recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hermitage museoaren pinakoteka, San Petersburgon.
**Pinakoteka** (***pinacothēca*** latineko hitzatik eta ***πινακο*** edo "margolana", eta ***θήκη*** edo "bilduma" grezierako hitzetatik) margolan museoak edo arte galeriak dira. Beraz, margolanak erakusteko espazioak dira, nahiz eta batzutan eskulturak ere erakutsi. Horren arabera, orokorragoak diren museoek ere pinakoteka bat eduki detzakete haien barruan; hori da, adibidez, Donostiako San Telmo Museoaren kasua.

Historia
--------

Atenasko Akropolian, ipar aldean, *propileos* izeneko ate monumentalak zeuden, han oholtxo margotuak gordetzen ziren eta espezio horrek ***πινακοθήκη*** izena zuen. Antzinako Grezian, tenpluen sarreretan, bestetik, jainkoen errepresentazioak erakusten ziren.

Pinakoteka ezagunenak
---------------------

Asko dira mundu osoan ospetsuak diren pinakotekak. Hona hemen adibide batzuk:

* Errusian: Hermitage museoa, San Petersburgo.
* Espainian: Pradoko museoa, Madril.
* Ingalaterran: National Gallery, Londres.
* Frantzian: Louvreko Museoa eta Orsay museoa, Paris.
* Brasilen: São Pauloko arte museoa, São Paulo.
* Italian: Uffizi Galeria, Florentzian, eta Brerako pinakoteka, Milan.
* Ameriketako Estatu Batuak: Washingtongo Arte Galeria Nazionala, Washington.
* Vatikano: Vatikanoko pinakoteka, Vatikanoko Museoen barruan dago.

Euskal Herrian
--------------

Gurean ez daude hain maila altuko pinakotekak. Dena dela, aberatsena, Bilboko Arte Ederren Museoarena da.

Pinakoteka birtualak
--------------------

Izen hori Interneten bidez ikus daitezkeen margolan bilduma dira. Horietan margolanak digitalizatuak ikus daitezke, batzutan erresoluzio handiez. Horrelako proiektu ezagunetarikoa Google Arts & Culture da; proiektu horretan munduko hamazazpi instituzio handiak ari dira parte hartzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Gliptoteka
* Protomoteka

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q740437
* Commonscat Multimedia: Pinacothecas

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4156468-6
* AAT: 300312348
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q740437
* Commonscat Multimedia: Pinacothecas
**Pincheira anaiak** (gaztelaniaz: *Hermanos Pincheira*) *1818-1832* urteetan Txilen eta Argentinan legez kanpoko gaizkile-talde errealista izan zen. gaizkile-taldeak Txileko Independentzia Gerran gerrilla errealista bezala borrokatu zuen hasieran Guerra a muerte fasean. Vicente Benavides fusilatu eta erresistentzia errealista erori ondoren, Txileko eta Argentinako estatu berrietatik kanpo bizi nahi zuten bidelapur armatuak bihurtu ziren. Geroago, abereen lapurretan espezializatu egin ziren. Pincheira anaiek aliantza bat osatu zuten Salinas Grandes eta Sierra de la Ventana kokatu ziren Boroanoen tribuarekin eta haiekin eraso zuten Carmen de Patagones eta Fortaleza Protectora Argentina (gaur egungo Bahia Blanca).

1827an Jorge Beauchef koronelak, Manuel Bulnes txileko jeneralaren aginduetara, Andeak zeharkatu zituen eta Pincheira anaiak garaitu zituen Epulafquén-eko guduan, baina bidelapurrak ihes egitea lortu zuten. gaizkile-taldea aske jarraitu zuen 1832. urtera arte, José Antonio Pincheira kapitulatu zenean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7194918

 |

* Wd Datuak: Q7194918
**Platte konderria** (ingelesez: *Platte County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Columbus da. 2010eko zentsuaren arabera 32.237 biztanle zituen, Platte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Platte konderriak 1.773,08 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,27 ura dira. Beste 1.745,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 32.237 pertsonetatik 31.619 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.452 dira. 128 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 149 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 37 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 201 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496070
* Commonscat Multimedia: Platte County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123162064
* LCCN: n81026590
* **Lekuak**
* OSM: 1425473
* TGN: 2001386

 |

* Wd Datuak: Q496070
* Commonscat Multimedia: Platte County, Nebraska
**Pushmataha konderria** (ingelesez: *Pushmataha County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Antlers da. 2010eko zentsuaren arabera 11.572 biztanle zituen, Pushmataha kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pushmataha konderriak 3.685,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 69,99 ura dira. Beste 3.615,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.572 pertsonetatik 8.830 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 280 dira. 74 beltzak edo afroamerikarrak. 2.017 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 622 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489463
* Commonscat Multimedia: Pushmataha County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127840640
* LCCN: n80086188
* **Lekuak**
* OSM: 1822239
* TGN: 2001686

 |

* Wd Datuak: Q489463
* Commonscat Multimedia: Pushmataha County, Oklahoma
***Puta zikinak: Sexu-langileen eskubideen aldeko borroka*** Juno Mac-en eta Molly Smith-en 2018an idatzitako liburua da. Amaia Astobizak euskaratu zuen Katakrak argitaletxearen bidez 2022an.

