recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ignacio Iturria** (Montevideo, 1949ko apirilaren 1a) margolari, grabatzaile eta irakasle uruguaitarra da.

Biografia
---------

Uruguaiko Laneko Unibertsitatean eta Arte Ederren Institutu Nazionalean hasi zituen ikasketak eta hauek Nelson Ramos, Willy Marchand eta Julio Verdié irakasle uruguaitarren tailerretan jarraitu zituen. 

1977an Cadaquésen kokatu zen, Bartzelonatik gertu dagoen kostaldeko hiri txiki batean, Katalunian, eta Ramón Aguilar Morérekin eskolak hartu zituen. Bertan erakusketa indibidual eta kolektiboak egin zituen, 1986an Uruguaira itzuliz.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

Uruguaiko ordezkaria izan zen 1994an Cuencako Biurtekoan, Biurteko Sari Nagusia lortu zuen eta 1995ean Uruguaiko ordezkari izendatu zuten Veneziako Biurtekoan parte hartzeko, eta ekitaldian emandako Casa di Risparmio Saria lortu zuen.
1997an Puerto Ricoko San Juan Biurtekoan parte hartu zuen eta 2001ean Mercosurreko Biurtekoan.
2001ean Figari saria lortu zuen.

2013an Iturria Fundazioa sortu zuen, beste artista eta ikasle batzuen lanak erakustera bideratuta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   El Observador.  (22 de julio de 2014). *Ignacio Iturria: pinceladas de interioridad.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15906926
* Commonscat Multimedia: Ignacio Iturria

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 81922705
* ISNI: 0000 0001 1878 7006
* BNE: XX1397936
* BNF: 135112651 (data)
* GND: 137785607
* LCCN: n95064720
* SUDOC: 171378059
* ULAN: 500117208
* autores.uy: 1645
* RKD: 243115

 |

* Wd Datuak: Q15906926
* Commonscat Multimedia: Ignacio Iturria
**I'm a knacker** (euskaraz *larrutzaile bat naiz*) 2003ko Patrick Bergin and the Spirit Merchants irlandar rock musika taldearen abesti bat da. Abesti honek Irlandan ustekabeko arrakasta izan zuen, herrialde hartako musika zerrendetako lehenbiziko 10 abestien artean ere sailkatzera iritsi zelarik.

Abestiaren gaia zaldien gorpuak birziklatu eta kola edo lekeda bilakatzen duen gizon baten istorio bitxia kontatzen du. Berez, taldeko buru edo abeslaria den Patrick Bergin irlandarra mundu mailan ospea duen aktore izateagatik ezaguna da.

Abestiak Irlandan arrakasta izan zuen, baina baita nolabaiteko eztabaida sortu ere, Irish Travellers edo irlandar ijitoen komunitateko buru batzuek abestiaren izenburua haiekiko mespretxuzkoa edota arrazista zela baieztatu baizuten, halere berehala Berginek baieztapen hori ukatu eta bera eta taldea arrazistak inolas ere ez direla ziurtatu zuen, aldiz abestiaren izenburua arrazistei hitz hori kendu eta desjabetzeko saiakera bat izan zela baieztatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Patrick Bergin defends 'Knacker' song: "I am not a racist!". The Irish Travelers Movement has condemned the new Patrick Bergin single, 'The Knacker', claiming that it's "the equivalent of calling a song 'The Paki' or 'The Nigger'". 2003ko urriaren 31a. Hotpress.com **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* *I'm a knacker* abestia entzungai. Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259321

 |

* Wd Datuak: Q12259321
**Rotonda enparantza** (italieraz: *Piazza della Rotonda*) izenekoa, Erromako enparantza ezagun bat da, Agriparen Panteoia baitago bertan. Pigna *rionean* kokaturik dago.

Etimologia
----------

*Piazza della Rotonda* ("biribilaren enparantza") Agriparen Panteoiaren itxura biribilak ematen dio, *Santa Maria Rotonda* ezizena duenak hain zuen ere.

Historia
--------

Panteoia bera aintzanatik toki berean egon bada ere aurreko eremuak aldaketa handiak izan ditu historian zehar. Inguruan txabolak eta dendak ezarriz joan ziren eta XV. mendean Eugenio IV.a Aita Santuak enparantza mugatu eta zolatu egin zuen. 60 metrotako luzera eta 40 metrotako zabalera eman zion.

1809an Napoleonek Italia konkistatu zueneanPanteoi inguruko eraikinak behera botatzea erabaki zuen, baina Ffrantsesen egonaldia laburregia izan zen proiektua aurrera eramateko. XIX mendean hegaztien merkatua ezarri zen eta sona handia eman zion.

Iturria eta obeliskoa
---------------------

Gregorio XII.ak 1575ean ezarri zuen Giacomo Della Portak eraikitako iturria eta 1711n Klemente XI.ak gehitu zion obeliskoa.

Irudia
------

Rotonda enparantza eta atzean Agriparen Panteoia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3457157
* Commonscat Multimedia: Piazza della Rotonda (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 236589299
* GND: 4846556-2

 |

* Wd Datuak: Q3457157
* Commonscat Multimedia: Piazza della Rotonda (Rome)
**Rotonda di San Lorenzo** (edo San Lorenzo biribilgunea) eraikin erlijiosoa da, Mantuan dagoena, Lombardian (Italiako iparraldean).

Hiriko elizarik zaharrena da. Ziur aski, Venus jainkosari eskainitako tenplu erromatar batean lekuan eraikia dago. Plaza baino 150 cm beherago egoteak hori adierazten digu.

Historia
--------

Canossa familiaren agintaldian eraiki zen, XI. mendearen amaieran. Jerusalemgo Hilobi Santuaren elizan inspiratu ziren eta San Lorentzo martiriari eskaini zioten.

XI. eta XII. mendeko bizantziar eskolako freskoak gorde ditu. Absideko beste fresko zati bat, San Lorentzoren martirioa islatzen duena, XV. mendekoa da. Lonbardiako tradizioa jarraituz, eraikuntza adreiluz egina dago, baina bi zutabe eta beste xehetasun batzuk marmolez eginak ditu, antzinako eraikinetatik datozenak.

1579an eliza itxi egin zuten. Desakralizatu ondoren, etxebizitza eta denda gisa erabili zuten. XX. mendean, inguruko etxe batzuk botatzerakoan, eraikina berriro agertu zen. Ondoren, kanpoko gehigarriak kendu eta eraikina errestauratu egin zuten.

