recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ttun-ttun** (*thun-thun* gisa ere idatzia) Nafarroa Garaiko Erronkariko ibaxako dantza tipikoa da. Erronkaribarran oso ezaguna den neska-mutilek parte hartzen duten dantza soziala da. Ingurutxoen familiakoa da, zirkulu moduan dantzatzen direlako. Antzina musika txirula eta salterioarekin jotzen zen, *ttun-ttun* ere deitua, eta gaur egun txistua eta danbolina erabiltzen dira. Hiru bertsio ezberdin gordetzen dira, Gardekoa, Izabakoa eta Uztarrozekoa, eta azken hau dirudi zaharrena.

Dantza hauek ibaxako biztanleentzat ekintza benetan soziala izan dira, herriko komunitatea ordezkatzen zuena eta herritar askok parte hartzen zutena. Deigarria da dantzatzen diren duintasun zeremoniatsua.

Dantzak
-------

Hiru zati ditu. *Soka-dantza* da dantzarako gonbita, eta neskak dira, beste nafar batzuetan ez bezala, enparanxara eskuak elkartuta irteten hasten dutenak. Ondoren, musuzapiz hornitutako mutilek, aukeratutako neskei hartzera gonbidatzen diete, eta enparanxaren inguruan dantzatzen dute erlojuaren orratzen kontrako norabidean: hau da *pañuelo-dantza*. Amaitzean, buruko bikoteak arku bat osatzen du, eta hortik igarotzen dira gainerako bikoteak. Erronka selektiboa da, ijitotzat edo agotetzat jotzen den ospe txarreko edo behe-mailako arrazatzat jotzen dena dantzatik baztertzeko.

Hirugarren eta azken zatia *Inguru-dantza* da, enparanxa inguruko dantza zirkularra. Batzuetan gelditu egiten dira in situ dantzatzeko, eta bikoteek besoak jaso eta soina apur bat makurtzen dute eskuinetik ezkerrera.

Ospakizunak
-----------

Izabako ttun-ttuna uztailaren 25ean edo 26an dantzatzen zen, eta Done Kipiren egunean, bere elizako titularra; Uztarrozekoa, Done Ibane egunean, ekainaren 24an, Done Errotx egunean, abuztuaren 16an, eta Zaindariaren Andre Maria egunean, uztailaren 2an. Dantzari guztiek janzten dute erronkaribartar jantzi ederra, neskek jipoirik gabe eta mutilek elastikorik gabe.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | TTUN-TTUN.*  (Noiz kontsultatua: 2021-11-15).

Ikus, gainera
-------------

* Erronkaribar
* Euskal dantza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111095237

 |

* Wd Datuak: Q111095237
**Pastelen Gerra** edo **Frantziaren lehen esku hartzea Mexikon** 1838an Frantzia eta Mexikoren artean piztu zen gerra izan zen.

Gertaerak
---------

1832an Santa Anna presidentearen ordezkari batzuek Remontel izeneko sukaldari frantziarraren jatetxean pastel batzuk jan zituzten eta kontua ordaindu gabe alde egin zuten. 1838an Deffaudfis baroiak, Frantziak Mexikon zuen enbaxadoreak, hainbat eskaera jaso zituen, besteak beste Remontelena. Mexikoko Gobernuak ez zien eskaerei erantzun eta urte hartako apirilaren 16an **Pastelen Gerra** piztu zen. 1839ko martxoaren 9a arte luzatu zen gatazka, 6.000 soldaduk parte hartu zuten, eta 200dik gorako hildako izan ziren.

Gerrari aitzakia eta izena eman ziotena Remontelen pastelak izan arren, horren atzean arrazoi sakonagoak zeude: Frantziak merkataritza abantailak lortu nahi zituen Erdialdeko Amerikan, eta Mexikoko gobernuaren eragozpenekin egin zuen topo.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Nagore Irazustabarrena, «Gerra bat hasteko aitzakiarik behar duzu?», *Argia*, 2013-03-24, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q856168
* Commonscat Multimedia: Pastry War

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh98001614
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q856168
* Commonscat Multimedia: Pastry War
***Tengo que marchar*** (euskaraz: «Joan behar dut») Triana taldearen azken albuma izan zen, Jesús de la Rosaren ahotsarekin abeslaria hil ondoren. Lana 1986an plazaratu zen eta, nolabait, hildako taldekideari omenaldi gisa izan zen. Geroago *Jesús de la Rosa. Canciones inéditas* eta *Rock de la calle Feria* izenburuekin berrargitaratu zen.

Erabilitako teknika
-------------------

Albumena Jesús de la Rosak 70. hamarkadan grabatu zituen ahots-pistak jaso ziren; horregatik ahotsa ez da beste grabazioetan bezain garbia. Ahots horiei estudioko instrumentazioa gehitu zitzaien, batez ere Eduardo Rodríguez Rodway eta Juan José Palacios "Tele"ren eskutik. Muntaia 1985ean egin zen, Kiros estudioan. Caimán Records diskoetxeak plazaratu zuen. Arazo legalak sortu ziren eta saldu aurretik ia edizio osoa jaso zen.

Abestiak
--------

### A aldea

1. "Rock de la calle Feria".
2. "Pájaro de alas blancas".
3. "Una esquina cualquiera".
4. "Jueves por la mañana".

### B aldea

1. "Una noche clara".
2. "From the Other Side".
3. "Ser feliz".
4. "Tengo que marchar".

Musikariak
----------

* Jesús de la Rosa Luque - ahotsa.
* Eduardo Rodríguez Rodway - gitarra espainiarra.
* Juan José Palacios *Tele* - perkusioa.
* Foky - baxu elektrikoa.
* "Manglis" - gitarra elektrikoa.
* David Watterstone - armonika.
* Manuel Marinelli - teklatuak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Albuma Discogs webgunean.
* **(Gaztelaniaz)**:"Tengo que marchar" abestia Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16638664

 |

* Wd Datuak: Q16638664
**Palmirako Lehoia, Al·lat-eko Lehoia** edo **Atenako Lehoia** (arabieraz اللات) Siriako Palmirako hirian gorde zen lehoi baten estatua izan zen. Lehen mendean eraikia, Islam aurreko Al·lat tenplua apaintzen zuen. 2015ean Estatu Islamikoaren partaideek txikitu zuten baina, zatiak berreskuratuak, egun Damaskoko Museo Nazionalean ikus daiteke.

