recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nicola Marschall** (1829-1917) Gerra Zibilean Amerikako Estatu Konfederatuen kausaren alde egin zuen artista alemaniar-amerikarra izan zen. Amerikako Estatu Konfederatuetako lehen bandera, Izarrak eta Barrak, eta Estatu Konfederatuetako Armadaren uniforme gris ofiziala diseinatu zituen.

Biografia
---------

Marschall Saint-Wendelen jaio zen, Saxe-Coburgo eta Gotha dukerrian, 1829an Prusiar tabako merkatarien familia aberats batean. 1849an Estatu Batuetara emigratu zuen New Orleansera, Louisianara. 1851n Alabamara, Marionera joan zen bizitzera, eta han artea irakasten hasi zen lehenik bere erretratu estudioan, gero hango nesken seminarioan. 1857an, Munichera eta Italiara bidaiatu zuen bere teknika hobetzeko.

Mary Clay Lockett, Marion Napoleon Lockett abokatu ospetsuaren emazteak, Marschalli Amerikako Estatu Konfederatuak ordezkatzeko bandera sortzeko lehiaketan parte hartzeko eskatu zion. Marschallen sorrera lehen bandera konfederatua bihurtu zen, Montgomery-n (Alabaman) altxatu zen lehen aldiz 1861ko martxoaren 4an. Gerra Zibilean Marschall-ek Ingeniari Konfederatuen Bigarren Erregimentuan zerbitzatu zuen, Samuel Locketten agindupean. Gerra ostean, Marionengana itzuli eta Martha Eliza Marshallekin ezkondu zen.

Bere ibilbidean Jefferson Davis, Abraham Lincoln, Otto von Bismarck, Hegoaldeko hainbat familia eta Batasuneko eta Konfederazioko soldaduen erretratuak egin zituen. Nathan Bedford Forrest margotu zuen gutxietako bat izan zen. Horrez gain, paisaia eta koadro erlijioso ugari egin zituen. Ezaguna da pintura oraindik bustita zegoen bitartean altzairuzko boligrafo batekin beheko eskuineko erretratuak sinatzen eta datatzen zituela.

Gerraostean Hegoaldeko depresio ekonomikoa zela eta, 1872an Mobilera itzuli zen. 1873an Louisvillera (Kentuckyra) joan ziren bizitzera bera eta bere familia2. Filadelfiako 1876ko Erakusketa Unibertsalean domina bat irabazi zuen bere erretratuei esker. 1908an, erretratuak alde batera utzi zituen. Louisvillen hil zen 1917ko otsailaren 24an.

Iruditegia
----------

* Neska gaztea katuarekin, 1859*Neska gaztea katuarekin*, 1859
* Mary Susan Robins, 1859*Mary Susan Robins*, 1859
* Hale Haurra, 1863*Hale Haurra*, 1863
* Nicola Marschall, 1881*Nicola Marschall*, 1881
* Napoleon Lockett, 1883*Napoleon Lockett*, 1883
* Estatu Konfederatuen bandera.Estatu Konfederatuen bandera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  E. Bryding Adams, « Nicola Marschall », *The Encyclopedia of Alabama*,
4. ↑
5. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109301
* Commonscat Multimedia: Nicola Marschall

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 120517739
* ISNI: 0000 0000 7801 9714
* GND: 1026721032
* LCCN: no2010055680
* SNAC: w6g76q84
* SUDOC: 237087111

 |

* Wd Datuak: Q109301
* Commonscat Multimedia: Nicola Marschall
**Najwan Darwish**, (Jerusalem, 1978ko abenduaren 8a) Palestinako olerkaria da. Bere belaunaldiko arabierazko poetarik nabarmenetako bat da. 2000. urtean bere lehen bilduma argitaratu zuenetik, Darwishen poesia hamar hizkuntzatara itzuli da. 2009an, Hay Festival Beirut 39 ekitaldiak 40 urtetik beherako 39. idazle onenetako bat bezala izendatu zuten. Palestinako Literatura Jaialdiko literatur aholkularia ere bada, eta hainbat proiektutan (literatura, arte bisualak, antzerkia, idazketa sortzailearen hezkuntza, kultura-kazetaritza eta mundu arabiarreko eta Europako argitalpenak) elkarlanean sortu, zuzendu eta aholkatu du.

Karrera profesionala
--------------------

Paper garrantzitsua bete du kultur kazetaritza arabiarraren garapenean, aldizkari independenteak eta egunkari tradizionalak sortu baititu, kritiko zorrotza izateaz gain. Min Wa Ila aldizkariko editore burua eta Libanoko Al Akhbar egunkariko kultur kritikaria izan zen 2006tik 2012ra, kultur kazetaritzan funtsezko beste postu batzuen artean. 2014an, Al Araby Al Jadeed kultura-saileko editore fundatzailea izan zen.

Darwish-ek aktiboki parte hartzen du Palestinako eta mundu arabiarreko hedabide, kultura eta artearen hainbat proiektutan. Palestinako MASARATeko literatur aholkularia izan zen eta gaur egun. Palestinako Literatura Jaialdiko literatur aholkularia da.

Bere aurreko hitzaldien artean, Homeworks-en (2008) "Israelgo irudi sexuala arabiar irudimenean" eta Kultur Etxean (2009) "Osloren ondorengo intelektual palestinarra izatea" daude. 2022an Mugimendu Enpatikoarekin bat egin zuen.

Liburu aipagarrienak
--------------------

* *Aro Ilunaren Amaiera* (2000)- Najwan Darwish-en lehen liburua.

* *Gurutzean nekatuta* (2008) - Kareem James Abu-Zeid-ek itzulia.

* *Ezer gehiago galtzeko* (2014) -Kareem James Abu-Zeid-ek itzulia.
* *Ez zara poeta Granadan* ( 2018)- "Sonambulos Ediciones" -ek itzulia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Foundation, Poetry.  (2023-11-08). «Najwan Darwish» *Poetry Foundation* (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
2. ↑   منيف العجمي, خميس.  (2023-03-30). «مسرحية (مواطن رغم أنفه) في ضوء نظرية التلقي» *حوليات أداب عين شمس* 51 (1): 92–116.  doi:10.21608/aafu.2023.291771. ISSN 1110-7596. (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
3. ↑   **(Ingelesez)** robert.  (2014-08-21). «Kareem James Abu-Zeid: A Search for Justice and Expansive Identities» *Guernica* (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
4. ↑   **(Ingelesez)** «About» *NAJWAN DARWISH* (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
**Buda** (sanskritoz **बुद्ध** "buddha", argia, argitsua, argitua edo iluminatua gisa itzul daiteke euskaraz, baina izatez bud erroa jakin aditzarekin lotua dago) bere garapen oso eta kontzientzia guztia erdietsi duen pertsonak jasotzen duen izena da, budismoaren sinesmenean nagusiki. Gaur egun, izenak Siddharta Gautama, budismoaren maisu eta sortzailea, identifikatzen du, zeina sinestunek «gure garaiko Budatzat» hartzen duten, argitasuna lortu zuela uste baitute. Baina Siddharta *Buda* izan zela esan badaiteke ere, beste gizakien esku ere badago *Buda* izatera iristea.