2008tik UNESCOren Gizateriaren Ondare izendatua dago, Mantuako beste hainbat eraikinekin batera.

Arkitektura
-----------

Estilo erromanikoan eraikita dago. Oin zirkularra du, eta baita abside erdizirkular bat ere. Deanbulatorio bat dauka zutabeekin inguruan, eta goian galeria bat.

Argazki galeria
---------------

* Barrualdea: Bi solairuak ikusten dira, zutabeek beheko deanbulatorioa eta goiko galeria banatzen dituzte.Barrualdea: Bi solairuak ikusten dira, zutabeek beheko deanbulatorioa eta goiko galeria banatzen dituzte.
* 1907ko argazkia: etxeek eliza estaltzen zuten1907ko argazkia: etxeek eliza estaltzen zuten
* 1908 eta 1911 artean: etxeak botatzean, horrela topatu zuten eliza1908 eta 1911 artean: etxeak botatzean, horrela topatu zuten eliza

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «St Lawrence's Church» *www.comune.mantova.it* (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).
2. ↑  Barbara Furlotti; Guido Rebecchini, *L'art à Mantoue,* Paris: Hazan. 12. orrialdea
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Centre, UNESCO World Heritage. «Centro del Patrimonio Mundial -» *UNESCO World Heritage Centre* (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).

Kanpo estekak
-------------

* Informazio turistikoa:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2261984
* Commonscat Multimedia: Rotonda di San Lorenzo (Mantua)

---

 |

* Wd Datuak: Q2261984
* Commonscat Multimedia: Rotonda di San Lorenzo (Mantua)
Irango goi-ordokiaren mapa topografikoa
**Irango goi-ordokia**, batzuetan **Persiako goi-ordokia** (persieraz: *ایران زمین* ) deitua, goi-lautada zabala da, Hego-mendebaldeko eta Hegoaldeko Asiaren eta Kaukasiaren artean kokatua. Mendebaldean Zagros mendiak ditu, iparraldean Kaspiar itsasoa eta Kopet Dag mendilerroa, hegoaldean Ormuzko itsasartea eta Arabiako itsasoa eta mendebaldean Hindu Kush.

Eskualdea antzinako Persia Handia da, gaur egun Iran (bi herenak), Afganistan (mendebaldea eta hegoaldea) eta Pakistan (mendebaldea, Balutxistan tartean), Kurdistan eta Azerbaijan dena.

Geografia
---------

Ipar-mendebaldeko Kaspiar itsasotik hego-ekialdeko Balutxistanera, Irango goi ordokia 2.000 kilometro luze da. Lauki itxura du, erpinak Tabriz, Xiraz, Karatxi eta Kabul hirietan izanik, eta 3,7 milioi kilometro koadro inguru ditu. Nahiz eta goi-ordoki izena izan, eskualdea menditsua da oso; mendirik altuena Elburzen dagoen Damavand da (5.610 metro).

Hona hemen eskualdeko mendilerroen sailkapena:

* Ipar-mendebaldeko Irango mendilerroak
	+ Sabalan 4.811 m.
* Elburz
	+ Damavand 5.610 m.
* Irango Erdialdeko Goi-Ordokia
	+ Kūh-e Hazār 4.500 m.
	+ Kuh-e Jebal Barez
* Ekialdeko Irango mendilerroak
	+ Kopet Dag
		- Kuh-e Siah Khvani 3.314 m. 36°17′N 59°3′E﻿ / ﻿36.283°N 59.050°E﻿ / 36.283; 59.050
	+ Eshdeger mendilerroa
		- 2.920 m. 33°32′N 57°14′E﻿ / ﻿33.533°N 57.233°E﻿ / 33.533; 57.233
* Balutxistan
	+ Sikaram 4.755 m. 34°2′N 69°54′E﻿ / ﻿34.033°N 69.900°E﻿ / 34.033; 69.900
	+ Kuh-e Taftan 3.941 m. 28°36′N 61°8′E﻿ / ﻿28.600°N 61.133°E﻿ / 28.600; 61.133
	+ Zargun 3.578 m. 30°16′N 67°18′E﻿ / ﻿30.267°N 67.300°E﻿ / 30.267; 67.300

Geografiako beste ezaugarri nagusiak:

* Kavir basamortua
* Lut basamortua
* Hamun lakua
	+ Halil ibaia
* Gavkhouni
	+ Zayandeh ibaia
* Sistan lakua
	+ Helmand

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)** peakbagger.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q237660
* Commonscat Multimedia: Iranian plateau

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4095371-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 7000235

 |

* Wd Datuak: Q237660
* Commonscat Multimedia: Iranian plateau
**Iran-Contra**, baita **Irangate** edota **Contragate** izenez ezaguna ere, 1985-1987 artean jazotako eskandalu politiko bat izan zen. Honetan, Ameriketako Estatu Batuek ezkutuan eta orduko Ronald Reagan presidentearen administraziopean, Iran-Irak gerra bete-betean zegoela, Irango Gobernuari armak saldu eta Nikaraguako Gobernu Sandinistaren aurka egiteko Contra mugimendua sortu eta ekonomikoki finantziatu zuen. Bi ekintzok, bai arma salmenta nahiz Contraren finantzaketa, aurrez Ameriketako Estatu Batuetako Senatuak debekatuak zituen, hortik eskandaluak are eta ohiartzun handiagoa eragitea.

Irani egindako arma salmentak AEBei 47 milioi dolarretako irabaziak ekarri zizkion, Oliver North estatubatuar militarrak diru hori Suitzako banku kontu sare baten bidez kudeatu zuen, nagusiki Nikaraguako Gobernu Sandinistaren aurka egin eta Contrari babesa emateko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q273659
* Commonscat Multimedia: Iran–Contra affair

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87001512
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q273659
* Commonscat Multimedia: Iran–Contra affair
**Iralabarri** Bilboko auzoa da. Bilboko Errekaldeko barrutian kokaturik, zazpigarren barrutian alegia. Auzoak 11.696 biztanle eta 0,39 kilometro koadroko azalera zeukan (2006an Bilboko udalak emaniko datuen arabera). Hegoaldean Errekaldeberrirekin egiten du muga, iparraldean Abandorekin, ipar-ekialdean Zabala auzoarekin, mendebaldean A-8 autobidearekin, eta ekialdean Zabalbururekin.