Deskribapena
------------

Lehoia hanken artean gazela bat babesten zuen. Harri kalkareaz egina zegoen. Hiru metro eta erdiko garaiera zuen eta 15 tonako pisua. Ezkerreko hankan lehoiak kaltetuta zegoen idazkuna zeukan: : *tbrk* ʾ[jainkosa] (Al·lat beneirà) *mn dy lʾyšd* (ez du botako)  *dm l ḥgb* (odola santutegian).

Esanahia
--------

Lehoia Al-Lat, Palmirako Ama jainkosaren sinboloa zen. Gazela, bestetik, Al-Lat jainkosaren sentimendu maitekorren sinboloa zen.

Historia
--------

Lehenengo mendean Al·lat tenplua apaintzeko eraiki zen. Denboraren poderioz, lehoia desagertu 1977 arte; urte horretan, Bartosz Markowski eta Robert Zukowski agindupean arkeologo talde poloniar batek zatiak aurkitu zituen eta Palmirako Museoaren aurrean berreraiki zuten; azken lan hori Józef Gazy zaharberritzaileak egin zuen.  2005ean ere, berriro, berritua izan zen. Siriako Gerra Zibilaren bitartean metalezko xaflez eta harea-sakuez babestu zen. 2015eko ekainaren 27an Estatu Islamikoak Palmira okupatu zuen larriki kaltetu zuten eskultura.

Behin Estatu Islamikoa kanporatuta, Maamoun Abdulkarim, Siriako museoen zuzendariak, piezak bertan zeudela esan zuen, eta eskultura berreskuratzea posiblea zela. 2016an Damaskora eraman zuten eta han, UNESCOren babesarekin, erabateko berreskuratzea egin zen. 2017ko urriaren 1an Damaskoko Museo Nazionalean egokitu zen Palmirako egoera lasaitu arte, berriro ere hara eramateko asmoz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Lehoi berreskuratuaren irudiak Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20640455
* Commonscat Multimedia: Lion of Al-lāt

---

 |

* Wd Datuak: Q20640455
* Commonscat Multimedia: Lion of Al-lāt
**Themista Lampsakokoa** (antzinako grezieraz: Θεμίστη) Epikuro filosofoaren jarraitzaile zen K.a. III. mendeko filosofo greziarra izan zen.

Bizitza eta eragina
-------------------

Alexandriako Didimo antzinako filologo eta gramatikariak aipatzen duen emakumezko filosofo bakarra da eta Lactancioren arabera egon zen emakumezko filosofo bakarra. Themista epikureismoaren jarraitzaile izan zen eta berari buruz "emakumezko Solon antzerakoa" zela zioten.

Temista Zoilosen alaba zen eta Leonte filosofo epikurearraren emaztea. Senar emazteek Epikuro miresten zuten, aita baten gisa zeukatena; hala, bikoteak bere semeari maisuaren izen berbera jarri zioten.

Epikuroren eskola ezohikoa zen, emakumeen asistentzia baimentzen baitzuen. Hala, Leontion filosofoa ere, Themistaren garai berean, Epikuroren eskolara joan zen. Ez da Themistaren idatzirik kontserbatzen, baina Diogenes Laerziok, emakumeak maisuarekin izandako gutunen lekukotza utzi zuen; era berea, Epikuroren obra batek *A Temista* (Themistari) du izenburua. Halaber, Themistari bideratutako epistola baten zati bat gordetzen da papiro herkuleatar batean.

Zizeronek Epikuroren aurka egiten du, Miltziades, Temistolle edo Epaminodas bezalako gizon duinagoei ordez, "Themista goraipatzen idatzitako bolumen kopurua" idazteagatik. Alexandriako Klementek Themista eta Leontion aipatzen ditu, Judith eta Esterrekin batera, jakintsu izateko emakume gai bezala.

Batzuek argudiatu dutenez, Batikanoko San Hipolitoren estatuaren azpiko zatiak emakumezko lider epikurear baten gorputza duela, eta hau Temista edo Leontionena izan daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Laercio, 198?, p. 69.
2. ↑  Lactancio, *Institutos Divinos*, 3. 25. 15
3. ↑  Ménage, 2012, p. Prefacio..
4. ↑  Alic, 2005, p. 41.
5. ↑  Laercio, 198?, p. 53.
6. ↑  Mas, 2018, p. 235.
7. ↑  Gordon, 2012, pp. 75-76.
8. ↑  Clemente de Alejandría, *Stromata*, 4. 121. 4
9. ↑  Frischer, 1982, pp. 89-91.

Bibliografia
------------

* Laercio, Diógenes (198?). *Vida de Epicuro. Libro X de las Vidas de los Filósofos Ilustres*. Edicions Universitat Barcelona. ISBN 978-84-7528-000-4.
* Frischer, Bernard (1982). *The Sculpted Word: Epicureanism and Philosophical Recruitment in Ancient Greece* (Ingeleraz). University of California Press. pp. 89-91. ISBN 978-0-520-04190-5.
* Alic, Margaret (2005). *El legado de Hipatia: historia de las mujeres en la ciencia desde la antigüedad hasta fines del siglo XIX*. Siglo XXI. ISBN 978-968-23-1682-1.
* Gordon, Pamela (2012). *The Invention and Gendering of Epicurus* (ingeleraz). University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-11808-3.
* Ménage, Gilles (2012). «Prefacio.». *Historia de las mujeres filósofas*. Herder Editorial. ISBN 978-84-254-3029-9.
* Mas, Salvador (2018). *Epicuro, epicúreos y el epicureísmo en Roma* (Lehenengo edizioa). ISBN 978-84-362-7366-3. OCLC 1054304628.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1229024

 |

* Wd Datuak: Q1229024
**Theobald Wolfe Tone**, arrunki *Wolfe Tone* deitua (Dublin, Irlanda, 1763ko ekainaren 20a - †1798ko azaroaren 19a), Society of United Irishmen ("Irlandar Batuen Elkartea") erakundearen buru izan zen, gainera irlandar abertzale garrantzitsua izan zen eta Irlandar Errepublikanismoaren aitatzat jotzen da.

Irlandako Elizako kide zen protestante baten seme izanik Zuzenbidea ikasi zuen Dublingo Trinity College unibertsitatean.

