recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Peiremans+** proiektu puntual bezala sortutako rock musika taldea da. *Gorka* Urbizu (Berri Txarrak), Haritz Beristain *Txiki* (Kashbad, 4itzal) eta *Imanol* Ubeda (Deabruak Teilatuetan, Bide Ertzean) dira taldeko hiru kideak.

Tolosako Bonberenea gaztetxeak lagunduta 2005ean argitaratu zuten beraien lehen diskoa, 5 kantuz osatzen dena:

1. *Send Flowers*
2. *Zuretzako hitz ederrak*
3. *Zer gara gu, nor gara gu, guaytarrak gara gu*
4. *Beste zera hori*
5. *Joan zinen*

Diskoa kaleratu eta gero, Balerdi Balerdi taldeko Marino Goñi baxujolearen laguntzaz zenbait kontzertu eman ondoren, taldekide bakoitzak bereari berrekin zion.

10 urteren buruan, 2015ean berriz elkartu zen taldea, kontzertu batzuk eman eta kantu berriak grabatu zituzten; grabaketa horiek 2016ko martxoan *Bigarren Saria* izeneko lanean argitaratu ziren, hau ere 5 kantuz osatua:

1. *Bemidji*
2. *Radiomaria*
3. *Orain*
4. *Zortziak bat*
5. *Zutik Iraun*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265718

 |

* Wd Datuak: Q12265718
**La Felguera** Llangréu (Asturias) udalerriko parrokia da. Biztanle kopuruaren aldetik Asturiasko herrien artean bosgarrena da (jendetsuagoak dira Gijón, Oviedo, Avilés eta Mieres).

La Felguerak hedapen industrial handia izan zuen Pedro Duroren esku 1850eko hamarkadan siderurgia heldu ostean. La Felguera Estatuko gune siderurgiko garrantzitsuenetako izan zen XIX eta XX-en mendeetan 1960ko hamarkadara arte. Adreilu erregogorren garrantzizko industria ere izan zuen, hamar galdaketa lantegi, ongarriak, eta ikatzaren meatzaritzako industria. Siderurgiaren gainbehera heldu zen hamarkadan. 1980koan, hain zuzen ere, La Felguerak ere ondorioak jasan zituen. Gaur egun, La Felgueran egiten da aspirinetarako munduko azido azetilsalizilikoaren %85 (BAYER). Era berean, bertan daude Valnalón Enpresa Zentroa eta Asturiasko Siderurgiaren Museoa. Bertako beste zenbait leku interesgarri dira San Pedro Eliza, Dolores Duro, García Lago eta Sutu parkeak, eta ondare industriala: fabrika zaharrak, Lláscares putzua, ikastetxe zaharra, Las Nieves jauregia, Sizzo kaleko etxeak, Urquijo auzoa, musikaren kioskoa, merkatu estalia, eta abar. La Felguera-ren ondoan Nalón ibaia dabil

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1018102
* Commonscat Multimedia: La Felguera (Langreo)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316430579
* **Lekuak**
* INE: 33031030000

 |

* Wd Datuak: Q1018102
* Commonscat Multimedia: La Felguera (Langreo)
**Patan** (devanagariz पाटन, nepaleraz यल *Yala*), ofizialki **Lalitpur** (लालितपुर) Nepalgo laugarren hiria da 183.310 biztanlerekin (2006). Katmanduren hegoaldean dago, Bagmati ibaiak hiri biak banatzen dituelarik.

Historia
--------

Uste denez *Kyrat dinastia* iritsi zen inguru honetara k.a. III mendean eta k.o 299 urtean sortu omen zuen **Lalitpur** Veer Deva erregeak. *Licchavi dinastiak* VI mendean hiria handitu zuen eta zabalkunde handiagoa izan zuen ertaroan *Malla dinastiako* erregeen eskutik.

Monumentuak
-----------

Patanek duen tokirik ikusgarriena *Patan Durbar* plaza da, UNESCOk Gizateriaren ondare izendaturikoa. Newari estiloko 19 tenplu daude Durbarrean. Garai bateko agintarien palazioak dira.

Durbarraren inguruko kaleetan badaude tenplu gehiago ere, garrantzitsuena Kumbeshwor tenplua da. Bost teilatutako tenplu bakanetako bat da eta 1391an eraikia izan zen.

* Patan
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Lalitpurreko web ofiziala
* Patango irudiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6647
* Commonscat Multimedia: Patan, Nepal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 273182660
* GND: 4044869-1
* LCCN: n84112070
* NKC: ge1082749
* SUDOC: 175440522
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q6647
* Commonscat Multimedia: Patan, Nepal
***Kreazioaren Zutabeak*** Arranoaren Nebulosako izarrarteko gasak sortutako elefante tronpen argazki bat da, Hubble espazio teleskopioak ateratakoa. Argazkiaren eremua Lurretik 6.500 argi urtera dago. Aglomerazio horiei horrela deitzen zaie, horiek osatzen dituzten gasa eta hautsa izar berriak sortzeko prozesuan dagoelako, eta, aldi berean, duela gutxi sortu diren hurbileko izarren argiaren eraginez higatzen ari delako. 1995eko apirilaren 1ean hartua, Hubbleren hamar argazki onenetako bat zela izendatu zuen Space.com webguneak. Argazkiaren ardura izan zuten astronomoak Jeff Hester eta Paul Scowen izan ziren, biak Arizonako Estatu Unibertsitatekoak. 2011n, ingurune hori ESAko Herschel Espazio Behatokiak berrikusi zuen.

2014ko berrikuspena
-------------------

Jatorrizko argazkia egin eta 20 urtera erresoluzio handiagoa zuen beste bat egin zuen Hubble espazio teleskopioak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «NASA - 'Elephant Trunks' in Space» *www.nasa.gov* (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Embryonic Stars Emerge from Interstellar» *HubbleSite.org* (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
3. ↑   «SPACE.com -- Best Hubble Space Telescope Images» *web.archive.org* 2009-05-23 (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q573260
* Commonscat Multimedia: Pillars of Creation

---

 |

* Wd Datuak: Q573260
* Commonscat Multimedia: Pillars of Creation
Europar aurkikuntzatik aurrera, Patagonia bezala deitua izan zen Amerikako kontinentearen hegoaldea, europarrek kolonizatutako eremuetatik hegoaldera, honela, 1522tik XVIII. mendera arte, bere fatxada atlantikotik, mapetan, Patagonia deitzen zen, Rio de la Platako estuarioaren hegoalderantz zegoen hedadura guztia. Lurraldearen ezagutzarik ezak eta kartografiaren ezinbesteko zehaztugabetasunak erregeordetzako probintzien lurralde-markazioen lausotasuna eragin zuen.