Gainera, budistek ez dute uste Gautama Buda izan zenik lehen edo azken argitua. Kanon batzuen arabera, Buda Gautama zerrenda luze bateko 28.a izan zen budetan. 

Budismoaren arabera hiru buda mota dude:

* Samma-Sambuda, maisua, eta bere ahalegin propioari esker lortzen du argia.
* *Pacceka*-Buda edo *Pratyeka*-Buda, Samma-Sambuda bezala aritzen dena, baina dharma beretzat gordetzen du.
* *Savaka-Buda* edo arahant bat ('dizipulu argiztatua'), dharma sentituz argiztatzea lortu duena.

Buda bilakatzeak ez du esan nahi jainkozko egoera batera heltzen denik bat. Buda Gautamak berak esan zuen, eta, gainera, mundu-ikuskera budistak berak dio budaren egoera gizakiek baino ezin dutela lortu. Siddharta Gautamak ere esan zuen ez dagoela bitartekaririk gizateriaren eta jainkotasunaren artean. Buda adibide bat besterik ez da, gida bat eta maisu bat, bidea bere kabuz egin behar duenarentzat. Filosofiaren eta praktika gogoetatsuaren sistema budistan ez zen jainkozko agerpenik izan, baizik eta mundu guztiak izan dezakeen adimenaren ulermenaren emaitza, Siddharta Gautama izeneko gizakiak lortua eta irakatsia.

Nirvana da gizaki guztiek lor dezaketen helburua. Budismoak erakusten du edonork duela berezko potentziala esnatzeko, argitzeko eta nirvana probatzeko. Mahayana eskola budistan budak eta bodhisattvak daude, eta azken hauek dira argia bilatu duten gizakiak baina nirvanara iristea nahita atzeratzen durenak, mundu guztiari bertara heltzen laguntzeko erabakia hartu baitute.

### Hamar ezaugarri

Zenbait budistak buda izaeraren ezaugarri hauek deskribatu dituzte:

* Duin edo noble
* Ondo argitua
* Ezagutzan eta jokabidean hobekuntza etengabean
* Izaera loriazko edo jainkotiarra
* Munduaren ezagutza ezin hobea duena
* Pertsonen lider gaindiezina
* Jainkoen eta gizakien maisu
* Argitsua eta traszendentea
* Bedeinkatua edo zorionekoa
* Argitasuna zein iluntasuna ezagutzen ditu

Ezaugarri horiek maiz aipatzen dira idazki budistetan, eta egunero errezitatzen dira monasterio budistetan.

Buda batek bere gogoa, desira, higuina eta ezjakintasuna garbitu ditu, eta, beraz, ez dago lotuta samsara kontzeotuarekin. Tradizioaren arabera, buda batek botere espiritual edo naturaz gaindiko batzuk izan ditzake. Hala ere, botere horiek bigarren mailakotzat hartzen dira Budaren beraren jarraibideen arabera, eta horrela, nagusiki, buda bat erabat esna dagoen pertsona bat da, egia primordialaren berri eman duena: bizitzaren izaeraren berri. Budaren ezaugarri garrantzitsuenetako bat argia eta iluntasuna ezagutzea da.

1. ↑    *el Buda | enciclopèdia.cat.* .
2. ↑    *Buddha | Biography & Facts.* .
**Iñaki Urlezaga** (1975eko abenduaren 12a) dantzari klasiko eta koreografo argentinarra da.

Biografia
---------

Bere jaioterrian La Platan hezi zen. Buenos Airesko Teatro Colón- eko Arteko Goi Institutuan egin zituen ikasketak, eta han, American Ballet- en hobetzeko beka bat jaso zuen, eta bertan egon zen urte betez.

Esmeralda Agogliaren zuzendaritzapean La Platako Argentino Antzokiko balletean sartu zen eta 1993an Colón Antzokiko Ballet Establean sartu zen, non protagonista izan zen.

1995ean Londresko Royal Ballet-ean sartu zen Sir Anthony Dowell-ek gonbidatuta, eta 2005era arte dantzatu zuen Covent Gardenen bere denboraldi guztietan. 1999an Konex saria jaso zuen Argentinako hamarkadako dantzari onenetariko bat bezala aitortzeko.

2005ean Het National Ballet-ean sartu zen dantzari gonbidatu gisa, Ted Brandsen zuzendari artistikoak gonbidatuta. 2006an egin zuen bere debuta ofiziala *Swan Lake* lanarekin Het Muziektheater Opera Housen. 2006an, Buenos Airesko Colón Antzokiko dantza denboraldia ixteko hautatutako figura izan zen berrehungarren urteurrenean berriro ireki zen arte.

2000. urtean bere konpainia sortu zuen, Ballet Concierto, eta horrekin Europa, Amerika, Asia, Ozeania eta Afrikako agertoki eta nazioarteko jaialdietan aritu zen. 2003az geroztik, eta dantzari lanarekin batera, koreografo lanetan aritu zen.

Hainbat koreografia egin ditu, hala nola *Sylvia* Delibesen musikarekin, *Floralis* Prokofieven musikarekin; *Danzaria* Vivaldiren musikarekin; *Constance* Chopin-en musikarekin, *Nutcracker* Tchaikovsky-ren musikarekin; *La Traviata* Verdiren musikarekin; Cuentos de Chopin *, F.* Chopinen musikarekin*,* *Dios se lo pague;* El lago de los cisnes Txaikovskiren musikarekin*,* *El lago de los cisnes* Txaikovskiren musikarekin*.*

2009an La Traviata estreinatu zen Saltako probintzian eta berehala Buenos Airesen.  

2018an dantzari gisa erretiratu zen, baina bere ibilbide artistikoa jarraitu zuen irakasle eta koreografo gisa.  