Lan sexualeko politiken eraginak aztertzen dira bertan, erabateko despenalizazioaren alde eginez. Liburuak hainbat gai jorratzen ditu: biziraupen-sexua, sexu-lan migratzailea, sexu-lanari buruzko iritzi feministak eta sexu-langileen droga-kontsumoa. Autoreen ustez, lan sexualari egiten zaizkion kritika arruntak arazo orokorragoak dira kapitalismoarekin.

Sinopsia
--------

Prostituzioaren gaia ikuspegi kritiko eta feministatik aztertzen da liburuan. Lanaren helburua da prostituzioa legeztatzearen aldeko argudioei aurre egitea eta emakume sexualen esplotazioari eta indarkeriari aurre egiteko alternatibak proposatzea.

Liburuan, autoreek diote prostituzioa emakumeen aurkako indarkeria dela, sarritan pobreziarekin, bereizkeriarekin eta sexu-abusuarekin lotzen baita. Halaber, zalantzan jartzen dute prostituzioa legeztatzea sexu-langileen segurtasuna eta eskubideak bermatzeko irtenbidea dela, eta argudiatzen dute horrek ez diela heltzen esplotazioaren eta indarkeriaren azpian dauden kausei.

Legeztatzearen ordez, autoreek alternatiba batzuk proposatzen dituzte, hala nola prostituzioa despenalizatzea eta sexu-langileei industriatik ateratzen laguntzeko laguntza-programak ezartzea. Sexu-heziketan eta sexu-abusuaren eta sexu-esplotazioaren prebentzioan ere arreta handiagoa jartzearen alde daude, bereziki pertsona ahulenentzat.

Erasoak
-------

2023ko otsailean Baionako liburu-denda batean liburuaren euskarazko itzulpenaren ale guztiak erasotuak izan ziren. Katakrak-ek ekintza gaitzetsi zuen komunikatu bat argitaratuz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «PUTA ZIKINAK | Katakrak Liburuak - Liburutegia, Kafetegia, Argitaletxea, Ikasketa kritikoetarako gunea, kooperatiba, ekonomia eraldatzailea» *katakrak.net* (Noiz kontsultatua: 2023-03-11).
2. ↑    www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Puta zikinak - Mac Juno» *www.txalaparta.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-03-11).
3. ↑   «Puta zikinak liburuari egin dioten erasoaren aurrean | Katakrak Liburuak - Liburutegia, Kafetegia, Argitaletxea, Ikasketa kritikoetarako gunea, kooperatiba, ekonomia eraldatzailea» *www.katakrak.net* (Noiz kontsultatua: 2023-03-11).

Kanpo estekak
-------------

* Liburua Katakrak argitaletxean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97173073

 |

* Wd Datuak: Q97173073
Ragnar Lodbroken ezkutuko apainduretako batek, beharbada, Thor jainkoa Jörmundgander sugea arrantzatzen erakusten zuen. Eskena horren marrazki hau, XVIII. mendeko eskuizkribu islandiar batetakoa da.
**Ragnarsdrapa**, Ragnar Lodbrok eskandinaviar heroiaren omenez idatzitako olerki eskaldiko bat da. Ezagutzen den eskaldorik antzinakoenari ematen zaio bere egiletza, Bragi Boddasoni, alegia, IX. mendean bizi izan zena, eta Björn en Haugi errege suediarrarentzat idatzi zuen. Bragik, irudiak, ustez, Ragnarrek berak eman zion apaindutako ezkutu batean deskribatzen ditu. Irudien artean, honako hauek zeuden:

* Hamdir eta Sorli Jörmunrekkr erregea erasotzen
* Hedin eta Högniren arteko betiereko gudua.
* Thor jainkoa Jörmundgander sugea arrantzatzen.
* Gefjun Sjaelland goldatzen Suediako lurretik

Existititzen diren Ragnarsdraparen txatalak, Snorri Sturlusonen Edda prosaikoan mantendu ziren. Hamdir eta Sorliren eta Hedin eta Högniren pasarteak, argi eta garbi ematen zaizkio Ragnarsdrapari, beste batzuk, adituek diotenez, olerkikoak bertakoak diren bitartean.

Lan hau, batzuetan, Husdrapa eta Haustlöngekin alderatzen da, hauek ere, eskena mitologikoak irudikatzen dituzten marrazkiak deskribatzen dituztelarik.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Ragnarsdrapa ingelesez

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1970724

 |

* Wd Datuak: Q1970724
**Royal Naval College** Londresko Greenwich udalerrian dagoen Royal Navy Itsas Armadaren akademia ezaguna da. 1998an itxi zituen ateak. 1997 urtean Greenwich parkea eta inguruko eraikin historikoak (tartean *Royal Naval College*) Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOK **Itsasaldeko Greenwich** izenarekin.

Historia
--------

1443 urtean Placentia jauregia eraiki zuen Gloucesterreko dukeak Tamesis ibaiaren ertzean. 1660an Karlos II.ak eraisteko agindua eman zuen eraikin berria altxatzeko.

