recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Retsina** (grezieraz: pετσίνα) Greziako ardo mota bat da, erretxinaduna, bi mila urte baino gehiagoko tradizioa duena.

Barietate zuria eta gorria ditu eta ia herrialde osoan produzitzen da, baina batez ere Atikan, Beozian eta Eubean. Rhoditis, Assyrtiko, Savatiano eta Athiri (Rodasen) mahats motekin egiten da, eta gaur egun Greziako ardo produkzio osoaren %10 bat egiten du. Jatorri-deitura babestua du, bai eta Greziako eta Zipreko hegoaldeko zenbait eskualdetako tradiziozko deitura ere.

Greziako ardoaren inguruko kulturaren elementu garrantzitsua da, bereziki zizka-mizkak edo aperitiboak (meze) laguntzeko, baita tarama, itsaskiak eta entsaladak ere.

Duela urte batzuk, nazioarteko merkatuari begira, ardo hobeak erabiltzen hasi ziren oinarritarako, eta alkoholaren nahiz erretxinaren proportzioa (100 g/hl) gutxitu zituzten ekoizleek.

Gaur egun, Alepo pinuaren erretxina, Atikakoa, muztioari eransten zaio, eta behin hartzidura bukatuta kentzen da, lehenbiziko ontzi-aldaketa egiten denean.

### Historia

Retsina izena erretxinatik datorkio. Izan ere, antzinako garaietan, ardoa buztinezko anforetan gordetzen zenean, ontziak gisuz eta erretxinaz ixten zituzten hermetikoki, ardoa kontserbatzeko. Barrura airerik sartzen ez zenez, denbora luzeagoa irauten zuten galdu edo ozpindu gabe. Baina garai hartan ez zekiten hori zela arrazoia, alegia, oxigeno gehiegik hondatzen zuela ardoa, eta pentsatu zuten erretxinari esker irauten zuela onik. Horrenbestez, ardoari pinu-erretxinaren puska bat edo beste gehitzeko ohitura zabaldu zen, eta horrek aroma berezia ematen zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Robinson, J. ed. (2006). The Oxford Companion to Wine (Third ed.). Oxford University Press. pp. 568–569. ISBN 0-19-860990-6.* .
2. ↑    *.* .
3. ↑    *.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1310859
* Commonscat Multimedia: Retsina

---

 |

* Wd Datuak: Q1310859
* Commonscat Multimedia: Retsina
**Susan C. Faludi** (New York, AEB, 1959ko apirilaren 18a -) Ipar Ameriketako idazle eta kazetari feminista da.

Biografia
---------

Harvard Unibertsitatean ikasi zuen, eta unibertsitatean bertan hasi zen kazetari-lanetan, ikasleen *The Harvard Crimson* aldizkari ezagunaren zuzendari gisa.

1991n *Erreakzioa: emakume modernoaren kontrako gerra ezkutua* liburua argitaratu zuen. Liburu horrek sekulako arrakasta izan zuen, eta ikaragarrizko ospea eman zion Faludiri. Kritikarien elkarteak ematen duen National Book Critics Circle saria irabazi zuen liburu horrekin, eta Faludi *Time* aldizkariaren azalean agertu zen Gloria Steinem lider feminista ospetsuaren aldamenean.

Liburua argitaratu aurretik eta ondoren, Faludik kazetari- eta erredakzio-lanak egin zituen hainbat egunkaritan: *Miami Herald* (1981-1982), *Atlanta Constitution* egunkariaren igandeko gehigarria (1983-1985), *San José Mercury News* egunkariaren igandeko gehigarria (1985-1989) eta *Wall Street Journal* (1990-1992). Azken horretan Safeway konpainiaren erosketari buruz argitaratutako istorio batekin 1991ko Pulitzer saria irabazi zuen.

1988. eta 1990. urteen bitartean Stanfordeko Unibertsitateko Emakumeari eta Sexuari buruzko Ikerketetarako Institutuko kide izan zen. Institutu hori ikasle eta idazleei laguntza eskaintzen zien bulego feminista bat zen. 1992an *Journal* utzi eta *Knight* kazetaritza-beka ospetsua lortu zuen, bigarren libururako ikerketak egiteko. 2008-2009 urteetan, Falaudi Radcliffe Institutuko kide izan zen.

Liburuak
--------

* *Backlash: The Undeclared War Against American Women* (1991) National Book Critics Circle Saria
* *Stiffed: The Betrayal of the American Man* (1999)
* *The Terror Dream* (2007) 2001eko irailaren 11ko atentatuak eta hauen eragina aztertzen duen liburua.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Susan Faludi*** Aldatu lotura Wikidatan |

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q260900
* Commonscat Multimedia: Susan Faludi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4995416
* ISNI: 0000 0001 0864 7800
* BNF: 122968667 (data)
* GND: 129656933
* LCCN: n91001111
* NDL: 00466293
* NKC: xx0228109
* Tabakalera ID: 105747
* SNAC: w64g45bz
* SUDOC: 031826024
* BIBSYS: 90583026
* ICCU: RAVV083133
* Open Library: OL833925A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02122/eu\_f\_0114/f0114
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q260900
* Commonscat Multimedia: Susan Faludi
*Artikulu hau persiar hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Susa (argipena)».*
**Susa** (persieraz: شوش‎, *Shush*, ʃuʃ ahoskatua; antzinako grezieraz: Σοῦσα, ˈsuːsa ahoskatua; asirieraz: ܫܘܫ, *Shush*; antzinako persieraz: *Çūšā*‎; Bibliaren hebreeraz: שׁוּשָׁן, *Shushān*) Elamdar, Persiar eta Partiar inperioen antzinako hiria izan zen, Tigris ibaitik 240 kilometro ekialdera kokatua, gaur egungo Irango hego-mendebaldean. Gaur egun, antzinako hiritik, hondakin zelai handi bat baino ez da geratzen, baina badago hiri bat bere izenetik eratorria, Xux, gertu.

Susa, eskualdeko kokaleku antzinakoenetako bat da, ziur aski K.a. 4. milurtekoan sortua. Beranduago Elamdar Inperioaren hiriburu bihurtu zen. Izena elamera dator, forma anitzetan idazten zen (*Šušan, Šušun*, etab...) eta, dirudienez, *Susən* ahoskatzen zen. Šušan babiloniar eta asiriar inperioek inbaditu zuten kanpaina bortitzetan. Babiloniar konkistaren ondoren, izena ez zen behar bezala interpretatu eta *Šušan* («lilia») hitz semitarekin lotua izan zen.