2019an Errusiako Yacobson Balletak gonbidatu zuen *La Dame de Picas* -en koreografia interpretatzera, Pushkinen 220. urteurrenaren ospakizun berezi batean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  La Traviata en puntas de pie, una hazaña de Urlezaga
3. ↑  Estreno mundial de "La Traviata" con Iñaki Urlezaga
4. ↑  Iñaki Urlezaga se despide de los escenarios: "Por primera vez en mi vida no tengo expectativas, solo quiero disfrutar"
5. ↑  Iñaki Urlezaga se despide de los escenarios, hace un balance de su carrera y su vida
6. ↑

Kanpo estekak
-------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6103314
* Commonscat Multimedia: Iñaki Urlezaga

---

 |

* Wd Datuak: Q6103314
* Commonscat Multimedia: Iñaki Urlezaga
**Jef Scherens** (Werchter, 1909ko otsailaren 17a - 1986ko abuztuaren 9a) belgikar txirrindularia izan zen. Abiaduran, zazpi aldiz izan zen munduko Txapelduna eta 15 aldiz belgikako Txapelduna. 1963tik, bere omenean, txirrindularitza lasterketa profesional bat ospatzen da. Jef Scherens Sari Nagusia

Palmaresa
---------

### 1929

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1931

Belgikako Abiadura Txapelduna

Belgikako Neguko Abiadura Txapelduna

### 1932

Munduko Abiadura Txapelduna 

Belgikako Abiadura Txapelduna

UCI Sari Nagusia

Paris Sari Nagusia

### 1933

Munduko Abiadura Txapelduna

Belgikako Abiadura Txapelduna

Paris Sari Nagusia

### 1934

Munduko Abiadura Txapelduna

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1935

Munduko Abiadura Txapelduna

Belgikako Abiadura Txapelduna

Reims Sari Nagusia

### 1936

Munduko Abiadura Txapelduna

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1937

Munduko Abiadura Txapelduna

Belgikako Abiadura Txapelduna

Paris Sari Nagusia

### 1938

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1939

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1941

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1942

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1944

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1945

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1946

Belgikako Abiadura Txapelduna

### 1947

Belgikako Abiadura Txapelduna

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1686247
* Commonscat Multimedia: Jef Scherens

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 284896737
* ISNI: 0000 0003 9110 0893

 |

* Wd Datuak: Q1686247
* Commonscat Multimedia: Jef Scherens
**Carmelo Larrea Karrikarte** (Deustu, 1908ko uztailaren 7a - Madril, 1980ko otsailaren 2a) bizkaitar musikagile eta piano-jotzailea izan zen. Antonio Machín abeslariarentzat lan egin zuen eta, besteak beste, *Camino Verde*, *Dos Cruces* eta *Puente de Piedra* abesti ezagunak ondu zituen.

Bizitza
-------

Carmelo Larrea Deustun jaio zen, 1908ko uztailaren 7an. Merkataritza ikasi zuen Eskolapioetan, eta Musika Bilboko Elkarte Filarmonikoan. Azken horretan, Jesus Guridi izan zuen kantu eta organo irakasle. Bizikleta saltzaile eta aisialdian zezenketan ibili ostean, zirkuaren munduan aritu zen bost urtez, piano, biolin eta kontzertina emanaldiak eskainiz. Donostian egin zuen lehenengo agerraldia, Carrey anaien zirkuan, eta, horren ondoren, pista ibiltari handitan lan egitera iritsi zen, esate baterako, Corzana y Feijoo izenekoan.

Piano-jotzaile birtuosoa izateaz gain, jazzaren jarraitzaile sutsua ere zen. Hori zela eta, Sevillako Santa Cruz auzoko zenbait lokaletan saxofoi emanaldiak eskaini zituen 1930eko hamarkadan. Orkestrako lankide batek musika sortzeko eskaturik, abesti ugari egiten hasi zen. Bere lehenbiziko arrakasta *Noche triste* izan zen, Antonio Machínek 1941ean grabatu zuena.

1940ko hamarkadaren hasieran, Madrilera aldatu zen, *Alazán* orkestrarekin lan egitera. Espainiako gerraosteko urteetan, gaitzeko zabalpena izan zuten haren abestiek, bai irratietan, bai herriko jaietako eta igandeetako dantzaldietan. Aipagarrienetako bat *Dos Cruces* da, 1952an idatzi zuena; bolero horrek 80 bertsio baino gehiago izan zituen eta, besteak beste, María Dolores Praderak, Antonio Molinak, José Felicianok eta Milton Nascimentok abestu zuten. *Suspiros de Triana* filmerako idatzi zuen *Camino verde* kantak ere arrakasta handia izan zuen.

Ameriketan bederatzi urteko kontzertu-itzuli luzea egin zuen eta, horren bueltan, Ipar Europan zehar gurutzaldiak egiten zituen Israelgo *Nili* itsasontziko orkestran sartu zen. 1965ean Madrilera itzulirik, bertan hil 1980ko otsailaren 2an.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    *Carmelo Larrea konpositore eta musikaria omenduko dabe Bilbon.*  *Bizkaie!*, 2011ko otsailak 18, CC BY-SA, bizkaie.biz (Noiz kontsultatua: 2021-06-14).
2. 1 2 3    *Murió en Madrid el compositor Carmelo Larrea.*  *El Pais*, 1980ko otsailak 3, elpais.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-14).
3. ↑    *Dos cruces: bolero.*  datos.bne.es (Noiz kontsultatua: 2021-06-14).
4. ↑   Romero Älvarez, Andrés. *"Dos cruces". El bolero.*  de-valverde.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20908934
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87657120
* ISNI: 0000 0000 5975 0130
* BNE: XX839517
* LCCN: no2011193662
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 86315

 |

* Wd Datuak: Q20908934
Jokalariak gola ospatzen.
**AIK Fotboll** edo **AIK Solna** (izen osoa *Allmänna Idrottsklubben*) Estokolmo hiriburuko Solna auzoko futbol taldea da, Suediako talde onenetakoa. 12 aldiz irabazi du Suediako liga eta 8 aldiz kopa. Lehiakortasun handia dauka hiriko beste taldearekin, Djurgårdensekin, biek ere 12 liga garaipen dituzte.

Historia
--------

1891ean taldea sortu zenean *Allmänna Idrottsklubben* ("kirol elkarte orokorra") izena jarri zitzaion, hainabt kiroletan parte hartzea baitzen helburua. 1896an sortu zen futbolaren atala eta berehala iritsi ziren lehenengo garaipenak, 1900 eta 1901eko ligak. Bigarren Mundu Gerraren aurretik Suediako talde indartsuenetakoa izan zen, palmaresean Örgryte IS taldeak bakarrik gainditzen zuelarik.

1937an liga irabazi zuenetik ordea liga berria eskuratu arte 55 urte pasa ziren. Tartean kopa garaipen batzuk izan zituen.

90. hamarkada bikaina burutu zuen hala ere, bi liga eta hiru kopa eskuratu baitzituen. Bolada onari eustiz sartu da milurteko berrian eta 2009an txapelketa bietan izan zen txapeldun. 2018an Liga berri bat irabazi zuen eta 2021ean bigarrena izan zen, txapedunarekin puntutan berdinduta.

Uniformea
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2014-2016** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2016-2017** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2017-2018** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2018-2020** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Taldearen koloreak | Taldearen koloreak | Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| Taldearen koloreak |
| 　 |
| **2021** |

 |

Palmaresa
---------

### Suedian: 21

* Suediako Liga (12): 1900, 1901, 1911, 1914, 1916, 1923, 1932, 1937, 1992, 1998, 2009, 2018.
* Suediako Kopa (8): 1949, 1950, 1976, 1985, 1996, 1997, 1999, 2009.
* Suediako Superkopa (1): 2010.

