**Euskaltzaindia** euskara zaindu, aztertu, zabaldu, batu eta hobetzea helburu duen hizkuntza akademia ofiziala da, 1919an sortua. Gehienez, 32 euskaltzain osoz osatzen da (2007 arte, 24 euskaltzain oso ziren) eta, Euskaltzain oso horiez gainera, baditu —kopuru mugarik gabe— hainbat euskaltzain urgazle eta euskaltzain ohorezko ere. Euskaltzaindiaren goiburua *Ekin eta jarrai* da.

Euskaltzaindia, zuzenbidez, Hego Euskal Herriko lau aldundiek sortu zuten, Eusko Ikaskuntzarekin batera. Egoitza Bilboko Zazpikaleetako Plaza Barrian du, eta ordezkaritzak ditu Gasteizen, Donostian, Iruñean eta Baionan. Euskaltzaindiaren finantzaketa iturri nagusia diru laguntzak dira eta, egun, lau erakunde publiko hauek ditu finantzatzaile nagusi: Eusko Jaurlaritza, Arabako Foru Aldundia, Bizkaiko Foru Aldundia eta Gipuzkoako Foru Aldundia.

Xedeak
------

Euskaltzaindiaren berariazko helburuak Arautegi akademikoan azaldurik eta mugaturik daude (1920). Hasierako Arautegi hura behin eta berriz eguneratua izan da, eta osatua ere bai, Barne Erregelen bidez; izan ere, garaian garaiko hizkuntzazko edo kulturazko aldakuntzek halaxe eskatu dute une bakoitzean (1954, 1972, 1976, 2005, 2009, 2011).

Hala ere, Euskaltzaindiaren azken xedeez ziharduten arautegi-artikuluek berretsi baizik ez dituzte egin hastapenean esandakoak, premiazko zehaztapen berriak gehituz (ikus, adibidez, 1976ko 1. artikulua). Horregatik, gogoratzekoa da Euskaltzaindiaren lehenengo Arautegian Erakundearen xedeak nola marraztu ziren (nahiz eta orduko hizkera aski aldatua dugun gaur):

1. *Izkeraketz eta gizarteketz, euskera ayolaz landu ta yagoten zain egotea, Bazkun aunen elburua da: andik ere bere izena.*
2. *Zainbide bioi dagokienez, Sail bitan ere bereizturik euskaltzaiñak beren arloan diardukete; euskal-ikerleen sailean, ta yagoleenean, lagun bakoitza bietan dagokelarik.*

*(Euskaltzaindiaren sortarauak, 1920)*
Horrela, bada, Euskaltzaindia hizkuntzaren corpusaz arduratzen da, baina, halaber, baita berorren estatus sozialaz ere. Hortaz, handik hona bi sail ditu Euskaltzaindiak bere jardueraren baitan: *Iker* eta *Jagon*.

Euskaltzaindiaren egoitza nagusiaren aurrealdearen ikuspegi panoramikoa, Bilboko Plaza Barrian.

Historia
--------

### Sorrera

Eusko Ikaskuntzaren lehenengo biltzarrean, lau lurralde historikoetako (Araba, Bizkaia, Nafarroa eta Gipuzkoa) aldundien babesean sortu zuten, Oñatin, 1919an. Sortze-ekitaldian orduko Espainiako erregeak, Alfontso XIII.ak honako hau esan zuen:

Euskaltzain eta idazle batzuk, 1927an Euskaltzaindiak eginiko ohiko biltzar batean. Ezkerretik eskuinera, zutik: Orixe, Jean Elizalde, Seber Altube, Julio Urkixo eta Erramun Olabide. Eserita: Juan Bautista Eguzkitza, Bonifazio Etxegarai, Resurreccion Maria Azkue eta Georges Lakonbe.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Sagaratu zaitezke ikasketa eta sustatu ahal den guztian Herriaren aurrerapen eta garapenerako, zeuon hizkuntza landu, milaka urteko euskara beneragarria, gizateriaren altxorraren bitxi preziatua, zeuon gurasoengandik jaso duzuena eta zeuon semeei osorik oinordetzan utzi behar diezuena. |  » |
| —Alfontso XIII.a
 |

Irailaren 5ean izendatu ziren lehen lau euskaltzainak: Resurreccion Maria Azkue, Luis Eleizalde, Julio Urkixo eta Arturo Kanpion. 1919ko urte horretan bertan, hamabi euskaltzain izendatzeko araudia onartu zen, eta honako kideak izendatu: Txomin Agirre, Piarres Broussain, Jean-Blaise Adema, Erramun Intzagarai, Jose Agerre, Juan Bautista Eguskitza, Raimundo Olabide eta Pierre Lhande. Resurreccion Maria Azkue izan zen lehenengo euskaltzainburua, eta hamabi izan ziren lehen euskaltzain osoak.

