recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Harrodsen eraikin nagusia.
1909an Londresko aberatsak Harrodsen atean.
**Harrods** Londresen dagoen luxuzko merkataritza-gune ezaguna da. Knightsbridgeko Brompton Road kalean dago, Kensington eta Chelsea udalerrian. 1834 urtean ireki zituen ateak eta gaur egun Qatarreko estatuarena da. 300.000 erosletik gorako egunak izaten ditu data zehatzetan.

Historia
--------

1824 urtean, 25 urte baino ez zituela Charles Henry Harrod-ek Borough High Street kaleko 228 zenbakian, Southwarken. Ehun denda bat zen eta 1831 arte iraun zuen. 1834ean elikagai denda bat ezarri zuen Londresko East End-en, bereziki tean espezializaturik zegoena.

1851ean Hyde Parken egitekoa zen Nazioarteko Erakusketa kapitalizatu nahian, Londres mendebaldeko Brompton barrutian denda txiki bat erosi zuen, gaur egungo Harrods dagoen tokian. Semeak, Charles Digby Harrod-ek, den da txikia merkatal-gune bihurtu zuen, salgaien aniztasuna nabarmen handituz; botikak, lurrinak, paperak, fruitak, barazkiak... Berehala handitzen hasi zen eta alboko eraikinak eskuratu zituen. 1880an dagoeneko 100 langile zituen.

1883an suak erabat erre zuen Harrods baina berehala egin zuten eraikin berria. 1905ean osatu zen Charles William Stephens arkitektoak diseinaturiko eraikina.

1985 urtean Mohamed Al-Fayed egiptiarra bihurtu zen merkatalgunearen jabe eta 2010 urtean Qatarreko estatuak erosi zuen.

Tamaina
-------

Europako merkatalgunerik handiena da. 20.000 m²-ko oinarria dauka eta 90.000 m²-ko azalera hartzen dute eraikinak dituen 330 departamenduek.

Produktuak eta zerbitzuak
-------------------------

Harrodsen denetarik aurki daiteke. Arropak, gailu elektronikoak, bitxiak, kirol osagaiak, maskotak, jostailuak, elikagaiak, osasun eta estetika produktuak, opariak, paper denda, etxetresnak, altzariak...

Saltokiez gain beste zerbitzu batzuk ere baditu. 32 jatetxetan denetarik dasta daiteke, tea, tapak, pubetako janaria edota goi sukaldaritza. Ospakizunak ere antolatzen dira.

Memoriala
---------

Diana Galeskoa eta Dodi Al-Fayed bikotearen heriotzaren ondoren memoriala eraiki zuten Harrodsen, izan ere Dodi jabearen semea baitzen.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Informazio praktikoa
--------------------

* Helbidea: 87-135 Brompton Road, Knightsbridge, London, SW1X 7XL
* Ordutegia: 10:00 - 21:00 (Igandetan 11:30 - 18:00)
* Metro geltokia:  Knightsbridge

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *BBC News - Mohammed Al Fayed sells Harrods store to Qatar Holdings.*  (Noiz kontsultatua: 2017-03-03).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q332474
* Commonscat Multimedia: Harrods

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132057851
* GND: 16323890-X
* LCCN: n82146342
* NLA: 35174871
* CiNii: DA12948901
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* NHLE: 1294346

 |

* Wd Datuak: Q332474
* Commonscat Multimedia: Harrods
**Giorgio Mastrota** (Milan, 1964ko maiatzaren 15a) Italiako telebistan aritutako pertsonaia eta aurkezle lombardiar ospetsua da.

Biografia
---------

Gurasoak Calabriakoak ziren Cosenza probintziako Civita herrikoak. Giorgiok zientzia politikoak ikasi zituen Milango Unibertsitatean ; 1988an Italiako "Gizon ideal" edertasun-lehiaketa irabazi ondoren  telebistan lanean hasi zen. 1991ean Italia 7 telebista kanalean hasi zen, *USA Today* magazinea aurkezteko kolaboratzaile gisa.   .

1992an, Madrilen, Mastrota Natalia Estrada showgirl espainiarrarekin ezkondu zen, Telecinco katean ezagutu ostean. Bikotea 1998an banandu zen, alaba bat izan eta gero. 1991n *Manuela* telenobelan parte hartu zuen.

Bere azken aurkezle lana 1995eko udan egin zuen, *Born to win* udako jokoan. Urte hartatik aurrera batez ere teledendetan aritu zen, salbu eta 1999an *Meteore - In search of lost stars* programan eta 1996ean, Radio Capital- en "Capitalia" programan.

2009an Mercato italiano telemerkataritzako programan aritu zen Rete 4 kanalean. 2013an, sukaldari laguntzaile gisa, Rai 1eko *La terra dei cuochi* sukaldaritza programan parte hartu zuen.

2012 urtean, Nanowar of Steel heavy metal taldeak *Giorgio Mastrota (The Keeper of Inox Steel)* abestia eskaini zion; 2018an Mastrotak zuzeneko emanaldietan haiekin abestu zuen. 

2018an *Romolo + Giuly: La guerra mondiale italiana* telesailean parte hartu zuen.

2020an noizean behin, bideo-lotura bidez, *Propaganda Live* saioan parte hartu zuen, existitzen ez diren produktuen telesalmentan bere burua parodiatuz, momentuko testuinguru politikoari lotuta.

2021ean Nanowar of Steel -ekin lankidetza jarraitu zuen *La Polenta Taragnarock* abestiaren grabazioarekin eta bideokliparekin  .

2022ko irailean, Floribeth Gutierrezekin ezkondu zen; harekin bi seme-alaba ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑  *USA Today*, puntata (parziale) del 1990
3. ↑  *USA Today*, puntata (parziale) del 1992, saluto di Stefano Gallarini al programma
4. ↑  *USA Today*, puntata (parziale) del 1992
5. ↑  Nanowar Of Steel & Giorgio Mastrota Lucca Comics 2018 (Video Ufficiale) YouTuben
6. ↑   .[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3765585

 |

* Wd Datuak: Q3765585
**Laura Jean Pierre Traets** (Sofia, Bulgaria, 1998ko abenduaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari bulgariarra da.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Taldeka aparatu guztiak* kategorian, Bulgaria ordezkatuz; ROCeko taldearen (zilarrezko domina), eta Italiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Bulgariako taldea. 
Honako hauek osatzen zuten Bulgariako gimnasta taldea: Simona Dyankova, Stefani Kiryakova, Madlen Radukanova, Laura Traets eta Erika Zafirovak.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia 
  | 01 !1. postua, urrezko domina | *Taldeka aparatu guztiak*, gimnasia erritmikoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Laura Traets» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Laura Traets» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56434182

 |

* Wd Datuak: Q56434182
**Bledisloe Kopa** (ingelesez: *Bledisloe Cup*) errugbi txapelketa da, urtero Zeelanda Berriko eta Australiako selekzioek jokatzen dutena. Zeelanda Berriko gobernadore izandako Lord Bledisloeren izena darama, hark eman baitzuen kopa 1931n. 1932an hasi zen jokatzen, eta Zeelanda Berriak lortu du garaipen gehien.

