recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lauburu** euskal folk musika talde akustikoa izan zen. Euskal herri musika eta jatorri zeltakoa uztartzen aitzindari izaki, ez zuen zorte handirik eduki, nahiz eta 5 diska ekoitzi zituzten.

Taldea
------

John Taylor britainiarrak (gitarra, flauta, bouzouki, mandolina) eta Xabier Zabalak (gitarra, ahotsa) sortu zuten Lauburu taldea, 1970eko hamarkadaren amaieran, Bilbon. Hasieratik musika zelta eta Euskal Herriko musika uztartu zituzten, garai hartarako nahiko aurreratua gertatzen zen nahasketa batean. Haizea eta Izukaitz taldeek folk-rock ingelesera jotzen bazuten ere, Lauburuk Irlandako herri musika zuen iturburu nagusi. Besteek gero eta modu elektrikoagoan lan egiten zuten bitartean, Lauburukoek musika akustikoa aldarrikatu zuten Lauburu lehen diskoan (Herri Gogoa, 1979).

Madrilgo diskoetxe batekin bigarren diskoa ateratzeak, Balitzako kontuak (Movieplay-Kardantxa, 1980), taldea ezagunagoa egin zuen, nahiz eta azkenean diskoetxeen arteko hainbat gorabeherak taldearen promozio normalizatua eragotzi zuten. Garai hartan John Taylor eta Xabier Zabalaz gain, Maite Garciak (eskusoinua, teklatuak, ahotsa) eta Marije Uragak (gitarra, ahotsa) osatzen zuten Lauburu. Beste britainiar batek, Mary Dyerrek (biolina, ahotsa), osatu zuen taldea hirugarren diskoa kaleratzeko: Beltzaran beltza (IZ, 1983).

Ospe masibotik urruti, sei urte hartu zituen taldeak Ur eta lur (Elkar, 1989) plazaratzeko. Disko horretan, Karmele Sanchezek (gitarra, ahotsa) eta Begoña Candelek (eskusoinua, tronpeta, ahotsa) osatu zuten Taylor-Dier-Zabala hirukoa. Lozorro luze baten ondoren, bosgarren diskoa kaleratu zuen Lauburuk, Balusko zinta beltz (Hilargi, 1995). Hura izan zen haren testamentua.

Diskografia
-----------

* *Lauburu* (1978, Usandizaga)
* *Lauburu* (1979, Herri Gogoa)
* *Balitzako kontuak* (1980, Movieplay)
* *Beltzaran beltza* (1983, IZ)
* *Ur eta Lur* (1989, Elkar)
* *Balusko zinta beltz* (1995, Hilargi)

Erreferentziak
--------------

* 

* Edukiaren zati bat «Lauburu musika taldea» artikulutik hartua da. Artikulu hark Andoni Tolosa du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262008

 |

* Wd Datuak: Q12262008
**Calhoun konderria** (ingelesez: *Calhoun County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hardin da. 2010eko zentsuaren arabera 5.089 biztanle zituen, Calhoun kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Calhoun konderriak 734,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 77,06 ura dira. Beste 657,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.089 pertsonetatik 5.041 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 40 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 18 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111633
* Commonscat Multimedia: Calhoun County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154781006
* GND: 4323358-2
* LCCN: n81091935
* NARA: 10036713
* **Lekuak**
* OSM: 1800718
* TGN: 1002221

 |

* Wd Datuak: Q111633
* Commonscat Multimedia: Calhoun County, Illinois
**Le Réduit** edo **Fort du Réduit**, gaur egun **Réduit plaza**, Baionan (Lapurdin) kokatutako egitura gotortua zen. Egitura XVII. mendean altxatu zen. Arkitektoa Sébastien Le Prestre de Vauban izan zen.

Historia
--------

Vaubanek 1680an diseinatu zuen multzoa eta XVII. mendearen amaieran –Baionako zitadela bezala– Luis XIV.ak hala eskatuta eraiki zuen. Garai hartan Baiona hiria gotortu nahi baitzuen erregeak. Frantziako Atea, estilo klasikoa, 1760 inguruan amaitu zen.

Lehenengo maila batek pilastrekin antzinako zutabeak erakusten ditu; bigarren mailan, hobi batek Luis XV.aren estatua gorde zuen 1789. urtera arte. Armand Fallières, Errepublikako presidenteak, gotorlekua desklasifikatzeko legea onartu zuen 1907ko ekainean.

Léo Pouzac alkateak bere poztasuna erakutsi zuen Réduit suntsitu zenean. Dirudienez, Baionako trafikoa dezente hobetu behar zen aldaketa horrekin. Frantziako Atea, bestetik, 1907an desegin zen; eraikinaren harriak 1909ko uztailean Lavigerie kardinalaren estatua altxatu zeneko zabaldegia egiteko erabili ziren.

1937ko otsailaren 12an talaia Aturri ibaia erori zen, olatuen eraginez. 2006an, 1937an erori zen talaia zaharberritu zen. Porte du Réduiten zati bat Poternen berriro instalatu zen 1993an. Gainerako zatiak 2013tik monumentu historiko gisa zerrendatuta daude.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22980085
* Commonscat Multimedia: Le Réduit

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA64000080

 |

* Wd Datuak: Q22980085
* Commonscat Multimedia: Le Réduit
**Calhoun konderria** (ingelesez: *Calhoun County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockwell City da. 2010eko zentsuaren arabera 9.670 biztanle zituen, Calhoun kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Calhoun konderriak 1.481,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,56 ura dira. Beste 1.476,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.670 pertsonetatik 9.560 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 90 dira. 19 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 50 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111530
* Commonscat Multimedia: Calhoun County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153617041
* LCCN: n81096324
* NARA: 10039037
* **Lekuak**
* OSM: 1788772
* TGN: 2000573

 |

* Wd Datuak: Q111530
* Commonscat Multimedia: Calhoun County, Iowa
**Lechuguilla leizea** (ingelesez *Lechuguilla Cave*) 2007ko abuztua geroztik, munduko bosgarren leizerik luzeena (196 km) eta Ameriketako Estatu Batuetako sakonena (489 m). Hala ere, bere geologia bereziagatik, ohiz kanpoko egiturengatik eta sortu zeneko egoeran mantentzeagatik ezagunagoa da.

Mexiko Berriko Carlsbadeko Haitzuloen Parke Nazionalean kokatzen da. Leizearen izena sarrera ondoan aurki daitekeen *Agave lechuguilla* landaretik datorkio.

