recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**João Félix Sequeira** (Viseu, Portugal, 1999ko azaroaren 10a), futbolaren munduan **João Félix** bezala ezagunagoa, Atletico Madril Espainiako taldean eta Portugalgo Selekzio nazionalean jokatzen duen futbol jokalaria da, aurrelari postuan jokatzen duena.

Futboleko merkatuaren analisian espezializatutako Transfermarkt orrialdearen arabera, 80 milioi euroko balioa du.

Ibilbidea
---------

### Hasiera

9 urte zituenetik, Porto, Padroense eta azkenik 2015etik Benficaren harrobietan ibili zen, eta 2016ean Benficaren bigarren taldera jauzi egin zuen. Talde honen lehen harrobiarekin 30 partidu jokatu zituen, eta 7 gol sartu.

### SL Benfica

2018ko udan jokalariak lehen taldera jauzi egiteko zortea eduki zuen, eta lehen denboraldia, 2018-2019, bikaina izan zen, 26 partidutan 15 gol sartu baitzituen bigarren aurrelari gisa. Honek Europako hainbat talde handiren interesa piztu zuen.

### Atletico Madril

2019ko udan, Atletico Madrilek 126 milioi euro ordaindu zizkion Benficari bera fitxatzeko, taldearen historiako fitxaketa garestiena bihurtu zelarik.

#### 2019-2020

Estadistikak
------------

| Kluba | Herrialdea | Urtea | Partida(k) | Gola(k) | Asistentzia(k) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Benfica B |  Portugal | 2016 - 2018 | 29 | 7 | 5 |
| Benfica |  Portugal | 2018-2019 | 43 | 20 | 11 |
| Atletico Madril |  Espainia | 2019 - | 76 | 19 | 9 |

Selekzio nazionala
------------------

Portugalgo 18, 19 eta 20 urtez azpiko selekzioekin jokatu ondoren, azkenik, selekzio absolutuarekin debuta egin zuen 2019ko ekainaren 5ean, UEFAko Nazioen Ligako finalerdietako partida batean, Suitzaren aurka. Partida hori 3-1eko emaitzarekin amaitu zen, Portugalen alde.

2020ko irailaren 5ean, bere lehen gola sartu zuen, UEFA 2020-21eko Nazioen Ligako Kroaziaren aurkako partidan.

Denera 16 partidu jokatu ditu, eta 3 gol sartu ditu.

2020ko Eurokoparako deialdian dago, 2021era atzeratu zutena COVID-19 pandemiarengatik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27049064
* Commonscat Multimedia: João Félix

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2270165573921237800005
* GND: 1274814502
* BIBSYS: 1653286949654

 |

* Wd Datuak: Q27049064
* Commonscat Multimedia: João Félix
**Joan Maiorga** (Donibane Garazi, Nafarroako Erresuma, 1533 - Tazacorte, Ozeano Atlantikoa, 1570eko uztailaren 15a), Iparraldeko nafar jesuita eta margolaria izan zen.

Gaztea zela, Zaragozara joan zen, non senideak zituen. Bertan margotzeari ekin eta nahiko ezagun bilakatu zen. 1568an Jesusen Lagundian sartu eta, oraindik ikaslea zela, Valentzian Inácio de Azevedok antolaturiko Brasilerako espedizioarekin bat egin zuen.

1570eko uztailaren 15ean, *Santiago* itsasontzia Tazacorte parean zegoela, Jacques de Sores normandiar kortsarioak abordatu zuen; bertan zeuden 40 misiolari jesuitak harrapatu, lepoa moztu eta itsasora bota zituzten denak. Tartean Eztebe Zudairikoa zegoen. Kortsarioek Maiorga zauritu eta kareletik bota zuten. Itota hil omen zen. 1854an Eliza Katoliko Erromatarrak 40 jesuitak dohatsu aitortu zituen.

Berria jakin zenean, Zaragozan eta Madeiran zituen margolanak erlikiatzat jo zituzten. Omen handiko santua da Donibane Garazin. Haren eguna uztailaren 15ean ospatzen da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012-01-9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   «San Juan de Mayorga» *Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9016129
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 93725
* Lur: 03985/eu\_m\_0307/m0307
* GEN: 14109
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q9016129
**Andrés Antonio de Gorbea y Gancedo** (Menagarai, Aiara, Araba, 1792 - Santiago, Txile, 1852), euskal herritar matematikaria eta ingeniaria izan zen, Espainiako militarra eta Txileko Unibertsitateko Fisika eta Matematika Zientzien Fakultateko sortzailea eta lehen dekanoa.

Oso gaztea zela Bergarako Errege Mintegian sartu zen, non zientzia zehatzetan nabarmendu zen. Hogei urte bete baino lehen, bazen seminarioko ordezko irakaslea. Iberiar Penintsulako Gerra gertatu zenean Espainiako armadan sartu zen eta kapitain maila lortu. Gerra ostean, Toledora erretiroa hartu zuen eta irakaskuntzan aritu zen.

Politika-esetsaldia dela eta, Gorbea erbesteratu zen, lehenik Parisen eta gero Londresen. Hiri horretan da non Bretainia Handiko Txileko ministro ahalguztidunak, Mariano Egaña jaunak, kontratatua izan zen, herrialde hartako Institutu Nazionalean eskolak emateko. Hego Amerikako herrialde horretara 1826an heldu zen.

Hegoamerikar herrialdeko egonaldian, Gorbeak ingeniaritza arloko ikerketak eta ikasketak zabaltzen jardun zuen, lagunduz, besteak beste, ingeniaritzari buruzko liburuen itzulpenean. Lan horrek Institutu Nazionaleko errektore ordearen izendapena ekarri zion. hainbat herri lan garrantzitsuetan ere parte hartu zuen, hala nola, Valparaíso eta San Felipe arteko errepidea eta Mapocho ibaiaren babesak. Akademia militarrean ere eman zituen eskolak.

1843. urtean Txileko Ingeniari Zibilen Kolegio sortu berriaren zuzendari izendatu zuten. Txileko Unibertsitateko Fisika eta Matematika Zientzien Fakultate sortu berriaren sorreran ere parte hartu zuen. Museo Nazionalaren zaintzaile ere izan zen.

Haren ohoretan, Araucanía eskualdeko Gorbea hiriak haren izena dauka.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** A. Gorbea y Gancedo[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Gaztelaniaz)** Biografia
* **(Gaztelaniaz)** Gorbea komunaren sorrera

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11679842
* Commonscat Multimedia: Andrés Antonio Gorbea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 430145857940723020873

 |

* Wd Datuak: Q11679842
* Commonscat Multimedia: Andrés Antonio Gorbea
**Jesus Martínez de Aragón Carrión** (Gasteiz, 1899ko otsailaren 16 - Madril, 1937ko apirilaren 9a) abokatu eta militar profesionala izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren aldeko leialtasuna gorde zuen. Borrokan, Madrilgo defentsan hil zen, 1937an.