Kanpo estekak
-------------

* **(Samieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221602
* Commonscat Multimedia: AIK Fotboll

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 300261533

 |

* Wd Datuak: Q221602
* Commonscat Multimedia: AIK Fotboll
**IF Elfsborg** (izen osoa *Idrottsföreningen Elfsborg*) Suediako Borås hiriko futbol taldea da. Sei aldiz irabazi du Suediako liga eta hiru aldiz kopa. Bi Intertoto Kopa ere baditu palmaresean.

Historia
--------

1904ko ekainaren 26an sortu zen *Borås Fotbollslag* izenarekin. Dena dela, kirol talde ugarik Borås izena zutenez 1906an *IF Elfsborg* izena eman zioten. 30. hamarkadan talde indartsua osatu zuen eta hiru liga irabazi zituen. Garai hartako Sven Jonasson aurrelariak 1934 eta 1938ko Munduko Txapelketak jokatu zituen Suediako selekzioarekin.

40. hamarkadan ere puntan egon ondoren 1954ean bigarren mailara jeitsi zen. 1960an 22 partidatatik 20 irabaziz berriz ere lehen mailara igo zen eta 1961ean laugarren liga eskuratu zuen. Sven Andreasson zuen entrenatzaile.

XXI mendea bikain hasi du dagoeneko bi liga eta hiru kopa irabaziz. Azken tituluak 2012ko liga eta 2014ko kopa dira. 2005ean Borås Arena estadioa estreinatu zuen. 2020an bigarren egin zuen Ligan.

Palmaresa
---------

### Suedian: 10

* Suediako Liga (6): 1936, 1939, 1940, 1961, 2006, 2012.
* Suediako Kopa (3): 2001, 2003, 2014.
* Suediako Superkopa (1): 2007.

### Nazioartean: 2

* UEFA Intertoto Kopa (2): 1980, 2008.

Kanpo estekak
-------------

* **(Samieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211753
* Commonscat Multimedia: IF Elfsborg

---

 |

* Wd Datuak: Q211753
* Commonscat Multimedia: IF Elfsborg
**Josep Subirà i Puig** (Bartzelona, 1925eko abuztuaren 28a - Nogent-sur-Marne, 2015eko abenduaren 11) eskultore ospetsua izan zen. Frantzian bizi zen.

Biografia
---------

Josep Subirà Bartzelonan 1925eko abuztuaren 28an jaio zen. Hiri bereko Arte Ederren Eskolan ikasi ondoren Monjon i Colleten tailerrean ikasi zuen, Apel·les Fenosan. 1951an , 26 urte zituelarik, lehen erakusketa egin zuen, Bartzelonan alegia. 1955tik Paris inguruko herri batean bizi eta lan egin zuen. 1967an bere lehenengo erakusketa Parisen egin zuen; geroztik haren presentzia Pariseko arte galerietan ohikoa izan zen, bereziki Ariel galerian. 1971an Eskultura Gaztearen Saloiaren zuzendaritzan hartu zuen parte. 1985an Elf Aquitaine fundazioak saritu zuen. 1986an Collioureko eskultura saria jaso zuen. Subiràren eskulturak Frantziako toki askotan ikus daitezke gaur egun: Bordeleko Unibertsitatean, Reimsen, Guyancourten, Parisen, Andorran...

Estiloa
-------

1962tik egileak kupela zaharrak eta egurrak torlojuez lotuta erabili zituen egitura erraldoiak egiteko oinarrizko materialak moduan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  www.lavanguardia.com/vida/20151211/30738103962/fallece-en-francia-a-los-90-anos-el-escultor-barcelones-josep-subira-puig.html

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)**: José Subirà-Puig Arte Garaikidearen Entziklopedian
* **(Frantsesez)**: José Subirà-Puig eskultorearen webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q595230
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96077988
* ISNI: 0000 0001 2031 1496
* BNE: XX899851
* BNF: 119420841 (data)
* GND: 1012468003
* LCCN: n98041734
* SUDOC: 027362728
* ULAN: 500059154
* UB: a1381464

 |

* Wd Datuak: Q595230
*Ez nahasi huroi amerindiar herriarekin*.
**Huron** (ingelesez: *Lake Huron*, frantsesez: *Lac Huron*) Amerikako Aintzira Handietako bat da. Mendebaldean, Ameriketako Estatu Batuetako Michigan estatua du, eta ekialdean Kanadako Ontario probintzia.

Izena
-----

Frantziako lehendabiziko esploratzaileek, ondoko beste Aintzira Handiei buruz ezer ez zekitenez, *La Mer Douce* («Ur gezako itsasoa») izena jarri zioten. 1656ko mapa batean *Karegnondi* izena zuen. Baina inguruko eskualdean huroi etniakoak bizi zirenez, geroztiko mapa guztietan *Lac des Hurons* («Huronen aintzira») zeritzoten.

Geografia
---------

Huron aintzirak 59.600 km²-ko eremua, 332 km-ko luzera, 245 kilometroko zabalera eta, batez beste, 59 metroko sakonera ditu.

Mackinaceko kanalak Huron eta Michigan aintzirak lotzen ditu, biak maila berean izaki. Geologikoki eta hidrologikoki ur multzo bera dira, horrexegatik batzuetan Michigan-Huron aintzira deritze. Superior 7 metro gorago dago, eta St. Marys ibaiaren bidez isurtzen da Huronera. Hustubidea, berriz, St. Clair ibaia da.

Huron aintziran dagoen Manitoulin uhartea (2.766 km²) ur gezako laku bateko uharterik handiena da. Uharte horretan dago Manitou aintzira, ur gezako aintzira baten barruko uharte batean dagoen aintzirarik handiena.

Ekologia
--------

Aintzirako amuarraina da Hurongo arrainetan nagusi. 1930. hamarkadan iritsitako espezie inbaditzaileak ere ugari dira, hala nola, itsas lanproia, *Alosa pseudoharengus* eta *Osmerus mordax*. 1960. hamarkadan Ozeano Bareko izokina sartu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .
2. ↑  Great Lakes Factsheet No. 1: Physical Features and Population Epa.gov
3. ↑  Jan A. DERECKI: *St. Marys River: physical and hydraulic characteristics* Glerl.noaa.gov

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1383
* Commonscat Multimedia: Lake Huron

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 236375632
* GND: 4089306-6
* LCCN: sh85063181
* NKC: ge269255
* NARA: 10046716
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1205151

 |

* Wd Datuak: Q1383
* Commonscat Multimedia: Lake Huron
**Katrina urakana** 2005eko Atlantikoko urakan garaian suntsitzaileena eta hildako gehien eragin zituen urakana izan zen. Estatu Batuetan kalte ekonomiko eta hildako gehien eragin zituenetakoa da. Halaber, Atlantikoan izandako seigarren urakan handiena izan da. Gutxienez 1833 pertsona hil ziren urakanak edota ondorengo uholdeek eraginda, 1928ko Okeechobee urakanaz geroztik Estatu Batuetako urakan hilgarriena bilakatu zelarik. Eragindako kalteak 108 mila milioi dolarretan balioztatu ziren.