Baliteke Ziro II.aren erregealditik (K.a. 559-K.a. 529) Persiar Inperioaren hiriburuetako bat izatea. Aldi berean, izena eman zion satrapiaren hiriburua ere izan zen, Susiana alegia. Susatik abiatu omen zen Xerxes I.a K.a. 481eko udan, Kritaliarantz (Kapadozia) Grezia konkistatzeko. Alexandro Handiak konkistatu zuen K.a. 331n.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2006-1-27). *Antzinateko hirien euskarazko izenak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180773
* Commonscat Multimedia: Susa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 122821601
* GND: 4118912-7
* NKC: ge351924
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22221
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1455-001

 |

* Wd Datuak: Q180773
* Commonscat Multimedia: Susa


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Iran | Gizateriaren Ondarea Iranen | Iran |
| Armeniar monasterioen multzoa Iranen  • 
Bam eta bertako kultura paisaia  • 
Behistun  • 
Chogha Zanbil  • 
Maimand eta bertako kultura paisaia  • 
Golestan jauregia  • 
Gonbad-e Qabus  • 
Isfahango Meskita Nagusia  • 
Naqsh-e Jahan plaza  • 
Pasargada  • 
Persepolis  • 
Persiar lorategiak  • 
Xahr-i Sokhta  • 
Safi al-Din xekearen hilobia  • 
Soltaniyeh  • 
Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa  • 
Susa  • 
Tabrizko bazarra  • 
Takht-e Soleiman  • 
Persiar qanatak  • 
Lut basamortua  • 
Yazd  • 
Sasandar paisaia arkeologikoa Fars eskualdean |
**Marisa de las Nieves Delgado** (Esperanza basea, Argentina, Antartika, 1978ko maiatzaren 27a) Antartika kontinentean jaio zen lehen emakumea da.

Antartikan jaiotako lehen gizakia, ordea, urte bereko urtarrilaren 7an jaio zen Emilio Marcos Palma argentinar gizona baita. Bai Argentinako bai Txileko diktadura militarrek, biek Antartikan haurren jaiotza sustatu zuten lurraldearen subiranotasuna eskatzeko.

Bizitza
-------

1978ko maiatzaren 27an jaio zen Antartikan Marisa de las Nieves Delgado, Néstor Arturo Delgado argentinar sarjentu sukaldari ohiaren eta Juana Paula Benítez de Delgadoren alaba. Urte bereko abendura arte bizi izan Antartikan. Hori dela eta, bertan bataiatu zuten.

2000. urtean Antartikara joan zen bisitan Argentinako Armadak gonbidaturik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Mejía, Natalia.  (2018-03-11). «Juana, salteña y madre de la primera mujer antártica» *El Tribuno* (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
2. ↑   **(Ingelesez)** Holmes, Tao Tao.  (2016-02-25). «How a Baby Staked Argentina’s Claim on Antarctica» *Atlas Obscura* (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Marisa, la primera nacida en el hielo» *La Capital* 2002-08-24 (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105973574

 |

* Wd Datuak: Q105973574
**Tamesí ibaia** Mexiko ipar-ekialdeko ibaia da, Pánuco ibaiaren beheko ibilguaren ibaiadarra, zeinetan bere bokaletik 16 bat kilometrora bat egiten duen Tampicoko barran, Mexikoko Golkoan .

Deskribapena
------------

Tamaulipas estatuaren hegoaldeko zati bat zeharkatzen du, Palmillas, Jaumave, Llera, El Mante, González, Altamira, Xicoténcatl eta Tampico udalerrietatik igaroz. Bere ibilbidea Pánuco ibaiko urekin batuz amaitzen du.

Ibaia Palmillasen (Tamaulipas) jaiotzen da, non **Chihue** izena du, Llera udalerriaren aurretik igarotzean **Guayalejo** izena hartzen du eta Villa Manueletik, Gonzálezeko udalerritik igarotzen denean Tamesí deitzen da, eta mantentzen duen izena azken 150 kilometroetan. Veracruz estatura iristen da eta bertan estatu honen eta Tamaulipas estatuaren arteko muga markatzeko erabiltzen da. Tamesí ibaia deitzen zaion zatian, txalupen nabigaziorako erabiltzen da.

Ibaiaren inguruko jarduera ekonomiko nagusiak hauek dira: azukre-fabrikak, ureztaketa eta euri-nekazaritza, abeltzaintza eta termoelektrikoa.

Kanpo estekak
-------------

* tampico-online
* Tamesí ibaia - conabio.gob.mx

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6115744
* Commonscat Multimedia: Tamesí River

---

* **Lekuak**
* TGN: 1130575

 |

* Wd Datuak: Q6115744
* Commonscat Multimedia: Tamesí River
***Realpolitik*** (alemanez "errealitatearen politika") boterean eta irizpide praktikoetan oinarritutako politika da. *Realpolitik*-ak garaian garaiko interesen arabera jarduten du, printzipio filosofiko, teoriko edo moralei jarraitu beharrean. Zentzu horretan, filosofikoki errealismotik eta pragmatismotik hurbil dago. Batzuetan, hitza politika amoralak edo makiavelikoak izendatzeko erabili da, adiera gaitzesgarrian.

Jatorria
--------

Otto von Bismarckek asmatu zuen hitza, Klemens von Metternich printzeak europar inperioen arteko botere-oreka lortzeko eskatu zionean. Horretarako, Bismarckek armamentu-norgehiagoka ez erabiltzea bultzatu zuen. XX. mendearen hasieran, ostera, Bismarckek boterea galdu eta Alemaniako enperadoreak *realpolitik*-a alboratu zuen *weltpolitik*-aren alde. Horren ondorioz, armamentu-norgehiagokak indarra hartu zuen; hain zuzen ere, politika horixe Lehen Mundu Gerrararen eragileetako bat izan zen.