Jatorrizko herriak
------------------

**Hizkuntzen gutxi gorabeherako banaketa Hego Amerikako hegoaldeko muturrean, Konkistaren garaian.**
***Patagonia Australean jatorrizko herrien kokapena erakusten duen mapa.*** Hegoaldeko Patagonia, nagusiki, chon hizkuntzadun herriek eta chonarekin loturarik ez zuten hizkuntzak zituzten beste herri batzuek populatzen zuten, kawésqar, chono, huarpe eta yaganak kasu.

Patagoniako eskualdean, iraganean, chon hizkuntzako zenbait etnia eta tribu indigena bizi ziren, horien artean, ekialdeko Patagonian, tehueltxeak (aonikenk), teushenak eta gününa këna edo guenakenak nabarmentzen direlarik. Suaren Lurraldeko Uharte Handian, onak edo selk'nam-ak zeuden iparraldean eta erdialdean, eta mánekenksak edo haushak hego-ekialdean, bi herriak ahaidetuta zeuden eta chon familiako hizkuntzak ere hitz egiten zituzten. Patagoniako kanalen eskualdean herri nomada kanoeroak bizi ziren: chonoak Chiloé hegoaldetik Penaseko golkoraino, kawésqarak chonoekin kontaktu gune batetik Magallaes itsasarteraino, eta yaganak, Beagle kanalaren inguruan bizi zirenak eta itsasartearen eta Hornos lurmuturraren artean mugitzen zirenak. Apaiz anglikanoak izan ziren ona eta yaganekin bizi izan ziren lehen europarrak, haiek ebanjelizatzeko asmoarekin. Suaren Lurraldeko indigenak europarrek kutsatutako gaixotasunengatik sarraskituak izan ziren, eta, selknamen kasuan, urre bilatzaileek eta ardi-bilatzaileek sistematikoki hil zituzten.

Ehiza eta bilketa ziren tehueltxeen eta selknamen jarduera ekonomiko nagusiak; lehenengoak Patagoniako pampetan ziren nagusi, eta sélknam-ak Suaren Lurraldeko uharte Handian. Bitartean, chonoak, alakalufeak eta yaganak itsaskien bilketatik eta arrantzatik bizi ziren.
Gizon zuriek behi-azienda eta zaldia sartu zituzten, Tehueltxeen zibilizazioan aldaketak eraginez. Euren elikadura animalia hauek barne hartzen hasi zen, eta zaldiz ibiltzeko eta zaldia erabiltzeko trebetasuna ikasi zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5899466
* Commonscat Multimedia: History of Patagonia

---

 |

* Wd Datuak: Q5899466
* Commonscat Multimedia: History of Patagonia
**Saluda konderria** (ingelesez: *Saluda County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Saluda da. 2010eko zentsuaren arabera 19.875 biztanle zituen, Saluda kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Saluda konderriak 1.196,11 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,42 ura dira. Beste 1.172,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,62 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.875 pertsonetatik 14.405 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.857 dira. 5.196 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 36 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 174 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513775
* Commonscat Multimedia: Saluda County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124358667
* ISNI: 0000 0004 0448 4938
* NARA: 10040141
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2532520
* TGN: 2001765

 |

* Wd Datuak: Q513775
* Commonscat Multimedia: Saluda County, South Carolina
**San Pedro** Cayo Ambergris uhartean dagoen hiria eta barrutia da, Belizeko barrutian, Belize estatuan. Oso herri turistikoa da.

Historia
--------

San Pedroko erdigunea uhartearen gune nagusia da. Jatorrizko sanpedrotarrak (1800 eta 1970 artean) mestizoak dira eta gaztelaniaz eta ingelesez hitz egiten dute. Uharteak Belizeko ostatu-kontzentrazio handiena du, eta bertako hotelak, arrantza-instalazioak eta urpekaritza dira herrialdeko onenetako batzuk. Garai bateko arrantzale herriari 1984an hiri estatusa eman zitzaion eta 1986an Madonna, Patrick Leonard eta Bruce Gaitschek idatzitako «Uharte polita» abestirako inspirazioa izan zela uste da.

Demografia eta ekonomia
-----------------------

Belizeko biztanle gehien dituen bosgarren hiria da San Pedro, eta barrutiko bigarrena, Belize hiriaren ondoren. 2010eko azken erroldako datuen arabera, hiriak 11 765 biztanle zituen, hau da, barrutiko biztanleriaren % 12,3. 2000ko erroldan, 4267 biztanle zituen, eta 2000-2010 aldirako herrialdean hazkunderik handiena izan zuen hiria zen.

Erabiltzen duten moneta dolar belizetarra da (BZD), nahiz eta estatubatuar dolarra ere onartzen den (USD), eta neurri txikiagoan mexikar pisua (MXN).

Diru iturri nagusia turismoa da.

Hizkuntzak
----------

Hizkuntza ofiziala ingelesa da, nahiz eta eguneroko hizkeran ohikoak diren Belizeko kreolera, garifunera eta maia, baita espainiera ere.

Geografia
---------

Hauek dira bere koordenatuak: 17º55' N eta 87º57' W, Cayo Ambergrisen.

Iruditegia
----------

* San Pedro hondartza.San Pedro hondartza.
* Kaiatik ikusitako parke nagusia.Kaiatik ikusitako parke nagusia.
* Agua azul frente a la costa del Cayo AmbergrisAgua azul frente a la costa del Cayo Ambergris
* Main street.Main street.
* Arrantzaleak.Arrantzaleak.
* Hondartza.Hondartza.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Bideoa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q677300
* Commonscat Multimedia: San Pedro, Belize

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245441730
* GND: 7543500-7
* LCCN: no2016052671

 |

* Wd Datuak: Q677300
* Commonscat Multimedia: San Pedro, Belize
**Ourenseko udaletxea** (galizieraz: *Concello de Ourense*) , hiriko gobernuaren erdigunea da eta Plaza Nagusiaren buru da. Fatxada klasizistarekin altxatua, 1889an errematatua izan zen; hiriak izan zuen hirugarrena izan zen, handitzeak, eraisteak eta denboraren joanak aurrekoak, 1519koak eta 1698koak, desagerrarazi ondoren.

Historia
--------

Udalak bere lehen udaletxea eraiki zuen 1516 eta 1519 urteen artean. Ordura arte, botere zibilaren ordezkaritza-kontseiluaren bilerak elizetako eta plazetako atrioetan egiten ziren, gertuko zumardian, esaterako. Laster eraikina handitu egin zen, harik eta 1698an eraikin berri bat eraiki zuten arte: Castro Canseco arkitektoak altxatutako lehenetariko bat izan zen.

