recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Burleson konderria** (ingelesez: *Burleson County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Caldwell da. 2010eko zentsuaren arabera 17.187 biztanle zituen, Burleson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Burleson konderriak 1.752,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 46,06 ura dira. Beste 1.706,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.187 pertsonetatik 14.862 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.166 dira. 2.064 beltzak edo afroamerikarrak. 48 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 178 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108821
* Commonscat Multimedia: Burleson County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124338737
* LCCN: n80155999
* NARA: 10036689
* **Lekuak**
* OSM: 1837746
* TGN: 1002214

 |

* Wd Datuak: Q108821
* Commonscat Multimedia: Burleson County, Texas
**Burke konderria** (ingelesez: *Burke County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waynesboro da. 2010eko zentsuaren arabera 23.316 biztanle zituen, Burke kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Burke konderriak 2.162,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,76 ura dira. Beste 2.141,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.316 pertsonetatik 11.461 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 617 dira. 11.469 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 20 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 68 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 240 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211360
* Commonscat Multimedia: Burke County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144256640
* GND: 4678820-7
* LCCN: n81075876
* NARA: 10039240
* **Lekuak**
* OSM: 416911
* TGN: 2000308

 |

* Wd Datuak: Q211360
* Commonscat Multimedia: Burke County, Georgia
**Fernando Presa González**, ***Nandus*** gisa ezaguna (Cistierna, León, Espainia, 1957 -), Euskal Herriko idazlea da.

Biografia
---------

70eko hamarkadaren bukaeran etorri zen Euskal Herrira bizitzera, eta, euskaraz ikasi ondoren, Euskarako irakaslea da egun. Oso abenturazalea da, eta Houstonen hasi eta Buenos Airesen bukatu zuen ibilaldia egin zuen 1987. eta 1988. urteen artean. Bidaia horren inguruko burutazioak jaso zituen kaleratutako lehenengo eleberrian: *Ilargia lagun beti hegoalderantz*.

Aurretik bestelako lanak ere argitaratuak zituen, gaztelaniaz: *Mis sueños son vuestras pesadillas* (1980) eta *Entre el asfalto y el miedo* (1985).

Europa iparraldeko hizkuntzak eta horien literaturak aztertzen jardun du urte askoan, eta *Diccionario polaco-español, español-polaco* kaleratu zuen 1994an.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257856
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04987/eu\_p\_3048/p3048

 |

* Wd Datuak: Q12257856
**Burke konderria** (ingelesez: *Burke County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bowbells da. 2010eko zentsuaren arabera 1.968 biztanle zituen, Burke kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Burke konderriak 2.923,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 65,67 ura dira. Beste 2.858,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.968 pertsonetatik 1.928 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 37 dira. 4 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 11 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29118
* Commonscat Multimedia: Burke County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153629449
* LCCN: n82104473
* NARA: 10039504
* **Lekuak**
* OSM: 1740274
* TGN: 2001563

 |

* Wd Datuak: Q29118
* Commonscat Multimedia: Burke County, North Dakota
**Brunel Unibertsitatea** (ingelesez: *Brunel University* , edo arrunki **Brunel**) Londres handiko Uxbridge-n dagoen unibertsitate publiko ingelesa da. 1966an sortu zuten eta Isambard Kingdom Brunel ingeniari ingelesaren izena du.

Brunelek bere campus propioa du Londres erdialdeko mendebaldean dagoen Uxbridge-ren kanpoaldean. Unibertsitatea zortzi ikastetxek eta gutxi gorabehera hamar ikerketa institutuk osatzen dute.

Historia
--------

Brunel unibertsitatea 1963an Robbins txostenaren ondorioz sortutako unibertsitateetako bat da.

Brunelen jatorria 1928an sortutako *Acton Technical College* zen. 1957an, *Brunel College of Technology* *Acton Technical College-*tik banandu zen eta emakumezko ingeniarien prestakuntzan kontzentratu zen. 1960an *Brunel College of Technology-*k College of Advanced Technology (UK) estatusa jaso zuen eta *Brunel College of Advanced Technology* sortu zen 1962an.

1966ko ekainean Errege Gutuna eman zitzaion *Brunel College of Advanced Technology-ri* eta *Brunel Unibertsitatea* izena hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q932411
* Commonscat Multimedia: Brunel University

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140052663
* ISNI: 0000 0001 0724 6933
* GND: 1020463-5
* LCCN: n81032542
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q932411
* Commonscat Multimedia: Brunel University
**Brunette uhartea** (ingelesez: '**Brunette Island'**) Ternua uhartearen hegoaldean dagoen uhartea da, Fortune badian, Frantziako Saint-Pierre eta Mikelune uhartediaren iparraldean. 20 km² ditu.

Historia
--------

XIX. mendearen hasieratik, uhartean arrantzaleen komunitate bat zegoen. Han egon ziren 1950eko hamarkadaren amaiera arte: gobernuak handik eraman zituen. Ondoren, Brunette uhartea bertako faunako erreserba bihurtu zen.

1964an Ternuan bisonteak sartzeko saiakera esperimentala egin zen, Brunette Island proba gune gisa erabiliz. Saiakera honek ez zuen arrakasta izan. Esperimentu hau egin zenetik, biologoek Brunette uhartea espezieak sartzeko erabiltzen jarraitu dute: bisonte, erbi artiko, elur-orein, Lagopus, *Alces americanus* eta beste batzuk, fauna ikusteko eta hazteko gune gisa. Espezie guztiak ondo moldatu dira, bisonteak izan ezik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   An Atlantic Trilogy: Gordon Snow : *Tales of Survival and Tragedy*

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Brunette uhartea Kanadako Entziklopedian.
* **(Ingelesez)**Brunette uhartean bisontea sartzeko esperientzia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4979036
* **Lekuak**
* TGN: 1006616

 |

* Wd Datuak: Q4979036
**Fernando Méndez-Leite Serrano** (Madril, Espainia, 1944ko maiatzaren 6a) espainiar zinema-zuzendaria da.