Ikus, baita ere
---------------

* Weltpolitik

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q753861
* **Identifikadoreak**
* GND: 4177147-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q753861
**Ray Martin Abeyta** (1956-2014) estatubatuar margolaria izan zen. Haren margolanak Latinoamerikako antzinako eta garaikideko gaien hibrido bat dira, Madonna pinturaren Cuzco Eskola estiloan, lowrider kulturan, Mexiko Berriko erretaula pintura tradizionala eta europar eta mesoamerikarren arteko topaketa kolonialisten irudikapenak.

Biografia
---------

Abeyta Mexiko Berriko Española herritik gertu dagoen Santa Cruz de la Cañada (423 biztanle) herrixka txikian hazi zen. Euskal jatorrikoa da. Txikitatik, bere familia hainbat trailertan bizi zen.  Mexiko Berriko iparraldeko lowrider kulturan hazi zen.  «Etengabe marrazten zuen haur goiztiarra» dela azaldu dute, eta bere aitari aitortu dio gaztetatik hasitako komunikazio bide gisa marrazteko bultzada eman izana. Abeytaren aita AEBetako armadan zerbitzu aktiboan zegoen bitartean, elkarren arteko harremana marrazkietan izan zuten. 

Abeytak Arte Ederretan lizentziatu zen Mexiko Berriko Unibertsitatean 1982an.  Bere arte-irakasleek pintura-estilo espresionista abstraktu bat landu nahi izan zuten, hala ere, Abeytak bere buruari, saiakeraren bidez, argiztapen barroko teknika ilusionistak irakatsi zizkion giza irudia erreproduzitzeko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Williams, Stephen P.. «The Art Is Striking, and So Are the Cars» *The New York Times*.
2. 1 2   Abatemarco, Michael. *Ray Martìn Abeyta, 1956-2014: Artist's work reflects New Mexico roots.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63044404

 |

* Wd Datuak: Q63044404
Bandera
***Tanzim Qaidat al-Jihad fi Bilad al-Rafidayn***, (**TQJBR**), (*Mesopotamian Oinarritutako Jihaderako Erakundea*, arabieraz: تنظيم قاعدة الجهاد في بلاد الرافدين‎), batzuetan **al-Kaida Iraken** (**AQI**), edo **al-Kaida Mesopotamian** Irakeko talde armatu jihadista salafista izan zen, al-Kaidarekin lotua. Irakeko insurgentzian paper garrantzitsua jokatu zuen eta, ondoren, Irakeko Estatu Islamikoaren sorreran eta honen ondorioz sortutako Estatu Islamikoan parte hartze nagusia izan zuen. Atzerriko militanteek paper garrantzitsua jokatu zuten taldearen eraketan, baita bere sare egituran ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Govt bans al-Zarqawi terror group
2. ↑   Peter Grier, Faye Bowers. *Iraq's bin Laden? Zarqawi's rise.*  Christian Science Monitor.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1076058
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315977243
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1076058
***Recluta con niño*** (euskaraz *Mutikodun errekluta*) 1956ko Pedro Luis Ramírez espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia dramatikoa da. José Luis Ozores, Miguelito Gil, Manolo Morán, Encarna Fuentes, Julia Caba Alba eta María Isbert aktoreek antzeztu zuten.

Aktoreak
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Miguel Cañete (José Luis Ozores), Roncalejo herrixkako gazteak, soldaduska egitera Madrilera joateak familia arazo bat sortzen dio. Miguelek anai txiki bat du, sei urteko Pipo mutikoa (Miguelito Gil), biak umezurtz gelditu zirenetik elkarrekin bizi dira eta Miguelek ez du bere anaiatxotik inolaz ere aldendu nahi. Jada Madrilen dela, Cuatro Vientosko kuartelean, Miguel ez da sekula bere herritik atera, eta bai bere fede ona, izaera zintzoegia edota berezko xalotasunarengatik, gainontzeko soldadu kideen txantxen jomuga izango da, gainera hori gutxi balitz, bere nahigabeko hanka sartze eta baldarkeriek euren hezitzailea den Palomares sarjentuaren (Manolo Morán) ezinikusia bereganatuko dio. Erreklutaren gorabeherak gutxi balira, soldaduekin instrukzioan dagoela, Pipo anaiatxoa kuartelean agertuko da, honek anai nagusiarekin kuartelean egon ezin dezakeenez, Miguelek Madrilen beretzat ostatu bilatu beharko dio. Bi anaiak parke batean eserita daudela, Pipo mutikoak Julia izeneko neska eder eta itsu bat ezagutuko du, eta Juliak mutikoa bere etxean aita eta amarekin batera ostatu har dezakeela aipatuko die, gainera Miguel Juliataz maiteminduko da, Miguelek Julia Palomares jeneralaren alaba dela jakin ez aren...

Pertsonaiak
-----------

* José Luis Ozores: Miguel Cañete.
* Miguelito Gil: Pipo.
* Manolo Morán: Luis Palomares sarjentua.
* Encarna Fuentes: Julia.
* Julia Caba Alba: Rosario, sarjentuaren emaztea.
* María Isbert: Jacinta.
* Rosario García Ortega: Enriqueta.
* Joaquín Roa: Crescencio, Roncalejoko alkatea.
* Mariano Ozores: Roncalejoko pregoilaria.
* Carlos Díaz de Mendoza

Kanpo estekak
-------------

* *Recluta con niño* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6102726

 |

* Wd Datuak: Q6102726
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |


|  |
| --- |
|  |
| Tao Pai Pai |
| 桃白白 |
| Sexua | Gizonezkoa |
| Jaiotze data | 459. urtea |
| Jatorria | Mangan |
| Lehen agerraldia | 8. liburukia, 85. atala (manga)Dragoi Bolako 58. atala (animea) |
| Arraza | Lurtarra |
| Senideak | * Mikerroi (anaia zaharra)
 |
| Teknikak | * Dodonpa (Su Bola)
 |
| Ahotsa | Japonia Chikao ÔtsukaEuskal Herria |
|

**Tao Pai Pai** (jatorrizko japonieraz 桃白白 *?*) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. Mikerroiren anaia munduko hiltzailerik handiena da.

Biografia
---------


|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

**Tao Pai Pai** 459. urtean jaio zen, 730ean hiltzaile bezala lanean hasi zelarik. Zapi Gorridun Armadak Son Goku hiltzeko kontratatu zuen. Honen zerbitzuak oso garestiak ziren, 100 milioi hilketa bakoitzeko, baina hiltzaile bezala hasi zebeko 20. urteurrena ospatzeko 50 milioiko prezio berezia jarri zuen. **Taok** Blue Jenerala hil zuen Red Komandantearen aurrean bere abilezia frogatzeko.