Leizean sartzeko baimena ikertzaile-zientifikoei, esploratzaile-taldeei, ikerketa-taldeei eta Parke Nazionalen Zerbitzuen arduradunek antolatutako txangoei mugatuta dago.

Esplorazioen historia
---------------------

Nahiz eta Lechuguilla Leizearen berri izan, 1986. urtera arte leize txikitzat eta baliogabekotzat hartu izan zen. 1914an meatzari-talde batek guanoa urte batez erauzteko baimena lortu zuen. Garai hartan, "Misery Hole" izeneko leizearen sarrerak 27 m zituen eta leizeak 122 m luzeko ibilbideak zituen.

Meatzaritza lanak bukatu ondoren, oso noizbehinka bisitatua izan zen. 1950eko hamarkadan, espeleologo talde batek haizearen marruma entzun zuen leizearen hondakinezko zorutik igarotzen. Hainbat adituk hondakinen azpian pasabideak zeudela ondorioztatu zuten, oso argi ez zegoen arren. Coloradoko espeleologo-talde batek Parke Nazionalen Zerbitzuen baimena lortu zuen leizea induskatzeko eta 1984an lanei ekin zioten. 1986ko maiatzaren 26an igarobide zabalak topatu zituzten.

1986a geroztik, esploratzaileek 196 km-ren mapak egin dituzte eta 489 m sakonera ailegatu dira. Horiek horrela, Lechuguilla munduko bosgarren eta Ameriketako Estatu Batuetako hirugarren leizerik luzeena eta herrialdeko sakonena gisa sailkatu dute. Gaur egun, mundu osoko espeleologoek lanean dihardute leizearen mapak egiten eta zuloak esploratzen.

Filmaketa
---------

Lechuguilla Leizea BBCren *Planet Earth* dokumentalen laugarren atalean, "Caves" izenekoan, erakutsi zuten 2007ko apirilaren 22an. Atal horretan, zientzialari eta film-egile talde baten esplorazioa grabatu zuten. 2 urte kostatu zitzaien leizea grabatzeko baimena lortzea eta ziur asko, agintariek ez dute beste filmatzaile-talde baten sarrera baimenduko.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q387771
* Commonscat Multimedia: Lechuguilla Cave

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 243125531
* LCCN: sh93004769
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 2486537

 |

* Wd Datuak: Q387771
* Commonscat Multimedia: Lechuguilla Cave

1. 1 2 3  Carlsbad Caverns National Park: Lechuguilla Cave, 2009-01-22, National Park Service
2. ↑  Planet Earth: Caves (1. denboraldia 4. atala)
**Gorka Salmerón Murgiondo** (Legazpi, Gipuzkoa, 1969) gipuzkoar argazkilaria da.

Biografia
---------

Argazkilaritza ikasketak amaitu ondoren, argazki-teknika zaharrei buruzko ikerketarako laguntza jaso zuen, Gipuzkoako Foru Aldundiak emana. Guadalajarako Argazkilari Elkarteak emandako ikasketa-beka bat ere jaso zuen, eta era horretan egin zituen lehenengo urratsak argazkilaritzaren munduan.

Bere lanak bakarka erakutsi ditu hainbat lekutan: Legazpiko Kultur Etxean, Errenteriako Gaspar Galerian, Zaragozako Spectrum Galerian, Zarauzko Photomuseumen, Bilbao Bizkaia Kutxan eta Israelgo The Museum of Photographyn besteak beste.

Bere argazkiak bildumetan jaso ditu: *Emulsiones* (1989), *Paris Egunetik Egunera* (1990), *Condenados a Pensar* (1990), *Puertas* (1991), *Polaroids o el Color de la Luz* (1992), *Leaxpi Industria Paisaiak* (1992), *Rwanda 1992* (1995) eta *Paseoak eta Paisaiak* (1998).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258666
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 35374574
* ISNI: 0000 0000 7824 6597
* BNE: XX1379201
* GND: 123850770
* LCCN: n00002181
* Tabakalera ID: 56290
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120709
* Lur: 05230/eu\_s\_0499/s0499

 |

* Wd Datuak: Q12258666
**Lala Tamar** (benetako izenez **Tamar Bloch**) israeldar kantari eta musika-ikerlaria da, Marokoko musika andalusiarrean eta judu-espainierazko musikan aditua.

Biografia
---------

Bera Galilean jaiotakoa bada ere, ama marokoarra eta aita brasildarra ditu. Aiton-amonen bidez Marokoko kulturan eta ohituretan hezia, Jerusalemgo Artxibo Nazionalean emakume marokoar sefardien kantuen grabaketa zaharrak ikertzen eta transkribatzen aritu zen, eta horrek bere musika ibilbidean arrasto sakona utzi zuen.

Musika ibilbidea
----------------

Hogei urte bete eta gutxira piztu zitzaion etxean ezagututako ereserki ladinoekiko interesa. Harrezkero hizkuntza hau (bereziki Marokoko *haqetiya* dialektoa) bere musika ibilbidearen ezaugarri nagusietako bat bihurtu zen, kultura latino-arabiar-judu-musulmanaren fusioarekin batera (gnawa, qanun eta chaâbi musikak barne).

Urteetan hainbat talderekin kolaboratzen aritu izan zen, hala nola Z’aaluk Ancient Groove, Habibti Ensemble, Andalucious, Diwan el Banaat.

Bere lehen bakarkako diskoa ladinoz eginiko kanten bilduma bat izan zen -historian egin den lehena-, eta nolabait hebreeraren nagusitasunari aurre egiteko saiakera bezala hartu zen.