Erakundearen helburuak era honetan agertzen dira lehenengo Arautegian: "1. Izkeraketz eta gizarteketz, euskera ayolaz landu ta yagoten zain egotea, Bazkun aunen elburua da: andik ere bere izena. 2. Zainbide bioi dagokienez, Sail bitan ere bereizturik euskaltzaiñak beren arloan diardukete; euskal-ikerleen sailean, ta yagoleenean, lagun bakoitza bietan dagokelarik".

### Egitura

Denboraren poderioz, kopuru hori handitu egin da eta, egun, 24 dira euskaltzain osoak. Euskaltzain osoez gain, urgazleak 150 inguru dira. Ohorezko euskaltzainak: J. Alliers, J. Bilbao, J. Caro Baroja, *Basarri*, J. Etxaide, J. Garate, N. Holmer, J.M. Jimeno, B. Larrakoetxea, G. Lopez de Gereñu, A. Martinet, S. Onaindia, R. de Rijk, H. W. Terence, P. de Irizar eta Y. Zytsar. Euskaltzain osoen kopurua finkoa da, baina ohorezkoena eta urgazleena beharren araberakoa da. Euskaltzain osoek hitza eta botoa dute, baina gainerakoek hitza bakarrik.

1972ko uztailaren 29a. Hainbat euskaltzain, *Aditz batua* lanaren lehenbiziko zatia onartzean. Ezkerretik eskuinera, zutik: Koldo Mitxelena, Iratzeder, Jean Haritschelhar, Alfontso Irigoien, Luis Villasante, Jose Maria Satrustegi, Patxi Altuna eta Imanol Berriatua. Makurturik, Juan San Martin, Jose Luis Lizundia, Joseba Intxausti Rekondo eta Xabier Kintana.
Euskaltzaindia, hasieran, bi ataletan banatu zen: ikerketa-atala, euskararen hizkuntza arazoak bideratzeko, eta ariketa lana burutuko zuen atala, hau da, gizarteko arlo guztietara euskararen erabilera bultzatuko zuena. Hasierako urteetan, batzarrak gazteleraz egiten ziren, eta euskara batuarena izan zen erakundeak konpondu behar izan zuen arazoetako bat.

Halaber, garai hartan, neologismoak nabarmen ugaldu ziren eta, berauek arautu eta onartu beharra zegoenez, Euskaltzaindiak lan horri ere ekin zion. Elerti lehiaketak antolatu zituen, euskara ikastegietan irakats zedin saiatu zen, euskara neurtzeko azterketak gertatu eta burutu zituen, baita bertsolari txapelketak antolatu ere. Euskaltzaindiaren erabakiak argitaratzeko *Euskera* aldizkaria sortu zen.

### Gerraostea

Espainiako Gerra Zibilak eta Mundu Gerrak eragin handia izan zuten, euskaltzainak bi bandoetan bereizirik eta sakabanaturik gelditu baitziren. 1941eko apirilean Resurreccion Maria Azkuek adierazi zion Agustin Zarrantzi Euskaltzaindia berriro abian jarriko zela, hilaren amaieran egindako batzar batean, Bizkaiko Diputazio frankistaren baimenarekin. 1947ko azaroan Federiko Krutwig euskaltzain oso izendatu zuten, historiako gazteena, 26 urterekin. 1949ko irailean sinatutako gutun batean aurkeztu zuen Krutwigek Euskaltzaindia berritzeko proposamena. Ondorioz, 1949ko azaroan gerra zibilaren ostean lehen aldiz izan zen Ipar Euskal Herriko ordezkaririk Euskaltzaindiaren batzar batean.

