**Pokémon** (japonieraz: ポケモン, *Pokemon*?)
 Satoshi Tajirik bereziki haurrentzat sortutako produktu-lerro bat da, bideo-jokoak, marrazki bizidun telesailak, komikiak, panpinak eta kartak barne hartzen dituena, non pertsonaia nagusiak gizakiekin bizi diren alegiazko animaliak dira, ahalmen bereziak dituztenak. Jokoen helburua Pokémonak (horrela deitzen dira pertsonaiak) harrapatu eta entrenatzea da. Gaur egun 890 Pokémon mota daude.

Bideo-jokoen saga Game Freak *software* programatzaile japoniar enpresak garatu du, Satoshi Tajirik Creatures Inc. jostailu-enpresarentzat sortutako pertsonaiekin, eta Nintendo- k banatzen dituena. Joko hauen eginkizuna pokémonak (bere izenak jokoari izena ematen dion izakiak) harrapatzea eta trebatzea da, gaur arte 890 kopurura iritsi direnak. Horiek trukatzeko aukerak, salmenta-arrakasta batean islatzen den ospea lortu zuen, eta ondorioz animaziozko serie bat, filmak eta hainbat *merchandising, hala* nola, peluxeak, jostailuak eta kartak.

Bideo-jokoen, anime serieen eta Mendebaldean banatzeko beste material batzuen ekoizpena Estatu Batuetan egin zen 4Kids Entertainment- ek 2005eko azarora arte, eta orduan erabaki zuen Pokémon USArekin (Pokemon Companyren filiala) kontratua ez berritzea. Gaur egun, honek mendebaldean bere banaketan Pokémon materialarekin zerikusia duen guztia gainbegiratzen du.

Historia
--------

Satoshi Tajirik Pokemon nola sortu zuen kontatzen duen istorio animatua
Sortzailea, Satoshi Tajiri, gaztea zenean, bere zaletasun gogokoenetariko bat intsektuak biltzea zen. Tajiri Tokio hirira joan zen ikastera, aitak ingeniaria izan nahi zuelako. Hala ere, Tajiri ez zitzaion ikastearen ideia gustatzen eta bideo-jokoak bezalako zaletasun gehiago zituen. Denbora pixka bat pasatu zen eta Tajiri aldizkariko joko batzuetarako proba-jokalari gisa lan egitera etorri zen, Ken Sugimorirekin batera, harekin lagun minak egin baitziren. 1989an *Game Freak* izeneko aldizkaria sortu zuten.

NES kontsolaren arrakastarekin, biek kontsolarentzat zerbait berritzailea sortzea erabaki zuten, eta Tajirik Game Freak enpresa bat egitea erabaki zuen. *Mendel Palace* izeneko puzzle-jokoan hasi zen lanean *(Japonian Quinty* izenez ezagutzen dena), 1989an kaleratu zena, arrakasta onarekin, eta horrek konpainiaren historiari hasiera eman zion.

Hurrengo urtean, Game Boy kontsolarako joko bat sortzea erabaki zuten biek. Tajirik, Game Link Cable ikustean, Game Boy batetik bestera informazioa transferitzeko joko baten ideia izan zuen. Final Fantasy eta Dragon Quest sagen eraginpean, Tajirik metamorfosiaren ideia lotu zuen. Tajirik RPG bat sortu zuen non munstroak eboluzionatu eta kontsola eramangarri batetik bestera eraman zitezkeen.

Proiektua Nintendora bidali zen. Tajiri ideia nagusia zuen bitartean, Sugimori zen munstroen diseinuen arduraduna. Era berean, Shigeru Miyamotoren (Mario Brosen sortzailea) aholkuak jaso zituzten jokoa hobetzeko, garai hartan Capsule Monster izena zuena.

Proiektu honen ekoizpenak bost urte iraun zuen. Garai hartan, Game Boy kontsola gainbeheran sartu zen joko berrien eskasiagatik, Nintendo konpainiak ez baitzuen gehiago kontsola eramangarrirako ideiarik. Bestalde, Game Freakek ekintza eta baliabide falta izan zuen, eta bere egoera kolokan jarri zen. Ondoren, Tajiriren proiektuari Pocket Monsters izena eman zioten. 1996ko otsailean Pocket Monsters Aka and Midori ("Red" eta "Green") merkaturatu ziren. Hasiera batean jokoak ez zuen arrakastarik izan, baina urtebetera iristean milioi bat kopiako markara iritsi zen.

Hori ikusita, Nintendok seriea Mendebaldera bidaltzea erabaki zuen. Izena *Pokémon* laburtu zen, *Monster in My Pocket* izeneko Mattel serie bat zegoelako. *Pokémon Red and Blue* jokoak arrakasta izan zuen Estatu Batuetan, lehen astean 200.000 kopia baino gehiago saldu baitzituzten.

Japoniako seriearen leloa "Lor dezagun Pokemona!" (japonieraz: ポケモンゲットだぜ! , *Pokemon Getto Daze!*?)
da, oso famatu bihurtu zena. Estatu Batuetan, esaldi hau "Gotta Catch'em All!" da, Latinoamerikan bezala "Atrápalos ya!", eta Espainian, "Hazte con todos!".