Israeletik kanpo gero eta ezagunagoa da: Espainia, Portugal, India, Holanda... izan dira bere emanaldietako leku batzuk.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Ofer Ronen | Duo Andalus» *ofer-ronen* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
2. 1 2   **(Frantsesez)** KSAANI, Safaa. «Interview avec Lala Tamar, chanteuse et interprète israélo-marocaine : « L’héritage musical marocain est mon chez-moi »» *L'Opinion Maroc - Actualité et Infos au Maroc et dans le monde.* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
3. 1 2 3   **(Ingelesez)** «Hit The Road Music Studio: Lala Tamar» *Rhythm Passport* 2020-08-04 (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
4. ↑   **(Frantsesez)** KSAANI, Safaa. «Interview avec Lala Tamar, chanteuse et interprète israélo-marocaine : « L’héritage musical marocain est mon chez-moi »» *L'Opinion Maroc - Actualité et Infos au Maroc et dans le monde.* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Tamar Bloch» *Discogs* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
6. ↑   **(Ingelesez)** «An Israeli Singer Taps Into Her Moroccan Roots – in Show of Defiance Against Hebrew» *Haaretz* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).
7. ↑   **(Ingelesez)** «Lala Tamar · Lincoln Center» *lincolncenter.org* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108775930

 |

* Wd Datuak: Q108775930
Lal Bal Pal taldeak Indiako nazionalismoaren dirkurtsoa aldatu zuen.
**Lal Bal Pal** triunbiratoak, horrela ezagutzen zituen herriak, garrantzi handia izan zuen indiarren artean bertako nazionalismoa garatzeko prozesuan. Partaideak hauek ziren: Bal Gangadhar Tilak, Bipin Chandra Pal eta Lala Lajpat Rai. Taldearen izena haien izenen eta abizenen konposizio bat da. Hirurek XX mendearen hasieran, 1906tik 1918ra, Indiako independentzia mugimenduaren diskurtso politikoa aldatu zuten.

Garaia
------

XIX.mendeko azken urteetan sentiberatasun erradikala sortu zen indiar intelektual batzuen artean. Posizio hau 1905ean India osoko eszena nazionalan zabaldu zen Swadeshi mugimenduarekin; hitz hori normalean "autokonfiantza" edo "autosufizientzia" gisa itzultzen da.

Historia
--------

Lal Bal Pal triunbiratoak Swadeshi mugimenduaren alde egin zuen, hau da, inportatutako objektuen boikota eta Indiako produktuen erabileraren aldeko kanpaina. 

Lal Bal Pal triunbiratoak baita ere 1905tik aurrera Bengalako Partizioaren aurka egin zuen. Herrialde osoko indiarrak mobilizatu zituen, eta Bengalan hasi ziren britainiar ondasunen aurkako manifestazioak, grebak eta boikotak laster beste eskualdeetara zabaldu ziren, Britainiar Rajaren aurkako protesta zabalago batean. 

Mugimendu abertzalea pixkanaka ahultzen joan zen, bereziki bere buruzagi nagusi Bal Gangadhar Tilak atxilotu zutenean eta Bipin Chandra Pal eta Aurobindo Ghosh politika aktibotik erretiratu zirenean. Lala Lajpat Raik, bestetik, zauriak jasan zituen James A. Scott poliziako superintendenteak bere agindupean zeuden poliziei Rai zegoen jende talde bati erasotzeko agindua eman ondoren. Rai 1928ko azaroaren 17an hil zen, bihotzekoak jota.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Erez Manela: *The Wilsonian moment: self-determination and the international origins of anticolonial nationalism*, Published by Oxford University Press US, 2007, ISBN 0-19-517615-4, ISBN 978-0-19-517615-5
2. ↑
3. ↑  Rai, Raghunath (2006). History For Class 12: Cbse. India. VK Publications. p. 187. ISBN 978-81-87139-69-0.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Bideoa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3595350

 |

* Wd Datuak: Q3595350
**Laku Luzea** Tolkienen legendarium ospetsuan Erdialdeko Lurraldeko lakurik handiena da eta bertako urak Hobbita eleberrian kontatzen den istorioaren zati baten eta Eguzkiaren Hirugarren Aroan gertatutako beste gertakari batzuen eskenategia da.

Fikziozko geografia
-------------------

Laku Luzeak, bere izena, luzetarantz zuen hedadura handiagatik jasotzen zuen. Erdialdeko Lurraldearen iparraldean kokatua, bere ibaiadar nagusiak Oihaneko ibaia, lakuaren mendebaldeko ertzean itsasoratzen zena, Ibaiko Atea ezagutzen zenean, eta Zelduin edo Ibai Azkarra ziren, azken hau lakuaren iparraldean itsasoratzen zena, muino baxuen artean haizpitarte bat zeharkatu ondoren. Laku Luzea iparraldetik hegoaldera milia askotan hedatzen zen, hainbeste Bilbo Zorrozabalen arabera "kontrako ertzak ozta-ozta nabaritzen zirela urrunean, eta hain luzea iparraldeko muturra ikusten ez zela, Mendirantz begira zegoena". Litekeena da laku hau oso antzinako garaietan harrizko haran sakon bat izana, Rhovanioneko zati horren ezaugarri morfologikoengatik eta urez bete zena hondamendi bategatik edo bere ibaiadarren emarien handitze bategatik. Hegoaldeko muturrean Laku Luzeak bere urak urjauzi handi batzuetan isurtzen zituen eta hegomendebalderantz jarraitzen zuen Zelduin ibaia bezala.

Fikziozko historia
------------------

Zelduin-Karnen ibai sistemaren zati zenez lakua garrantzi handiko merkataritza bidea zen, nondik itsasontziak eta txalupa handi edo almadiek salgaiz beterik zeharkatzen zuten edo, Hobbita lanean esaten den bezala, tropa eta hornikuntza militarrekin, zeinekin Gondorrek eskualdeko segurtasuna mantentzen zuen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 580 eta 1850. urte bitartean. Gainera, lakuaren iparraldeko muturrean Lakuko Gizakien hiria kokatua zegoen, Esgaroth izenekoa, hau eskualdeko merkataritza gunerik garrantzitsuena zelarik.

Esgaroth hiria Smaug herensugeak suntsitu zuen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2941. urtean. Herensugea, azkenean, Bard I.a Arkulariak jaurtitako Gezi Beltzaren ondorioz hila izan zen, eta bere gorputz handia Laku Luzearen uretan hondoratu zen eta bere hondarrak, oraindik urte asko beranduago, Lakuaren beheraldi garaietan ikus zitezkeen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3259037

 |

* Wd Datuak: Q3259037
**Lakh** (laburtuta, **L**; eta baita **lac**) ehun mila zenbakia (100.000) adierazteko indiarren zenbaki-sistemako unitatea da. Adibidez, Indian 150.000 errupia 1,5 lakh errupia bihurtzen dira. Ez bakarrik dirua (errupiak edo), beste edozein gauza kontatzeko balio du. 

Lakh hitz modernoa Sanskritotik dator (लक्ष, *lakṣa): "*marka, helburua, jokoko postura", baina "100.000" zenbakia bezala ere erabiltzen zen Gupta aroko sanskritoan eta handik erabilpena.

