recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lihoz egindako zapia.
**Ehungintzarako lihoa**, **ehun-lihoa** edo **zuntz-lihoa** liho (*Linum usitatissimum*) landarearen zuntza da, eta horrekin hariak eta ehunak ekoizten dira arropa egiteko. Landarearen izen zientifikoa Linum usitatissimum da,  Linaceae familiakoa. Landarea lihozko ehunetan eraldatzeko egin beharreko lana oso neketsua da, baina material horrekin egindako arropek uraren % 20raino xurga dezakete hezetasunik sentitu gabe, batez ere zelulosaz osatuta baitago. Oso arropa freskoak dira, beroa oso ondo xurgatzen baitute. Higroskopikoa da, hau da, izerdia ondo xurgatzen du gorputzari itsatsi gabe eta ura azkar lurruntzen du, eta horrek arropa fresko bezala sentiarazten du. Kotoia baino sendoagoa da, baina ez da elastikoa, eta horregatik tolestuta dagoen lekuetan urratu eta erraz zimurtzen da. Material honek ez du bakterioak hazten uzten, beraz, oinetakoen barrualdea egiteko erabiltzen da. Pinturak egiteko material hobetsia da bere gogortasuna eta iraunkortasuna direla eta.

Ikus, gainera
-------------

* Kalamua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ficha técnica en Conabio - http://www.conabio.gob.mx/malezasdemexico/linaceae/linum-usitatissimum/fichas/ficha.htm
2. ↑

kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1426327
* Commonscat Multimedia: Linen (flax)

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX555249
* GND: 4409772-4
* LCCN: sh85077187
* NKC: ph643137
* NARA: 10637604
* AAT: 300014069
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1426327
* Commonscat Multimedia: Linen (flax)
Oroimen eta egiaren aldeko monumentua.
**El Salvadorreko Gerra Zibila** 1980 eta 1992 artean Erdialdeko Amerikako herrialde horrek izandako gerra izan zen, herrialdeko armada (FAES) eta gerrilla (FMLN) aurrez aurre izan zituena. Egindako kalkuluek diote 75.000 salvadortar hil edo desagertu zirela hamabi urte haietan.

Aurrekariak
-----------

Aurrekari zuzen moduan, 1970eko hamarkadan zehar El Salvadorrek jasandako desoreka sozial eta politikoa oso nabarmentzekoa da.

Bestela, 1826 eta 1829 artean herrialdeak lehendabiziko gerra zibila izan zuen, lurraldea Erdialdeko Amerikako Probintzia Batuen barruan zegoenean eta Espainiatik independentzia lortu eta 5 urtetara.

Nazioarteko testuingurua
------------------------

Gerra Hotzaren garaian kokatu behar dugu guda zibil salvadortarra, AEB eta SESBen arteko polarizazio urteetan alegia. Herrialdeko armadak lehenengoen sostengua eduki zuen, gerrilla komunistak bigarrenen ingurukoek, batez ere Kubako erregimenak eta Nikaraguako FSLNk.

UCAren martiriak
----------------

Sakontzeko, irakurri: «UCAko martiriak»
1989ko azaroaren 16an San Salvadorreko Universidad Centroamericana (UCA) delakoan 6 jesuita hil zituzten soldaduek, tartean Ignacio Ellacuria euskalduna, Ignacio Martin-Baro, Segundo Montes, Joaquin Lopez y Lopez, Juan Ramon Moreno eta Amado Lopezekin batera.

Zortzi urte lehenago, armadaren ingurukoek Oscar Romero apezpikua erail izan zuten.

Bake hitzarmena
---------------

1992ko urtarrilaren 16an "Chapultepeceko Bake Hitzarmena" delakoa sinatu zuten bi aldeek Mexiko Hirian, eta horren bidez gerra amaitu zen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)**El Salvadorreko Hitza eta Irudiaren museoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1783607
* Commonscat Multimedia: Salvadoran Civil War

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85041474
* NKC: ph338520

 |

* Wd Datuak: Q1783607
* Commonscat Multimedia: Salvadoran Civil War
Logan Carter eta Roxanne Russell bere drag queen pertsonaia (1975).
**Drag queen**a emakumez jantzi eta maiz handizkatutako feminitatearekin edo emakume rolekin jarduten duen pertsona da, sarritan gizonezkoa. Normalean entretenitu edo antzeztea da euren xedea. Ohikoz hainbat ezaugarri handizkatzen dituzte, besteak beste makillajea edo betilleak, efektu komiko, dramatiko edo satiriko bat lortzeko. Nahiz eta gay gizonekin eta gay kulturarekin uztartzen den, sexualitate ezberdinetako drag queen artistak daude. Ez da transexualitatearekin nahasi behar, transexualitate terminoak nortasun sexual eta jaiotzako anatomia sexualaren arteko desadostasun bat adierazten baitu. Kontrajarri bezala *drag king* terminoa dago, gizon jantzi eta rolekin antzesten duten emakumeak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q337084
* Commonscat Multimedia: Drag queens

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q337084
* Commonscat Multimedia: Drag queens
**Ehunzangoaren jokoa** joko-teorian maiz aztertzen den era hedakorreko jokoa da, Robert Rosenthal ekonomialariak asmatua 1981 urtean. Jokoa bi jokalariaren artekoa da; hasieran, pila batean bi txanpon daude eta bestean txanponik ez, (2,0) moduan adieraziko dena. Lehenengo jokalariak pila handiena hartu eta bigarrena bigarren jokalariarentzat utzi edo beste jokalariari pasa diezaioke txanda, baina aldi berean txanpo bana gehitzen da pila bakoitzean (3,1) txanpon kopuruak osatuz; bigarren jokalariak aukera berdinak ditu, pila handiena hartu edo beste jokalariari pasa; txanda lehen jokalariarengana itzultzen denean, (4,2) da egoera, ... Beranduenera, jokoa ehungarren txandan bukatzen da, pila batean 101 txanpon eta bestean 99 txanpon daudenean, bigarren jokalariak pila handiena aukeratzen ez badu, biak ezer gabe geratzen dira. Indukzioz, jokoaren soluzioa lehenengo jokalariak lehenengo txandan 2 txanponak hartzea dela froga daiteke: 100 txandara helduta, garbi dago bigarren jokalariak pila handiena, 101 txanponekin, hartu behar duela, baina hori kontuan harturik lehen jokalariak aurreko (100,98) txandan 100 txanponeko pila hartuko du du; hori kontuan harturik, berriz ere, bigarren jokalariak 98 txandan 99 txanponeko pila, ... (2,0) lehen txandara heldur arte.

Hala eta guztiz ere, praktikan jokalariek lehenengo jokaldia pasa eta jokoan aurrera jarraitzen dutela frogatu da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1463264

 |

* Wd Datuak: Q1463264
**Edén Atanacio Pastora Gómez** ( Ciudad Darío, 1937ko urtarrilaren 22a - Managua, 2020ko ekainaren 16a ) Nikaraguako gerrillari, politikari eta militarra izan zen .