1873an, erorketa baten ondorioz, hirugarren eraikin bat altxatu behar izan zen, eta proiektua Queralt arkitektoari esleitu zitzaion. Queraltek 1889an amaitu zuen, arkupedun baxua zuen fatxada klasizista batekin. Mende honetako 40ko hamarkadan estilo bereko luzapen batek zedarritu zen.

Deskribapena
------------

Egungo fatxada Karlos II.aren armarria eta erloju batekin errematatuta dago. Hiriko armarriaren sinboloak (dorrea, zubia eta lehoia), berriz, lehen solairuko balkoietako barandetan daude, bai portadan, bai alboetan. Ate nagusiaren ezkerrean Institutu Geografiko Nazionalaren plaka bat dago, hiriak itsas mailarekiko duen altitudea (135 m), latitudea eta luzera gogorarazten dituena.

Barrualdea erdiko eskailera handi baten inguruan antolatuta dago. Eskailera horretatik Areto Noblera sartzen da, hiriaren armarria duen beirate handi bat buru duela.

Udala 1979tik
-------------

|  | 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| AP-PDP-PP | 5 | **11** | **11** | 10 | **14** | **14** | **14** | 13 | 11 | **10** | 7 |  |
| PSOE | 5 | 10 | 10 | **12** | 7 | 6 | 6 | **8** | **11** | 6 | 9 |  |
| UCD-CDS | **9** | - | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| BNG | 2 | - | - | 2 | 6 | 7 | 7 | 6 | 3 | - | 2 |
| CG | - | 4 | - | 3 | - | - | - | - | - | - | - |
| PCG | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| IG | - | - | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| DO | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 8 | **7** |
| OeC | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | - |
| Herritarrak - Herritarron Alderdia | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 |
| Independenteak | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| **Udaletxe guztia** | 25 | 25 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Galizieraz)**:Ourenseko Udaletxearen webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5714906
* Commonscat Multimedia: City Council of Ourense

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 122661690
* BNE: XX97150

 |

* Wd Datuak: Q5714906
* Commonscat Multimedia: City Council of Ourense
*Artikulu hau korsikerazko idazleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Casanova».*

**Santu Casanova** (Azzana, Korsika, Frantzia, 1850eko uztailaren 3a - Livorno, Toskana, Italia, 1936ko abenduaren 27a) korsikerazko idazlea zen.

Italieraz idazten hasi zen eta liburu aipagarrienak hauexek dira: *Meraviglioso Testamanto di Francesco, morto in Cargese li 18 Maggio 1875* (1876), *Contrasto curioso fra un Guagnese e un Chiglianese* (1876) eta *La Morte e i Funerali di Spanetto* (1892).

1896an *A Tramuntana* korsikerazko astekari satirikoa sortu zuen, eta astekari honen zuzendaritzan egon zen hil arte. Horrez gain, korsikeraren ortografia sistematizatzen jardun zen. *A Tramuntana* astekariak, Petru Rocca eta beste idazle korsikarren laguntza izan zuen.

Lanak
-----

* *Meraviglioso Testamento di Francesco, Morto in Cargese li 18 Maggio 1875* (1876)
* *Dialetto Corso* (1876)
* *La Morte e i Funerali di Spanetto* (1892)
* Primavera Corsa (1927)
* *Fiori di Cirnu*(1930)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2572079
* Commonscat Multimedia: Santu Casanova

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 22178763
* ISNI: 0000 0000 6131 2279
* BNF: 121498731 (data)
* LCCN: nb2013014630
* SUDOC: 029990238

 |

* Wd Datuak: Q2572079
* Commonscat Multimedia: Santu Casanova
**Santu guztien eliza** Southampton hiriaren erdialdeko eliza zen, High Street eta East Street izkinan kokatua, Bargatetik hegoalderaino oso gertu.

Jatorrizko eliza, All Hallows izenez ezagutzen zen. Erdi Aroko garaian Henrike II.a Ingalaterrako erregeak eraiki zuen, San Denys priore-etxeko fraideei emandako lurraldean. Eraikin hau erori zen eta 1790. urtean elizako eraikin berri bat eraiki zuten eta Santu guztien izenarekin berrizendatu zuten. Eliza zaharra 1791. urtean eraitsi zuten eta 1795. urtean eraikin berria altxatu zuten, Parlamentuko bi itunen ondoren elizako patronatuak parrokiako ondasunen eta errenten gaineko fondoen funtsak biltzeko. All Hallows elizako katakonbak Santu guztien eraikinean sartu zituzten, eta beste hilerri bat ezarri zen bereiz. Eliza Jane Austen idazleak zaindu ohi zuen aldizka Southamptonen bizi zen bitartean eta Sir John Everett Millais margolaria bertan bataiatua izan zen. 1861ean elizako organo berri bat instalatu zuten eta 1872an birgaitze-programa garrantzitsua egin zuten. Santu guztiak Southampton Blitz-en oso kaltetua izan zen eta ondoren eraitsi zuten.

Santu guztien eraikina Willey Reveley arkitektoak diseinatu zuen eta santutegi osoa estaltzen duen sabai makotua zeukan, 90 bat oin (27 metro) luze eta 60 bat oin (18 metro) zabal, zutabe euskarririk gabe. Elizako frontoi neoklasikoa lau zutabe nagusi zeuden greziar pilastrak eta frontoi triangeluarra.

katakonbetan Altxor Publikoko kantziler bat eta beste bi Royal Navyko ofizial, besteak beste, atseden hartu zuten. 1944ko abuztuan katakonbetan ehortzi zituzten 403 pertsona guztien aztarnak Southampton-eko beste toki komun batera eraman zituzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21131636
* Commonscat Multimedia: All Saints' Church, Southampton

---

 |

* Wd Datuak: Q21131636
* Commonscat Multimedia: All Saints' Church, Southampton
**LAIN**, Villabona-Amasan sortutako musika taldea da. 2008an eratu zen eta hiru diska kaleratu ondoren 2016an desegin zen.

Biografia
---------

2007an Leire Berasaluze eta Kristina Aranzabek Youtuben abesti baten bertsioa egin eta bisitari ugari izan zituztela ikusita 2008an Lain taldea sortzea erabaki zuten. 2008an bertan Gaztea maketa lehiaketa irabazi zuten. Neska bien ahotsaz gain Jon Altuna (bateria), Imanol Urkola (gitarra) eta Javi Riverok (baxua) osatu zuten taldea 2011 arte eta denbora tarte horretan bi disko kaleratu zituzten, biak Elkar argitaletxearekin: LAIN (2009) eta LEIHOAK (2011). 2008 taldeak Euskadi Gazteako XVIII.maketa leihaketa irabazi zuen "Aukera berri bat" abestiarekin. 2011 urtean Mikel Benito (gitarra) batu zen taldera LEIHOAK diskoaren kaleraketarekin batera.