Erabilpena
----------

Non eta Europa zenbaki handiak biribiltzeko milioia erabiltzen dugun, Indian, baita ingelesez ere, lakh terminoa erabiltzen dute. "2.2 milioi pertsona" esango genukeen tokian "22 lakh pertsona" zenbatzen dituzte Indian. Kopuru handiagoetarako hitza ere badute Indian, 100 lakh *crore* bat dira, 10 milioi.

Asko erabiltzen den terminoa, bai testuinguru ofizialetan, bai beste batzuetan, Afganistan, Bangladesh, Bhutan, India, Myanmar, Nepal, Pakistan eta Sri Lankan. Ingelesez ere bai India, Bangladesh, Pakistan eta Sri Lankan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Lakh» artikulutik itzulia izan da, 2022-03-25 data duen 1079195870 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-03-25 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑   «Units: L» *web.archive.org* 2016-07-02 (Noiz kontsultatua: 2022-05-10).
2. ↑   Turner, Sir Ralph Lilley.  (1985). «lakṣá10881» *"lakṣhá 10881" in: A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages. London: Oxford University Press, 1962-1966. Includes three supplements, published 1969-1985* (Digital South Asia Library, a project of the Center for Research Libraries and the University of Chicago): 629..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q949243

 |

* Wd Datuak: Q949243
**Hrvatski nogometni klub Rijeka** ( Kroaziako Futbol Kluba Rijeka ), normalean NK Rijeka edo, besterik gabe, Rijeka , Kroaziako futbol klub profesional bat da, Rijeka hirikoa.

Kluba 1904an sortu zen Club Sportivo Olimpia bezala, eta hurrengo hamarkadetan Rijeka mugako hirian izan ziren aldaketa politiko nahasien ondoren, klubak izena askotan aldatu zuen. Rijeka Kroaziako futbol klub arrakastatsuena hirugarrena da, Kroaziako Lehen Ligako titulu bat, bi Jugoslaviako Kopa, sei Kroaziako Kopa, Kroaziako Superkopa bat eta 1977-78 Balkanetako Kopa irabazi baititu.

Historia
--------

Futbol kluba 1904an sortu zen "**Club Sportivo Olimpia**" izenarekin. Klubak Olympia izena hartu zuen 1918ko urtarrilean, eta **US Fiumana** 1926an, Italiako erregimen faxista berriaren presiopean, eta 1946an, hiriaren Jugoslaviako administrazio militarraren garaian, **SCF Quarnero** izena hartu zuen. Hiria ofizialki Jugoslaviaren parte bihurtu zenean eta hiriaren elebitasuna deuseztatu zenean, agintariek berriro izena jarri zioten klubari, oraingoan **NK Rijeka** azken izenarekin.

1970ean Jugoslaviako Ligako lehen maila galdu zuen baina 70. hamarkadaren bukaeran iritsi zen bere garairik onena 1978 eta 1979ko Kopak irabaziz.

Kroazia askatzean Prva HNL Ligan jokatzen hasi zen eta bertan jokatu du sasoi guztietan. Berriz ere Kopak eman dizkio pozik handiena 2005 eta 2006koak irabazi baititu. Kopak irabazteak Europan jokatzeko bidea ireki dio.

2013-14 denboraldia bikaina egin zuen, Ligan bigarren eta Kopa berri bat irabazi baitzuen. 2015 eta 2016ko Ligatan bigarren egin ondoren 2016-17 denboraldia inoizko onena izan zuen, aurreneko Liga eta laugarren Kopa eskuratu baitzituen. Hurrengo urteetan puntan ibili da eta bi kopa berri jaso ditu.

Palmaresa
---------

### Jugoslavian: 2

* Jugoslaviako Kopa (2): 1978, 1979

### Kroazian: 8

* Kroaziako Liga:
	+ Txapelduna (1): 2017
	+ Bigarrena (6): 1999, 2006, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019
* Kroaziako Kopa:
	+ Txapelduna (6): 2005, 2006, 2014, 2017, 2019, 2020.
	+ Finalista (2): 1994, 2022.
* Kroaziako Superkopa (1): 2014.

### Nazioartean: 1

* Balkandarren Kopa (1): 1978

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Rijekak euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020-21 | UEFA Europa League | Multzokako fasea | RijekaReal Sociedad | 0-12-2 | Real SociedadRijeka |

*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q318969
* Commonscat Multimedia: HNK Rijeka

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305686754

 |

* Wd Datuak: Q318969
* Commonscat Multimedia: HNK Rijeka

1. ↑   **(Kroazieraz)** «Povijest» *HNK RIJEKA* (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).
Armada karlistak argitaraturiko buletin baten lehen orrialdea. 1875.
Alaskako Hezkuntza Sailak argitaraturiko buletin baten azala. 1936.
**Buletina** edo **berripaper**a txosten inprimatu edo elektroniko bat da, enpresa edo erakunde baten jardueren berri ematen duena, eta bertako kideei, bezeroei, langileei edo beste harpidedun batzuei bidaltzen zaie. Oro har, informazio-buletinek hartzaileentzat interesgarria den gai nagusi bat dute. Buletina edo berripapera literatura gristzat har daiteke.

Buletin motak
-------------

Buletin klasikoak paperezko inprimakiak izan dira eta dira. Internetaren hedapenarekin batera, **buletin elektroniko**ak posta elektronikoaren bidez banatzen dira, ede Internetaren bidez posta elektronikoa ez den beste aplikazio batzuen bidez, eta batzuk spamtzat har daitezke, publizitatea baliabide elektronikoz bidaltzen bada eskatu gabe.

Erresuma Batuko Wikimediako kideen artean bide elektronikoen bidez banatzen den **barne-buletin**aren logoa.
Buletina da aldizka argitaratzeko modurik ohikoena. Erakunde batzuek ere buletin ofizialak argitaratzen dituzte. Informazio-buletinen gehiengo bat inguru langile eta boluntarioentzako **barne-argitalpen**ak izan ohi dira (ezkerrean adibide bat); buletinen heren bat edo, berriz, defentsa-taldeei edo interes berezikoei zuzendutako **kanpo-argitalpen**ak dira (eskuinean adibide pare bat).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  newsletter (British English, American English): Cambridge English Dictionary, retrieved on 2017-05-18.