Julio Urkixo 1950eko urrian hil ondoren, Krutwigek hala proposatuta, akademiaren batzarrak euskaraz egiten hasi ziren. 1951ko azaroan Azkue hil zen, lehen euskaltzainburua. 1952ko maiatzean Luis Villasante euskaltzain osoaren sarrera hitzaldiari emandako erantzunean, Krutwigek gogor kritikatu zuen Eliza Katolikoa, euskara baztertzeagatik bere jardunean. Adierazpen horien ondorioz, erbesteratu egin behar izan zuen. 1952ko azaroan Ignazio Maria Etxaide izendatu zuten euskaltzainburu. 1954ko abuztuan Euskaltzaindiaren araudiaren berriztapena onartu zen eta urte bereko abenduan *Euskera* agerkaria argitaratzeko baimena berreskuratzen du Euskaltzaindiak.

### Euskara batura bidean

Euskararen problematikaren inguruan biltzarrak antolatu zituen, eta lehena Arantzazun egin zen, 1956an. Oihartzun berezia izan zuen Euskaltzaindiaren 50. urteurrena zela eta 1968an Arantzazun burututakoa. Bertan, euskara batua sortzeko bideari ekin zioten eta hizkuntza idatziari buruzko arauak eta erabakiak hartu zituzten: idazkera, joskera, jokabidea, aditza eta hiztegia. Euskaltzaindiak bigarren aldi horri ekin zionetik lan joria egin du, literatur lehiaketak, gramatika lehen urratsak eman (EGLU), hiztegigintzako erabakiak, idazkera landu, euskal alfabetatze eta euskalduntzean lehen urratsak eman, Euskararen Gaitasun Agiria (EGA), eta abar.

1979an, Espainiako trantsizioaren garaian, 1970ko hamarkadako azken urteetan, udal hautatu berrietan izenak ofizialki euskaraz jartzeko aukera ireki zen, eta arautu gabeko alorra zenez, presazko eta premiazko lan bat beharrezkoa zela erabaki zuen Euskaltzaindiak, Koldo Mitxelena onomastika batzordeburuak bultzatuta. Ondorioz, Euskal Herriko udalen izendegia argitaratu zuen, zeinean asmatutako izenak ez ziren gutxi. Hango erabakiak zuzentzen eta fintzen joan ziren ondoren, akademiak erabaki baitzuen 1998an herri-izenak arau bihurtu behar zirela, gomendio edo izendegi bateko elementu soilak baino gehiago..

Azken urteotako lan nagusiak lau izan dira: *Orotariko Euskal Hiztegia*, *Euskararen Herri Hizkeren Atlasa*, *Euskal Gramatika* eta *Hiztegi Batua*.

  

### Azken urteak

Euskaltzaindiaren armarria eta goiburua
Milurtekoa aldatzearekin batera, UPNren Nafarroako Gobernuak ordu arteko diru laguntzak ukatu zizkion Euskaltzaindiari, akademiak Nafarroa Euskal Herriaren barruan agertzen duelako. 2015ean, gobernu berriaren etorreraz, ordea, harremanak hobetu egin ziren. 2019ko otsailaren 23an, Nafarroako Jauregian egindako ekitaldian, Nafarroako Gobernuak berritu egin zuen hamarkada luzez nafar agintariek Euskaltzaindiarekin izandako lankidetza, erakunde horren mendeurren ospakizunen testuinguruan.

2013ko irailaren 23an, Europako Parlamentuaren Europar Hiritarra 2013 saria jaso zuen. Sari horren bitartez, urtero saritzen dira europar balioen alde borroka egin, estatu kideen eta herritarren arteko integrazioa edo lankidetza bultzatu eta Europar Batasuneko Oinarrizko Eskubideen Gutunean azaltzen diren balioak aldarrikatzen dituzten pertsonak eta erakundeak. 2013ko abenduaren 3an, berriz, Euskaltzaindiko Gramatika Batzordeko hamabost kideek dimisioa eman zuten, Euskaltzaindiko zuzendaritzak baztertu zituelakoan. 2019ko martxoaren 6an, Pedro Sanchezek, kargua uzten zuen Espainiako gobernuburuak, Euskaltzaindiaren Bilboko egoitza bisitatu zuen, eta erakundearen ohorezko liburuan sinatu, herrialde horretako gobernuburu batek inoiz hori egindako lehendabiziko aldia.

Zuzendaritza
------------

2012ko urriaren 18an, Bilbon, Akademiaren egoitzan egin zen bilkura berezian, euskaltzainek hurrengo lau urterako Zuzendaritza berria aukeratu zuten, lagun hauek osatuta:. 2016ko urriaren 28an, Zuzendaritza berretsi zuten.

