**Palestinako Poster Proiektuen Artxiboa** (Ingelesez, The **Palestine Poster Project Archives,** PPPA) Palestinako hainbat afixa bildu eta digitalki erakusteko bitarteko gisa sortu zen. Palestinako kartelaren generoak mende bat baino gehiago du eta hazten ari da. Palestinako Poster Proiektuen Artxiboa kartelen inguruan dagoen bilduma handiena da eta handitzen jarraitzen du.

Artxibo honetako lan gehienak artista palestinarrek sortzen dituzte, nahiz eta bildumak nazioarteko, sionista eta israeldar artistek sortutako lan asko ere izan. Gutxienez 1.750 artistek sortutako 8.600 poster baino gehiago daude eskuragarri The Palestine Poster Project Archives-en web gunean, jendeak ikusteko.

Aurrekariak
-----------

Dan Walsh-ekm Marokoko Bake Kidegoko boluntario gisa, denbora eman zuen betiko kartel palestinarrak biltzen 1970eko hamarkadan, eta horietako gehienak nazionalismoaren ikuspegitik eginak ziren. Walsh-ek, hasieran, Edward Said doktorearen laguntza jaso zuen American Palestine Education Foundation-en bidez, denbora-pasa artxibo publiko bihurtzeko. 2000ko hamarkadaren hasieran, Walsh-ek Palestine Poster Project Archives sortu zuen, sarritan eguneratzen den lineako datu-base publikoa. Mundu osoko kartel palestinarrak biltzen, dokumentatzen eta artxibatzen darrai.

Palestinako Poster Proiektuen Artxiboa funtsezko osagaia izan zen Walsh-ek Georgetowneko Unibertsitateko Arteetako Maisutza programan ikasle gisa egindako tesian, Arabiar Ikasketen Zentroan. Datu-base hori, hasieran, historialari, hezitzaile eta diplomazia publikoaren defendatzaileentzat sortu zen.

Definizioa
----------

Poster palestinarraren generoa XIX. mendearen amaieran hasi zen. The Palestine Poster Project Archives erakundearen arabera, elementu hauetako bat duen posterra "Palestinako poster" gisa sailkatu daiteke:

* "Palestina" hitza duen edozein kartel, edozein hizkuntzatan, edozein iturri edo garaitakoa.
* Palestinako nazionalitatea edo parte hartzea aldarrikatzen duen edozein artista edo erakundek sortu edo argitaratutako edozein kartel.
* Palestina historikoaren lurralde geografikoan, historiako edozein unetan, Israel garaikidea barne, argitaratutako edozein kartel.
* Edozein iturrik argitaratutako edozein kartel, Palestinaren historia sozial, kultural, politiko, militar edo ekonomikoarekin zuzeneko harremana duena.
* Edozein hizkuntzatan, edozein iturritatik, sionismoarekin edo antisionismoarekin zerikusia duen edozein kartel, 1897ko abuztuaren 31ren ondoren argitaratua.

Testuinguru historikoa
----------------------

Palestinari buruzko lehen kartel batzuk XIX. mendearen amaieran egin zituzten enpresa turistikoek. 1890eko hamarkadan, talde sionistak kartelak egiten hasi ziren, talde juduak Palestina historikoa immigratzera bultzatuz eta Estatu judu batentzat nazioarteko laguntza eskatuz. 1897an, Suitzako Lehen Kongresu Sionistan, bertaratuek erabaki zuten kartelen ekoizpena baliabide garrantzitsu gisa erabiltzea informazioa komunikatu eta zabaltzeko. Kartel sionisten produkzio handiak berrogeita hamar urte inguru iraun zuen, eta gero gelditu egin zen.

Palestinarrek 1948an desplazamendu masiboa eta erbesteratzea izan zutenean, arabieraz al-Nakba ("hondamendia") izenaz ezagutzen dena, Egipton, Sirian eta beste herrialde arabiar batzuetan nabarmendutako artista batzuk Estatu palestinar bati laguntza helarazteko kartelak sortzen hasi ziren. Dan Walsh-ek, artxiboaren sortzaileak dionez, 1968ko Jordanian gertatu zen Karameh borroka ondoren, Palestinako Askapenerako Erakundea serioago aztertzen hasi zen nazioarteko elkartasunaren garrantzia eta informazioa sortu eta zabaltzea.