Biografia
---------

Gasteizen jaioa bere familia hiriburuan oso ezaguna zen. Aita Gabriel Martínez de Aragón Urbiztondo zen, Errepublikako fiskal orokorra. Anaia, José Martínez de Aragón Carrión, hegazkintza kapitaina izan zen, ezaguna Primo de Riveraren diktaduraren aurka aritu zelako. Gerra hasi aurretik Jesus Martínez de Aragón abokatu gisa lan egiten zuen.

Militarren estatu kolpea ondoren, Errepublikaren alde jarri zen. Madrilen Cuartel de la Montañaren erasoan parte hartu zuen. Errepublikako Bosgarren Erregimentuan sartu zen eta bere lana hasieratik haren antolaketan nabaria izan zen. Handik gutxira Guadalajaran militar batzuk altxatu ziren eta UGT zein JSU erakundeek antolatutako milizianoen bi zutabeen buruan, haien kontra jo zuen. Sigüenzan hiriaren agindua hartu zuen. Dena dela, Martínez de Aragón komandanteak zuen boterea milizianoen buruen aurrean nahiko teorikoa zen. Urriaren 8an, indarberritzekoen bila, Sigüenzatik Madrilera itzuli zen. Zoritxarrez, bitarte horretan, frankistek, Sigüenzako guduan, hiria eraso eta okupatu zuten.

Urriaren erdialdean Bigarren Brigada Mistoaren buruan jarri zuten. Brigada hau Ciudad Realen sortu zen. Unitate horrekin Madrilgo defentsan hartu zuen parte, batez ere Madrilgo Hiri Unibertsitarioaren Guduan. Borroka ugari ondoren brigada txikituta gelditu zen eta berrantolatu behar izan zen. 1937ko apirilaren 9tik 14ra, Bigarren Brigada horrek Cerro Garabitas guduan parte hartu zuen. Baxa ugari izan zuten, tartean Martínez de Aragónen berarena: tiro batez Frantsesen zubiaren inguruan hil baitzuten. Martínez hil ondoren José Gallego Pérezek agindua hartu zuen.

Ideologikoki sozialismotik gertu zegoen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ruiz Manjón-Cabeza, Octavio.  (1990). *Historia general de España y América.*  17 Madril: Ediciones Rialp, 399 or..
2. ↑   Alpert, Michael.  (2013). *The Republican Army in the Spanish Civil War, 1936–1939.*  Cambridge University Press, 75 or..
3. ↑   Alpert, Michael.  (2013). *The Republican Army in the Spanish Civil War, 1936–1939.*  Cambridge University Press, 317 or..
4. ↑   Alpert, Michael.  (1989). *El Ejército republicano en la guerra civil.*  Siglo XXI Editores, 330 or..
5. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Martínez de Aragón familia Gasteizen.
* **(Gaztelaniaz)**:Hemingway eta Jesus Martínez de Aragón.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23942845

 |

* Wd Datuak: Q23942845
**Sir Edward Hamilton Westrow Hulse** (1889ko abuztuaren 31 - 1915eko martxoaren 12a) Hulseko 7. Baroneta, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen ofizial britaniar bat izan zen. Idatzi zituen hainbat gutun publikatu ziren hil ondoren; gutun hauek Mendebaldeko Frontean gertatutako gertakizunak kontatzen zituen, adibidez Gabonetako su-etena.

Biografia
---------

Westminsteren jaio zen 1889n Hulse familian. Sir Edward Henry Hulse eta Lady Hulseren semea izan zen. Bere aitak Hulseko 6. Baroneta zen, baita politikari Kontserbadore bat ere.  1903an Baronet titulua jaso zuen bere aita zorrengatik buruaz beste egin eta gero.  Etonen eta Balliol College-n (Oxford) ikasketak egin zituen, 1912an Historia ikasketak amaituz. 

Aurrerago 1912an Coldstream Guardian sartu zen pratika militarrak egiteko eta 1913ko martxoaren 8an Eskoziako Guardiaren 1. Batailoian sartu zen. 1914ko uztailean, Lehen Mundu Gerra hasi eta gero bere batailoia Monsen kokatuta egon zen eta azaroan 2. batailoiara aldatu zuten. 

Sir Edward Hulse Neuve-Chapellen hil zen 1915ko martxoaren 12an. Perceval Landonek idatzitako biografia motz baten arabera, Hulsen gutunen introdukzio modukoa egiteko, Paynter Hulsen agintariak zauri oso larriak jaso zituen eta Hulsek hura salbatzera zihoanean tirokatuta izan zen. <re> .</ref>

Hulsen izena Salisburyko gerrako memorialan aurki daiteke; baita Salisburyko katedralean ere. 

 Armarria

Erreferentziak
--------------

* Sir Edward Hulse (1916). *Letters Written From the English Front in France between September 1914 and March 1915*. Privately published.
* Obituary of Sir Edward Henry Hulse. *The Times*, 1 June 1903, 4. orr

1. ↑   **(Ingelesez)** Hulse, Edward.  (1914-1918)..
2. ↑   .
3. ↑  Obituary of Sir Edward Henry Hu *The Ti* orr *es*, 1 June 1903, p. 4.
4. ↑   .
5. ↑   .
6. ↑    *War Memorials Online of the United Kingdom.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24203379
* Commonscat Multimedia: Sir Edward Hulse, 7th Baronet

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 288735434
* Open Library: OL4480236A

 |

* Wd Datuak: Q24203379
* Commonscat Multimedia: Sir Edward Hulse, 7th Baronet
**Juan Carlos Henao Pérez** (Cali, 1959ko abenduaren 6a- Bogotá, 2024ko urtarrilaren 2a ) kolonbiar abokatua, jurista eta konstituzionalista izan zen. 2021era arte Kolonbiako Externado Unibertsitateko errektorea izan zen, eta Rosarioko Unibertsitateko eta Andeetako Unibertsitateko Jurisprudentzia Fakultateko irakaslea.

2024ko urtarrilaren 2an hil zen Bogotan, jasaten ari zen gaixotasun baten ondorioz  .

Biografia
---------

Calin jaio zen. Zuzenbide ikasketak egin zituen Kolonbiako Externado Unibertsitatean, 1981eko promozioan; Graduondoko ikasketak Frantzian egin zituen: Administrazio Zuzenbidean espezializazioa, Frantziako Barne Zuzenbide Publikoan Masterra eta Zuzenbidean Doktorea Panthéon-Assas Paris II Unibertsitatean, bere doktorego tesirako nota gorenarekin amaitu zen ibilbidean.