1789an abokatu lanbidean jarduteko onartua izan zen, baina lanbide honetan denbora gutxiz aritu zen. 1791an Irlandar Batuen Elkartea (Society of United Irishmen) sortu zuen, erakunde honetako kideak, nagusiki protestanteak, irlandar askatasunaren alde borrokatzeari ekin ziotelarik.

1798an Wolfe Tone bera eta Bompard almirantearen agintepean zeuden 3.000 gizonekin bat britainiarren aurka jazarri eta 1798ko Irlandako matxinada jazo zen. Britainiar itsasuntzi eskuadroi batek euren itsasuntziak Lough Swillyen hondoratu eta Wolfe Tone preso hartu zuten. Dublinera eramana izan zen, han epaitu, zigortu eta heriotzera kondenatua izan zen, halere 1798ko azaroaren 19an bere exekuzioa baino lehen bere buruaz beste egin zuen.

Ikus gainera
------------

* 1798ko Irlandako matxinada
* James Napper Tandy
* Irlandar Batuen Elkartea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q437962
* Commonscat Multimedia: Wolfe Tone

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12316988
* ISNI: 0000 0001 0797 0980
* BNF: 11953937f (data)
* GND: 11907849X
* LCCN: n50015953
* NLA: 35552758
* SNAC: w67q29kb
* SUDOC: 027515869
* Open Library: OL277551A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q437962
* Commonscat Multimedia: Wolfe Tone
Mateo Palacios Corazzina (2002ko martxoaren 25 an Argentinan Buenos Airesen) jaio zan. Mateoren izen artistikoa Trueno da eta gehiago esagutzen jako izen artistikoagaz. Trueno raperoa freestaylerra eta abeslaria da.

Asko ezagutzen jako bere kolaborazioagaz bizarrapekin zehazki Bizarrap Sesion 6.

Bere abesti famatuenetarikoetatik Mamichula da eta 346.682.657 bisualizazio dauzka.

Bizitza
-------

Mateo Palacios Corazzina 2002ko martxoaren 25ean jaio zen La Bocan, Buenos Airesko Hiri Autonomoko auzo batean.13) Juliana Corazzina eta Pedro Palaciosen semea da. Uruguaiko rapero bat da, MC Peligro izen artistikoz ezaguna — Diferentes Actitudes Juveniles taldeko kide ohia eta gaur egun Sur Capital Clika talde artistikoko burua — .14. Hip hop musikaren eragin handia izan arren, bost urte bete zituen arte ez zen generoaz maitemindu; izan ere, 2003ko Curtis Hanson estatubatuar zinemagileak zuzendutako 8 Mile filma ikusi zuen, eta aitak oilar-gudu batera eraman zuen. Han ezagutu zuen freestyle.2. Truenok Urban Roosters erdiari esan zionez, «Zazpi urte zituenean hasi zen hura harrapatzen».

Albumak
=======

***- Atrevido Albuma***

2.0.1.9, Atrevido, G.P.S (Con-Aleman), Sangria (Con-Wos), Background, Rain ll, Cucumelo, Azul y Oro (Freestyle). 

Ñeri eta Mamichula (Con Nicki Nicole y Bizarrap)

***- Bien o Mal Albuma***

Feel Me ??, Dance Crip,Tierra Zanta, Argentina(Con-Nathy Peluso), Jungle(Con-Randy y Bizarrap), Bien o Mal.

Solo por vos, Panama (Con-Duki), Hoop Hopp (Con-Mc peligro), Hood, Manifiesto Freestyle, Fuck El Police eta Buenos. 

Aires En Llamas.
**Pedro Zarrabeitia Miñaur** (Bilbo, 1939ko irailaren 1a - 2018ko apirilaren 3a) bizkaitar argazkilaria eta idazlea zen. Lanbidez ingeniaria zen, baina gaztetatik argazkizale zelarik, 70eko hamarkada-amaieran heldu zion argazkigintzari. Lehen erakusketa Zarautzen egin zuen 1977an, eta 1980an Bilboko Arte Ederren Museoan erakusketa bat eskaini zitzaion lehenengo argazkilaria bilakatu zen. Urte berean, *Estudios de color* izeneko liburua argitaratu zuen. 1983an, Eusko Jaurlaritzaren beka bati esker osatu zuen bere prestakuntza. Euskal Herrian zein Espainiako hainbat hiritan aurkeztu zituen bere lanak, baita atzerrian ere, Montréalen, Chicagon eta Denverren, besteak beste, eta sari ugari lortu zituen: Arteder, San Prudentzio Saria, Argizaiola, Bilbo Hiria, Gaudí domina... 1975ean Algortan sortutako Irudi Taldearen bultzatzaile eta, hainbat urtez, lehendakari izan zen, eta argazkigintzari emandako Irudi galeriaren sorreran ere parte hartu zuen 1989an. Getxoko Irudi Taldea argazkilari-kolektiboaren sortzaile eta bultzatzailetako bat da. Bere liburuen artean aipagarriak ditu *Mobiliario urbano*, lehen aipatutako *Estudios de Color*, *La ciudad envuelta*, *Expresión mural en Bizkaia*, *Florilegios*.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265704
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 146501
* Lur: 06129/eu\_z\_0522/z0522

 |

* Wd Datuak: Q12265704
**Pedro Salaberri Zuntzarren** (Iruñea, Nafarroa, 1947ko maiatzaren 1a -) nafar pintorea da.

Biografia
---------

1963tik 1968ra Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen, eta 1973an lehenengo saria eskuratu zuen Ciudad de Pamplona lehiaketan. Urte berean egin zuen bere aurreneko bakarkako erakusketa Iruñean bertan. Ordutik aurrera, Donostia, Gasteiz, Bilbo, Santander, Zaragoza eta Madrilen erakutsi ditu bere lanak.

1975ean, Gasteizen eta Sevillan eratutako erakusketa bitan, hamarkada hartan Iruñean lanean ziharduten hainbat margolariren lanak aurkeztu ziren elkarrekin. Pedro Salaberriren margolanekin batera, besteak beste, Mariano Royo Ximenez, Pello Azketa, Pedro Manterola, Javier Morrás edota J. Antonio Eslabaren lanak aurkeztu ziren.

Urtebete lehenago, 1974an, José María Moreno Galván *Triunfo* aldizkarian idatzitako artikulu batean hasi zen "Escuela de Pamplona" izena zabaltzen Iruñean lanean ari zen artista taldea izendatzeko, eta urteek aurrera egin ahala hedatu egin da deitura hori.