Irala landa gunea izan zen, baserriak eta ortuak zeuden bertan. Horietako bat Urizar dorretxea da. Bestalde, XX. mendearen hasieran, industrializazioaren hastapenetan, enpresek euren langileentzako etxeak eraiki ohi zituzten. Bilbon ogia ekoizten zuen lantegi nagusienetakoa zen Harino Panaderak ere halaxe egin nahi izan zuen, eta horretarako Iralabarri auzoan egin zizkien bere langileei etxeak. Auzo berri horrek hiru pisuko etxebizitza blokeak eta ortuak zituzten patio zabalak zeuzkan.

Ondorengo hamarkadetan ordea, hirira zetorren etorkin oldeak eraginda inolako ordenarik gabe eraiki zen auzoan, arrapaladan eraiki beharrak kale estu eta argitasunik gabeak ekarri zituen. Hala ere, azken urteetan hainbat hobekuntza egin dira bertan eta parke bat eraiki da A-8 autobidetik gertu, Eskurtze parkea.

Ondare nabarmena
----------------

* Eskurtze parkea
* Harino Panadera fabrika
* Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak
* San Luis Beltran eliza
* Urizar dorretxea

Iruditegia
----------

* Zuberoa kaleko etxeak.Zuberoa kaleko etxeak.
* Zuberoa kaleko etxeak.Zuberoa kaleko etxeak.
* Kirikiño kaleko etxeak.Kirikiño kaleko etxeak.
* Harino Panadera fabrikaHarino Panadera fabrika

Kalerik garrantzitsuenak
------------------------

* Irala kalea
* Kirikiño kalea
* Zuberoa kalea

Elkarteak
---------

* Irola irratia
* Gazte Lokala

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3813691

 |

* Wd Datuak: Q3813691


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
Espainiako infante baten koro heraldikoa
**Infante** (literalki, *haurra*), askotan **Printze** gisa itzulia, Espainiako Erresumak zein aurretik Iberiar Penintsulan egondako Portugalgo Erresuma, Aragoiko Erresuma, Gaztelako Erresuma, Nafarroako Erresuma eta Leóngo Erresumak emandako noblezia titulu bat da. Erregearen seme eta alabak (**infanta**) izendatzeko balio du, ez bada tronua jasoko duen lehen semea. Honi printze titulua ematen zaio. Infanteen emazteek ere infanta titulua jasotzen dute ezkontzak oniritzi dinastikoa baldin badu (adb. Alizia Borboi Parmakoa), nahiz eta 1987tik aurrera hau ez den zuzenean gertatzen Espainian (adb, Ana Orleansgoa). Infanten senarrek ez dute titulua lortzen ezkontzen direnean, nahiz eta batzuetan "grazia" titulua ematen zaie erregeak hala erabakitzen badu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213594
* Commonscat Multimedia: Signatures of Spanish Infantes and Infantas

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q213594
* Commonscat Multimedia: Signatures of Spanish Infantes and Infantas
**Infiltrazioa** prozesu bat da, ura lurrean sartzen denean gauzatzen dena. Lurra xurgatzeko gai den ur kopurua zehazteko *infiltrazio tasa edo infiltrazio abiadura* erabili ohi da, milimetro/ordutan neurtuta. Infiltrazio gaitasuna, batez ere, lurzorua osatzen duen partikulen tamainen araberakoa izango da: Lur hareatsu eta banatutan infiltrazioa azkarragoa izango da, eta lur buztintsu eta konpaktuetan, aldiz, geldoagoa. Bestalde, zoruaren asetasun graduak zein hezetasunak ere eragina du infiltrazio gaitasunean. Zorua lehor badago, azkarrago infiltratuko du ura, eta zorua asetzen joan ahala, abiadura murriztuz joango da balore konstante bat lortu arte, infiltrazio gaitasuna txikituz. Zoru guztiz asetzen denean edota prezipitazioaren intentsitatea zoruaren infiltrazio tasa baina handiagoa bada, ura gainazalean pilatzen hasiko da infiltrazio gaitasunaren murrizketagatik, isurketa eraginez.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1127330
* Commonscat Multimedia: Infiltration

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph710090
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1127330
* Commonscat Multimedia: Infiltration
Kimika Puruaren eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasuna kimikaren nomenklaturari eta terminologiari buruzko autoritate unibertsala da. Oso ezaguna **IUPAC** bere ingelesezko akronimoarekin (International Union of Pure and Applied Chemistry), 

Erakundeak jarduera horretaz arduratzen diren bi erakunde ditu: "VIII. Dibisioa", "egituren nomenklaturaz eta errepresentazioaz" arduratzen dena, eta "Terminologia, Nomenklatura eta Sinboloei buruzko Sail arteko Batzordea". IUPACen jarduera nagusietako bat "Gomendioak" garatzea da, eremu zientifiko zehatzetarako nomenklatura eta terminologia ez anbiguoa, uniformea eta sendoa ezartzeko. Gomendio horiek honelakoak izan daitezke:

* termino-glosarioak, berariazko diziplina kimikoen arabera
* propietate-multzo bati lotutako terminoen definizioak
* konposatu kimikoetarako nomenklatura eta haien motak
* eremu jakin baterako terminologia, sinboloak eta unitateak
* terminoen sailkapena eta erabilera eremu jakin baterako
* eremu espezifikoetan datuak aurkezteko konbentzio eta estandar praktikoak

Gomendioak *Pure and Applied Chemistry* aldizkarian argitaratzen dira, eta argitaratu eta hurrengo urtean jartzen dira jendaurrean. IUPACen lineako datu-basean ere sartzen dira, aldizkarian argitaratu eta urtebetera. Bestalde, IUPACen liburuen bidez ere eskura daiteke terminologiari buruzko informazioa. Zazpi liburuko bilduma da IUPAC, bere kolore bereizgarriagatik ezaguna.

Bi eremu nagusiak hauek dira:

* Konposatu ez-organikoen nomenklatura kimikoa (Liburu Gorria)
* Konposatu organikoen nomenklatura kimikoa (Liburu Urdina)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Nomenclature.*  IUPAC.
2. ↑    *Red Book.* .
3. ↑    *Blue Book.* .

Ikus, gainera
-------------

* Konposatu organikoen nomenklatura

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20826683

 |

* Wd Datuak: Q20826683
**Rosersberg jauregia** (suedieraz: *Rosersbergs slot*) Suediako erregeen jauregietako bat da. Rosersberg herrian dago, Sigtuna udalerrian, Stockholm hiritik 30 kilometro iparraldera.