Biografia
---------

Zuzenbide-ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitate Complutensean, eta zinema-ikasketak Zinemako Eskola Ofizialean, Madrilen bertan.

1967an Espainiako Telebistan hasi zen lanean, zuzendari-laguntzaile gisa. Bien bitartean, film-kritikak idatzi zituen zenbait egunkari eta aldizkaritan. 1968-1981 bitartean zinemaren teoria, zuzendaritza eta historia erakutsi zuen Valladolideko Unibertsitateko Zinema Katedran.

1980an egin zuen debuta zinema-zuzendari gisa: *El hombre de moda* (Modako gizona). 1986an Espainiako Ministro Batzordeak Zinemagintza eta Ikus-entzunezko Arteen Institutuko zuzendari nagusi izendatu zuen, Pilar Miróren ordez. Dena dela, 1988an karguaren dimisioa aurkeztu zuen, Kultura Ministerioarekin izan zituen tirabirengatik.

1989an Espainiako Telebistan lanean hasi zen berriro. 1992an Donostiako Zinemaldiko zuzendaritza eskaini zitzaion, baina ez zuen onartu. 1994an *La Regenta* filma egin zuen telebistarako, eta urte horretan bertan Madrilgo Zinema Eskola sortu berriaren zuzendari hautatu zuten.

Bestalde, zinemari buruzko bi liburu idatzi ditu: *Historia del cine español en cien películas* (1985, *Espainiako zinemaren historia ehun filmetan*) eta *Argentina en el cine español* (1993, *Argentina Espainiako zineman*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8961363
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86546309
* ISNI: 0000 0000 7822 5198
* BNE: XX1011689
* BNF: 156746646 (data)
* CiNii: DA1314865X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04138/eu\_m\_1830/m1830

 |

* Wd Datuak: Q8961363
**Ewa Chobot Farna** (1993ko abuztuaren 12a) polako-txekiar abeslaria, kantagilea, telebista aurkezlea, aktorea, dantzaria, moda modeloa da. Estudioko bost disko kaleratu zituen polonieraz eta lau txekieraz, eta platinozko eta urrezko ziurtagiriak jaso zituen haientzat, Polonian eta Txekiar Errepublikan. Farna Txekiar Errepublikako arrakasta komertzialik handiena duen abeslari gazteena da. 2013an Czech & Slovak SuperStarreko epaile izan zen, 2014an X Factor (Polonia), eta egun Idol (Polonia) epaile da.

Bizitza pribatua
----------------

Nazionalitatea
--------------

Ewa Farna Zaolzie eskualdeko Vendryně (polonieraz: *Wędrynia*) herriko familia poloniar abertzaletik dator. Bere aita Tadeusz Poloniako eskualdeko folk taldeetako musikaria da. Farnak polako-txekiar nazionalitate bikoitza du, nahiz eta behin baino gehiagotan adierazi duen "poloniar harroa bezala" sentitzen dela. Txekiar Errepublikako gutxiengo poloniarraren eskubideen aldeko kanpaina bizia egin zuen, askotan Txekiar Errepublikako Poloniarren Kongresuarekin lankidetzan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q242302
* Commonscat Multimedia: Ewa Farna

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 84261503
* ISNI: 0000 0000 5667 8401
* GND: 1183757948
* NKC: js20070216019

 |

* Wd Datuak: Q242302
* Commonscat Multimedia: Ewa Farna
**Fernando Montero Moliner** (Valentzia, Katalan Herriak, 1922ko otsailaren 25a - 1995eko irailaren 3a) Katalan Herrietako filosofoa izan zen.

Biografia
---------

Filosofia eta Letrak ikasi zituen Unibertsitate Complutensean, 1945ean. Unibertsitate horretan bertan lortu zuen doktoregoa 1952an.

Besteak beste, 1965-1967 urteetan, Santiagoko eta Murtziako unibertsitateetako Filosofiaren historiaren katedradun izan zen, eta 1967-1987 bitartean, Valentziako Unibertsitateko filosofiaren historiaren katedradun. Azken unibertsitate horretako irakasle emeritu izan zen 1987tik 1995era.

Monteroren ikerketek fenomenologiaren bidetik egiten dute gehienetan. Filosofiaren historialari gisa Parmenidesen pentsamenduaren eta Kanten filosofiaren metodologia aztertu du.

Lanak
-----

Monteroren lan nagusiak hauek dira: *Parménides* (1960), *La presencia humana* (1971, *Gizakiaren presentzia*), *El empirismo kantiano* (1973, *Kanten enpirismoa*), *Objetos y palabras* (1976, *Objektuak eta hitzak*) eta *Mente y sentido interno en la Crítica de la razón pura* (1985, *Adimena eta zentzua Arrazoi hutsaren kritikan*). Filosofia-artikulu ugari idatzi ditu filosofiako aldizkarietan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257851
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19760242
* ISNI: 0000 0000 7971 5092
* BNE: XX969367
* BNF: 12387505d (data)
* GND: 1057344796
* LCCN: n87849484
* SUDOC: 067025064
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04258/eu\_m\_3039/m3039

 |

* Wd Datuak: Q12257851
**Fernando Martínez Sanabria** (Madril, 1925eko otsailaren 23a - Bogota, 1991ko abenduaren 26a), izengoitiz *Chuli Martínez*, jatorri espainiarreko kolonbiar arkitektoa izan zen.

