**Agrippina Jakovlevna Vaganova,** errusieraz Агриппина Яковлевна Ваганова, ezaguna '**Bariazioen erregina'** ezizenaz (San Petersburgo (Leningrado), Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1879ko ekainaren 26agreg./14ajul. - ib. 1951ko azaroaren 5a) ballet errusiarreko maistra, dantzaria, koreografoa eta zuzendaria izan zen. Vagánova metodoa garatu zuen, antzinako Ballet Eskola Inperialaren (gero Vagánova Ballet Akademia) irakaskuntza-metodoen ondoriozko teknika, Marius Petipa Ballet Maîtrearen mende, XIX. mendearen amaieran, batez ere 1880 eta 1890 urteean. Bere *Dantza Klasikoaren Oinarriak* (1934) testuliburu komuna da oraindik balleteko teknikak irakasteko.

Biografia
---------

### Dantza ikasle

Vaganovaren bizitza osoa San Petersburgoko Mariinski Antzokiko Ballet Inperialarekin (geroago Kírov Balleta) lotuta egon zen. 1888an onartu zuten Balet Inperialaren Eskolan, Ana Errusiakoak sortutako eta tsarrek finantzatutako dantza klasikoko erakunde handian. Aurreko dantzari bakarlaria edo Prima *Ballerina* Jevgenia Sokolovaren Perfekzio-klaseetan graduatu zen (Ekaterina Vázem, Enrico Cecchetti, Christian Johansson eta Pável Gerdtek ere entrenatu zuten).

Lan ibilbidea
-------------

Balleta ez zen erraza izan Vaganovaren lehen urteetan, ikasle gisa, baina pixkanaka eta ahaleginari eta borondate-indarrari esker, graduatu ondoren, Ballet Inperial entzutetsuarekin bat egitea lortu zuen. Erretiroa hartu baino urtebete lehenagora arte bakarlari edo *Prima* kategoria lortu ez zuen arren, San Petersburgoko ballet-zaleen artean «bariazioen erregina» gisa ezaguna izatera iritsi zen, bere birtuosismoagatik eta maila teknikoagatik. Bitxia bada ere, aurreko *Maître* Petipa oso gutxi arduratu zen Vaganova dantzaraz: bere egunkarietako emanaldien aipamen guztiak «beldurgarri» edo «izugarri» bezalako iruzkinekin batera joan ohi baitziren.

### Dantza-irakasle handia

1917an, eszenatokitik erretiratu eta *jortéjnikum-*ean irakasten hasi zen, orduan Balet Inperialaren Eskola deitua. Dantzari gisa karrera errespetagarria izan arren, dantza klasikoaren irakaskuntzan duen maistratasunari esker izan du baletaren historian leku nabarmena. Baletaren teknika argitzeko hasierako ahaleginak asko irakatsi zion eta entrenatu zituen ikasleak dantzaren legenda izatera iritsi ziren. 1917ko Errusiako iraultzaren ondoren, balletaren etorkizuna iluna zirudien Errusian, baina Vaganovak «azazkalekin eta hortzekin borroka egin zuen» (berak zioenez) maite zuen artearen biziraupenerako eta Marius Petiparen ondarea kontserbatzeko. 1934an *jortéjnikum-*aren zuzendari izendatu zuten, gero bere izena hartu duen eskola: Vaganova Ballet Akademia.

#### Ikasle ospetsuak

Vaganovaren ardurapekoen artean Natalia Dudinskaia, Marina Semionova, Galina Ulanova, Olga Lepexinskaia eta Maia Plisetskaia dantzari sobietar ospetsuak egon ziren. Haren irakaskuntzek konbinatu egin nahi izan zituzten Vaganovak Enrico Cecchettik ikasitako Ballet Inperialaren estilo dotore eta fina eta Sobietar Batasunean garatutako dantza indartsuarena. 1933an, Ulanova dantzaria Odette-Odile paperean zela, *El lago de los cisnes* lana eszenaratu eta zuzendu zuen.

Vagnovako akademiako beste graduatu ospetsu batzuk hauexek izan ziren: Rudolf Nureiev, Irina Kolpakova, Mikhail Baryxnikov, Natalia Makarova, Juri Soloviov, Altynai Asylmuratova, Diana Vixniova eta Svetlana Zakharova.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* Omenez Vagánova Ballet Akademia.
* bere izeneko zigilua, 2004
* Zigiludun gutun azala 125. urteurrenean, 2004

Iruditegia
----------

* Agrippina Vaganovaren omenezko zigilua, Errusia 2004Agrippina Vaganovaren omenezko zigilua, Errusia 2004
* Agrippina Vaganova ballet dantzari, maistra eta pedagogoaren jaiotzaren 125. urteurrena. H. Betredinova diseinatzailearen zigiludun gutun azala, Errusia, 2004Agrippina Vaganova ballet dantzari, maistra eta pedagogoaren jaiotzaren 125. urteurrena. H. Betredinova diseinatzailearen zigiludun gutun azala, Errusia, 2004
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Agrippina Vaganova (1879-1951)» *Danza Ballet* 2007-03-11 (Noiz kontsultatua: 2023-01-06).
2. ↑    [ *AGRIPPINA VAGANOVA*
Importante maestra de ballet, fundadora de su propio método de enseñanza
San Petersburgo, 1879-1951. *]**.*
3. ↑   *www.internationalballetinstitute.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-06).
4. ↑   «Biografía de Agrippina Vagánova (Su vida, historia, bio resumida)» *www.buscabiografias.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-06).
5. ↑   «Vaganova Academy - Agrippina Y. Vaganova» *vaganovaacademy.ru* (Noiz kontsultatua: 2023-01-06).
6. ↑   «AGRIPPINA VAGÁNOVA - BAILAORES/AS - El Arte de Vivir el Flamenco» *elartedevivirelflamenco.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-06).

Kanpo estekak
-------------

* Sitio oficial de la Academia Vagánova de Ballet
* The Ballerina Gallery - Agrippina Vaganova

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q236413
* Commonscat Multimedia: Agrippina Vaganova

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 56774222
* ISNI: 0000000081359939
* BNF: 13551769m (data)
* GND: 118803654
* LCCN: n80161642
* NDL: 00526938
* NKC: jn20000701873
* CiNii: DA06391556
* SNAC: w6bq3prf
* SUDOC: 158938313
* BIBSYS: 90710951
* ICCU: SBLV138099
* Open Library: OL6203440A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q236413
* Commonscat Multimedia: Agrippina Vaganova