2012ko maiatzean Lainen lokalera sartu ziren eta musika-tresnak eta soinu ekipoa lapurtu zizkieten. Lain taldearen zaleek, musika talde ugarik eta Euskadi Gazteak besteak beste erakutsitako elkartasunari esker aurrera jarraitu zuten. Gogoangarria da ekainean Hesian, Ze Esatek!, Lauroba eta Gugaz taldeekin batera emandako kontzertua.

2013an Imanol Urkolak taldea utzi eta Joseba De Arriba (gitarra) sartu zen eta honekin batera taldearen hirugarren lanari buru belarri ekin zioten. LAINen ibilbidean 'pop' kutsuak nabarmentzetik 'rock'-aren nagusitzea eman da. Euren abestiek pop-aren freskotasuna izateaz gain, rock-aren indarra eta erritmo biziak ere badituzte, baina taldearen ezaugarri azpimarragarriena taldeko bi nesken ahotsak lirateke.

2014-15 denboraldian Euskal Telebistako *Tumatxak* saioko atal bakoitzean Leirek eta Kristinak zegokien talde edo abeslariaren kantu ezagunenaren bertsio akustikoa egin zuten, *Marinelaren zain* (Sorotan Bele), *Balearen Bertsoak* (Benito Lertxundi), *Euskal Herrian Euskaraz* (Oskorri), *Ene maitea nauzu* (Iñaki Ezimendi)...

2015ko maiatzean, hirugarren diskoa kaleratu zuten Tximeletak izenpean.

2016ko ekainean taldea desegingo zela adierazi eta azaroaren 19an eman zuten azken kontzertua Tolosako Bonberenean.

Diskografia
-----------

* *Lain* (2009, Elkar)
* *Leihoak* (2011, Elkar)
* *Tximeletak* (2015, Baga-Biga)

Sariak
------

* Gaztea maketa lehiaketa: 2008

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Maketa Lehiaketa, 27. irabazlearen bila» *Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
2. ↑   «Lain taldearen aldeko kontzertua Villabonan» *Entzun!* 2012-06-11.
3. ↑   «LAIN from Villabona» *Artist Trove* 2015eko maiatzean.
4. ↑   «Lain» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-10-26).
5. ↑   «Leihoak» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-10-26).
6. ↑   «Tximeletak» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-10-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187974

 |

* Wd Datuak: Q31187974
**Peptonak** animaliengandik edo landareetatik datozen polipeptidoak dira, proteinak hidrolizatutakoan sortzen direnak. Proteinen hidrolisi hori entzima bereziak erabiliz (tripsina, pepsina...) osatzen da. Peptonak oso erabiliak dira mikrobiologian, hazkuntza-inguruak prestatzeko; izan ere, bakterioek behar dituzten karbonoa, nitrogenoa, sufrea, fosforoa eta beste mineral batzuk ere dauzkate peptonek.

Peptonen osagai nagusia, beraz, polipeptidoak dira. Hidrolizatzen diren proteinak kaseina, gelatina, sojaren irina, animalien haragia, etab. izaten ohi dira. Kaseinatik lortzen den peptona *triptona* izenekoa da.

Peptonak lortzeko gehien erabiltzen diren entzima hidrolitikoak tripsina, pepsina eta pankreatina izaten dira.

Peptona oso higroskopikoak dira. Horrek esan nahi du aire hezeak erraz hondatzen dituela. Hori dela-eta, biltegi lehorretan gorde behar dira.

Erabilerari dagokionez hauek dira ohikoenak:

  

* mikrobiologian, hazkuntza-inguruak prestatzeko

* industria kosmetikoan

* janari-industrian (gehigarri gisa)

* animalien elikaduran, etab

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q424323
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D010461
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 73049-73-7
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 73049-73-7

 |

* Wd Datuak: Q424323
**Lahmu** (Lakhmu) eta **Lahamu** (Lakhamu) mesopotamiar mitologiako bi jainko anai-arreba dira, Apsu eta Tiamaten semeak. Ohi iletsuak edo bizartsuak bezala ezagutzen dira, baita lokatztsuak bezala ere. Hiru kiribil pare zituzten eta kolore gorriko faja hirukoitz bat izan ezik, erabat biluzik zeuden. Suge bat bezala irudikatuak ziren. Esaten denez eurek lurra (lokatza) edo sedimentua ordezkatzen zuten, hortik "lokatztsuak" ezizena, "pentsalariak" bezala ere ezagutuak izateaz gain. Beharbada eurak izan ziren Ansar eta Kisarren gurasoak, lurreko eta zeruko ostertzak. Tiamatek Kinguri "Patuaren Taulatxoak" eman zizkionean, bere senarra zen Apsuren erailketa Enkiren esku mendekatu guran (Enuma Elish), Ansharrek kontzilio batetara deitu zituen jainkorik zaharrenak eta Kappa bidali zuen jainko hauek ekartzeko eta Marduki lagun ziezaioten, eta euren printzearen pareko toki bat aurkitu zuten berarentzat. Enki/Earen zerbitzura zuten funtzioa E-Apsuren ateen sarraila zaintzea zen edo Enkiren tenplu edo bizilekuko atezainarena. Sekula ez dira bakoitza bere aldetik aipatzen.

Belen hiriaren izenaren esanahia, jatorrian Beth-Lehem edo Bit-Lahmi, "Lahmu edo Lahamuren etxea" zen.

Ikus, gainera
-------------

* Nefilim
* Atrahasis
* Enuma Elish
* Ninlil
* Sanson

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q932672
* Commonscat Multimedia: Lahmu

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q932672
* Commonscat Multimedia: Lahmu
LED lanparak.
San Mames estadioaren kanpoaldeko Athletic Klubaren armarria LED pantailan.
**LED lanpara** LED osagai elektroniko edo diodoak erabiltzen dituen lanpara mota bat da. LED batek islatzen duen argia oso indartsua ez denez, beste lanpara inkandeszente edo fluoreszenteek duten argi intentsitate berbera lortzeko kopuru ezberdinetako led multzoetan osatzen dira, betiere lortu nahi den argitasunaren araberakoak.

Gaur egun, led lanparek erabilera anitzak dituzte, bai merkataritza, eraikuntzan, arkitekturan trafiko seinaletan, parketan eta abarretan, beren abantailen artean, dexenteko energia aurreztea, unean pizteko erraztasuna, jarraieko pizte eta itzaltzeak jasateko duten gaitasuna, iraupena eta erabilpen bizitza luzea daude. Desabantailen artean, hasierako kostu handia dago.