Salaberrik Arco 95ean parte hartu zuen, eta, bi urte geroago, *Paisajes de un Siglo* izeneko erakusketa kolektibo ibiltarian parte hartu zuen.

2022an Kulturaren Vianako Printzea Saria eskuratu zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Ugarte Irizar, Itziar.  (2022ko maiatzak 20). «Pedro Salaberri margolariak jasoko du Vianako Printzea saria» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2879418
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 46117489
* ISNI: 0000 0000 7822 9295
* BNE: XX1109501
* GND: 135862329
* LCCN: n2002013107
* Tabakalera ID: 85154
* SUDOC: 135208548
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120240
* Lur: 05218/eu\_s\_0371/s0371

 |

* Wd Datuak: Q2879418
**Perry konderria** (ingelesez: *Perry County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Perryville da. 2010eko zentsuaren arabera 10.445 biztanle zituen, Perry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Perry konderriak 1.451,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,65 ura dira. Beste 1.428,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.445 pertsonetatik 10.026 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 247 dira. 196 beltzak edo afroamerikarrak. 59 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 142 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61131
* Commonscat Multimedia: Perry County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127858785
* LCCN: n82010884
* NARA: 10038582
* **Lekuak**
* OSM: 1826726
* TGN: 2000157

 |

* Wd Datuak: Q61131
* Commonscat Multimedia: Perry County, Arkansas
***Toledoko bista*** Grekoaren margolan ospetsu bat da. Garai hartan normala ez zen paisaiaren ikuspegia azaltzen du. 1598-1599 urtetan egina, ikusgai dago Metropolitan Museum of Art museoan, *View of Toledo* izenburuarekin (edo, batzuetan, *Toledo in a Storm*). Estiloaren ikuspuntutik, manierismoan kokatu daiteke baina elementu batzuk oso garaikideak dira.

Ezaugarriak
-----------

Manierismoren estiloan egina, margolanak Toledo hiria erakusten du baina ez modu errealista batez. Benetako Toledoren irudia Grekoak aldatu egin zuen lan honetan, eraikina batzuk aldatuz eta beste batzuk asmatuz. San Servando gaztelua, bestetik, bai dago ondo jasota. Halaber, Toledoko katedrala eta Toledoko alkazarra. Erdian Tajo ibaia eta Alcántarako zubia ikus daitezke.

Argiak garrantzi handia du lan honetan. Hiri osoa argi irreal batez inguratuta dago. Misterioa da artistak zer lortu nahi zuen lan honetan. Batzuen ustez garaiko Toledoren espiritualitatea adierazi nahi zuen horrekin.

Balorazioa
----------

Hau da Grekoak margotutako bi paisaietako bat. Bestea, *Toledoko bista eta planoa*, hiri bereko Grekoaren Museoan dago. Dena dela, hau da paisaiaren errepresentazio hutsa den bakarra. Halaber, Espainiako margolaritzan jasotako lehendabiziko paisaiaren bat da; aurretik, Pizkundean eta Manierismoa, paisaiak ez ziren berezko genero bat.

Ez dakigu ze helburu zuen egilea lan honekin. Hala ere, Vincent van Goghen *Gau izartsua* eta Joseph Turneren paisaiekin batera mendebaldeko arteare zeruaren errepresentazio onenetariko bat bezala onartua dago espezialisten arabera. Espresionistek eta surrealistek margolan hau goraipatu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *194. arauaː Artelanen izenak. Pintura, argazkigintza eta eskultura.* .
2. ↑
3. ↑  Manfred Wundram, "El Renacimiento y el Manierismo", *Los maestros de la pintura occidental*, Taschen, 2005, 212 or. ISBN 3-8228-4744-5

Ikus, gainera
-------------

* *Toledoko bista eta planoa*
* *Toledoko bista (Zuloaga)*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Margolanaren inguruko komentarioa The Met museoaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q883994
* Commonscat Multimedia: View of Toledo by El Greco

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q883994
* Commonscat Multimedia: View of Toledo by El Greco
**Toledoko XIII. kontzilioa** Hispania Bisigodoan 683ko azaroak 4an hasi eta azaroak 13an amaitu zen gotzainen biltzar bat izan zen. Une horretan Hispaniako erregea zen Ervigiok deitu zuen eta Toledoko Apostolu Santuen Elizan ospatu zen.

Hirurogeitamazazpi gotzain, bost abade, katedraletako hiru dignatario eta jauregiko hogeitasei funtzionario izan ziren bertan parte hartu zutenak. Erregeak gotzainei 673an Wamba erregearen aurka matxinatu zirenentzako barkamena eta berrabiltzea eskatu zien. Gotzainek matxinatutako nobleak eta hauen oinordekoak euren karguetan berrezartzea onartu zuten, baita koroaren mende zeuden lurrak itzultzea ere; barkamena berrogei urte lehenago Txintila erregearen garaitik arrazoi berengatik zorigaiztoan erori zirenentzat ere hedatuko zen. Ervigio erregeak ez zuen senidetasun harremanek eta familia mendekuek matxinada gehiago sortzerik eta alderdiekin amaituko zuen berbaketze politika zuhur bat hasi zuen. Kontzilioak kleroa eta nobleziaren mesedetarako xedapen batzuk erabaki zituen, bi klaseetako pertsonek gartzelaratuak ez izateko eskubidea izango zuten, baita euren klaseko pertsonek epaituak izatekoa ere.

Gotzainek behartutako aitortzak kondenatu zituzten, torturarik gabeko epaiketaren beharra berrezarriz erruduntasuna ezartzeko. Era berean, atxiloketaren gehienezko muga bat ezarri zen.