1696 eta 1712 artean eraiki zen *Greenwich Hospital*. Bertan erretiraturiko marinelak bizi ziren. 1873an Itsas Armadako ofizialentzako akademia ireki zen, 1998 urterarte iraun zuena. Ordutik aurrera **Old Royal Naval College** izenaz ezagutzen da, hots, "Royal Naval College zaharra".

Iruditegia
----------

* Ateak.Ateak.
* Grand Square erdian Jurgi II.aren estatua.*Grand Square* erdian Jurgi II.aren estatua.
* Grand Square, enparantza handia.*Grand Square*, enparantza handia.
* San Petri eta San Pauloren kapera.San Petri eta San Pauloren kapera.
* Kaperaren barnealdea.Kaperaren barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15089213
* Commonscat Multimedia: Royal Naval College, Greenwich

---

 |

* Wd Datuak: Q15089213
* Commonscat Multimedia: Royal Naval College, Greenwich
**Nicolás Sánchez Albornoz Aboin** (Madril, Espainia, 1926ko otsailaren 11) historialaria da. Claudio Sánchez Albornoz historialariaren semea da.

Bizitza
-------

Haurtzaroa Madrilen igaro zuen. Espainiako Gerra Zibilean, ordea, Bordelera joan zen hiru urterako. 1940an Espainiara itzuli zen bere arrebekin, baina aitak Argentinara ihes egin zuen. Historiako ikasketak hasi zituen Madrilen, eta Buenos Airesko Unibertsitatean amaitu zituen. 1947an atxilotu egin zuten Madrilen, Eskola Fundazio Unibertsitarioan egindako ekintzengatik. Espetxean egon beharrean, nahiago izan zuen Cuelgamuros lan-eremura joan boluntario. 1948an, ihes egin zuen Manuel Lamanarekin batera. Frantziako muga igarotzea lortu zuen, eta hiru hilabetez Parisen egon ondoren Argentinara, aitarengana, joan zen. 1955etik aurrera irakasle izan zen Argentinako hainbat unibertsitatetan. 1968an Estatu Batuetara joan zen, eta Espainiako eta Latin Amerikako Historiako eskolak eman zituen New Yorkeko Unibertsitatean.

1990ean Estatu Batuak utzi eta Espainiara itzuli zen, eta Karlos III.a Unibertsitatean hainbat mintegitan parte hartu zuen. 1991n Cervantes Institutuko zuzendari izendatu zuten. Lau urtez institutu hori martxan jartzeaz, zentroak egokitzeaz eta berriak sortzeaz arduratu zen. 1996ko hauteskunde orokorren ondoren, Santiago Mora-Figueroa jarri zen haren lekuan.

Lanak
-----

Ikertzaile eta historialari gisa obra hauek idatzi ditu, besteak beste: *La población de América Latina* (1968, *Latin Amerikako biztanleak*); *Los precios agrícolas durante la segunda mitad del siglo XIX* (1975, *Nekazaritza-gaien prezioak XIX. mendearen bigarren erdialdean*); *Población y mano de obra en América Latina, Indios y tributos en el alto Perú* (1978, *Biztanleak eta eskulana Latinoamerikan, indioak eta zergak Peru garaian*); *El destierro español en América* (1991, *Espainiarren erbestealdia Ameriketan*). Honoris causa doktore izendatu zuten Oviedoko Unibertsitatean 1994an.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9050054
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36927986
* ISNI: 0000 0001 2095 9313
* BNE: XX1723249
* BNF: 120055361 (data)
* CANTIC: a11551069
* GND: 1030401020
* LCCN: n79095531
* NKC: jo2016929763
* NLA: 35474089
* CiNii: DA02122734
* SUDOC: 028166353
* BIBSYS: 90871566
* UB: a1297885
* PARES: 121430
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05255/eu\_s\_0749/s0749
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 45455
* Persée: 29496
* Dialnet: 62754

 |

* Wd Datuak: Q9050054
**Newark gaztelua** (ingelesez: *Newark Castle*) Eskoziako Port Glasgow herrian kokatzen den gaztelua da, Inverclyde eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Sir George Maxwellek 1450 eta 1478 artean New Werke of Finlastoun gaztelua eraiki zuen, Finlanstoneko baroierriko gaztelu nagusia izateko asmotan. Clyde ibaiaren ahoa babesten zuen dorretxe bat zen. XVI mendean Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren gizon indartsua zen Sir Patrick Maxwellek eraikina handitu zuen eta pizkundeko jauregia bihurtu zen.

1668an Glasgowko tabako merkatariek inguruko 7 hektarea erosi zituzten kai bat sortzeko eta Port Glasgow sortu zen. 1694an Maxwell hil eta ordutik aurrera hainbat eskutatik pasa zen gaztelua, baina inor ez zen berriz bertan bizi izan. 1909an Historic Scotland erakundeak eskuratu zuen.

Iruditegia
----------

* Gazteluaren ikuspegia.Gazteluaren ikuspegia.
* Gaztelua eta usategia.Gaztelua eta usategia.
* Dorreak.Dorreak.
* Atea.Atea.
* Lehioak.Lehioak.