Ikus gainera
------------

* Aldizkari
* Publizitate
* Egunkari

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q264238
* **Identifikadoreak**
* GND: 4598029-9
* LCCN: sh85091572
* NDL: 00968698
* NKC: ph119032
* NARA: 10645700
* AAT: 300026652
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q264238
***Laurentzioren kodizea*** *Nestorren Kronikaren* eta haren jarraipenen bertsiorik zaharrena biltzen duen kronika-bilduma bat da, batez ere Vladimir-Suzdal Printzerriko gertaerekin harremana dutenak.

Kodizea Nizhni Novgoroden Laurentzio monjeak kopiatu zuen, Dmitri Konstantinovitx printzearentzat, 1377an. Erabilitako jatorrizko testua Mikel Jaroslavitx dukeak 1305ean konpilatutako kodize galdu bat zen. Kontakizunak 1305. urtera arte jarraitzen du, baina 898.-922. 1263.-83. eta 1288.-94. urteak alde batera utzi ziren arrazoiren batengatik. Eskuizkribua Musin-Puxkin kondeak erosi zuen 1792an eta ondoren San Petersburgoko Errusiako Liburutegi Nazionalean aurkeztu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ukraine and Russia in their historical encounter.*  1992 ISBN 0-920862-84-5. PMC 26257446. (Noiz kontsultatua: 2022-03-10).
2. ↑  Literature of the late Middle Ages.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2621680
* Commonscat Multimedia: Laurentian Codex

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 15802967g (data)

 |

* Wd Datuak: Q2621680
* Commonscat Multimedia: Laurentian Codex
**Haakon konderria** (ingelesez: *Haakon County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Philip da. 2010eko zentsuaren arabera 1.937 biztanle zituen, Haakon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Haakon konderriak 4.731,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,45 ura dira. Beste 4.689,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.937 pertsonetatik 1.840 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 17 dira. 2 beltzak edo afroamerikarrak. 37 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 49 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489369
* Commonscat Multimedia: Haakon County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144259066
* LCCN: n81110643
* **Lekuak**
* OSM: 1739816
* TGN: 2001797

 |

* Wd Datuak: Q489369
* Commonscat Multimedia: Haakon County, South Dakota
José García Ramosen "Buleria dantza".
**Bulería**, gaztelaniazko *bullería* hitzetik eta hori *bulla* (euskaraz, iskanbila) edo *burlería* hitzetatik (euskaraz, iseka), Jerez de la Fronterako flamenko aldaerarik tipikoena da, orokorrean zortzi silabako hiru edo lau bertsoduna.

Ezaugarriak
-----------

Buleríak flamenkoko aldaera alai, jaitsu eta iskanbilatsu bat da. Bere erritmo azkar eta konpas berbikoiztuagatik bereizten dira, beste kantu batzuk baino egokiagoa dena iskanbila eta txaloak egiteko. Jai flamenko oro amaitzeko erabiltzen den dantza da (non, zirkuluerdi bat osatuz eta banan banan, interpreteak musika lanaren zati bat dantzatzera irteten diren).

Buleríak soleátik datoz, honen lehen interpretea zen Loco Mateok hala amaitzen baitzituen bere soleare edo soleák. Bere kantu iskanbilatsuagatik, orokorrean dantzatzeko modukoa bereizten dira, bere jatorria XIX. mendearen amaieran dagoelarik. Euren erritmo azkar eta konpas berbikoiztuagatik bereizten dira, alaitasun oihuak eta iskanbila ahots adierazkorrak beste edozein estilok baino egokiago onartzen dituena. Euren tonalitatea nagusia edo txikia izan daiteke. Alabaina, flamenkoenak (atximurka gehienekoak) doriar moduan daude. Bulería, kanturako zein gitarrarako aldaerarik konplexuenetako bat da.

Interprete aipagarriak
----------------------

Beste batzuen artean honako cantaorrak aipa daitezke:

* Terremoto de Jerez
* Camarón de la Isla
* La Paquera de Jerez
* José Mercé
* Fernando de la Morena

Honako gitarristak ere aipa daitezke:

* Manuel Moreno Junquera "Moraíto Chico"
* Manuel Morao
* Paco de Lucía
* Tomatito
* Paco Cepero
* Diego del Morao

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1003594
* Commonscat Multimedia: Bulerías

---

 |

* Wd Datuak: Q1003594
* Commonscat Multimedia: Bulerías
***HQ9+*** programazio lengoaia esoterikoa da, lau agindu dituena, bakoitza karaktere batekoa. Aginduak H, Q, 9 eta + dira, horregatik lengoaiaren izena. Ez da Turing osoa, baina programa batzuk egiteko oso eraginkorra da.

Lengoaiaren helburua
--------------------

2000. urteko neguan Cliff L. Biffle-k HQ9+ lengoaia asmatu zuen broma bezala. Iturburu kode famatuen adibideetan oinarritu zen. Adibide horiek kaixo mundua, quine eta 99 bottles of beer ziren. Programa hauek garatzeko HQ9+ oso eraginkorra da, baina beste programa motak egiteko alferrikakoa da.

Agindu zerrenda
---------------

* *H* aginduak "Hello World!" mezua inprimatzen du.
* *Q* aginduak programaren kode iturburua inprimatzen du (quine).
* *9* aginduak 99 bottles of beer abestiaren letra pantailaratzen du.
* *+* agindua erregistro metatu gehituko du.

HQ9+ adibideak
--------------

| Sarrera | Irteera |
| --- | --- |
| `H` | Hello world! |
| `HQ` | Hello world!HQ |
| `QQQQ` | QQQQQQQQQQQQQQQQ |
| `Q+Q+Q` | Q+Q+QQ+Q+QQ+Q+Q |

Kanpo Loturak
-------------

* **(Ingelesez)** HQ9+ Webgunea
* **(Ingelesez)** HQ9+ online interpreter

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1335195

 |

* Wd Datuak: Q1335195
**LaPorte konderria** (ingelesez: *LaPorte County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua LaPorte da. 2010eko zentsuaren arabera 111.467 biztanle zituen, LaPorte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

LaPorte konderriak 1.588,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 38,75 ura dira. Beste 1.549,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 70,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 111.467 pertsonetatik 96.788 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.093 dira. 11.835 beltzak edo afroamerikarrak. 246 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 570 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 97 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.918 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24648
* Commonscat Multimedia: LaPorte County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159445764
* ISNI: 0000 0004 0389 1689
* LCCN: n80082417
* NARA: 10036574
* **Lekuak**
* OSM: 1802084
* TGN: 1002561

 |

* Wd Datuak: Q24648
* Commonscat Multimedia: LaPorte County, Indiana
Lautadetako otsoa (***Canis lupus nubilus***) otsoen azpiespezie bat da.