Bizitza
-------

Espainian jaio zen arren, oso gazterik aldatu zen bere familiarekin Kolonbiara, 1938an, eta Bogotako Unibertsitate Nazionaleko Arkitektura Fakultatean ikasi zuen. Herri-lanetako Ministerioan hasi zen lanean 1948an, eta geroago familia bakarrerako etxebizitzen proiektu-egile gisa nabarmendu zen (Veraguas auzoko Banco Central Hipotecarioren etxebizitzak, 1956). Beste zenbait obra aipagarriren artean, azpimarratzekoak dira Barranquillako Caja Agrariaren eraikina (1961), Unibertsitate Nazionaleko Ekonomia Fakultatea, Bogotako Bavaria eraikina eta Pahlavi liburutegiaren proiektua (Teheran). Irakasle-lanetan jardun zuen, Unibertsitate Nazionaleko eta Andeetako Unibertsitateko Arte Ederretako katedradun gisa (Bogotan biak).

Bere arkitekturari dagokionez, nabarmen agertzen da paisaia barne-espazioetara erakartzeko asmoa. Argi naturala erabili zuen nagusiki, eraikinari askatasun eta dinamismo handia ematen zioten irekigune geometrikoen bitartez, eta horma bihurgunetsuak, maila desberdinak, sabai okerrak, eta funtzionaltasuna ere ezaugarri aipagarriak dira bere obran. Hainbat sari irabazi zituen, besteak beste, Kolonbiar Arkitekturako I. Bienalekoa (1960) eta ohorezko aipamena Donostiako Euro-Kursaal Turismo Gunearen proiektuaren zirriborroarekin (1963).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3773095
* Commonscat Multimedia: Fernando Martínez Sanabria

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 172782748
* ISNI: 0000 0003 9906 5949
* GND: 1056529776
* SUDOC: 149389728
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04077/eu\_m\_1221/m1221

 |

* Wd Datuak: Q3773095
* Commonscat Multimedia: Fernando Martínez Sanabria
*Amanita muscaria* jaio berria, errezel orokorrarekin inguratua.
**Errezel orokorra**, mikologian, orriak dauzkaten zenbait perretxiko guztiz edo partzialki inguratzen dituen egitura bat da. Gazteak direnean perretxiko batzuk osorik errezel orokorraren barruan sarturik daude. Esaterako, *Agaricus bisporus* gazteak astaputz baten itxura izan dezake gaztetan, arrautza-formako egitura honen babesean. Perretxikoa hazten den neurrian errezela urratu egiten da, ondoren zatietan txikitzen da eta azkenik desagertzera irits daiteke. Gehienetan ordea, hondarrak uzten ditu, bai oinean, bolba eran, bai txapelaren gainean adabaki-formak eratuz. Ezaugarri makroskopiko honek berebiziko garrantzia dauka perretxikoak identifikatzerakoan, oso erraz ikusten baita eta esangura taxonomikoa baitauka. Gehienetan errezel orokorraren hondarrak dituen perretxiko bat aurkitzen bada, Amanitaceae taldeko ale bat izango da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2500891
* Commonscat Multimedia: Velum universale

---

 |

* Wd Datuak: Q2500891
* Commonscat Multimedia: Velum universale
**Eugene Alexander de Kock** (Hegoafrika, 1949ko urtarrilaren 29a) Hegoafrikako hiltzailea eta torturatzailea da.

Biografia
---------

1980ko eta 1990eko urteetan, heriotza eskuadroi moduan ibili zen Eugene De Kock buru zen polizia taldea. 1983an hasi zen Vlackplass gunean lanean, Dirk Coetzeeren menpe eta 1985ean, C1 unitateko buru bilakatu zen. Erregimenaren aurka zeuden axikitze eta tortura gunea izan zen Vlackplass etxaldea, Pretoria hiriburutik gertu. *Apartheid*a kenduta eta Hegoafrikak demokraziarantz zihoanean, bizi osoko espetxe zigorra zuela De Kockek 1997 eta 1998an, aurreko urteetan egin zituenak kontatu zituen Egiaren eta Adiskidetzearen Batzordean..

*Apartheid*a indarrean zegoenean Poliziako koronel eta C1 matxinadaren aurkako unitateko nagusi izan zen. *Prime Evil* (*Jatorrizko Gaizkia*) ezizena zuen eta 1996an bi heriotza zigor jarri zizkioten arraza bazterkeriaren aldeko erregimenaren aurkako ekintzaileak bahitu, torturatu eta hil egin zituelako. Tartean zeuden ANC Afrikako Kongresu Nazionaleko kideak. Ondoren, 212 urteko beste espetxe zigor bat ere eduki zuen, gizateriaren aurkako krimenenak egin zituelako.

2009an espetxean bisitatu zuen Jacob Zuma presidenteak eta zigorra arintzeko eskatu zuen bete taldeak desagerrarazi zituen pertsonen gorpuak bilatzen laguntzen bazuen. 2015eko urtarrilaren amaieran, «adiskidetze nazionalerako premiagatik» utzi zuten libre.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «'Apartheid'-aren aurpegirik beltzena» *Berria* 2015/01/31.