Behin *Karinen Lur Santuan* Borarekin borrokatu zen, eta honen lantzarekin zeharkatu zuen. Gero, borroka motz baina gogor batean Son Goku garaitu eta ustez hil zuen. **Tao Pai Paik** Gokuren menpe zeuden *Dragoi Bolak* hartu zituen eta Zapi Gorridun Armadaren kuartel nagusira bidean jarri zen. Hala ere 4 izarreko bola ahaztu zuen (Son Gokuri bizia salbatu ziona) eta itzuli egin behar izan zuen. *Lur Santura* itzultzean berriz ere Son Gokurekin borrokatu egin zen, baina oraingoan apurka-apurka galtzen zihoan. Azkenik guztiz garaitua izan zen, eta etsipenak jota granada bat bota zion Gokuri, baina honek ostiko batez itzuli eta aurpegian eztanda egin zion.

Arte Martzialen 23. Mundu Txapelketan berriro agertu zen gorputza zibor bilakatua zuelarik. Bere helburua Son Gokutaz mendekatzea zen, baita bere anaiaren eskolako ikasleen desertzioa zigortzea ere. Aurre-kanporaketetan Chaoz kaleratu zuen, baina final-laurdenetan Ten Shin Hanen eskuetan argi eta garbi galdu zuen.

**Tao Pai Pairen** azken agerraldiak Cellen jokoaren aurreko egunetan izan ziren. Lehenengoan Son Gohanekin topo egin zuen, baina Son Gokurekin antzekotasuna antzeman zionean oilobusti bat bezala ihes egin zuen. Bigarrenean, eta azkenengoan, Son Goku *Dragoi Bolen* bila zebilela elkar ikusi ziren. **Tao Pai Pai** trikimailu bat erabiliz Gokugandik ihes egin zuen bi bolekin. Azkenik Gokuk **Tao Pai Pairen** jokoak gainditu zituen, eta honek bolak ematea beste irtenbiderik ez zuen izan.


| Dragoi Bolako pertsonaiak |
| --- |
| **Saiyak:** Son Goku · Son Gohan · Vegeta · Son Goten · Raditz · Trunks**Gizakiak:** Bulma · Iratxo Dortoka · Yamcha · Chichi · Krilin · Ten Shin Han · Chaoz**Arerio nagusiak:** Zapi Gorridun Armada · Satan Bihotz Txiki · Freezer · Ziborrak · Cell · Boo Ahaltsua · Ume · Dragoi Ilunak**Pertsonaia zerrendak:** Dragoi Bolako saiyen zerrenda · Dragoi Bolako lurtarren zerrenda · Dragoi Bolako estralurtarren zerrenda · Dragoi Bolako naturaz gaindiko izakien zerrenda |
**Pulaski konderria** (ingelesez: *Pulaski County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Somerset da. 2010eko zentsuaren arabera 63.063 biztanle zituen, Pulaski kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pulaski konderriak 1.753,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 48,55 ura dira. Beste 1.705,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 63.063 pertsonetatik 61.261 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.318 dira. 705 beltzak edo afroamerikarrak. 128 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 289 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 618 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506309
* Commonscat Multimedia: Pulaski County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158312297
* LCCN: n83053862
* NARA: 10039048
* **Lekuak**
* OSM: 1846579
* TGN: 2000839

 |

* Wd Datuak: Q506309
* Commonscat Multimedia: Pulaski County, Kentucky
**Marion konderria** (ingelesez: *Marion County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Knoxville da. 2010eko zentsuaren arabera 33.309 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Marion konderriak 1.477,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,37 ura dira. Beste 1.436,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,54 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.309 pertsonetatik 32.365 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 531 dira. 211 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 379 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 299 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485452
* Commonscat Multimedia: Marion County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130185764
* LCCN: n80104341
* NARA: 10038995
* **Lekuak**
* OSM: 1783155
* TGN: 2000623

 |

* Wd Datuak: Q485452
* Commonscat Multimedia: Marion County, Iowa
**Maria Jesus Alkain** euskal matematikaria da. Matematika euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen 1970eko hamarkadan.

UEUko Matematika saileko kide aitzindaria
-----------------------------------------

Matematika euskaraz lantzen aitzindaria izan zen taldeaan ibili ziren hauek, besteak beste: Maria Jesus Alkain, Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia, Maria Jesus Esteban Galarza, Karmele Fernandez Agirre, Jesus Mari Goñi Zabala, Anjeles Iztueta, Jesus Mari Larrazabal, Xabier Mauleon, Karlos Santamaria Ansa, Arantza Urkaregi, Yosu Yurramendi, Mari Jose Zarate Azkuna eta Enrique Zuazua Iriondo.

* Karlos Santamaria
* Maria Jesus Esteban
* Enrique Zuazua
* Anjeles IztuetaAnjeles Iztueta
* Arantza Urkaregi
* Jesus Mari Larrazabal

Erreferentziak
--------------

1. ↑   UZEI..  (1990). *Matematika hiztegia.*  Elkar ISBN 84-7529-019-1. PMC 971672042. (Noiz kontsultatua: 2022-08-24).

Ikus, gainera
-------------

* Udako Euskal Unibertsitatea
* UZEI

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113599984

 |

* Wd Datuak: Q113599984
**Tetuango gudua** Marokoko Tetuan hirian Espainiako Afrikako Armada eta Marokoko Armada artean hiria lortzeko egin zen. Gudua 1859-1860ko Espainia-Maroko Gerraren testuinguruan izan zen. Une hartan Espainian Elisabet II.a Borboikoa zegoen tronuan; Marokon, bestetik, Mohammed IV .a Marokokoa zen erregea.