2009-2010 bitartean Kolonbiako Auzitegi Konstituzionaleko magistratu izan da eta Auzitegi Goren horretako presidente izendatu zuten. Era berean, Nazioko prokuradore nagusiaren bulegoko aholkularia izan da, Estatu Kontseiluan delegatutako lehen prokuradore eta Estatu Kontseiluko Hirugarren Ataleko magistratu laguntzailea. 

Irakasle bisitaria izan da Frantziako hainbat unibertsitatetan eta irakaslea Parisko Institut de Hautes Études de Sciences Politiques-en (Sciences Po) eta Latinoamerikako Goi Ikasketen Institutuan (IHEAL), Paris 3. Kolonbian irakasle izan da Externado Unibertsitatean, Andeetako Unibertsitatean, Pontificia Universidad Javerianan eta Rosarioko Unibertsitatean.  2012an Kolonbiako Externado Unibertsitateko errektore hautatu zuten, Fernando Hinestrosaren ordez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Universidad Externado confirma muerte de Juan Carlos Henao.* .
2. ↑   «Muere a los 64 años Juan Carlos Henao, exrector de la U. Externado» *RCN Radio* 2024-01-02.
3. ↑  Dos nuevos magistrados de la Corte Constitucional de Colombia
4. ↑  Juan Carlos Henao Pérez el rector opcional de Externado
5. ↑  Eligen a Juan Carlos Henao Pérez como nuevo rector de la Universidad Externado de Colombia

kanpo estekak
-------------

* Fitxategia Colciencias-en
**Indibil eta Mandonioren matxinada** k.a. III. mendean ilergeteek eta ausetanoek Erromatar Errepublikaren aurka egindako altxamendua izan zen.

Aurrekariak
-----------

K. a. 212an, Bigarren Gerra Punikoan zehar, Publio eta Gneo Kornelio Eszipion anaiak erasora pasa ziren baina kartagotarrek garaitu eta Gneo hil zuten. Hasdrubal Giskonek ilergeteei eta ausetanoei dirua eskatu eta Mandonioren emaztea eta Indibilen alabak bahitu zituenez, iberiarrak kartagotarrengandik banatzen hasi ziren. Bahituak, ustekabean Qart Hadasht bereganatu zuenean, Publio Kornelio Eszipion gaztearen eskuetan erori ziren eta erromatarrak zegokien adeitasun eta begirune guztiarekin tratatu zituen. Gertaera honen ondorioz bi buruzagiek kartagotar alderdia uztea erabaki zuten, eta k.a. 209an Eszipionekin euren indarrak batu zituzten. Aliantza hitzarmen bat sinatu eta, Baeculako gudua eta gero, kanpaina erromatarren garaipenarekin amaitu zen.

Matxinada
---------

K.a. 206an, Publio Kornelio Eszipionen gaixotasunari eta heriotzari buruzko informazioek, Indibil eta Mandonio, ilergeteen eta tribu aliatuen matxinada orokorra bultzatu zuten. Laster Eszipion bizirik zegoela jakin zen, eta matxinatuak erretiratu egin ziren, baina erromatar jenerala ez zegoen matxinada zigorrik gabe uzteko prest. Ebro ibaia zeharkatuz, ilergeteak garaitu eta iberiar kanpamentua hartu zuen sarraski handi bat eginez. Mandonio pertsonalki agertu zen erromatar zelaira, eta jeneralari men egin zion. Erromatarrak Mandonio eta Indibilen biziak barkatu eta, diruaren truke, aliatu bezala berrezarri zituen.

K.a. 205ean, Eszipion Hispaniatik irten eta Afrikara joan zen. Indibilek egoera aprobetxatu zuen berriro matxinatzeko. Iberiarrek hogeita hamar mila soldadu eta lau mila zaldizko bildu zituzten, baina erromatarrek, Luzio Kornelio Lentulok eta Luzio Manlio Azidinok gidaturik, matxinoen aurka borrokatu eta garaitu egin zituzten. Indibil borrokan hil zen. Mandoniok gainontzeko armadarekin ihes egitea lortu zuen, baina laster jarraitzaileek eurek erromatarrei eman eta exekutatu egin zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Katalanez)** Villalba i Varneda, Pere.  (1984). *Origens dels Països Catalans en els clàssics grecs i llatins.*  (1. argitaraldia) Editorial Alpha, 82–85 or. ISBN 84-7225-291-4..
2. ↑  Kasio Dio Erromatar Historia 16.8 (42)
3. ↑  Tito Livio, *Ab Urbe condita*, XXVIII. lib. 25-34.
4. ↑   Acciaiuoli, Donato.  (1896). *Plutarch's Lives of the noble Grecians and Romans.*  D. Nutt, 406 or..
5. ↑   Raleigh, Walter.  (1829). *The Works of Sir Walter Raleigh, Kt: The history of the world.* , 469 or..
6. ↑   Smith, William.  (1870). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.*  2 Boston, Mass: Little, Brown and Company, 572 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11945458

 |

* Wd Datuak: Q11945458
**Joana Nafarroakoa** edo **Joana Évreuxkoa** (1382 - Bearno, 1413ko uztaila) Nafarroako infanta izan zen. Aita Karlos III.a *Noblea*, Nafarroako erregea, eta ama Leonor Trastamarakoa, Gaztelako infanta, izan zituen. Izena bere izeko Joana Evreuxekoarengandik zetorkion.

Bizitza
-------

1401an Aragoiko erregearen semea zen Martin I.a Siziliakoa ezkontzekotan zegoen. Hala ere, ezkontza ez zen egin, eta hurrengo urtean Martin Joanaren ahizpa Zuriarekin ezkondu zen.

1402an, Karlos (1397ko abuztuaren 15ean jaioa) eta Luis nebak (1401ean jaioa) hil zirenez, Joana Nafarroako tronuaren oinordeko bihurtu zen, Erriberrin urte hartako abenduaren 3an onartua. Ordurako azaroaren 12an Joanes I.a, Foixko kondearekin ezkondua zen.

Joana erregeorde izan zen aita kanpoan zegoela. Bearnon hil zen, 1413ko uztailean, 31 urte zituela, seme-alabarik gabe. Nafarroako tronuaren oinordeko Zuria ahizpa bihurtu zen. Joanes senarrak bederatzi urte eman zituen alargun, Joana Albretekoarekin ezkondu baino lehen.