Ikus gainera
------------

* *Apartheid*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eugene de Kock*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1373213
* Commonscat Multimedia: Eugene de Kock

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 279734022
* ISNI: 0000 0003 8505 2784
* GND: 12978284X
* LCCN: nb98079439
* BIBSYS: 1092301

 |

* Wd Datuak: Q1373213
* Commonscat Multimedia: Eugene de Kock
**Ex ungue leonem** latinezko esaldia, hitzez hitz itzulia, *atzaparraretatik [ezagutzen da]* *lehoia,* erabil daiteke adierazteko egintza edo lan baten autoretza igartzen dela laneko seinaleengatik soilik. Bereziki, oniritzizko zentzuan, maisulanaren seinaleak maisu ezkutua (lehoia) igartzen uzten dutelakoan. Lerro gutxi batzuetatik antzeman daiteke artista handi baten eskua.

Esaldia egozten zaio Johann Bernoulli matemarikariari, zeinak Isaac Newtonen idazki sinatu gabeko bat irakurri zuenean, hala esan omen zuen, egilearen handitasuna agerikoa zela esateko.

20. mendean, John von Neumannek 19 urte zituelarik bere tesiaren lehen zirriborroa idatzi zuenean, hura irakurri zuen Abraham Fraenkel matematikariak, eta halaxe esan omen zuen: "Ez dakit guztia ulertu dudan, baina lan hau bikaina da gero, eta *ex ungue leonem*". Von Neumannen lanak izenburua zuen "Die Axiomatisierung der Mengenlehre" (Multzo-teoriaren axiomatizazioa) eta Fraenkelek artikulua aldatzeko esan zion: "Eine Axiomatisierung der Mengenlehre" (Multzo-teoriaren axiomatizazio bat) bilakaturik argitaratu zen 1925ean. Hiru urteren buruan, bertsio luzeagoa egin zuen Von Neumannek, eta Die artikulua itzuli zion testuari: Multzo-teoriaren axiomatizazioa.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** Bhattacharya, Ananyo.  (2021). «2. To Infinity and Beyond.» *The Man from the Future : the Visionary Life of John von Neumann.*  Allen Lane ISBN 0-241-39885-1. PMC 1225975881. (Noiz kontsultatua: 2022-06-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3735879

 |

* Wd Datuak: Q3735879
**FK Čukarički** (serbieraz Фудбалски клуб Чукарички, *Fudbalski klub Čukarički*) Serbiako futbol talde bat da Belgrad hiriburukoa. Jugoslavian 2 Liga eskuratu zituen eta Serbian Kopa bat. Mitropa Kopa ere irabazi zuen 1977an.

Historia
--------

Taldea 1926an sortu zen *Čukarički sport klub* (ČSK) izenarekin, bina XX mendean Jugoslaviako Liga sistemako maila baxuetan ibili zen. 1995ean lortu zuen maila gorenera iristea eta posturik onena 2000 urteko seigarrena izan zuen. 1996 eta 1997an UEFA Intertoto Kopan ere aritu zen, emaitza aipagarririk gabe izan arren. 2003an jeitsi egin zen. Hurrengo urteetan diru arazoak izan zituen, baina Stankom konpainiak serbiarrak erosi eta buelta eman zion 2007an lehen mailara itzuliz.

2014-15 denboralian urte bikaina osatu zuen Serbiako Kopa irabazi eta Ligan hirugarren geldituz. 2015-16an ere postu bera eskuratu zuen.

Palmaresa
---------

### Serbian: 1

* Serbiako Liga (0): hirugarren 2015, 2016 eta 2023an.
* Serbiako Kopa:
	+ Txapelduna (1): 2015.
	+ Finalista (1): 2023.

Kanpo estekak
-------------

* **(Serbieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213161
* Commonscat Multimedia: FK Čukarički

---

 |

* Wd Datuak: Q213161
* Commonscat Multimedia: FK Čukarički
**Eugenia Iriondo Astarloa** (Eibar, Gipuzkoa, 1901eko apirilaren 3a- *ib.*, 1983ko urriaren 18a) erraketista profesionala izan zen.

*Eibarresa* goitizenez jokatu zuen pilotan.

Madrilgo, Kubako, Bartzelonako eta Sevillako frontoietan jardun zuen 12 urtez.

Erraketistak

Bizitza
-------

Eugenia Arrateko Partxua baserrian jaio zen eta auzoko pilotalekuan hasi zen esku huskako pilotan zaletzen.

### Erraketista ibilbidea

Nerabe zela, neskame joan zen Madrilera, eta aldi berean Madrid pilotalekuko erraketisten eskolan hasi zen ofizioa ikasten. 1919an pilotaleku berean egin zuen debuta profesional gisa, eta gailendu zen pilotarietariko bat izan zen. Madrilgo Moderno frontoian ere jokatu zuen.  Handik hiru urtera Kubara joateko aukera izan zuen eta Leerdam baporean abiatu zen Habana-Madrid pilotalekua inauguratu berrian jokatzera.

1928an itzuli egin zen eta Bartzelonako eta Sevillako pilotalekuetan jokatu zuen, denboraldi bana. 1930ean Roberto Cruz Elorza pilotariarekin Arraten ezkondu eta Madrilera joan ziren bizitzera.Hurrengo urteetan Madrid pilotalekuan jarraitu zuen jokatzen.

### Erraketari agur

Euskal erraketista nabarmenetakoa kontsideratuta, hamabi bat urtez profesionala izan ondoren, Roberto eta Miren seme-alabak jaio zirenean erraketari agur esan zion. Gerra Zibila hasi zenean, familia Eibarrera itzuli zen eta, erbestealdi gorabeheratsuaren ondoren, bi urtez Donostian bizi izan ziren. Bizitzako azken urteetan, *Eibarresa* jaioterriko Gorosta-Abeletxe bere baserrira itzuli zen, eta hil arte han bizi izan zen.