Gertaerak
---------

Espainiarren espedizioa Algecirasetik abiatu zen. Guztira hogeita hamasei mila gizon, hirurogeita bost artilleria pieza eta berrogeita bat mota desberdinetako itsasontziak ziren. Leopoldo O'Donnellek, Gobernuko burua zena ere, armada hiru gorpuetan banatu zituen, aginduan hurrenez hurren Juan Zabala de la Puente, Antonio Ros de Olano eta Rafael Echagüe y Bermingham jeneralak jarriz. Erreserba taldea Joan Prim jeneralaren agindupean zegoen. Segundo Díaz Herrero amirala ontzidiko burua izendatu zuten. Operazioaren helburua Tetuan hiria hartzea zen. Abenduaren 17an, Zabalak Bullones mendilerroa okupatu zuen. Bi egun geroago, Echagüe-k Serrallo Jauregia konkistatu zuen eta O'Donnell, 21ean, Ceutan lehorreratu zen. 1860ko urtarrilaren 1an, Prim jeneralak Zabala jeneralaren eta itsas flotaren laguntzarekin kostaldean eraso gogorra egin zuen. Borrokak urtarrilaren 31 arte iraun zuen; egun horretan Marokoko kontraerasoa eman zen baina espainiarrek geldiarazi zuten. O'Donnell Tetuan aldera abiatu zen, Kataluniako boluntarioen laguntzarekin. Espainiako artilleriaren presioak marokoarren lerroak nahastu zituen eta asko babesa hirian hartu zuten. Azkenik, Tetuan otsailaren 6an espainiarren eskuetan erori zen.

Urte bereko apirilean, izan ere, Marokoren esku utzi zuten berriro ere.

Ondorioak
---------

Espainiarrek Ceuta eta Melillako posizioak indartu zituzten. Garaipenak, bestetik, Prim jeneralaren irudia indartu zuen. Jende askorentzat benetako heroia zen ordurako.

O'Donnelli Tetuango Dukearen titulua eman zioten, Espainiako Handitasunarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo-estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Guduaren inguruko informazioa *Despertaferro* aldizkarian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4872623
* Commonscat Multimedia: Battle of Tetuan

---

 |

* Wd Datuak: Q4872623
* Commonscat Multimedia: Battle of Tetuan
**Pulako anfiteatroa** (kroazieraz: *Amfiteatar u Puli*) edo **Pulako Arena** (kroazieraz: *Pulska Arena*) Pula hiriko hirian dagoen anfiteatroa da.

Historia
--------

27 eta 68 urteen artean eraiki zen Augusto eta Vespasianoren agintaldietan. 79 urtean handitu egin zuten. Kareharriz egina dago. 404 urterarte gladiadoreen arteko borrokak izan ziren bertan baina 681 urterate heriotza zigortuak animalien aurkako borroketan aritu ziren.

V mendetik aurrera ordea pulatarrek bertako harriak erabili zituzten eraikin berriak egiteko harik eta Aquileiako patriarkak ekintza hori debekatu zuen arte.

Erdi Aroan Maltako zaldunen arteko torneoak egin ziren bertan. 1816an berriztatze lanak hasi zituzten eta 1932an antzerkiak egiteko moldatu zen.

Eraikina
--------

Itxura eliptikoa du (133m x 105m) eta altuera maximoa 32'5metrokoa da. Itsasertzeko aldean hiru solairu ditu eta luraren aldean bi. 23.000 ikusle kabitzen dira bertan. Lau dorre ditu eta bakoitzean bi zisterna zeuden ur usaintsuz beteak. Anfiteatroa *velarii* oihalak estal zezakeen eguzkitik edo euritik babesteko. Oso ondo kontserbatzen denez, oraindik ikuskizun ugari egiten dira bertan; kontzertuak, zinema jaialdiak eta baita izotz hockey partidak ere.

Iruditegia
----------

* Anfiteatroa.Anfiteatroa.
* Berriztutako arkuak.Berriztutako arkuak.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Harrizko lehoia.Harrizko lehoia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q474998
* Commonscat Multimedia: Amphitheatre (Pula)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 207958035
* LCCN: n2011078144
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 20225

 |

* Wd Datuak: Q474998
* Commonscat Multimedia: Amphitheatre (Pula)
***Pulgasari*** (Hangul: 불가사리; RR: *Bulgasari*) Shin Sang-ok eta Chong Gon-jok zuzendutako pelikula iparkorearra da. Lehenengo emanaldia Ipar Korean izan zen 1985. urtean. Pelikulak Godzilla film japoniarrarekin antza handia dauka, Teruyoshi Nakanok berak eta Tōhō ekoizpen etxe japoniarrak pelikularen efektu berezien sorreran parte hartu zutelarik.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Filma Ipar Korean dago kokatuta, Gorye dinastiaren garaian (918 eta 1392 urteen bitartean). Errege totalitario batek herritarrak zapaltzen ari da eta hauek gosez hiltzen dira. Jasaten duten egoerarekin etsituta herritarrek protestaka hasten dira. Erregeak, egoera ikusita, nekazarien tresnak konfiskatzeko agindua ematen du, horiekin armak egitea eta bere inperioaren aurka altxatzea saihesteko. Protesten ondorioz hainbat herritar kartzelatuak izaten dira, haien artean Taksae, eskualdeko errementari apala. Kartzelan hil baino lehen sugandila itxura duen arrozezko panpina bat egiten du bere alaba Amirentzat. Amik panpina gordetzen du aitaren memoria gordetzeko eta Pulgasari bezala izendatzen du. Egun batean Amiren odol tanta bat panpinaren gainean erortzen da honi bizia emanez. Panpinak bere inguruko metal guztia jaten du eta gero eta handiagoa egiten da. Pulgasari herritaren idealak defendatzen hasten da erregearen armadaren aurka azkenik inperioaren kontrako gudua lideratuz.

Antzezleak
----------

* Chang Son Hui ... Ami
* Ham Gi Sop ... Inde
* Jong-uk Ri ... Ana
* Gwon Ri ... Takse, Amiren aita
* Gyong-ae Yu ... Inderen ama
* Hye-chol Ro ... Inderen anaia
* Riyonun Ri ... Fuan generala
* Yong-hok Pak ... Erregea
* Pong-ilk Pak ... Gobernadorea

Harrera
-------

Pelikula Hego Korean proiektatu zen, bi Koreen arteko kultura-truke baten testuinguruan.. Japonia eta Estatu Batuetan ere proiektatu zen. Ipar Koreatik kanpoko banaketa txikia izan zen, baina jatorrizko herrialdean kultu pelikula da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Txantiloi:Cita web
2. ↑  Txantiloi:Cita web

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1137583

 |

* Wd Datuak: Q1137583
**Maria Jesus *Tatus* Fombellida Kortazar** (Errenteria, Gipuzkoa, 1946ko abenduaren 29a) gipuzkoar sukaldari eta zinema zuzendaria da.