Askapen Nazionalerako Fronte Sandinistaren (FSLN) gerrillako buruzagi militar ospetsuenetako bat izan zen (joera "Tercerista" edo "Insurreccional" hiru joeren batasunaren aurretik), 1978ko abuztuaren 22an Managuako Jauregi Nazionala hartu zeneko Zero Komandante antolatzaile eta exekutatzaile izan zen Hugo Torres (Bat Komandantea) eta Dora María Téllez (Bi Komandantea) batera. Somozaren aurkako matxinadan, "Benjamin Zeledón" Hegoaldeko Fronteko operazioak zuzendu zituen, FSLNko gerrillariak eta Guardia Nazionaleko eliteko tropak aurrez aurre jarri zituztenak.

83 urte zituela hil zen Managuako ospitale batean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1295235
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86906487
* ISNI: 0000 0000 2160 2589
* BNE: XX1158797
* BNF: 120639106 (data)
* GND: 1211963349
* LCCN: n80067911
* SUDOC: 028898788
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1295235
**Effingham konderria** (ingelesez: *Effingham County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Effingham da. 2010eko zentsuaren arabera 34.242 biztanle zituen, Effingham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Effingham konderriak 1.243,21 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,18 ura dira. Beste 1.240,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,54 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 34.242 pertsonetatik 33.752 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 597 dira. 76 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 147 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 223 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110561
* Commonscat Multimedia: Effingham County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140730691
* LCCN: n81095828
* NARA: 10036732
* **Lekuak**
* OSM: 1801527
* TGN: 1002349

 |

* Wd Datuak: Q110561
* Commonscat Multimedia: Effingham County, Illinois
***El hereje*** (*Heretikoa*) 1998an Miguel Delibesek idatzitako eleberria izan zen. Espainiako Narratiba Sari Nazionala jaso zuen. Bere azken eleberri arrakastatsua izan zen.

Argumentua
----------

Cipriano Salcedoren ibilbideen bitartez, Delibesek garaiko Valladolideko erretratu zehatza egin zuen. Tronuan Karlos Habsburgokoa zegoen eta gizarte haren jendeak, paisaiak eta ohiturak erretratu zituen Delibesek.

1517ko urriaren 31an Martin Luterok Wittenbergeko elizaren atean bere barkaberatasunaren aurkako 95 tesiak zintzilikatu zituen; gertaera horrek elizaren barruan zatiketa bultzatuko luke, eliza katolikoa eta erreforma protestantea bereiziz. Egun berean, Valladoliden, Cipriano, Bernardo Salcedo eta Catalina Bustamanteren semea jaio zen. Garai nahasiak ziren eta daten kointzidentziak protagonistaren patua markatuko luke. Cipriano oso goiz haren ama galdu zuen eta aitak berarekin ez zuen ezer jakin nahi. Egoera horretan Minervina neskamearen maitasuna benetako uhartea izan zen. Heldutasunarekin, Ciprianok merkataritzari ekin zion eta horren bitartez ideologia protestateak ezagutu zituen. Baina hori arriskutsua zen, Espainiar Inkisizioa adi baitzegoen.

Balorazioa
----------

*El hereje* liburuak giza harremanak aztertzen ditu batez ere, haien konplexutasuna. Halaber, tolerantziaren aldeko eta kontzientzia askatasunaren aldeko kantua da. Zentzu horretan eleberri historikoen mugak gainditzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Ricardo Senebren komentarioa eleberriari buruzkoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5825177
* **Identifikadoreak**
* Open Library: OL15532694M

 |

* Wd Datuak: Q5825177
**Justizia Jauregia** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen justizia jauregi bat da. Egia auzoko Mandasko dukearen kalea dago, eraikinaren aurrealdea Teresa Kalkutakoaren plazara begira dago, eta ekialdeko fatxada Mandasko Dukearen pasealekura. Aurretik, leku berean, Ospitale Militarra zegoen.

Historia
--------

2001ean eraikitzetik amaitu eta martxan jarri zen. Erdialdeko San Martin kalean zegoen Donostiako Justizia Jauregi Zaharra ordezkatu zuen, hartan soilik Gipuzkoako Probintzia Auzitegiko hiru sail mantenduz.

Ezaugarriak
-----------

22.500 metro karratu ditu. Proiektua Ingesa enpresako Ángel De la Hoz donostiar arkitektoak burutu zuen. Behe solairuan 13 epaitegi, Erregistro Zibila eta Ezkontza Aretia daude, bai eta prokiradore eta abokatuen gelak ere. Lehen solairuan adin gabekoen, Familia eta Lehen Instantziako epaitegiak daude. Bigarren solairuan Fiskaltegia eta Instrukzio epaitegiak daude. Hirugarren solairuan Gatazka epaitegia dago. Laugarren solairuan Soziala eta bosgarrengoan Penala.

Erdi-sotoko solairuan mediku-forense klinika eta Goardiako epaitegia dago, bai eta artxiboak, heziketa gelak eta eraikinaren mantenimendu eta kontrol gelak ere.

Ikus gainera
------------

* Donostiako Justizia Jauregi Zaharra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492923

 |

* Wd Datuak: Q20492923
Nautikoa uhinek astinduta (1947)
**Donostiako Klub Nautiko Erreala**, gehienetan soilik **Klub Nautikoa** deitua (ofizialki gaztelaniaz: *Real Club Náutico de San Sebastián* edo *RCNSS*), Donostiako klub nautikoa da. Egoitza Donostiako udaletxe alboko Klub Nautikoaren eraikinean du, arkitektura arrazionalistako eraikinean.

Historia
--------

1896an sortua, lehendabizikoz, Kontxako badian ainguraturik zegoen gabarra batean zuen egoitza. 1905ean, Kontxako pasealekuan zegoen arrain-haztegi ohia erosi zuten eta, 1930ean, Aizpurua eta Labaien arkitektoek diseinaturiko egungo egoitza eraiki zen.

1951 eta 1955 artean, Habana-Donostia ozeanoz gaindiko estropada antolatu zuen eta 1986tik aurrera eta bi urtean behin, Royal Western Yacht Clubekin batera Plymouth eta Donostia arteko Armada Cup Race estropada antolatzen du.

Egun, bela, piraguismo eta urpekaritza sekzioak ditu.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6101807
* Commonscat Multimedia: Royal Nautical Club of Donostia-San Sebastián

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128288009
* LCCN: nr95034632

 |

* Wd Datuak: Q6101807
* Commonscat Multimedia: Royal Nautical Club of Donostia-San Sebastián
**Donostiako apaiztegia** edota **Donostiako seminarioa** Donostia hiriko Antigua auzoan dagoen den eraikin bat da. Hain zuzen ere, Heriz pasealekuan eta Lugaritz mendiaren magalean kokatzen da, Serafin Baroja parkearen alboan. Bere kokapen paregabea dela eta, Kontxako badiako edozein lekutik ikus daiteke.

