte, dudatsu eta lotsatiak bihurtu eta gutxiago komunikatzen dira. Sarritan, iseken xedeak izaten dira haien ikastetxeetan. Horrek, gizartetik isolatzen dituzte eta giltzaperatzen dira haien logeletan denbora epe luze baterako.

Hikikomorien jokaera
--------------------

Normalean, haien itxialdian zehar, ez dira haien logeletatik ateratzen, bakarrik telebista ikusi eta ordenagailuarekin jolasten dira gauez eta egunez lo egiten dute, ez baitute lagunik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q224156
* Commonscat Multimedia: Hikikomori

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2009000049
* NDL: 00946529

 |

* Wd Datuak: Q224156
* Commonscat Multimedia: Hikikomori
**Hondarribiko harresiak** Euskal Herriko Hondarribia udalerriko Alde Zaharra inguratzen duten harresiak dira. Gipuzkoa osoan hobekien mantendu izan diren harresiak dira.

Deskribapena
------------

Bidasoa ibaiaren ertzean dago Hondarribia, eta Bidasoa ibaia muga zen garai batean, eta pasabide garrantzitsua. Hori kontrolatzea zen Hondarribiko hiribilduaren zeregina, eta, horregatik, erabat gotortu zuten (inguruetan ez zen halako gotorleku garrantzitsu eta ongi horniturik).

Jaizkibelgo hareharriz egina dago, eta hiribildu guztia inguratzen du. Sei gotorleku ditu, eta bi kubo kanpoaldean, guztiak ere defentsarako eraikiak. Gainera, babes erreten zabala zeukan iparraldean, mendebaldean eta ekialdean (egun lorategiak daude); ekialdean, berriz, Bidasoa ibaia zeukan.

Bi ate ditu hiribildura sartzeko. Nagusia hegoaldean dago, Santa Maria atea, eta, bestea, mendebaldean, San Nikolas. Egun, harresia guztiz hondatua dago gotorlekuetan (bat edo beste lorategi bihurtu dute), eta zertxobait hobeto dago hormarik luzeenak zeuden lekuetan, baina, beste zenbaitetan, guztiz desagertu da. Bolborategi izan ziren bi eraikinen arrastoak badaude; bat Josefina-enea etxearen azpian dago, Karlos V.a gazteluaren ondoan, eta bestea, berriz, eraikin guztiz hondatu baten ukuilu bihurtua dago, Jabier Ugarte kalean. Babes erretenen arrastorik ere ez da geratzen ia, urmael bat edo beste.

Errege-Erregina katolikoen garaian egin zituzten lanik handienak harresia gotortzeko, eta Karlos V.a Espainiakoaren garaian ere lan handiak egin zituzten. Hiribildua berehala gotortu zezatela agindu zuen Karlos V.ak, eta bi gotorleku eraiki zituzten (erreginarena eta Leiba izenekoak), eta Magdalenaren kuboa. Gainerako inguru guztian, berriz, harresi sendoak eginarazi zituen. 1574tik 1642ra aritu ziren harresia sendotzeko lanetan. XVII. mendean, Hondarribiak garrantzi estrategikoa galdu zuen, eta Irun eta Donostiak indarra hartu zuten. 1794an, Konbentzio Gerran, Frantziako armadak bereganatu zuen Hondarribia, eta guztiz desegin zituen defentsarako egitura gehienak. Ondorioz, Hondarribiak gotorleku izateari utzi zion. Jarduera militar guztiak ez ziren hor bukatu, ordea: Karlistaldietan berriz ere hartu zuen garrantzia alor horretan. 1854an, antzinako egitura gotortuak desegin egin zituzten.

Ateak
-----

* Santa Maria atea
* San Nikolas atea

Iruditegia
----------

* Harresia.Harresia.
* Ikuspegia.Ikuspegia.
* San Nikolas atea.San Nikolas atea.
* Santa Maria atea.Santa Maria atea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gipuzkoa** |

* Hondarribiko harresien argibidea Hondarribiko Udal webgunean irakurgai  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259233
* Commonscat Multimedia: Walls and gates in Hondarribia

---

 |

* Wd Datuak: Q12259233
* Commonscat Multimedia: Walls and gates in Hondarribia
**Hondartza** Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen auzo bat da.