Euskal Herrian led lanparen erabilpen ezagunenetako bat Bilboko San Mames estadioaren kanpoaldeko argiztapena da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1553201
* Commonscat Multimedia: LED lamps

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 001141014

 |

* Wd Datuak: Q1553201
* Commonscat Multimedia: LED lamps
**Larruazal-arnasketa** animaliek burutzen duten arnasketa mota bat da, brankia-arnasketa, trakea-arnasketa eta birika-arnasketarekin batera. Anelidoak (harrak eta zizareak), anfibioak (hauek birika-arnasketarekin batera), hainbat molusku eta ekinodermo batzuek arnasketa mota honen bidez oxigenoa hartu eta CO2 kanporatzen dute.

Animalia hauetan gas-trukea larruazalean gertatzen da. Hori gerta dadin, baina, baldintza batzuk bete behar dira: azalak mehea izan behar du, hezea (arnasketa hau egiten duten animaliak urtarrak dira edo hezetasun handiko inguruneetan bizi dira) eta gasekiko iragazkorra.

Larruazaletik gertu odol kapilar ugari dituzte arnasketa hau egiten duten animaliek. Larruazaleko azpiko dermisa, beraz, odolez oso irrigaturik dago.

Hezetasuna lortzeko eta larruazala lehor ez dadin animaliek muki geruza bat jariatzen dute, gas-trukea oztopatzen ez duena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q670401

 |

* Wd Datuak: Q670401
**Pedro Miralles Claver** (Valentzia, 1955eko abuztuaren 26a - *ib.*, 1993ko abuztuaren 30a) industria-diseinatzaile eta arkitekto espainiarra izan zen. XX. mendearen bukaerako Espainiako diseinatzaile nagusietako bat izan zen.

Arkitektura-ikasketak egin zituen, Valentzian hasi eta Madrilen bukatu. Espainiako hiriburuan kultura postmodernoarekin lotuta zeuden pertsonak ezagutu zituen: unibertsitatean maisu izan zuen Rafael Moneo arkitektoa, eta *la movida madrileña* deitu zen mugimenduko ordezkari batzuk, Pedro Almodóvar zinema-zuzendaria, esate baterako. 1983an, Jesús del Pozo jostunaren lantegian hasi zen lanean, eta urtebete geroago, banakako lehen altzari-erakusketa egin zuen, Valentzian. Industria-diseinatzaile gisa, 1987tik aurrera iritsi zen heldutasunera, Milanen Domus Academy master ospetsua egiteko diru-laguntza jaso zuenean. Harrezkero, lan asko egin zuen, Espainiako, Frantziako eta Italiako enpresentzat. Diseinurik aipagarrienak: *Hakernar* aulkia (1987); *Andrew Sisters* aulkiak (1988); *Lyns* aulkia (1989); *Liquid* lanpara (1991); *Arabesco* aulkia (1992).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11940726
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124244112
* BNE: XX5369746
* GND: 1184436940
* Tabakalera ID: 114006
* ULAN: 500229744
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04216/eu\_m\_2610/m2610

 |

* Wd Datuak: Q11940726
Komodoko Dragoia (*Varanus komodoensis*), beste narrasti batzuen antzera, **partenogenesi**aren bidez ugaldu daiteke

  

**Partenogenesia** (grezieratik παρθένος *parthénos* = birjina + γένεσις *génesis* = sorrera) ernaldu gabeko obulu batetik banako berri baten sorrera da. Ugalketa mota honetan, beraz, gameto arrak ez du parte hartzen, eta gameto femeninoaren ernalketa berez gertatzen da. Birjintasunezko ugalketa deitzen zaio ere, hainbat landarek eta animalia ornogabek burutzen dutelarik.

Gameto bakarreko ugalketa sexuala dela esan daiteke, hainbat biologok ugalketa asexualtzat jotzen badute ere.

Charles Bonnet-ek estreinakoz deskribatu zuen XVIII. mendean.

Naturala
--------

Animaliengan partenogenesia ornogabe batzuengan agertzen da batik bat: errotiferoengan, krustazeoengan, harrengan eta intsektuengan, batez ere. Arraragoa bada ere, ornodun espezie batzuk ere ugaltzen dira partenogenesiaren bidez: anfibioak eta narrastiak, esaterako.

Hainbat espezietan partenogenesia ohikoa da, animaliak edo landareak duen ugalketa bakarra izanik. Bestetan, aldiz, noiz behinekoa da eta ugalketa sexualarekin txandakatzen da.

Erleengan ernaldu gabeko obulua partenogenesiaren bidez garatzen da ar haploideak sortuz (erlamandoak). Ernaltzen baldin bada, aldiz, obuluak eme diploideak sortzen ditu. Erleen ugalketak, beraz, partenogenesia ugalketa sexualarekin txandakatzen du.

Artifiziala
-----------

Partenogenesia era artifizialean ere eragin daiteke. Eragile egokiak erabiliz (fisikoak, kimikoak edo mekanikoak) partenogenesia martxan jarri da hainbat animaliaren obuluetan. Emaitza onak lortu dira ugaztun batzuekin ere (untxiekin, esaterako), hotza erabiliz. Disoluzio gazi edo azukreztatuetan obuluak sartzean obulu horien ernalketa artifiziala ere aktibatu egin da.

Motak
-----

Partenogenesiak emeen sorrera bakarrik eragin dezake (partenogenesi *telitoka*), arren sorrera (*arrenotoka*) edo ar eta emeen sorrera (*deuterotoka*).

Ikus, gainera
-------------

* Ugalketa asexuala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183236
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12308195p (data)
* GND: 4298865-2
* LCCN: sh85098338
* NKC: ph890246
* AAT: 300404314
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D010312

 |

* Wd Datuak: Q183236
**LABe (Digital Gastronomy Lab)**

Gipuzkoako Foru Aldundiak Etorkizuna Eraikiz programaren ildotik sortu duen gastronomia digitaleko negozio azeleratzaile bat da; horrez gain, 4.0 jatetxearen ideiarekin esperimentatu eta entseguak ere egiten dira bertan [1]. Modu honetara, bertan ekosistema gastronomiko aberats bat sortzen da, eragileek esperimentatu eta sektorea bultza dezaten.

Zehazki, "*living lab* batek, *startup*-en eta enpresen HUB batek eta gastronomiaren funtsezko eragileen arteko lankidetza sustatzeko ingurune batek" [2] osatzen dute espazio hau. Gainera, jatetxe bat ere sortu dute espazio berdinean.  Bertan, bere web-orriak dioen bezala, "gaur egungo gastronomia begetalen protagonismoan oinarrituta, bertako produktuak eta sasoikoak ingurune berritzaile batean" [3] biltzen dira. 

Bere metodologiak bi ideia nagusi ditu: "berrikuntza irekia eta erabiltzailea gunean jartzen duen diseinua" [4].