Historia
--------

1945ean erabaki zuen Carmelo Ballester, Gasteizko Gotzain Jaunak –garai hartan elizbarruti bakarrean zeuden Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa– Txikientzako Seminarioa eraiki beharra zegoela apaizgai gipuzkoarrentzat. 1947ko irailaren 6an jarri zuten lehenengo harria, orain kaperako aldare nagusia dagoen tokian. 1950ean Gasteizko elizbarrutia zatiturik, Donostiakoa eta Bilbokoa eratu zituzten. Ondorioz, Donostian eraikitzen hasia zenak Txikientzako eta Handientzako Apaizgaitegia izan beharko zuen. 1953ko urriaren 26an bedeinkatu ondoren, 27an hasi zituzten ikasaioak. Jaime Font i Andreu zen Gotzain Jauna eta Jaime Sáez Goyenechea Errektore Jauna. 1954ko abuztuaren 21ean inauguratu zuten ofizialki. Bertan ikasten zituzten apaizgaiek Giza Jakintzak, Filosofia eta Teologia, apaiztu aurretik.

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Donostiako seminarioa

Kanpo estekak
-------------

* Donostiako apaiztegiari buruzko argibidea irakurgai[*Betiko hautsitako esteka*]
* Donostiako apaiztegiaren barnealdeko irudiak. Diario Vasco egunkaria. **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256368
* Commonscat Multimedia: Buildings in Donostia-San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q12256368
* Commonscat Multimedia: Buildings in Donostia-San Sebastián
**Dueroko basamortua** (gaztelaniaz: *desierto del Duero*), espainiar historiografian, VIII. mendean Duero ibaiaren arroa izandako despopulatzea izan zen. Claudio Sánchez-Albornozek proposaturiko tesi honen arabera, Alfontso I.a Asturiaskoak Asturiasko Erresuma babesteko bere kanpainetan despopulatze estrategiko bat egin zuen. Menéndez Pidal edo Américo Castro historialariek, berriz, ez zuten despopulatzea aintzat hartu eta geroko kristau konkistan ez zegoen birpopulaketarik, antolakuntza berri bat baizik, proposatu zuten.

Abilio Barbero eta Marcelo Vigil historialariek 1978an honen kontrako liburu bat argitaratu zuten, teoriaren entzutea beltzeko asmotan. Hala ere, bere argudioak okerrak izan ziren. Armando Besga Marroquínek, berriz, 2000. urtean despopulatzea benetakoa zela adierazi zuen. Barbero eta Vigilek Besgak inolako euskarri dokumental edo arkeologikorik duela diote.

Historia
--------

Alexandre Herculano portugaldar idazle eta historialariak 1840ko hamarkadan lehendabizikoz birpopulatze aldeko tesi bat proposatu zuen. Sánchez-Albornozek gero teoria garatu zuen.

Sánchez Albornozen esanetan, Alfontso I.ak kanpaina batzuk egin zituen Dueroko arroan, garai haietan 'Zelai Gotikoak' deitua. Musulmanen aurkako bere aitzinatzean hartutako hiri eta herriak jendez hustu zituen. Horrela konkistaturiko hirietan ez zituen goarnizioak utzi behar. Lur errearen estrategia honetan, mairuak erail eta kristauak Kantauriar mendikatearantz eraman zituen. Horrela, Alfontso I.ak León, Astorga, Salamanca, Ávila, Osma, Sepúlveda eta beste herri asko hartu zituen.

Iberiar goi-lautadatik etorritako jendeari esker Kantauriar mendikatearen iparraldean- batez ere Asturiasen- izandako populazio gehitzeak orube berrien luberriketa eragin zuen eta baita herri berrien sorrera ere. Kasualitatez ala nahitako despopulatzeari esker, gudaroste musulmanen aurrera egitea zaildu egin zen. IX. mendean iparraldetik etorritako kristauek eta mozarabiarrek Dueroko ibarreko birpopulatzeariekin zioten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sánchez Albornoz, Claudio.  (1966). *Despoblación y repoblación del Valle del Duero.*  Universidad de Buenos Aires, Instituto de Historia de España, 406 or..
2. ↑   Menéndez Pidal, Ramón.  (1960). Manuel Alvar ed. *Repoblación y tradición en la cuenca del Duero.*  in: *Enciclopedia lingüística hispánica*. 1 Madril, XXIX–LVII or..
3. ↑   Barbero, Abilio; Vigil Pascual, Marcelo.  (1978). *La formación del feudalismo en la Península Ibérica.*  Gribaljo, 437 or..
4. ↑   Besga Marroquín, Armando.  (2000). *Orígenes hispanogodos del Reino de Asturias.*  Real Instituto de Estudios Asturianos, 653 or..
5. ↑   Herculano, Alexandre.  (1846-1850). *História de Portugal: 1.ª época, desde a origem da monarquia até D. Afonso III.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1514439

 |

* Wd Datuak: Q1514439
Entropiarena Iban Zalduak idatzitako ipuin bat da.

Kontalaria
----------

Ipuina lehenengo pertsonan dago idatzita, narratzailea protagonista delako eta dena haren ikuspuntutik kontatzen duelako. Beraz, istorio honen kontatzailea ez-fidagarria da.

Pertsonaia nagusiak
-------------------

1. Protagonista.

2. Arantxa. (Protagonistaren emaztea)

3. Marrubi (protagonistaren ikaslea eta maitalea).

Ipuinaren laburpena
-------------------

*Entropiarena* deituriko ipuina, ez ditu pertsonaia askorik. Istorio labur honen protagonista nagusiak: *Arantxa* (protagonistaren emaztea), protagonistaren ikaslea eta protagonista bera dira.

Pertsonai nagusiena, ez garbitasunarekin asko kezkatzen den horietakoa. Arantxarekin, emaztearekin, eztabaidak izaten ditu garbitasunaren edo txukuntasunaren kontuak direla-eta. Protagonistak, Arantxa Georgian dagoen bitartean, ez du etxean ezer garbitzen. Beraz, esan dezakegu zikinkeriak jaten duela.

Aitzitik, Arantxa oso arduratsua da eta etxea oso garbi mantentzea gustatzen zaio, agian gehiegi. Horregatik, Arantxak askotan kargu hartzen dio bere gizonari. Ipuinean Arantxa eta protagonistaren arteko harremanaren ikurra den trofeo bat agertzen da. Trofeoaren kokapena, trofeoaren itxura Arantxarentzat garrantzi berezia du. Trofeoan jotzen duten eguzki-izpiak nondik nora jotzen duten ere zaintzen du Arantxak.