### Merezimenduak

2003an, Gernikako Euskal Herria museoan, *Emakumea eta euskal pilota. Mujer y pelota vasca* izeneko erakusketan, *Eibarresak* aipamena jaso zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Emakume erraketistak - Aintzinako lanbideak» *ORAIN Gipuzkoa* (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**
3. ↑
4. ↑   Begetalak.  (2016-11-21). «DENOK PILOTARI: BILAKAERA» *DENOK PILOTARI* (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Emakumea eta euskal pilota. Mujer y pelota vasca» *Apuntes de etnografía* 2018-06-08 (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Las raquetistas» *La pelota vasca en Madrid* 2014-01-30 (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
7. ↑   **(Gaztelaniaz)** Noticias, Diario de. «Historia de la pelota femenina, ¿la conoces?» *www.noticiasdenavarra.com* (Noiz kontsultatua: 2022-02-25).
8. ↑    «'Emakumea eta Euskal Pilota' erakusketa ikusgai Euskararen Etxean - Uriola.eus» *uriola.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
9. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59290051

 |

* Wd Datuak: Q59290051
Evreuxko kondeen armarria.
**Evreux** Frantziako leinua inportantea zen, Kapeto leinuaren adarra zena. Bere urrezko aroa XIV. mendeko hasieratik XV. mendeko erdialdera arte zen. Nafarroako errege izatera ailegatu ziren.

Leinua Filipe III.a Frantziakoaren hirugarren semea zen Luis Frantziakoa Evreuxko kondeak sortu zuen. Honek seme bi izan zituen, Karlos Evreuxkoa eta Filipe Evreuxkoa, Joana II.a Nafarroakoa ezkondu zuena.

Leinu nagusia 1400ean bukatu zen Karlos Evreuxkoaren semeek semerik ez zutelako. Nafarroako leinua 1425ean bukatu zen, Karlos III.a Nafarroakoa hil zenean.

Kide nagusiak
-------------

* Joana Evreuxkoa, Karlos I.a Nafarroakoaren hirugarren emaztea.
* Filipe III.a Nafarroakoa
* Blanka Evreuxkoa, Filipe VI.a Frantziakoaren bigarren emaztea eta erregina.
* Karlos II.a Nafarroakoa
* Joana Nafarroakoa, Henrike IV.a Ingalaterrakoaren bigarren emaztea eta erregina bakarra.
* Karlos III.a Nafarroakoa
* Blanka I.a Nafarroakoa

Ikus, gainera
-------------

* Evreux-ko kondeen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1091736
* Commonscat Multimedia: House of Évreux

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 85977245
* GND: 137790635
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1091736
* Commonscat Multimedia: House of Évreux
**Fettuccine** (literalki "zinta txikiak" italieraz ; izen plurala, *fettuccina* delarik singularra, *fettuccini* forma maskulino okerra da) Lazioko eta Toscanako sukaldaritzan ezaguna den pasta mota da. Pasta laua eta lodia da, normalean, arrautzarekin eta irinez egina (normalean arrautza bat 100 g irineko), Boloniako *tagliatelleen* antzekoa, baina meheagoak.

Fresko, egin berritan, prestatu eta jatekoak izan ohi dira fettuccineak: aurkitu daitezke merkaturatuta, zorroetan dendetan, baina horrela erosteko beste pasta mota batzuk egokiagoak kontsideratzen dira Italian.

Fettuccine normalean oilasko edo behi ragùarekin jan ohi da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Boni, Ada..  (1998). *La cucina romana : piatti tipici e ricette dimenticate di una cucina genuina e ricca di fantasia : la riscoperta di una Roma gastronomica che scompare nell'opera ormai classica e insuperata dell'autrice del Talismano della felicità.*  (5. ed. argitaraldia) Newton Compton ISBN 88-8183-204-6. PMC 797339794. (Noiz kontsultatua: 2020-08-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20032
* Commonscat Multimedia: Fettuccine

---

 |

* Wd Datuak: Q20032
* Commonscat Multimedia: Fettuccine
**Brand**, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da.

Brand, Bainen semea da, eta, aldi berean, Smaug herensugea hil zuen Bard I.aren biloba.

Haraneko Hiriko erregea izan zen Eraztunaren Gerran, eta Dain II.aren ondoan hil zen Haraneko Hiriko guduan, Ereborreko atea Sauronen armadagandik defendatzen. Gandalfek dioenaren arabera, Brand izan zen lehenengo hil zena, eta bere aliatuaren gorpua defendatzen hil zen Dain, 381 urte zituela.

Bere oinordekoa, Eraztunaren Gerra amaitu ondoren, bere seme Bard II.a izan zen.

Pertsonaia hau, Eraztunen Jauna: Erdialdeko Lurraldeagatik Gudua II ordenagailurako estrategia jokoaren hedapenean agertzen da. Heroiak, nanoengatik borrokatzen du Haraneko Hiriko arkularien buruzagi bezala.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Bain** | **Haraneko Hiriko erregea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3007-3019 | Ondorengoa**Bard II.a** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10750558

 |

* Wd Datuak: Q10750558
*Artikulu hau Iruindar arkitektoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eugenio Arraiza».*

**Eugenio Arraiza Vilella** (Iruñea, 1908 - *ib.*, 1968) nafar arkitekto bat izan zen.

1944-1946 eta 1949-1955 artean Iruñeko Udaleko zinegotzia eta alkate ordea ere izan zen. Pro Ecclesia et Pontífice gurutzearen saria bereganatu zuen. Bere lan seinalatuen artean, aipa daiteke Iruñeko Askatasunaren plazaren diseinua.