Ematen dituen zerbitzuak bost dira, bakoitza pertsona multzo bati zuzenduta:

-         Produktuen eta zerbitzuen ikerkuntza, berrikuntza eta garapena

-         Ekintzaileei eta negozio berriei babesa

-         Ekitaldiak, irudia eta posizionamendua

-         Aholkularitza 

-         Prestakuntza eta dibulgazioa [5].

---

[1] "LABe". *Gipuzkoako Foru Aldundia.* Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[2] "Guri buruz". *LABe*. Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[3] "Jatetxea". *LABe*. Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[4] "LABe". *Gipuzkoako Foru Aldundia.* Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[5] "Zerbitzuak". *LABe*. Noiz kontsultatua: 2021-09-15
**Peche Di** (Bangkok, Thailandia, 1989a), batzuetan **Peche Diamond**, thai-estatubatuar emakumezko modelo eta modelo-agente transgeneroa da.

Bizitza
-------

**Pitchadapha Phasi** (thailandieraz: พิชญ์ชฎาภาญ์ ภาษี) benetako izenez, Bangkoken jaio zen 1989an. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu bazioten ere, 15 urte zituenean bere burua emakumetzat aurkezten hasi zen eta trantsizioa egiteari ekin zion. 2010ean Ameriketako Estatu Batuetara joan zen ikasle-bisa zuela. Zenbait edertasun lehiaketa irabazi ondoren, *America's Next Top Model* lehiaketan sartu zen New Yorken, baina ez zuen irabazi.

2014an Di C☆NDY aldizkariaren azalean agertu zen beste 13 emakume transgenero ezagunekin batera, agerkariaren bosgarren urteurrena ospatzeko egindaki azal berezian hain zuzen.

2015eko maiatzean Dik pertsona transgeneroei zuzendutako *Trans Models NYC* modelo-agentzia sortu zuen New Yorken.

Edertasun lehiaketak
--------------------

| Urtea | Lehiaketa | Emaitza |
| --- | --- | --- |
| 2009 | Miss Tiffany's Universe | 4.a |
| 2010 | Miss Asia NYC | 1.a (Irabazlea) |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Ingelesez)** Cantarella, Terence. «Inside New York's First Transgender Modeling Agency» *The Atlantic* (Noiz kontsultatua: 2018ko apirilaren 13a).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25091571

 |

* Wd Datuak: Q25091571
**Santa Krutz baseliza** Gipuzkoako Segura udalerrian dagoen baseliza bat da.

Kokalekua
---------

Idiazabaldik datorren errepidetik etorrita Segura Alde Zaharraren sarbidean dago.

* Baseliza eta Alde Zaharraren sarbideaBaseliza eta Alde Zaharraren sarbidea
* Egurrezko gurutzea eta Kristoren irudia.Egurrezko gurutzea eta Kristoren irudia.

Eraikina
--------

Burdinezko ate handi bat du eta eraikinak bere barruan egurrezko gurutze handi bat babesten du. Alboan iturri eta alberga zahar bat ditu. Iturri honek ermitaren zerbitzurako osasun bitartekotasuna egin izan du.

Ohiturak
--------

Gurutze honen aurrean, hildakoak hilerrira eramatean, honen aurrean galditu egin ohi ziren eliztarrak, barkamen eta piztuera eskariak egiteko. Baita ermesteratzen zirenak ere, joan-etorri osasungarria izateko. Gero, itzultzean esker onez eta opariekin agertzen zirelarik.

Kanpo estekak
-------------

* Santa Krutz baseliza. Segurako Udal webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25265921
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Santa Cruz, Segura

---

 |

* Wd Datuak: Q25265921
* Commonscat Multimedia: Hermitage of Santa Cruz, Segura
**Santa Kolonbako arroila** Nafarroa Garaiko Pirinioak eskualdean kokatutako arroila bat da, Benasa errekak zeharkatutakoa. Egurtzao eta Isu herrien artean dago, 0,95 kilometroko luzerarekin eta 0,35 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 540 metroko aldea dago errekaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Idokorri eta ezkerraldeko Ososki mendiak.

Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

Ezaugarriak
-----------

Arroila Ugarra herri hustutik datorren Egurtzao ibaiak osatu du. Tuparriak dituen gune bat zeharkatu ondoren, pixka bat sartu zen Idokorriko eta Orlagatuko mendilerroetako dolomia eta kareharri paleozenoetan, ekialde-mendebalde norabide orokorrean. Harkaitzek labar batzuk osatzen dituzte, eta amildegiaren hondoraino jarraitzen dute, sasiz estalitako ezponda aldapatsuetan.

Sartzeko zailtasunen ondorioz, landaredia ez da oso aldatua, eta honako hauek dira nagusi: artea, ametz ilaunduna, pinu gorria eta zuhaixka-oihanpe pago arrunt batzuk. Labarretan hegazti harkaiztarren espezieak daude, eta basoan lepazuriak, basakatuak eta orkatzak bizi dira, espezie bereizgarrienak bezala.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | SANTA KOLOMAKO ARROILA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).
* «Illongo mendilerroa eta Burgiko arroila - naturgune babestuak - navarra.es» *espaciosnaturales.navarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

Ikus, gainera
-------------

* Nabaskoze

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110969580

 |

* Wd Datuak: Q110969580
**Santa Eufemia eliza** Nafarroako Tebas-Muru Artederreta udalerrian dagoen eliza bat da, hain zuzen ere, Tebasko herrigunean dago.

XIV. mendean Tibalt II.a Nafarroakoaren aginduz eraikitzen hasi zen eta bere anai Henrike II.a Nafarroakoaren erregealdiaren ondoren eraikuntza lanak eten egin ziren. Nafarroako konkistaren ostean, Filipe I.a Gaztelakoa eta Joana Gaztelakoaren Kapetotarren erregealdian gotiko herrikoi estiloan eraikiz amaitu zen. Hortaz, proiektua ez zen jatorrizko Xanpainatar erregeen estiloan amaitu, ondorioz gaztelar kapetotar erregealdiareen aurreko Nafarroako Erresumako ohiko elizekin alderatu ezkero itxura apal edo sotilagoaz gelditu zen.

Eraikinaren sustatzailea izan zen Tibalt II.a Nafarroakoa armarriak presbiterioko klabe bat apaintzen du. Tenpluaren kanpoaldea nahiz barnealdea gaur egun erautsitako Tebasko gazteluaren apainduriez beteak daude.