Etxeko txukuntasun kontuen gainean, protagonista eta emaztea askotan eztabaidan ibiltzen dira. Baina Arantxa Georgiara joaten da eta protagonista ez da etxea garbi mantentzeaz arduratuko. Hark deituriko *"arratoiak"*, hauts-pilotak, gero eta ugariagoak dira etxean. Protagonista etxean alferkeriatan murgiltzen da, zabor-janaria jaten du, ez ditu hondarrak batzen... Gaztarora itzuli nahian edo hasiko da manifestazioetara joaten, polizien aurretik korrika egiten. Han, harriak ertzaintzeei botatzen die, baina soilik dibertigarria iruditzen zaiolako, ez ideologia kontuengatik.

Behin, bere ikasle batekin topo egiten du. Denboraldi luzez egoten dira harremanetan. Protagonistaren etxean larrua jotzera joaten dira nahiz eta ondoegi konpondu ez. Baina, ikasleak trofeoa ukitzen du eta komentario itsusiak egiten ditu trofeoari buruz. Horrek, haserrea eragiten dio protagonistari. Pentsatu gabe, bere ikasleari zaplazteko bat ematen dio. Ikaslea haserre, haren etxetik joaten da.

Aste horretako egun batean, Arantxa Georgiatik bueltatzen da eta etxea oso txukun aurkituko du, protagonista egun batzuk lehenago garbitzen egon zelako. Protagonistak ongietorri atsegina egiten dio Arantxari, besarkada bat eta guztiz.

Ipuinaren amaieran hasierako egoerara itzuliko direla ematen du.
**Donostiako Tenis Elkarte Erreala** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen tenis elkarte bat da. Antigua auzoan dago. Gipuzkoan oraindik martxan dagoen kirol-elkarterik zaharrena da. Ondarretako hondartzaren parean eta Haizearen Orrazira joateko Eduardo Txillida pasealekuan kokatua dago.

Historia
--------

1904ko abuztuan sortu zen *San Sebastián Recreation Club* izenarekin. Bere lehen presidentea Jorge Satrustegui izan zen. Bere hastapenetan, kirol talde bat izan zen, bere aterkipean kirol diziplina ugari praktikatu ziren arren (futbola, hockeya, cricketa, hipika, errugbia, poloa, golfa, atletismoa...). Bere lehen egoitza Ategorrieta auzoan zegoen, baina laster aldatu zuen bere egoitza eta Antigua auzoan eraiki zituen bere instalazioak, non 1906tik aurrera finkatu zen, Zumalakarregi etorbidearen ondoan.

1910eko hamarkadan klubaren krisialdia izan zen, bere kirol atal ezberdinak nola desagertzen joan ziren ikusi zuena, soilik teniseko atala bizitasunez mantenduz. Recreation Clubeko zatiketetatik sortu ziren kluben artean Real Sociedad nabarmendu behar da.

1919ko otsailaren 1ean kluba *Real Club de Tenis de San Sebastián* izenarekin birsortu zen. 1920ko hamarkadaren amaieran, Ondarreta ingurua urbanizatu zen, Recreation Clubak bere instalazioak finkatu zituen tokia, Ondarretako Futbol Zelaiaren zelaiak barne, garai hartan desagertu zen hiriko lehen futbol zelaia. Klubak akordio bat sinatu zuen Donostiako Udalarekin, eta, horren ondorioz, 1928an gaur egungo kokalekura aldatu zen, garai hartan Ondarretako paduretan zegoen lekura, hain zuzen ere. Harrezkero, Ondarretako Tenisa hiriko bizitza sozialaren giltzarrietako bat izan zen, era guztietako ekitaldi sozialen egoitza izan baitzen. Kirol arloan bere instalazioetatik pasa ziren erraketa nabarmenak eta Davis Kopako kanporaketa baten eszenatoki ere izan zen 1968an.

Kluba krisi eta gainbehera garai batetik igaro zen 1980ko hamarkadaren hasieran, hirian uda igarotzen zuten eta klubaren ekitaldietan parte hartzen zuten klase altuko familia askoren martxaren ondorioz. Udalaren laguntzarekin eta teniseko lehiaketak eta ikastaroak antolatuz beste gizarte-geruza batzuetara irekiz, klubak biziraun eta berreskuratu ahal izan zuen. Azken hamarkadetan, klubak bere instalazioak birmoldatu eta handitu zituen, baita piraguismo eta padel sail berriak ireki ere.

Argazki galeria
---------------

* Tenis txapelketa batTenis txapelketa bat
* Partida mistoaPartida mistoa
* Manolo Santana Davis Koparen kanporaketa batean.Manolo Santana Davis Koparen kanporaketa batean.
* SS Recreation ClubSS Recreation Club
* Real Sociedad taldea Ondarretako futbol zelaianReal Sociedad taldea Ondarretako futbol zelaian

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Real Club de Tenis de San Sebastián» *RCTSS* (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).

Kanpo estekak
-------------

* Donostiako Tenis Elkarte Errealaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11702283
* Commonscat Multimedia: Real Club de Tenis de San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q11702283
* Commonscat Multimedia: Real Club de Tenis de San Sebastián
Victoria Eugenia antzokiaren barrualdea.
**Donostiako Musika Hamabostaldia** edo besterik gabe **Musika Hamabostaldia** 1939tik Donostian ospatzen den musika klasikoko jaialdia da. Euskal Herriko eta espainiar estatuko musika jaialdirik zaharrena da, bai eta Europa osoko zaharrenetarikoa ere. Urtero antolatzen dute abuztuan, eta egitarauak ehun kontzertu eta ikuskizun baino gehiago eskaini ohi du, Donostiako hainbat tokitan egindakoak. Donostiatik kanpo ere burutzen dituzte hainbat ekitaldi, "Hamabostaldi Ibiltaria" delakoan, orain arte Getaria, Hondarribia, Mutriku, Zumaia eta Errenterian besteak beste). Hamabostaldiaren buletina *La Quincena* izena dauka eta elebidun argitaratzen dute.

Egoitzak
--------

Egoitzen artean Victoria Eugenia antzokia, Kursaal jauregia, Miramar jauregia, Chillida-Leku, Artzain Onaren katedrala, Santa Maria basilika, San Bizente eta Santa Teresa komentua daude.

Zikloak
-------

Organo, Aintzinako Musika, Musika Garaikidea eta Interprete Gazteen zikloek egitaraua osatzen dute. Hauekin batera, Haurren Eguna, Hamabostaldi Ibiltaria edo Musika Aitzaki eta beste jarduera batzuk ere aipatzekoak dira.

Orkestrak
---------

Besteak beste, Berlingo Orkestra Filarmonikoa, Londreskoa, Clevelandekoa, La Scalakoa, San Petersburgokoa, Bavierako Irratiarena, Txekiakoa, Frantziako Orkestra Nazionala, Espaniakoa eta Euskadikoak bertan parte hartu dute musikaldiaren historian zehar.

