recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Rezola zementu lantegia Donostian.
43°17′08″N 1°59′48″W﻿ / ﻿43.2856°N 1.9967°W﻿ / 43.2856; -1.9967**Rezola zementu lantegia** edo gaztelaniaz **Cementos Rezola** Donostiako Añorga auzoan dagoen harrobitik zementua ekoizten duen lantegi ezaguna da. Neurri handi batean auzoa haren inguruan garatu da. 1850ean Jose Maria Rezola Gaztañagak lehenengo lantegia sortu zuen.

Gaur egun Financiera y Minera S.A. izenaz Italcementi talde multinazionalaren esku dago. Donostiako kutsadura iturri nagusietarikoa da.

 Lantegiaren ikuspegi orokorra.

Historia
--------

Aurrtik Añorga-Txikin errota bat zegoen eta hori izan zen Jose Maria Rezola Gaztañagak (Usurbil 1822 azaroaren 13 - 1867) aukeratu zuen tokia "La Esperanza" lantegia eraikitzeko. Horretarako Etxe Haundi baserria erosi zuen eta honen errota harriak txikitzeko moldatu zuen. Lantegi horretan, Añorgako Arteagakobizkarra harrobiatik ateratako materialez zementu ekoizten hasi zen; horretarako inguruko energia hidraulikoaz baliatu zen.

Jose Maria Rezola hil ondoren haren alargunak, Dorotea Olasagasti Irigoyenek, enpresaren ardura hartu zuen, "Vda. e Hijos de J. M. Rezola" izenaz. 1900tik ardura hori hiru seme-alabek hartu zuten, Bernardo, Maria eta Ricardo Rezola Olasagasti, handik aurrera Hijos de José Rezola y Cia. izenaz. Zementu eskaerak handituz joan zen eta, ondorioz, lantegia birmoldatu egin zen. Horrek aldaketa handiak ekarri zituen: lantegi berria Añorga Handira lekuratu zen, 1901an, eta Portland zementuaren ekoizpenari ekin zion, zementu naturala baztertuz. 1929an lantegiak "Cementos Rezola" izena hartu zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren lantegiak bere garai onenak ezagutu zituen: 1947an Espaina mailako enpresa nagusia izan zen eta lantegi berriak hasi zen irekitzen: "Cementos Alfa" lantegiraen kapitala erosi zuen eta Palentzian "Cementos Hontoria"n hartu zuen parte. 1963ko maiatzean Arrigorriagan "Cementos Rezola Vizcaya S. A." sortu zuen eta beste bat Arroan. Hirurogeigarren hamarkadaren amaieran 300.000 tonako ekoizpena lortu zuen. Hortik aurrera enpresaren jaitsiera hasi zen. 1989an "Ciment Français/Italcementi" enpresak Cementos Rezolaren kapitala eskuratu zuen.

Lantegiaren argazki historikoa.
Langile kopuruen aldetik aldaketa handiak izan ditu Cementos Rezolak. 1929an 350 langile kotratatuak zituen, 1960an 600, 1984an 425. 2006an Añorgan eta y Arrigorriagan (Bizkaia), 500 langile inguru zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. 1 2

Ikus, baita ere
---------------

* Museum Cement Rezola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21973880
* Commonscat Multimedia: Rezola cement factory (Añorga, Donostia-San Sebastián)

---

 |

* Wd Datuak: Q21973880
* Commonscat Multimedia: Rezola cement factory (Añorga, Donostia-San Sebastián)
**Ryn basamortua** edo **Ryn-Peski basamortua** (errusieraz: Рын-пески; kazakheraz: Нарын құмы, *Naryn-Qumy*) Europako ekialdean dagoen basamortu bat da, Kazakhstango mendebaldean, Kalmukia errusiar errepublikako hego-ekialdean, Kaspiar itsasoaren iparraldean eta Volgako goialdeen hego-ekialdean. Basamortuaren mugak oso lauso definituta daude. Mapa batzuek basamortua ia bere osotasunean Kaspiar sakonunearen barnean erakusten dute; beste batzuk, berriz, sakonunetik iparraldera erakusten dute. Mugak alde batera utzita, basamortu hori Europako bakanetakoa da. Ural ibaiaren mendebaldean dago, 46-49° iparraldeko latitudean eta 47-52° ekialdeko luzeran. Tenperaturak 45-48° C-ra irits daitezke udan eta neguan -28-36° C-ra jaitsi.

Herri txikiak sakabanatuta daude Ryn basamortuan, eta biztanle dentsitatea 1 eta 15 pertsona artekoa da milia karratuko. Ryn ibaia klima erdi-idorreko gune batean dago, eta oso euri gutxi jasotzen du. Haize altuek basamortua bipiltzen dute, izan ere, 2001ean hauts ekaitz bat izan zen Itsaso Baltikoan, Ryn basamortuan jatorria zuena. Baltiko itsasoko eskualderako epe luzeko hauts garraioaren azterketa bat egin zuten Eskandinaviako herrialdeetako hautsaren bidezko kutsaduraren analisiaren bidez, eta Ryn basamortuko eskualdeak Saharako basamortuak baino eragin gehiago izaten duela baieztatu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1358976

 |

* Wd Datuak: Q1358976
**Refugio konderria** (ingelesez: *Refugio County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Refugio da. 2010eko zentsuaren arabera 7.383 biztanle zituen, Refugio kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Refugio konderriak 2.119,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 123,8 ura dira. Beste 1.995,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.383 pertsonetatik 6.824 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.487 dira. 445 beltzak edo afroamerikarrak. 25 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 53 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26705
* Commonscat Multimedia: Refugio County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138382923
* LCCN: n81047304
* NARA: 10040179
* **Lekuak**
* OSM: 1828412
* TGN: 2002063

 |

* Wd Datuak: Q26705
* Commonscat Multimedia: Refugio County, Texas
**Regent's Canal** Londres erdialdeko ubide bat da, Grand Junction Canaleko urak Tamesis ibaira eramaten dituena. 13.8 kilometrotako luzera du.

Historia
--------

1801ean *Grand Junction Canal* eraiki zen. Bertan Ingalaterra erdialdeko urak Londresera bideratu ziren. 1802an Thomas Homerrek ur hauek Tamesis ibairaino eramatea proporatu zuen eta XIX mendean zehar hainbat fasetan eraiki zen *Regent's Canal*. 1838an Londrest eta Birmingham arteko trenbidea eraiki zen eta ikatzaren garraioak nabarmen handitu zuen ubidearen trafikoa. XX mendearen hasieran errepidea nagusitzen hasi zitzaion trenari eta ubidearen garrantziaren gainbehera etorri zen.