Kontzilioak, berriz ere, erregea hiltzean errege familia osoaren bizia eta hazienda errespetatzeko beharra ezarri zuen, baita beste kontu txikiago batzuk ere.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Toledoko XII. kontzilioa** | **Toledoko kontzilioak**683 | Ondorengoa**Toledoko XIV. kontzilioa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q978373

 |

* Wd Datuak: Q978373
**Perry konderria** (ingelesez: *Perry County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pinckneyville da. 2010eko zentsuaren arabera 22.350 biztanle zituen, Perry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Perry konderriak 1.157,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,45 ura dira. Beste 1.144,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,31 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.350 pertsonetatik 20.062 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 599 dira. 1.856 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 87 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 278 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Perry County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486517
* Commonscat Multimedia: Perry County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123166752
* GND: 4321524-5
* LCCN: n81096315
* NARA: 10039251
* **Lekuak**
* OSM: 1800896
* TGN: 2000522

 |

* Wd Datuak: Q486517
* Commonscat Multimedia: Perry County, Illinois
**Toledoko XV. kontzilioa** Hispania Bisigodoan egin zen kontzilio bat izan zen. Toledoko Apostolu Santuen Elizan egin zen 688ko maiatzak 11n hasita eta une horretan erregea zen Egikak deitua. Bertan hirurogeitasei gotzainek (metropoliarrak barne) zortzi abadek, katedraletako hiru dignatariok eta jauregiko hogeitasei goi funtzionariok parte hartu zuten.

Jorratutako gaiak
-----------------

Kontzilioak Julian Toledokoaren postura ideologikoa berretsi zuen *Kristoren "bi borondateakk"* bezala ezagutzen den gaian, honi buruzko hamazazpi kanon onartu zirelarik.

Baina kontzilio honen ospakizunaren arrazoi nagusia Egika erregeak bere aitaginarreba zen Ervigiori errege familia eta herriarentzako justizia defendatzea zin egin ziola izan zen, eta betebehar hori bateraezintzat jotzen zuen herritarrei aurreko erregeak usurpatutako guztia itzuli behar izatea suposatzen baitzuen, eta, beraz, zin honetatik askatzea eskatzen zuen.

Gotzainek onura publikoa erregearen nahien gainetik zegoela iritzi zuten, Ervigioren familia, zigortua eta desjabetua izateko jabetze horietan erruduntasuna frogatu behar zela adieraziz babesten saiatu ziren arren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Toledoko XIV. kontzilioa** | **Toledoko kontzilioak**688 | Ondorengoa**Toledoko XVI. kontzilioa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1101771

 |

* Wd Datuak: Q1101771
**Toledoko VI. kontzilioa**, Toledoko V. kontzilioa bezala, Txintila errege bisigodoak deitu zuen. 638ko urtarrilak 9an hasi zen, aurreko kontzilioan onartutakoa berretsi eta babes handiagoa eta ordurarte mantentzea ezinezkoa zirudien barne bakea lortzeko.

Esan bezala, kontzilioa 638ko urtarrilak 9an hasi zen, eta bertan berrogeitamairu gotzain egon ziren, aurrekoan egon zirenen bikoitza baino gehiago, eta han bildu zirenen artean Narbonense probintziatik etorritako hiru zeuden (Elna eta Lodèvekoak eta Narbona Escluako metropoliarra) V. kontzilioan ordezkatua egon ez zen probintzia. Kontzilioa Hispania eta Galiako gotzainen biltzartzat hartua izan zen, V.a ez bezala, "Hispaniako probintzi ezberdinetako" gotzainen kontziliotzat hartua izan zena.

Kontzilio honetako 19 kanonetatik, lau kontu politikoei buruzkoak izan ziren, beste hamabostak judu, monje, penitente, liberto, ordena sakratu, onurak eta Elizaren ondasunei buruzkoak izan ziren bitartean. Kontzilioak Martziano berrezarri zuen Écijako gotzain bezala, honen egoitzatik bere arerio zen Habentziok kendu zuelarik, aurretik azpijoko bidez kendu zuena (lehen apelazio bat jada Toledoko IV. kontzilioan eztabaidatua izan zen.

Biltzarrak eliz arau batzuk hartu zituen, baina batez ere V. kontzilioko erabakiak berretsi zituen erregearen eta honen familiaren segurtasunari buruz.

Kontzilioak atzerriko lurraldean babestu ziren eta handik erresuma kaltetu zuten delituren batzuren akusatu errudunen kontua jorratu zuen (dirudienez nahiko kopuru handia zena), horiek, preso hartuak izanez gero, eskumikatuak izango zirelarik.

Erregearen egoera sendotzen saiatu zen: anatema ezarri zen erregea eraso, tronutik kendu, bere egoera usurpatu edo kaltetzeko taldean batzen ziren ororen aurka. Erahila izan zen errege baten oinordekoa desohoratua izango zen erailketa horren erruduna edo errudunak zigortu ezean.

VI. kontzilioan juduen aurkako neurriak ere hartu ziren, dirudienez, Aita Santua pozteko onartu zirenak, honek hala eskatzen baitzuen gutun batean.

Eliz diziplinak erreformatu ziren Elizei eta komentuei erregearen edo fededunen dohaintza bidez lortutako ondasunen betirako domeinu absolutua onartuz.

Gotzaintza baten lorpena simonia bidez errudunaren ondasunaren galerarekin eta bere eskumikazioarekin zigortuko zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Toledoko V. kontzilioa** | **Toledoko kontzilioak**638 | Ondorengoa**Toledoko VII. kontzilioa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3139324

 |

* Wd Datuak: Q3139324
Informazio teknologiaren, eta batez ere internet munduan, **trukagune**ak Internet Zerbitzu Hornitzaileen (IZH) informazio trukagune fisikoak dira. Bertan hornitzaile ezberdinak elkartzen dira "peering" ados batzuen bitartez euren sareen artean trafikoa trukatzeko.

Maila ezberdinetako trukaguneak aurki daitezke: hiri-mailakoak, eskualde-mailakoak, estatu-mailakoak edo baita internazionalak ere. Gune hauen bitartez trukagunea osatzen duten ISPtako "host"-ak informazioa trukatzerako orduan ez dute urruneko azpiegituren beharrik eta abantaila asko lortzen dira bai erabiltzaileen bai ornitzaileen aldetik.

Gune hauen abiadura dela eta, erabiltzaileek atzipen bizkorragoa edo/eta erantzun denbora laburragoa lor dezakete euren artean. Hornitzaileen aldetik aldiz, euren sareetako trafikoa arintzeko modu eraginkorra da. Gainera, gune hauetan trafikoa ia-ia mugagabea denez, hornitzaileek ez dute azpiegitura garestien beharrik beste hornitzaile batekin datuak trukatzeko.