Halaber, Ataúlfo Argenta, Colin Davis, Münch, Neumann, Rafael Frühbeck de Burgos, Muti, Mehta edo Maazel zuzendariak aipatzekoak dira.

Ballet
------

New York City Ballet, Tokyo Ballet, London Festival Ballet, Lausanako Béjart Ballet edo La Scalakoa Hamabostaldian egon izan dira beste batzuen artean.

Musikariak eta abeslariak
-------------------------

Nicanor Zabaleta, Arthur Rubinstein, Henryk Szeryng, Alicia de Larrocha, Maria João Pires, Mstislav Rostropovitx edo Christian Zacharias musikariek eta Plácido Domingo, Alfredo Kraus, Luciano Pavarotti, Beniamino Gigli, Jessye Norman, Montserrat Caballé, Teresa Berganza edo Mirella Freni abeslariek parte hartu izan dute ere bai.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko musika klasikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)****(Frantsesez)**Hamabostaldiaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3756479
* Commonscat Multimedia: Donostiako Musika Hamabostaldia-Quincena Musical de San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q3756479
* Commonscat Multimedia: Donostiako Musika Hamabostaldia-Quincena Musical de San Sebastián


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Donostia | Donostiako urteroko kultura jaialdi eta ekitaldiak | Donostia |
| Surfilm Festibal · Zinemaldia · Musika Hamabostaldia · Beldurrezko Astea · Literaktum · Jazzaldia · Giza eskubideen Zinemaldia · Film laburren lehiaketa |
Elisabeth Kübler (1965)
**Elisabeth Kübler** (-Wenger) (Buchs, 1931ko uztailaren 4a) antzerki-aktore eta galerista suitzarra da.

Bizitza eta lanak
-----------------

Elizabeth Kübler (Wenger jaioa) bi romanisten alaba gazteena da: Charles Wenger eta Trudy Wenger-Meyer.Bere gazterian eskolako antzerkian aritu zen. Aaraun bigarren hezkuntza osatu ondoren, irakaskuntza ikasi zuen.

Marcel Marceau pantomimoarekiko harremana funtsezkoa izan zen bere lanbide heziketa aukeratzeko. Elisabeth Wenger Zuricheko estudio eszenikoan egon zen 1951tik 1953ra, eta, ondoren, Alemaniako eta Suitzako hainbat antzokitan aritzeko gonbidapenak jaso zituen.

Zuricheko Schauspielhausean eman zituen urteetan, bere senarra, Jörn Kübler, Knie Zirko ospetsuaren prentsa-burua ezagutu zuen. Gero, harekin eta Knie zirkuarekin bidaiatu zuen, 1959tik 1969ra.

1969tik 1970era, Aimé Maeght arte-martxanteak eta haren emazte Marguerite Maeghtek Zurichen Maeght galeria paristarren sukurtsal bat martxan jartzera gonbidatu zituzten. Parisen Ursula Vian-Kübler dantzariarekin bizi izan ziren, Jörnen arreba eta Boris Vianen emaztea. Jacques Préverten bizilagunak eta lagunak izan ziren.

1975ean senarra hil zitzaion. 1976tik 1994ra, Elisabeth Küblerrek bakarrik zuzendu zuen galeria, eta Zuzendaritza Batzordeko presidenteorde izan zen 2010era arte. Galerie Maeght Zurich delakoan, 1987an Galerie Lelong izendatu zutena, programaren kudeaketaren eta erakusketen katalogoen diseinuaren arduraduna izan zen. Parisko ama galeriarekin batera, erakusketak antolatu zituen mundu osoko erakundeetan, galeriak ordezkatutako nazioarteko artista ospetsuen lanekin, hala nola Alexander Calder, Eduardo Chillida, Joan Miró eta Antoni Tàpies.

Elisabeth Kübler duela 40 urtetik bizi da Heinz Günter bikotekidearekin Zurichen, Arnold Kübler-en etxean, eta udan Thurgau-en lorategia eta urmaela dituen etxe batean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Edgar Zimmermann: Txantiloi:Webarchiv. En: *Generalanzeiger Brugg.* 2 de Junio 2021.
2. ↑  Elisabeth Joris: *Die Nonkonformistin.* En: Koeberle, Kübler (Ed.): *Elisabeth Kübler.* Pp. 19, 22-23
3. ↑  Barbara Villiger Heilig: *Bühne frei!* En: Koeberle, Kübler (Ed.): *Elisabeth Kübler*. 2021, p. 58.
4. ↑   .
5. ↑  Max Wechsler: *Die Kollaboration zwischen Elisabeth und Johannes: Keine biblische Geschichte.* En: Koeberle, Kübler (Ed.): *Elisabeth Kübler*. 2021, orr. 229, 231

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111248873
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 113164604131737910005
* GND: 1252405456

 |

* Wd Datuak: Q111248873
Kleveko etxea, Alemanian.
**Elise Thérèse Koekkoek-Daiwaille** (Amsterdam, 1814ko maiatzaren 5–Koblenz, 1881ko ekainaren 2) herbeheretar margolari eta litografoa izan zen.

Biografia
---------

Jean Augustin Daiwaille zen bere aita eta berak margotzen ikasteko eskolak eman zizkion. 1883an Barend Cornelis Koekkoek ikuspegien margolariarekin ezkondu zen. Bikoteak bost alaba izan zituen; Adèle eta Marie Louise ere margolariak izan ziren. Kleven, Alemanian, ertilarientzako eskola bat antolatu zuten. Gaur egun, bertan dago *B.C. Koekkoek-Haus* museoa.

Lanak
-----

Bere ospea batez ere *Principes des fleurs et des fruits* sei litografien bilduma egiteagatik datorkio. Album horretan frutak eta loreak erakusten dituzten izadi hilak jaso zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2928572
* Commonscat Multimedia: Elise Thérèse Daiwaille

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96545137
* ULAN: 500116505
* BPN: 57512227
* RKD: 364601

 |

* Wd Datuak: Q2928572
* Commonscat Multimedia: Elise Thérèse Daiwaille
|  |
| --- |
| **Antzinako Egipto**Dinastiak eta faraoiak |
|  |
|  |
|  |
| **Aro aurredinastikoa** |
| **Aro protodinastikoa** |
| **Aro Goiztiarra** |
| I.a - II.a |
| **Inperio Zaharra** |
| III.a IV.a V.a VI.a |
| **Tarteko Lehen Aroa** |
| VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a |
| **Inperio Ertaina** |
| XI.a XII.a |
| **Tarteko Bigarren Aroa** |
| XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a |
| **Inperio Berria** |
| XVIII.a XIX.a XX.a |
| **Tarteko Hirugarren Aroa** |
| XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a |
| **Aro Berantiarra** |
| XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a |
| **Aro Helenistikoa** |
| Mazedoniarra. Ptolomeotarra |
| **Erromatar Aroa** |

**Egiptoko VII. dinastia**, K.a. 2175 inguruan hasi zen, eta Egiptoko lehen tarteko aroaren hasieratzat hartzen da, egiptologo askok, bere balizko kronologiari buruz zalantzan jartzen duten arren, eta batzuk, dinastia bera existitu izana ere zalantzan jartzen dute.