Historia
--------

2017ko Zeelanda Berriaren eta Australiaren arteko partida.
Bledisloe Koparen lehenbiziko edizioa zein izan zen eztabaidan dago: Australian Rugby Union-en arabera, 1931koa izan zen, eta 1932koa New Zealand Rugby Union-en iritziz. Maiztasun finkorik gabe jokatu zen 1981 arte, bi selekzioek egiten zituzten birak baliatuz. Urte horietan, Zeelanda Berriak 19 aldiz irabazi zuen kopa, eta Australiak 4 aldiz. 

1982tik 1995era, urtero jokatu zen, batzuetan partida bakarrera, eta beste batzuetan hiru partidatara. Hamalau urte horietan, Zeelanda Berriak 11 garaipen lortu zituen, eta Australiak 3. 1996an, Tri-Nations txapelketaren barnean jokatzen hasi zen. 1998 arte, selekzio bakoitzak txapelketako partida bana irabazten zuelarik, hirugarren norgehiagoka bat jokatzen zen irabazlea erabakitzeko. 1999tik 2005era berriz, berdinketa gertatu ezkero, koparen jabeak beste urte batez atxikitzen zuen. 2006tik aurrera, Tri-Nationsen formatua aldatu baitzen, bi selekzioek hiru neurketa jokatzen zituzten elkarren aurka. Errugbia promozionatu nahian, 2008an partida bat Hong Kongen jokatu zuten, eta 2009an Tokion. Berrikuntzak, ordea, ez zuen jarraipenik izan.

2012an, Argentinako selekzioa The Rugby Championshipen sartu zen. Harrezkero, Australiak eta Zeelanda Berriak bi partida bakarrik jokatzen dituzte elkarren kontra txapelketa horretan. Selekzio bakoitzak neurketa bana irabazten badu, aurreko urteko garaileak eutsi egiten dio Bledisloe Kopari. 

2020. urtea berezia izan zen, COVID-19 pandemiak txapelketa jokatzea zalantzan jarri baitzuen. Horren ondorioz, aurretik bi partida jokatu ziren, aurrenekoan 16-16 berdinketa izan zen, eta bigarrenean *All blacks*-ak gailendu ziren. Ondoren txapelketako partida bakoitza selekzio batek irabazi zuen. Horrela, beraz, lau partiden emaitzak kontuan hartu ziren txapelduna izendatzeko.

Palmaresa
---------

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| --- | --- | --- |
| Zeelanda Berria Zeelanda Berria | 51 | 1932, 1936, 1938, 1946, 1947, 1951, 1955, 1957, 1958, 1962, 1962, 1964, 1967, 1968, 1972, 1974, 1978, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 |
| Australia Australia | 12 | 1934, 1949, 1979, 1980, 1986, 1992, 1994, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q641010
* Commonscat Multimedia: Bledisloe Cup

---

 |

* Wd Datuak: Q641010
* Commonscat Multimedia: Bledisloe Cup
**Vida** **Akoto Bamfo** (Pokuase, Ghana, 1949ko otsailaren 7a) Ghanako Gorte Goreneko epailea da.

Biografia
---------

Pokuase-n jaio zen, Acra Eskualde Handian. Grace Darkua Dodoo eta Alfred Kingsley Bannerman-Williams izan zituen gurasoak.

*Mfantsiman* nesken bigarren hezkuntzako eskolara joan zen 1963an (O 'Level), Saltponden, eta gero *Aburi Girlsera*, 1967tik 1969ra. Zuzenbideko ikasketak Ghanako Unibertsitatean egin zituen eta LLB 1974an lortu zuen. Bere familia zaintzeko denbora librea hartu eta 1975ean Abokatuen Elkargoarekin bat egin zuen. *British Indian Insurance* *Company*rekin lan egin zuen Acran, bankuan sartu aurretik.

Ibilbide profesionala
---------------------

Ghanako Unibertsitatean, Zuzenbideko lizentziatura lortu zuen 1972an, eta Ghanako Zuzenbide Fakultatean, kalifikazio ziurtagiria lortu zuen.

1981ean, magistratu gisa sartu zen auzitegian. Accra New Towneko Lehen Auzialdiko Auzitegia izan zen lehen destinoa. Handik bi urtera, Kakaoari buruzko gaietara transferitu zuten.

Auzitegi Nagusiko epaile bihurtu zen 1991n, eta 3 urte inguru eman zituen Ganbiara zerbitzu eginkizunetan joan aurretik. 1999an Apelazio Auzitegiko epaile izendatu zuten. Gorte Gorenera eraman zuten 2009an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *New Justices Get Approval.* .
2. ↑   Obour, Samuel K.. *Afari-Gyan blocked from tendering biometric verification printouts - Graphic Online - | 2016.* .
3. 1 2 3 4   Gaisie, Rosemary Mroba. «Give Same Level of Attention to All Cases - Justice Akoto-Bamfo Entreats the Bench As She Exits» *judicial.gov.gh*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26923631

 |

* Wd Datuak: Q26923631
**Zerumengo arroila** Nafarroa Garaiko Pirinioak eskualdean kokatutako arroila bat da, Zerumengo errekak zeharkatutakoa. Nabaskoze eta Burgi herrien artean dago, 4,50 kilometroko luzerarekin eta 2,15 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 573 metroko aldea dago errekaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Urbikain eta ezkerraldeko Zolaonagusia mendiak.

Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

Ezaugarriak
-----------

Arroila Koronasetik datorren erreka txiki batek osatu du. Tuparriak dituen gune bat zeharkatu ondoren, pixka bat sartu zen Illongo eta Sesetako mendilerroetako dolomia eta kareharri paleozenoetan, ekialde-mendebalde norabide orokorrean. Harkaitzek labar batzuk osatzen dituzte, eta amildegiaren hondoraino jarraitzen dute, sasiz estalitako ezponda aldapatsuetan.