Saffir-Simpson eskalan 5. mailara iritsi zen eta haizeak 280 km/hko abiadura izatera iritsi ziren. Estatu Batuetako hegoaldean itsasertzeko herriak erabat kaltetu ziren, batik bat, New Orleanseko metropoli-barrutian, milioi bat pertsona baino gehiago bertatik atera behar izan zituzten.

Katrina 2005eko abuztuaren 23an eratu zen Bahametan. Florida hegoaldea 1go mailako urakan bezala igaro zuen eta 2.000 milioi dolar baino gehiagoko kalteak eta 6 hildako eragin zituen. Mexikoko Golkoan berriz indarra hartu eta 5. mailako urakana eratu zen. Bigarren aldiz lurra jo zuenean, Louisianako hego-ekialdean, ahuldu egin zen eta 3. mailako urakanean gelditu zen. Hala ere, Katrinak Golkoko itsasertza suntsitu egin zuen, Floridatik Texasera, indarra hartu zuelako. Hildako gehien New Orleansen izan ziren bertako dike-sistemak huts egin zuelako. Dike horietako asko urakana pasatu eta ordu batzuetara kolapsatu egin ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Wilma urakana (2005)
* 2005eko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda
* Atlantikoko urakan denboraldien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* National Hurricane Center-ek emandako abisuak
* NASAko Katrina urakanari buruzko fitxategia
* Katrinak utzitako ondorioen argazkiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16422
* Commonscat Multimedia: Hurricane Katrina

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7515869-3
* LCCN: sh2005006058
* NKC: ph898517
* NARA: 10647303
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q16422
* Commonscat Multimedia: Hurricane Katrina


| 2005eko Atlantikoko zikloi tropikalak |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Arlene | Bret | Cindy | Dennis | Emily | Franklin | Gert | Harvey | Irene | 10 | Jose | Katrina | Lee | Maria | Nate | Ophelia | Philippe | Rita | 19 | Stan | Tammy | 22 | Vince | Wilma | Αα | Ββ | Γγ | Δδ | Εε | Ζζ |

 |
**Valentin Berriotxoa Museoa** Elorrioko Elizburu kaleko Santa Ana Monasterioan kokaturiko museoa da. Bertan San Balendin Berriotxoakoaren bizitzarekin loturik dagoen objektu eta agirien bilduma bitxia erakusten da. Hasieran santuaren jaiotetxean egon zen Museoa, baina 1966. urtetik aurrera Elorrioko Santa Ana komentuko areto batzuetan dago. 2003. urtean, gaur egun ikus ditzakegun instalazioak inauguratu ziren. Museoan santuaren bizitzaren zenbait aldiren berri jakingo dugu: bere familiarekin Elorrion igaro zituen umetako urteak eta Logroñoko Apaizgaitegian izan zuen prestakuntza-prozesua. Ondoren, Filipinetara egin zuen bidaia dator, eta Tonkinen (Vietnam) burutu zuen misio-jarduera, harik eta 1862. urtean martiri bilakatu eta haren erlikiak Bizkaira etorri arte. Bisitaldia amaitzeko, Santuaren beatifikazio eta kanonizazio prozesua jasotzen duten panel batzuk ikusi ahal izango ditugu. Ibilbide osoan zehar agiriak, argazkiak, mapak, testu autografoak, pinturak, urrezko piezak eta jantziak ikus daitezke, eta bai San Inaziorekin batera Bizkaiko patroia den San Balendin Berriotxoakoaren bizitzarekin eta lanarekin zuzenean loturik dauden gauza batzuk.

Kanpo estekak
-------------

* Valentin Berrio-Otxoa Museoko ataria
Komandantearen bandera 1938ko otsailetik 1941eko abendura arte.
**Oberkommando des Heeres** edo **OKH** (Armadako Komando Gorena) Bigarren Mundu Gerran *Oberkommando der Wehrmacht* (OKW) egituraren parte izan zen. Teorian, Alemaniako armadaren kuartel nagusi gorena, gerraren azken urteetan bere eginkizun garrantzitsuena ekialdeko frontearen komando operatiboa izan bazen ere, OKW-ek mendebaldeko frontean zuzentzen zuen bitartean.

Bartlett-ek eta Ghoshal-ek ikusi zuten matrize-egiturek "gatazka eta nahasmena ekarri zutela; kanalen ugaritzeak informazio-blokea sortu zuen, batzordeak eta txostenak ugaritzeak erakundea hondatzen zuen heinean; eta gainjarritako erantzukizunek gatazkak eta erantzukizun-galera eragin zutela".34

Alemaniako tradizio militarraren arabera, gerra-kanpainen plangintza Lehorreko Armadako Estatu Nagusiaren ardura zen, eta OKH-k funtzionamendu funtzionala hartzen zuen bitartean. Teorian, OKH OKW-ren menpe egon behar zen (horretan itsas armadak eta aire-indarrak ere parte hartu zuten), baina Lurreko Armadak (Heer) SESBren aurkako borrokan izan zuen garrantzia erabakigarriak esan nahi zuen OKW-k ekialdeko fronteko jardueren gaineko kontrol nominal hutsa gauzatu zuela, OKH-k 1941eko ekainetik aurrera ardura handiago hartuz, Luftwaffe edo Kriegsmarine-k plangintza iraingarrietan parte hartzeko oso aukera gutxi utziz. 

1935etik 1938ra OKH Werner von Fritschek zuzendu zuen, 1938tik 1941eko abenduaren 19ra Walther von Brauchitsch mariskalak. Barbarrossa Operazioan Moskuren aurkako Alemaniako ofentsibak porrot egin zuenez, Hitler Brauchitsch kaleratzera eraman zuen OKHko buru gisa, Hitlerrek berak hartu baitzuen plangintza militarraren zuzendaritza (nahiz eta karrerako soldadua ez izan). Haren aginduak, ordea, Alemaniako armadaren porrot negargarriak ekarri zituen ekialdeko frontean, eta laster mendebaldeko frontean. Hitlerrek OKHko buru egon zen 1945eko apirilaren 30era arte, bere heriotza data arte.

Ordurako, Alemaniako makineria militarra ia erorita zegoen, baina Hitlerrek oraindik bere testamentuan adierazi zuen egun honetatik aurrera OKHren buruzagitza Ferdinand Schörner mariskalaren esku geratu zela. Hala ere, ez zuen inoiz aginte eraginkorrik egin, eta Pragako kanpoaldean zuzentzen zituen tropez inguratuta geratu zen. Izan ere, ia suntsitutako Wehrmacht-aren buruzagitza ez-ofiziala ia Wilhelm Keitel jeneralak, OKWko buruak, eta Alfred Jodl jeneralak, OKWko Estatu-buruak, Hirugarren Reicharen baldintzarik gabeko errendizioa sinatu zuten 1945eko maiatzaren 8an.Txantiloi:Referências
**Pete Shelley** (Leigh, 1955eko apirilaren 17a – Tallinn, Estonia 2018ko abenduaren 6a), **Peter Campbell McNeish** jaioa, ingeles abeslari, kantautore eta gitarra-jotzailea izan zen.