Historia
--------

Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela esan zuen. Eusebio Zesareakoak, pixkat ezberdina den istorioa ematen du. "Menfiseko bost erregez, 75 urtez gobernatu zutenak" (75 urte bertsio armeniarrean) zetzan VII. dinastia bat aipatzen dinosku.

Denbora tarte labur batez nagusi izan ziren erregetxoak izan zitezkeen, benetako dinastia bat baino gehiago. Uzta txarren ondorioz, zailtasun politiko edo ekonomikodun garai batean osatutako denbora baterako agintari kontseilu bat ere izan zitekeen. Beharbada, etengabeko gobernari aldaketak jasan zituen etengabeko borroken garai bat izan zen.

VII. VIII. IX. X. eta XI. dinastiaren lehen zatia, Egiptoko lehen tarteko aroaren barnean sartzen dira.

Abidoseko Errege Zerrenda 40-47 kartutxoak
Abidoseko Errege Zerrenda. 48-56 kartutxoak.

VII. dinastiako gobernariak
---------------------------

Egiptologo batzuek iradokitako hipotesia.

| Ohiko izena | Tronu izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Necherkara | Necherkara |  |  |  |
| Menkara | Menkara |  |  |  |
| Neferkara II.a  *Umea* | Neferkara |  |  |  |
| Neferkara Neby | Neferkara | Neby |  |  |
| Dyedkara Shemai | Dyedkara | Shemay |  |  |
| Neferkara Jendu | Neferkara | Jendu |  |  |
| Merenhor | Merenhor |  |  |  |
| Neferkamin | Neferkamin |  |  |  |
| Nikara | Nikara |  |  |  |
| Neferkara Tereru | Neferkara | Tereru |  |  |
| Neferkahor | Neferkahor |  |  |  |

Beste hipotesi batzuk
---------------------

Oxfordeko *Antzinako Egiptoren Historia*k, zazpigarren eta zortzigarren dinastiak, Egiptoko Antzinako Inperioaren barnean sartzen dituzte.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q721801
* Commonscat Multimedia: 7th dynasty of Egypt

---

 |

* Wd Datuak: Q721801
* Commonscat Multimedia: 7th dynasty of Egypt

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Egiptoko VI. dinastia** | **Egiptoko dinastiak**Egiptoko lehen tarteko aroa | Ondorengoa**Egiptoko VIII. dinastia** |
**Dugi Otok** edo **Dugi Uhartea** (euskaraz: «Uharte luzea») Kroazia aldeko Adriatiko Itsasoaren zazpigarren uharte handiena da. Dalmaziaren itsas-ertzetik gertu dago, Zadarren iparraldean. Zadarian uhartetan, uharte ekialdeena izanik.

Ezaugarriak
-----------

45 kilometroko luzera eta 5eko zabalera ditu, guztiak 124 km². Haren puntu altuena 337 metrotan dago. Uhartearen mendebaldea garaiena da eta, horregatik, herriak ekialdean biltzen dira. Herri handiena Sali da; beste batzuk Božava, Dragove, Soline, Brbinj, Luka, Polje, Verona, Savar, Veli Rat, Zaglav eta Zman dira.

Uhartean lehen sektoreko aktibitate asko egiten dira: nekazaritza, arranzantza, ardien hazkuntza... Uhartearen hegoaldea Telašćica, Komati Parke Naturalaren barruan dago. Leku garaienak itsas pinuen basoen ekosistemak dira. 1995an sute handiak izan ziren uhartean eta oraindik basoak berreskuratzeko lanak egiten ari dira.

Historia
--------

Zadarren gertutasunak aberatsen etxeak erakarri zituen Antzinako Erromako garaietatik; hiriaren aitoren semeek inguru hau asko baloratzen zuten. Pizkundean joera mantendu zen, batez ere Sali inguruan non uhartearen portu nagusia dagoen.

Monumentuak
-----------

* Saliko etxe gotikoak
* Andre Mariaren Jasokundearen eliza. Hemen Juraj Čulinovič margolariaren lanak ikus daitezke.
* San Nikolas eliza, Božavan (X. mendekoa).

Ikus, gainera
-------------

* Kroaziako uharte nagusiak

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Naklada Naprijed: *The Croatian Adriatic Tourist Guide*, 190 or. Zagreb (1999), ISBN 953-178-097-8
3. 1 2  *Guias Visuales Croacia*. Madril: El País-Aguilar, 2005, 94.or.

Kanpo estekak
-------------

* Uhartearen mapa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q725802
* Commonscat Multimedia: Dugi otok

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 237023705
* GND: 4752209-4
* LCCN: sh2014002561
* NKC: xx0117488
* **Lekuak**
* OSM: 2428005

 |

* Wd Datuak: Q725802
* Commonscat Multimedia: Dugi otok
Nyuserraren Eguzki Tenpluaren marrazkia, Abusirren. *L'archéologie égyptienne* Gaston Maspero 1907.
**Egiptoar Eguzki Tenplua** Ra eguzki jainkoaren potentzia bizigarria erritualki irudikatzeko asmoarekin agertzen da, Heliopoliseko apaizen kontzepzio erlijiosoaren arabera.

Userkaf faraoiaren erregealdian, V. dinastiako lehen faraoia izan zena K. a. 2500 urtea ideologia erlijioso berri bat inposatzen da, Heliopoliseko kleroaren eguzki mistika, eta Menfiseko apaizen doktrina baztertzen da.

Erlijio honek, bere liturgia eskenaratzeko, beste arkeologia mota bat sortzen du: Eguzki Tenplua. Tenplu hauek, irekiak, laukiluze formako pilare baten inguruan antolatzen ziren, *benben* izeneko zutabea, gainean, piramidioi bat zuena, obeliskoen aurrekaria zena, hasierako zutabea zen Nuna sinbolizatuz, honen gainean, Eguzkia jartzen zelarik, eta, hauen aurretik eraikitako tenpluek ez bezala, ez zuen naos eso Sanctasanctorumik, jainkoaren irudia izango zuenik.

Abu Gurab
---------

Egiptoko dokumentuek sei eguzki tenplu aipatzen dituzte Abu Guraben, Abusirretik iparraldera, bosgarren dinastiatik datatuak daudenak. Bi baino ez daude identifikaturik. Userkafena eta Nyuserrarena, azken hau, hoberen kontserbatua dagoena delarik.