Historia
--------

Gabriel Bengtsson Oxenstiernak eraiki zuen 1634 eta 1638 artean eta bere emaztearen familiaren izena jarri zion, *Tre Rosor* (hiru arrosa). Pizkundeko estiloan eraiki zen baina XVII mendearen bukaerarako estilo hau modaz pasata zegoen eta honen semeak rokoko estilora birmoldatu zuen.

1757an Estatuak eskuratu zuen eta 1762an Karlos XIII.a Suediakoari eman zionean errege jauregi bihurtu zen. Hurrengo mendeetan hainbat berriztatze lan izan zituen, garaiko modaren arabera moldatuz.

1860an Suediako ejerzitoko infanteriari eman zitzaion eta mosketarien eskola bihurtu zen. Gaur egun ere Suediako Defentsa Ziilaren esku dago eta Erreskate Zerbitzuen agendak erabiltzen du.

Parkea
------

XVII mendearen bukaerakoa da eta Nicodemus Tessin Gazteak diseinatu eta landatu zuen frantziar barroko estiloan. Garai hartan Suediako lorategi ederrenetakoa kontsideratua izan zen. Parkearen gehiengoa galduta badago ere etorbideak eta 600 metrotako putzua ikusgai daude oraindik.

1800 urte inguruko lorategi ingeles bat ere badago jauregiaren ezkerretara.

Iruditegia
----------

* Eraikin nagusia.Eraikin nagusia.
* Rosersberg jauregia.Rosersberg jauregia.
* Parkea.Parkea.
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1934091
* Commonscat Multimedia: Rosersbergs slott

---

* **Lekuak**
* TGN: 1100339
* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbra/21300000013375

 |

* Wd Datuak: Q1934091
* Commonscat Multimedia: Rosersbergs slott


| Suediako koroaren jauregiak |
| --- |
| Drottningholmgo jauregia  •  Drottningholmgo pabiloi txinatarra  •  Gripsholm gaztelua  •  Gustavo III.aren pabiloia  •  Haga jauregia  •  Rosendal jauregia  •  Rosersberg jauregia  •  Stockholmeko Errege Jauregia  •  Strömsholm jauregia  •  Tullgarn jauregia  •  Ulriksdal jauregia |
A common Toothbrush
Hortzetako eskuilak.
**Hortzetako eskuila** hortzak garbitzeko erabiltzen den tresna da.

*American Dental Association*en arabera, hortzetako lehenengo eskuila enperadore txinatar batek sortu zuen 1498an. Hezurrezko kirtena eta txerri-ilez eginiko zurdak zituen. Hala ere, XVII. mendera arte ez zen oso arrunta Mendebaldean. Gainera, Europan, txerri-ilezko eskuilen ordez askoz bigunagoak ziren zaldi-ilezkoak nahiago zituzten.

Hortzetako eskuila nylonezkoak
------------------------------

1938an Du Pontek nylonezko zurdak zituzten hortzetako eskuilak merkaturatu zituen. Material sintetiko hau animalien ileak baino askoz higienikoagoa da, ez du infekziorik sortzen eta. Hala ere, hasierako nylonezko eskuilak oso desatseginak ziren, eta 1950eko hamarkadara arte Du Pontek ez zituen nylon bigunezko eskuilak merkaturatu.

Hortzetako eskuila elektrikoak
------------------------------

Hortzetako eskuila elektrikoa
1959an Squibb Pharmaceuticalek hortzetako lehenengo eskuila elektrikoa aurkeztu zuen. Geroxeago, General Electricek kablerik gabeko eta pilaz elikatutako eskuila elektrikoa sortu zuen.

1987an Interplak hortzetako eskuila elektriko birakorra merkaturatua izan zen.

Ikus gainera
------------

* Hortzetako pasta
* Zotz

Kanpo estekak
-------------

* Zientzia.net, hortzetako eskuilaren historia
* Hortzetako eskuilaren sorreraz *Argia* astekarian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q134205
* Commonscat Multimedia: Toothbrushes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4190491-6
* AAT: 300236465

 |

* Wd Datuak: Q134205
* Commonscat Multimedia: Toothbrushes
**Horus Eskorpioi II.a** Antzinako Egiptoko gobernari bat izan zen, 0 dinastia deritzonekoa, Aro aurredinastikokoa.

Horus Eskorpioi erregeari buruzko datuak oso zehatzak ez diren arren, benetan existitu zenik ere zalantzan jartzen da, aditu batzuk, K.a. 3100. urtean bizi izango zela diote, eta Nejen (Hierakonpolis) konkistatu zuela, Goi Egiptoko hiririk garrantzitsuena, herrialdeko gobernari nagusia bihurtuz.

Zeremonietako mazoa
-------------------

Horus Eskorpioi erregearen existentzia, Hierakonpoliseko tenplu batean, XIX. mende amaieran James Edward Quibell eta Frederick William Greenek aurkitutako zeremonia mazo buru batengatik baieztatua dirudi, non faraoi bat agertzen den, garaiera handikoa, Goi Egiptoko koroa zuriarekin eta eskorpioi bat bere buru ondoan grabaturik dagoen eskorpioi batekin.

Mazo hau, Ashmolean Museoan zaindua, Egiptoko errege baten irudikapen antzinakoenetako bat da. Idazketa, jaio berria zen garai bati dagokio, erregearen ondoan eskorpioi bat grabatuz, hieroglifo eran, faraoiaren izena irudikatuko lukeena.

Berak Hierakonpolisen eskainitako edalontzietako batean, Horus belatzak lagundua dago, Egiptoko erregetzaren ikurra.

Interpretazioa
--------------

Hau, Horus Eskorpioi izeneko gobernari baten existentziaren ebidentzia bezala interpretatu nahi izan da, Antzinako Egiptoren bateraketa edo honen hasiera egingo zuena, tradizioaren arabera, beranduago gertatu zena, K.a. 3050. urtean. Goi Egiptoko gobernariak Behe Egiptokoei nagusitu zitzaizkienean.

Horus Eskorpioi erregeak aitzur bat darama bere eskuan, Nilo ibaiaren uholdeen ondoren dikeen irekierari buruzko erritu erlijiosoekin lotzen dena, edo zelaiko lehen ildoarekin. Banderek, hegaztiekin, Egiptoko nomoak sinbolizatuko lituzkete, papiro landare batzuek, gertaera, Behe Egipton gertatzen zela diote, zazpi petaloko lore bat ere badago goialdean, interpretatzeko zaila dena.