Palestinako ikusizko arteen estilo berezi baten alde egin zuen OLPk, Palestinako borrokarako irudi ikonikoak, sinboloak eta leloak erabiltzen zituzten panfleto eta pintura nazionalisten artea sortzera eraman zuena. Kartelak elkartasuna sortzeko, narratibak irudikatzeko eta, are, Palestinako gizartean barne-desadostasunetan bitarteko gisa eragiteko baliabide erabilgarria izan zen. 1960aren amaieran eta 1970aren hasieran, Palestinako kartel nazionalisten ekoizpena emankorra izan zen.

1990eko hamarkada arte, profesionalen erakunde garrantzitsu edo galeria-espazio gutxi zeuden Gazako zerrendan eta Zisjordanian lana erakusteko.:74 Beraz, artistek sarritan jarri zituzten kartelak eskoletan, udaletxeetan, bulego sindikaletan, liburutegi publikoetan eta partekatutako beste espazio publiko batzuetan. Marc Rudin artistak hauxe azaldu zuen: "Kartelak errefuxiatu-esparruetan, kale estuetan, Palestinako etxeetan argitaratzeko diseinatu behar ziren. Baina atzerrian informazio-kanpainak egiteko ere erabiltzeko behar zuten". Artistek beren kartelak diseinatu zituzten estetikoki atseginak, esanguratsuak eta, askotan, komunikatiboak izateko, bai palestinarrentzat bai eta nazioarteko publikoarentzat. Palestinako kartel nazionalista asko, hiri eta herri palestinarretan ez ezik, hiri eremu handietan eta mundu arabiar eta Europa osoko hiriburuetan ere erakutsi ziren.

Palestinako afixa nazionalisten generoaren bilakaeraren dokumentazioa zatitu egin zen, eta batzuetan bortizki eten, XX. mendearen erdialdean eta amaieran. Ezzedin Kalak, Frantziako OLPren ordezkaria, Israelgo Inteligentzia Agentzia Nazionalak (Mossad) hil zuen 1978an Palestinako kartelen garrantziari buruzko liburu baterako ehunka kartel eta postal biltzen ari zenean. Kalaken proiektua ez zen inoiz osatu ez argitaratu.

Palestinako karteletako artistek gaur egun etengabe hazten ari den generoaren obrak sortzen jarraitzen dute. Palestinako Poster Proiektuen Artxiboan agertzen diren kartel gehienak paperean inprimatuta daude. 1960ko hamarkadatik 90eko hamarkadaren erdialdera arte, Palestinako kartel gehienak leku bakar batean inprimatu ziren, eta gero mundu osoan banatu ziren. Mundu arabiarrean eta mundu osoan Interneterako sarbidea handitzeak eta kopuru handietan inprimatzearen kostuak handitzeak, kartelen artista askok tokian tokiko inprentak erabiltzera eraman ditu. Gero eta kartel palestinar gehiago sortzen dira digitalki, eta gero inprimatu eta banatu egiten dira.

Kartelak antolatzea
-------------------

PPPA web-guneko lanak hainbat azpikategoriatan antolatzen dira, erabiltzailearen bilaketa errazteko. "Kategoria Bereziek" "Artistak eta Kolektiboak" izeneko atala dute, eta bertan, artista emankorrenen obra batzuk biltzen dira. "Kategoria bereziak" izeneko beste azpiatal batzuk hauek dira: "Erakusketak eta katalogoak", "Irudi eta gai historikoak", "Editore politiko, kultural eta sozialak" eta "Museoak, liburutegiak, bilduma pribatuak, unibertsitateak eta artxiboak".

PPPAk "Ikonografia" izeneko atala ere badu, eta horren barruan 40 irudi-mota, sinbolo eta behin eta berriz errepikatzen diren irudikapenak daude. Kategoria horietako batzuk "emakumea/mekaumezkoa", "harria", "bandera palestinarra" eta "olibak/zuhaitzak/adarrak" dira.

Artistak
--------

Walshen arabera, Palestinako Poster Proiektuko Artxiboetan agertzen diren lanak lau iturburu handitan edo jatorritan bana daitezke: artistak eta agentzia israeldar eta sionistak, artista eta agentzia nazionalista palestinarrak, artista eta agentzia musulmanak eta arabiarrak, eta nazioarteko artistak eta agentziak.