Ángeles Rodríguez-Monterekin ezkondua zegoen. Bost seme-alaba izan zituzten, haietariko hiru entzutetsu samarrak Nafarroako gizartean, hala nola Juan Pedro, Fermin eta Eugenio, seme nagusia, euskal kulturan nabarmendu zena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Bibliografia
------------

* García-Sanz Markotegi: Diccionario biográfico de los Diputados Forales de Navarra (1840-1931), Gobierno de Navarra, Pamplona, 1996.

Kanpo estekak
-------------

* Eugenio Arraiza Vilella. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476302
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 18144

 |

* Wd Datuak: Q25476302
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**EB** edo **Exabyte segundoko** segundo batean 1.000 petabyte edo 1018 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

EB eta Eb ez dira berdinak
--------------------------

Eb-k petabit (10 18 **bit**) adierazten du aldiz EB-k terabyte (10 18 **byte**). Halaber, ez da nahastu behar Eb/s edo Exabit segundoko, EB/s edo Exabyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.

Ikus, gainera
-------------

* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257696

 |

* Wd Datuak: Q12257696
**Brontze Aroko urrezko kapeluen urregintza** estiloak definitzen du Europako Mendebaldeko Brontze Aroko urrezko objektu zenbaiten estilo berezia. Urrezko kapeluen forma berezia dute objektu hauetan ikusgarrienek, zeinetarik lau ale ezagutzen diren, baina apainketan, lanketan eta beste ezaugarrietan beste era bateko kasko, ontzi eta objektutan ere aurkitu da estilo berezi hau. Horien artean, Gipuzkoan topatutako Axtrokiko ontziak daude.

Ezaugarriak
-----------

Objektuak urrezko xafla mehez eginda daude, eta apaingarriz estalita egon ohi dira, askotan banda edo lerro horizontaletan, non batez ere disko eta zirkulu zentrokideak ikusten diren. Gurpiltxo, zigilu, biribilki edo orraziekin markatu zirela dirudi. 

Barnealdetik mailukatutako bozeldura faltsu bidezko dekorazioa dira forma horiek. Objektuek grabatuta dituzten dekorazio geometriko hauek ikur gisa hartu izan dira, eguzkiaren, ilargiaren, izarren edota hegaztien irudikapenekin alderatuz. Dekorazioen kalitatea eta zehaztasuna ikusita, urregintza lantegi espezializatuetan egin zirela uste da, eliteen esku bakarrik egon zitezkeen enkarguak izango ziren.

Objektu hauek aurkitu izan diren moduangatik, kasu askotan apropos lurpean ezkutaturiko sortak zirela uste da. Funtzioan ere bateratasun erritual bat adierazten dute hortaz.

Iruditegia
----------

Forman desberdintasunak daude kasu batzuetan, baina antzekotasunak ere bai:

* Boeslundeko altxorreko pieza bat (Danimarka).Boeslundeko altxorreko pieza bat (Danimarka).
* Berlingo kapelua (Alemania).Berlingo kapelua (Alemania).
* Marne departamentuko Villeneuve-Saint-Vistre-et-Villevotten aurkitutako altxorrako bi edalontziedo pitzar.Villeneuve-Saint-Vistreko ontziak (Frantzia).
* Axtrokiko ontzia (Euskal Herria)Axtrokiko ontzia (Euskal Herria)

Teknikan eta apainduretan bateratasun argia ikusten da:

* Leiroko kaskoa, Galizia.Leiroko kaskoa, Galizia.
* Avantongo konoaren detailea (Frantzia).Avantongo konoaren detailea (Frantzia).
* Axtrokiko ontzi baten detailea.Axtrokiko ontzi baten detailea.
* Terheideko ontzia (Frisia).Terheideko ontzia (Frisia).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Eogan, George.  (1981). «The Gold Vessels of the Bronze Age in Ireland and Beyond» *Proceedings of the Royal Irish Academy. Section C: Archaeology, Celtic Studies, History, Linguistics, Literature* 81C: 345–382. ISSN 0035-8991. (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).
2. ↑    Aranzadi. «Axtrokiko Ontzien errepliken erakusketa bere 50. urteurrenean» *Aranzadi* (Noiz kontsultatua: 2022-11-21).

Ikus, gainera
-------------

* Axtrokiko ontziak
* Brontze Aroko urrezko kapeluak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115249475
* Commonscat Multimedia: Objects made in the style of Bronze Age golden hats

---

 |

* Wd Datuak: Q115249475
* Commonscat Multimedia: Objects made in the style of Bronze Age golden hats
| Biten multiploak |
| --- |
| SI aurrizkia | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobit (Kb) | 103 | 210 | kibibit (Kib) | 210 |
| megabit (Mb) | 106 | 220 | mebibit (Mib) | 220 |
| gigabit (Gb) | 109 | 230 | gibibit (Gib) | 230 |
| terabit (Tb) | 1012 | 240 | tebibit (Tib) | 240 |
| petabit (Pb) | 1015 | 250 | pebibit (Pib) | 250 |
| exabit (Eb) | 1018 | 260 | exbibit (Eib) | 260 |
| zettabit (Zb) | 1021 | 270 | zebibit (Zib) | 270 |
| yottabit (Yb) | 1024 | 280 | yobibit (Yib) | 280 |

**Eb/s** edo **Exabit segundoko** segundo batean 10 18  bit adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Telekomunikazioetan, elektronikan eta informatikan erabiltzen da.

EB eta Eb ez dira berdinak
--------------------------

Eb-k exabit (10 18 **bit**) adierazten du aldiz EB-k exabyte (10 18 **byte**). Halaber, ez da nahastu behar Eb/s edo Exabit segundoko, EB/s edo Exabyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan.