Ezaugarriak
-----------

* 27-50 kilo artean pisatzen du, 60 kiloak gainditzen dituzten arrak ikusi daitezkeen arren.
* Emea arra baino %20 txikiagoa da.
* Bere ilajea, normalean, beltz, zuri eta gorrixka da.

Ugalketa
--------

Alfa bikotea edo bikote menderatzailea bakarrik ugaltzen da, urtarrilaren bukaeratik otsailaren hasieraren arteko buelta horretan. 63 eguneko ernaldia ostean, emeak 4-6 otsokume erditzen ditu aurretik prestatu eta atondutako kobazulo edo gotorleku batean. Kume horiek 6-8 hilabete betetzean erabat aske ibiltzeko gai dira, 22 hilabeteren bueltan heldutasun sexuala lortzen dute.

Elikadura
---------

Oreinak, altzeak, hegaztiak eta kastoreak zein erbiak bezalako karraskariak ehizatzen ditu taldean.

Hedapena
--------

Antzinean Estatu Batuetako mendebaldetik Kanadako ipar-ekialderaino hedatzen zen, 1960-ko hamarkadatik aurrera murrizpen handia pairatu behar izan zuen, bai hedapen eta baita populazio edo kopuruaren aldetik ere. Egun, Aintzira Handietako lur-eremuetan bakarrik hedatzen da (Minnesota,Wisconsin, Michigan eta Ontario).

Ohiturak
--------

Batez bestez, 5-6 alez osaturiko taldeetan bizi eta antolatzen da.

Erreferentziak
--------------

* **(Ingelesez)**  *Canis lupus nubilus.*  Integrated Taxonomic Information System. **(Ingelesez)**
* IUCN-ko mehatxaturiko espezieen zerrenda gorria **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q718688
* Commonscat Multimedia: Canis lupus nubilus
* Wikispecies Espezieak: Canis lupus nubilus

---

* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 1267233
* GBIF: 6164217
* ITIS: 726836
* MSW: 14000768
* NCBI: 2841922

 |

* Wd Datuak: Q718688
* Commonscat Multimedia: Canis lupus nubilus
* Wikispecies Espezieak: Canis lupus nubilus
***Cannibal Holocaust*** (euskaraz *Holokausto Gizajalea*) 1980ko Ruggero Deodato italiar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da.

Polemika
--------

Estreinatu zen garaian sekulako hautsak harrotu eta berarekiko eztabaida handia piztu zuen, bertan agertzen diren *gore* irudi latzak eta desatseginak, bortxaketa eta kanibalismo eszenak edota eta bortizkeria zela eta, herrialde askotan bere pantailaratzea debekatzera iritsi zirelarik, Italia, Australia eta Erresuma Batua barne. Nahiz eta bortizkeri ugari egon, filma gizakion izaera ankerraren kritika sozialtzat ere jo izan da.

Epaile batek Italiako estreinaldiaren ondoren Deodato zuzendaria atxilotzea agindu zuen. Jende askok Snuff film bat zela uste izan zuen, epaileak barne, bertako protagonistak benetan erailak izan zirela, azkenean Deodatok filmeko aktoreak berrelkartu eta telebistako saio batean aurkeztu beharra izan zituen, jendeak eta epaileak bizi-bizirik zeudela ikus zezaten, ondorioz aske laga zuten.

Filmak garaiko beldurrezko generoko zinemagintzan oihartzun handia izan zuen, adibidez, gerora 1999an *The Blair Witch Project* filmak izan zuen adina.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Lau estatubatuar kazetari gazte Amazoniako oihanaren bihotzean barneratu dira, oraindik kanibalismoa praktikatu ohi duten bertako tribuei buruzko dokumentala egiteko asmoz. Kazetariak desagertu eta inork ez du haiei buruzko albiste gehiagorik izan. Handik bi hilabetera eurei buruzko aztarnak topatzeko erreskate talde bat leku berdinera bidalia izan da, baina bertan topatuko duten gauza bakarra, kazetariek filmatu zuten materiala izan da, hura ikuskatzean haien amaiera latza ikus daitekeelarik.

Aktoreak
--------

* Robert Kerman: Harold Monroe
* Gabriel Yorke: Alan Yates
* Francesca Ciardi: Faye Daniels
* Perry Pirkanen: Jack Anders
* Luca Barbareschi: Mark Tomaso
* Salvatore Basile: Cacho Losojos
* Ricardo Fuentes: Felipe Ocanya
* Paolo Paolini: New Yorkeko telebistako zuzendaria

Kanpo estekak
-------------

* Filmaren webgunea **(Ingelesez)**
* *Cannibal Holocaust* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q832093
* Commonscat Multimedia: Cannibal Holocaust

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 212256165
* GND: 1140533649
* SUDOC: 143801341

 |

* Wd Datuak: Q832093
* Commonscat Multimedia: Cannibal Holocaust
**Cataniako katedrala**, baiata ere **Duomo di Sant'Agata**, Santa Agatari eskainita, Italia hegoaldeko Siziliako Catania hiriaren erdian dagoen eliza katoliko barrokoa da.

Historia
--------

Santa Agataren kapera.
Siziliako geologia dela eta, eliza behin baino gehiagotan eraikia izan da zeren eta lurrikarek eta gertu dagoen Etna sumendiak sarritan kaltetu dute eraikina. Jatorrizko eraikina 1078-1093 urtetan altxatu zen, normandiar estiloan, aurretik erromatarren termak zeuden toki berean. Eraikitzeko agindua Roger I.a Siziliakoak eman zuen, behin hiria Siziliako emirerriari konkistatu ondoren. Hasieran eliza gotortuaren itxura zuen (*ecclesia Munita*). Kanpandorrea Carmelo Sciuto Patti-ren lana izan zen.

1169an lurrikara batek ia osoa txikitu zuen; bakarrik absideren aldea utzi zuen osoa. Urte berean sute batek eragin zion, bestetik. Dena dela, txikizio handiena 1693ko lurrikarak eragin zion zeren eta erorkinak besterik ez ziren gelditu. Ondoren, barroko estiloan berreraiki zuten. Gaur egun jatorrizko eraikinetik elementu hauek gelditzen dira: gurutzaduraren zati bat, bi dorre eta hiru zirkuluerdiko absideak; abside horiek neurri handi batean laba-harriekin eginak daude, aurretik erromatarren eraikinetatik aterata.