### Zuzendaritza taldea


|  |
| --- |
| **Zuzendaritza taldea** |
| **Euskaltzainburua** | **Euskaltzainburuordea** | **Idazkaria** | **Diruzaina** | **Iker sailburua** | **Jagon sailburua** |
|  Andres Urrutia  |  Xarles Videgain  |  Xabier Kintana  |  Sagrario Aleman  |  Adolfo Arejita  |  Jean-Baptiste Coyos  |

### Lurralde ordezkariak


|  |
| --- |
| **Lurralde ordezkariak** |
| **Araba** | **Gipuzkoa** | **Nafarroa** | **LapurdiNafarroa BehereaZuberoa Iparraldea** |
|  Roberto Gonzalez de Viñaspre  | Miriam Urkia   |  Andres Iñigo  |  Xarles Videgain  |

### Kudeatzaile eta idazkariordea


|  |  |
| --- | --- |
| **Kudeatzailea** | **Idazkariordea** |
|  Joseba Zabaleta  |  Erramun Osa  |

Euskaltzainburuak
-----------------


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **1919-1951**  |  **1952-1962**  |  **1963-1966**  |  **1967-1970**  |  **1970-1988**  |  **1989-2004**  |  **2005-gaur egun**  |
|    |    |    |    |    |    |    |
|  Resurreccion Maria Azkue  |  Inazio Maria Etxaide  |  Jose Maria Lojendio  |  Manuel Lekuona  |  Luis Villasante  |  Jean Haritxelhar  |  Andres Urrutia  |

Euskatzaindia Santurtzira itsasontziz Andolin Eguzkitza euskaltzain izendatzera (Bizkaie, 2002-02-23)

Euskaltzainak
-------------

Sakontzeko, irakurri: «Euskaltzainen zerrenda»
*Euskaltzainak* Euskaltzaindiko kideak dira, hau da, euskararen akademiako kideak. Eginkizunen arabera, hiru mailatan sailkatuta daude:

* Euskaltzain osoak: erakundearen Osoko Bilkura osatzen dute. Kide berriak izendatzeko gaitasuna daukate bai eta erabakietan esku hartzekoa ere.

* Euskaltzain urgazleak: eginkizun murriztuagoa dute, baina batzordeetan esku har dezakete.
* Euskaltzain ohorezkoak: izendapen ohoragarria da.

### Euskaltzain osoak

Euskaltzain osoak Euskal Akademiako kide izatearen eskubide guztiak dituzten euskaltzainak dira, hau da, Euskaltzaindiko zuzendaritzako kide izan daitezke, eta boto eskubidea dute Euskaltzaindiak akademia gaiak aztertzeko egiten dituen bileretan. Euskaltzain osoek, sortzez edo jatorriz, euskal lurralde guztietakoak izan behar dute, horrela euskalki guztiek Euskaltzaindian ordezkaria izan dezaten. 2019an, 29 dira eta, gehienez, 32 izan daitezke. Euskaltzain osoak 75 urtera iristen direnean, **euskaltzain emeritu** bihurtzen dira automatikoki. Emerituen kopurua ezin da euskaltzainen heren bat baino gehiago izan.


|  |
| --- |
| **Euskaltzain osoak** |
|  Sagrario Aleman  |  Adolfo Arejita  |  Andres Alberdi  |  Aurelia Arkotxa  |  Miren Azkarate  |  Itxaro Borda  |
|  Jean-Baptiste Coyos  |  Jean-Louis Davant  |  Patxi Goenaga  |  Roberto González de Viñaspre  |  Andres Iñigo  |  Joseba Irazu  |
|  Jabier Kaltzakorta  |  Xabier Kintana  |  Joseba Lakarra  |  Jose Luis Lizundia  |  Miren Agur Meabe  |  Alfontso Mujika  |
|  Beñat Oihartzabal  |  Miren Lurdes Oñederra  |  Paskual Rekalde  |  Andoni Sagarna  |  Patxi Salaberri  |  Pello Salaburu  |
|  Ibon Sarasola  |  Castillo Suarez  |  Ana Toledo  |  Patxi Uribarren  |  Miriam Urkia  |  Andres Urrutia  |
|  Xarles Videgain  |  Patxi Zabaleta  |  Mikel Zalbide  |    |