Kanpo estekak
-------------

* Historic Scotland-eko webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2159678
* Commonscat Multimedia: Newark Castle, Port Glasgow

---

 |

* Wd Datuak: Q2159678
* Commonscat Multimedia: Newark Castle, Port Glasgow
**Newbattleko abadia** (ingelesez: *Newbattle Abbey*) Eskoziako Newbattle herrixkako abadia zistertar historikoa da. Dalkeith herritik 2 kilometrotara dago eta Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hego-ekialdera. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Melrose abadiako monjeek sortu zuten 1140an David I.a Eskoziakoak bultzatuta. Abadiak berehala hartu zuen sona eta bertako apaiz ugari bihurtu ziren apezpiku. Ikatz meategiak ustiatzeko baimena jaso zuen eta 1526an itsas-portua eraikitzeko baimena ere lortu zuen. Ingalaterrako armadak 1385ean eta berriz 1544an su eman zion abadiari.

1560ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren erlijio izaera galdu zuen eta egoitza bihurtu. 1596an Marr Kerr komendatorea Newbattleko Lord bihurtu zen eta 1606an Lothiango konde. Hurrengo mendeetan hainbat eraldaketa izan zituen. 1870an Thomas Bonnar arkitektuak marrazketa gela dekoratu zuen eta Eskoziako gela ikusgarrienetakoa kontsideraturik dago. Garai hortakoa da kapera ere, XVI mendeko iturri baten inguruan eraikitakoa.

Lothiango markesen egoitza izaten jarraitu zuen baina Philip Kerr Lothiango XI markesak 1937an eskola bihurtu zuen, batez ere ikastera itzuli nahi zuten helduen eskola.

Iruditegia
----------

* Parkea.Parkea.
* Atea.Atea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q604291
* Commonscat Multimedia: Newbattle Abbey

---

 |

* Wd Datuak: Q604291
* Commonscat Multimedia: Newbattle Abbey
**Newberry konderria** (ingelesez: *Newberry County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Newberry da. 2010eko zentsuaren arabera 37.508 biztanle zituen, Newberry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Newberry konderriak 1.676,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,68 ura dira. Beste 1.631,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,37 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 37.508 pertsonetatik 25.380 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.690 dira. 11.533 beltzak edo afroamerikarrak. 99 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 116 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 36 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 334 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q515177
* Commonscat Multimedia: Newberry County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140714873
* ISNI: 0000 0004 0448 4778
* NARA: 10040113
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2532518
* TGN: 2001760

 |

* Wd Datuak: Q515177
* Commonscat Multimedia: Newberry County, South Carolina
**Nimesko anfiteatroa** (frantsesez *Arènes de Nîmes*, okzitanieraz *Arenas de Nimes*) Frantziako Gard departamentuko Nimes hirian dagoen erromatar anfiteatro bat da, Okzitaniako Languedoc-Roussillon eskualdean.

Historia
--------

I. mendean eraiki zen, 50. eta 100. urte bitartean, Erromako Koliseoa eredutzat hartuz. Erdi Aroan eraikina gotorleku gisa erabili zen, bertan bi eliza, 220 etxe eta gotorleku txiki bat kokatu zirelarik.

Gaur egun ikuskizun ugaritarako erabili ohi da, bereziki zezenketa jardueretarako, baina baita musika emanaldi eta antzerki ikuskizunetarako ere.

Eraikina
--------

Eraikinak 25.000 ikusleentzako edukiera du, eta lau eremu eta hogeitamalau tribunetan banaturik dago. Anfiteatroak 133 metro luze, 101 metro zabal eta 21 metroko garaiera du, barneko hondarguneak berriz 69 metro luze eta 38 metro zabal dituelarik.

Eraikinak 60 arkuz osatutako bi solairuko garaiera zuen, goialdean atiko bat ere bazuelarik. Barnealdean berriz, armailak 34 lerrokada zituen. Berez mundu osoan hobekien kontserbatutako anfiteatroetako bat da.

Iruditegia
----------

* Arkupeak.Arkupeak.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Aireko ikuspegia.Aireko ikuspegia.
* Gladiadoreak.Gladiadoreak.

Kanpo estekak
-------------

* Nimesko anfiteatroaren webgunea **(Ingelesez)** **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179656
* Commonscat Multimedia: Arènes de Nîmes

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143776883
* BNF: 11709348h (data)
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 20188
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00103091

 |

* Wd Datuak: Q179656
* Commonscat Multimedia: Arènes de Nîmes
**OGLE-2016-BLG-1190Lb** masa ikaragarria duen exoplaneta bat da, Jupiterren masa 13,4 aldiz  biderkatuta lor dezakegu objektu honen masa. Astronomoek oraindik ez dakite seguru nolako objektua den OGLE-2016-BLG-1190Lb, planeta bat izateko masiboegia baita eta nano marroi bat izateko txikiegia, azken objektu hauen ezaugarririk ere ez zaizkio atzeman. Nano hori motako izar baten inguruan biraka dabil, Lur planetatik 22 arg- urtera, Sagittarius konstelazioan, Esne Bidearen barnealdean.