Ibilbidea
---------

Hainbat udalerri zeharkatzen ditu hasieratik bukaerarako ordenan:

* Westminster Hiria
* Camden
* Islington
* Tower Hamlets
* Hackney

Honako hau da bere ibilbidea:

* Grand Junction Canal eta Little Venice
* Regent's Park (iparraldea)
* Camden Town
* King's Cross Central
* Camley Street Natura Parkea
* King's Cross geltokia
* Battlebridge Basin (bertan dago London Canal Museum)
* Victoria Park
* Limehouse Basin
* Tamesis ibaia

Itsasontzien ezaugarriak
------------------------

Regent's Canal ubidean nabigatzeko itsasontzien gehienezko luzera 21,95 metrotakoa da eta batezbesteko urperatze-sakonera 1,15 metrotakoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2004584
* Commonscat Multimedia: Regent's Canal

---

* **Lekuak**
* OSM: 3878210

 |

* Wd Datuak: Q2004584
* Commonscat Multimedia: Regent's Canal
**Regan Edward Ware** (Tokoroa, Zeelanda Berria, 1994ko abuztuaren 7a), Zeelanda Berriko zazpiko eta hamabosteko errugbi jokalaria da; gaur egun, Tasman taldean jokatzen du Bunnings NPCn. 2015eko Dubai Sevens txapelketan, Zelanda Berriarekin debutatu zuen. Rio de Janeiroko, Brasil, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako Zelanda Berriko selekziorako hautatu zuten. Maori jatorrikoa, Ware Ngāti Korokī Kahukura eta Ngāti Porou iwi-n afiliatuta dago.

Tasman
------

2021eko Bunnings NPC-n, Tasman-en beranduko fitxaketa gisa hartu zuten Ware, Mark Telea lesionatuta amaitutako denboraldi baten ostean. Tasman taldearekin, Southland-en aurka egin zuen debuta Lansdowne Parkeko lehiaketako 5. txandan, aulkitik atera eta entsegu bat lortuz Makorentzat eta 51-14 irabaziz. Taldea finalera iritsi zen Waikatoren aurka 23-20 galdu aurretik.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.

Olinpiar Jokoetako Emaitzak
---------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Zazpiko-errugbiagizonezkoa. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Team tracker: Rugby sevens.*  5 July 2016.
2. ↑   Bidwell, Hamish.  (28 January 2016). «Ware in sevens wonderland» *Stuff.co.nz*.
3. ↑    *Historic first for Rugby Sevens as 24 athletes named for Olympic Games | New Zealand Olympic Team.*  2016-07-01.
4. ↑   Tiananga, Tamati.  (30 January 2019). «Ware weary of cutthroat Sydney 7's comp» *Te Ao Māori News*.
5. ↑  «Regan Edward Ware» *olympedia.org* 2022-02-08an. begiratua**(Ingelesez)**
6. ↑  «Regan Edward Ware» Olympics.com 2022-02-08an begiratua **(Gaztelaniaz)**
7. ↑  "Zazpiko-errugbia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* Regan Ware Olympics at Sports-Reference.com (artxibatua)
* itsrugby.co.uk profila

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25751565

 |

* Wd Datuak: Q25751565
**Thomas Frank McLeod** Hego poloko hiru espediziotan parte hartu zuen Eskoziako marinel bat izan zen. Glasgow-n jaio zen Barbara McLeod-engandik, Stornoway-n, Kanpoko Hebridetako uharte batean hazi zen. 14 urterekin itsasora joan zen lehen aldiz, eta 1910. urtean Terra Nova espedizioan sartu zen, Robert Falcon Scott (AS) buru zela. Espedizioan, Scott eta beste taldekide batzuk hil ziren, eta Terra Nova Ingalaterrara itzuli zen 1913an. McLeod-ek eta beste marinel batzuek Polar Domina irabazi zuten.

Urte bat geroago, 1914an, McLeod Trans-Antartika Espedizio Inperialean sartu zen, Ernest Shackleton buru zela eta, berriro ere, marinel profesional gisa zerbitzatu zuen. Espedizio horretan, Endurance ontzia hondoratu egin zen itsasoaren izotzean harrapatuta. Horrek tripulatzaileak izotzean kanpatzera behartu zituen, eta, ondoren, segurtasun erlatiboko Elefante uhartera arraunez jarraituz, non Shackleton-ek erreskatatu zituen eta gizon batzuk Hego Georgietara arraunez iritsi ziren laguntza lortzeko. Garai hartan, McLeodek Shackletonek baztertu zuen biblia bat jaso zuen (orrialde batzuk kendu ondoren). McLeod-ek geroago bigarren Polar Domina lortu zuen.

McLeodek Hego polorako hirugarren espedizioan sartu zen 1921ean, Shackleton-Rowett espedizioan. Shackleton buru izan zen hasiera batean, baina geroago, Frank Wild izan zen, agintean bigarrena. Espedizioak ez zuen arrakastarik izan eta itsasontzia 1922an itzuli zen etxera.

1923an, McLeodek Kanadara emigratu zuen, hasieran arrantzale gisa lan egin zuen eta, ondoren, eskoletako laguntzailea eta gaueko zaindaria. Kingston-eko (Ontario) erretiro etxera joan zen bizitzera, eta bertan hil zen 1960ko abenduaren 16an, 87 urte zituela. Hilobia Cataraqui hilerrian dago.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3990692

 |

* Wd Datuak: Q3990692
**Tay aintzira** (ingelesez: *Loch Tay*, Eskoziako gaeleraz: *Loch Tatha*) Eskozia erdialdean dagoen aintzira da, Perth eta Kinross eskualdean.

Geografia
---------

23 kilometroko luzera duen aintzira estua da, zabalera gehienez kilometro bakarrekoa baitu. Eskoziako seigarren aintzira handiena da baina denetan sakonena, 154'8 metrotaraino iristen baita.

Aintziraren betebidea Dochart eta Lochay errekek osatzen dute eta hustubidea berriz Tay ibaia da. Tay ibaiak 193 kilometrotako ibilbidea osatzen du Tayko fiordora iristeko eta Eskoziako ibaien artean luzeena da. Aintziraren iparraldeko ertzean Ben Lawers (1.214 m) mendia dago, Eskoziako hamargarrena altueran.

Bitxikeriak
-----------

Burdin Aroan jendea *crannog* izeneko egituratan bizi zen, aintziraren gainean, eta 20 crannog-etatik gora aurkitu dira aintziran egindako indusketetan. Hauetako bat berreraiki dute aintziraren ertzean.