  

### Euskaltzain urgazleak

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Euskaltzain urgazleak»
Euskaltzaindiaren bilera bat Tolare baserrian
Euskaltzain urgazleak dira euskararen arloren batean nabarmendu eta Euskaltzaindiak bere lanean lagun diezaion izendatutako pertsonak. Eskubidea dute Euskaltzaindiak akademia gaiak aztertzeko egiten dituen bileretara joateko eta haietan hitz egiteko, baina botorik gabe; orobat, ez dute Euskaltzandiko zuzendaritzako kide izaterik. Izan ere, euskaltzain osoek bakarrik dituzte bi eskubide horiek.

### Euskaltzain ohorezkoak

Euskaltzain ohorezkoak dira euskararen arloren batean nabarmendu eta Euskaltzaindiak ezagutza ematearren izendatutako pertsonak. Eskubidea dute Euskaltzaindiak akademia gaiak aztertzeko egiten dituen bileretara joateko eta haietan hitz egiteko, baina botorik gabe; orobat, ez dute Euskaltzandiko zuzendaritzako kide izaterik. Izan ere, euskaltzain osoek bakarrik dituzte bi eskubide horiek.

|  |
| --- |
| **Euskaltzain ohorezkoak** |
|  Paulo Agirrebaltzategi  |  Angel Aintziburu  |  Dionisio Amundarain  |  Xabier Amuriza  |  Pierre Andiazabal  |  Pello Apezetxea Zubiri  |
|  Xipri Arbelbide  |  Pakita Arregi  |  Koldo Artola  |  Gorka Aulestia  |  Joxe Azurmendi  |  Luis Baraiazarra  |
|  Erramun Baxok  |  Antonio Campos  |  Junes Casenave-Harigile  |  Jean Baptiste Dirassar-Hiriart Urruty  |  William Anthony Douglass  |  Martzel Etchehandy  |
|  Ana Etxaide  |  Maite Idirin  |  Joseba Intxausti Errekondo  |  Jose Angel Irigarai  |  Joxemari Iriondo  |  Mixel Itzaina  |
|  Jon Landaburu  |  Jon Lopategi Lauzirika  |  Ander Manterola Aldekoa  |  Joan Martí i Castell  |  Martin Orbe  |  Francisco Javier Oroz Arizkuren  |
|  Jean-Baptiste Orpustan  |  Georges Rebuschi  |  Manuel Maria Ruiz Urrestarazu  |    |    |    |

Zerbitzuak
----------

Egun, Euskaltzaindiak ondorengo zerbitzuak eskaintzen ditu (koadroan arduradunak adierazita).:


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Azkue Biblioteka eta Artxiboa**  |  **Onomastika**  |  **Argitalpenak**  | Komunikazioa eta Irudia |  **Informatika eta Telekomunikazioa**  |  **Hizkuntzaren Kalitatearen Behatokia**  |
|  Prudentzio Gartzia  |  Mikel Gorrotxategi  |  Jon Artza  |  Iñaki Mendizabal  |  Iñaki Kareaga  |  Andoni Sagarna  |

### Azkue Liburutegiko eta Artxiboa

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren egoitzan daude Bilbon.
Azkue Liburutegiko eta Artxiboa Bilboko Plaza Barrian daude. Bere helburua euskal kulturako gaien ikerkuntzan eta hedapenean dihardutenei laguntzea da. 1997. urteaz geroztik Pruden Gartzia da zuzendaria. Bere funtsen katalogoa oso zehatza da eta paperean zein digitalki kontsultatu daiteke. Dauzkan liburuen artean aipagarrienak hauek dira: Auspoa liburu-bilduma. Antonio Zavalak sortu zuena; Principe de Viana aldizkaria; Anaitasuna aldizkariko ale guztiak (1953-1982); Luis Villasantek idatzitakoak; Nafarkaria astekaria, Euskaldunon egunkariaren gehigarria (1991-2002); *Herri literatura* jardunaldietako antologia; *Euskararen Historia Soziala (EHS). Argibide bibliografikoak* liburuaren inguruan eratutako datu-basea; eta Azkue sariketako liburu sarituak (1975-1990).