Biografia
---------

Pete Shelleyk 1976an sortu zuen, Howard Devotorekin batera, Buzzcocks taldea, berehala punk eztandaren talde garrantzitsuenetakoa bilakatuko zena. Michael Wintterbottomen *24 Hour Party People* filmean ikusi zen bezala, Sex Pistolsek Manchesterren emandako kontzertu batean piztu zitzaien Shelley eta Devotori punk talde bat sortzeko gogoa. Hain zuzen ere, Johnny Rottenen taldearen biran sartu zen gerora Buzzcocks, eta horrek oihartzun handia ekarriko dion Erresuma Batuan.

1977an argitaratu zuten "Spiral Scratch" lehenengo EPa, eta berehala Devotok taldea utzi zuen, lehendabizi unibertsitate-ikasketak egiteko, eta geroago Magazine taldea sortzeko. Aldaketa horrek gitarrista ez ezik, abeslari ere bilakatu zuen Shelley, eta taldean hainbat aldaketa izan ostean, 1978an "Another Music in a Different Kitchen" LPa argitaratu zuen. Aurretik "Orgasm Addict" kantu arrakastatsua iritsi zen dendetara.

Buzzcocksek 1981ra arte iraun zuen, eta tarte horretan "Love Bites" (1978) eta "A Different Kind of Tension" (1979) lan luzeak argitaratu zituen. Gerora, Shelleyk bakarkako bideari ekin zion, harik eta 1989an berriro elkartu —Devoto gabe—, eta zuzenean jotzen eta disko berriak grabatzen hasi ziren arte.

Diskografia
-----------

* *Sky Yen* (1980) Groovy Records
* *Hangahar* (1980) Groovy Records
* *Homosapien* (1981) Genetic-Island/Arista
* *XL1* (1983) Island/Arista
* *Heaven and the Sea* (1986) Mercury
* *Cinema Music and Wallpaper Sounds* (2016) (Caroline True Records)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Lizarralde, Mikel.  (2018-12-07). «Pete Shelley hil da, Buzzcocks punk taldeko abeslaria» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1141280
* Commonscat Multimedia: Pete Shelley

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19882106
* ISNI: 0000 0000 7249 9729
* BNF: 140454701 (data)
* GND: 134520971
* LCCN: n94110357
* SUDOC: 156839865
* BIBSYS: 61635
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: pete-shelley

 |

* Wd Datuak: Q1141280
* Commonscat Multimedia: Pete Shelley
Palestinako Landa Historia Proiektua
------------------------------------

  

Palestinako Landa Historiaren Proiektua (PRHP): Misioaren Adierazpena

Palestinako Landa Historiaren Proiektua (PRHP) (2014) Roy Marom-en etengabeko ahalegina da kulturalki eta zientifikoki garrantzitsua den Palestinako landa-historiari eta -ondareari buruzko informazioa dokumentatu, gorde, aztertu eta argitaratzeko. Corpusak ahozko historiako 1.300 elkarrizketa baino gehiago biltzen ditu, 700 bat komunitate palestinarren ezagutza biltzen dutenak. Beshara Doumani historialari palestinarrak ahozko historiak "palestinarrak historian sartzeko" duen garrantzia azpimarratu zuen, eta Kobi Peled historialari israeldarrak, berriz, palestinarren ahozko historiako proiektu gehienak Nakban zentratzen direla adierazi zuen, horien kausak eta ondorioak barne. "Bere misioaren arabera, Palestinako Landa Historiak Palestinako geografia historikoa, genealogiak, toponimia, arkeologia, nekazaritza-praktikak, tradizioak eta loreak dokumentatu nahi ditu. 2022ko urrira arte, proiektuak 700 herri palestinar dokumentatu ditu, historikoki Israel/Palestinan bizi izan diren tokien % 65 inguru. Azkenik, mende bat baino gehiagoko historia pertsonalak eta otomandar, britainiar, jordaniar eta israeldarren agintepeko bizitzaren oroitzapenak ere baditu.

Palestinako Ahozko Historiaren Artxiboa proiektua
-------------------------------------------------

  

Palestinako Ahozko Historiaren Artxiboa (POHA) proiektua, Beiruteko Unibertsitate Amerikarrean oinarritua, 2011n jarri zen martxan, Libanon bizi diren lehen belaunaldiko errefuxiatu palestinarrek ahozko historiako mila testigantza baino gehiago digitalizatu, aurkitu, katalogatu eta eskuratzeko. Elkarrizketek eta grabatutako beste adierazpen batzuek lente baliotsu bat eskaintzen dute, Palestinako historia modernoaren hausturaren une zehatz bat aztertzeko, ordezkaritza gutxiko ikuspegi sozial eta kulturaletik. Txosten honek agerian uzten ditu POHAren proiektua planifikatzeko eta ezartzeko erabaki metodologikoak, errefuxiatuen kontakizunen ahozkotasuna eta berehalakotasuna zaindu nahi duen oinarrizko artxibo digital gisa. Artxiboak Palestinako eta, oro har, Ekialde Hurbileko ikasketetan interesa duten adituak inplikatu nahi ditu, pertsonengan zentratutako ikuspegi artxibistiko zabalago baten esparruan, metodologia etnografiko dialektiko bat jorratzeko eta Nakbaren narrazio bat "barrutik" sortzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Marom, Roy (2022). "The Palestinian Rural History Project (PRHP): Gazetteer of Documented Villages."
2. ↑  "Narrating Palestine: The Palestinian Oral History Archive Project" Palestinar Ikasketetako Insitutoa.
**Burqa**, Nablus estatuko herri palestinarra da. Zisjordaniako iparraldean, Nablusetik ipar-mendebaldera. Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, herriak 4.030 biztanle zituen 2006. urtearen erdialdean eta 4.152 2017a.

Lokalizazioa
------------

Burqa Nablusetik 10,7 kilometro (6,6 mi) ipar-mendebaldera dago. Beit Imrin eta Nisf Jubeil ditu mugakide ekialdean, Jaba, Fandakmiya, Silat ad-Dhahr eta Al "Attara" iparraldean, Anabta, Bizzariya eta Ramin mendebaldean, eta Deir Sharaf eta Sabastiya hegoaldean.

Historia
--------

Erromatarren azken garaiko zeramikak aurkitu dira hemen , baita Bizantziar eta Lehen Musulmanen garaiko zeramikak ere .