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Karlos II.a Nafarroakoa |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  | Karlos III.a Nafarroakoa |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Joana Frantziakoa |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Joana Nafarroakoa |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Henrike II.a Gaztelakoa |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Leonor Trastamarakoa |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Juana Manuel |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Lo Forte Scirpo, M.R..  (2003). *C'era una volta una regina...Maria d'Aragona e Bianca di Navarra.*  Napoli.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Joana de Évreux
* **(Ingelesez)** www.genealogics.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1039915
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 12275

 |

* Wd Datuak: Q1039915
*Artikulu hau aitari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jesús Glaria».*
**Jesús Glaria Jordán** edo ***Glaria IV*** (Alesbes, Nafarroa, 1942ko urtarrilaren 2 - L'Espluga de Francolí, Katalunia, 1978ko irailaren 19) Euskal Herriko futbolaria izan zen. Oberenan hasi eta lehen mailako Club Atlético de Madrid eta RCD Espanyolen aritu zen.

Ibilbidea
---------

Iruñeko Oberena Kirol Elkartean hasi eta gero Club Atlético de Madridek fitxatu zuen. 1960an lehen taldera pasatu zuten eta 1961eko otsailaren 19an debuta egin zuen liga txapelketan, Betisen kontra. Lehen denboraldi honetan taldeak Kopa irabazi zuen eta ligan bigarren geratu zen baina Glariak ez zuen jokatzeko aukera askorik izan. Hurrengo denboraldian Atléticok Europako Errekopa irabazi zuen; Madrilgo taldeak irabazi zuen nazioarteko lehen txapelketa izan zen.

1964-1965 denboraldian ere Kopa irabazi eta ligan bigarren geratu ziren; hurrengoan liga irabazi zuten. Madrilgo Atléticorekin Glariak 8 denboraldi eta 187 partida jokatu zituen liga txapelketan.

1968an Kataluniako RCD Espanyolek fitxatu zuen. Talde horrekin 7 denboralditan aritu zen. Lehenean taldea bigarren mailara jaitsi zen baina berriro lehen mailan 1972-1973an ligan hirugarren geratu ziren; kanpaina honetan Glariak Espanyolek FC Barcelonaren kontra Camp Noun lortu zuen lehen garaipena eman zion gola sartu zuen. 1974-1975 denboraldian erretiratu zen. Oro har 338 partida jokatu zuen lehen mailan eta 12 gol sartu zituen.

Glaria automobil istripuz hil zen 1978ko irailaren 19an; bere 10 urteko semea ere hil egin zen.

Selekzioetan
------------

Espainiako selekzioarekin 20 aldiz aritu zen. Debuta 1962ko azaroaren 1ean egin zuen Errumaniaren kontra.

Kataluniako futbol selekzioarekin ere behin aritu zen, 1968an.

| Selekzioa | Denboraldia | Partidak | Golak |
| --- | --- | --- | --- |
| **Espainia** | 1962–63 | 5 | - |
| 1963–64 | 1 | - |
| 1964–65 | 2 | - |
| 1965–66 | 5 | - |
| 1966–67 | 3 | - |
| 1967–68 | - | - |
| 1968–69 | 4 | - |
| Oro har | 20 | - |
|

Alesbestarra
------------

Glariaren familian bost anaia futbolari profesionalak izan ziren; hortik dator "Glaria IV" deitzeko beharra. Alesbes jaioterrian urtero bere eta bere anaia Joséren ("Glaría I") omenezko harrobiko futbol txapelketa antolatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Antoni Closa, Jaume Rius. *Selecció Catalana de Fútbol: nou dècades d'història*, 1999 *Editorial Jaume Rius*. ISBN 8492294434

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Glaría LFPren webgunean.
* **(Gaztelaniaz)** Glariaren fitxa estatuko selekzioko kide gisa.
* **(Gaztelaniaz)** *Hall of fame perico*: *Jesús Glaría*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2707858
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 66373
* GEN: 10541

 |

* Wd Datuak: Q2707858
**Amelia López Cabrera** (Almería, 1837 - Madril, 1899) dagerrotipista eta argazkilari profesionala izan zen. "Amalia L. de López" bezala sinatzen zituen bere lanak eta Espainiako lehen argazki estudio propioa ireki zuen emakumea izan zen.

Biografia
---------

Merkatari aberatsen alaba zen eta gaztetan ezagutu zuen, laster bere senar bihurtu zen, Francisco López Vizcaíno, Jaengo inprimatzaile alarguna. Harekin 1857an ezkondu eta Jaenera joan zen bizitzera.

Argazkilaritzara hurbildu zen Ludwik Tarszeński Konarzenski, Lipako kondea, ezagutu zuenean. Lipako kondea Poloniako armadako kapitaina zen, Frantzian atzerriratua eta Louis Daguerre, argazkigintzaren sortzailearen laguna. Lipako kondea argazkiak ateratzen bidaiatzen zen eta hirian zegoela jakin zuenean Amaliak, haren bila joan zen eta bere lehen ikasle bihurtu zen. Argazkilari ona izaki eta dirua zuenez, 1860an bere estudio propioa ireki zuen. Ez zen lehen estudioa Espainian eta baziren senarraren estudioan ari ziren argazkilariak, baina bere balentria izan zen, garai hartan eta emakumea izanik, bere estudioa irekitzea La Merced auzoan (Obispo Arquellada kalea, 2) eta bere senarraren inprentaren ondoan. 1868an Zaragozan Argazki Sari Nazionalean aipamena lortu zuen.

1869an Madrilera joan zen bizitzera, bere senarrak *La Gaceta Agrícola* inprimatzeko kontzesioa lortu baitzuen: bere estudioa itxi zuen Amaliak eta argazkilari profesional moduan egindako ibilbidea amaitu zen, ez baitakigu Madrilen bizi izan zeneko ezer: ezta noiz hil zen ere (senarra 1899an hil zela dakigu).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Fernández Molina, Miguel.  (2019-09-07). «Amalia López, la historia de la primera española en abrir un estudio de fotografía propio» *Huffington Post* (Noiz kontsultatua: 2019-09-08).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q67198883
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q67198883
**Mofeta** edo **Mephitidae** ugaztun haragijale familia bat da. Oso ezagunak dira mehatxupean isurtzen duen gai kirastunagatik. Mofetaren larrua, bestalde, oso preziatua da.

Ezaugarriak eta jokaerak
------------------------

Ezaugarririk nabarmenena du usain txarra, kirastuna, uzkiko guruinek isurtzen dutena. Mofetak isurtzen du kirats hori bere burua arriskupean ikusten duenean. Isuri aurretik, mofeta bakoitzak jarrera bat hartuko du, espeziearen arabera: batzuek buztana jasoko dute, beste batzuek, ostera, atzeko hankak. Edozein modutan, arrisku egoeretan, espezie guztiek egiten dute soinu zorrotz bat.