Adibideak:
----------

* Euskonix (Euskal Trukagunea)
* Catnix (Kataluniako Trukagunea)
* Espanix (Espainiako Trukagunea)
* Parix (Parisko Trukagunea)
* PAIX (Amerikako Estatu Batuetako Trukagunea) (Ingelesezko Wikipediara esteka)
* Jatorrizko Bertsioa Ingelesez (en)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1433061
* Commonscat Multimedia: Internet exchange points

---

 |

* Wd Datuak: Q1433061
* Commonscat Multimedia: Internet exchange points
**Toledoko XVI. kontzilioa** 693an ospatu zen Hispania Bisigodoan, une horretan errege zen Egikak deitua.

Suniefredoren matxinada Egika erregearen aurka 692ko bigarren erdialdean gertatu zen. Toledora itzuli bezain pronto, errege honek Toledoko XVI. kontzilioa deitu zuen, 693ko apirilak 25ean hasi eta maiatzak 2an amaitu zena. Ekitaldiak Pedro eta Paulo Apostolu Santuen Elizan Toledoko Vega Bajan, hirurogeitamabi gotzain (Narbonensekoak ez ziren joan jasaten ari ziren izurrite baten ondorioz) bost apaiz eta jauregiko sei kondek parte hartu zutelarik.

Kontzilioari eginiko idazkunean, erregeak bere konfidantza traizionatu zuten pertsona ugariei erreferentzia egin zien, eta erregea hiltzeko edo godoak hondoratzeko konspiratzen zuen edo matxinada bat bultzatzen zuen jauregiko funtzionario oro bere kargutik kendua izatea, berau Altxorraren esklabu bihurtzea eta beronen ondasunak konfiskatuak izatea exigitu zuen.

Gotzainek Sisberto sekularizatu zuten, une horretan Toledoko gotzaina zena eta erregearen aurkako konspirazio bateko buru izan zena, horren ondorioz eskumikatua izan zelarik, eta bere ondasunak konfiskatuak. Etorkizunean, matxinatu bakar batek edo bere oinordekoak sekula gehiago ezingo zuten jauregiko kargurik izan. Konfiskatutako ondasunak erregearen domeinu pertsonalera pasatu ziren.

Usurpatzaileak, Toledoko IV. kontzilioan onartu zen 75. kanonaren bidez anatematizatuak izan ziren, eta kanon hori hausten zutenak maila gorenean anatematizatuak izango zirela adierazi zen.

Erregeak, Narbonenseko gotzainei, kontziliora joaterik izan ez zutenak, Sinodo bat ospatzeko eta Kontzilioko emaitzak onartzeko esan zien.

Liber Iudiciorumi, beranduago Ervigio erregeak erreformatu zuena, erregeari ez beste edonori eginiko leialtasun zin oro legez kanpokoa zela adierazi zen. Lege batzuk baliogabetuak izan ziren, eta esklabuak mutilatzearen aurkako legeak berrezarri ziren. Judu bihurtuei zergak ez ordaintzea eta merkataritzan aritzea baimendu zitzaien.

Kontzilioak, hartutako erabakiak kleroari sei hilabeteko epean komunikatuak izan behar zirela adierazi zuen. Parrokiak eta gotzainek ondasun higiezinengatik eta paganismoaren aurkako borrokagatik lortzen zituzten errentengatik lortutako ordainak arautu ziren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Toledoko XV. kontzilioa** | **Toledoko kontzilioak**693 | Ondorengoa**Toledoko XVII. kontzilioa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1192202

 |

* Wd Datuak: Q1192202
**Toledoko XII. kontzilioa** Hispania Bisigodoan ospatu zen gotzainen biltzar bat izan zen. 681eko urtarrilak 9 eta 25 artean ospatu zen, une horretan erregea zen Ervigiok deitua. Toledoko Apostolu Santuen Elizan ospatu zen. Hogeitamazortzi gotzain, lau abade eta jauregiko hamabost funtzionariok parte hartu zuten bertan.

Kontzilioak herria Wamba erregeari eginiko zinetik askatu zuen eta Ervigio berretsi zuen bisigodoen errege bezala, anatema adieraziz horren aurka agertzen zen ororentzat.

Toledoko gotzain metropoliarrari erregeak izendatutako gotzainak sagaratzeko eskubidea onartu zitzaion, beste edozein probintziatakoak baziren ere, Toledoko elizbarrutiaren nagusitasuna ekarri zuena hispaniar elizaren barnean.

Kontzilioak autoritateek egin behar zuten penitentzia, eta ondoren habituak hartzea ukatzen zutenak jorratu zituen. Baina, benetan, baliabide hau Wamba tronutik kentzeko probestu zen berau oraindik korderik gabe zegoenean.

Kontzilioak zenbait neurri hartu zituen, erregeak eskatuta eta gotzainen aurkako posturarik gabe (berretsi egin zituztenak) juduen aurka, hauen aurka hogeitazortzi lege onartu zirelarik. Eliza guztietan xedapen guztiak irakurtzea eta juduen abjurazio eta katoliko bihurtu izanaren akta guztiak kontserbatzea agindu zen. Toledon publikoki irakurri ziren legeak Toledoko Santa Maria Katedralean 681eko urtarrilak 27an. Jazarpena, kasu bakanen batzutan izan ezik, ondasunak konfiskatzera mugatu zen.

Kontzilioan erregeak Liber Iudiciorum edo Recesvintoren kodea ere berrikustea eskatu zuen, kontraesanak eta justiziaren aurkako legeak zituena. Berrikuspen hori egin zen eta 681eko urriak 21ean sartu zen indarrean. Kodetik euren esklabuei kalte larriak sortzen zizkiotenak zigortzen zituzten legeak ezabatu ziren. Lege berriren batzuk gehitu ziren, eta beste asko aldatuak izan ziren. Orokorrean, nobleak jasotzen zituzten zigorrak nabarmenki gutxitu zituen eta hauen pribilegioak ziurtatu zituen.