Sartzeko zailtasunen ondorioz, landaredia ez da oso aldatua, eta honako hauek dira nagusi: artea, ametz ilaunduna, pinu gorria eta zuhaixka-oihanpe pago arrunt batzuk. Labarretan hegazti harkaiztarren espezieak daude, eta basoan lepazuriak, basakatuak eta orkatzak bizi dira, espezie bereizgarrienak bezala.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ZERUMENGO ARROILA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).
* «Illongo mendilerroa eta Burgiko arroila - naturgune babestuak - navarra.es» *espaciosnaturales.navarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

Ikus, gainera
-------------

* Nabaskoze

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110969496

 |

* Wd Datuak: Q110969496
**Poros** edo **Poro** (grezieraz Πόρος, "bidea"), greziar mitologian, aukera edo abagunearen daimona da, zeozer lortzeko baliabide eta erabilgarritasunarena. Eta, beraz, bere kontrako daimona, Aporia izango litzateke, zailtasunarena.

Teogonia batzuetan, Poros (egile edo arrazoi bezala) eta Tetis (sorrera bezala) unibertsoan jaio ziren lehen jainkoak izan ziren. Zentzu honetan, Poros Kronosekin (denbora) identifikatuko litzateke.

Bertsio orfikoak, Poros eta bere anaia Tekmor, Thesisgandik (sorrera) jaio zela dio. Platonek, beranduagoko tradizio bat jasotzen du, non, jainkosa hau, Metisekin identifikatzen den, sorreraren boterea, eta, Thesis-Metis izenarekin, Poros eta Peniaren (pobrezia) ama egiten du, jarraian, maitasuna jaio zen moduaren bertsio erromantiko bat kontatuz.

Afroditaren omenezko jai bat amaitu zenean, nora jainko guztiak gonbidatuak izan ziren, Penia, soberakinak eskatzera joan zen. Porosek gehiegi edan zuen eta patioan etzan zen, atseden hartzeko. Pobreziak, Porosen posturagatik, hau egoera berean zegoela uste izan zuen, eta, antzerako bat aurkitu zuela sinetsita, berarekin seme bat izan nahi izan zuen. Pobreziak eta Porosek, Eros izan zuten seme bezala, bere etxean, beraren omenezko egun batean jaio zelako Afrodita jarraitzen badu ere, askotan, pobreziaz estaltzen da eta kaleetatik noraezean ibiltzen da. Bere aita bezala, aberastasuna eta ongizatearen aurka, gizonak, batzuk besteen aurka borrokaraziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q966521
* Commonscat Multimedia: Porus (mythology)

---

 |

* Wd Datuak: Q966521
* Commonscat Multimedia: Porus (mythology)
Zeruko ipar poloa (erdian dago Iparrizarra).
**Zeru poloak** Lurraren errotazio ardatzak zeru-esfera mozten dituen bi puntu dira: zeruko ipar poloa eta zeruko hego poloa. Lurretik ikusita, izarrek puntu horien inguruan egiten dute bira.

Zeruko ipar poloa
-----------------

Ekinozioen prezesioagatik, zeru poloak izarrekiko mugitzen dira, eta, ondorioz, hemisferio bakoitzean iparrizar]rra ez da berbera urteen igaroan. Gaur egun, iparrizarra ipar hemisferioan, Hartz Txikiaren isatsaren muturrean dagoena da, polotik hurbilen dagoena delako, gradu bat baino gutxiagoko distantzia dagoelarik, oraindik gehiago hurbiltzen joango da eta 2100an, zeruko ipar poloa eta iparrizarraren arteko distantzia ez da 28' baino gehiagokoa izango. Une honetatik aurrera, poloa izarretik aldenduko da, hau, iparrizarra, beste 25.780 urte arte izango ez delarik.

1930 inguruan zeru poloa 11 magnitudeko izar baten ondotik pasa zen, urte batzuez, *Polarísima* izena hartu zuena. Gaur egun poloa beragandik aldentzen da, urteko 20"ka. Prezesio mugimendu honen epea 25.780 urtekoa da eta mendez mende jaisten doa. Beste alde batetik, zeru poloak euren inguruan mugitzen diren ekliptikaren poloak ez dira aldaezinezkoak, ekliptikaren planoa motelki kulunkatzen baita, Lurrak, beste planeta batzuengandik jasaten dituen perturbazioen ondorioz.

Ikus, gainera
-------------

* Izar zirkunpolar
* Zeru-ekuatore

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12119
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q12119
**Zerzura** (arabieraz زرزورة) hiri edo oasi mitiko bat da, denbora luzez, zurrumurruaren arabera, Nilo ibaiaren mendebaldean zegoela uste izan zena, Libia edo Egipton. XIII. mendean datatuak dauden idazkietan, "usoa bezain zuria" den hiri bat aipatzen da eta "Hegazti txikien oasia" deitzen zuten.

Berrikiago, europar esploratzaileek espedizioak egin zituzten basamortuan Zerzuraren bila, baina sekula ez zuten arrakastarik izan aurkitzerako orduan. Ralph Bagnold britainiarrak eta Lászlo Almásy hungariarrak, Zerzuraren bila zihoan espedizio bat zuzendu zuten 1929-1930 epean, Ford T eta Steyr kamioiak erabiliz.

Euren espedizioan hiria aurkitu ez arren, partehartzaileek Zerzura Kluba delakoa sortu zuten Wadi Halfako taberna batean, 1930ean itzuli zirenean. Klubeko partaideetako askok adiskidetasuna mantendu zuten, eta horietako batzuk, ofizial bezala borrokatu zuten Britainiar Armadan Bigarren Mundu Gerran Afrikan.

Zerzurari buruzko liburuak
--------------------------

* *The Hunt for Zerzura and World War II* Zerzura Klubeko partaideei buruz Bigarren Mundu Gerran, Saul Kellyrena
* *The English Patient* Michael Ondaatjerena, zeharka, Almasyko Kondearen bizitzan oinarritzen dena.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Washington Times book review of Saul Kelly's *Hunt for Zerzura*
* **(Ingelesez)** Excerpts from the *English Patient* about Zerzura
* **(Ingelesez)** Quote from the 15th Century about Zerzura

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q196800

 |

* Wd Datuak: Q196800
*Artikulu hau pertsonaia mitologikoari buruzkoa da; landarea eta edaria gaitzat duena beste hau da: «Te (argipena)»*

**Tea**, **Tia** edo **Teia** (grezieraz Θεια, **Thea**, **Thia** edo **Theia** ere idatzia) eta **Eurifaesa** (Ευρυφαεσσα Euryphaessa (dizdira handikoa)) ere deitua, greziar mitologian, ikusmena babesten zuen titanidea zen, eta, hedapenez, urreari, zilarrari eta harribitxiei, hauen berezko dizdira eta balioa ematen zien jainkosa.