Bestalde izokin arrantzarako toki bikainak dira bertara iristen diren errekak eta Tay ibaia bera ere, nazioarteko sona ere badute gainera.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* Crannog berreraikia.*Crannog* berreraikia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1363409
* Commonscat Multimedia: Loch Tay

---

 |

* Wd Datuak: Q1363409
* Commonscat Multimedia: Loch Tay
Tesla harilak sorturiko deskarga elektrikoa.
**Tesla harila** erresonantzia-transformadore mota bat da. Izena berau asmatu zuen Nikola Tesla asmatzailearen omenez darama. Tesla harila elkarren artean akoplatuak doazen hainbat zirkuitu elektriko erresonanteez osatua dago. Nikola Teslak harila eta konfigurazio ezberdinekin esperimentatu zuen, hortaz Tesla harilaz mintzatzean harila jakin edo zehatz bat deskribatzea nahiko lan zaila da, dauden ugaritasuna dela eta. Lehenbiziko eta ondorengo harilak hainbat muntaketa eta konfigurazio ezberdinetan sailka daitezke. Orokorrean, Tesla harilek bi metro inguruko deskarga elektrikoak sortu ohi dituzte, honek oso gailu ikusgarriak bilakatzen ditu.

Ikus gainera
------------

* Nikola Tesla
* Haril
* Ruhmkorff harila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622424
* Commonscat Multimedia: Tesla coils

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4449670-9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q622424
* Commonscat Multimedia: Tesla coils
Paul Bourget idazlea (1852-1935).
**Tesi eleberria** literaturan ausnarketa filosofikoa, politikoa, zientifikoa edo erlijiosoa lantzen den azpigeneroa da. Liburu horietan ausnarketa argumentoa baino garrantzitsuagoa da. Protagonistak ideia edo korronte filosofikoen adibideak dira. Kontzeptua batzutan zentzu gutxiesgarriarekin erabili izan da eta, horregatik, gaur egun, **Eleberri ideologikoa** esaten zaie baita ere. Nolabait, liburu hauek helburu didaktikoa dute.

Lehen lanak
-----------

Genero didaktiko hau XVIII. mendean agertu zen, Ilustrazioarekin batera. Denis Diderot edo Voltaire bezalako idazleak dira azpigenero honen lehenengo egileak. Lanok errealistak izan nahi zuten, "sinesgarritasunaren eta irudikapenaren estetikan oinarrituta".

Paul Bourget eleberri mota honen adibiderik adierazgarriena izan da. Hala ere, bere eleberriak "eleberri analitiko" gisa definitzen zituen berak. Haren arabera, George Sand eta Victor Hugoren eleberriak ziren benetako tesi eleberrien egileak.

Tesi eleberrien adibideak
-------------------------

* Voltaire: *Kandido*
* Victor Hugo: *Le Dernier Jour d'un condamné*
* Bourget: *Le Disciple*
* Maksim Gorki: *Mat* (Ama)
* Friedrich Nietzsche: *Honela mintzatu zen Zaratustra*
* Ayn Rand: *La Grève*
* Albert Camus: *La Peste*
* Miguel Unamuno: *San Manuel Bueno, mártir*
* Benito Pérez Galdós: *Doña Perfecta*

Euskal literaturan
------------------

Maria Jose Olaziregien iritziz Txomin Agirreren eleberriak eta estilo horren jarraitzaileen lanak tesi eleberrien sailkapenean sartuko lirateke: "azken batean tesi eleberria da harena (Agirrerena), hiru ardatzen inguruan taxutua -fedea, abertaletasuna eta euskalduntasuna- eta kontalari ahalguztidun batek zuzendua eta kontatua".

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑  Susan R. Suleiman, *Le Roman à thèse ou l'autorité fictive*, Paris, PUF écriture, 1983, 320 or. (ISBN 2-13-037905-2), 14.or.
3. ↑

Bibliografia
------------

* Joyce Cary, *Le roman à thèse*, Les Nouvelles Littéraires, 1955
* Susan Rubin Suleiman, *Le roman à thèse ou l'autorité fictive*, Ecriture, 14. liburuki, PUF, 1983, ISBN:9782130379058.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1326821

 |

* Wd Datuak: Q1326821
**Läckö gaztelua** (suedieraz: *Läckö slott*) Suedia hegoaldeko Vänern aintziraren ondoan dagoen gaztelu bat da, Lidköping udalerrian, Västra Götalandeko konderrian. **Magnus de la Gardieren gaztelu ikusgarria** izenaz ere ezagutzen da.

Kokapena
--------

Vänern aintziraren hegoaldean dagoen Kållandsö uhartean dago.

Historia
--------

Skarako apezpikua zen Brynolf Algotssonek gotorleku bat eraiki zuen 1298an. Harresiz inguraturiko bizpairu etxek osatzen zuten gaztelua. 1470 hamarkadan suak kalte handiak eragin zizkion eta Brynolf Gerlachssonek konpondu eta handitu egin zuen.

1527ko Erlijio Erreformaren ondoren Gustavo I.a Vasa erregeak beretzat hartu zuen. 1615ean Jacob Pontusson De la Gardie generalak jaso zuen eta 1654an Magnus de la Gardie kondeak laugarren solairu bat eraiki eta margolari ugarik hormak eta sabaiak dekoratu zitutzen gaztelu ikusgarria bihurtuz.

1993an Suediako Ondare Elkarteak Monumento Nazional izendatu zuen eta gaur egun berak kudeatzen du.

Opera jaialdia
--------------

Uztaila guztietan Opera jaialdia ospatzen da gazteluko patioan. Hiru aste inguruko programazioa osatzen dute.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* Armarria.Armarria.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q935973
* Commonscat Multimedia: Läckö slott

---

* **Identifikadoreak**
* SUDOC: 052622258
* **Lekuak**
* OSM: 1619392
* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbr/21300000013312

 |

* Wd Datuak: Q935973
* Commonscat Multimedia: Läckö slott
**Reinaldo Antonio Iturriza López**, ( Ciudad Guayana, Bolívar, Venezuela, 1973ko azaroaren 30a ), venezuelar politikaria, soziologoa eta idazlea da. Venezuelako Kulturarako Herri Boterearen ministroa izan zen 2014ko irailetik 2016ko urtarrilera arte.

Biografia
---------

Venezuelako Unibertsitate Zentralean soziologia titulua eskuratu zuen. Venezuelako Unibertsitate Bolivartarreko irakaslea izan zen.

2013ko apirilaren 21etik 2014ko irailaren 2ra, Komunen eta Gizarte Mugimenduen Herri Boterearen ministroa izan zen. Elías Jauak ordezkatu zuen. 2014ko irailaren 3an, Venezuelako Kulturarako Herri Boterearen Ministerioa hartu zuen, Nicolas Maduro presidentea zela, 2016ko urtarrilera arte. Freddy Ñañezek ordezkatu zuen. Batzar Nazional konstituziogilerako hautagaia izan zen, 2017ko uztailaren 30ean hautatua.

Liburuak
--------

* *27 de febrero de 1989: interpretaciones y estrategias* (2006)
* *El chavismo salvaje* (2017)

Kanpo estekak
-------------

* Egilearen bloga

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16301729

 |

* Wd Datuak: Q16301729
Jean Isidore Harizpe, Frantziako marexala, Baigorriko semea.
**Mariskala**, halaber **marexala** (Ipar.), gradu militar bat da, nazioen arabera maila desberdina duena.