Palestinako Poster Proiektuen Artxiboetan nabarmendutako artista batzuk ez dira jatorriz palestinarrak, juduak edo israeldarrak eta 55 herrialde baino gehiagotako artistek egindako kartelak dituzte. Adibidez, Marc Rudin jatorri suitzarrarenak, arabiar edo palestinar jatorririk izan gabe OLPrako artista grafiko gisa lan egin zuena 1980 eta 1991 artean. Denbora horretan, Jihad Mansour izengoitia erabili zen. Rudinek ia 200 kartel egin zituen Palestinari buruz, eta lankidetza estuagoa izan zuen Palestinaren Palestinaren Askapenerako Herri Frontearekin (PFLP) Sirian, Libanon eta Zisjordanian.

Margolari palestinar batzuk arabiarrak dira jatorriz, baina ez palestinarrak. Adibidez, Burhan Karkoutly artista siriarra zen jaiotzez, eta OLPrako kartel ugari sortu zituen 1970eko hamarkadan. Karkoutly bere garaiko "artista palestinar" nagusietako bat izan zen, Palestinako auziarekin zuen konpromisoa eta ulermena zela eta.

Erabilerak
----------

Dan Walsh, the founder of the Palestine Poster Project Archives, originally envisioned that the archive would be useful for American high school educators teaching the history of the Israeli–Palestinian conflict. The archives could be incorporated into curricula for visual anthropology, art history, media studies, graphic design, and a variety of other subjects. Dan Walsh said in an interview with Al-Akhbar English: "There are two narratives presented at my website, the Palestinian nationalist and the political Zionist, and they've never been put together like this before."

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Activism Through Art» *Haaretz*.
2. 1 2 3    *Palestine Poster Project Archives: Official Website.*  Liberation Graphics.
3. 1 2 3 4 5    *'The Palestine Poster: A Pixel is Worth a Thousand Verbs' by Dan Walsh.*  Columbia University, Center for Palestine Studies 2010-12-02.
4. ↑   **(Ingelesez)** Smith, Chris A..  (2015-11-13). «How a Palestine Tourism Poster, Designed by a Jewish Artist in the 1930s, Took On New Meaning» *Slate* ISSN 1091-2339..
5. ↑   **(Ingelesez)**  *Palestinian poster art: Dan Walsh and Dr. Rochelle Davis on Al Jazeera.* .
6. ↑   **(Ingelesez)**  *MFPSI: "Palestine Posters" with Dan Walsh.* .
7. ↑    *About the Palestine Poster Project Archives.*  16 April 2009.
8. ↑   **(Ingelesez)** Kohn, Ayelet; Cohen-Hattab, Kobi.  (2015-01-02). «Tourism posters in the Yishuv era: Between Zionist ideology and commercial language» *Journal of Israeli History* 34 (1): 69–91.  doi:10.1080/13531042.2015.1005858. ISSN 1353-1042..
9. ↑   **(Ingelesez)**  *VINTAGE ISRAELI POSTERS | The Story Of World Zionist Organization.* .
10. ↑   **(Ingelesez)**  *Nakba Archive.* .
11. 1 2 3 4    *Interview with 'Jihad Mansour' (Marc Rudin).*  Nadir.com.
12. ↑   Kennicott, Philip. «Poster Art, Painted With A Palestinian Perspective» *Washington Post*.
13. ↑   **(Ingelesez)** «Palestinian posters from the time of revolution» *Khatt Foundation*.
14. ↑   **(Ingelesez)** Irving, Sarah.  (2014-10-23). «UN urged to recognize cultural significance of Palestine posters» *The Electronic Intifada*.
15. ↑   Caldwell, Leah. «The Palestine Poster Project: A Virtual Memory of Struggle and the Everyday» *Al-Akhbar*.
16. ↑    *Art As A Tool Of Palestinian Resistance.* .
17. ↑    *The Palestine Poster Project Archives: Origins, Evolution, and Potential.*  Dan Walsh 2011-12-19.
18. ↑   **(Ingelesez)** Murphy, Maureen Clare.  (2004-01-14). «Review: Poster art of the Israeli-Palestinian conflict» *The Electronic Intifada*.
19. ↑    *The Palestine Poster Project: A Virtual Memory of Struggle and the Everyday.*  Leah Caldwell from Al-Akhbar English 2001-12-06.