Bere hilobia
------------

Beharbada, bere hilobia Umm el-Qaab Abidosen aurkitutakoa izan liteke, B-50 bezala deiturikoa.

Eskorpioi erregea Hollywooden
-----------------------------

Eskorpioi erregeak Dwayne Johnsonek protagonizatu zuen film estatubatuar bat inspiratu zuen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Horus Krokodilo** | **Faraoia**0 Dinastia | Ondorengoa**Narmer?** |
**Ricardo Alberdi Aranburu**, izengoitiz **Alberdi I.a** (Etxebarria, Bizkaia, 1965eko irailaren 1a) bizkaitar zesta-puntako aurrelari ohia da.

Biografia
---------

1982an egin zuen debuta Durangoko Ezkurdi pilotalekuan.

Estatu Batuetan eta Euskal Herrian garatu zuen bere kirol-jarduna, eta ibilbide horretan zehar garaipen handiak erdietsi zituen: 1996. urtean Dania/Miami Showdows Torneoa eta Binakako Txapelketa irabazi zituen. 1997. urtean Florida Feds lehiaketan txapeldun suertatu zen. 1998. urtean, berriz, NAJF torneoa eskuratu zuen eta 1999an, besteak beste, Urrezko Zesta, Kontinenteen Arteko Txapelketa, eta Citrus Invitation txapelketa eskuratu zituen.

2007ko urtarrilean utzi zuen kirol profesionala.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266565
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1372954
* BNE: XX824024
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00204/eu\_a\_2048/a2048

 |

* Wd Datuak: Q12266565
**Pontotoc konderria** (ingelesez: *Pontotoc County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pontotoc da. 2010eko zentsuaren arabera 29.957 biztanle zituen, Pontotoc kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pontotoc konderriak 1.297,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,63 ura dira. Beste 1.289,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.957 pertsonetatik 25.380 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.849 dira. 4.096 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 342 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490259
* Commonscat Multimedia: Pontotoc County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155962222
* LCCN: n82098363
* NARA: 10039492
* **Lekuak**
* OSM: 1833647
* TGN: 2001143

 |

* Wd Datuak: Q490259
* Commonscat Multimedia: Pontotoc County, Mississippi
Pragako Sparta eta Slavia taldeen arteko derbia.
**SK Slavia Praga** (izen osoa *Sportovní klub Slavia Praha, A.S.*) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagokionez, Praga hiriburukoa. 3 aldiz irabazi du Txekiar Errepublikako futbol liga baina beste 13 aldiz Txekoslovakiakoa.

Etxeko partiduak Eden Aréna estadioan jokatzen ditu.

Historia
--------

1892an sortu zen kirol taldea. Hasieran txirrindularitza zuen jarduera nagusia baina 1896an futbolaren atala agertu zen.

1925ean "urrezko aroari" ekin zion, 22 urtetan Txekoslovakiako 13 Liga eta 3 Kopa irabazteaz gain 1938an nazioarteko txapelketa garrantzitsuena zen Mitropa Kopa irabazi zuen.

50. hamarkadan ordea maila galdu zuen eta hurrengo hamarkadetan lehen eta bigarren mailaren artean ibili zen.

90. hamarkadararte itxaron behar izan zuen titulu berri bat eskuratzeko, dagoeneko Txekiar Errepublikan. 2017tik aurrera Ligan eta Kopan nagusi izan da.

Uniformea
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **Klasikoa** |

 |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2017-2019** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2019-2020** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2020-2021** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2021-2022** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2022-2023** |

 |

Palmaresa
---------

### Txekiar Errepublikan: 14

* Liga (7): 1996, 2008, 2009, 2017, 2019, 2020, 2021.
* Kopa (7): 1997, 1999, 2002, 2018, 2019, 2021, 2023.

### Txekoslovakian: 16

* Liga (13): 1925, 1929, 1930, 1931, 1933, 1934, 1935, 1937, 1940, 1941, 1942, 1943, 1947.
* Kopa (3): 1941, 1942, 1945.

### Nazio artean: 1

#### Mitropa Kopa

* Txapelduna (1): 1938

Kanpo estekak
-------------

* **(Txekieraz)** webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194393
* Commonscat Multimedia: SK Slavia Praha

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 163381211
* NKC: ko2011485738

 |

* Wd Datuak: Q194393
* Commonscat Multimedia: SK Slavia Praha
*Artikulu hau espazio zundari buruzkoa da; Londresko auzoa gaitzat duena beste hau da: «Soho»*

**Solar and Heliosferic Observatory (SOHO)** 1995ko abenduaren 2an espaziora bidali zen zunda berezia da. Bere funtzioa Eguzkia aztertzea da, 1996. urtetik ari da lanean. ESA eta NASA arteko multzo proiektua da SOHO zunda.

Hasieran bi urteko misioa burutzeko antolatu zen arren, sunda honek lanean dago orain dela 15 urte. Gainera gaur egun eguzkiaz informazioa, denbora errealean, ematen duen iturri bakarra da. Sundak transmititzen dituen datu hauek, eguraldi espazialaren iragarpenetan erabilgarriak dira oso. Lagrange puntuan dago Advanced Composition Explorer sundarekin batera, L1 izeneko puntuan.

Aipatutako puntu honetan, lurreko grabitatea eguzkiarena berdindu eta ezeztatzen du, beraz puntu honetan, oreka dinamikoa lortuko luke edozein zunda mota. Honen ondorioz, orbita egonkorra egongo da.

Egonkortasun honek, beraz, L1 puntuan lortzen da, baina SOHO orbitan hamaika hilabete behin lortzen da.

Egoera arruntean, zundak 200 kbps transmititzen ditu etengabe argazkiak egiteko, eta beste eguzki bitartekoak, Barne Espazioko Sarearen bitartez. SOHOren aktibitate datuak, eguzki sugarrak aurresateko erabiltzen dira.