Batzordeak
----------

Juan San Martin eta Luis Villasante Euskaltzaindiak Euskal Herriko herri aginteekin hitzarmena sinatu zuen egunean, 1989an. Haien atzean, Federico Krutwig, Patxi Altuna, Alfonso Irigoien eta Pello Salaburu.
* Ahoskera
* Argitalpena
* Azkue Liburutegia
* Corpusa
* Dialektologia-Atlasgintza
* Euskara Batua
* Gramatika
* Hiztegigintza
* Lege-ekonomia
* Literatura
* Onomastika
* Sustapena

Aldizkariak
-----------

1919an Euskera aldizkaria argitaratzen hasi ziren, eta zenbait etenaldi izan zituen, halabeharrez. 2009ko urrian *Erlea* aldizkaria argitaratzen hasi zen, Bernardo Atxagaren zuzendaritzapean.

Lan harremanak
--------------

2015eko abenduaren 18an eta 2016ko martxoaren 16an, Euskaltzaindiko langileek lanuzteak egin zituzten, lan hitzarmenaren alde. 2016ko urriaren 27an, Euskaltzaindiko zuzendaritzak eta langileen ordezkariek hitzarmen propio baterako oinarriak ezartzen dituen aurreakordioa sinatu zuten. Horrenbestez, bertan behera geratu zen urriaren 28rako deitutako greba deialdia.

Kritika
-------

Euskaltzaindiari elitista izatea kritikatu zaio. Halaber, bertako kideak *dinosauroak* direla eta *gerontokrazia* osatzen dutela adierazi izan da kultura esparru batzuen aldetik, horren autoritatea aitortuta ere, "lan-metodologian eta dinamismoan" lukeen eredugarritasuna zalantzan jarriz. Era berean, hizkuntzaren gaurkotasunari buruzko kritikak sortu dira Euskaltzaindiak hartutako hainbat erabaki direla eta. Akademiak badu guzti horren berri, eta agerikoa da XXI. mendeko premietara egokitzeko azken urteetan egin duen ahalegina[erreferentzia behar]: esaterako, 2016an paperean eta Interneten argitaratu zen Euskaltzaindiaren Hiztegia; 2016tik, sare sozialetan tarte nabarmena dauka Akademiak; Jagonet zerbitzua azkartu da... Eta Mendeurrenerako (2018-2019) beste horrenbeste berrikuntza ezarri nahi dira.