**Azalpena**: 1024 byte adierazteko informazio unitatea Kibibyte da, bestela irakurri ***argipena***.

Ikus, gainera
-------------

* Megabyte segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257695

 |

* Wd Datuak: Q12257695
**Eugenia María Trinchinetti** (Victoria, Argentina, 1997ko uztailaren 14a) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Eugenia Trinchinetti» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Eugenia Trinchinatti» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26131309
* Commonscat Multimedia: Eugenia Trinchinetti

---

 |

* Wd Datuak: Q26131309
* Commonscat Multimedia: Eugenia Trinchinetti
**Broadwater konderria** (ingelesez: *Broadwater County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Townsend da. 2010eko zentsuaren arabera 5.612 biztanle zituen, Broadwater kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Broadwater konderriak 3.208,37 kilometro koadro ditu. Horietatik 119,7 ura dira. Beste 3.088,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,75 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.612 pertsonetatik 5.436 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 126 dira. 15 beltzak edo afroamerikarrak. 68 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 73 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192753
* Commonscat Multimedia: Broadwater County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130191788
* GND: 7667370-4
* LCCN: n81021896
* **Lekuak**
* OSM: 1740618
* TGN: 2001263

 |

* Wd Datuak: Q192753
* Commonscat Multimedia: Broadwater County, Montana
**Errusiako erdialdeko goi-ordokia** (errusieraz: Среднерусская возвышенность, translit.: *Srednerússkaya vozvýshennost*), **Errusiako erdialdeko lautada** ere deitua, Ekialdeko Europako ordokiaren ekialdean dagoen goi-ordoki zabala da. 480.000 kilometro koadroko eremua hartzen du, Errusiako hego-mendebaldean (gehiena) eta Ukrainako ipar-ekialdean, eta Oka ibaitik Donetseraino hedatzen da. 1.000 kilometro inguruko luzera, iparraldetik hegoaldera, 480 kilometroko zabalera, eta 200–290 metro arteko garaiera ditu.

Administratiboki Errusiako Belgorod, Briansk, Kaluga, Kursk, Lipetsk, Oriol, Tula eta Voronezh oblastetan banaturik dago. Hiri nagusiak, berriz, Tula, Kursk, Briansk, Belgorod, Kaluga, Orel, Oskol eta Novomoskovsk dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Central Russian Upland[*Betiko hautsitako esteka*] Global.britannica.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1126906
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1126906
**Errusiar mafia** (errusieraz русская мафия, *rússkaya máfiya*). **Bratvá** (братва; «anaiak» edo «anaitasuna») edo **mafia gorria** (errusieraz красная мафия, *krásnaya máfiya*) Sobietar Batasuna ohian eta Estatu Independenteen Erkidegoan jatorria duten erakunde kriminal antolatu multzo batek jasotzen duen izendapena da.

Etnia edo nazionalitate ugarik osatzen duten mafia da: errusiarrez gain, errusiar juduak, ukrainiarrak, abjasiarrak, azerbajandarrak, bielorrusirrak, armeniarrak, georgiarrak, txetxeniarrak, uzbekiarrak, letoniarrak, lituaniarrak eta abar.

1991n Sobietar Batasunaren desegitean, herrialde hauen ekonomiaren irekitzeak errusiar mafiari nazioartean hedatzeko atea ireki zion, eta gaur egun mundu mailan eragin handia duten erakunde bilakatu dira. Errusiar gizartearen sektore gehienetan jarduten dute. Gainera ordurarteko kriminal arruntez gain, KGBko agente ohiak, kirolariak, Afganistango gerrako beteranoak eta Txetxeniako Lehen Gerran eta Bigarrengoko soldadu ohiak ere erregimen komunistaren desagertzearekin lanik gabe zeudenez askok delinkuentzian baliagarria izan zitekeen eskarmentua edo ezagupenak zituztenez krimen antolatuan dirutza lortzeko aukera ikusi zuten.

Errusiar kriminalak mundu mailan petrolioa, pertsonen trafikoa, narkotrafikoa, arma trafikoa, nuklear materialen trafikoa eta diru-zuritzean ere jarduten dira.

Errusiaz gain, AEB, Israel, India, Hungaria, Espainia (bereziki Costa del Sol eta Mediterraneoko kostaldera) eta Tailandiara hedatu da.

Bestalde, beste herrialdeetako erakunde kriminalek ere harremanak baditu, tartean Cosa Nostra, Txinatar triadak eta Latinoamerikako droga kartelekin, azken honekin dituen harremanak Errusiara kokaina ekartzea ahalbideratu dio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q817144

 |

* Wd Datuak: Q817144
çBroad Street, eta eskuinean, New Yorkeko burtsa (NYSE)
Burtsa Broad Streeteko 10-12 zenbakietan, 1882an.
**Broad Street** New Yorkeko finantza barrutian, Manhattanen dagoen kale bat da, *South Street*etik Wall Streeteraino hedatzen dena.

Historia
--------

Broad Streetek bere izena "Broad Canal" deritzonagatik jaso zuen, zein ordeztu zuen. Jatorrian, kanal hau East Riverretik sarrera bat zen, eta hiru solairuko bi etxe ilara zituen alboetan, hauen paretik igarotzen ziren bideak 1676an asfaltatu zirelarik. Kanala 1676an bete zen, fruta eta barazki saltzaileak, kanoan Long Islandetik iristen ziren indigena amerikarrak eta geroz eta ontzi gutxiago baitziren kanala erabiltzeko bezain txikiak.