Ile gehiena beltza eta distiratsua du, eta bizkarraren alde banatara bi zerrenda zuri ditu, lepotik buztaneraino. Omniboroa edo orojalea da, intsektuak jan ditzake, arrautzak, fruituak, ugaztun txikiak, txoriak eta eztia. Jeneralean, gauez ibiltzen da janari bila.

Mofeta emea 55 egun izaten da umedun, eta 1 eta 10 ume egin ditzake. Horiek amaren esnea edaten dute, 10 bat astez.

Habitat edo berezko ingurunea
-----------------------------

Mofetak zuloetan bizi dira, emeek egiten baitituzte neguan, eta bertan igarotzen dute lozorro aldi bat, nahiz eta hori ez den iristen erabateko hibernaziora.

Zenbaitetan partekatzen dituzte zuloak otsoekin eta mapatxeekin.

Generoak eta espezieak
----------------------

Garai batean adituek jo dituzte mofetak mustelidoen azpifamiliakotzat, harik eta ADN ikerketa lan batek Mephitidaen familian kokatu zituen. Gaur egun, mofetak 11 familiatan sailkatzen dira, 4 generotan banatuta:

* **Generoa:** *Mephitis*
	+ *Mephitis mephitis* Mofeta arrunta edo marraduna
	+ *Mephitis macroura* Mofeta txanoduna
* **Generoa:** *Spilogale*
	+ *Spilogale gracilis* Mendebaleko mofeta motaduna
	+ *Spilogale putorius* Ekialdeko mofeta motaduna
	+ *Spilogale pygmaea* Mofeta orbandu pigmeoa
* **Generoa:** *Conepatus*
	+ *Conepatus mesoleucus*
	+ *Conepatus leuconotus*
	+ *Conepatus semistriatus*
	+ *Conepatus chinga*
	+ *Conepatus castereus*
	+ *Conepatus humboldtii*
	+ *Conepatus rex*
* **Generoa:** *Mydaus*
	+ *Mydaus javanensis* Teledu edo Malaiako mofeta kirastuna
	+ *Mydaus marchei* Palawango mofeta kirastuna

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Mephitidae*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83244
* Commonscat Multimedia: Mephitidae
* Wikispecies Espezieak: Mephitidae

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4369673-9
* LCCN: sh85123249
* NKC: ph867773
* AAT: 300310343
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04234/eu\_m\_2791/m2791
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Mephitidae
* BOLD: 1353
* Dyntaxa: 6011582
* EOL: 7671
* GBIF: 9679
* GlobalSpecies: 115229
* ITIS: 552336
* MSW: 14001521
* NCBI: 119825
* Paleobiology Database: 104743
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012889

 |

* Wd Datuak: Q83244
* Commonscat Multimedia: Mephitidae
* Wikispecies Espezieak: Mephitidae
**Marguerite Audoux**, jaiotzez Marguerite Donquichote, (Sancoins, 1863ko uztailaren 7 - Saint-Raphaël, 1937ko urtarrilaren 31) eleberrigile frantziarra, XX. mendearen hasieran ospe handia lortu zuen. Haren liburu ezagunena *L’Atelier de Marie-Claire* (1920) izan zen; horrekin, 1910ean, Femina saria eskuratu zuen eta liburuak *Marie Claire* aldizkariari izena eman zion 1937an.

Biografia
---------

Marguerite Audouxen bizitza ez zen erraza izan. Aita arotza zen. Neskak hiru urte zituenean, ama hil zen. Marguerite Audoux eta bere ahizpa nagusia Madeleine izeba baten esku gelditu ziren. Ondoren, Bourges umezurztegian eraman zituzten. 1877an, 14 urte zituela, Marguerite Audoux artzaina eta baserriko neskame gisa kokatu zen Solognean, Sainte-Montaine-n, Aubigny-sur-Nère parean. Gauez gaztea irakurketan errefuxiatu egiten zen. 18 urterekin Parisera joan zen bizitzera. Han jostun lana egin zuen eta Cartoucherie de Vincennes edo Laennec Ospitaleko garbitegian lan egiten zuen. Gauez idazten zuen. Begiak gaizki zituela eta sendagileek jostea uzteko gomendatu zion, itsu geldituko baitzen.

Bere arreba Madeleinek bere alaba Yvonneren esku uzten du. Bere izeba jakin gabe, Parisko Les Halles barrutian prostituitu egiten zen hiloba. Jules Iehl-ek, Michel Yell izenarekin ezaguna, André Gideren laguna, gaztea ezagutu zuen eta harremana izan zuen berarekin. Michel Yell-ek Marguerite Audoux-ek aurkeztu zuen intelektual, idazle eta artista talde batean, besteak beste, Charles-Louis Philippe, Léon-Paul Fargue, Léon Werth eta Francis Jourdain. 1895ean tailerra ireki zuen eta behin betiko bere amaren abizena, Audoux, hartu zuen.

Michel Yell-ek deskubritu zuen Marguerite Audoux-ek bere oroitzapenak idazten zituela. Frantz Jourdainnen, Francis Jourdain-en aitaren bidez, Michel Yell-ek Marguerite Audoux-en eskuizkribua Octave Mirbeauri aurkeztu zion. Mirbeau garai gogorrean ari zen, depresio batekin jota, baina hala ere testua hartu eta irakurri zuen. Bukatu bezain pronto argitaratzea proposatu zuen.

Eleberrigilea, 1937ko urtarrilaren 31an hil zen. Saint-Raphaëlen lurperatuta dago.

Obra
----

Bere obra nagusia lau eleberri dira:

* *Marie-Claire*, Octave Mirbeau idazlearen hitzaurrearekin. Eugène Fasquelle éditeur, 1910.
* *L’Atelier de Marie-Claire*. Bibliothèque Charpentier, 1920; Grasset, Les Cahiers Rouges, 1987.
* *De la ville au moulin*. Fasquelle, 1926.
* *Douce Lumière*. Grasset, 1937 (hil ondoren argitaratuta).

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Biografia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466650
* Commonscat Multimedia: Marguerite Audoux

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 71386673
* ISNI: 0000 0001 0913 4230
* BNE: XX1198371
* BNF: 118894923 (data)
* GND: 118650971
* LCCN: nr89007955
* NDL: 00431895
* NKC: jn20000600496
* NLA: 35010136
* CiNii: DA04879803
* SUDOC: 026695804
* BIBSYS: 90154795
* Open Library: OL1834084A
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 9397

 |

* Wd Datuak: Q466650
* Commonscat Multimedia: Marguerite Audoux
*Artikulu hau Buztintzeko bertsolariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mañex Etxamendi (argipena)».*

**Mañex Etxamendi Ofizialdegi** (Buztintze, Nafarroa Beherea, 1934ko urriaren 28 - Bordele, Okzitania, 1971ko maiatzaren 5) bertsolaria izan zen.