* Barnealdea.Barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492690
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-345

 |

* Wd Datuak: Q20492690


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |
**San Lorentzoko Sakristia Zaharra** (italieraz: *Sagrestia Vecchia*), 1419 eta 1422 bitartean Filippo Brunelleschik, Florentziako San Lorentzo basilikaren eranskin bezala. *Zaharra* bezala ezagutzen da, *berri*tik ezberdintzeko, urte batzuk beranduago Michelangelok eraikia, Leon X.a aita santuaren babespean.

Eraikin hau, Brunelleschiren adibiderik espresiboenetakotzat hartua da, oinplano zentraleko ondorengo beste eraikin batzuetan eragin handia izan zuelarik. Petxinen gainean nerbiotutako kupula batek estalitako gune kubiko bat da, hondoan, oinplano karratuko antzerako beste gune bat eransten zaiolarik, abside bezala funtzionatzen duena. Sakristia, bertikalki banatuta geratzen da tamaina bereko hiru guneren bidez: behealdea, konfigurazio orokor laukiluzekoa, erdikoa, petxinek eta kupula esferikoak inguratutako arku faltsuekin, bere erradioa, bi gune euskarri horietako bakoitzaren tamainaren berdina dena. Sakristia hau, Pizkundeko oinplano zentraleko lehen gunetzat hartzen da.

Arkitektoak, beste behin, bere egitasmoa, bi irudi geometriko sinpleren bidez pentsatu zuen: zirkulua, esferarekin lotutakoa, eta karratua, kuboarekin lotutakoa. Sakristia honen diseinuak, bere jatorria, martyria paleokristauetan duela ere uste da, eta, bereziki, Jerusalemgo Hilobi Santuaren oinplanoaren zati batean.

Sacristía Zaharra
Sakristia, Donatellok eginiko erliebezko eskulturaz apaindua dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q578805
* Commonscat Multimedia: Sagrestia Vecchia

---

 |

* Wd Datuak: Q578805
* Commonscat Multimedia: Sagrestia Vecchia
**Santa Justa baseliza** Kantabriako Santillana del Mar udalerriko Ubiarco herrian dagoen XVI. mendeko eraikina da. Santa Justa hondartza gainean dago. Antiklinal bat erabiliz haitz barruan eraikia, bakarrik teilatu eta bi horma artifizal ditu.

Historia
--------

Aurretik, leku berean, XII. mendeko Santa Justa baseliza zegoen. Egungo eraikina XVI. mendekoa da. Bertan Justa eta Rufinaren erlikiak jaso ziren. 2010etik udalaren mailako ondarearen babesa du. Garai batean erromesaldien tokia izan zen, Kantabriako lehenetariko bat.

San Telmo dorrea
----------------

Itsaslabarraren gainean San Telmo dorrearen erorkinak ikus daitezke.

Jaieguna
--------

Santa Justaren eguna uztailaren 19an ospatzen da. Egun horretan erromeria egiten da eta ama birjinaren irudia ateratzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Bideo Youtuben.
* **(Gaztelaniaz)**:Baselizaren inguruko komentarioak eta argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5836315

 |

* Wd Datuak: Q5836315
**Krokodilopolis** (antzinako grezieraz: Κροκοδείλων πόλις) edo **Arsinoe** (antzinako grezieraz: Ἀρσινόη) Goi Egiptoko XX. nomoaren hiriburua zen, Moeris lakutik gertu zegoen hiri bat, egungo Faiyumgo gobernadore-herrian, Hawaratik iparraldera.

Izen egiptoarra: **Shedet**, **Per-Sobek** eta izen greziarra: **Arsinoe**, **Krokodilopolis** zuen.

Izena, Ptolomeo II.ak eman zion antzinako Krokodilopolis hiriari, Arsinoe egiptoar printzesaren omenez, Ptolomeo I.a Soter eta honen emazte Berenize I.a Egiptokoaren alaba zena.

Handik gertu, *Labirintoa* deritzon eraikin multzoa nabarmentzen zen, Hawaran, Herodotok deskribatua, eskualdean, baita ere, petesukoak gurtu eta lurperatzen ziren, hirian gurtza berezia zuten krokodilo sakratuak, Sobek jainkoaren ustezko haragitze bezala.

Hondakin arkeologikoak
----------------------

Zenbait tenpluren hondakinak geratzen dira, horietatik handiena, XII. dinastiaren aurretik eraiki eta Ramses II.ak berreraikia izan zen. Honako hauek nabarmentzen dira:

* Khnum jainkoaren tenplua
* Heqa-iben tenplua
* Sarenputen hilobia
* harkaitzean zulatutako zenbait hilobi
* nilometroa, obelisko bat eta koloso bat.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1996721
* Commonscat Multimedia: Crocodilopolis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151615823
* LCCN: no2003114895
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1996721
* Commonscat Multimedia: Crocodilopolis
Kroaziako uharteak Itsaso Adriatikoan
**Kroaziako uharte nagusiak** Itsaso Adriatikoan daude. Guztira Kroaziak 1.185 uharte ditu eta hauetatik 66 zeuden populatuak baina 19 hustu egin dira aktibitate ekonomiko ezagatik.

Historia
--------

Aspalditik bizi izan da jendea Kroaziako uharteetan. Hvar esate baterako K.a. 3000 urtean jadanik populatu zegoen. K.a. IV mendean greziarrak koloniak sortzen hasi ziren Hvar eta Vis uharteetan.

1921 urteko erroldan 173.503 biztanle zeuden uharte guztietan, 1991ean aldiz kopurua 110.953ra jeitsia zen. 2001ean 121.606 biztanle zuden. Batez ere nekazaritza, arrantza eta azken aldian turismoa dira ekonomiaren oinarria.

Uharteen ugaritasuna Kroaziako kostaldearen ezaugarria da.

Zerrenda
--------

### Biztanleen araberako zerrenda

| # | Izena | Populazioa |
| --- | --- | --- |
| 1 | Krk | 17.860 |
| 2 | Korčula | 16.182 |
| 3 | Brač | 14.031 |
| 4 | Hvar | 11.103 |
| 5 | Rab | 9.480 |
| 6 | Pag | 8.398 |
| 7 | Lošinj | 7.771 |
| 8 | Ugljan | 6.182 |
| 9 | Murter | 5.060 |
| 10 | Čiovo | 6.071 |
| 11 | Vis | 3.617 |
| 12 | Cres | 3.184 |
| 13 | Pašman | 2.711 |
| 14 | Dugi otok | 1.772 |
| 15 | Vir | 1.608 |

### Azaleraren araberako zerrenda

| # | Izena | Azalera (km²) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Cres | 405'70 |
| 2 | Krk | 405'22 |
| 3 | Brač | 395'44 |
| 4 | Hvar | 297'38 |
| 5 | Pag | 284'18 |
| 6 | Korčula | 271'47 |
| 7 | Dugi Otok | 113'30 |
| 8 | Mljet | 98'20 |
| 9 | Vis | 89'72 |
| 10 | Rab | 86'16 |
| 11 | Pašman | 60'11 |
| 12 | Šolta | 58'18 |
| 13 | Lošinj | 74'00 |
| 14 | Ugljan | 51'05 |
| 15 | Lastovo | 40'82 |

Irudiak
-------

* KrkKrk
* CresCres
* KorčulaKorčula
* Zlatni rat (Brač)Zlatni rat (Brač)
* HvarHvar
* PagPag
* RabRab
* Dugi OtokDugi Otok

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1195459

 |

* Wd Datuak: Q1195459
**Kurbaketa****Kurbaketa** pieza metalikoei forma emateko prozesu mekanikoetako bat da, erradio jakineko kurbadura sortuz.

