Odoleko azukrea – pertsona edo animaliaren odolean dagoen glukosa da.

Odol azukre barauaren barruti normala, zehazki, odoleko glukosa, pertsona batentzat 3,3-5,5 mmol/L da (milimol litro bakoitzeko).

Odol azukrea karbohidratoetatik eratzen da digestio-hodian eta intsulinaren laguntzaz ehunetara iristen da.

Odoleko azukre maila
--------------------

Azukrea edo glukosa gorputzeko zelulen energia-iturri nagusia da. Beharrezkoa da organo eta sistema guztien funtzionamendu normala izateko. Hala ere, odoleko azukre altuek (hipergluzemia) edo odoleko azukre baxuek (hipogluzemia) ondorio larriak izan ditzakete pertsona baten osasunean.

Odoleko azukre mailan eragiten duten faktoreak
----------------------------------------------

**Elikadura**

Elikagaiak jateak, batez ere karbohidrato asko dituztenak, odoleko glukosa maila handitu dezake.

**Aktibitate fisikoa**

Ariketa egiteak odoleko glukosa maila jaitsi dezake, zure muskuluek energia iturri gisa erabiltzen dutelako.

**Gaixotasunak**

Gaixotasun batzuek, diabetesa adibidez, odoleko azukre maila anormalak sor ditzakete.

Odoleko azukre maila neurtzea
-----------------------------

Odoleko azukrearen azterketa denbora jakin batean odolean dagoen glukosa (azukre) kopurua zehazteko aukera ematen duen prozedura da. Garrantzitsua da diabetesa duten pertsonen azukre-maila kontrolatzeko eta gorputzak azukrea prozesatzen dituen arazoak identifikatzeko.

Odoleko azukre maila neurtzeko metodoak

Glukosa-neurgailuak: zure azukre-maila neurtzeko odol tanta bat erabiltzen duten eskuko gailuak dira. Pertsona batek odol tanta txiki bat jartzen du neurgailuan sartutako proba-tira batean. Ondoren, neurgailuak zure odoleko azukre maila aztertzen du eta emaitzak pantailan bistaratzen ditu.

Odoleko glukosa-neurgailu etengabeak. Gailu hauek gorputzean erabiltzen dira eta etengabe kontrolatzen dute odoleko glukosa-maila azalaren bidez. Sarriago eta etengabe erabiltzen dira azukre maila kontrolatzeko.

Laborategiko odol-analisiak. Laborategiko odol-azterketak egin daitezke zure azukre maila zehatzago neurtzeko. Pazienteak odol lagin bat ematen du, eta gero laborategi batean aztertzen da.

Araudiak
--------

Gorputzaren mekanismo homeostatikoak odoleko azukre maila tarte estu batean mantentzen du. Elkarreraginean dauden hainbat sistemak osatzen dute, eta horien artean garrantzitsuena erregulazio hormonala da.

Bi hormona metaboliko antagoniko mota daude odoleko glukosa mailan eragiten dutenak:

* hormona katabolikoak (adibidez, glukagona, kortisola eta katekolaminak), odoleko glukosa maila handitzen dutenak;

* eta hormona anaboliko bat (intsulina), odoleko glukosa maila murrizten duena.

Hormona hauek pankreako uharteek (ehun endokrino-sorta) jariatzen dituzte, hauek lau motatakoak dira: alfa (A) zelulak, beta (B) zelulak, delta (D) zelulak eta F zelulak. Glukagona alfa zelulek jariatzen dute eta intsulina beta zelulek. Elkarrekin, odol azukrea erregulatzen dute feedback negatiboaren bidez, erreakzio baten amaierako produktuak beste erreakzio baten hasiera estimulatzen duen prozesua. Odoleko glukosaren kasuan, intsulinak odoleko glukosaren kontzentrazioa murrizten du. Odoleko azukrearen (intsulina jariatzearen produktua) gutxitzeak glukagonaren jariapena abiarazten du eta zikloa errepikatzen da.

Intsulina, glukagona, adrenalina eta kortisola aldatzen dira odoleko glukosa maila egonkor mantentzeko. Hormona horietako bakoitzak rol ezberdina betetzen du odoleko glukosa maila erregulatzeko; Odoleko azukre maila altuegia denean, intsulinak muskuluei esaten die gehiegizko glukosa kontsumitzeko glukogenoa gordetzeko. Glukagonak odoleko glukosa maila baxuegiei erantzuten die; ehunari bere glukogeno biltegietatik glukosa pixka bat askatzeko esaten dio. Adrenalinak giharrak eta arnas aparatua prestatzen ditu borroka edo ihesaren erantzunean jarduteko. Azkenik, kortisolak erregaia ematen dio gorputzari muturreko estres garaietan.

**Odoleko glukosa-mailen garrantzia**

Odol glukosa osasunaren adierazle garrantzitsua da (gehiago irakurri), gutxietsi behar ez dena. Glukosa zelulen eta organoen energia iturri nagusia da, beraz, garrantzitsua da gorputzaren funtzio normala mantentzea.