Kokalekua
---------

Hondarraitz hondartzaren eremuan dago.

Historia
--------

XX. mendean ordurarte duna eremua zenan eraikitzen hasi zen. 1867. urterarte eremu hau Urruña udalerriaren barne zegoen baina urte honetan Hendaiarekin elkartu zen. Duna hauek Sokoburu lurmuturraren babespean zeuden, eta Dunbarrietatik auzoaren behealderaino gaur egungo hondartzako eremu osoan hedatzen ziren.

Sokoburu, Ondarraltzu eta Santana garai batean eta XX. menderarte duna horietan zeuden etxaldeen izenak dira, gaur egun zerbitzu-guneei izen ematen diotenak.

Ondarea
-------

* Dunbarriak
* Etxe Gorria
* Hendaiako kasinoa
* Hendaiako kirol-portua
* Hondarraitz
* Ondarraitzeko kirolgunea
* Ondarraitz geltokia
* Santa Ana eliza

Ereferentziak
-------------

1. ↑  L'actuel quartier de la plage. Les quartiers d'Hendaye **(Frantsesez)**

**Coordinates: Missing latitude**  
Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25480038

 |

* Wd Datuak: Q25480038


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Hendaia | Hendaiako auzoak | Hendaia |
| Geltokia • Hiri-barnea • Hondartza • Intzura • Lizardi • Sopite-Agerria-Erlaitza |
**Hareetako soldaduak**, Star Wars film saileko pertsonaia batzuk dira.

Inperio Galaktikoaren asaltuzko soldaduak dira, basamortu giroko planetetara bidaliak. Eguzki aurkako plakekin eta, euren jantzi eta kaskoan, sistema hoztaile gehiagorekin hornitutako stormtrooper unitateak dira, bero jasanezina jasateko entrenatuta daudenak. Hareetako soldaduek, bidaliak izan ziren planetetako animaliak erabiltzen zituzten montura bezala, euren erresistentzia paregabeagatik, Tatooine planetatik beste planeta batzuetara eramanak izan ziren Dewbacken kasuan bezala. Hareetako soldadu talde batek, C-3PO eta R2-D2 droideak bilatu zituzten Tatooine Planetan Izar Hiltzailearen planak Obi-Wan Kenobiri eramaten ari zirenean. Sorbalda babesle bat eramaten ohi dute eskuineko sorbaldan, beltza soldaduen kasuan eta gorria edo laranja ofizialenean. Unitate zehatzen batzuk, urdin-berdexka koloreko sorbalda babesle mota bat ere erabiltzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9078668

 |

* Wd Datuak: Q9078668
**Clallam konderria** (ingelesez: *Clallam County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Port Angeles da. 2010eko zentsuaren arabera 71.404 biztanle zituen, Clallam kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clallam konderriak 6.916,92 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.414,67 ura dira. Beste 4.502,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,32 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 71.404 pertsonetatik 64.027 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.627 dira. 558 beltzak edo afroamerikarrak. 3.326 amerikar natiboak ziren eta 86 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 993 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 114 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.300 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156306
* Commonscat Multimedia: Clallam County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130202035
* **Lekuak**
* OSM: 1153923
* TGN: 1002271

 |

* Wd Datuak: Q156306
* Commonscat Multimedia: Clallam County, Washington
***Libro de conjuros, contra la tempestad y de todo mal diabolico*** (izenburu osoa: *Libro de conjuros, contra la tempestad, de truenos granizo y rayos, y contra las langostas, y de todo mal diabólico / sacados de los que escrivio el Doctor Don Pedro Ximenez, Beneficiado en las parroquias de Navarrete y Fuen-Mayor*) euskaraz *Araoen liburua, ekaitzaren eta gaitz diaboliko ororen aurkakoa liburua*. Liburu hau 1720an, Bilbon, Pedro Jiménez edo Ximenezek argitaratu zuen. Liburua magiarekin lotuta dago.