Oharrak
-------

1. ↑  Pello Salaburuk adierazi zuenez —ordu arte, batzorde hartako buru izandakoa—, "hartara 32 urteko tradizioa hautsi" egin zen, ordu arte batzorde horrek baitzuen gramatikako gaiak kudeatzeko ardura; ikus Pello SALABURU: «Puntu batzuk argitu nahian», *Deia*, 2013-12-06.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Euskaltzain oso izendatu dituzte Joan Mari Torrealdai eta Lourdes Oñederra», *Diario Vasco*, 2007-12-01.
2. ↑  1976ko Otsailaren 26eko 573/1976 Dekretua
3. ↑    «Euskaltzaindia: Historia laburra» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-30).
4. ↑  «Euskaltzaindiaren historia (kronologia bat): 1937-1959», Euskaltzaindia, 2019-09-02.
5. 1 2   Iñigo, Andres.  (). *Euskal herriko udalen izendegia / Aurkezpena.*  Euskaltzaindia, 9 or. ISBN 978-84-95438-74-4. PMC 796264874. (Noiz kontsultatua: 2020-05-09).
6. ↑  Alberto BARANDIARAN: «Euskararen tratamendua Sanzen garaian. Kronologia (1999-2002)», *Jakin*, 2003ko martxoa-apirila, 135. zenbakia.
7. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Un siglo de colaboración por el euskera entre euskaltzaindia y navarra. Noticias de Navarra» *Noticias de Navarra* (Noiz kontsultatua: 2019-03-06).[*Betiko hautsitako esteka*]
8. ↑  «Euskaltzaindiak Europar Hiritarraren Saria jaso du». 2013ko irailaren 23a.]
9. ↑  Urzu URKIZU: «Euskaltzaindiko Gramatika Batzordeak dimisioa eman du»[*Betiko hautsitako esteka*], *Berria*, 2013-12-03.
10. ↑    «Pedro Sanchez Euskaltzaindiaren egoitzan izan da» *www.eitb.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-03-06).
11. ↑  Felix IBARGUTXI: «Zuzendaritza berria Euskaltzaindian», *Diario Vasco*, 2013-01-03.
12. ↑  Zuzendaritza: Zuzendaritza taldea. Euskaltzaindia.org. 2016ko abenduaren 10ean kontsultatua
13. ↑  Zuzendaritza: Lurralde ordezkariak. Euskaltzaindia.org. 2016ko abenduaren 10ean kontsultatua
14. 1 2  Zuzendaritza taldea: Kudeatzailea eta idazkariordea. Euskaltzaindia.org. 2016ko abenduaren 10ean kontsultatua
15. ↑  Euskaltzaindiaren Arautegia.
16. ↑  Euskaltzain osoak. Euskaltzaindia.org. 2022ko urriaren 12an kontsultatua
17. 1 2   «Euskaltzaindiak 19 urgazle eta 26 ohorezko berri izendatu ditu» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2021-11-30).
18. ↑  Euskaltzain ohorezkoak. Euskaltzaindia.org. 2016ko abenduaren 10ean kontsultatua
19. ↑  Zerbitzuak. Euskaltzaindia.org. 2016ko abenduaren 10ean kontsultatua
20. ↑    «Azkue Biblioteka eta Artxiboa - Euskaltzaindia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-10-31).
21. ↑   Intxausti, Joseba.  (2011). *Euskararen Historia Soziala (EHS) : argibide bibliografikoak (Lehen emanaldia).*  Euskaltzaindia ISBN 9788495438683. PMC 771284684. (Noiz kontsultatua: 2018-10-31).
22. ↑  *Erlea* aldizkaria kalean da
23. ↑  «Euskaltzaindiko langileek lanuztea egingo dute bihar», *Berria*, 2015-12-17.
24. ↑  «Euskaltzaindiko langileek hitzarmenaren aldeko bi orduko lanuztea egingo dute asteazkenean», *Europa Press*, 2016-03-15.
25. ↑  «Desconvocada la huelga en Euskaltzaindia tras alcanzarse un preacuerdo entre la dirección y los trabajadores», *Europa Press*, 2016-10-27.
26. ↑  Elefantea, autoritatea, zorua eta beste, *garabibe.eus*, 2016-02-21.
27. ↑    Amalur, Artola.  (2015-11-06). «Jon Alonso «Helburua euskararen erabilera bada, eta jaisten ari bada, zerbait ari gara gaizki egiten»» *GARA* (Noiz kontsultatua: 2017-05-26).
28. ↑    Abaitua, Mikel Hernández. *Hobe beharrezko kritika Euskaltzaindiari — Eibar.ORG | Eibarko peoria.*  (Noiz kontsultatua: 2017-05-26).

Ikus, gainera
-------------

* Euskaltzaindiaren egoitza
* Hizkuntza araugileen zerrenda
* Euskal Pizkundea
* Euskararen etxea

Kanpo estekak
-------------

* Euskaltzaindia.eus, Euskaltzaindiaren webgunea
* «Euskaltzaindia, historia laburra», *Euskaltzaindia.eus*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202042
* Commonscat Multimedia: Euskaltzaindia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132570865
* ISNI: 0000000121610623
* BNE: XX137529
* BNF: 11999015x (data)
* CANTIC: a11669706
* GND: 1023045-2
* LCCN: n81139986
* NLA: 36519641
* CiNii: DA03718933
* SUDOC: 034237100
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 27055
* GEN: 9479
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2372496

 |

* Wd Datuak: Q202042
* Commonscat Multimedia: Euskaltzaindia



|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskara** |

43°15′34.1″N 2°55′21.59″W﻿ / ﻿43.259472°N 2.9226639°W﻿ / 43.259472; -2.9226639

  