Biografia
---------

Sukaldaritzaren munduan murgildutako familia baten baitan sortua. Madrilgo Ostalaritza Eskolan egin zituen ikasketak, eta ondoren praktikak egin zituen Suitzan, Lausanan. Ostalaritza Eskolan bere promozioko sari berezia jaso ostean, familiako jatetxean, -Errenteriako **Panier Fleuri** izenekoa - hasi zen lanean, 1968 urtean eta hango zuzendaritza hartu zuen 1974 urtean, tokiaren *Belle Epoque* estiloa mantentzen. Euskal sukaldaritza berria sortu zutenetako talde kide izan zen eta 1977 urtean taldeak antolatutako afarietako bat bere jatetxean antolatu zuen abuztuan. Beranduago, Donostiako Parte Zaharrean bere jatetxea zabaldu zuen, haren izen eta estiloa mantenduta. Gastronomiako Espainiako Sari Nazionala lortu zuen.

1976tik hainbat filma labur egin ditu.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**Corcuera, Mikel.- *25 años de la Nueva cocina vasca*.- Bilbo : Aizkorri argitaletxea, 2003. ISBN 84-8263-905-6. 83 orr.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267846
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 76849
* Lur: 02198/eu\_f\_0874/f0874

 |

* Wd Datuak: Q12267846
**Marcel Mouloudji** (Paris, Frantzia, 1922ko irailaren 16a - *ib.*, 1994ko ekainaren 14a) frantses abeslaria, idazlea eta antzezlea izan zen.

Biografia
---------

Haurtzaroa txirotasunean igaro zuen. Kantari, antzezle, zinemagile, idazle eta margolari lanetan aritu zen. Jean-Louis Barraultek bere ikuskizun baterako hartu zuen. Mouloudjik *La Fleur de l´âge* (1991) lanean Barraulten giroan nola sartu zen kontatzen du, nola ezagutu zuen Octobre taldea, eta nola kontratatu zuen Dullin jaunak Atelier antzokirako.

Hainbat filmetan parte hartu zuen: Marcel Carnéren *Jenny*, Jacques Daroyren *La Guerre des gosses* ("Mutikoen gerra"), Christian-Jaquen *Les Disparus de Saint-Agil* ("Saint-Agil-eko desagertuak"), Henri Decoinen *Les Inconnus dans la maison* ("Ezezagunak etxean") eta abar. Mutiko gaiztoaren paperak egin zituen *Justice est faite* ("Justizia egina dago") edota *Nous sommes tous des assassins* ("Gu guztiok hiltzaileak gara") filmetan.

1950eko hamarralditik aurrera ez zuen zineman lanik egin. Okupazioaren garaian Sartre eta Beauvoir bisitatzen zituen, eta haiek idaztera bultzatu zuten. Eleberriak (*Enrico*, 1944, Pléiade Saria), antzerki-lanak (*Quatre Femmes*, 1947), eta poesia idatzi zituen. Lemarque, Cocteau, Prévert, Trenet, Queneau, Ferréren abestiak interpretatu zituen. 1953an Diskoaren Sari Nagusia lortu zuen. 1954an Boris Vianen *Le Déserteur* abestu zuen, baina berehala debekatu zuten. Aljeriako Gerraren kontra azaldu zen, eta 1968ko maiatzeko mugimenduaren alde.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q993521
* Commonscat Multimedia: Marcel Mouloudji

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 113913830
* ISNI: 0000 0001 1084 5670
* BNE: XX1521689
* BNF: 11917056c (data)
* GND: 121086119
* LCCN: nr91001095
* SNAC: w6154pn5
* SUDOC: 027040666
* BIBSYS: 90052558
* RKD: 319760
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04283/eu\_m\_3287/m3287

 |

* Wd Datuak: Q993521
* Commonscat Multimedia: Marcel Mouloudji
**Marcel Queheille** (Zalgize-Doneztebe, 1930ko martxoaren 16a - Oloroe-Donamaria, 2021eko uztailaren 17a) zuberotar txirrindulari profesionala izan zen 1957etik 1963 arte. Bere emaitzarik onena 1959ko Frantziako Tourrean lortu zuen, non Baionan amaiera zuen etapa irabazi zuen.

Biografia
---------

"Deabru gorria" ezizenarekin zen ezagun tropelean, eta 1957 eta 1963 urteen artean izan zen profesional. Jacques Anquetil eta Raymond Poulidor txirrindulari historikoentzat lanean aritzea egokitu zitzaion, baina bere ibilbidean izan zuen loriarako aukerarik: 1959an Frantziako Tourreko etapa bat irabazi zuen, Bordele eta Baiona artean jokatu zena. Bi marka ezarri zituen garaipen horrekin: Euskal Herrian bertan etapa bat irabaztea lortu zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen, eta, horrez gain, etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra da.

Queheille Zalgizen jaio zen, 1930eko martxoaren 16an, eta jaioterrian bizi izan zen heriotzara arte. "Hemen sortua naiz, Zalgizen, eta hil nahi nindukezu Zalgizen", adierazi zion Euskaldunon Egunkaria-ri 2002an eman zion elkarrizketa batean. Tourreko etapaz gain, bertze garaipen handi bat du palmaresean: Dauphine Libere astebeteko itzuli ospetsuko etapa bat, 1959an irabazia, Tourrean besoak altxatu zituen urte berean.

Profesionaletan egin zituen zazpi urteetan Frantziako lau Tourretan parte hartu zuen, eta Espainiako hiru Vueltatan. Txirrindulari txikia eta arina zen, eskalatzaile petoa. Tourreko sailkapen nagusian 21.a izan zuen posturik onena, eta Vueltan, berriz, 26.a (biak 1961ean).