Liburuak gaitz desberdinen aurkako garaiko arao multzo bat jaso zuen; elizak bazituen konjuruak egiteko zenbait esakune. Latinez idatzita dago. Liburu honek Burgosen beste edizio ezagutu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Liburuaren edizio digilata Bizkaiko Foru Aldundiaren liburutegian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113043340
* **Bilduma digitalak**
* Handle: url

 |

* Wd Datuak: Q113043340
Lello liburu-denda, Oporto.
**Liburu-denda** liburuak saltzen dituen denda edo merkataritza gunea da.

Ezaugarriak
-----------

Liburu-dendak oso desberdinak izan daitezke: tamainua dela, saltzen diren liburuen edukia dela, antolatzen diren aktibitateak direla eta...  Sarritan, liburudendak ez dira saltoki komertzial hutsak. Ohikoak dira, adibidez, ideologia batekin lotzen direnak edo aktibitate zein hobby batekin lotzen direnak. Halaber, kultura dinamizatzaileak izan daitezke. Asko dira horrelako aktibitateak antolatzen dituzten liburu-dendak: liburuen aurkezpenak, irakurketak, hitzaldiak, kontzertuak, tailerrak...

Une honetan munduko liburu-denda handiena Londresen dago, Simpsons of Picadilly eraikinan, eta Waterstone's katekoa da.

Liburu-dendentan liburuekin batera beste motatako artikuluak aurki daitezke: paper-materialak, mapak, postalak, egunkariak, aldizkariak, jostailu didaktikoak.

Liburu-denda motak
------------------

Simpsons of Piccadilly, Londres.
* Liburu zaharren denda
* Bidaldi liburu-denda
* Liburu-denda feminista
* Unibertsitate liburu-denda
* LGBT liburu-dendak
* Komikien liburu-denda

Liburu-denda ospetsuak
----------------------

* El Ateneo liburu-denda, Buenos Aires (Argentina).
* Shakespeare and company, Paris (Frantzia).
* Lello liburu-denda, Oporto (Portugal).
* City Lights Bookstore, San Frantzisko (Ameriketako Estatu Batuak).

Iruditegia
----------

* Transboreal, Parisen.Transboreal, Parisen.
* Ekiza liburu-denda bihurtua, Maastrichten.Ekiza liburu-denda bihurtua, Maastrichten.
* Shakespeare and company, Paris.Shakespeare and company, Paris.
* El Ateneo liburu-denda, Buenos Aires.El Ateneo liburu-denda, Buenos Aires.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Ikus, gainera
-------------

* Liburu
* Liburutegia
* Edizio
* Ikasliburu

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Liburu-denda bat diseinatzeko kontutan hartu behar diren elementuak.
* **(Gaztelaniaz)**:Munduko liburu-denda ederrenak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q200764
* Commonscat Multimedia: Bookshops

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX527116
* BNF: 120504059 (data)
* LCCN: sh85015765
* NDL: 00572285
* NKC: ph121657
* NARA: 10640193
* AAT: 300005297
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q200764
* Commonscat Multimedia: Bookshops
**Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala** (ingelesez *Loch Lomond and The Trossachs National Park* eta Eskoziako gaeleraz *Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn is nan Tròisichean* ) Eskoziako parke nazional bat da. Argyll eta Bute, Perth eta Kinross, Stirling eta Mendebaldeko Dunbartonshire konderrien artean banatzen da, 2002. urtean sortu zuten eta eta 1,865 km²-ko azalera du. Nagusiki Loch Lomond aintzira eta hainbat mendikatek osatzen dute, horien artean Trossachs mendikatea dago.