| * i
* e
* a
Euskaltzaindia |
| --- |
| Euskaltzainburuak | Resurreccion Maria Azkue (1919-1951)  •  Inazio Maria Etxaide (1952-1962)  •  Jose Maria Lojendio (1963-1966) •  Manuel Lekuona (1967-1970) •  Luis Villasante (1970-1988) •  Jean Haritxelhar (1989-2004) •  Andres Urrutia (2005-gaur egun) |  |
| Euskaltzain emerituak(75 urtetik gora) | Jean-Louis Davant  •  Jose Luis Lizundia  •  Txomin Peillen |
| 29 euskaltzain osoak | Sagrario Aleman  •  Adolfo Arejita  •  Aurelia Arkotxa  •  Miren Azkarate  •  Xarles Bidegain •  Jean-Baptiste Coyos •  Patxi Goenaga •  Roberto González de Viñaspre  •  Andres Iñigo  •  Joseba Irazu 'Bernardo Atxaga' •  Jabier Kaltzakorta •  Xabier Kintana •  Joseba Lakarra  • Beñat Oihartzabal •  Lourdes Oñederra  •  Andoni Sagarna  •  Patxi Salaberri Zaratiegi  •  Pello Salaburu  •  Ibon Sarasola •  Ana Toledo  •  Patxi Uribarren  •  Miriam Urkia •  Andres Urrutia  •  Patxi Zabaleta  • Mikel Zalbide |
| Euskaltzain titularrakzenduak | Jean-Blaise Adema  •  Jose Agerre •  Txomin Agirre •  Lino Akesolo •  Seber Altube •  Patxi Altuna •  Nikolas Alzola •  Odón Apraiz •  Jose Antonio Arana •  Gabriel Aresti •  Antonio Arrue •  Joxe Migel Barandiaran •  Joakin Berasategi •  Imanol Berriatua •  Piarres Broussain •  Arturo Kanpion •  Julio Caro Baroja •  Louis Dassance  •  Aita Donostia (José Gonzalo Zulaika)  •  Andolin Eguzkitza  •  Juan Bautista Eguzkitza  • Luis Eleizalde  • Jean Elizalde  • Gilen Epherre  • Manex Erdozaintzi-Etxart  • Eusebio Erkiaga  • Bernardo Estornes  • Yon Etxaide  • Toribio Etxebarria  • Bonifazio Etxegarai  • Karmelo Etxegarai  • Henri Gavel  • Manex Goihenetxe  •  Juan Gorostiaga  • Juan Carlos Guerra  • Roger Idiart  • Ramon Intzagarai  • Iratzeder ( Jean Marie Ihartza)   • Aingeru Irigarai  • Alfontso Irigoien  • Henrike Knörr  • Federico Krutwig  • Antonio Maria Labaien  • Piarres Lafitte  • René Lafon  • Georges Lakonbe  • Martin Landerretxe  • Emile Larre  • Piarres Lartzabal  • Juan Mari Lekuona  • Pierre Lhande  • José Juan Bautista Merino Urrutia  • Koldo Mitxelena  • Jules Moulier (Oxobi)  • Piarres Narbaitz  • Erramun Olabide  • Migel Olasagarre  • Nazario Oleaga  • Patxi Ondarra  • Orixe (Nikolas Ormaetxea)  • Jean Saint-Pierre • Juan San Martin  • Karlos Santamaria  • Jose Maria Satrustegi  • Juan Miguel Seminario  • Norbert Tauer  • Jose Ignacio Telletxea •  Joan Mari Torrealdai  • Antonio Tovar  •  Julio Urkixo  •  Piarres Xarriton  •  Paulo Zamarripa  • Agustin Zarrantz  • Antonio Zavala |

| * i
* e
* a
Argizaiola Saridunak |
| --- |
| 1992–2000 | 
* 1992 Jon Bilbao
* 1993 Bernardo Estornes Lasa
* 1994 Eusko Ikaskuntza / Euskaltzaindia
* 1995 Koldo Larrañaga, Benito Ansola, Pio Caro Baroja, Fernando Larrukert, Nestor Basterretxea, Euskadiko Filmategia
* 1996 Antonio Zavala
* 1997 Bittor Kapanaga
* 1998 Juan Jose Agirre
* 1999 Jose Maria Jimeno Jurio
* 2000 Klaus Niebel

 |
| 2001–2010 | 
* 2001 Juan San Martin
* 2002 Labayru ikastegia
* 2003 Gerardo Bujanda
* 2004 Txillardegi
* 2005 Gotzon Garate
* 2006 Jakin
* 2007 Maiatz Elkartea
* 2008 Juan Zelaia
* 2009 Euskal Herriko andereñoak
* 2010 Imanol Urbieta

 |
| 2011–2020 | 
* 2011 Iñaki Beobide
* 2012 Benito Lertxundi
* 2013 William Douglass
* 2014 Anuntxi Arana
* 2015 Durangoko Azokaren sortzaileak

 |
| Durangoko Azoka |