Bestalde, gorputz arraro honek beste berezitasun bat gehiago gorde digu, astronomoek egin dituzten ikerketek erakutsi baitute, biraka dabilen izarretik, OGLE-2016-BLG-1190L, hurbilegi dagoela. Izar nagusitik daukan hurbiltasun handiak ezinezko bilakatzen du planeta bat izatea, edozein planeta gune honetan ezingo litzakeelako mantendu, grabitatearen ondorioz izar nagusiak irentsiko lukeelako.

Aurkikuntza
-----------

Izar nagusia 2016ko ekainean aurkitu zen, *Optical Gravitational Lensing Experiment*-en (OGLE) laguntzarekin. Handik egun gutxira, Spitzer espazio teleskopioak mikrolente gertakizunen bitartez izar hau behatu zuen. Spitzerrek metodo honen bidez aurkitu duen lehen gorputza da OGLE-2016-BLG-1190Lb, baina garrantzitsuena da, aiptautako gorputza lehenengo gorputza dela nano marroi eta planeta baten masaren artean dagoena. Hainbat astronomoen ustez, objektu hau aurkitu den mota berri bateko lehen objektua da, ezin delako ez planeta gisa sailkatu eta ezta nano marroi gisa ere, lehen aipatutako arrazoiez gain, ez duelako argirik sortzen.

Alderaketa: nano marroi gehienek Jupiterren tamainaren antzekoa dute, bakarrik %10-15 handiagoa. Bestalde, masari dagokionez, Jupiterren masa baino 80 aldiz handiagoa eduki ohi dute,dentsitate handiaren ondorioz. Eguzkia ez dago eskala, berez askoz handiagoa da.

Ikus, gainera
-------------

* Jupiter
* Spitzer espazio-teleskopioa
* Exoplaneta

Kanpo estekak
-------------

* MOAren parte-hartzea **(Ingelesez)**
* OGLEren parte-hartzea **(Ingelesez)**
* Gorputz honen aurkikuntzaren inguruko bideoa (minutu batekoa) **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42956220
* **Astronomia**
* SIMBAD: MOA 2016-BLG-383b
* NASA Exoplanet Archive: OGLE-2016-BLG-1190L b

 |

* Wd Datuak: Q42956220
**Nikolai Alekseievitx Ostrovski** (errusieraz: Николай Алексеевич Островский; ukraineraz: Микола Олексійович Островський; Vilija, Rivneko oblasta, Volhiniako gobernazioa, 1904ko irailaren 29aGreg./irailaren 16aJul. - Mosku, 1936ko abenduaren 22a) ukrainar jatorriko sobietar idazlea izan zen.

Hainbat eskuzko lanbidetan aritu ondoren, 1917an boltxebike aktibista bihurtu zen. 1918an Komsomol eta Armada Gorriarekin bat egin zuen eta Errusiako Gerra Zibilean parte hartu zuen, eta bertan zauritu eta tifusa hartu zuen. 1924an Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan sartu zen.

Elbarri eta itsu, 1930ean *Altzairua nola tenplatu zen* (errusieraz: Как закалялась сталь, *Kak zakalyalas' stal'*) eleberria idatzi zuen. Errealismo sozialistaren eleberri honek eragin handia izan zuen sobietarren munduan. Egunkarietarako artikuluak ere idatzi zituen eta irratian hitzaldiak egin zituen. Idazle Proletarioen Batasuneko Moskuko adarreko kide izan zen, eta 1934an Sobietar Idazleen Batasunean sartu zen. Bere heriotza goiztiarrak Ukrainan Errusiako Gerra Zibilari buruzko *Ekaitzetik jaioa* (errusieraz: Рождённые бурей) eleberria amaitzea eragotzi zion.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271853
* Commonscat Multimedia: Nikolai Ostrovsky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9898692
* ISNI: 0000 0000 8088 7406
* BNF: 12215393v (data)
* GND: 118590529
* LCCN: n80108991
* NDL: 00451897
* NKC: jn20000604294
* NLA: 35402812
* CiNii: DA01107189
* SNAC: w6z40rnh
* SUDOC: 094550646
* BIBSYS: 90093167
* Open Library: OL1151228A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q271853
* Commonscat Multimedia: Nikolai Ostrovsky
**Rostov** (errusieraz: Ростов, rɐˈstof ahoskatua), mendebaldeko Errusian dagoen Jaroslavl oblasteko hiria da. Nero aintziraren ertzean dago, Moskutik 202 km ipar-ekialdera. Errusiako hiririk zaharrenetako bat, eta Urrezko Eraztuna deritzon inguruko turismo-guneko garrantzitsuenetako bat da. 2010ean 31.792 biztanle zituen.

Izena
-----

Hiriaren izen ofiziala Rostov da, baina errusiarrek **Rostov Veliki** (errusieraz: Ростов Великий, translit.: *Rostov Handia*) esaten diote, Rostov Don hiriarekin ez nahasteko. Dena den, Rostov Don, gaur egun, Rostov Veliki baino askoz handiagoa da. Hiriko geltokiaren izena, edonola ere, *Rostov Jaroslavski* da, probintziaren izena hartuta.

Historia
--------

Hiriaren lehen aipamena 862. urtekoa da. Herri garrantzitsua izan zen, XIII. mendera arte errusiar erresuma garrantzitsuenetariko bateko hiriburua izan baitzen. 1474. urtean, Moskuko Printzerrian sartu zuten. 1777an, hiri-izaera eman zioten.