Parke natural honetan Eskoziako mendi garaienetako batzuk daude: Ben Lomond, Ben Lui, Beinn Challuim edota Ben More, gainera bere lursailetatik West Highland Way ibilbide luzea iragaten da.

Iruditegia
----------

* Loch Lomond aintzira.Loch Lomond aintzira.
* Argyll Baso Parkea.Argyll Baso Parkea.
* Achray aintzira.Achray aintzira.
* Trossachs aintzira.Trossachs aintzira.
* Conic Hill muinoa.Conic Hill muinoa.

Ikus gainera
------------

* Loch Lomond
* Cairngorms Parke Nazionala

Kanpo estekak
-------------

* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionalaren webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116661
* Commonscat Multimedia: Loch Lomond and The Trossachs National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315529525
* NKC: ge484333
* **Lekuak**
* OSM: 1957067

 |

* Wd Datuak: Q116661
* Commonscat Multimedia: Loch Lomond and The Trossachs National Park

56°15′N 4°37′W﻿ / ﻿56.25°N 4.62°W﻿ / 56.25; -4.62
Giuseppe Verdiren *Ernani* operaren libretoaren orrialde bi, jatorrizko italierazko hitzak, ingelesezko itzulpena eta musika-notazioa ikusten direlarik.
**Libretoa** opera, opereta, musikal eta beste antzezlan musikal batzuen testua da.

Libretoa (italieratik *libretto*, "liburuxka") opera edo beste antzezlan musikal batzuen testua da. Hitz hau, oratorio baten testuari ere ematen zaio. Baita ballet baten aurkezpena adierazten duen testuari ere. Musikal baten libretoan, hitz egindako testua gidoia edo liburua deitzen da, eta kantaturiko testua, liriko. Libreto on bat, antzezlanean eraginkorra izan behar da, eta, aldi berean, musikari ondo egokitu behar zaio. Musikalan batzuk, libretoarekin batera pentsatu dira, baina, ohikoena, libretoa jatorrizko ideia bat edo eleberri edo antzezlan baten egokiera librea izatea da. XVIII. mendean, Pietro Metastasioren libretoak, antzezlan musikaletara ehundaka aldiz eraman ziren, konposatzaile ezberdinen aldetik. Beste garai batzuetan, libretogileak, konposatzaileekin elkarlanean aritzen ziren. Honen adibide, honako hauek dira: Jean Baptiste Lully konposatzailea eta Philippe Quinault olerkaria, Christophe Willibald Gluck eta Ranieri di Calzabigi, Lorenzo da Ponte eta Wolfgang Amadeus Mozart, A. Eugène Scribe eta Giacomo Meyerbeer, Hugo von Hofmannsthal eta Richard Strauss. Opereta eta musikalaren arloan, elkarlan esanguratsuenen artean, beste honako hauek nabarmendu behar dira: W. S. Gilbert eta Arthur Sullivan eta, Lorenz Hart eta Oscar Hammerstein II.a Richard Rodgersekin. Konpositore batzuk euren libreto propioak ere idatzi dituzte. Hauxe da Richard Wagner, Hector Berlioz, Michael Tippett edo Gian-Carlo Menottiren kasua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131084
* Commonscat Multimedia: Librettos

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4035588-3
* LCCN: sh85076744
* NKC: fd132729
* AAT: 300026424
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131084
* Commonscat Multimedia: Librettos
**Lipogenesia** lipidoen sintesia ahalbidetzen duen prozesu metabolikoari deritzo. Prozesu anaboliko honen bidez gantz-azidoak eta glizerola sortzen dira, bat egiterakoan lipidoak osatzen dituztenak.

Ugaztunengan, lipogenesia zelularen zitoplasman burutzen da (batez ere gibelean, gantz ehunetan eta ugatz-guruinetan). Lipidoen katabolismoa eta beta oxidazioa, aldiz, mitokondrioetan osatzen dira.