Palmaresa
---------

**1956**

* Cazès-Mondenard
* Tarbes

**1957**

* Felletin
* Grand-Bourg
* 2. Akitaniako Zirkuituan

**1958**

* Bessereix
* Villefranche-en-Rouerge

**1959**

* Dauphiné Libéréko etapa 1
* Guéret
* Frantziako Tourreko 9. etapa
* 2. Tour de l'Auden

**1960**

* 2. Polymultipliéen
* 2. Midi Libreren Sari Nagusian

**1961**

* Mende
* 4. Tour de l'Auden

**1962**

* Akitaniako Zirkuituko etapa 1

Emaitzak lasterketa nagusietan
------------------------------

| Lasterketa | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | 30. | - | 26. | 50. | 21. | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | 26. | utzi | utzi |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak  | - | - | - | - | - | - | - |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  www.siteducyclisme.net: Marcel Queheille
2. 1 2 3   Rodriguez, Mikel.  (2021-07-18). «Marcel Queheille zendu da, Tourrean etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

Kanpo estekak
-------------

* Marcel Queheille - *ProCyclingStats*
* Elkarrizketa Argia aldizkarian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83527

 |

* Wd Datuak: Q83527
*Artikulu hau egitura biologikoei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Teka (argipena)».*
Diatomeen tekak. Ernst Haeckelen marrazkiak.
**Teka** terminoa (grekeraz: theke, latinez: *thecam*), oro har, *estaldura* mota bati dagokio biologian.

Egitura desberdinak
-------------------

Mikrobiologiako teka, bereziki, zelulen kanpo-egitura gogorra da, oskol itxurakoa, eta zelula babesten du zenbait protistayan, hala nola diatomeetan eta dinoflagelatuetan. Organikoa edo minerala izan daiteke. Diatomeetan, teka kaxa bat osatzen duten bi piezaz osatu ohi da. Dinoflagelatuetan zenbait plaka motya daude. **Armadura** edo **lorika** ere esaten zaie egitura hauei.

Botanikan, loreen anatomian, angiospermetan, gertatzen den egitura bat da teka, polen multzo bat elkartzen denean dehiszentzia gune batean. Loraldian, tekak ireki egiten dira polena kanporatzeko (antesia esaten zaio prozesuari). 

Enbriologian, folikuluaren teka esaten zaio emeetan androgenoak sortzen diren guneari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Diatomeas | Lab de Paleolimnología | IGEF, UNAM» *www.geofisica.unam.mx* (Noiz kontsultatua: 2022-10-12).
2. ↑  **(Ingelesez)** Larry Hufford, "L'origine e l'arcaica evoluzione degli stami dell'angiosperma" In: William G. D'Arcy e Richard C. Keating (editori). *L'antera: forma, funció i filogènesi*. Cambridge University Press, 1996.
3. ↑    Azpiroz, Mari.  (2007). «Populazioaren zentsoa, egitura eta ugal biologiaren azterketarako metodoak — Unibertsitatea.Net» *www.unibertsitatea.net*: 48. (Noiz kontsultatua: 2022-10-12).
4. ↑    Ortiz-Zarragoitia et al, Maren.  (2020). *Ehunen biologia.*  EHU, 15-18 or. ISBN 978-84-9082-718-5..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2367166
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2367166
KBDren eraikinaren ikuspegia.
**Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie** (RKD; euskaraz, ‘Artearen Historiarako Institutu Herbehereetarra’) artearen historiaren munduko egoitza handiena da. 1932an sortua, Haga hirian dago kokatuta, Herbehereetan. 1995tik RKD erakunde independentea da baina fundazioak gestionatzen dituen bildumak estatuarenak dira.

Funtsak
-------

Liburutegiaren espezialitatea Mendebaldeko Arte Historia da, Erdi Aroatik arte garaikideraino, baina modu berezian Herbehereetako margolaritza barrokoa. Funts guztiak publikoari irekita daude eta neurri handi batean digitalizatua eta webgunean eskura.

Liburutegiak 450 000 titulu erakusten ditu, 150 000 inguru enkanteetako katalogoak, eta 3000 aldizkari. Hizkuntza nagusia nearlandera da baina asko eta asko ingelesesezko erreferentziez.

RKD-k, bestetik, Arte & Architecture Thesaurus bertsio herbeheretarra gestionatzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Nederlanderaz)**: Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q758610
* Commonscat Multimedia: Netherlands Institute for Art History

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156001284
* ISNI: 0000 0001 2364 8836
* BNF: 135459499 (data)
* GND: 1186152001
* LCCN: no96014883
* SUDOC: 050779028

 |

* Wd Datuak: Q758610
* Commonscat Multimedia: Netherlands Institute for Art History
**Termez** (uzbekeraz: *Termiz*) Uzbekistango hegoaldeko hiria da. Afganistango mugatik hurbil dago.Surxondaryo lurraldeko hiriburua da (Sourkhan Darya). Izena Alexandro Handiarekin batera heldu ziren greziarrek jarri zioten. Termez hitzak grezieraz "leku beroa"ren esanahia du eta horrela da, alegia, Termez Uzbekistango leku beroena baita. 2005. urtean 140.404 biztanle zituen. Amu Daria ibaiak Afganistan eta Uzbekistan arteko muga egiten du; Afganistanetik Termezera ailegatzeko "Afganistan-Uzbekistan arteko adiskidetasuna"ren zubia bide bakarra da.

Termez

Hiri zaharra
------------

Termez zaharraren aztarnak, antzinako Baktrianaren hiriburu bat, gaur egungo hiriaren zortzi kilometrotara dago, iparmendebaldean. Aztarnak Amu Daria ibaiaren zoko batean 500 hektareetan zabaltzen dira. Lurraldearen arkeologia aztarnategi handiena da. Aurrez aurre Aral Pay Gambar uhartea zuen, ibaia gurutzatzeko ezinbesteko laguntza hiri zaharra bizirik zegoen garaietan.

Historia
--------

Termez hiritik gertu herrien aztarna zaharrak aurkitu dira. Horren arabera Greko-Baktriar Erresumaren garaian inguruan bazegoen herri bat. Dena dela, hiriaren jatorria iluntasunean dago. Kushan Inperioaren garaian budismoren gune garrantzitsua izan zen. VII. eta VIII. mendean arabiarrak heldu ziren eta, ondorizo, hiria islamaren gune bihurtu zen.

Termez izena eskuizkribu tibetar batean agertzen da, "Tarmita edo Termedh Vakhsh ibaiaren gainean" bezala aipatuta. Bi historialari arabiarrek, bestetik, Al-Tabari eta Khafiz-i-Abru, aipatzen dute Termez Alexandro Handiaren fundazioa bezala. Dena dela, aurretik tokian hiri bat bazegoela ere esaten da.