Erlijio-gune garrantzisua ere izan da historikoki. 988. urtetik aurera apezpiku-hiria izan zen; XIV. mendean Rostoveko apezpikuak artzapezpiku kargua hartu zuen; XVI. mendean, metropoliko apezpiku. Apezpiku horietako batek, Jona Sisoievitxek, sustatu zuen hiriko Kremlin ospetsua eraikitzea. XVIII. mendearen amaieran, metropoliko egoitza Jaroslavlera aldatu zuten.

Ondarea
-------

Kremlinaz gain, monumentu erlijioso garrantzitsuak daude: XVI. mendeko Jasokundearen katedrala (XII. mendeko eraikinaren gainean eraikia), Errusiako kanpai handi eta famatuenak dituena (kanpai handienak, 1688koak, 32.000 kg inguru ditu); Salbatzailearen eliza, San Gregoriorena, San Joanena, Piztuerarena; eta aipatzekoa da, halaber, Jona Sisoievitxek eraikiarazi zuen egoitza ikusgarria (jauregiak, dorreak, eliza...).

Rostov inguruan monasterio famatu bi daude; bata, Abrahamena, XI. mendekoa, Errusiako zaharrenetarikoa da; eta bestea Done Jakue Salbatzailearena, XVIII-XIX. mendeko eraikin neoklasikoa.

Bestalde, hiriko esmalteak oso ospetsuak dira.

Hiri senidetuak
---------------

* Finlandia Jämsä, Finlandia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 *2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia*» *Gks.ru*
2. ↑  Rostov Britannica.com

Kanpo estekak
-------------

* Kremlinaren webgune ofiziala
* Hiriko argazkiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193342
* Commonscat Multimedia: Rostov

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125493668
* LCCN: n80152908
* NKC: ge580197
* SUDOC: 110753976
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OKATO: 78410000000

 |

* Wd Datuak: Q193342
* Commonscat Multimedia: Rostov
**Poble Lliure** (PL, euskaraz: Herri Aske) Herri Katalanetako nazio askapen mugimenduaren barne kokatzen den antolakunde independentista eta sozialista da.

2014ko azaroan sortu zen 80 eta 90-ko hamarkadetako arlo eta esperientzia ezberdinetako antolakunde iraultzaile ezberdinek esparru eta borroka komun batean batzea erabaki zutenean, besteak beste, antolakunde ezberdin horiek mugimendu sindikaletik, lurraren defentsarako mugimendutik, ikasle, gazteri eta hizkuntzaren defentsarako mugimenduetatik zetozen.

Poble Lliurek CUP (Candidatura d'Unitat Popular, euskaraz: Herri batasun hautagaitza) masen borrokarako instrumentu ezinbestekotzat jotzen du ezker independentista bera indartzeko bidean. Poble Lliure alde agertu zen hasieratik CUPek erabaki zuenean 2012an Kataluniako parlamentuan parte hartuko zuela, baita CUPek 2014an europar parlamentuan parte hartu behar zuenaren aldeko korrontean kokatuta dago.

Poble Lliurek, Herri Katalanen askapen nazionalerako antolakunde gisa, "Poble en lluita (euskaraz: herria borrokan)" dinamikako hainbat esparru, elkarte eta plataforma ezberdinetan lan egiten du; nazioa, lurraldetasuna, independentziaren beharra, internazionalismoa eta klase kontzientzia landuz.

Antolakunde independentista, sozialista eta feminista honek ANCren (Assemblea nacional catalana, euskaraz: Kataluniako nazio asanblada) barruan ere lan egiten du, soberanismo eta independentismo guztia batzen duen nazio asanblan.

2016ko ekainaren 12an bere nazio batzarra ospatu zuten eta egun bereko arratsaldean "ezker katalanen itun abertzalea" deituriko akordioa proposatu zuen ekitaldi politiko batean.

Erreferentziak
--------------

1. «Neix "Poble Lliure", la nova organització estratègica de l'esquerra independentista». llibertat.cat, 30-11-2014. [Consulta: 7 desembre 2014].
2. «Poble Lliure: 'No podem renunciar a l'alliberament social i nacional dels Països Catalans'». llibertat.cat, 07-12-2014. [Consulta: 7 desembre 2014].
3. «Poble Lliure i Endavant: dues visions d’articular la unitat popular». directa.cat, 03-12-2014. [Consulta: 7 desembre 2014

Kanpo estekak
-------------

* Poble Lliure (PL) webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18820056
* Commonscat Multimedia: Poble Lliure

---

 |

* Wd Datuak: Q18820056
* Commonscat Multimedia: Poble Lliure
**Rigi** Suitzako erdialdean dagoen mendi bat da, eta suitzar Alpeetan dago. "Queen of the Mountains" edo mendien erregina bezala ezagutzen da.

Mendia erraz irisgarria da garraio publikoarekin. Rigik neguan eta udan txango ugari eskaintzen ditu, esate baterako, eskia edo lera. Goldau-tik eta Vitznau-tik igo daiteke Rigi-Bahnen (kremailera-trena) erabiliz, eta Weggis-tik teleferiko bidez.