Animaliengan gantzak edo lipidoak kanpotik hartzen dira, dietaren bidez. Hala ere, lipidoak ere gluzidoetatik sor daitezke: jakina da abeltzaintzan animalia asko gizentzen direla gluzido ugari ematean, hauek gantzak baino merkeagoak direlako (patatak, ezkurrak, zerealak...). Gluzido horiek gantzak bihurtzen dira, animalien loditzea eraginez.

Dietaren bidez hartutako glukosa hiru bide hauetatik doa:

* %50a katabolizatzen da, CO2 , H2O eta energia emanez

* %5a glukogeno bihurtzen da

* %45a gantzak bihurtzen da

Gantzak sortzeko glizerola eta gantz-azidoak sortu behar dira lehenik:

* glizerola glizeraldehido-3-fosfato molekulatik sintetizatzen da. Molekula hori glukosatik eratorria da, glukolisiaren metabolito bat baita.

* gantz-azidoak azetil-CoAtik sintetizatzen dira. Azetil-CoA hori ere glukosaren katabolismoan sortzen da. Molekula horretatik gantz-azidoak sortzen dira beta oxidazioaren alderantzizko prozesu baten bidez.

Lipogenesia hormona batzuen kontrolpean dago. Intsulinak, esaterako, lipogenesia bultzatzen du. Adrenalinak eta glukagoiak, aldiz, inhibitu egiten dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21096257
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D050155

 |

* Wd Datuak: Q21096257
*L'Idée Libre*, Fédération Nationale de la Libre-Pensée erakundearen aldizkaria, 1926ko apirila.
**Librepentsalaria** delakoa egiari dagokionez iritzi bat izateko logika, arrazoia, eta enpirismoan oinarritua egon beharra duela defendatzen duen pertsona da, eta ez agintea, usadioa edota bestelako dogmetan. Alegia, gauzei buruzko iritzi egoki bat izateko analisi arrazionala eta kritikoa beharrezkoak direla. Joera filosofiko honi **librepentsamendua** deritzo.

Joera honek maiz erlijioarekin talka egiten du, erlijioa nagusiki sinismenetan oinarritua baitago eta librepentsalariek maiz erlijioa zalantzan jartzeko joera dute, agnostizismo, laizismo, ateismo eta arrazionalismora joz. Era berean, librepentsalariaren kontzeptua sarri eszeptizismoa eta humanismoari lotua agertzen da, eta historiako zenbait alditan baita masoneria eta anarkismoari ere.

Librepentsalari ezagunak
------------------------

* Thomas Woolston
* Nicolas Tindal
* John Toland
* Denis Diderot
* Jean le Rond d'Alembert
* Voltaire
* Anthony Collins
* Charles Darwin
* William Kingdon Clifford
* Fernando Lozano Montes
* Ramón Chíes
* Francisco Ferrer Guardia
* Antonio Rodríguez García-Vao
* Rosario de Acuña
* Ludwig Büchner
* Bertrand Russell
* Mario Bunge
* Jorge Luis Borges
* Carl Sagan
* Facundo Cabral

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Zer da librepentsalari bat?
* **(Gaztelaniaz)**:Librepentsalariaren dekalogoa.[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210115
* Commonscat Multimedia: Freethought

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7147310067437851451
* GND: 4155277-5
* LCCN: sh85051679
* NKC: uk2016924848

 |

* Wd Datuak: Q210115
* Commonscat Multimedia: Freethought
"Anderea". Izoztuak topatu zituzten hiru haurretako baten gorpua (liofilizatua).
**Llullaillacoko momiak**, **Llullaillacoko haurrak** edota **Sumendiko haurrak**, Inka Inperioaren garaiko bikain kontserbatutako hiru haurren gorpuek jasotako izendapenak dira. Llullaillaco sumendian 6.730 metroko garaieran topatu zituzten, Argentinako ipar-mendebaldeko Saltako probintziaren mendebaldean. Gaur egun Saltako Goi Mendiko Arkeologia Museoan ikusgai daude.

Hiru haurren momiek osatzen duten multzoa da: *Mutikoa* (7 urteko mutikoa), *Tximistaren neskatoa* (6 urteko neskatoa) eta *Anderea* (15 urteko neska).