Akhetaton
---------

Akhetaton "Atonen ostertza", Akhenaton faraoiak sortutako egiptoar hiriburu berria izan zen. Tenpluak, bat Aton eguzki jainkoari eskainia, irekiak eraikitzen dira, Eguzkiaren izpi bizitzaileak sar daitezen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q919238
* Commonscat Multimedia: Egyptian sun temples

---

 |

* Wd Datuak: Q919238
* Commonscat Multimedia: Egyptian sun temples
|  |
| --- |
| **Antzinako Egipto**Dinastiak eta faraoiak |
|  |
|  |
|  |
| **Aro aurredinastikoa** |
| **Aro protodinastikoa** |
| **Aro Goiztiarra** |
| I.a - II.a |
| **Inperio Zaharra** |
| III.a IV.a V.a VI.a |
| **Tarteko Lehen Aroa** |
| VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a |
| **Inperio Ertaina** |
| XI.a XII.a |
| **Tarteko Bigarren Aroa** |
| XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a |
| **Inperio Berria** |
| XVIII.a XIX.a XX.a |
| **Tarteko Hirugarren Aroa** |
| XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a |
| **Aro Berantiarra** |
| XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a |
| **Aro Helenistikoa** |
| Mazedoniarra. Ptolomeotarra |
| **Erromatar Aroa** |

Akorisen esfingea. Louvre.
**Egiptoko XXIX. dinastia**, herrialde honetan iraupen laburrenetako bat izan zuenetako bat da. K.a. 398tik K.a. 378 arte baino ez zuen iraun.

Neferites I.a faraoiak abiarazi zuen hain iraupen laburra izan zuen dinastia hau. Faraoi honek, Mendesera pasa zuen hiriburua, Sais baino Niloren deltaren erdialderago zegoen hiria, beharbada, errege boterearen berragertze indartsu bat adieraziz.

Neferites I.ak eta bere oinordekoek, Artaxerxes II.ak, Egiptoko boterea berreskuratzeko egin zuten ahalegin guztien aurrean euren boterea mantentzea lortu zuten. Dinastiaren azken urteak, dinastia beraren amaiera suposatu zuten matxinadez josiak egon ziren. Dinastia honetako erregeek, Apis zezen sakratuaren gurtza mantendu zuten Menfisen, Saqqarako Serapeumaren estela eta idazkunetan erregistratua.

XXVI, XXVII, XXVIII, XXIX, XXX eta XXXI. dinastiek, Egiptoko aro berantiarra deritzona osatzen dute.

Dinastia honetako faraoiak
--------------------------

| Ohiko izena | Tronu izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Neferites I.a | Baenra | Nayfaarudye |  | K.a. 398-K.a. 392. |
| Mutis | Hernebja |  |  | K.a. 392-K.a. 392 |
| Psamutis | Userra | Pasherienmut |  | K.a. 392-K.a. 391. |
| Akoris | Jenemmaatra | Hakor |  | K.a. 391-K.a. 379. |
| Neferites II.a |  | Nayfaarudye |  | K.a. 379-K.a. 378 |

XXIX. dinastiaren kronologia
----------------------------

Egiptologoek estimatutako kronologia:

* Lehen faraoia: **Neferites I.a** K.a. 399/K.a. 398-K.a. 393/K.a. 392
* Azken faraoia: **Neferites II.a** K.a. 380/K.a. 379-K.a. 379/K.a. 378

Kanpo estekak
-------------

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Egiptoko XXVIII. dinastia** | **Egiptoko dinastiak**XXIX. dinastia | Ondorengoa**Egiptoko XXX. dinastia** |
|  |
| --- |
| **Antzinako Egipto**Dinastiak eta faraoiak |
|  |
|  |
|  |
| **Aro aurredinastikoa** |
| **Aro protodinastikoa** |
| **Aro Goiztiarra** |
| I.a - II.a |
| **Inperio Zaharra** |
| III.a IV.a V.a VI.a |
| **Tarteko Lehen Aroa** |
| VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a |
| **Inperio Ertaina** |
| XI.a XII.a |
| **Tarteko Bigarren Aroa** |
| XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a |
| **Inperio Berria** |
| XVIII.a XIX.a XX.a |
| **Tarteko Hirugarren Aroa** |
| XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a |
| **Aro Berantiarra** |
| XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a |
| **Aro Helenistikoa** |
| Mazedoniarra. Ptolomeotarra |
| **Erromatar Aroa** |

**Egiptoko XXIV. dinastia**k, K.a. 727 eta K.a. 715 bitartean iraun zuen.

XXI. XXII. XXIII. XXIV. eta XXV. dinastiek, Egiptoko hirugarren tarteko aroa deritzon garaia osatzen dute.

Historia
--------

Tafnakhtek, Deltako gobernarien aliantza bat antolatu zuen, hauekin, Goi Egipto konkistatzen saiatu zelarik. Bere kanpainak, Nubiako errege Piankhiren arreta piztu zuen, Saiseko Tafnakht eta honen aliatuen aurkako garaipena, idazkun ospetsu batean erregistratu zuena. Tafnakht, beti, "Mendebaldeko buruzagi handia" deitua da Piankhiren *Garaipenaren hilarria*n eta Sheshonq V.aren erregealdiko 36 eta 38. urteetan dataturiko beste bi hilarritan.

Bakenrenefek, Tafnakhten oinordekoa izan zenak, behin betiko hartu zuen Saiseko tronua Uakhara errege izenarekin. Bere autoritatea, Niloren deltaren zati handi batean errekonozitua izan zen, baita Menfisen, non zenbait hilarri aurkitu diren, Saqqarako Serapeumean daudenak eta bere erregealdiaren 5. eta 6. urteetan datatuak daudenak. Dinastia hau, Egiptoko XXV. dinastiako bigarren erregea izan zen Shabakok, Bakenrenef harrapatu eta bizirik erre zuenean amaitu zen.

Olivier Perduk, Shepsesra Tafnakht, benetan, Tafnakht II.a izan zela frogatu du, Nekao I.aren gertuko aurrekari bat. Bi erregeek, Saiseko tokiko agintari bezala gobernatu zuten Taharqo nubiarraren erregealdian.

Egiptoko XXIV. dinastiako faraoiak
----------------------------------

| Izen arrunta | **Tronu izena**  | **Sa-Ra izena** | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tefnakht | Shepsesra | Tafnajt |  | K.a. 727-K.a. 720 |
| Bakenrenef | Uahkara | Bakenrenef |  | K.a. 720-K.a. 715 |

XXIV. dinastiako kronologia
---------------------------

Honako egiptologo hauek estimatutako kronologia:

* Lehen faraoia: Tefnakht
	+ K.a. 740-K.a. 718 (von Beckerath)
	+ K.a. 731-K.a. 723 (Dodson)
	+ K.a. 727-K.a. 716 (Grimal)
	+ K.a. 724-K.a. 717 (Redford)

* Azken faraoia: Bakenrenef
	+ K.a. 727-K.a. 715 (Shaw)
	+ K.a. 723-K.a. 717 (Dodson)
	+ K.a. 718-K.a. 712 (von Beckerath)
	+ K.a. 717-K.a. 711 (Redford)
	+ K.a. 716-K.a. 715 (Grimal)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q754749
* Commonscat Multimedia: 24th dynasty of Egypt

---

 |

* Wd Datuak: Q754749
* Commonscat Multimedia: 24th dynasty of Egypt

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Egiptoko XXIII. dinastia** | **Egiptoko XXIV. dinastia**Egiptoko hirugarren tarteko aroa | Ondorengoa**Egiptoko XXV. dinastia** |
**Endotoxinak** hainbat bakterio Gram negatibok zelula horman dituzten toxinak dira, bakterio hauen ostalariarentzat toxikoak direnak. Exotoxinen aldean, egitura somatikoak dira, bakterioari lotuak daudenak, beraz ez dira bakteriotik kanpo askatzen.

