**Konposatu organosilizikoak** karbono-silizio lotura duten konposatu organometalikoak dira. Konposatu organosilizikoek maiz pareko konposatu organikoen antzeko ezaugarriak dituzte kolorgeak, sukoiak, hidrofobikoak eta airean egonkorrak direlako.

Konposatu organosiliziko gehinetan silizio-atomoak lau balentzia du eta geometria molekular tetrahedrikoa du. Bestetik karbono-silizioa loturak karbono-karbono loturak baino luzeagoak eta ahulagoak dira.

Konposatu organosilizikoak erabilera ugari dituzte egunerokotasuna adhesibo, zigilatzaile edo masilla gisa.

Izaki bizidunak osatzen dituzten elementu biologikoetan karbono-silizio loturak ez dira esistitzen, nahiz eta entzimak baliatuz txerta daitezkeen horiek mikroorganismoengan.

Silizio karburoa konposatu ez-organikoa da.

Prestakuntza
------------

Lehen konposatu organosilizikoa Charles Friedel-ek eta James Crafts-ek prestatu zuten 1863an silizio tetrakloruroa (SiCl4 ) dietilzinkarekin [Zn(C2H5)2] erreakzionarazi zutenean *tetraetilsilanoa* [Si(CH2CH3)4] lortuaz.

Konposatu organosiliziko asko (CH3)4-xSiClx konposizioa duten kloruroak dira. Konposatu hauek prestatzen dira klorometanoa silizio-kobrea aleazio batekin erreakzionarazten. Prozezuari Müller-Rochow sintesi deritzo. Horietan guztietan inportanteena dimetildiklorosilanoa da.

{\displaystyle {\ce {2 CH3Cl + Si -> SiCl2(CH3)2.}}}

Hidrosililazioa sintesirako beste modu bat da karbono-silizio lotura eratzeko. Adizio-erreakzio baten bidez, Si-H lotura duten konposatuek alkeno, alkino, imina, zetona eta aldehidoekin erreakzionatzen duten katalizatzaile metaliko baten aurrean, platinoa normalean.

Konposatu organosilizikoen motak
--------------------------------

Konposatu organikoen maneran konposatu organosilizikoek ere talde funtzionalak dituzte.

### Silanolak, siloxidoak eta siloxanoak

Hauek alkoholen, alkoxidoen eta eterren parekoak dira.

Silanolek R3SiOH egitura dute.

{\displaystyle {\ce {R3SiCl + H2O -> R3SiOH + HCl}}}

Siloxidoak, silanol desprotonatuak dira.

{\displaystyle {\ce {R3SiOH + NaOH -> R3SiONa + H2O}}}

Siloxanoak, silanolen deshidratatioz eratzen dira.

{\displaystyle {\ce {2 R3SiOH -> (R3Si)2O + H2O}}}

### Sililo-eterrak

Sililo-eterrek Si–O–C lotura dute eta alkoholak sililo-kloruro batekin erreakzioaraziz prestatzen dira.

{\displaystyle {\ce {(CH3)3SiCl + ROH -> (CH3)3SiOR + HCl}}}

Silola
### Sililo-haluroak

Sililo-kloruroak dira inportanteenak silikonak ekoizteko baliatzen direlako. Horien artean dimetildiklorosilanoa [SiCl2(CH3)2], metiltriklorosilanoa (SiCl3CH3), trimetilsilil kloruroa [(CH3)3SiCl eta *diklorometilfenilsilanoa* (C6H5SiCl2CH3) dira aipagarrienak.

### Deribatu asegabeak

Konposatu organosilizikoetan lotura bikoitzen sorrera oso mugatua da, konposatu organikoetan ez bezala. Laborategiko bitxitasuna izaterik ez dira pasatzen Si=C loturak. Si=Si loturak, disilenoak, ohiokoxeagoak dira. Deribatu asegabeen artean disilinoak aipa daitezke. Egileen arabera Si≡C edo Si≡Si lotura dituzten konposatuei esaten zaie. Si≡C lotura hirukoitza dutenen, artean lehena 2010 arte ez zen detektatu.

### Silolak

Silolek ziklopentadienoaren antzeko egitura dute, elektroluminiszenteak dira eta propietate elektroniko egokiak dituzte elektroi-garraiatzaileak direlako. Metalol izeneko konposatu-familia baten kideak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Frampton, Mark B.; Zelisko, Paul Martin.  (2009-07-01). «Organosilicon Biotechnology» *Silicon* 1 (3): 147–163. doi:10.1007/s12633-009-9021-3. ISSN 1876-9918. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
2. ↑    *Hydrosilylation : a comprehensive review on recent advances.*  Springer 2009 ISBN 978-1-4020-8172-9. PMC 310335636. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
3. ↑   **(Ingelesez)** Lickiss, Paul D..  (1995-01-01). Sykes, A. G. ed. «The Synthesis and Structure of Organosilanols» *Advances in Inorganic Chemistry* (Academic Press) 42: 147–262. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
4. ↑   Flood, E. A..  (1933-04-01). «Preparation of Triethylsilicon Halides» *Journal of the American Chemical Society* 55 (4): 1735–1736. doi:10.1021/ja01331a504. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
5. ↑   Ottosson, Henrik; Steel, Patrick G..  (2006-02-08). «Silylenes, Silenes, and Disilenes: Novel Silicon-Based Reagents for Organic Synthesis?» *Chemistry - A European Journal* 12 (6): 1576–1585. doi:10.1002/chem.200500429. ISSN 0947-6539. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
6. ↑   **(Ingelesez)** Brook, Adrian G.; Abdesaken, Fereydon; Gutekunst, Brigitte; Gutekunst, Gerhard; Kallury, R. Krishna.  (1981-01-01). «A solid silaethene: isolation and characterization» *Journal of the Chemical Society, Chemical Communications* (4): 191–192. doi:10.1039/C39810000191. ISSN 0022-4936. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
7. 1 2   **(Ingelesez)** Aubouy, Laurent; Gerbier, Philippe; Huby, Nolwenn; Wantz, Guillaume; Vignau, Laurence; Hirsch, Lionel; Janot, Jean-Marc.  (2004-09-03). «Synthesis of new dipyridylphenylaminosiloles for highly emissive organic electroluminescent devices» *New Journal of Chemistry* 28 (9): 1086–1090. doi:10.1039/B405238B. ISSN 1369-9261. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q422789
* Commonscat Multimedia: Organosilicon compounds

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph123803
* AAT: 300380543
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D017646
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 25713

 |

* Wd Datuak: Q422789
* Commonscat Multimedia: Organosilicon compounds