Herrialdez herrialde
--------------------

Antzinako alemaniar armadan, ofizialen mailan, gradu gorena zen. Gauza bera gertatzen da Erresuma Batuko eta Frantziako lurreko armadan. Herrialde horiek, gradu honetarako igoera, gerra garaian baino ez dute baimentzen. Alemanez *Generalfeldmarschall* bezala itzultzen da.

RAF britainiarrean, ofizial jeneralek *marshall* hitza erabiltzen dute euren graduazioetan, jeneral hitzaren ordez.

### Nafarroa

Nafarroako Erresuman 1390ean sortu zen Nafarroako mariskal kargua Karlos III.a erregearen erabakiz, eta, banderazain edo kondestablearen ondotik, erresumako bigarren kargu militarra izan zen.

### Espainia

Espainian, Filipe V.a erregearen garaitik behintzat, *brigadier* eta *lotinant jeneral* graduen artean dago gradu hau. Jeneral osoko lehen lanpostu bezala kontsideratua izan zen. 1889ko uztailaren 20ko lege baten bidez, gradu hau dibisioko jeneral oraingo graduagatik aldatu zen.

### Frantzia

Frantziar Iraultzaren aurreko Frantzian, *Maréchal de champ* izeneko gradua existitzen zen. Gradu honek Napoleonen garaira arte iraun zuen. Espainian erabiltzen zenaren baliokidea da. Baita *Maréchal de France*n baliokide bezala. Azken hau frantziar armadako gradurik gorena zen, eta oraindik ere hala da.

Historiako mariskalak
---------------------

* Jean Isidore Harizpe Frantziako marexala, Nafarroa Beherekoa
* Miguel Ricardo de Álava y Esquivel Espainiar kanpo-mariskala (gero *teniente jeneral* gradura igoa)
* Francisco de Miranda Frantziako marexala
* Antonio José de Sucre Ayacuchoko Mariskal handia
* Bernardo O'Higgins Txileko mariskala
* Rodileko Markesa Espainiar kanpo-mariskala
* José Felix Ribas Venezuelako kanpo-mariskala

### Lehen Mundu Gerra (1914-1918)

* Ferdinand Foch Frantziako marexala
* Joseph-Jaques-Césaire Joffre Frantziako marexala
* Philippe Pétain Frantziako marexala
* Paul von Hindenburg Alemaniako mariskala

### Bigarren Mundu Gerra (1939-1945)

* Erwin Rommel "Basamortuko azeria" ezizenez ezaguna
* Georgi Zhúkov Sobietar Batasuneko mariskala

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Mariskal». *Euskaltzaindiaren Hiztegia*. (Noiz kontsultatua: 2021-04-04)
2. ↑   Andoni. Fernández de Larrea Rojas, Jon.  (2013). *El precio de la sangre : ejércitos y sociedad en Navarra durante la baja Edad Media.*  Sílex ISBN 9788477374992. PMC 888244886..

Ikus, gainera
-------------

* Nafarroako mariskal
* Frantziako marexal

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111837
* Commonscat Multimedia: Marshals

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4392634-4
* LCCN: sh85081586
* NKC: ph122651

 |

* Wd Datuak: Q111837
* Commonscat Multimedia: Marshals
**Maria Juana Gesalaga Etxaide** (Zarautz, 1907ko abenduaren 3a - *ibidem*, 2004ko martxoaren 7a) Zarauzko errepresaliatu politikoa izan zen Ravensbrückeko kontzentrazio-esparruan. Espainiako Alderdi Komunistako kidea zen Jose Miguel Begiristain Urdangarin tolosarrarekin ezkondu ostean, ihesean aritu ziren. Ravensbrücketik askatu eta gero Bordelen bizi izan zen. Bere bizitzako azken urteetan Zarautzera itzuli zen, familiarekin bizitzera.

Biografia
---------

Maria Juana Gesalaga Zarautzen jaio zen 1907ko abenduaren 3an. 1931ko urriaren 15ean Jose Miguel Beguiristain Urdangarinekin ezkondu zen. Tolosan jaioa zen Beguiristain eta zapataria zen lanbidez. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean Jose Miguelek UGTren batailoietan parte hartu zuen, teniente graduarekin. Frontea erortzean, Le Barcarèsen eta Gursen izan ziren, eta handik Bordelera egin zuten, erbesteratu gisa. Begiristainek, ordea, jarraitu zuen militante klandestinoentzako dokumentazio faltsua egiten. Muga gurutzatu ohi zuen materiala lortzeko.

Maria Juana naziek atxilotu zuten Bordelen, senarra Espainian zegoen batean. Senarra 1943an atxilotu zuten, Alcalá de Henaresen espetxeratu zuten eta bere arrastoa betirako galdu zen. Maria, ordea, Compiègnera eraman zuten, lehenengo eta hortik Ravensbrückera, 19.424 preso zenbakiarekin.

Bertan ezagutu zuen Rita Perez asturiar erresistentea. Ritaren senarra Sauchsenhausenen erail zuten, Paul semea Orrienenburgen eta Francismo, seme zaharra, Dachaun egon zen baina bizirik ateratzea lortu zuen. 1945ko apirilaren 23an Gurutze Gorriak eta Armada Gorriak Ravensbrück askatu zuten eta Maria Juana Bordelera itzuli zen.

Bordelen Ritaren semea zen Franciscorekin ezkondu zen. Noizbehinka Zarauzko familiarekin komunikatzen jarraitu zuen, baina gutxitan kontatu zuen bizitakoa. Francisco senarra hil zenean, Zarautzera bueltatu zen, familiarekin bizitzera. 2005eko martxoaren 7an hil zen, 96 urterekin.