Erdi Aroan Termez Amu Daria ibaiaren iparraldeko Baktrianako hiriburua bihurtu zen. Xuanzang erromariak dioenez, 630. urtearen inguruan Termez turkiarren mende zegoen. Al-Biruniren arabera, VI. eta VII. mendean hiriaren buruek "Termez Shah" izena zuten eta horrek hiriaren ospea gora zihoala; hau baieztatzeko beste datu bat dago: V. mendean Termezek zilarrezko txanpo propioak irarri zituen; txanponetan aingura bat ikusten zen, ibai-komertzioaren garrantziaren adierazlea. Urte haietan komertziorako leku estrategikoa zen, Zetaren Bidean beran kokatuta. 1220. urtean hiriak Genghis Khanen setioa eta txikizioa ezagutu zuen.

1897an gaur egungo Termez sortzen da; urte horretan gotorleku errusiarra altxatu zen. Afganistango errusiarren okupazioan (1979-1989) Termez herri horretara joateko bide garrantzitsuenetarako bat izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Informazio turistikoa.
* **(Ingelesez)**:Hiriaren historia.
**Mason konderria** (ingelesez: *Mason County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Woodstock da. 2010eko zentsuaren arabera 14.666 biztanle zituen, Mason kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mason konderriak 1.459,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 62,75 ura dira. Beste 1.396,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.666 pertsonetatik 14.413 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 117 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 31 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 126 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Mason County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491343
* Commonscat Multimedia: Mason County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131360691
* LCCN: n81096309
* NARA: 10036545
* **Lekuak**
* OSM: 1800577
* TGN: 1002643

 |

* Wd Datuak: Q491343
* Commonscat Multimedia: Mason County, Illinois
**Mason konderria** (ingelesez: *Mason County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Welch da. 2010eko zentsuaren arabera 27.324 biztanle zituen, Mason kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mason konderriak 1.151,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,17 ura dira. Beste 1.115,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 27.324 pertsonetatik 26.737 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 119 dira. 171 beltzak edo afroamerikarrak. 39 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 89 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 266 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501830
* Commonscat Multimedia: Mason County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129011154
* LCCN: n81018752
* **Lekuak**
* OSM: 1913190
* TGN: 2002277

 |

* Wd Datuak: Q501830
* Commonscat Multimedia: Mason County, West Virginia
Psikologia humanistan erabiltzen den eskema bat, Maslowren piramidea: gizakiaren beharren premiaren araberako sailkapenak giza jokabideari eragiten dio.
**Psikologia humanista** gizakiaren ikuspegi positiboan oinarritutako psikologiaren korronte bat da. Gainera, pertsonaren berezko joeran oinarritzen den psikoterapia eredua da, hau da, nork bere burua garatzeko nahia duela kontsiderarzen du, posible delakoan norberaren hazkunde psikologikoaren indarrak mobilizatu eta nork bere potentziala garatu. 

*Humanistic Psychology* izenarekin 1940ko hamarkadatik aurrera agertu zen Estatu Batuetan, batez ere Abraham Maslow -en bultzadaz. Korronte horri deitzen zaio halaber hirugarren indarra (*Third Force Psychology* ), psikoanalisiaren (1.a) eta konduktismoaren (2.a) beste bi mugimendu nagusien jarraipena delakoan. Laugarren korronte batek jarraitzen dio : psikologia transpertsonalak. Maslowren ekarpenetako bat bere piramide ezaguna da, gizakiaren premia psikologikoen eskala bat marrazten duena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «PSIKOLOGIA HUMANISTA» *prezi.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-16).
2. ↑    «Psikologia Humanista» *prezi.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23364
* **Identifikadoreak**
* GND: 4026146-3
* LCCN: sh85062909
* NKC: ph114729
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q23364
**Maria Ubarretxena Cid** (Urretxu, Gipuzkoa, 1980ko urriaren 11) EAJ alderdiko politikaria eta enpresa-kudeatzailea da. Urretxun jaioa, Arrasaten bizi da 2006tik, eta Arrasateko alkatea izan zen 2015etik 2023ra arte. 2023tik aurrera Gipuzkoako Foru Aldundiko Bide Azpiegituretako diputatua da.

Formakuntza
-----------

Gizarte Zientziak eta Enpresa ikasketetan lizentziatua Deustuko Unibertsitateko Donostiako Campusean, esportazio kontuetan behar egin du. Kooperatibista da, baita haren senarra ere.

Ibilbide profesionala
---------------------

Lan-esperientzia profesional luzea du. 2002/2003 ikasturtean, ikasketen azken urtean zebilela, Legazpiko Bellota Herramientas enpresako Marketing eta Esportazio departamentuetan aritu zen. Hurrengo urtean Arrasateko Alejandro Altuna JMA enpresan esportazioetako departamentuan. Hurrengo hamar urteetan Antzuolako Goizper E, Kooperatibako bazkidea izan zen, esportazioetako departamentuan hor ere bai, non azken urtean departamenduko kudeatzailea (Export Area Manager) izan zen.

2013an Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saileko Gizarte Ekonomiaren zuzendari izendatu zuten, han aritu zen 2015era arte, Arrasateko alkate bihurtu zen arte. Bi urte haietan Euskadiko Kooperatiben Goren Kontseiluko lehendakaria ere izan zen.

Ibilbide politikoa
------------------

2011n hasi zen zinegotzi Arrasaten. 2015eko ekainaz geroztik Arrasateko alkatea da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Botoaren esanahia eta garrantzia» *Goiena.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
2. ↑    «Maria Ubarretxena Arrasateko alkatea: "Memoria berreskuratu eta elkarbizitza hobetzeko balioko du akordioak"» *Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
3. ↑    «María Ubarretxena» *www.eaj-pnv.eus* (Euzkadi Buru Batzarra) 2016 (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
4. 1 2 3   «Maria Ubarretxena Cid — Arrasateko Udala» *www.arrasate.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-12).
5. ↑    Ubarrechena Cid, Maria. *Sektore publikoaren kargudunak · María Ubarrechena Cid.*  Irekia - Eusko Jaurlaritza.
6. ↑     *Maria Ubarretxenak udal-hauteskundeak irabazi ditu Arrasaten – OVES-GEEB.*  (Noiz kontsultatua: 2022-10-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q87412620

 |

* Wd Datuak: Q87412620