Rigi udan
---------

Rigi mendiak 90 km²-ko aisialdirako eta kirolerako eremu bat eskaintzen du eta hainbat mendi-ibilbide edo mendi-txango aukera eskaintzen ditu. Bertan, bisitariek markatutako puntu desberdinetako 150 km-ko ikuspegi panoramikoa ikus dezakete.

Rigi neguan
-----------

Rigi mendia neguko kirolak, neguko ibilaldiak eta aisialdirako praktikak egiten dituzten pertsonentzako gogokoena da. Hurrengo ekipamendua Sport Center-en alokatu ahal izango da, Rigi Kulm-en: airboard-ak, lerak, elur-erraketak, makilak, eskularruak, eski-txanoak, galtzerdiak, eski-betaurrekoak eta gehiago leku bakarrean eros daitezke.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

Ibilbideak| Erraketa-ibilbideak | 1,5/3/4,5 km |
| Neguko bidezidorrak | 35 km |
| Eski-lasterketak | 7 km |

 | 

Airboard / Lera|  Airboard-pista | 3,6 km |
| Kulm-Staffel lera-pista | 4 km |
| Kulm-Schawandi lera-pista | 3,6 km |

 | 

Eski gunea| Altitudea | 1300-1800 m |
| Eski-pista erraza | 3,9 km |
| Eski-pistak guztira | 9 km |

 |

Irudi-galeria
-------------

* Lurrun trenaLurrun trena
* Gailurretik hurbil dagoen estazioaGailurretik hurbil dagoen estazioa
* Ikuspegia gailurretikIkuspegia gailurretik
* Luzerne lakua Rigi-tik ikusiaLuzerne lakua Rigi-tik ikusia
* Suitzako erdialdeko Alpeen ikuspegia Rigi Kulm-tikSuitzako erdialdeko Alpeen ikuspegia Rigi Kulm-tik

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15291
* Commonscat Multimedia: Rigi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 233685051
* GND: 4050044-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 007449

 |

* Wd Datuak: Q15291
* Commonscat Multimedia: Rigi
**Rio de Janeiroko Arte Modernoaren Museoa** (portugesez *Museu de Arte Moderna do Rio de Janeiro*, **MAM** siglekin ere ezaguna) Brasilgo kultur erakunde garrantzitsuenetako bat da. Rio de Janeiroko Glória auzoan dago, Flamengo parkean, Santos Dumont aireportutik gertu. Bere egoitza nagusia Affonso Eduardo Reidy Rio de Janeiroko arkitektoaren lanik ezagunena da. Arrazionalismo arkitektonikoaren zenbait ezaugarri ditu, batez ere burdinurtuzko egituren erabiltera eta ingurunearekin bat egitea. Carmen Portinho ingeniari zibil eta hirigileak egituraren kontzeptua diseinatu eta lana zuzendu zuen.

Museoa irabazi asmorik gabeko erakunde pribatu gisa inauguratu zen 1948an, Raymundo Ottoni de Castro Maya buru zuen negozio-talde baten ekimenez. Brasilek Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren bizi izan zuen egoera ekonomiko eta kulturalaren erakusgarria da, garai hartan ekipamendu kulturalen dibertsifikazio handia eta ondare artistiko baliotsuaren eskuratze garrantzitsua gertatu baitziren herrialde honetan.

Brasilgo abangoardia artistikoan garrantzi handia izan duten hainbat gertaeraren agertokia izan zen. Museoak bere historian zehar arte modernoaren bilduma oso adierazgarria izan du, gehiena 1978ko sute tragikoan galdu zen arren. Gaur egun, MAMek 11 mila objektu inguru gordetzen ditu, gehienak Gilberto Chateaubriand bildumakoak, 1993tik museoari maileguan utzitakoak.

1978ko sutea
------------

1978ko uztailaren 8an suak museoa kiskali zuen. Suteak 150 obra suntsitu eta beste 900 kalteturik utzi zituen. Galdutako lanen artean Pablo Picasso, Salvador Dalí eta Joan Miróren mailako artista entzutetsuen obrak zeuden eta Uruguaiko Arte Ederren museoak maileguan utzitako bildumaren hainbat lan, haien artean Joaquín Torres Garcíarenak.

Galdutako lanen artean daude, besteak beste*,* Pablo Picassoren *Dora Maarren erretratua eta Emakume baten burua,* Cándido Portinariren *Emakumea negarrez*, Salvador Dalíren *Platerik* *gabeko arrautza plateraren gainean* eta Joan Miróren *Pertsonaia paisaia batean*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Nobre, Ana Luiza.  (). *Carmen Portinho: o moderno em construção.*  Relume Dumará ISBN 978-85-7316-196-0. PMC 46752152. (Noiz kontsultatua: 2020-11-20).

Kanpo estekak
-------------

* Museoaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1431995
* Commonscat Multimedia: Museu de Arte Moderna do Rio de Janeiro

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146351935
* ISNI: 0000 0001 2179 1268
* CiNii: DA04435515
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1431995
* Commonscat Multimedia: Museu de Arte Moderna do Rio de Janeiro
**Retba aintzira** edo **aintzira arrosa** Senegalen dagoen aintzira bat da, Dakar hiriburuaren ipar ekialdean. Aintzira honen gazitasun maila % 40 da eta, horregatik, oso erraza da bertan flotatzea.