### Otomandar garaia

Burqa Otomandar Inperioan sartu zen 1517an, Palestina osoarekin, eta 1596an zerga-erregistroetan agertu zen Jabal Samiren Nahiyan, Nabluseko sanjaken zati batean. 15 etxe zituen, guztiak musulmanak. Herritarrek% 33,3ko zerga-tasa finkoa ordaintzen zuten hainbat nekazaritza-produkturen gainean, hala nola garia, garagarra, udako uztak, olibak, ahuntzak edo erlauntzak, oliben edo mahatsaren prentsa, noizbehinkako errentez gain.

1838an, Edward Robinsonek honela deskribatu zuen Burqa: "Iparraldeko gandorraren aldeko terraza moduko batean dagoen herri handi bat, Sebustiehko arro osoa ikusten duena. Ohartu zen, gainera, herrixkan kristau greziarrak eta musulman biztanleak nahasten zirela.

1863an, Victor Guérinek herriak mila biztanle zituela aurkitu zuen.

1870/1871n otomandar errolda batek Wadi al-Sha 'irreko nahiya (azpibarrutia) herria zerrendatu zuen.

1882an, FEren Mendebaldeko Palestinari buruzko Inkestak honela deskribatu zuen Burka: "Harrizko herrixka handi bat terraza batean, oliba baso on bat eta bi iturburu mendebaldean, eta ondo hegoaldean. Bideak herria zeharkatzen du. Kaktusezko hesiak daude lorategien inguruan, herriaren iparraldean, eta larrain-solairu handi bat, mendi-hegalean zehar modu desordenatuan eraikitzen den lekuaren erdian. Bertako biztanle batzuk kristau greziarrak dira".
**Juan Errazquin Tomás** (1906ko ekainaren 22a - 1931ko urtarrilaren 13a) aurrelari gisa jokatu zuen euskal futbolaria izan zen.

Klubaren ibilbidea
------------------

Argentinako Leonesen jaio zen guraso euskaldunekin, Errazquin Irungo euskal udalerrira joan zen bizitzera txikitan. 1921ean, Errazquin debuta egin zuen Real Unión B taldean, 15 urterekin. 1923an, Real Uniónen lehen taldea izateko lanean hasi aurretik, Real Uniónen 1924ko Espainiako Errege Kopako finala irabazi zuen 17 urterekin.

Nazioarteko ibilbidea
---------------------

1925eko ekainaren 1ean, Errazquinek Espainiarekin debuta egin zuen Suitzaren aurka 3-0 irabazita, hiru golak sartuz.  18 urte eta 344 egun zituela, Errazquin Espainiako futbol selekzioaren historiako golegile gazteena bihurtu zen, harik eta Ansu Fati 2020ko irailaren 6an 17 urte eta 311 egun zituela Ukrainaren aurka egindako golak Errazquinen 95 urteko errekorra hautsi zuen arte. 

### Nazioarteko golak

| Zk. | Data | Lekua | Aurkaria | Puntuazioa | Emaitza | Lehiaketa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1925eko ekainaren 1a | Stadion Neufeld, Berna, Suitza | Suitza  Suitza | **2** –0 | 3–0 | Lagunartekoa |
| 2 | **2** –0 |
| 3 | **3** –0 |
| 4 | 1925eko ekainaren 14a | Mestalla, Valentzia, Espainia | Italia Italia | **1** –0 | 1–0 |
| 5 | 1926ko abenduaren 19a | Campo de Coia, Vigo, Espaina | Hungaria Hungaria | **1** –0 | 4–2 |
| 6 | **4** –2 |

Heriotza
--------

1931ko urtarrilaren 6an, Errazquin 24 urte zituela hil zen, *Mundo Deportivok* "gaixotasun ankerra" gisa deskribatu zuena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Juan Errazquin ( I ).* .
2. ↑    *National football team player Juan Errazquín.* .
3. ↑    *Ansu Fati breaks 95-year record to become Spain's youngest ever scorer.* .
4. ↑    *Ha fallecido en Irún, el internacional Juanito Errazquin.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22964548

 |

* Wd Datuak: Q22964548
**Sa'ir** (arabieraz: سعير‎, **Saeer**, **Seir** edo **Si'ir** ere idatzia) Palestinako Estatuko Hebrongo Gobernazioan dagoen herri palestinar bat da, Zisjordaniako hegoaldean, 8 kilometer (5.0 mi) Hebroneko ipar-ekialdean. Inguruko tokien artean Beit Fajjar eta al-Arroub iparraldean, Beit Ummar ipar-mendebaldean, Halhul mendebaldean eta Beit Einun eta ash-Shuyukh hegoaldean daude. Itsaso Hila Sa'irren udal mugetatik ekialdean dago.  2017ko erroldan Palestinako Estatistika Bulego Nagusian, herriak 20.722 biztanle zituen. 

117.000 dunam baino gehiago ditu udal eskumenak, horietatik 6.000 azalera eraikia eta 11.715 laborantzakoak. Sa'ir-eko jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza eta Israelgo lan-merkatua dira, nahiz eta azken honek kalteak jasan dituen 2000-04ko Bigarren Intifadaren ondoren Israelgo murrizketen ondorioz. Olibondoak dira laborantzarik handiena. 

Samakheko gudua 1918ko irailaren 25ean izan zen, Sharongo guduan, Nabluseko guduarekin batera 1918ko irailaren 19tik 25era Megiddoko gudua osatu zutenean, Sinaiko eta Palestinako Kanpainaren azken hilabeteetan. Lehen Mundu Gerra. Harry Chauvel australiar teniente jeneralak agindutako Sharon-eko guduaren zalditeria-fasean, Esdraelon lautada (Jezreel Harana eta Armagedoneko Lautada izenez ere ezaguna) hartu zuen 40-50 milia (64-80 km) atzetik. Irailaren 20an Judeako muinoetako lehen lerroa, 3. Light Horse Brigadak Jenin harrapatu zuenean. Zaldi Arinen 4. Brigada, Australiako Mendi Dibisioa hornidura-zutabeak eta presoak zaintzen zabaldu zuten, Samakh Gallilea itsasoaren ertzean erasotzeko eta harrapatzeko agindua jaso aurretik. Hemen otomandar eta alemaniar goarnizioari Yildirim Armada Taldeko komandanteak azken gizonari borrokatzeko agindua eman zion.

Izena
-----

Jerusalemgo Ikerketa Aplikatuko Institutuaren (ARIJ) arabera, Sa'ir "Saeer (صعير) edo Saiour (صعيور) herrian ezarri zen", eta erromatarren garaian herria "Sior" izenez ezagutzen zen

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Sa'ir Town Profile.
**Palestinaren Askapenerako Herri Frontea** (PAHF, PFLP ingelesez, FPLP frantsesez eta gaztelaniaz) 1967an George Habashek sortutako talde
marxista-leninista palestinarra da.