Katedralean Santa Agateren gorpuzkinak gordetzen omen dira.

Iruditegia
----------

* Aurreko fatxada osoa.Aurreko fatxada osoa.
* Kupula.Kupula.
* Abside normandiatarrak (1094).Abside normandiatarrak (1094).
* Barrualdea.Barrualdea.
* Gaueko irudia.Gaueko irudia.
* Vincenzo Bellini musikariaren hilobia.Vincenzo Bellini musikariaren hilobia.
* Lehio barrokoa. Ezkerrean NOPAQVIE' akronimoa irakur daiteke.Lehio barrokoa. Ezkerrean *NOPAQVIE'* akronimoa irakur daiteke.

Kanpo loturak
-------------

**(Italieraz)**:Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Cataniako katedrala*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1499188
* Commonscat Multimedia: Cathedral (Catania)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 296800263
* GND: 7659352-6
* LCCN: no2013016941

 |

* Wd Datuak: Q1499188
* Commonscat Multimedia: Cathedral (Catania)
**Calloway konderria** (ingelesez: *Calloway County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Murray da. 2010eko zentsuaren arabera 37.191 biztanle zituen, Calloway kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Calloway konderriak 1.063,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 66,5 ura dira. Beste 997,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 34,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 37.191 pertsonetatik 34.562 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 890 dira. 1.375 beltzak edo afroamerikarrak. 67 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 650 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 31 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 499 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491927
* Commonscat Multimedia: Calloway County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124400566
* ISNI: 0000 0004 0617 6365
* LCCN: n85149784
* NARA: 10039073
* **Lekuak**
* OSM: 1846507
* TGN: 2000777

 |

* Wd Datuak: Q491927
* Commonscat Multimedia: Calloway County, Kentucky
***Le Réveil Basque*** euskal astekari elebiduna izan zen, euskaraz eta frantsesez. Pauen argitaratzen zen, errepublikazaleek bultzatua. 1886ko abuztuaren 1ean plazaratu zen lehen alea eta sortzailea Martial Henri Berdoly politikaria izan zen. Nekazarien botoa erakartzeko asmoz sortu zen eta, bertan behin eta berriz adierazten zenez, errepublika aldarrikatzen zuten, erlijioaren eta euskalduntasunaren etsai izan gabe. Mezu politikoaz gain, nekazaritzari buruzkoak eta berri laburrak ere bazetozen, guztiak behe-nafarreraz eta zubereraz. 1894an kaleratu zen azkeneko aldiz, 1887an Baionan sortutako *Eskualduna* astekari *xuriak* (eskuindarrak) izan zuen arrakastak itxiarazita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** «Le Réveil basque» *Presse Locale Ancienne* (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).

Ikus, gainera
-------------

* Euskal aldizkarigintzaren historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11931255

 |

* Wd Datuak: Q11931255
**Lancôme** kosmetika produktuen marka bat da, 1935eko otsailaren 21ean Armand Petitjeanek sortua, Parisko lurringilea zena. Izena bere soinu "nabarmen frantziarra"gatik aukeratua izan zen (Vendôme edo Brantôme bezala).

Historia
--------

Markaren irteera Bruselako Erakusketa Unibertsalean aurkeztutako bost lurrinen bidez egin zen: *Tropiques*, *Tendre Nuits*, *Kypre*, *Bocages* eta *Conquête*. Markaren aktibitateak sinbolizatzeko, Armand Petitjeanek larrosa aukeratu zuen lurrinarentzat, aingerua makillajerako eta loto lorea zainketarako.

1964tik Lancôme L'Oréal taldearen zati da Luxuzko Produktuen Sekzioan. Eta Armand Petitjeani Lancôme zergatik sortu zuen galdetu ziotenean, honek honakoa erantzun zuen: "Frantziarrak edertasun produktuei dagokionez hain kontutan ez zirela hartzen nabaritu ahal izan nuelako. Bi elkarte estatubatuarrek munduko merkatuaren kontrola hartu zuten. Frantziar etxe bat ezartzea beharrezkoa zela uste izan nuen lehiatu ahal izateko".

Gaur egun Lancôme lurringintza selektiboko lehen marka da.

Lurrin hautaketa
----------------

*Attraction*, *Balafre*, *Bel Automne*, *Bocages*, *Cachet Bleu*, *Climat*, *Envol*, *Étiquette Noire*, *Fêtes de l'Hiver*, *Flèches*, *Grâce du Printemps*, *Hypnose*, *Joyeux Été*, *Lavandes*, *Magie Noire*, *Magie*, *Marrakech*, *Miracle*, *Miracle Homme*, *Miracle L'Aquatonic*, *Miracle So Magic !*, *Miracle Summer*, *Ô de Lancôme*, *Ô Intense*, *Ô Oui !*, *Ô Pour Homme*, *Poème*, *Sagamore*, *Sikkim*, *Spoutnik*, *Trésor*, *Trésor in love*, *Trophée Lancôme*…

Zainketa krema batzuk
---------------------

*Absolue*, *Niosôme*, *Noctosôme*, *Nutrix*,"Génifique","Rénergie","Blanc Expert","Hydra-Zen","UV Expert","High-Résolution","Bienfait Multivital","Secret de Vie", "Vitabolic","Re-Surface", "Primordiale"…

Irudiak
-------

Lancômen irudi ezagunak honako hauek izan dira

* Isabella Rossellini 1983 eta 1995 artean
* Marie Gillain;
* Cristiana Reali;
* Uma Thurman;
* Elettra Rossellini-Wiedeman;
* Juliette Binoche;
* Anne Hathaway;
* Inés Sastre ;
* Julia Roberts ;
* Kate Winslet ;
* Penélope Cruz;
* Emma Watson.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1541268
* Commonscat Multimedia: Lancôme Paris

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134952520
* LCCN: n86093854
* NKC: kn20050510018
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1541268
* Commonscat Multimedia: Lancôme Paris
**Le Sueur konderria** (ingelesez: *Le Sueur County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Le Center da. 2010eko zentsuaren arabera 27.703 biztanle zituen, Le Sueur kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Le Sueur konderriak 1.227,16 kilometro koadro ditu. Horietatik 64,87 ura dira. Beste 1.162,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.703 pertsonetatik 27.135 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.444 dira. 88 beltzak edo afroamerikarrak. 72 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 159 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 227 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491288
* Commonscat Multimedia: Le Sueur County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147758051
* LCCN: n81093327
* NARA: 10039664
* **Lekuak**
* OSM: 1795879
* TGN: 2001038

 |

* Wd Datuak: Q491288
* Commonscat Multimedia: Le Sueur County, Minnesota
**Lagarto** garbiketako produktuen marka komertzial bat da, jatorriz "Lagarto" xaboia fabrikatzen eta merkaturatzen duena. Euskal Herrian jatorria zuen xaboi hori oso ezaguna egin zen Espainian XX. mendean, baita etxeko xaboiaren sinonimo bihurtzeraino ere.