Jokoaren funtzionamenduak
-------------------------

### Pokemon entrenatzailea

Bideo-jokoen erabiltzaileei Pokemon Entrenatzailea deitzen zaie. Helburua bi helburu betetzea da (Pokemonen jolas gehienetan): jokoa girotuta dagoen fikziozko eskualdean eskuragarri dauden pokemon espezie guztiak harrapatzea, eta, horrela, Pokédexen dauden pokemon guztien informazioa osatzea; bestalde, beste entrenatzaileenak diren beste pokemon batzuei entrenatu eta aurre egin behar diete, haien trebetasunak, sendotasuna, talentua eta Pokemon maisua bihurtzeko. Hori lortzeko, pokemon entrenatzaileek Pokemon munduko eskualdeetan zehar bidaiatzen dute gimnasioko dominak bilduz, gimnasioko liderrak garaitu ondoren lortzen direnak, bai entrenatzaileak eta bai gimnasioko liderrak pokemonak aurrez aurre jartzen dituzten borroka batean, euren trebetasun bereziak Pokemon bataila batean probatzeko.

### Pokemon motak

18 pokemon mota daude. Altzairu eta maltzur motak 2000. urtean gehitu ziren Urrezko, Zilarrezko eta Kristalezko jokoetan, eta maitagarrien mota 2013an gehitu zen Pokémon X eta Y jokoetan. Pokemonek bere motako erasoak ikas ditzakete. Adibidez, Kabutops (Ura / Arroka) Giga-*xukatzea landare motako* Pokémon mugimendua ikas dezake.

Pokemon bakoitzak ikasi ditzakeen mugimendu edo eraso kopuru jakin bat du. **Hauek beren motaren** edo elementuaren arabera sailka daitezke (adibidez, *trumoi-* erasoa motako eraso elektrikoa da).

Pokemonak ere horrela antolatu eta banatzen dira, besteen aurrean abantailak edo desabantailak emanez. Adibidez: ur motako pokemon batek landare motako batek baino probabilitate handiagoa du su motako pokémon bat irabazteko, ur motako erasoek sua itzaltzen baitute, su motako erasoek landareak erretzen dituzten bitartean. Landareak, berriz, urarekin hazten direnez, ez die kalte handirik eragiten. Sekuentzia hau arroka-papera-guraize joko ezagunarekin alderatuko litzateke.

### Hasierako pokemona

Pokemonen bideo-jokoen alderdi konstante bat, Pokémon edizio gorria eta Pokémon edizio urdina (Mendebaldean) lanekin hasi zenetik Game Boy kontsola eramangarrirako, azken bertsiora arte, Pokémon Ultra Eguzki eta Ultra Ilargi Nintendo 3DSrentzat, jokalariek, jokoa hastean, beren lehen pokémon pertsonaia jasotzen dute Pokemonen experto bat den Irakasle lokal baten opari gisa.

Entrenatzaileek hasierako pokemona jasoko dute jokoan hasteko. Hasierako pokemon kopurua hiru da, eta entrenatzaileek bakarra aukera dezakete. Ura, sua eta belarra motakoak dira beti (bat mota bakoitzeko). Adibidez, Pokemon Edizio Gorria eta Pokemon Edizio Urdina bertsioetan (eta horien remakeketan: Pokémon Su Gorria eta Pokémon Landare Berdea), jokalariak aukera du bere pokemon gisa aukeratzeko Bulbasaur (belar mota), Charmander (su mota), eta Squirtle (ur mota).

Hala ere, Pokemon Edizio Horian, entrenatzaileak bere hasierako pokemona bezala Pikachu jasotzen du (pokémon sagu elektriko bat, frankiziaren maskota izateagatik ezaguna). Hala ere, Pokemon Edizio Gorria eta Pokemon Edizio Urdina jaurtiketen ondoren, jokalariak Pikachu harrapa dezakee, eta hori ezinezkoa izan zen frankiziako beste edozein emanalditan, Pokemon X eta Pokemon Y-ren jaurtiketa arte.

Beste alderdi konstante bat da jokalariaren aurkariak, jokalaria bezala entrenatzaile egiten dena , protagonistarenarekin alderatuta abantaila duen pokemon bat aukeratuko duela beti. Adibidez: jokalariak belar motako pokemon bat aukeratzen badu, aurkariak beti aukeratuko du su motako pokemon bat, bere hasierako pokemona bezalakoa. Pokemon Edizio Horian, aurkariak Eevee aukeratzen du, Jolteon, Vaporeon edo Flareon batera eboluzionatua izan daitekeena, jokalariaren eta aurkariaren arteko batailaren emaitzaren arabera.

### Pokedex

Pokemonen fikziozko munduko pokédexa bideo-jokoetan eta anime seriean esku hartzen duen gailu elektroniko bat da. Jokoetan, bere funtzioa pokemon baten datuak erregistratzea da. Manga eta animean, Pokédex entziklopedia elektroniko bat da, entrenatzaileari pokemon ezezagun bati buruzko informazioa ematen diona, pokemonaren aurrean pokedexa bakarrik erakutsiz.