Memoria
-------

Bere jaiotetxearen aurrean *Stolperstein* bat du jarrita.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5     *Maria Juana Guesalaga Etxaide eta erresilientzia – EREDUZKO OROIMENAK.*  (Noiz kontsultatua: 2021-03-23).
2. ↑   «History & Overview of Ravensbrück» *www.jewishvirtuallibrary.org* (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Reconocimiento a dos zarauztarras, presos en los campos nazis» *El Diario Vasco* 2015-03-27 (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106143019

 |

* Wd Datuak: Q106143019
|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. irudia: "Riemann-en esfera"ren gainean zabaldutako plano konplexuaren proiekzio estereografikoa. |
|  |
|  | 2. irudia: "Riemann-en esfera" esfera baten inguruan bildutako plano konplexu gisa ikus daiteke. |

**Riemann-en esfera** (edo **plano konplexu hedatua)** matematikan, plano konplexutik infinituko puntu bat gehituz lortutako esfera da. XIX. mendeko Bernhard Riemann matematikariaren omenez dago horrela izendatua. Esfera **zenbaki konplexu hedatuen** irudikapen geometrikoa da, .{\displaystyle {\hat {\mathbb {C} }}}{\displaystyle \mathbb {C} \cup \{\infty \}} bezala adierazia (ikus 1. irudia eta 2. irudia). Zenbaki konplexu arruntak dira, infinitua irudikatzeko {\displaystyle \infty \!} sinboloarekin konjuntzioan daudenak 

Zenbaki konplexu hedatuak ohikoak dira analisi konplexuan, zeroz zatitzeko aukera ematen baitute zenbait egoeratan, ondo definitutako adierazpenak egiteko, hala nola:

{\displaystyle 1/0=\infty }
Adibidez, plano konplexuan edozein funtzio arrazional Riemann-en esferan funtzio jarraitu gisa zabal daiteke, funtzio arrazionalaren poloak infinitura mapeatuta. Oro har, edozein meromorfa funtzio jarraitutzat har daiteke, eta Riemannen esfera da haren jabekidetza.

Geometrian, Riemannen esfera Riemannen gainazal baten eredu prototipikoa da, eta aldaera konplexu sinpleenetako bat. Geometria proiektiboan, esfera honela pentsa daiteke: {\displaystyle \mathbb {CP} ^{1}}**zuzen proiektibo** **konplexua**, {\displaystyle \mathbb {C} ^{2}}-ko lerro konplexu guztien espazio proiektiboa. Riemannen edozein gainazal trinkorekin bezala, esfera kurba aljebraiko proiektibo gisa ere ikus daiteke, geometria aljebraikoaren funtsezko adibide bihurtuz. Analisiaren eta geometriaren mende dauden beste diziplina batzuetan ere erabilgarria da, hala nola mekanika kuantikoan eta fisikaren beste adar batzuetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  En la esfera de Riemann el punto del infinito representa el horizonte infinito del plano complejo, es un infinito positivo {\displaystyle +\infty \!} tal que permite a la proyección del plano complejo "cerrarse" sobre dicha esfera.

Bilbiografia
------------

* Brown, James and Churchill, Ruel (1989). Complex Variables and Applications. Nueva York: McGraw-Hill. ISBN 0070109052.
* Griffiths, Phillip and Harris, Joseph (1978). Principles of Algebraic Geometry. John Wiley & Sons. ISBN 0-471-32792-1.
* Penrose, Roger (2005). The Road to Reality. Nueva York: Knopf. ISBN 0-679-45443-8.
* Rudin, Walter (1987). Real and Complex Analysis. Nueva York: McGraw-Hill. ISBN 0071002766.
* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Riemann sphere" MathWorld-en.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q825857
* Commonscat Multimedia: Riemann sphere

---

 |

* Wd Datuak: Q825857
* Commonscat Multimedia: Riemann sphere
**Tardienta** Espainiako Aragoiko tren geltoki bat da, Tardienta udalerrian kokatuta dagoena.

Egoera
------

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* *Zaragoza — Canfranc*: 57,2 kilometro-puntua

Historia
--------

Geltokia 1861eko irailaren 18an ireki zen, Zaragoza-Bartzelona burdinbidearen Zaragoza-Lleida tartea ireki zenean. Lanak Bartzelonatik Zaragozarako Trenbidearen Konpainiak egin zituen. Linearen eta beste trazatu batzuen arteko lotura eta finantza-osasuna hobetu nahian, konpainiak 1864an Zaragoza eta Iruña lotzen zituen trenbidea kudeatzen zuen enpresarekin bat egitea erabaki zuen, Zaragozatik Iruñerako eta Bartzelonarako Trenbideen Konpainia sortuz. Bat-egite hori 1878an Norte boteretsuak, bere jarduerak penintsularen ekialdera zabaldu nahi zituenak, konpainia bereganatzea lortu zuen arte mantendu zen.

NORTEk geltokiaren kudeaketa mantendu zuen 1941ean Espainiako trenbidearen nazionalizazioa gertatu zen arte, eta existitzen ziren konpainia guztiak sortu berri zen RENFEn sartu ziren. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadora linea ustiatzen ari da eta Adif da tren instalazioen titularra.

Geltokia
--------

Udalerriaren hegoaldean dago. Bidaiarientzako eraikin bat du, oinarri angeluzuzenekoa eta beheko solairuan txartel-salmenta, kafetegia, itxarongela eta komunak dituena. Bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea erdikoa, biak markesina metalikoz estalita. Batetik besterako aldaketa lurpeko pasabide bati esker egiten da. Guztira, barrutiak zenbakitutako sei bide ditu. 1. bidea alboko nasara sartzen da, eta 2. eta 3. bideak, berriz, erdikora.

2020ko azaroaren 14an itxi zen txarteldegian txartelak saltzeko zerbitzua.

Zerbitzuak
----------

### Distantzia luzea


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Renfe Operadora** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Zerbitzua**  |  **Hasiera**  |  **Ibilbidea**  |  **Amaiera** ⁠ |
|   | MadrilAtochako Atea | Guadalajara–Yebes • Calatayud • Zaragoza–Delicias • Tardienta | Huesca |

 |

### Distantzia ertaina


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Renfe Operadora** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Zerbitzua**  |  **Hasiera**  |  **Ibilbidea**  |  **Amaiera** ⁠ |
| **56** | ZaragozaDelicias | Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya • Zaragoza–Miraflores • Villanueva de Gallego • Tardienta • Huesca • Ayerbe • Riglos–Concilio • Riglos–Geralekua • Santa Maria d'a Penya • Anzanigo • Candarenas–Aquilue • Samianigo • Jaka • Gaztelu Jaka • Villanuga–Letranz | Canfranc |

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Zaragozatik Bartzelonara
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** ADIF. *Tardienta.* .

Ikus, gainera
-------------

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5847313
* Commonscat Multimedia: Tardienta train station

---

 |

* Wd Datuak: Q5847313
* Commonscat Multimedia: Tardienta train station
**Marion Florence Nicoll** (**MacKay**, 1909ko apirilaren 11 - 1985eko martxoaren 6a) Kanadako margolaria izan zen. Albertako lehen margolari abstraktuetako bat bezala ezagutzen da.  1933an Teknologia eta Arteko Probintzia Institutuko lehen emakume irakaslea izan zen.

Biografia
---------

Nicoll Calgaryn (Alberta) jaio zen. Red Deer-eko San Jose komentuan hasi zen margotzen, 1925-26 artean eskolak hartzen. Geroago, Torontoko Ontario College of Art-en (1927–29), Calgary-ko Albertako Arteen Unibertsitatean (1929–32), Londresko Arte eta Diseinu Eskola Nagusian (1937–38), Emma Lake Artisten Tailerretan ikasi zuen formalki. Reginan (1957), eta New Yorkeko Arte Ikasleen Ligan New York hirian (1957–59). Nicoll-ek Teknologia eta Arteko Institutu Probintzialean, Albertako Unibertsitatean eta Banff zentroan irakatsi zuen. 