Jantziak garbitzeko ere erabiltzen zen herriko garbitokietan (latsagi edo ikuztegi ere deituak).

Historia
--------

1860an, Juan Lizariturryk "J. Lizariturry y Compañía" enpresa sortu eta Donostian produktu kimikoen fabrika bat eraiki zuen, "La Providencia" izenekoa. Lau urte beranduago, Jose Antonio Rezolak bat egin eta enpresa "Lizariturry y Rezola" bihurtu zen, harrezkero bere izena izango zena.

1863an Bilbon antzekoa zen "Chimbo" marka sortu zuten.  Marka biek arropa-garbitokien inguruan ohikoa zen animalia baten izena hartu zuten: batek Lagarto (muskerra), eta besteak Chimbo (txinboa).

Sortu eta hurrengo urtean, 1865eko abuztuaren 3an, enpresak bere fabrikan Elisabet II.a erreginaren bisita jaso zuen, "Probidentzia". 1924an, Alfontso Borboikoa eta Battenberg Asturiasko Printzeak eta Jaime Borboikoa eta Battenberg infanteak konpainiaren marka nagusia zen Lagarto xaboiaren fabrika bisitatu zuten.

1920ko hamarkadan, Pedro Antequera Azpiri artista grafikoak konpainiaren zuzendaritza artistikoa bere gain hartu zuen eta 1924an Lagarto xaboiaren kartel klasikoa diseinatu zuen. Kartel hau laster Espainiako publizitatearen ikurretako bat bihurtu zen. Horri esker, xaboi marka hau azkar zabaldu zen eta Lizariturry eta Rezolaren gainontzeko markak eklipsatu zuen. XX. mendean zehar, konpainiak bere produktuen katalogoa handitu zuen, pixkanaka garbiketa-produktuetan espezializatuz, detergenteak edo ontzi-garbigailuak fabrikatuz, beti xaboi naturalaren fabrikazioa ahaztu gabe.

1980ko hamarkadan, konpainiak bere jarduera guztia Zaragozako lantegi batera eraman zuen eta, hamarkada bat geroago, desagertu egin zen. Egun Euroquímica enpresa gaztela-mantxarrak oraindik Lagarto xaboia ekoizten du.

* Garbitokia (Sunbilla)Garbitokia (Sunbilla)
* Garbitokia (Etxalar)Garbitokia (Etxalar)
* Muskerra ("Lagartoa")Muskerra ("Lagartoa")
* TxinboaTxinboa

Erreferentziak
--------------

1. ↑  ABC. Una de las industrias de más solera de San Sebastián cumple los cien años **(Gaztelaniaz)**
2. 1 2   «Jabón Chimbo, Jabón tradicional puro, desde 1863» *www.jabonchimbo.com* (Noiz kontsultatua: 2021-04-29).
3. ↑  Álbum Gráfico Descriptivo del País Vascongado - Años 1914-1915 **(Gaztelaniaz)**
4. ↑  ABC. Las grandes industrias nacionales **(Gaztelaniaz)**
5. ↑  Tesis doctoral. La crítica sobre diseño gráfico español en las revistas de arte comercial y publicidad 1900-1970 **(Gaztelaniaz)**
6. ↑  El Mundo. El alfabeto del éxodo
7. ↑  Página web de Euroquímica. Pastilla de Jabón Lagarto **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17636355

 |

* Wd Datuak: Q17636355
***Le Grand Grimoire*** (euskaraz: «Grimorio Handia» 1421 eta 1522 artean idatzi zen grimorio ospetsua da. Grimorioak magiaren ezaguerak biltzen dituzten Erdi Aroko liburuak dira, nahiz eta hau beranduago argitaratuta izan. Dena dela, jatorrizko testua VIII. mendekoa dela esan da. *Dragon rouge* izenburuarekin ere ezagutzen da.

Historia
--------

XV. mendeko liburu hau Antonio Venitiana del Rabinari egotzi zaio. Egileak iturri zaharragoak erabili zituela aipatu zuen liburuan, Bibliaren Salomonen tradizioa aipatuz. Éliphas Léviren ustez *Dragon rouge* izenburuaz ezagutzen den grimorioa benetako *Grand Grimoire*ren bertsioa da.. Antza denez, liburuaren ale zaharrena Vatikanoren eskuetan dago.

Edukia
------

Testuak deabru mota desberdinak aipatzen ditu eta deitzeko moduak ere azaltzen ditu. Deitzearen helburua haiekin itun bat sinatzea izango litzateke. Helburu desberdinekin egin daitezkeen aztikeriaak azaltzen dira, adibidez, loterian irabazteko, espirituekin hitz egiteko, ikusezin bihurtzeko, emakumeen maitasuna lortzeko... .

Deabruak aztertzerakoan Grimorio honek hiru goi mailako deabru aipatzen ditu:The Grand Grimoire</ref>

* Luzifer, emperadorea
* Beltzebu, printzea
* Astaroth, duke handia

Halaber, hierarkian beheago dauden sei deabru aipatzen ditu:

* Lucifuge Rofocale, lehen ministroa
* Satanachia, komandante nagusia
* Agaliarept, komandante
* Fleurety, teniente jenerala
* Sargatanas, brigadier-nagusia
* Nebiros, mariskal eta inspektore orokorra

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Éliphas Lévi, *Dogme et rituel de la haute magie*, G. Baillière(1861), 194 or.
2. ↑  Sommaire du grand grimoire

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)****(Ingelesez)**:*Le Grand Grimoire*, testuak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2469208
* Commonscat Multimedia: The Grand Grimoire

---

 |

* Wd Datuak: Q2469208
* Commonscat Multimedia: The Grand Grimoire