Tea, bere anaia Hiperionekin ezkondu zen, eguzki zaindariaren jainkoa, norekin Helios, (honi buruz, bere homeroar ereserkian, Eurifaesaren semea zela esaten da) Selene eta Eos izan zituen, eguzkia, ilargia eta aurora. Antzinako greziarrek, ikusmena, begiek igorritako izpi bat zela uste zuten, eguzkiaren eta ilargiaren izpien antzerakoa, eta, beraz, zentzuzkoa zen ikusmenaren jainkosa, zeruko gorputz hauen jainkoen ama ere izatea. Titanomakiaren ondoren, non titanideak neutral mantendu ziren, bere seme Heliosen jauregira bizitzera joan zen.

Pindarok Tea laudoriotzen du bere 5. oda istmoarrean:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Eguzkiaren ama, izen askodun Tea, zugatik gizakiek urrea ohoratzen dute beste ezeren gainetik; eta, ematen diezun balioagatik, o erregina, itsasontziek itsasoan elkarren artean borrokatzen dute, eta uztarritutako zaldi taldeek, mirariak egiten dituzte bira azkarrez beteriko lasterketetan |  » |

Teak, hemen, zehazki dizdira jainkosa bat eta, orokorrean, loriarena dirudi, baina Pindarok, jainkosari, "izen askodun Tea" bezala erreferentzia egitea, oso esanguratsua da, ez baitu, bakarrik, antzeko eguzkiaren ama jainkosak barne hartzea esan nahi, Febe eta Leto kasu, baizik eta, agian, baita unibertsalagoak diren ama jainkosak ere, Rea eta Zibeles kasu.

Teak, greziar mitologian ilargiaren jainkosa den Seleneren ama bezala duen paperari, bere izena, garai batean, duela milaka milioika urte Lurraren aurka talka egingo zuen eta Ilargia sorraraziko zuen balizko planetari emanez erreferentzia egiten zaio.

Tea neopaganismoan
------------------

Neopaganismoaren Tearen interpretazioen artean, bereziki sekta estatubatuarretan, Hiperionen guztia ikusten duen ahizpa dela dago. Tea, batzuetan, jainkosa eder eta atsegin bat bezala ikusten da, baina, bere bedeinkapenek, batzuetan beldurra sortzen dute. Tearen gurtzak, postrazioa eta olio eta intsentsu erretzea izan lezake, bereziki egunsentian edo ilunabarrean, eta ez da beste greziar jainko batzuena bezain ohikoa. Sektaren batzuk, Teak, mamuak eta izpirituak ikusteko abilezia eman dezakeela uste dute, baita beste argikusmen mota batzuk ere, eta, honegatik, horietako askok, gertaera paranormalekin esperimentatzea bultzatzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184232

 |

* Wd Datuak: Q184232
**Cihuacoatl** (baita Chiucoatl edo Ciucoatl ere) azteka mitologiako jainkosa bat da, erdi sugea eta erdi emakumea. Cihuacoatl, erditu zuen lehen emakumea izan zen, horregatik erditzeen babeslea eta bereziki erditzerakoan hildako emakumeena. Quetzalcoatl lumadun suge jainkoari gizateriaren egungo aroa eraikitzen lagundu zion aurreko aroetako hezurrak birrinduz eta hauek odolarekin nahasutz. Mixcoatlen ama da, bidegurutze batean bertan behera utzi zuena. Tradizioak bere galdutako semeagatik negar egitera sarri itzultzen dela dio, baina tokian soilik sakrifizioetarako erabiltzen den aizto bat aurkitzen du. Cihuateteo gobernatzen zuen, erditzean hil ziren emakume nobleak.

Elezaharrean, jainkosa hau mamu eran agertzen da Moctezumaren inperioaren suntsipenari buruz ohartarazteko, ondoren, izer herrikoi bezala La Llorona hartuz.

Ilamatecuhtli, Toci eta Tlazolteotl jainkoen alde bat ere bada, baita Tenochtitlaneko erregordearen titulua ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2088018
* Commonscat Multimedia: Cihuateotl

---

 |

* Wd Datuak: Q2088018
* Commonscat Multimedia: Cihuateotl
**Christine Carla Kangaloo** (Trinidad eta Tobago, 1961eko abendua) trinitatear politikaria da. Trinidad eta Tobagoko presidente izateko hautatu zuten eta 2023ko martxoaren 21ean karguaz jabetuko da. Aurretik, 2015etik 2023ra Trinidad eta Tobagoko senatuko presidentea izan zen.

Bizitza
-------

Christine Kangaloo indo-trinidadetar familia presbiteriano batean jaio zen. Mendebaldeko Indietako Unibertsitatean eta Hugh Wooding Zuzenbide Eskolan lizentziatu zen Zuzenbidean. 2001eko urtarrilaren 12an Tribidad eta Tobagoko oposizioko senatari egin zen, Patrick Manning oposizioburua zela. Ondoren, Senatuko presidenteorde izan zen eta, ondoren, 2002an Lehen Ministroaren Bulegoko ministroa izan zen. 2005ean Lege Gaietarako ministro izendatu zuten. 2007ko Trinidad eta Tobagoko hauteskunde orokorretan, Ordezkarien Ganberarako hautatua izan zen Pointe-à-Pierre hautes-barrutitik Herriaren Mugimendu Nazionala alderdi politikoaren (PNM) hautagai gisa aurkeztuta. Gainera, Zientzia, Teknologia eta Goi Hezkuntzako ministroa izan zen 2007 eta 2010 bitartean. 2015eko irailaren 23an Senatuko presidente hautatu zuten eta karguan egon zen 2023an bere burua herrialdeko presidentegai aurkeztu zuen arte.