1999aren martxoan, National Geographic Society elkarteak antolatu eta Johan Reinhard estatubatuar antropologoa eta Constanza Ceruti argentinar arkeologoaren zuzendaritzapeko argentinar eta peruar arkeologo eta mendizalez osatutako espedizio batek aurkitu zituen. Beren kontserbazio egoera hain bikaina zenez, aurkitzaileek gorpuak lotan zeudela ziruditela aipatu zuten. Haiekin batera 46 objektu ere topatu zituzten, tartean animalia eta gizakien itxurako miniatura, lanabesak eta elikagaiak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3054170
* Commonscat Multimedia: Llullaillaco mummies

---

 |

* Wd Datuak: Q3054170
* Commonscat Multimedia: Llullaillaco mummies
**Hennepin konderria** (ingelesez: *Hennepin County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Minneapolis da. 2010eko zentsuaren arabera 1.152.425 biztanle zituen, Hennepin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hennepin konderriak 1.570,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 137,16 ura dira. Beste 1.433,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 733,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.152.425 pertsonetatik 904.346 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 77.676 dira. 134.240 beltzak edo afroamerikarrak. 8.848 amerikar natiboak ziren eta 431 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 71.535 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2.321 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 30.704 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486229
* Commonscat Multimedia: Hennepin County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127850616
* ISNI: 0000 0004 0434 2809
* GND: 4302409-9
* LCCN: n81054142
* NARA: 10039640
* **Lekuak**
* OSM: 1795848
* TGN: 2001025

 |

* Wd Datuak: Q486229
* Commonscat Multimedia: Hennepin County, Minnesota
**Henk Badings** (Bandung, Indonesia 1907ko urtarrilaren 17a - Maarheeze, 1987ko ekainaren 26a) herbeheretar musikagilea izan zen.

Biografia
---------

1915ean Herbehereetan hartu zuen bizilekua. Autodidakta izan zen, musika-ikasketei dagokionez. Ingeniaritza-diploma atera zuen, eta paleontologia eta geologia ikerketak egiten hasi zen Balkanetan, 1931. urtean. Ondoren, Herbehereetara itzuli zen, eta musikari ekin zion bete-betean. 1941ean Hagako Kontserbatorioko zuzendari izendatu zuten. Liberazioaren garaian, kargu ofizial guztiak kendu zizkioten, Okupazioak iraun zuen bitartean, alemaniarren aldeko jarrera izan zuelako. Hala, musikagile independentearen bideari ekin zion, eta akustikaren eta elektronikaren alorrean aritu zen, batez ere.

1960. urtera arte ez zuen funtzio ofizialik bete. Badingsen obrak hiru aldi elkarren oso desberdin ditu. 40ko hamarraldiaren hasiera arte, erromantizismotik abiatutako hizkuntza erabili zuen, eta forma klasikoak errespetatu zituen: 1. eta 3. sinfoniak, bariazio sinfonikoak 1936; 1. kontzertua pianorako, 1939; *Apokalipsia* oratorioa, 1940. Ondorengo aldian bere lanetako osagaiek politonalitateari eta idazketa-sistema simetrikoari utzi zieten lekua; aldi berean, musika modalari buruzko arreta sortu zitzaion: Pianorako 2tik 6ra bitarteko sonatak, Harizko 3. laukotea, 1944; 5. sinfonia, 1948; 6. sinfonia, 1954; Bi biolinerako 1. kontzertua, 1954. 1952. urtetik aurrera akustikaren eta elektronikaren inguruko ikerketak egin zituen: lehenbizi musika erabat elektronikoa zen. 1954. urtean Italia saria irabazi zuen irratirako osatu zuen *Orestes* operarekin. Handik bi urtera, ballet erabat elektronikoa sortu zuen, *Asterion*. 1959. urtean *Salto mortale* operarekin Salzburgoko telebisten elkarteko nazioarteko lehiaketan irabazle irten zen. Abesbatzen alorrean eman zuen Badingsek zuen onena: *Te Deum* (1962), *Pasioa San Markoren arabera* (1970-1971) eta *Ballade van de bloeddorstige Jager* oratoria (1971).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q712489
* Commonscat Multimedia: Henk Badings