Bizitza
-------

Mañex Etxamendi ezterenzubitar bertsolari ospetsuaren iloba zen. Buztintzen jaioa, Bigarren Hezkuntzako ikasketak Uztaritzen egin zituen.

1965eko abuztuan Girondako Sent Andriu de Cubzac herrikoa zen Jacqueline Pauvifekin ezkondu zen. Alaba bakarra izan zuten, Marie-Pierre. Lanbidez bankuko langile, Parisen eta Bordelen bizi izan zen. Azken hiri okzitaniar honetan hil zen 1971n, oraindik gaztea zela.

Lanak
-----

Lagunartean kantatzen ziren bertso jarriak idatzi zituen. Haietako batzuk (*Amodioa*, *Inozent odola*) *Gure Herria* aldizkarian argitaratu ziren eta bai argitalpen honek bai Euskaltzaleen Biltzarrak deitutako sarien irabazle izan ziren.

Egindako bertso batzuk bertsolarien (iloba izenkidea, Xalbador, Mattin) edota politikarien (Jean Errekart, Mixel Intxauspe) omenezkoak dira.

Erreferentzia zerrenda
----------------------

1. ↑  Beñat Souléren lanean *Mañex Echamendy Offizialdegi* duda-mudako grafia jasotzen da.
2. ↑  Beñat Soulé: *Neurtizlari Bertsulari Iparraldez*, Euskaltzaleen biltzarra-Erroteta, 2011. 253-254. or.

Ikus, gainera
-------------

* Mañex Etxamendi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263297

 |

* Wd Datuak: Q12263297
**Joan Damaskoarra** (arabieraz: يوحنا الدمشقي‎ Yūhannā al-Dimašqī; latinez: *Iohannes Damascenus*; antzinako grezieraz: Ιωάννης Δαμασκήνος), benetako izena **Mansur ibn Sarjun Al-Taghlibi** (arabieraz: منصور بن سرجون التغلبي‎), (Damasko, Siria, 675 - 749ko abenduaren 4a), siriako idazle eta teologoa izan zen, Elizako doktoreetako bat.

Familia aberats batean jaio zen: bere aitona Bizantziar Inperioaren zerbitzuan funtzionarioa izan zen, eta musulmanek Siria konkistatu ostean dominatzaile berrien mesedetan egon zen. Bere aita Omeiatar Kaliferriaren funtzionario izan zen, baita bera ere. Hala ere laster aldendu zen bizitza honetatik, bere jabetza guztia pobreei eman zien eta San Sabaseko monasterioan sartu zen, Jerusalemdik gertu. Bertan pasa zuen bere bizitzaren zatirik handiena, ikasten eta idazten. Kristau dogma guztia idatzi nahi izan zuen, eta ez bakarrik gai zehatz batzuk. Bere pentsaera eta lana eskolastikaren barruko espresio perfektuenen artean kokatzen da. Konstantinoplako enperadoreak irudiei kultua egitea debekatu zuenean, ikonoklastak jarraituz, Joan Damaskokoa irudiak beneratzearen alde agertu zen. Bere ustez irakurtzen zekitenentzat liburu bat zena, irudi bat zen analfabetoentzat. Hitzez belarrira esan daitekeena, irudiz esan dakioke begiari. Horregatik irakurtzen ez zekitenentzat katezismoa irudiekin erakustearen alde zegoen.

Kondaira batek dio eskua galdu zuela ikonoklastikoekin izandako liskar batean, baina Ama Birjinak berriro jarrio ziola. Bere garaian "Urrezko Hizlaria" izendatu zuten, ondo hitz egiten zuelako. Ekialdeko Elizak profeta handitzat du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 179. araua, Bizantziar Inperioko pertsona-izenak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Joan Damaskokoa*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51884
* Commonscat Multimedia: John of Damascus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 44435485
* ISNI: 0000 0001 1918 6739
* BNE: XX961191
* BNF: 13091499p (data)
* BNC: 000344363
* CANTIC: a10331074
* GND: 118557971
* LCCN: n80032173
* NKC: jo20000075529
* NLA: 36232000
* CiNii: DA01050911
* SUDOC: 026938626
* BIBSYS: 90665877
* UB: a1035971
* ICCU: CFIV041982
* Open Library: OL49894A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03270/eu\_j\_0785/j0785
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 63495
* Gutenberg proiektua: 385

 |

* Wd Datuak: Q51884
* Commonscat Multimedia: John of Damascus
*¡Basta!* (Nahikoa da!), akrilikoa oihal gainean egindako lana, 2011.
**Carlos Terribili** ( Buenos Aires, 1936ko abuztuaren 5 - 2016ko abuztuaren 21) argentinar horma-irudigile, afixagile eta irudigile izan zen. Haren bizitzan 350 erakusketa baino gehiago egin zuen: Argentinan, Mexikon, Perun, Venezuelan, Uruguain, Ameriketako Estatu Batuetan, Kuban eta Espainian. 2007an «Buenos Airesko Hiri Autonomoaren Hiritar Ospetsua» izendatu zuten. 2008an «Kulturaren Pertsona Nabaria».

Biografia
---------

Carlos Terribili Belgranoko Arte Ederren Eskola Nazionaletan eta Prilidiano Pueyrredón Arte Ederren Eskola Nazionalean ikasi zuen. Bigarren horretan, besteak beste, irakasle hauek izan zituen: Ideal Sánchez, Luis Barragán, Onofrio Pacenza, Juan Batlle Planas, Héctor Cartier eta Víctor Chab. Terribilik inoiz ez zuen lehiaketetan esku hartu. Bere lanak beti herri-borrokekin eta gizarte-aldarrikapenekin egon ziren lotuta. Irakasle ere aritu zen, *Estímulos de Bellas Artes* institutuan, Buenos Airesko zaharrenetariko bat.

Lana
----

Bere lan-esparru nagusiak erretratuak eta afixak izan ziren. Marrazkiak egin zituen hainbat egileren testuen gainean: Atahualpa Yupanqui, Jorge Luis Borges, Armando Tejada Gómez, Homero Expósito, Héctor Negro, Horacio Guaraní, Raúl González Tuñón, Nicandro Pereyra, Hamlet Lima Quintana, Osvaldo Pugliese, Celedonio Flores, Homero Manzi, Enrique Santos Discépolo, Alfredo Gobi, Astor Piazzolla, Domingo Zerpa, Elvio Romero, Elías Castelnuovo eta beste asko.

Horma-irudigile gisa bere lanak garrantzi handia du. Bere lanak Argentinako, Espainiako, Kubako eta Boliviako museoetan ikus daitezke.