2023ko Trinidad eta Tobagoko Hauteskunde Presidentzialetan presidente hautatu zuten eta 2023ko martxoaren 21ean karguari zin egiten dionean Trinidad eta Tobagoko historiako bigarren emakumezko presidentea izango da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Sambrano, Chester.  (2023-01-22). «Government congratulates President-elect Christine Kangaloo» *Trinidad and Tobago Guardian* (Noiz kontsultatua: 2023-01-24).[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97400315
* Commonscat Multimedia: Christine Kangaloo

---

 |

* Wd Datuak: Q97400315
* Commonscat Multimedia: Christine Kangaloo
**Dome de Neige des Ecrins** (4.015m), Alpeetako mendi bat da, Barres des Ecrins mendiko mendebaldean dagoen gailur bat. Ibilbide nagusia 1800 m ingurura dagoen aparkaleku batetik abiatzen da. 2.400 m-ra itxita dagoen mendi-aterpe zaharra dago, eta gero, glaziarra hasten da. Mendi aterpe berria 3.170 m-ra dago, glaziarreko ezkerreko aldean. Mendira igotzeko, Blanc (Zuria) glaziarretik joan behar da azken aldapara heldu arte. Handik, 4000 m ingurura arte igotzen da 45 graduko aldapan zehar. Azken urteotan eta urtze prozesuagatik, glaziarra asko aldatu da eta, gaur egun, ez da gomendagarria glaziar honetatik ibiltzea. Bertan, mendi batera edo bestera igotzeko bidegurutzera ailegatzen da. Han pitzadura handi bat dago eta goranzko norabidean denez, zaila da gurutzatzea. Ibilbideko lekurik arriskutsuena da. Gurutzatu ondoren metro gutxiko aldapa erraza dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2551474
* Commonscat Multimedia: Dôme de Neige des Écrins

---

 |

* Wd Datuak: Q2551474
* Commonscat Multimedia: Dôme de Neige des Écrins
**Antoju errota**, 1725ean dokumentu batean lehen aldiz aipatua, euskal nekazari inguruko estilokoa da. Irungo , Katean, Bentak auzoan dago, Antoju baserrian, Mokozorotzen errekaren eskuinean, Elatzeta mendiaren azpian.

Historia
--------

1725ean lehen aldiz aipatua, 1847an 2.400 anega ehotzeko ahalmena zuen baina bakarrik 600 egiten zituen. 1890ean egin zen erroldan ere jasoa dago baina zerbait gertatu behar izan zuen zeren eta 1900ean, jabeak Juan Jose Aginagaren proiektua jarraituz, errota berreraikitzeko baimena eskatu baitzuen. 1933an irina egiteko errota publikoa bezala alta jaso zuen, 1963 arte. 1970ean Ur-publikoen ustiatzeko Erregistro Berezian onartua izan zen. Urte horretan errotarri bakarra zuen. Oraindik-orain egun kantitate txikietan baina badabil. Errotak jabe desberdinak izan ditu: Gabriel Saenz Izquierdo (1703), Santiago Lalanne (1900) eta Bizente Lekuona Labandibar (1980).

Ezaugarriak
-----------

Errota honek kristalezko leiho bat zuen biltokian ehotzeko zenbat ale gelditzen zen ikusteko. Ura biltegitik tutu metaliko baten bidez tunel batera heltzen da. Errotaren ormetan burni-zepa aurkitu da; horren arabera pentsatzekoa da historikoki inguruan burdinola bat zegoela baita ere.

Babespena
---------

Errotak partzialki babestuta dago: Balizko Arkeologia Guneen Aurretiazko Aitorpena egin zitzaion (1997/09/11 ko erabakia (EHAO 208.zk. 1997ko urriaren 30) eta herri mailako ondarea, 2008ko Irungo Ondarearen Katalogoan jasota.

Arriskuak
---------

Abiadura Handiko Trenaren proiektuak joa dago.

Bibliografia
------------

* Antxon Agirre Sorondo: *Los molinos de Irun*.- Irun, 1992, LUKT, 10.zk.: 217 or.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Irun lehen eta orain webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41884472

 |

* Wd Datuak: Q41884472
| **Lammi** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Lammiko armarria |

 |
| **Berezko izena** | Lammin kunta |
| **Herrialdea** |  - Finlandia |
| **Eskualdea** | Hegoaldeko Finlandia |
| **Lurraldea** | Kanta-Häme |
| **Alkatea** | Aarre Järvinen |
|  |
| **Azalera** | 610,8 km² |
| **Biztanleria** | 5 584 |
| **Dentsitatea** | 10,5 bizt/km² |
| **Sorrera** | 1374 |
|  |

**Lammi** herriari buruz lehen datuak, 1374. urteko esku-izkribu batzuetan aurkitzen ditugu. Herriak bere ohiturak jarraitu egin ditu ordudanik, baina egoera berrietara ongi moldatzen den herria dela ikusi dugu. 5 584 biztanleko herri txikian zerbitzuetan, basogintzan eta nekazaritzan lan egiten dute biztanle gehienek eta Lammi bere garagardo beltz goxoagatik ere dugu ezaguna.

Zer ikusi
---------

Lammiko Eliza.
### Lammi eta Mommilako Elizak

Lehenengoa 1490-1510 urte bitartean eraikia. Erromaniko eta gotiko estiloak nahasten ditu. Duela gutxi berreskuratua izan da.

Mommilako eliza berriz, 1904. urtean eraikia izan zen, eta gaur egungo eliza nagusia da, izan ere Lammikoan debekatua dago sartzea eta kanpo-estrukturagatik ezaguna da.

### Evo zentroa

Turistentzako zentro paregabea da. Bertan txangoak antolatu egiten dituzte basoetan zehar, eta arrantza egiteko aukera dago, garaiaren arabera. Udaberria da urtarorik onena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1025715
* Commonscat Multimedia: Lammi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126663308
* GND: 4458700-4
* LCCN: n80017538

 |

* Wd Datuak: Q1025715
* Commonscat Multimedia: Lammi
**Klimene** edo **Klimena**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Κλυμενη Klymenê, "ospea") bi ozeanideren izena zen, eta, beraz, Ozeano eta Tetisen alabak.

Lehena, Merope Etiopiako erregearen emaztea izan zen, norekin Pandareo izan zuen. Klimene, Helios eguzki jainkoak seduzitu zuen, honekin, Faeton eta Heliadeen ama izan zelarik, egileren batzuk, hauen ama, Rodo ninfa izan zela uste duten arren. Beste bertsio batek, Klimene, Heliosen emazte legitimotzat hartzen du, Meroperen istorioa alde batera utziz.

Klimene izeneko bigarren pertsonaia bat, Japeto titanarekin ezkondu zen, eta, honekin, Atlas, Prometeo, Epimeteo eta Menezio izan zituen, bigarren titan belaunaldikoak bezala hartzen direnak.