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59268781
* ISNI: 0000 0001 1816 0414
* BNE: XX5402965
* GND: 119183307
* LCCN: n79061135
* NKC: ola2002150654
* CiNii: DA1132430X
* SNAC: w60c7008
* SUDOC: 079953425
* BIBSYS: 90827089
* BPN: 63200737
* Open Library: OL1592997A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00702/eu\_b\_0102/b0102
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q712489
* Commonscat Multimedia: Henk Badings
**Herostrato** (antzinako grezieraz: Ἡρόστρατος, Efeso, K.a. IV. mendea) Efesoko artzain bat izan zen, Artemisaren tenpluari su emateagatik ezagun egin zena.

Gertakariak
-----------

K.a. 365eko uztailaren 21ean, Efeson, Artemisaren tenplua, Antzinaroko zazpi mirarietako bat, erre eta suntsitu zuten. Herostrato izeneko artzaina epaitu eta kondenatu zuten sutearen erruduntzat. Pertsiar errege Artaxerxes III.a Okok aginduta, torturapean lortu zuten krimenaren aitortza; ospea nola edo hala lortzea omen zen Erostratoren helburua.

Erregeak berak emandako epaian, erruduna heriotzara kondenatzeaz gain, haren izena aipatzea ere galarazten zen, heriotza zigorpean, ospearen helburua betiko ukatzeko. Valerio Maximo erromatar idazleak ez zuen *damnatio memoriae* lege hori hautsi, ez zuen supiztailearen izenik aipatu, baina zera iragarri zuen: "*Gizon batek Dianaren Efesoko tenpluari su ematea planeatu zuela jakin zen eta, hala, haren izena mundu osoan ezaguna izango zen eraikinik ederrena suntsitzeagatik*". Teoponpo greziar historialariak ere sutearen berri jasoa zuen lehenago eta, gainera, Herostrato aipatu zuen.

### Albistearen zabalkudea

Horrenbestez, Valerio Maximoren profezia bete zen eta Herostratoren izena lau haizetara zabaldu zen. Victor Hugo, Anton Txekhov, Lope de Vega, Unamuno, Jules Verne, Jean-Paul Sartre, Gore Vidal idazleek besteak beste Herostrato beren lanetan aipatzen zuten. Miguel de Cervantesek berak, *On Kixote Mantxakoa*n, Erostratorekin gertatutakoa jaso zuen; ospea bilatzen zuelako ahanzturara kondenatu zutela baina, azkenean, kontrakoa lortu zutela, alegia. Esanguratsua da Cervantesek artzainaren izena jasotzea eta erregea aipatu ere ez egitea.

Zabaldu nahi ez den informazio bat espero baino gehiago hedatzeari Streisand efektu deitzen zaio eta kasu honetan, efektu hura gertatu zen.

Bibliografia
------------

1. 1 2 3 4   Irazustabarrena, Nagore.  (2018ko apirilaren 01a). «Streisand (edo Erostrato) efektua» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.
**Concordia parrokia** (ingelesez: *Concordia Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Vidalia da. 2010eko zentsuaren arabera 20.822 biztanle zituen, Concordia Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Concordia parrokiak 1.935,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 130,49 ura dira. Beste 1.805,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.822 pertsonetatik 12.038 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 209 dira. 8.503 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 49 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 154 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Concordia Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q509745
* Commonscat Multimedia: Concordia Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147760011
* BNF: 11971844c (data)
* LCCN: n81118916
* NARA: 10038933
* **Lekuak**
* OSM: 1837802
* TGN: 2000868

 |

* Wd Datuak: Q509745
* Commonscat Multimedia: Concordia Parish, Louisiana