Hedabideetan ere jardun zuen, bereziki *La Prensan* eta Tucumángo *Norten*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑ . Parlamentario.com (30/5/2008).

Kanpo-estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Elkarrizketa Carlos Terribiliri.

* **(Gaztelaniaz)**:Carlos Terribiliren biografia.
* **(Gaztelaniaz)**:Carlos Terribiliren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5651048
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 309773686
* GND: 1056615613

 |

* Wd Datuak: Q5651048
**Pascual Andagoia** (Andagoia, Kuartango, Araba, 1495 - Cusco, Peru, 1548ko uztailaren 18a) Espainiako Armadako militarra, konkistatzailea eta esploratzailea izan zen. Panama Hiriaren sortzaileetako bat izan zen, bai eta europarrentzat Peru aurkitu zuena ere.

Bizitza
-------

Gazte zelarik itsasoratu zen, 19 urte zituela, Erdialdeko Amerikarantz. Panama izan zen lehenengo geldialdia haren ibilbidean, eta bertan Pedro Arias Dávilaren taldekidea izan zen hiriburua sortzean 1519an. Bi urte geroago, Kolonbiako kostalde atlantikotik barrena ibili zen, San Juan ibairaino, eta gobernadore izendatu zuen bere burua. Amerindiarrekin izugarriki krudela izan omen zen agintean. Inka Inperioaren berri izan zuen, eta baita urre eta zilar ugari zituen Pirú izeneko lurraldearena ere. Gaixorik, Francisco Pizarro, Diego de Almagro eta Hernando de Luqueren esku utzi behar izan zuen lurralde hori konkistatzeko eginkizuna.

Gorabehera batzuen ondoan (Santo Domingon egon zen erbesteraturik), Panamara itzuli zen 1534an. Bertako gobernadore izendatu zuten 1539an. Hego Amerikara itzuli zituen berriz ere begiak, eta Pizarroren aurkako gudan galdu zuen bizitza (Cusco, 1548). *Relación de los sucesos de Pedrarias Dávila en las provincias de Tierra Firme y Castilla del Oro* idatzi zuen obran Davilaren eta bere bizitzaz gainera, Peruko konkista ere kontatzen du.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-12-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** "Andagoya, descubridor del Perú", euskonews.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29232
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34478755
* ISNI: 0000 0001 0886 3298
* BNE: XX919707
* BNF: 120627572 (data)
* BNC: 000376544
* GND: 118649051
* LCCN: nr88011801
* CiNii: DA01977158
* SNAC: w6cc2cjh
* SUDOC: 028884582
* BIBSYS: 11017692
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 472
* Lur: 00323/eu\_a\_3231/a3231
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q29232
**Brian Boru** (antzinako irlanderaz: *Brian Bóruma mac Cennétig*; irlanderaz: *Brian Bóroimhe*; Thomond, c. 941 - Clontarf, 1014ko apirilaren 23a) errege bilakatu zen 978an Cashelen, Munsterreko antzinako irlandar erresuma. 984. urte aldera erresuma osoaren jabe zen, eta 1001ean Irlandako Errege Nagusia bezala onartua izan zen. Bere gaztarotik, Brianek bere herrialdea okupatzen zuten bikingoak gogorki borrokatu zituen.

Azkenik, 1014ko apirilaren 23an Clontarfeko guduan borrokatu zen, bere semeen agintean zegoen gudaroste batek bikingoak garaitu zituen. Irlandarren heroi handienetakoa da, baina bere historia errealitatea eta kondaira edo fikzioarekin nahastu egiten dira, hori dela eta, oso zaila litzateke bere benetako biografia fidagarri bat osatu ahal izatea.

Biografia
---------

### Jatorria

Brian ziur aski 941. urtean jaio zen, nahiz eta zenbait iturriek 926.an jarri bere jaiotze data. Killaloetik gertu jaio zen, bere aita Cennétig mac Lorcáin erregea zen Thomond (Tuadmumu) eskualdeko hirian.

Bere aita zendu zenean, Thomondeko Erresuma Brianen anaia zaharrena zen Mathgamainen eskuetara pasatu zen , eta 976an bikingoek azken hau erail zutenean, Brian izan zen bere ondorengoa. Aurrerago, Munster eremu osoaren errege bilakatuko zen (Irlandako Hego-Mendebaldea). Bé Binn bere ama ere bikingoek erail zuten, Brian ume bat besterik ez zenean.

Ikus gainera
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Brian Boru*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Clontarfeko gudua
* Brian Borus´s march

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q272498
* Commonscat Multimedia: Brian Boru

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5395147270560835700001
* ISNI: 0000 0001 0132 8217
* BNF: 167494667 (data)
* GND: 14238612X
* LCCN: n79125189
* SUDOC: 171287991
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q272498
* Commonscat Multimedia: Brian Boru
**Sina (Sientje) van Houten** (Groningen, 1834ko abenduaren 23 - Haga, 1909ko martxoaren 20) Herbehereetako margolaria izan zen, Hagako Eskolaren partaidea. Willem Mesdag margolariarekin ezkonduta zegoen.

Biografia
---------

Sina zazpi seme-alabetako zaharrena zen. Aitak zerrategi handia zuen Damsterdiep-en. Bere anaietako bat, Samuel van Houten, ministroa izan zen. Willem Mesdag-ekin 1856ko apirilaren 23an ezkondu zen. Bere senarrarentzako laguntza handia izan zen Sina, batez ere gizonak bere lana uztea margotzeko erabaki zuenean. Seme bat galdu zuen, Klaas, zortzi urte zituelarik; ondoren hasi zen margotzen, 1871an. Gerkens Arnaudek marrazkiak egiten lagundu zion hasiera batean. Margolanak egiteko senarraren eta Lawrence Alma-Tademaren laguntza izan zuen. Paisaietan eta natura hiletan espezializatu zen; erretratuak ere margotu zituen.

1874an, Gerardina Jacoba van de Sande Bakhuyzen, Kate Bisschop-Swift eta Margaretha Roosenboomekin batera, "Hagako umezurtzak" margotu zuen erregeentzat. 1881an *Panorama Mesdag* zikloraman parte hartu zuen: lan egiten zuen bitartean senarrak bere erretratua margotu zuen panorama barruan.

Poliki-poliki bere lanek zabalkunde handiagoa ezagutu zuten. 1884an, bere paisaia bat Amsterdameko Urrezko Domina irabazi zuen. Parisen Brontzeko Domina irabazi zuen eta Melbourne]]n beste Brontzezko Domeina eskuratu zuen. Chicagoko Arte Ederren Jauregian bere lanak erakutsi zituen. 1905ean, 70 urte zituelarik, ohorezko erakusketa antolatu zitzaion Pulchri Studio erakundean.