2003an ESA datuak transmititzeko beharrezko behar den eragilean zegoen akats bat transmititu zuen, eta horrek eragin zuen hiru hilabetetik behin, bi edo hiru asteko atzerapena datuen transmisioan. Dena den, ESA eta Barne Espazioko Sarearen (DSN) beste antena mota bat erabiltzen dituzten kasu horietan datuen transmisio ez galtzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q320638
* Commonscat Multimedia: SOHO (spacecraft)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4649822-9
* WorldCat
* LCCN: n92037314
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q320638
* Commonscat Multimedia: SOHO (spacecraft)


| * i
* e
* a
 Teleskopioak eta zundak  |
| --- |
| **Espazio-teleskopioak** | Hubble • Spitzer • IRAS • ISO • Cosmic Background Explorer • James Webb • Kepler • COROT • PAMELA • Planck • SOHO |
| Lurreko behatokiak | Areciboko irrati-teleskopioa • Kanarietako Teleskopio Handia • JCMT • Pan-STARRS • VLT • SALT • Keck teleskopioa • Gemini Behatokia • Magellan Teleskopioak |
| Zundak | Voyager 1 • Voyager 2 • Parker • New Horizons • MSL • MER • MRO • Chang'e 4 • Lunar Reconnaissance Orbiter |
| Bestelakoak | Behatoki astronomikoa • Teleskopioa • Teleskopioaren historia |
| Oharra: aurkibide honetan teleskopio eta zunda nagusiak edo ezagunenak ageri dira. |
*SOS* seinalea entzungai.
*SOS* seinalearen piktograma.
RMS Titanic ontziko Edward John Smith kapitainak Jack Phillips irrati-telegrafistari *SOS* seinalea igortzeko aginduz.
**SOS** nazioartean erabiliena den laguntza seinalea da. XX. mendearen hastapenetan erabiltzen hasi zen. 1906ko Berlingo Biltzarrean onartua izan zen, ordurarte Morse kodean erabili ohi zen CQD seinalera ordezkatu asmoz.

Hiru hizki hauek Morse kodean erraz aireratu eta igorri zitezkelako erabaki hautatu ziren: hiru taupada labur, hiru taupada luze eta hiru taupada labur direlarik, ({\displaystyle \cdots ---\cdots }), gainera oso seinale sinplea denez bidalia denean galdu edota interferentzien eraginez gaizki ulertua izateko arrisku gutxiago du. Berez, banatutako hiru hizki ere ez dira (hots, hiru taupada labur - pausaldia - hiru taupada luze - pausaldia - hiru taupada labur), bai ordea etenik ez duen kode jarraia.

### Esanahia

Denborarekin jendeak seinalea oroitu zezan hainbat esanahi lotu zitzaizkion.

Ingelesez:

* *Save Our Souls*: Geure Arimak Salbatu
* *Save Our Ship*: Geure Ontzia Salbatu
* *Save or Sucumb*: Salbatu edo Geureak Eginen Du.

RMS Titanic
-----------

Modu okerrean lehenbiziko aldiz 1912ko apirilaren 14an RMS Titanic ontziaren hondoratzean erabilia izan zela aipatu ohi da, baina aurretik beste hainbat europar ontziek ere erabilia izan zuten.

Halere, Titanic ontziaren istripuak SOS seinalea ospetsu bilakatu eta jendartean bere ezagutzaren hedapenean eragin handia izan zuela, aurreko CQD laguntza seinalea ia osoki ordezkatu zuelarik: **C**ome **Q**uickly **D**istress (*Arin Etorri Larrialdea*), literalki **C**opy **Q**uality **D**istress (Kalitatezko Kopia Larrialdia).

Ikus gainera
------------

* CQD
* Mayday
* Morse kodea
* Sorospen seinale

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q214266
* Commonscat Multimedia: SOS

---

 |

* Wd Datuak: Q214266
* Commonscat Multimedia: SOS
**SITEL** (gaztelaniazko *Sistema Integrado de Interceptación de Telecomunicaciones* izendapenaren laburdura; euskaraz *Telekomunikazioen Intertzeptazio Sistema Integratua*) Espainiako Barne Arazoetako Ministerioaren jabetzakoa den eta Polizia Nazionalak, Goardia Zibilak eta ekipo elektronikoak Espainiako Inteligentzia Zentroarekin elkarbanatzen dituen Aduana Zaintza Zerbitzuak erabiltzen duten telefono-entzuketa sistema bat da.

2001ean lehenbizikoz jendaurrean ezagutzera eman zen, Barne Ministerioak SITELentzako 300.000.000 pezetako (1.803.030 euro) diru-kopurua jarriko zuela iragarri zuenean.

2007an, Espainiako Gobernuak Fujitsu España Services konpainiari Canillasko Polizia Konplexuan dadoen Polizia Nazionalaren SITEL zentrua kudeatzeko 854.400€ ordaindu zizkion. RTVEren arabera, esistemaren garapenaren ardura ETI A/S daniar konpainiari 9.825.975 euroren trukean eman zitzaion.

Ikus gainera
------------

* ECHELON
* OSEMINTI
* PRISM

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3392697

 |

* Wd Datuak: Q3392697
**Rimux**, akadiar dinastiako bigarren Sumerreko erregea izan zen. Sargon Akadekoaren semea, honen ondoren gobernatu zuen. K.a. XXIV. mendearen erdialde inguruan.

Bere aitaren erregealdiaren amaieran agertu zen matxinada orokorreko egoera heredatu zuen, gogortasunez aurre egin ziona. Matxinada hau, lehenik, hiri bakan batzuen manifestazioekin agertu zen, Ur, Uruk, Umma, Lagash eta Kazallu kasu, eta, ondoren, Elameko herri konfederazio baten aurkako gatazkarekin. Uste denez, bere erregealdian, Eblak, aurretik galdutako bere independentzia berreskuratu zuen. Azkenik, jauregiko matxinada baten ondorioz hila izan zen. Bere ondorengoa, bere anaia Manixtuxu izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2014-03-28). (PDF) *175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia.*  Bilbo, 3 or..

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Sargon Akadekoa** | **Sumerreko erregea**K.a. 2350 inguru | Ondorengoa**Manixtuxu** |

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Rimux*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkea** (groenlandieraz: *Kalaallit Nunaanni nuna eqqissisimatitaq*; danieraz: *Grønlands Nationalpark*) munduko natura parkerik handiena da, 972.000 kilometro karratuko azalera izanik.

Groenlandiako natura parke bakarra ere bada. Ipar-ekialdeko kostaldea eta inguruko eskualdeez osatuta dago. 1974ko maiatzaren 22an sortua, 1988an zabaldu zuten. 1977ko urtarrilean biosfera erreserba izendatu zuten. Groenlandiako Ingurumen eta Natura Batzordeak kudeatzen du.