Broad Canal Manhattanera Manhattan eta Brooklyn arteko lehen ferrya, ondoren Fulton Ferrya iristen zen tokia zen.

Herbeheretar domeinua britainiarragatik ordeztua izan zen heinean, eta azkenik AEBen independentziarekin, kaleak aldaketa ugari jasan zuen. Broad Streeteko maizterren artean XVIII. mendean Garrat Noel liburu saltzailea egon zen. 1835eko New Yorkeko Sute Handiak Amsterdam Berriaren lehen garaietatik geratzen ziren eraikin historiko guztiak suntsitu zituen. Eremua aktibitate finantzarioaren erdigune bihurtu zen heinean, eraikin txikien guztiak, era berean, banku handiengatik ordeztuak izan ziren.

Deskribapena
------------

Broad Street eta Wall Street arteko izkinan Broad Street Station dago, New Yorkeko metroko BMT Nassau Streeten. Wall Street eta Broad Streetetik iparraldera Nassau Streetetik jarraitzen da.

New Yorkeko burtsako fatxada neo-erromatar ospetsua eta sarrera nagusia Broad Streetko 18. zenbakian daude. Honen parean J. P. Morganen antzinako egoitza dago, Wall Streeteko 23. zenbakian, Broad Streeteko 15. zenbakiarekin izkina eginez, luxuzko kondominio bat bihurtu dena. Nabarmendu beharreko beste eraikin batzuk Broad Exchange Building 25. zenbakian eta American Bank Note Company Building 70. zenbakian dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2613951
* Commonscat Multimedia: Broad Street (Manhattan)

---

 |

* Wd Datuak: Q2613951
* Commonscat Multimedia: Broad Street (Manhattan)
*Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.*
**Brynjólfur Sveinsson** (1605eko irailaren 14a - 1675eko abuztuaren 5a), gotzain luteranoa izan zen Skálholt herrixkan, Islandia hegoaldean. Gotzain hau izan zen *Codex Regius*a aurkitu eta Edda deitu zuena, Snorri Sturlusonek bere lana oinarritu zuen iturria zela onartu baitzuen.

Brynjolfurrek, eskuizkribuaren egiletza, Sæmundr fróðiri eman zion, XII. mendeko apaiz islandiar bat. Egungo adituek, baina, emate hau arbuiatu egiten dute, eskuizkribua, egile bat baino gehiagok idatzi zutela uste baitute.

1650ean, Frederiko III.a Danimarkakoak, Brynjólfur, Errege Historialari bezala izendatu zuen, berriki hildako Stephaniusen ordez. Postu horri uko egin zion, baina Islandian dokumentuak biltzeko ahalak eta bi egingo zituela agindu zuen. Bere lehen ekintzetako bat, bere elizbarrutiko fededunei, erregeari, antzinako eskuizkribuak, jatorrizkoak edo kopiak, opari bezala edo sariren baten truke emateko eskatzea izan zen. Bildu zituen islandiar eskuizkribuen artean, *Flateyjarbók* delakoa zegoen, Brynjólfurrek, idazkiaren jabea pertsonalki bisitatuz lortu zuena.

Brynjolfur, Hallgrímur Pétursson idazle eta olerkariaren bizitzan izan zuen paperagatik ere ezaguna da.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q712642
* Commonscat Multimedia: Brynjólfur Sveinsson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 28990399
* ISNI: 0000 0000 4063 2417
* GND: 1051925924
* LCCN: n2007090241
* SUDOC: 123053110
* Open Library: OL5042676A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q712642
* Commonscat Multimedia: Brynjólfur Sveinsson
**Finantza-bitartekariak** agertzen dira, superabita duten agenteen (mailegu-emaile) eta defizita dutenen (mailegu-hartzaile) artean diru-fluxua bideratzen espezializaturiko erakunde multzoa, aktiboak bi agenteen beharretara egokituz finantzazioa lortzeko kostuak murrizteko helburuarekin.

Finantza bitartekarien ezaugarri nagusienetarikoa finantza aktiboak eraldatzen dituztela da. Horrela, bankuen ohiko funtzioa gordailuak inbertitzaileei transmititzea izan da beraiek jaulkitako aktibo finantzarioak eskuratuz; adibidez, bonoak, mailegu hipotekarioak, e.a. Aldi berean, bankuek gordailuak eskuratzen dituzte, mailegu operazioak burutzeko, beraiek jaulkitako finantza aktiboen bidez, hauek kontu korronteak, eperako gordailuak e.a. dira. Beraz, inbertitzaileei gordailuak mailegatzen dizkiete inbertitzaileek jaulkitako finantza aktiboak eskuratuz, aktibo hauei primarioak deritzaie; eta gordailuak eskuratzen dituzte aktibo finantzarioak jaulkiz, aktibo hauei sekundarioak deritzaie eta aurreztaileek eskuratzen dituzte.

Bitartekariek harremanetan jartzen dituzte baliabideak dituzten familiak, baliabideak behar dituzten enpresekin, inbertitzeko nahia eta enpresen beharrak parekatuz. Finantza-bitartekariek (kreditu erakundeak, banku, aurrezki kutxak eta kreditu kooperatibak-, leasing erakundeak, kreditu erakunde ofizialak...) gastu unitate superabitarioengandik jasotzen dute dirua, enpresei epe luzeagoko eta zenbateko altuagoko (gastu unitate superabitario bakoitzeko) baliabideak eskeiniz. Modu honetan eragiten dute familien baliabideen eraldaketan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1416431
* **Identifikadoreak**
* GND: 4113564-7
* LCCN: sh87001961
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1416431