Bideo-jokoetan entrenatzaile batek pokédex huts bat jasoko du ibilbidea hastean. Helburua dagoen eskualdean dauden pokemon guztiei buruzko informazioa osatzea da. Entrenatzaileak aurkitutako pokemonaren izena eta irudia jasoko ditu. Pokédex-ak pokemon bakoitzaren informazioa erregistratzen du, ikustearekin bakarrik. Pokemon baten informazio zehatzena entrenatzaileak pokemon basati bat harrapatu ondoren dago eskuragarri. Informazio horren barruan sartzen dira mota, altuera, pisua, teknikak eta pokemonaren deskribapen laburra.

Alolako eskualdean, pokédex delakoa ez da gainerako eskualdeen berdina, hau Rotom batean ezarrita geratzen baita, etxetresna elektrikoetan eta beste objektu elektroniko batzuetan sartzeko gaitasuna duen Pokemon batean. Pokédex honek eskualdeko puntako teknologiako azken gauza dauka, ez baita mugatzen Pokemon berrien sarrerak erregistratzera bakarrik, jokalariarekin komunikatzeko eta elkarreraginean aritzeko gai ere bada, baita jokalariarekin argazkiak egiteko edo mapa gisa jarduteko ere, jokalariak duen puntu zehatza erakusteko.

Bideo-Jokoak
------------

Pokemonen bideo-jokoak hasiera batean RPG generora mugatzen ziren. Sagaren arrakasta egiaztatu ondoren, beste genero askotan zabaldu dira. Bideo-joko bakoitza Pokemon generazio baten barruan osatuta dago. Generazio bakoitza pokemon mota ezberdinak ditu.

* Pokemon lehenengo generazioarekin hasi zen 1996. urtean. Lehenenego generazioko jokoen izenak Pokemon gorria eta urdina dira.
* Ondoren bigarren generazioa etorri zen 2000 urtean gutxo gorabehera, generazio honen joko bat Pokemon zilarra da.
* Hirugarren generazioa 2003. urtean etorri zen Pokemon Emeralda bideo-jokoarekin.
* Pokemon Diamante eta Perla edizioak laugarren generazioa ekarri zuten 2006. urtean.
* 2010ean, bostgarren generazioa sartu zuten Pokemon Beltza eta Zuria edizioekin.
* Seigarren generazioa 2013. urtean sartu zuten Pokemon X eta Y edizioekin.
* Pokemon Eguzkia eta Ilargia edizioekin zazpigarren generazioa sartu zuten 2016. urtean.
* Azkenik, 2019. urtean, zortzigarren generazioa sartu zuten Pokemon Ezpata eta Eskutu edizioekin.

Lotutako hedabideak
-------------------

### Anime

Pokemonen serie eta filmek bideo-jokoen sagan oinarritzen den anime metaserial bat osatzen dute (Pokémon Horia izan ezik). Telesailak Ash Ketchum-ren abenturak jarraitzen ditu ( サトシSatoshi jatorrizko bertsioan) eta bere lagun Brock (hamalaugarren denboraldira arte). Ash Pokemon Maisu bihurtu nahi du ,eta, Brock, berriz, hazle onena, eta bere lagunekin batera Pokemonen fikziozko munduan zehar bidaiatzen dute

Ashek Pokemon entrenatzailearen lehen eguna Pikachu izeneko bere lehen (eta berezko) pokemonarekin hasten du, bideo-jokoetan ez bezala, non entrenatzaileak Bulbasaur, Charmander edo Squirtle bat aukera dezakeen.

Anime telesaila 1997ko apirilaren 1ean estreinatu zen Japonian, Tokyo TV katean, eta 4Kids Entertainment-ek mendebaldeko kulturara egokitu zuen 2005eko azarora arte. Gaur egun, Pokemon USA anime seriearen ekoizpenaz eta banaketaz arduratzen da mendebaldean. 

### Pokemon Trading Card Game

Pokémon Trading Card Game anime eta bideo-jokoen seriean oinarritutako karta bilduma sorta bat da. Jokalariek estrategiak erabiltzen dituzte eta beren karten indarguneak eta ahuleziak erabiltzen dituzte aurkaria knock out bidez garaitzeko. Wizards Of The Coast-ek 1999an atera zuen lehen aldiz jokoa Ipar Amerikan. 

Hala ere, Pokemon Rubí eta Zafiro Game Boy Advance-rentzat kaleratu ondoren, Wizards Of The Coast-ek jokoa argitaratzeko baimena galdu zuen eta Nintendo-k eta Pokemon USA-k jokoa beren kabuz ekoiztea erabaki zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q864
* Commonscat Multimedia: Pokémon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 192610673
* BNA: 000048756
* BNE: XX5311270
* BNF: 16550976m (data)
* BNC: 000538252
* GND: 4630629-8
* LCCN: no99066432
* NDL: 00866928
* NKC: unn20221147478
* SNAC: w6jf2092
* SUDOC: 203875990
* Open Library: OL3891003A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q864
* Commonscat Multimedia: Pokémon