Biztanleria
-----------

Nahiz eta behin betiko biztanlerik izan ez, 1986ko erroldaren arabera 40 biztanle zituen. Egun 27 lagun eta 110 txakur besterik ez dira:

* Daneborg (12 lagun) *Slædepatruljen Sirius* (Sirius patruila) bertako poliziaren kuartel nagusia.
* Danmarkshavn (Danimarkako portua) (8 lagun) klimatologia-behatokia.
* Nord base (5 lagun) Danimarkako Armadaren base zientifikoa.
* Mestersvig (2 lagun) base militarra.

Fauna
-----

Parkeko kostaldetan 5.000 eta 15.000 idi musketadun (*ovibos moschatus*) inguru (munduko biztanleriaren %40a), hartz zuri (*ursus maritimus*) asko eta mortsak (*odobenus rosmarus*) bizi dira.

Barnean berriz azeri artikoa (*alopex lagopus*), erbinude zuria (*mustela erminea*), lemminga (*dicrostonyx torquatus*) eta erbi artikoa (*lepus arcticus*) bizi dira. Elur-oreina 1900ena eta otsoak 1934an desagertu ziren, nahiz eta noizbehinka baten bat agertu. Itsas txakur espezie batzuk, narbalak eta belugak (*delphinapterus leucas*) ere badaude.

Hegazti asko ere badaude: aliota handia, branta musuzuria, antzara mokolaburra, eider arrunta, eider erregea, ipar-belatza, elur-hontza, eskandinaviar lagopodoa eta belea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  www.worldwildlife.org, Terrestrial Ecoregions: Kalaallit Nunaat high arctic tundra

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q309276
* Commonscat Multimedia: Northeast Greenland National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 13146635491241980094
* GND: 1103833049

 |

* Wd Datuak: Q309276
* Commonscat Multimedia: Northeast Greenland National Park
**Sabinarrak** (latinez: *Sabini*; antzinako grezieraz: Σαβῖνοι) etruriar, latindar, ekuo, liguriar, samnitar, sabeliar eta herniarrekin batera, beste batzuen artean, erromatarren aurreko Italian bizi izan ziren herriak ziren. Euren jatorria ezin da ziur zehaztu, baina Lazioan historiaurretik bizi izan zirela uste da, eta, behin Erromatar Errepublika sortu ostean, erromatar kultura eure egin zutela eta Erromako hiritar izatera iritsi zirela. Erromaren sorreraren elezahar troiarrarekin lotzen dira.

Sabinarrak Lazioan, Erromatik gertuko muinoetan bizi zen herri abeltzain bat zen, Apenino mendien mendebaldean kokatu zirenak, Nera ibaiaren ekialdeko ibar guztia eta Velino ibaiaren bi ertzak hartuz, Tiber eta Aniene (Annio) ibaietaraino iritsiz hegoaldean.

Gaur egun, sabinarrak bizi izan ziren lurraldeari Sabina deitzen zaio. Erromatar garaian, idazle klasikoek "sabinarren lurraldea" bezala aipatzen dute (*Sabinorum ager* edo *Sabinus ager* latinez), Sabinia edo Sabina izena greziarrek eman zioten bitartean (Σαβινη).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 6 or..
2. ↑   Euskaltzaindia.  (2004/XII/16). *142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak.*  Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108356
* Commonscat Multimedia: Sabini

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: xx0115320
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q108356
* Commonscat Multimedia: Sabini
**Sabino Cuadra Lasarte** (Amurrio, Araba, 1949ko maiatzaren 24a - ) abokatu, sindikalista eta politikari independentista eta ezkertiarra da.

Biografia
---------

Sabino Cuadra Amurrion jaio zen 1949an, baina 1970eko hamarkadatik aurrera Nafarroan bizi da. Zuzenbidea ikasi zuen eta karrera bukatuta abokatu laboralista izan zen, 1974tik 1979ra. Urte horretan sartu zen funtzionario gisa Nafarroako Diputazioan lanean, ondoren Nafarroako Gobernua izango zena. 2010ean erretiroa hartu zuen, 61 urterekin.

### Ibilbide politikoa

Bere militantzia politikoa 1970eko hamarkadatik aurrera ezkerreko alderdi euskaltzale eta abertzaletan garatu du. Bere lehenengo militantzia Liga Komunista Iraultzailean izan zen, Hego Euskal Herriko alderdi troskista, eta ondoren hortik eratorriko ziren Auzolan, Zutik eta Batzarren militatu zuen. 1990eko hamarkadan bere laguna den Begoña Zabalarekin batera Batzarre utzi zuen.

1998an Euskal Herritarrok sortu zenean berriro ere hasi zen lan politikoa egiten koalizio horretan. 1999ko europako Parlamenturako hauteskundetan EHren zerrendakide izan zen. Herri Batasuna edo Batasunako militante ez zen arren Espainiako Alderdien Legearen ondorioz ilegalizatutako Iruñea Berrian ere hautagaia izan zen, baita Herritarren Zerrendan ere, 2004an.

Maila sindikalean Izquierda Sindical korrontean egon zen, CCOOri lotua. Ondoren LABen militatzen hasi zen. Internazionalismoan lan egin du, batez ere Komite Internazionalistak taldean. Izquierda Anticapitalistatik gertu dagoen Viento Sur aldizkarian idazten du.

### Diputatu

2010ean erretiroa hartu ondoren politikari ekin zion buru-belarri. 2011n Amaiurren ordezkari hautatu zuten Espainiako Diputatuen Kongresuan. Cuadra "independente" gisa aurkeztu zen koalizio honekin. Diputatu gisa fama handia hartu du, bere hainbat bideok zabalpen handia izan dutelarik YouTuben eta sare sozialetan.

2012ko irailean euskal gehiengo sindikalak deitutako greba orokorran Espainiako Poliziak kolpatu zuen. Bere argazkia, kolpea jasotzen diputatu akta erakusten zuen bitartean, Financial Times egunkarian agertu zen, portadan.

Kanpo loturak
-------------

* Kongresuko Diputatu fitxa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6116537

 |

* Wd Datuak: Q6116537
**Sabino Bidegain Arteaga** (gaztelaniaz: *Sabino Videgain*) (Iruñea, 1875eko urriaren 29a-Madril, 1959ko apirilaren 24a) nafar militar frankista izan zen. Nafarroako errepresioan parte zuzena hartu zuen.