Nicollek margolaritza-ibilbidea Albertako paisaiak irudikatzen hasi zuen, eta gero 1950eko hamarkadan abstrakzioa erabiltzen hasi zen, bereziki 1957an Will Barnet-ek  zuzendutako Emma Lake Artisten Tailerretara bisita egin ostean. Christopher Jacksonen arabera, une horretatik aurrera, Marionek erabat utzi zuen naturalismoa. 

Nicoll Calgaryko Bowness auzoan bizi zen Jim Nicoll senarrarekin, Fort Macleod-eko ingeniari eta artista amateur batekin, 1933an ezagutu eta 1940an ezkondu zenarekin. Bere margolanetako asko Calgaryko Glenbow Museoak gordetzen ditu. Albertako Arteen Unibertsitateko galeria batek bere izena darama.   

Nicollek pintura utzi behar izan zuen 1971n artritisaren ondorioz, baina artea egiten jarraitu zuen fisikoki maneiagarriagoa den teknika bat erabiliz, nahiz eta ezohiko teknika buztinezko inprimaketa deitu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sowa, Jennifer.  (20 May 2014). «Chronicling the career of influential artist and teacher Marion Nicoll» *UToday* (University of Calgary).
2. ↑   «Marion Nicoll Gallery» *Alberta College of Art + Design*.
3. 1 2  "Nicoll, Marion." In *Canadian Women Artists History Initiative Online*.
4. ↑   «Marion Nicoll - She Who Dares» *YWCA Calgary*.
5. ↑  "Artist's Biography: Marion Nicoll." In *Alberta's Art's Heritage Online.*   *Archived copy.* .
6. ↑  "Historic Art - Marion Nicoll RCA." In *Masters Gallery Limited Online.*

Kanpo estekak
-------------

* Marion eta Jim Nicoll fondoak Glenbow-en
* Marion Florence Nicoll-en koadroen irudiak askART-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19573316
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305233277
* ISNI: 0000 0004 1853 2427
* BNF: 16957040h (data)
* GND: 1048056163
* LCCN: n87942398
* Open Library: OL6112651A

 |

* Wd Datuak: Q19573316
**Marion konderria** (ingelesez: *Marion County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jefferson da. 2010eko zentsuaren arabera 10.546 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Marion konderriak 1.088,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 102,15 ura dira. Beste 986,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,69 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.546 pertsonetatik 7.892 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 328 dira. 2.319 beltzak edo afroamerikarrak. 72 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 50 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 202 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112125
* Commonscat Multimedia: Marion County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133696813
* LCCN: n81018424
* NARA: 10036531
* **Lekuak**
* OSM: 1839474
* TGN: 1002637

 |

* Wd Datuak: Q112125
* Commonscat Multimedia: Marion County, Texas
**Pulako katedrala** (kroazieraz: *Katedrala u Puli*) edo **Jasokundeko Andre Mariaren katedrala** (kroazieraz: *Katedrala uznesenja Blažene Djevice Marije*) Pula hiriko katedrala da.

Historia
--------

*Jupiter Conservator*-en omenezko tenplu baten gainean eraiki zela uste da lehenengo tenplo kristaua IV edo V mendean. Hasierako elizaren habeartea da gaur egungo katedralaren habearte zentrala, baian mendez mende eliza handituz joan zen.

1242an veneziarren eraso batean oso kaltetua izan zen eta XV menderarte ez zen berreraiki. 1707an kanpaidorre barrokoa gehitu zitzaion. Kanpaidorre hau Pulako anfiteatroaren harriak erabiliz eraiki zen. Aurreralde klasizista 1712an ezarri zitzaion.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketetan berriz kaltetu zen baina 1947an konpondu zuten.

Iruditegia
----------

* Katedrala.Katedrala.
* Aurrealdea.Aurrealdea.
* 
* Andre Mariaren mosaikoa.Andre Mariaren mosaikoa.
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2915568
* Commonscat Multimedia: Cathedral of the Assumption of the Blessed Virgin Mary in Pula

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 44532

 |

* Wd Datuak: Q2915568
* Commonscat Multimedia: Cathedral of the Assumption of the Blessed Virgin Mary in Pula
**Qantir**, Niloren deltaren ipar-ekialdean dagoen gune arkeologiko garrantzitsu bat da, zenbait akademikok, Biblian agertzen den **Rameses** herria bezala identifikatua. Tokiak, bere izena, Faqusetik bederatzi kilometro iparraldera, Sharkia probintzian, probintziako hiriburua den Zaqaziqetik hogeita hamar kilometro iparraldera dagoen ondoko herrixka batetatik hartzen du.

Lehen indusketak, 1929an egin ziren, Mahmoud Hamzaren zuzendaritzapean, antigoaleko gauzen egiptoar zerbitzukoa. 1984tik, Qantirren indusketa zabal bat abiatu da, Edgar B. Puschen zuzendaritzapean, Austria eta Alemaniaren arteko misio bateratu baten zati bezala, Hildesheimeko Pelizaeus-Museoaren kargu.

* Tokiak, Inperio Ertain, bigarren tarteko aro eta ramesidar garaiko (XIX eta XX. dinastiak) finkatzeen aztarnak adierazten ditu
* Biblian agertzen den Rameses hiria, ziur aski, hemen zegoen.

Rameses
-------

Sakontzeko, irakurri: «Pi-Ramses»
Rameses hiria (hebreeraz רַעְמְסֵס), Biblian zenbait alditan aipatzen da:

* Hasiera: 47:11
* Irteera: 1:11
* Irteera: 12:37
* Zenbakiak: 33.3
* Zenbakiak: 33.5

Gosenen sinonimoa da, Jose eta bere ondorengoak finkatu ziren lurra. Egiptotik irteterakoan, israeliarrek abiapuntutzat erabili zuten tokia da. Bibliako Rameses hiriarentzako zenbait kokapen ezberdin proposatu dira, Tanis eta Qantir bezala, biak ala biak, Niloren deltaren ipar-ekialdean. Behin betiko ebidentziarik ez da aurkitu, baina, aukeran, adituek Qantir aukeratzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2097405
* Commonscat Multimedia: Qantir

---

 |

* Wd Datuak: Q2097405
* Commonscat Multimedia: Qantir
Matematikan, ***Riemann*en batura** metodo bat da kurba baten grafikoaren azpiko azalerara hurbiltzeko. Batura horiek Bernhard Riemann alemaniar matematikariaren izena hartzen dute.