Egileren batzuk, Apolodoro Atenaskoak eta Likofronek kasu, Asia izena ematen diote, beharbada, aurretik deskribatutako Klimenerekin ez nahasteko. Herodotok, Asia kontinenteak, izena, ninfa honengandik jasotzen duela dio, Prometeoren emaztetzat hartzen duen arren, eta ez bere ama.

Pertsonaia mitologiko hauengatik hartzen du izena (104) Klimena asteroideak.

Izen bereko beste pertsonaia batzuk
-----------------------------------

* Prometeorekin, Deukalionen ama izan zena. Baliteke hasieran deskribatu diren bietako bat izatea (greziar mitologiako jainkorik antzinenekoen artean, aita-seme harremanak noiz behinka gertatzen ziren).
* Orkomenoko printzesa bat, Minias eta Eurianasaren alaba eta Estzeneo edo Iasoren emaztea, norekin Atalanta izan zuen, baita Filakorena ere, norekin Ifiklo eta Altzimedaren ama izan zen.
* Minosen biloba bat bere aita Katreorengandik. Naupliorekin, Palamedes, Eax eta Nausimedonteren ama izan zen.
* Aresekin, Diomedesen ama.
* Nereo eta Dorisen alaba bat. Zeusekin, Mnemosine izan zuen.
* Troiako Helenaren laguna, nor Troiaraino jarraitu zuen hau Parisek bahitu zuenean.
* Amazona bat
* Pausaniasen arabera, Klimene, Homeroren amaren izena zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29634043

 |

* Wd Datuak: Q29634043
| **Hauho** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Hauhoko armarria |

 |
| **Berezko izena** | Hauhon kunta |
| **Herrialdea** |  - Finlandia |
| **Eskualdea** | Hegoaldeko Finlandia |
| **Lurraldea** | Kanta-Häme |
| **Alkatea** | Juho Ainasoja |
|  |
| **Azalera** | 443,1 km² |
| **Biztanleria** | 3 983 |
| **Dentsitatea** | 9,01 bizt/km² |
| **Sorrera** | 1868 |
| Web gune ofiziala **(Ingelesez)** |

**Hauho**, Helsinkitik 133 kmtara dagoen herria da. 4.000 biztanlera iristen ez den herri honek, turista asko erakartzen ditu bere paisaia natural paregabeagatik eta janari bikainak prestatzen dituzten pentsioengatik. Finlandian oso ohikoa den baso eta lakuen paisaia kontuan hartuz, arrantza, dantza, ekitazio eta hainbat ibilaldi antolatzen dira herrian astero.

Zer ikusi
---------

Herriak, hainbat turista jasotzen ditu urte osoan zehar, batez ere Finlandiako hiri handitakoak.

### Hovinkartano Jauregia

**Hovinkartano** herri honetan zergarik ordaintzen ez zuen noble familia baten jauregi eta nekazal-etxea izan zen, 1830. urtean eraikia. Finlandia osoan mota honetako oso jauregi gutxi daude, eta urte osoan zehar hainbat bisitari erakartzen ditu. Maiatzetik-Urrira dago irekia eta jatetxe zerbitzua eskaintzen du.

### Hauho Eliza

Harri grisez eraikitako eliza XV. mendean eraiki zen adituek diotenez, nahiz eta eraikuntzan erabilitako materialek 1784 urteko datazioa daukate.
Elizak zurezko hainbat eskultura ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1013639
* Commonscat Multimedia: Hauho

---

 |

* Wd Datuak: Q1013639
* Commonscat Multimedia: Hauho
Greziar mitologian, **Karibdis** (antzinako grezieraz Χάρυϐδις Khárubdis, "zurrupatzailea"), itsas munstro ikaragarri bat da. Antzinako greziar eskoliak, Homeroren Odisean, Karibdisen jatorriaren zenbait bertsio ezberdin ematen ditu. Batean, Poseidon eta Gearen semea da, egunean hiru aldiz ur kopuru handia irensten zuena, eta beste hainbestetan botatzen zuena, honela, bere inguruan zegoen edozer irensten zuen zurrunbilo forma hartuz. Bestean, Heraklesen ganadua lapurtu zuen emakume irensle bat zen. Arrazoi honegatik, Zeusek itsasora bota zuen tximista batek jota.

Eszila izeneko beste itsas munstro batekin, itsasbide estu batean bizi zen. Itsasartearen bi muturrak, gezi batek egin dezakeen tartean zeuden, hain gertu bata bestearengandik, Karibdis saihesten saiatzen ziren marinelak, Estzilatik gertuegi igarotzen zirela, eta alderantziz. "Eszila eta Karibdisen artean" esaera, bi arriskuren artean egotea esan nahi izatera iritsi da, batetik urruntzeak, bestean erortzea eragiten duelarik.

Argonautak, bi arriskuak gainditzeko gai izan ziren nereidetako bat zen Tetisek gidatu izanari esker. Odiseok, baina, ez zuen horrenbeste zorte izan. Eszilarekin arriskatzea erabaki zuen bere tripulazioaren zati bat galduz, Karibdisekin itsasontzi osoa galdu aurretik  

Tradizionalki, Karibdisen kokapenak Mesinako itsasartean, han inguruan aurkitzen diren korronteek eratzen duten zurrunbiloarekin lotzea eragiten dute, baina zurrunbilo hau ez da oso arriskutsua. Berriki eginiko ikerketek, kokapena berraztertu dute, eta kokapen hau okerra dela diote, eta istorioaren jatorri balizkoago bat, Skilla lurmuturretik gertu egon daitekeela diote, Grezia iparmendebaldean. Beste ikertzaile batzuk, ordea, erabat fikziozko tokia dela diote, benetako toki bakar batekin ere identifikatu ezin daitekeena.

Karibdis, jatorrian, bere aitaren itsaspeko mundua hedatzeko lurra urperatu zuen itsas ninfa bat zen, Zeusek munstro bihurtu zuen arte.