Endotoxinak lipopolisakaridoak dira. Hori dela eta, beroarekiko erresistenteak dira, ez dute desnaturalizazioa jasaten. Lipopolisakarido horien zati lipidikoa da toxizitatea eragiten duena.

Endotoxinek ez dute toxoiderik sortzen eta ez dira exotoxinak bezain toxikoak.

Beren jarduerari dagokionez, eragin biologiko hauek burutzen dituzte:

* makrofagoak aktibatzen dituzte, zitokinak askatzen dituztenak

* sukarra sortzen dute

* odolean koaguluen agerpena eragiten dute, odoljarioak eragiten dituztenak

* sarritan beherakoak eta gaitz gastro-intestinalak sortzen dituzte

Endotoxinak askatzen dira bakterio eramailea hiltzen denean. Endotoxina askatuak toxikoagaoak dira endotoxina lotuak baino. Honenbestez, bakterioak hiltzen dituzten antibiotikoek, paradoxikoki, kalte handiak sor ditzakete endotoxinen askapen bortitza gertatzerakoan.

Endotoxina-dosi handiak arriskutsuak dira eta heriotza eragin dezakete, schock hemorragikoa eta ehunen nekrosiaren ondorioz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q319997
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85043104
* NDL: 01185641
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D004731

 |

* Wd Datuak: Q319997
**ECMAScript** ECMA International-ek argitaratutako programazio-lengoaia estandarra da. Garapena 1996an hasi zen Netscap-ek proposatutako JavaScript hizkuntzatik abiatuta. Gaur egun, ISO 16262 araua ere bada.

**ECMAScript**-ek C lengoaian inspiratutako sintaxia duen eta dinamikoa den lengoaia bat definitzen du. Prototipoetan oinarritutako objektuak erabiliz objektuei bideratutako programazioaren ezaugarri batzuk ere onartzen ditu.

Web-nabigatzaile gehienek **ECMAScrip**t-en inplementazio bat dute, baita DOMerako *(Document Object Model* - Object Model document ) sarbide bat ere. Inplementazio ezagunenak Mozilla eta Netscape-rena da, *JavaScript* izenekoa, eta Internet Explorer, *JScript* izenekoa. Opera arakatzaileak JavaScript eta JScript-rekin bateragarria den bertsioa inplementatzen du. Nabigatzaile guztiak ECMAScript eta DOM inplementazioen puntu desberdinetan egoten dira, eta bakoitzak bere luzapenak gehitzen ditu gero, horrela zail samar bihurtzen da arakatzaile guztietan funtzionatzen duten programak sortzea.

ActionScript, Adobe Flash-erako, ECMAScript estandarrean oinarritzen da, Flash film bateko objektuak programatzeko hobekuntzekin.

Kanpo estekak
-------------

* ECMAScript hizkuntzaren zehaztapena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q259138

 |

* Wd Datuak: Q259138
**Elena Solatxi Arrizabalaga** (Bilbo, Bizkaia, 1960ko maiatzaren 21a) diziplina anitzeko euskal artista da. Margolaria, eskultorea eta argazkilaria. Instalazioetan ere aritzen da.

Biografia
---------

Valentzia eta Londresen dantza munduan lehen urratsak eman ondoren, Managuako Instituto Nicaragüense de Cine-n egindako lanak Argazkilaritza eta Bideo ikasketak egitera bultzatuta, Londresera abiatu zen. Handik Euskal Herrira itzultzean, Euskal Herriko Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten eta arte arloan doktoretza titulua lortu zuen.

Elenaren obra artistikoan emakumearen munduarekiko lotura nabarmentzen da, baita sorkuntza prozesuari ematen dion garrantzia ere. "Serieka" egiten duen lanak, berriz, espresio mota berriak bilatzea ahalbidetzen dio, etengabe. Denboraren iragatean, memoriaren aztarnetan eta familiaren unibertsoan oinarritutako gogoeta da Elenaren arte-lana.

Ura da serie askotako haria, bai gai aldetik, baita erabiltzen dituen materialen aldetik ere. Etengabe jotzen du gauza guztien jatorria edo iturriak bilatzera. Materialetan oinarrizkoak gailentzen dira: papera, tintak, buztina, portzelana edo harria.

Erakusketak
-----------

* *Paisajes kársticos, Uretan Blai, Elcolor del agua*. Durangoko Arte eta Historia Museoan.
* Martxoak 31. *M31 In Memoriam*, Txelu Angoitia argazkilariarekin elkarlanean arte instalazioa ipini zuen Durangoko Santa Susana elizan; 1937ko bonbardatzean hildako 336 laguneko kandela bat piztu zen.
* *Skolastika, Edición Múltiple, Erreakzioa*. (erakusketa kolektiboa).
* *El cuerpo, la carne y el alma* (erakusketa ibiltaria).
* Emakume sortzaileen erakusketa kolektiboa Igorren.
* *Artea Durangaldean gaur* erakusketa kolektiboa.

Monolitoa
---------

Ibarrangeluko herriak Matxitxakoko batailan ibilitako Juan Telletxearen, Bou Nabarrako marinelen eta Eusko Itsas Gudarostearen omenez egindako monolitoa egin zuen. Horretaz gain, Juan Telletxearen buruaren eskultura txiki bat ere egin zuen.

Hitzaldiak
----------

Bilbao Arten II topaketa ikerketarekin sailean "Concepto de creatividad y metodologías procesuales en artistas vascas contemporáneas" gaia jorratu zuen.

Tailerak
--------

* Sorkuntzari buruzko tailerrak kudeatu ditu Durangoko Arte eta Historia Museoan.

Sariak
------

* Lehenengo saria, *Concurso Múltiple de Navidad* lehiaketan. UPV-EHU II Sorkuntza Jardunaldian (2009).
* Lehenengo saria. *Filme laburren* lehiaketan. City and East London Council. Londres (1988).
* Bigarren saria. *Euskal Zinema eta Bideo Bileran*. Lekeitio (1989).

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Linkedin. Elena Solatxi
* 
* 
* Wiki-historias

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55757253

 |

* Wd Datuak: Q55757253