Definizioa
----------

Izan bitez hauek:

* funtzio bat {\displaystyle f:[D]\rightarrow \mathbb {R} }

*non* D *azpimultzo bat den {\displaystyle \mathbb {R} } zenbaki errealen multzoaren barruan*
* [*a*, *b*] tarte itxi bat *D*-ren barruan.

* Zenbaki errealen azpimultzo ordenatua eta finitua {*x*0, *x*1, *x*2, ... *x**n*}, *a* = *x*0 < *x*1 < *x*2 ... < *x**n* = *b* izanik.

*Puntu horiek [*a*,* b*] tartearen partiketa bat osatzen dute:*
*P* = {[*x*0, *x*1), [*x*1, *x*2), ... [*x**n*-1, *x**n*]}
Orduan, *P* partiketa duen [*a*, *b*] tartearen gainean definitutako *f* funtzioaren ***Riemann*en batura** honela definitzen da:

{\displaystyle S=\sum \_{i=1}^{n}f(y\_{i})(x\_{i}-x\_{i-1})}
non *x**i*-1 ≤ *y**i* ≤ *x**i*. *y**i*-ren aukeraketa tarte horretan hautazkoa da.
*y**i* = *x**i*-1 baldin bada *i* guztietarako, orduan *S* horri ***Riemann*en ezker-batura** esaten diogu.
*y**i* = *x**i* baldin bada *i* guztietarako, orduan *S* horri ***Riemann*en eskuin-batura** esaten diogu.
*y**i* = (*x**i*+*x**i-1*)/2 baldin bada *i* guztietarako, orduan *S* horri ***Riemann*en erdi-batura** esaten diogu.
*Riemann*en eskuin- eta ezker-baturen batez bestekoa eginez gero, ***Riemann*en trapezoide-batura** deiturikoa lortzen dugu.
Adibidea: {\displaystyle f(x)=}*x*3 funtzioa [0,2] tartearen gainean 4 azpitarteko partiketarekin

|  |  |
| --- | --- |
| *Riemann*en ezker-batura. | *Riemann*en eskuin-batura. |

|  |  |
| --- | --- |
| *Riemann*en erdi-batura. | *Riemann*en trapezoide-batura. |

Ikus, gainera
-------------

Riemannen integral

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1156903

 |

* Wd Datuak: Q1156903
**Marseillako xaboia** (okzitanieraz: *Sabon de Marselha*; frantsesez: *Savon de Marseille*, savɔ̃ də maʁsɛj ahoskatua) landare-olioz egindako xaboi tradizional bat da, Marseillan egina eta 1370 inguruan lehen aldiz saldu zutena. Marseillan, XV. mendean, hezur-hautsez (potasio asko zuten) eta landare-koipez baliatzen ziren xaboigintzarako. 1688an, Luis XIV.ak, Colberten ediktu baten bidez, Marseillako xaboia izenaren erabilera Marseillako eremuan egindako oliba-olioz egindako xaboietara mugatzeko arauak indarrean sartu zituen, Gaztelako xaboiaren imitazioz. Gaur egun, lege honek indarrean dirau, nahiz eta araudiak orain beste landare-olio batzuk erabiltzea baimentzen duen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Agirre Sorondo, Antxon.  (2006-10-13 / 2006-10-20). «Naxari. Xaboiak: Historia» *Euskonews* (365).
2. ↑    *Association des Fabricants de Savon de Marseille.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q908677
* Commonscat Multimedia: Marseille soap

---

 |

* Wd Datuak: Q908677
* Commonscat Multimedia: Marseille soap
***The Maid Behind the Bar*** (euskaraz *Barra atzeko neskamea*), Irlandako reel doinu bat da. Herrialde honetako reel ikoniko eta ezagunenetako bat da, bertako musika-tresna herrikoi ugariekin jotzen da: biolina, tin whistle txirula, irlandar banjo tenorra, irlandar mandolina eta abar.

Lehenbiziko aldiz, 1883an AEBetako Boston hirian argitaratutako *Ryan’s Mammoth Collection* doinu eta abesti bilduman *Judy’s Reel* (*Judyren Reela*) izenburupean agertu zen, ondoren *Music of Ireland* (1903) bilduman *The Green Mountain* (*Mendi Berdea*) izenburupean.

DEna den, 1850eko hamarkadan jada AEBetako reel doinu gogoko eta hedatuenen artean zegoen, zalantzarik gabe Irlandako Gosete Handiaren ondorioz herrialde hartara joandako irlandar etorkinek eramana.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  The Maid Behind the Bar. McNeela Instruments, 2018ko azaroaren 1a **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* *The Maid Behind the Bar* doinua entzungai, Youtube.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216775

 |

* Wd Datuak: Q65216775
**Qamaruzzaman Azmi** (India, 1946ko martxoaren 23a) **Allama Azmi** izenez ezaguna, ulema, filosofo eta hizlari islamiarra da. *World Islamic Mission*-eko lehendakaria. Sunni Dawat-e-Islamiren zuzendaria.

Biografia
---------

1966an, Al Jamiatul Ashrafian lizentziatu zen. Fiqh, Hadith eta Tareekh-i buruz du ezagutza. 1966an Abdul Aziz Muradabadik Faizabadera (Lucknow ondoan) joateko enkargua jaso zuen bere misio-lana hasteko. Han hemezortzi urte zituela unibertsitate islamiarra sortu zuen, Al-Jame-atul-Islamia. Batzuen ustez, Mustafa Raza Khanen oinordeko espirituala da, Ahmed Raza Khan Barelviren semea.

2013ko abuztuaren 7an, David Cameron lehen ministroa ezagutu zuen, Sayeeda Warsi Fedearen ministroarekin batera. 

Azmik elkarte eta erakundeak eraikitzen lagundu du, besteak beste, meskitak, institutuak eta unibertsitateak Erresuma Batuan, Amerikan, Kanadan, Herbehereetan, Alemanian, Norvegian, Belgikan eta Indian. Zentro hauek bere laguntza eta ikuskaritza zuzenarekin sortu ziren. 

Emakumezkoen genitalen mutilazioaren praktikaren aurka egin du Azmik. Aisha, Mahoma profeta musulmanaren emaztea, emakumezko eredu indartsu eta adimentsu baten adibidea izan zela.