Zurrunbiloa izatearen aldetik, literaturako ospetsuenetako bat da, Maelstromarekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «CHARYBDIS (Kharybdis) - Whirlpool Monster of Greek Mythology» *www.theoi.com* (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).
2. ↑   Homero..  (2015). *Odisea..*  Difusora Larousse - Anaya Infantil y Juvenil ISBN 978-84-678-7184-5. PMC 1001382622. (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).
3. ↑   Lim, Jessica W.H..  (2017-02-01). «The (Unexpected) Adventures of Ulysses: Charles Lamb and American Literary Culture in the Nineteenth-Century American Classroom» *Notes and Queries* 64 (1): 74–76.  doi:10.1093/notesj/gjw248. ISSN 0029-3970. (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).
4. ↑   «CHAPTER XXIX. Adventures Of Ulysses- The Lotus-eaters- Cyclopse- Circe -sirens- Scylla And Charybdis- Calypso.» *www.sacred-texts.com* (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192082
* Commonscat Multimedia: Charybdis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 202157161
* SUDOC: 103472118

 |

* Wd Datuak: Q192082
* Commonscat Multimedia: Charybdis
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**Zebibyte** (**ze**tta, **bi**tarra eta **by**te-ren kontrakzioa) konputagailuen biltegiratze ahalmenean 270) byte adierazten duen informazio unitatea da. Bere laburdura ZiB da.
1 **Zebibyte** = 270 byte = 1.024 exbibyte

**Zebibyte** eta zettabyte
--------------------------

**Zebibyte** zetabyte-rekin zerikusia du, baina berdintzat hartzen diren arren, desberdinak dira. Zettabyte batek 1021 byte da, berriz **Zebibytek** 270 byte.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

Biltegiratze produktuetan nahasmena
-----------------------------------

Gaur egun (2007), biltegiratze gailuetan eta euskarrietan biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako. Beste adibide esanguratsuak:

* Disko gogor baten edukierak 100GB-tetakoa baldin bada 93GiB-tan bihurtzen da.
* 4,7 GB-tako DVD-5-arekin, 4,377 GiB-tan geratzen da.
* 8,5 GB-tako DVD-9-arekin, 7,92 GiB-tan geratzen da.

Ikus, gainera
-------------

* byte
* Kilobyte
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79779

 |

* Wd Datuak: Q79779
**Claude Gautin** (Nancy, 1930ko ekainaren 18a – 2018ko abuztuaren 27a) irakasle, marrazkilari, eskultore eta artista frantses ezaguna.

Biografia
---------

Nancyko École nationale supérieure d'art de Nancyn eta, ondoren, Parisko École nationale supérieure des beaux-artsen, Alfred Janniotek zuzentzen zuen arte monumentalaren tailerrean ikaslea izan zen. 1956an Erromako Saria lortu zuen; aurretik, 1952an, bigarren postuan gelditua zen. Sari horri esker Erromako Villa Medicin ahal izan zuen gelditu, 1957tik 1960era. Frantzian bueltan, 1960tik 1969ra École supérieure d'art de Lorraineren eskultura eta marrazkia irakatsi zuen. Aldi berean lan artistiko handia eraman zuen aurrera.

Bere obrak Europa osoan erakutsiak izan dira: Erroman, Milanen, Napolin, Berlinen, Bruselan... Bakarrik Parisen Rodin Museoan zoztzi erakusketa egin zituen; Parisko Grand Palaisen ere egin zuen. Bere lan nagusiak, dena dela, Saint-Dién, Thionvillen, Pont-à-Moussonen, Nancy eta Metzen egin zituen.

2007an, Lorraineko Sari Nagusia jaso zuen. 2009an, Lorenako Kontseilu Nagusiak, Meurthe-et-Moselle Kontseilu Orokorraren laguntzaz, Goutinen obraren erakusketa kronologiko handi bat antolatu zuen omenaldi gisa.

Obra ezagunenak
---------------

* Metzeko Boufflers lorategietan, La Fayette markesaren estatua.
* Amnévillen, Charles de Gaullen estatua monumentala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)** **(Ingelesez)**:Goutinen biografia.
* **(Frantsesez)**:\* Base Joconde Goutinen obrak Joconderen datu-basean, Frantziako Kultura Ministerioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2977492
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 208155850
* ISNI: 0000 0003 5859 6110
* BNF: 146081437 (data)
* SUDOC: 083741860
* RKD: 284618

 |

* Wd Datuak: Q2977492
**Mamiki**  |  |
| --- |
| Sorrera: | 1979 |
| Txupinera: | Alazne Olabarrieta(1983) |
| Egoitza: | Pelota, 3 (Zazpikaleak) |
| Leloa: | - |
| Kideak: | 100 |
| Koloreak: | Morea |
| Egoera: | Ez aktiboak |
| Webgunea: | - |
|

**Mamiki** Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa zen, hauen federakundearen kidea zena eta feminismoaren alde sortutakoa. 

Mamiki Emakumeon Konpartsa feministen txosna zen. Jai eredu partehartzaile, inklusiboa, anitza eta berdinzale baten aldekoa. Bere helburua, jaietan, kalea, gaua eta plazak zoriontasun klase berrien sinonimoak izango zirelarik eta sekula ere ez arrisku arrazoia arau patriarkala betetzen ez zutenentzako.

Emakumeen kultura eta sormenari bidea zabalduko zien beraien egitaraua eta musikaren bidez. Antolakuntza eta muntaiaren lanak autogestioan eta emakumeen artean eginez oinarritzen zen. Horrela, babesleku askea eta autonomoa eraikitzea zuten helburu eta ahalduntze kolektibo feministarako iturburua.

Desagerpena
-----------

Aurrera jarraitzeko "egiturazko arazoak" aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, errelebo falta kasu. Talde prozesu baten ondotik eta 43 urteren ostean, erabaki zuten 2022an txosnarik ez muntatzea. 

Duela urte batzuetatik arrastaka zekartzaten egiturazko arazoak aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, "jarduera guztia dinamizatzeko eta artatzeko errelebo konprometituaren" falta, besteak beste. "Talde eragilean gutxi gaude, ez dugu denera iristeko indarrik eta ez dago erantzunik guk gure mamiki-unibertsoa deitzen diogunaren aldetik", zioten. Azaldu zutenez, etengabeko ahalegina egin zuten emakumeak Mamikiko konpartsakide izatera animatzeko, baina nahi zuketen arrakastarik gabe. "Konpartsa dinamika proaktiboagoa eraikitzen saiatu gara, eta zikloa duintasunez ixteko azken ahaleginean, 43 urteko bizitzaren ondoren Mamikik merezi duen bezala, azken unera arte hainbat ate jo ditugu nahi genuen emaitza lortu gabe", irakur zitekeen argitara emandako idatzian.

Hala bada, "horretarako hauspo nahikorik" ez zegoela iritzirik, 2023ko Aste Nagusian txosnarik ez muntatzea erabaki zuten. Azpimarratu zuten erabakia talde prozesu baten emaitza zela, eta bazuela azken bileran bildu ziren konpartsakideen bermea. "Bertan, azken bost urteetako prozesua zehatz-mehatz azaldu genuen, eta argi geratu zen ziklo baten amaieraren aurrean gaudela, konpartsaren proiektuari agur esateko atarian".