Biografia
---------

Militar ikasketak egin zituen eta Kubakon zein Rifeko gerran parte hartu zuen. Espainiako armadak, bestetik, kondekorazio ugari eman zizkion. Frankistek estatu kolpea eman zutenean Iruñean bere burua bolondres gisa aurkeztu zuen. Iruñeko gaueko zerbitzuen burua eta gerra-epaiketa askotan presidente gisa aritu zen. Halaber, bi kontzentrazio-esparruetan burua izan zen: Iruñeako Ospitale Zaharrean eta Mercedekoan. Espainiako Gerra Zibila bukatu ondorengo epaitegi berezietan ere hartu zuen parte. 1938an, bestetik, Iruñeko behin-behineko Alferezen Militar Akademia antolatu zuen eta haren burua izan zen. Koronel graduarekin erretreta hartu zuen 1955ean. Nafarroan frankistek errepublikazaleen aurka aurrera eraman zuten errepresioaren protagonista bat izan zen.

Bibliografia
------------

* López Bausela, José Ramón: "Exequias en Pamplona del magisterio republicano: los orígenes del sistema educativo franquista (II)". *Huarte de San Juan. Geografía e Historia*, 14, 153-233 or.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Exequias...", 154 or.
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96625153

 |

* Wd Datuak: Q96625153
AEBetako Armadak Rhin ibaiean egindako pontoi-zubi bat gurutzatzen, 1945eko martxoan.
**Pontoi-zubi** batek **–zubi flotagarri** ere ezagunak– flotagailuak edo sakonera-gutxiko itsasontziak –pontoiak– erabiltzen ditu oinezkoen eta ibilgailuen etengabeko zeharkatzean laguntzeko. Pontoi-zubiaren euskarrien flotagarritasunak, bestalde, eraman dezaketen gehienezko karga mugatzen du.

Pontoi-zubi gehienak behin-behinekoak dira, gehienak gerra-garaian eta larrialdi zibiletan erabiltzen direlarik. Bestalde, erabilera zibileko pontoi-zubi iraunkorrak daude, auto-trafikoari ibai edo aintzira baten barrena gurutzatzea ahalbidetu eta, aldi berean, ontzi edo itsasontziak igarotzen uzten dutenak. Hala, zubi flotatzaile iraunkorrak baliagarriak izan ohi dira ekonomikoki bideragarritzat jotzen ez denean zubi esekitzea; aitzitik, horrelako zubiek altxatuta dagoen edo altxatu edo kendu daitekeen atal bat behar dezakete, ur bidezko trafikoa ahalbidetzeko.

Pontoi-zubiak antzinatik erabiliak izan dira, eta historian zehar hainbat gudutan abantaila handiz baliatu dira; hala nola, Gariglianoko guduan Oudenardeko guduan, Rhin ibaiaren gurutzatze-momentuan Bigarren Mundu Gerran eta Iran-Irak Gerra-garaiko Egunsentia 8 Operazioan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Beck, Alfred M. et al. *The Corps of Engineers: The War Against Germany*, Center of Military History (U.S. Army), 1985. The bridge was built by the 85th Engineer Heavy Combat Battalion on March 26, 1945 200 feet downstream from the demolished Ernst Ludwig highway bridge. It was named the Alexander Patch Bridge after the Seventh Army commander, General Alexander Patch. A stone tower of the former bridge is visible on the opposite bank.

Kanpo estekak
-------------

* *"Combat Engineers Take a River In Their Stride"*, 1943ko abenduan, *Popular Mechanics*en Bigarren Mundu Gerra-garaiko artikulua, pontoi-zubi baten ezarpenaren argazki arraroekin.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2104072
* Commonscat Multimedia: Pontoon bridges

---

* **Identifikadoreak**
* NARA: 10647467
* AAT: 300007849
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2104072
* Commonscat Multimedia: Pontoon bridges
**Ignazio Gardella** (Milan, Italia, 1905eko martxoaren 30a - Oleggio, Italia, 1999ko martxoaren 15a) italiar arkitektoa izan zen.

Biografia
---------

Casa Cicogna alle Zattere, Venezia. Photo Paolo Monti, 1982
Office Altzariak. Photo Paolo Monti
Arkitekto- eta ingeniari-familia batean hazia eta hezia. Hasieran, arrazionalismoaren jarraitzaile gisa, ez zion ideologia sozial edo estetikorik aplikatu bere arkitekturari, bere belaunaldiko beste arkitekto batzuek ez bezala. Bere proiektuak dotoretasunagatik eta konposizioaren argitasunarengatik bereizten dira, beren indar poetikoarengatik, eta arazoei irtenbide errazak emateko joeragatik.

Hasierako lanen artean, aipagarriak dira, besteak beste, Busto Arsizioko antzokiaren berritze-lana (1934) eta Milango Borletti etxearen zabaltze-lana (1935), eta, batez ere, Alexandriako tuberkulosiak jotako erientzako klinika, bere maisulanetako bat. Azkeneko lan horretan, Gardellaren arkitekturaren ezaugarri berezienak ikus daitezke: gainaldeen definizio geometrikoa eta materialaren erabilera burutsua. Adreilua eta hormigoi armatua erabiliz, lekuan lekuko eraikuntza-tradizioa eta kolorea balioztatu zituen.

Pixkana, baina, hasierako joeratik aldenduz joan zen, tradizioaren eta inguruneko motibo arkitektonikoak hizkuntza moderno batera bihurtzeko asmoz (Catenako etxebizitzak, 1946). 1952an, etxe-multzo bat eraiki zuen Cesate Milanesen, eta adreiluzko eliza bat. 1953an, arrazionalismora itzulita, Milango Arte Modernoko Museoa egin zuen. Gardellaren obra nagusietako bi Alexandriako lanbide-eskola eta Milango Olivettirentzako ikasketa-zentroa dira. Beste lan batzuk: Alexandriako Higiene Laborategia (1937-1939) eta langileentzako etxebizitzak (1952); Borletti fabrikarako eraikinak (1951), Erromako E-42ko aterpe-etxea; Varinellako aldareko kapera.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Ignazio Gardella*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1306518
* Commonscat Multimedia: Ignazio Gardella

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100244344
* ISNI: 0000 0000 8346 1750
* BNE: XX1456110
* BNF: 122357534 (data)
* CANTIC: a1104035x
* GND: 12406325X
* LCCN: n82062979
* CiNii: DA07970898
* SNAC: w6d24f1k
* SUDOC: 063467984
* ULAN: 500286783
* BIBSYS: 90567162
* ICCU: RAVV024632
* RKD: 280891
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02344/eu\_g\_0901/g0901

 |

* Wd Datuak: Q1306518
* Commonscat Multimedia: Ignazio Gardella