Kontzilioak zenbait gai erlijioso jorratu zituen, horien artean, jada aipaturiko penitentziaz gain, heriotza, eskumikatzeak, gotzaindegi kopurua, gotzainen hautaketa (izatez, horietako asko erregeak izendatuak zirela onartuz, legez izendapen horiek ez zegozkion arren), mezako sakrifizioa eta diziplinari buruzko gairen batzuk. Wamba erregeak sortutako gotzaindegiak ere ezabatu ziren. Probintzietako urteroko sinodoetarako data urteroko azaroak 1ean ezarri zen, ordurarte egiten ari zen bezala, Toledoko IV. kontzilioan indarrean jarri zen arauan sinodo horren ospakizuna maiatzak 1ean jartzen zuen arren, eta probintzia bakoitzean urtean behin behintzat bat ospatu beharko zela berretsi zen. Galiziako zenbait apaiz zigortuak izan ziren esklabuei emandako tratuagatik eta praktika paganoak kondenatu ziren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Toledoko XI. kontzilioa** | **Toledoko kontzilioak**681 | Ondorengoa**Toledoko XIII. kontzilioa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q892144

 |

* Wd Datuak: Q892144
**Perry konderria** (ingelesez: *Perry County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hazard da. 2010eko zentsuaren arabera 28.712 biztanle zituen, Perry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Perry konderriak 887,35 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,61 ura dira. Beste 879,74 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 32,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.712 pertsonetatik 27.807 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 185 dira. 432 beltzak edo afroamerikarrak. 36 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 148 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 275 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Perry County, Kentucky age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505387
* Commonscat Multimedia: Perry County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137227715
* LCCN: n82067857
* NARA: 10039045
* **Lekuak**
* OSM: 1846576
* TGN: 2000836

 |

* Wd Datuak: Q505387
* Commonscat Multimedia: Perry County, Kentucky
Casa Grande hoteleko terreza, Santiago de Cuba.
**Terraza** aire librera irekitako etxearen zatia da, etxebizitza batetako kanpo gune bizigarria, lurraren mailatik gora, baranda edo karel baxuak dituena. Eraikin baten estalki lau erabilgarria ere bada.

Bere ezaugarri fisikoak aldatu egiten diren arren, terraza bat, kanpo harresirik gabeko gela baten antzerakoa da, batzuetan, baita sabairik gabe ere, eta balkoi bat baino handiagoa da. Terrazak, oso aldaberak dira funtzionaltasunari dagokionez, ekintza ezberdin ugaritarako erabil daitezke: biltzar toki bezala, aisialdirako, erlaxatzeko, eguzkia hartzeko, eta baita janleku bezala ere.

Estaldura lauko etxeen hedapen erabilgarri bezala sortua da, eskualde eguzkitsuetan, euri gutxi jasotzen dutenetan, Antzinako Egipton eta Mediterraneo Itsasoaren inguruan bezala. Berriz erabili zen barra-barra Mugimendu Modernoarekin, altuera handian, etxebizitza eraikinetan, aire librean, bertan egoteko gune bat sortzea pentsatu zenean, eguzkitsua, landareekin, familia bakarreko etxebizitzen apirikuen ezaugarriak imitatu nahian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q641406
* Commonscat Multimedia: Terraces (architecture)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4059522-5
* LCCN: sh85134085
* NDL: 00572889
* NKC: ph290657
* AAT: 300004182

 |

* Wd Datuak: Q641406
* Commonscat Multimedia: Terraces (architecture)
Liga Santuaren prozesio armatua Parisen 1590ean. Carnavalet museoa.
**Liga Santua**, **Parisko Liga Santua** edo **Liga Katolikoa** Frantziako Erlijio Gerren garaian (1576-1594), katolikoek osatu zuten armada izan zen. Pikardian hasi eta berehala zabaldu zen Frantzia osoan barrena. Erlijio katolikoa babesteko aitzakian, beste helburu bat nabarmendu zen gerora: Henrike III.a Frantziakoa bere lekutik kendu eta Henrike I.a Guisakoa, Ligako buruzagi nagusia, errege egitea. Filipe II.a Espainiako erregeak bultzatu zuen Liga Santua, eta guztiz areagotu zen haren ahalegina, Henrike III.a Nafarroakoa Frantziako erregegai bihurtu ondoren. Henrike III.a Frantziakoak Henrike Guisekoa hilarazi zuen 1588an. Karlos Lorrenakoa, Mayenneko dukea bihurtu zen orduan Ligako buruzagi nagusi, eta Parisko hiriaren jabe eginik, Henrike III.a Nafarroako eta IV.a Frantziakoaren aurkako gerra hasi zuen 1589an. Henrike IV.ak fede protestantea utzi zuen 1593an, eta hurrengo urtean desagertu zen Liga Santua, espainiarrek Parisko hiria utzi ondoren.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q696189
* Commonscat Multimedia: Ligue catholique (France)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155378891
* ISNI: 0000 0001 0395 8773
* BNF: 13755302j (data)
* GND: 4134402-9
* LCCN: n50077324
* NKC: ko2017959018
* SUDOC: 027745279
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q696189
* Commonscat Multimedia: Ligue catholique (France)
**Pershing konderria** (ingelesez: *Pershing County*) Nevadako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tonopah da. 2010eko zentsuaren arabera 6.753 biztanle zituen, Pershing kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pershing konderriak 15.714,56 kilometro koadro ditu. Horietatik 79,93 ura dira. Beste 15.634,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.753 pertsonetatik 6.113 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.508 dira. 251 beltzak edo afroamerikarrak. 173 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 87 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 118 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484342
* Commonscat Multimedia: Pershing County, Nevada

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150113173
* ISNI: 0000 0004 0383 465X
* LCCN: n82005816
* **Lekuak**
* OSM: 166459
* TGN: 2001419

 |

* Wd Datuak: Q484342
* Commonscat Multimedia: Pershing County, Nevada
**Tsultrim Gyatso**, (1816ko martxoaren 29a - 1837) Tibeteko 10. Dalai Lama izan zen.

Chamdoko familia xume batean, aurreko dalai lama izan zen Lungtok Gyatsoren berraragitze bezala ezagutua izan zen, 1820an. 1822an, Potala Jauregian tronuratua izan zen, Tsultrim Gyatso izenarekin.

Lungtok Gyatso 1815ean hil ondoren, zortzi urte pasa ziren hurrengo dalai lama aukeratua izan aurretik. Gertakari politikoak garai honetan, oso ilunak izan ziren, baina, azkenean, Palden Tenpai Nyimak parte hartu eta Urrezko Kutxa erabili zuen, (hautagaien izenak jarrita zituena), lehen aldiz, dalai lama berria aukeratzeko testen zati bezala.

1822an, 10. dalai lama Urrezko Tronuan eseri zen, eta bere tronuratzetik gutxira, Palden Tenpai Nyimaren aldetik aurrenobiziatua jaso zuen, nork Tsultrim Gyatso izena eman zion. Gelong botuak administratu zituen Tsultrim Gyatsorentzat 1831n.