Sariak eta Aitortzak
--------------------

2011tik 2021era, The 500 Most Influential Musulmans in the world zerrendan sartu zen Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought erakundearen eskutik

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «His Eminence Allama Qamaruzzaman Khan Azmi is a prominent Islamic scholar» *Hijaz Muslim College*.
2. ↑  Khalid Razvi (2011) Tajalliyat-e-Qamar, page 32, Mumbai: Raza Academy
3. 1 2  The 500 Most Influential Muslims in the World, pg. 116. Amman: Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought.
4. ↑  Murtaza Ali Shah, Friday, 9 August 2013, 'PM Cameron helps prepare big iftar, listens to Muslim concerns', The News International, London
5. ↑  Muslim Mirror, 26 August 2013,'UK PM meets Hazrat Allama Qamaruzzaman Azmi in Manchester', Muslim Mirror News, New Delhi,
6. ↑  Shahid Raza (2011) Tajalliyat-e-Qamar, page 19, Mumbai: Raza Academy
7. ↑  Allama Azmi: The Great Enabler of Islamic Institutions
By Mohammed Khalid Razvi Nagauri,
8. ↑    *His Eminence Allama Qamaruzzaman Khan Azmi – Hijaz Muslim Collage.* .
9. ↑  Women must lead the way: Clerics. Epaper.timesofindia.com (30 October 2010). Retrieved on 12 September 2013.
10. ↑    *The Muslim 500 2011.* .
11. ↑    *The Muslim 500 2021.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7266411
* Commonscat Multimedia: Qamaruzzaman Azmi

---

 |

* Wd Datuak: Q7266411
* Commonscat Multimedia: Qamaruzzaman Azmi
**Mask aintzira** (ingelesez: *Lough Mask*, irlanderaz: *Loch Measca*) Irlandako mendebaldeko kareharrizko aintzira bat da. 83 km2 ditu eta Galway eta Mayo konderrien artean dago. Corrib aintzira aintziraren iparraldean dago. Lough Mask beste bi lakuren erdian dago eta haren urak, Corrib Ibaiarenbidez, Galway barrena, Galway Badian itsasoratzen dira. Carra aintzirak Mask aintziran zuzenean isurtzen du, eta haren jarioak Corrib aintziran sartzen dira lurpeko erreka baten bitartez, Cong ibaia deitzen zaiona.

Mask aintzira Irlandako laugarren aintzira handiena da azaleran, eta seigarren handiena Irlandako uharteko aintziren artean. Aintziraren ekialdea sakontasun gutxikoa da eta uharte anitz ditu. Beste erdia (Goiko Mask aintzira) askoz sakonagoa da, eta 58 metroko gehienezko sakonera du.Lough Masken batez besteko sakonera 15 metrokoa da. Bere ur-bolumena 1,3 km3-koa da, Irlanda uharteko bigarren handiena, Lough Neaghen ondoren.

Kondaira
--------

Bertako kondairaren arabera, Bly uhartean, aintzirako uharte txiki bat, banshee bat bizi da. Aintziraren ertzaren inguruan bansheea ikusi izanaren zurrumurruak daude, eta jarduera paranormaleko beste era batzuk geratu direla esan ohi da ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Loch Measca/Lough Mask» *Placenames Database of Ireland (logainm.ie)* (Department of Culture, Heritage and the Gaeltacht and Dublin City University) (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoaren 20a).
2. ↑  The Bathymetry and Origin of the Larger Lakes of Ireland Author(s): J. K. Charlesworth
3. ↑  MAYO COUNTY COUNCIL TOORMAKEADY
WASTE WATER DISCHARGE 8 or.
4. ↑  MAYO COUNTY COUNCIL TOO
URMAKEADY
WASTE WATER DISCHARGE 12 or.

Ikus, gainera
-------------

* Irlandako aintziren zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* 2009ko ekainean, 2009ko ekainean, WFDren zaintza kontrolatzeko arrain stockaren gaineko inkestaren lehen sinopsia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1768048
* Commonscat Multimedia: Lough Mask

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315530586
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1768048
* Commonscat Multimedia: Lough Mask
**Maeda Toshiie** (japonieraz: 前田 利家?, 1539ko urtarrilaren 15a – 1599ko apirilaren 27a)
 Oda Nobunagaren jeneralik garrantzitsuenetako izan zen XVI. mendeko Sengoku arotik Azuchi-Momoyama aroraino. Gortean izan zuen kargurik altuena Dainagon edo Aholkulari Handia izan zen.

Biografia
---------

Owari probintzian jaio zen, Maeda Toshimasa samuraiaren laugarren semea zelarik. Toshiiek Oda klana zerbitzatu zuen txikitatik, eta bere leialtasuna Maeda klanaren lider izatea baimentzearekin saritua izan zen, oso ez ohiko saria familia bateko laugarren semearentzat, bereziki bere anaia nagusiek akats nabarmengarririk ez zutenean. Uste denez, Kinoshita Tokichiroren lagun egin zen (ondoren Toyotomi Hideyoshi bezala ezagun egingo zena) gaztea zenean. Oda Nobunagaren partetik Hideyoshi Saru, 猴 edo "tximua" ezaguna zen bezala, Toshiie Inu, 犬 edo "txakurra" bezala ezagutua zela esaten zen. Txakurrak eta tximuak elkarren lagun ezin daitezkeela izan dioen sinesmenaren ondorioz, Toshiie sarri zintzo eta xume bezala irudikatua da, Hideyoshi arduragabe bezala irudikatzen zen bitartean.

Toshiiek bere karrera militarra akahoro-shuko (赤母衣衆) kide bezala hasi zen, Nobunagaren aginte pertsonalpean zegoen unitatean. Ondoren infanteriako kapitaina (ashigaru taishō 足軽大将) bihurtu zen Oda klanaren armadan. Bere karreran zehar Toshiiek pertsona garrantzitsu ugari ezagutu zituen, Sassa Narimasa, Akechi Mitsuhide eta Takayama Ukon beste batzuen artean. Tokugawa Ieyasuren arerio ere bazen. Asakura klana garaitu ondoren, Maedak Shibata Katsuieren ondoan borrokatu zuen Hokuriku eskualdean. Halako batean feudo edo han bat eman zitzaion, honek Noto probintzia eta Kaga probintzia hartzen zituelarik. Azken probintzia hau, oso txikia bazen ere, oso emankorra zen.

Oda Nobunaga Honno tenpluan Akechi Mitsuhideren esku hil ondoren, eta honen ondoren Mitsuhide Hideyoshiren esku garaitua izan ondoren, azken honen aurka borrokatu zuen Shibata Katsuieren agintepean Shizugatakeko guduan. Shibata garaitua izan zenean, Toshiie Hideyoshiren zerbitzura pasa zen, eta honen jeneralik garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Hideyoshik, 1598an hil aurretik, Toshiie Bost Erregeordeen Kontseiluko kideetako bat bezala izendatu zuen, bere seme Toyotomi Hideyori zain zezan, hau klanaz bere kabuz arduratzeko bezain nagusia izan arte. Baina Toshiie izendatua izan eta urte betera hil zen, eta bere seme Toshinagagatik ordezkatua izan zen.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Maeda Toshiie*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1196817
* Commonscat Multimedia: Maeda Toshiie

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 54987314
* ISNI: 0000 0000 5336 2145
* GND: 120773783
* LCCN: nr99027669
* NDL: 00624871
* SNAC: w6d261d9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1196817
* Commonscat Multimedia: Maeda Toshiie