Makina baten bidez egiten da, makina horrek hiru arrabola ditu eta arrabola horiek aldakorrak dira moldeatu nahi den piezaren ezaugarrien arabera. Material mazizudun piezak moldeatzeko arrabolak metalezkoak dira, baina tutu hutsak mekanizatzeko plastikozko arrabolak erabiltzen dira. Kurbatzeko makinak pieza bihurritzeko besteko indarra egin behar dute, baina piezan arrakalak edo bestelako kalteak eragin gabe.

Pieza arrabola horien artean jarri ondoren makinak goialdean duen palanka batzuk mugitzean arrabolen angelua aldatu egiten da eta horren arabera piezaren kurbadura doi daiteke. Pieza aurrera eta atzera eramateko makinan zehar bi pedal daude. Makinak beste bi arrabola ere baditu, hauek luzeagoak dira eta pieza luzeetara kurbatu beharrean zabaletara kurbatzea ahalbidetzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6051483

 |

* Wd Datuak: Q6051483
Kurdistango bandera| Kurdistango bandera |
| **Erabilera** |  |
| **Proportzioa** | 2:3 |
| **Erabakia** | 1920 (lehen diseinua)1927 (Ararat Errepublika) 1946 (Kurdistango Errepublika)2003 (Irakeko Kurdistan) |
| **Koloreak** | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Gorria |
|  | Zuria |
|  | Berdea |
|  | Horia |

 |

**Kurdistango bandera** (kurdueraz: Alaya Rengîn), kurduek Otomandar Inperioarekiko independentzia lortzeko borrokan zehar agertu zen, 1920an. 1946an Kurdistango Errepublika Mehabaden (egungo Iran), bandera onartu zuen.

Deskribapena
------------

Erdiko sinboloak *nergis* edo lilipa lorea irudikatzen du, Kurdistango haranetan hazten diren lore basati horiak; kurduen tradizio preislamikoen berezko eguzki-zeinu batekin ere lotzen da: yazidismoa eta zoroastrismoa. Gaur egun, banderaren koloreak Turkia, Iran, Irak eta Siriako kurduen ikur gisa erabiltzen da. Banderaren erabilera debekatuta dago Turkian. 

2003ko Irakeko inbasioan koalizioko indarrak jendaurrean altxatzea eragozten saiatu ziren, kurduen eta arabiarren arteko tentsio etnikoaren giroa arintzeko. Ez zuten arrakastarik izan.

Kurduek erabilitako banderak
----------------------------

Historikoki kurduek bandera desberdinak erabili diztuzte:

* Bandera del Soran Emirerria (1816 - 1835)Bandera del Soran Emirerria (1816 - 1835)
* Kurdistango Erresumaren bandera (1922-1924)Kurdistango Erresumaren bandera (1922-1924)
* Ararat Errepublikaren bandera (1927-1930)Ararat Errepublikaren bandera (1927-1930)
* Bandera de la Kurdistango Errepublikaren bandera (1946-1947)Bandera de la Kurdistango Errepublikaren bandera (1946-1947)
* Rojavako bandera 2012tik ematen ari den Siriako Gerra Zibilan.Rojavako bandera 2012tik ematen ari den Siriako Gerra Zibilan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  McKIERNAN Kevin. *Los Kurdos*. 230. or.
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208671
* Commonscat Multimedia: Kurdish flags

---

 |

* Wd Datuak: Q208671
* Commonscat Multimedia: Kurdish flags
**Sekhmet** (*"Boteretsuena", "Izugarria"*) indarra eta boterearen ikurra izan zen egiptoar mitologian. Gerra eta mendekuaren jainkosatzat hartzen zen.

* Izen egiptoarra: *Sekhmet*. Izen greziarra: *Sacmis*.

Ikonografia
-----------

Lehoi eme bat bezala irudikatua izan zen, edo emakume gorputz eta lehoi eme buruduna bezala, baina kalparrarekin oro har, eguzki diskoarekin koroatua, Uraeusa eta Ankha eta papiro edo loto lore bat zeramatzalarik eta geziekin. Baita krokodilo burudun emakume edo udyat begia bezala.

Mitologia
---------

Bere senarra Ptah eta bere semea Nefertum zen.

Bere haserrea izu-ikaraz dardarka jartzeko modukoa zen, baina, lasaitzea lortuz gero, bere gurtzaileei, hauen etsaienganako nagusitasuna ematen zien, baita ahuldadea eta gaixotasunak gainditzeko indarra eta energia ere.

Kasuren batzuetan, Raren aliatu eta babesle izan zen, jainkoen edo gizakien monarkia erasotzera ausartzen zirenak hiltzen baitzituen.

Sinkretismoa
------------

Testu batzuetan, Bastet jainkosarekin lotuta zegoen, Sekhmet, Basteten forma haserretua zelarik, lehoi eme bezala lasaitzen zenean kateme bihurtzen zena.

Epitetoak
---------

"Boteretsuena" eta "Izugarria" bezala ezagutua izan zen, bere bortizkeriazko izaeragatik. "Mendebaldeko Anderea", "Mendebaldeko mendien Dama", "Iluntasuna geldiarazten duena" bere hil arloan. "Magian aditua", sendagile bezala. "Maitasunaren jainkosa" pasioa sorrarazten baitzuen. "Basamortuko Erregina".

Gurtza
------

"Asheruko Anderea" bezala gurtua izan zen, Muteko tenpluan, Karnaken. Baita Menfis, Luxor, Letopolis eta Delta aldean ere. Tenpluren batzuetan, sakrifikaturiko animalien odola eskaintzen zitzaion bere haserrea eragozteko. Gizateriaren salbazioa ospatzeko, bere omenez, mozkorduraren jaiak ospatzen ziren.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Sekhmet jainkosaren irudiak aurkitu dituzte.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q146104
* Commonscat Multimedia: Sekhmet

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 47558152
* GND: 118793993
* SUDOC: 027697851
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q146104
* Commonscat Multimedia: Sekhmet