PAHF Palestinaren Askapenerako Erakundearen sortzaileetariko bat izan zen, baina hainbat bider erretiratu eta itzuli egin da, PAEren buruzagitzarekiko eta batez ere PAEn nagusi den Al Fataren ildoarekiko oso kritikoa delako. Kritika gogor hori, besteak beste, 1974an eta 1993tik adierazi izan du PAHFek. 1993an PAEren eta Israelen arteko elkarrizketa sekretuen ondorioz Osloko Akordioa sinatu zuten Jassir Arafatek eta Isaak Rabinek. Osloko Akordioen bigarren zatia 1995ean sinatu zuten PAEk eta Israelek. 1993ko akordioaren ondorioz sortu zuten Palestinako Aginte Nazionala.

PAHFak borroka armatua erabili izan ohi du palestinar kausari buruzko arreta deitzeko. Hauek izan ziren bere lehen ekintzak:

* 1968: Erroma eta Tel Aviven arteko hegaldiaren bahiketa, Aljeriara saihestuz.
* 1969: Hegazkin israeldar bati erasoa Atenasko aireportuan.
* 1970: Bi hegazkinen bahiketa bateratua eta sei egun geroago beste batena, Jordaniara desbideratuz. Beste hegazkin bat bahitzen huts egin zuten, baino geroago beste bat Kairora saiestea lortu zuten. Kasu guztietan, bidaiariak askatuak izan ziren.

Azken ekintza hauek eta Jordaniako monarkiarekiko enfrentamenduen eta tentsioaren hazkundeak "Irail Beltza" delakoa eragin zuten, non Jordaniako Hussein erregeak Palestinaren Askapenerako Erakundea gogor jazarri zuen. Errefuxiatu guneak eta fedajin edo gerrillari palestinarren baseak bonbardatu zituen, eta zibil eta gerrillari ugari hil zituen. Hori dela eta, Jordanian zegoen PAEren buruzagitza handik atera eta Libanon ezarri zen, han zuen sekzioarekin elkartzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Palestina
* Palestinako Aginte Nazionala
* Armada Gorriaren Frakzioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q212884
* Commonscat Multimedia: Popular Front for the Liberation of Palestine

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262804960
* GND: 5250280-6
* LCCN: n88194429
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q212884
* Commonscat Multimedia: Popular Front for the Liberation of Palestine
Txikipedia - logoa.
**Txikipedia** 8-13 urte bitarteko haurrentzako entziklopedia bat da, Euskarazko Wikipediaren barruan txertatua, adin-tarte horretako umeentzako moduko lexiko eta sintaxiarekin egina. Horregatik, euskara garbi eta errazean idatzita egotea du helburu, umeen eskola-beharretara moldatua, baina ulergarritasunari garrantzi handia emanez.

Txikipediaren oinarrian, Vikidia izeneko online wikientziklopedia dago, euskaraz 2015ean hasi zena, eta beste hainbat hizkuntzatan ere funtzionatzen duena, hemen aipatutako helburuekin.

Txikipediaren helburuak
-----------------------

Txikipedia 8-13 urte bitarteko umeentzat da, eskolako beharretara begira egina, baina ez bakarrik. Izan ere, euskara errazean idatzitako wikipedia moduko bat izatea da helburua, eta, hartara, euskara ikasten ari diren helduentzat ere izan daiteke baliagarria. Wikipediaren bertsio laburtu edo errazago bat izatea da helburua, batzuetan wikipediako artikuluak luzeak, konplexuak eta zailak izaten direlako.

Txikipediaren egileak
---------------------

Txikipedia wiki proiektuan edonork parte har dezake, artikuluak idatziz, aldatuz edo osatuz, informazioa gehituz edo zuzenduz. Horretarako kontua ireki beharra dago. Beti errespetatu behar dira egile-eskubideak.

Bestalde, asmoa da 8 eta 13 urte bitarteko euskal umeek ere parte hartzea Txikipedia egiten, haiek izatea interesatzen zaizkien artikuluak idazten, osatzen edo zuzentzen dituztenak, baina betiere euren irakasleen laguntzarekin; horrela, euren ekarpena egin dezakete, eskolarako baliagarriak izan daitezkeen gaietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «We talk to Koldo Biguri about the Basque children’s Wikipedia, Txikipedia» *headstuffpodcasts.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-13).
2. ↑     *Urdiaingo toponimia Txikipedian lantzen – Euskal Wikilarien Kultur Elkartea.*  (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
3. ↑     *Inoizko wikilaririk txikienak izan ditugu Sakanan – Euskal Wikilarien Kultur Elkartea.*  (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
4. ↑     *Txikipedia:Azala/Wikiproiektu:Zumaia BHI 2020-2021/1. taldea.*  2021-02-02 (Noiz kontsultatua: 2021-02-12).
5. ↑     *Atari:Hezkuntza/Lehen Hezkuntza/Txikipedian idatzi.*  2020-03-04 (Noiz kontsultatua: 2021-02-12).
6. ↑     *Atari:Hezkuntza/Bigarren Hezkuntza/Testu bat moldatu Txikipediarako.*  2020-05-13 (Noiz kontsultatua: 2021-02-12).
7. ↑     *Atari:Hezkuntza/Bigarren Hezkuntza/Testu bat grabatu Txikipediarako.*  2020-10-25 (Noiz kontsultatua: 2021-02-12).

Ikus, gainera
-------------

* Vikidia.

Kanpo estekak
-------------

* Txikipedia: Azala
* Txikipedia: Zer da Txikipedia?
* Txikipedia twitterren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216961
* Commonscat Multimedia: Txikipedia

---

 |

* Wd Datuak: Q65216961
* Commonscat Multimedia: Txikipedia


| * i
* e
* a
Wikimedia Fundazioaren proiektuak |
| --- |
| Wikiliburuak • Wikibertsitatea • Wikimedia Commons • Wikiztegia • Wikialbisteak • Wikipedia • Wikiesanak • Wikiteka • Wikiespezieak • Wikidata • Wikibidaiak • Meta-Wiki | Wikimedia Fundazioa |
**Montoneros** edo **Montoneroak** Argentinako gerrilla-erakundea izan zen, 1969an mugimendu peronistatik sortua, erregimen militarren kontra borrokatzeko helburua zuena. Ezker peronistaren ordezkaritzat jo ohi da eta bere ekintza armatuak 1970 eta 1976 bitartean burutu zituen.

P. E. Aranburu lehendakari ohia bahitu eta hil zuten Montoneroek 1970ean, eta militarren gobernuaren kontra borrokan aritu ziren 1973 arte. 1974an Perónekin izandako tirabirak zirela eta, haren ideiak alde batera utzi zituzten, eta ezkutuko erakunde bihurtu ziren; baina M. E. Martinez de Perón aginpidean zegoela, eta Videla jeneralaren diktaduraren lehen urtean ere, aurrera jarraitu zuen Montoneroen borrokak. Mario Firmenich, Montoneroen buruzagiak, Brasilera ihes egin zuen. Brasiletik Argentinara bidali zuten 1984an, eta 1987an bizitza guztiko kartzela-zigorra eman zioten.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1053419
* Commonscat Multimedia: Montoneros

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1053419
* Commonscat Multimedia: Montoneros