1826an, Drepung Monasterioan sartu eta sutra eta tantran maisu bihurtu zen. Tibeteko testu budistak sakonki ikasi zituen bere bizitza osoan.

1831n, Potala Jauregia berreraiki zuen, eta, hemeretzi urterekin, Panchen Lamarentzako Gelong botoak eraman zituen urte berean.

Tibeten egitura ekonomikoa konpondu nahi izan zuen, baina ez zen bere lanaren fruituak ikusteko haina bizi izan.

Etengabe osasun kaxkarra izan zuen, eta 1837an hil zen.

"Bizitza laburreko dalai lamen garaian (bederatzigarrenetik hamabigarreneraino) Panchen Lama, bederatzigarren Dalai Lamaren garaitik zegoena zen, oraindik gazte zirenean hildako dalai lamek utzitako hutsunea bete zuena.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Lungtok Gyatso** | **Dalai Lama**1820-1837 | Ondorengoa**Khedrub Gyatso** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Tsultrim Gyatso*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25244
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 284747514
* ISNI: 0000 0003 9103 1269
* GND: 122235762

 |

* Wd Datuak: Q25244
**Tsuchiya Masatsugu** (japonieraz: 土屋昌次?, 1544 – 1575eko uztailaren 9a)
 Japoniako historiako Sengoku Aroan Takeda klanaren zerbitzari bat izan zen.

Masatsuguren aita legitimoa zen Kanamaru Torayoshi hil ondoren, Takeda Shingenen agintaritzapean zerbitzatzen hasi zen halako garrez Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletakotzat hartua izan zela. Masatsuguk aktiboki parte hartu zuen bere maisuaren gudu guztietan, nabarmena izan zelarik 1561eko Kawanakajimako laugarren guduan izan zuen parte hartzea, Takeda klana hain ospetsu egin zuen zalditeriaren komandante bezala aritu zena. Shingen 1573an hil ondoren, Masatsuguk bere buruaz beste egitea pentsatu zuen, baina Kōsaka Masanobuk Takedatarren alde borrokatzen jarraitzeko konbentzitu zuen.

1575eko Nagashinoko guduan, Masatsugu zalditeriako komandante nagusietako bat bezala aritu zen, non Oda Nobunagaren arkabuzariei aurre egin zieten. Masatsugu beste jeneral handi batzuekin eta bere tropetako soldadu askorekin batera hil zen gudu honetan, bitartekaritzat jo izan zena Japoniako gerra metodoetan suzko armen erabileraren igoerarekin.

Masatsuguk hiru seme-alaba izan zituen arren, hirurak hil ziren 1582an eginiko Kai probintziaren inbasioan, honela leinua galdu zelarik.

| * i
* e
* a
Takedaren hogeita lau jeneralak |
| --- |
| 
* Akiyama Nobutomo
* Amari Torayasu
* Anayama Nobukimi
* Baba Nobuharu
* Hara Masatane
* Hara Toratane
* Ichijō Nobutatsu
* Itagaki Nobukata
* Kōsaka Masanobu
* Naitō Masatoyo
* Obata Toramori
* Obata Masamori
* Obu Toramasa
* Oyamada Nobushige
* Saegusa Moritomo
* Sanada Yukitaka
* Sanada Nobutsuna
* Tada Mitsuyori
* Takeda Nobushige
* Takeda Nobukado
* Tsuchiya Masatsugu
* Yamagata Masakage
* Yamamoto Kansuke
* Yokota Takatoshi

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2295119

 |

* Wd Datuak: Q2295119
**Terrebonne parrokia** (ingelesez: *Terrebonne Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Houma da. 2010eko zentsuaren arabera 111.860 biztanle zituen, Terrebonne Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Terrebonne parrokiak 5.392,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.202,16 ura dira. Beste 3.190,39 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 111.860 pertsonetatik 81.210 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.421 dira. 21.046 beltzak edo afroamerikarrak. 6.226 amerikar natiboak ziren eta 40 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.127 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 93 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.118 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Terrebonne Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q387555
* Commonscat Multimedia: Terrebonne Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126656061
* LCCN: n79049270
* NARA: 10039673
* **Lekuak**
* OSM: 1836620
* TGN: 2000908

 |

* Wd Datuak: Q387555
* Commonscat Multimedia: Terrebonne Parish, Louisiana
**Perry konderria** (ingelesez: *Perry County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Augusta da. 2010eko zentsuaren arabera 12.250 biztanle zituen, Perry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Perry konderriak 1.684,01 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,64 ura dira. Beste 1.676,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,27 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.250 pertsonetatik 9.633 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 119 dira. 2.449 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 110 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490219
* Commonscat Multimedia: Perry County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150096005
* LCCN: n80086271
* NARA: 10039478
* **Lekuak**
* OSM: 1832973
* TGN: 2001141

 |

* Wd Datuak: Q490219
* Commonscat Multimedia: Perry County, Mississippi
**Tenedos** (grezieraz: Τένεδος, *Tenedhos*, latinez: *Tenedus*) edo **Bozcaada** (turkieraz), Turkiako hirugarren uharterik handiena da, Egeoko ipar-ekialdean dagoena.

Iparraldean Imbros uharte turkiarraren eta ipar-mendebaldean Lemnos uharte greziarren artean dago, hego-mendebaldean Agios Efstratios eta hegoaldean Lesbos uharteak ditu. Uhartearen inguruko irlatxoak edo harkaitzak, denak jenderik gabekoak, Çanakkale probintziako izen bereko barruti eta udalaren zatitzat hartzen dituzte.

Barrutiko hiriburua, ekialdeko kostaldean dagoen Bozcaada hiri txikia da, non antzinako veneziar gaztelu bat nabarmentzen den. Uharte menditsua (mendirik altuenak- Göztepe muinoa - 191 metroko altuera du) eta basotsua da. 2012an 2.465 biztanle zituen eta azalera 39,9 km²-koa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Grezieraz)** Αλεξάνδρου, Δημήτρης.  (2002). *Ίμβριοι-Τενέδιοι ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΞΕΧΑΣΑΜΕ.*  Ερωδιός ISBN 978-960-7942-37-1..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211817
* Commonscat Multimedia: Bozcaada

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241865350
* GND: 4570263-9
* **Lekuak**
* OSM: 1815262
* Atlas Digital del Imperio Romano: 27370

 |

* Wd Datuak: Q211817
* Commonscat Multimedia: Bozcaada