***De rebus Hispaniae memorabilibus*** (baita ***De las cosas memorables de España,** Espainiako gauzak gogoangarriak*) da Lucio Marineo Siculo idazle siziliarraren obra nagusia. 1530eko hamarkadan zenbait aldiz argitaratua gaztelaniaz eta latinez. Liburuan euskarazko glosario edo hiztegitxo bat agertzen da.

Edizioak
--------

Liburuaren lehen bertsioa Burgosen argitaratu zen 1496 inguruan, Salamancako Unibertsitatean irakasle zenean, *De Hispaniae laudibus* izenburuarekin.

Lanaren bertsio berria, *De Rebus Hispaniae memorabilibus* izenburupean, 1530ean argitaratu zuen Alcala de Henares- eko Miguel Egia inprimatzaile nafarrak. Urte berean, lana gaztelaniara itzuli eta argitaratu zuen, Miguel Egiak baita ere ere. 

1533. urtean latinezko eta gaztelaniazko edizio bana argitaratu ziren, eta 1539an beste bat gaztelaniaz.

Euskarazko glosarioa
--------------------

Liburuan euskarazko hiztegi txiki bat agertzen da. Marineo Siculok, Espainiako historia aipatzen duelarik, euskara Espainiako hizkuntza zaharrenetzat jotzen du *(lengua vizcaína*, haren esanetan), aipu gramatikal oso sinple batekin (singularrezko amaiera -a dela eta -ac pluralezkoa), eta hiztegitxo bat eta zenbaki zerrenda ematen du:

Al cielo: *Cerúa* Negro: *Belça* Tierra: *Lurra* Bermejo: *Gorría* Casa: *Echéa* Pescado: *Arraya* Sol: *Egúzquia* Amar: *Oneréxtea* Luna: *Irarguía* Duermo: *Lonaça* Estrella: *Içarra* Veo: *Bacúst* Nuue: *Odéya* Hombre: *Guiçona* Pan: *Oguía* Muger: *Emaztéa* Vino: *Ardáoa* Hijo: *Seméa* Carne: *Araguía* Hija: *Alauéa* Marido: *Senarra* Padre: *Aytéa* Rio: *Ibáya* Madre: *Améa* Beuo: *Edatendót* Hermano: *Anagéa* Leo: *Iracúrtendot* Hermana: *Arreuéa* Villa: *Vria* Cuerpo: *Gorpuçá* Cama: *Ocea* Fuego: *Súa* Camisa: *Alcandórea* Hermoso: *Ederrá* Viejo: *Çarra* Comer: *Ian* Blanco: *Çuría* Corro: *Laster eguitendót*

Eta jarraian zenbakiak:

Vno: *Bat*. Dos: *Bi*. Tres. *Irú*. Quatro: *Láu*. Cinco: *Bost*. Seys: *Sey*. Siete: *Caçpí*. Ocho: *Corçí*. Nueue: *Vedraçí*. Diez: *Amarr*. Veynte: *Oguéy*. Treynta: *Oguéytamar*. Quarenta: *Berroguéy*. Cinquenta: *Berrogéytamar*. Sesenta: *Yruroguéy*. Setenta: *Yruroguéytamar*. Ochenta: *Lauroguéy*. Nouenta: *Lauroguéytamar*. Ciento: *Eun*.

Formak argiki Mendebaldeko euskarazkoak dira, bizkaierazkoak, nahiz eta esperotako hitzen bat beste modu batean agertu (beltza eta ez *baltza*). Hitz guztiak ondo itzuliak daude, garden eta ulergarriak dira euskara modernorako, pare batek ukitu kultu arkaikoa izan arren: *Onerextea* (maitatzea), *Lonaça* (lo natza, *duermo*).

### Bertsio originala

Espainiako Liburutegi Nazionalean zenbait ediziotako aleak daude digitalizatuta, eta 1530eko ediziokoak dira pasarte hauen irudiak (41. orria):

Marineo Siculok euskarari buruz jasotakoa.
Hiztegitxoa eta zenbakiak.
### Hiztegiaren berragerpenak

1597ko lan batean, glosario berdina (kopia bat, alegia) agertu zen, Bonaventura Vulcanius humanista flandriarraren "*De litteris et lingua Getarun, siue Gothorum* liburuan. Siculoren hiztegitxoaz gain, Leizarragaren Testamentu Berriko *Aita gurea* ere kopiatu zuen Vulcaniusek.

Era berean, Vulcaniusen lan hori iturri izan zen Kaspar Waserren *Ad Mithridates Gesneri Libellus commentarius* lanerako (1610), non aita gurea eta glosarioa berriz kopiatuta agertzen diren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Lucio Marineo Sículo, la historia, la imprenta y Alcalá de Henares. Consultado el 31/08/2019.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** carabinier.  (2013-06-10). «Vocabulario vasco de Marineo Sículo» *\*e* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
3. ↑    «Marineo Siculo, Lucio - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
4. ↑   «L. Marinei Siculi regii historiographi Opus de rebus Hispaniae memorabilibus ...» *Biblioteca Digital Hispánica* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
5. ↑    Gómez, Ricardo.  (2020-06-03). «Mithridates (berr)aurkituaz ohar argigarri batzuk» *FiloBlogia* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5800832

 |

* Wd Datuak: Q5800832