Ikus, gainera
-------------

* Bilboko Aste Nagusia

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262931

 |

* Wd Datuak: Q12262931
**Bujaruelo ibarra** (aragoieraz: *Val de Buixaruelo*) Pirinioetako hegoaldeko isuriko populaturik gabeko haran bat da, Huescako probintziako Sobrarbe eskualdean. Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionalarekin muga egiten du, Ordesako haranaren ipar-mendebaldean justuki, Ara ibaiaren iturburua bertan dagoelarik.

San Nicolás de Bujaruelo (1420 m) izeneko landan mendi-aterpea eta kanpalekua daude. Ara ibaia zeharkatzeko zubi erromanikoa dago, eta paraje hauek dira abiapuntua Taillon (3.155 m), Gabieto Ekialdea (3.031 m), Gabieto Mendebaldea (3.035 m), Tendeñera (2.853 m) eta Viñamala (3.298 m) mendietara igotzeko.

Historia
--------

XVIII. mendea arte Bujaruelo populatua egon zen, bertan San Nicolás ospitalea zegoelarik, 1150 inguruan fraideek eraikia. Gaur egun zubia, elizaren eta ospitalearen hondarrak ikus daitezke oraindik. 

Nahiz eta ibar honek natura eta faunari dagokionez ondare handia izan, turismo eta abeltzaintzarekin loturiko interesen ondorioz ez da parke nazionalera gehitu izan. Halaber, errepide bat eraikitzeko proiektua ere baztertu egin da, Espainia eta Frantzia lotuko zituena.

Argazki galeria
---------------

* Zubi erromanikoa.Zubi erromanikoa.
* Ur-jauzia eta ibaia.Ur-jauzia eta ibaia.
* Basoan barneko bidezidorra.Basoan barneko bidezidorra.

Ikus, gainera
-------------

* GR 11

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Aterpetxearen webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3553977
* Commonscat Multimedia: Valle de Bujaruelo

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245880968

 |

* Wd Datuak: Q3553977
* Commonscat Multimedia: Valle de Bujaruelo
Morroilo-fusil baten kako-mekanismoaren diagrama.

*Artikulu hau suzko armen mekanismoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kako (argipena)».*
**Kakoa**, **katua** edo **txakurra** bezala ezagutzen dena, suzko arma baten eta beste arma batzuen tiragailu gisa jarduten duen mekanismoa da, baleztak kasu, eta honen gainean, hatza, eskuarki hatz erakuslea, bermatzen da tiroa eragiteko.

Kakoa giltzapean egon daiteke nahi gabeko tiroak ekiditeko eta ehundura batzuk ere izan ditzake tiro-posizioa irristatzea eragozteko. Adibidez, pistola baten ehundura eredua marratu horizontalak izan daiteke, beste pistola batean, beste fabrikatzaile batek egindakoa, ehundura eredua zirrikitu bertikalak izan daiteke.

Bi kako dituzten armak ere badaude; adibidez, kanoi bikoitzeko eskopeta. Kasu horretan, kako bakoitza kanoi bakoitzari dagokio eta bakoitzak bere kanoiaren kartutxoa kolpekatzen du.

Subfusil zaharragoen kasuan, kako bat su erdiautomatikoetarako erabiltzen zen eta bigarrena su automatikorako. Une honetan tiro egiteko modu desberdinetarako hautatzaileak daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q336751
* Commonscat Multimedia: Triggers

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300203991

 |

* Wd Datuak: Q336751
* Commonscat Multimedia: Triggers
**San Joan Harri** Irungo elementu enblematikoa da. San Joan plazan kokatuta dago, Irungo Udaletxearen aurrean. Berez, oso txikia da: oroitzapenezko zutabe baten gainean jarritako San Joanen eskultura, baina hirirako balio sinboliko handia du. 1564. urtean eraiki zen eta ez dago oso garbi monumentu horren zergatia.

Historia
--------

Eraikuntza honen zergatia ez dago garbi eta jatorria kondairarekin nahastu egiten da. Toki horretan, esaten da adibidez, Urdanibiako jaunak etxe bat zuela, Arantzate etxea, eta barruan 300 etsai zirela, sua eman ziola. Zutabea horren omenez izan zitekeela esan ohi da baina gertaera hori ez dago demostratuta.Beste batzuen ustez Irungo Hondarribiarekiko independentziaren sinboloa da. Beste hipotesiak dio lehen hor zuhaitz bat zegoela, San Joan festak ospatzeko. Badira ere irundarrek frantsesen aurrean erakutsitako balorea gogorarazteko altxatua izan zela diotenak. Izan ere, aukeratutako tokia bidegurutze bat zen; handik hiru bide ateratzen baitziren: Kalebe (egungo Eliza Karrika), Kalegoi (egungo Karrika Nagusia) eta Jesus Karrika. Harriaren hiru aldeek kale bati begira zeuden.

1850ean eskultura zaharra berri batekin aldatu zen.

1964an monumentu historiko-artistiko izendatu zuten

2007ko martxoaren 7an haize bolada bortitzak izan ziren. San Juan Harria, San Martzial Eskolako obrak zirela eta, denboraldi baterako beste toki batera eramateko prestatuta zegoen baina egun horretan haizeak lurrera bota zuen. Zutabea hiru zatitan puskatu zen eta eskulturak kalte handiak jaso zituen. Behin konponduta gaur bere betiko tokian ikus daiteke.

Deskribapena
------------

Izen bereko plazaren bazter batean dago. Harrizko oinarri baten gainean altxatzen da zutabea, fustean ildaskak ageri ditu eta fustearen goiko aldean kapitela dago. Kapitelean denboraren poderioz higatu diren armarri batzuk oinarritzen dira eta ez dira garbi ikusten; baliteke armarri hauek Austriako Etxearena, Gipuzkoarena eta Irun-Uranzu Unibertsitatearena izatea. Zutabearen goiko aldean San Joanen estatua txiki bat dago.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑  Iñaki Iturbe Mach eta Rafael Peñuelas Portillo: *Fichas del Catálogo del Patrimonio de Irun*, 2008.
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Irungo udaletxea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42567541
* Commonscat Multimedia: San Juan Harri

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001519

 |

* Wd Datuak: Q42567541
* Commonscat Multimedia: San Juan Harri