1904ko abenduaren 21ean Oranje-Nassau Ordenaren Ofiziala izendatu zuten. 1906an Mesdag-Van Houten bikoteak urrezko ezkontza ospatu zuen. 1909ko martxoaren 20an Hagan hil zen. Oud Eik en Duinen hilerrian lurperatuta dago. Senarra ere bertan lurperatu zuten 1915ean.

Sina van Houtenek herri askotan erakutsi zituen bere lanak: Australia, Belgika, Ingalaterra, Frantzia, Italia, Austria eta Estatu Batuak. Margolariaren lanak museo desberdinetan ikus daitezke, besteak beste, Amsterdameko Rijksmuseumen, Groningen Museoan, Drents Museoan, Lambert van Meerten Museoan...

Iruditegia
----------

* Hagako umezurtzak, 1874.*Hagako umezurtzak*, 1874.
* 
* Artaldea mendian, 1909 ingurukoa.*Artaldea mendian*, 1909 ingurukoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Sina Mesdag-van Houten*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)**:Sientje Mesdag van Houtenen biografia, Dutch RKD-Archive, Haga.
* **(Ingelesez)**:Sientje Mesdag van Houten Amsterdameko Rijksmuseumen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1837114
* Commonscat Multimedia: Sina Mesdag-van Houten

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59957479
* ISNI: 0000 0000 6683 3460
* BNF: 16523654k (data)
* GND: 122101316
* LCCN: nr98028286
* SUDOC: 146154541
* ULAN: 500057342
* BPN: 14085278
* RKD: 88403

 |

* Wd Datuak: Q1837114
* Commonscat Multimedia: Sina Mesdag-van Houten
**Yusuf Mohamed Mohamed Abdel Wahab Al-Sibai** (arabieraz: يوسف السباعي‎; Kairo, 1917 - Nikosia, 1978) egiptoar idazlea izan zen. Familia apal batean sortu zen, baina aita idazlea zuen, eta harengandik etorri zitzaion literaturarako eta idazketarako zaletasuna. Horrela, oso gazterik hasi zen idazten, eta bigarren hezkuntzako ikasketak egiten ari zela eman zuen argitara bere lehenengo kontakizun laburra, *Megallati* aldizkarian. Harrezkero, zenbait aldizkaritan eman zituen argitara idazlanak. 1937an ikasketa militarrak osatu eta graduazioa eskuratu ondoren, akademia militarreko irakasle izan zen, eta 1952an Museo Militarreko zuzendari izendatu zuten. Karrera militarra alde batera utzi ondoren, kulturaren alorreko hainbat karguren ardura izan zuen, besteak beste, Arteetako Jauregi Nagusiko jeneralarena eta Afrika-Asia Elkartasunaren Hitzarmeneko jeneralarena, harik eta 1973an Kulturako ministro egin zuten arte. Lan handia egin zuen, orobat, literaturaren alorrean: zenbait aldizkariren sorreran parte hartu zuen, eta Idazle Arabiarren Elkartearen sortzaile izan zen, Ihsan Abdel-Qoddous kazetari eta eleberrigilearekin batera. El-Sebairen lanetan nabarmen agertzen da bere garaiko egoera eta baldintza gero eta kaskarragoak gainditzeko iraultzen beharra, etorkizuna hobea izango bazen; baldintza kaskar horiek islatzeko, klase zapalduetako kideak, klase behartsuetakoak, aukeratzen zituen bere lanetarako protagonista. Bere eleberrien artean aipagarria da, batez ere, *Ez zaude bakarrik*, hainbat gairi buruzko bere ikuspegia garbien azaltzen duena, baina garrantzitsuak dira, halaber, *Banoa*, *Nire bihotz sendatua*, *Bizitza une bat besterik ez da*, *Hipokrisiaren erresuma* eta *Irribarrea ezpainetan*. Muturreko palestinar talde batek hil zuen, hitzaldi bat ematen ari zela.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2919027
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 97024082
* ISNI: 0000 0001 0927 7207
* BNF: 135300649 (data)
* GND: 119318105
* LCCN: n50058289
* CiNii: DA06904785
* SUDOC: 085226041
* BIBSYS: 90669816
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01738/eu\_e\_1293/e1293

 |

* Wd Datuak: Q2919027
**Marcelo Vigil Pascual** (Madril, Espainia, 1930 - Salamanca, Espainia, 1986) espainiar historialaria izan zen.

Biografia
---------

Filologia klasiko, arkeologia eta historiako ikasketak egin zituen, Madrilen. Filologia klasikoko lizentzia lortu ondoren, Antonio García y Bellido arkeologia katedradunaren esanetara jarri zen, doktoretza-tesia egiteko.

1958tik 1959ra bitartean, Londresen ikasteko diru-laguntza eskuratuta, erromatarren garaiko beirei buruzko lanak egin zituen, Harder doktore ospetsuaren zuzendaritzapean, eta Neolito, Brontze eta Burdin Aroei buruzko ikasketak, halaber. 1960tik 1961era bitartean, Erromako Unibertsitaterako diru-laguntza lortu zuen, eta Behe Inperioari buruzko ikasketak egin zituen.

1961ean Austrian izan zen, Magdalensbergeko indusketetan lan egiten. 1965. urtean Antzinako Historiako katedra lortu zuen Granadako Unibertsitatean, eta Salamancako Unibertsitatekoa gero. Handik aurrera, Salamancan egin zuen lan. 1963tik aurrera, Abilio Barbero de Aguilera irakaslearekin batera, erromatarren azkenaldiari eta Goiz Erdi Aroari buruzko lanak idatzi zituen, Marcelo Vigilek historiari egin dion ekarpenik handiena.

Lanak
-----

Lanik aipagarrienak: *Sobre los orígenes sociales de la Reconquista* (1965, *Errekonkistaren jatorri sozialaz*), *Algunos problemas sociales del norte de la Península a fines del Imperio Romano* (1968, *Penintsulako iparraldeko zenbait gizarte-arazo Erromatar Inperioaren azken aldian*), *El vidrio en el mundo antiguo* (1969, *Beira antzinako munduan*), *Manual de Historia Antigua de España* (1969, *Espainiako Antzinako Historia Eskuliburua*), *La formación del feudalismo en la Península Ibérica* (1970-1978, *Feudalismoaren sorrera Iberiar penintsulan*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263017
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 93277394
* ISNI: 0000 0001 0925 5999
* BNE: XX1105054
* BNF: 123551114 (data)
* CANTIC: a11430552
* GND: 119018705
* LCCN: n82149112
* SUDOC: 032540302
* BIBSYS: 4057797
* UB: a1282252
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05980/eu\_v\_0383/v0383
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 277746

 |

* Wd Datuak: Q12263017