Aintziraren kolorearen azalpen zientifikoa
------------------------------------------

Aintziraren kolore arrosak azalpen biologiko bat du.

Hasiera batean *Dunaliella salina* algaren kontzentrazio handiagatik zela uste zen. Alga hau muturreko giroetan bizitzera dago ohituta, erradiazio, gazitasun edo tenperaturara egokituz, beta karoteno ugari ekoiztuz. Azken hau oso erabilia da kosmetikoak ekoizteko.

Baina Aharon Orenek egindako ikerketa batek erakutsi zuen kolore arrosa bitxi hori Halobacterium deituriko Arcaea baten ondorioz zela. Bakterio honek argiarekiko sentikorra den proteina bat du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1522557
* Commonscat Multimedia: Lac rose (Senegal)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315164849

 |

* Wd Datuak: Q1522557
* Commonscat Multimedia: Lac rose (Senegal)
Transmediale 2006, Berlin, 2007ko otsailean.
**Reactable**a diseinu sinple eta intuitiboko musika-tresna elektronikoa da, 1960ko hamarkadako sintetizadoreetan oinarritua. Uki daitekeen interfazea du eta taldeka jotzeko balio du. Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitateko Sergi Jordà, Martin Kaltenbrunner, Günter Geiger eta Marcos Alonso Musika-Teknologia Taldeko kideek garatu zuten.

Esan bezala, hainbat erabiltzailek kontrolatu dezakete instrumentua mahai biribil argidun gainetik objektu fisikoak mugituz. Objektu fisiko bakoitzak sintetizadore modularraren osagai klasiko bat adierazten du. Objektu horiek ukituz, erabiltzaileek hainbat soinu dinamiko eta konplexu lor ditzakete sorgailu, iragazki eta moduladoreen bidez. Munduan bakarrik 10 Reactable daude, horien artean Björk abeslari islandiarrak edo On/Off musika talde espainiarrak dutenak.

Sariak
------

Reactableak hainbat sari irabazi ditu nazioartean, horien artean Musika Digitaleko Ars Electronica Golden Nica Saria (2008), bi D&AD Yellow Pencil Sari (2008), the MIDEM Hottest Music Biz Start-Up Saria (2008) eta Ciutat de Barcelona Saria (2007).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Reactablearen webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2473977
* Commonscat Multimedia: Reactable

---

 |

* Wd Datuak: Q2473977
* Commonscat Multimedia: Reactable
**Rains konderria** (ingelesez: *Rains County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Emory da. 2010eko zentsuaren arabera 10.914 biztanle zituen, Rains kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rains konderriak 670,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 76,08 ura dira. Beste 594,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,28 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.914 pertsonetatik 10.392 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 839 dira. 249 beltzak edo afroamerikarrak. 95 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 55 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 122 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112698
* Commonscat Multimedia: Rains County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148930068
* LCCN: n81028041
* **Lekuak**
* OSM: 1839269
* TGN: 1002816

 |

* Wd Datuak: Q112698
* Commonscat Multimedia: Rains County, Texas
**Ramón Alfredo Fagoaga Romero** (1952ko urtarrilaren 12a) Salvadorko futbolari ohia da.

Klub ibilbidea
--------------

Asma izan arren, Fagoaga *Pipiles* gazte-taldean hasi zen jokatzen eta profesional bihurtu zenean Dragónen aurrelari gisa jokatu zuen Salvadorko bigarren mailan. Gero Atlético Marterekin fitxatu zuenean erdiko atzelaria izan zen, Martek zazpi aurrelari baitzituen hamaikakoan.

Nazioarteko ibilbidea
---------------------

Fagoaga El Salvador taldeko kidea izan zen 1982ko Espainiako Munduko Txapelketan eta bere herrialdea ordezkatu zuen FIFA Munduko Kopako sailkatzeko 23 partidetan. Bere herrialderako 105 partida jokatu zituen ofizialak ez zirenak barne.

Erretiroa
---------

2006an Fagoaga FESFUT Salvadorko Futbol Elkarteko behin-behineko zuzendari izendatu zuten.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Me multaban si el mágico González no llegaba a entrenar - Elfaro.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7290481

 |

* Wd Datuak: Q7290481
**Plymouth konderria** (ingelesez: *Plymouth County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Le Mars da. 2010eko zentsuaren arabera 24.986 biztanle zituen, Plymouth kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Plymouth konderriak 2.237,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,18 ura dira. Beste 2.234,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 24.986 pertsonetatik 24.524 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 742 dira. 73 beltzak edo afroamerikarrak. 51 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 115 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 202 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485710
* Commonscat Multimedia: Plymouth County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158282286
* LCCN: n81022701
* NARA: 10039038
* **Lekuak**
* OSM: 1739845
* TGN: 2000635

 |

* Wd Datuak: Q485710
* Commonscat Multimedia: Plymouth County, Iowa
Rovaniemiko armarriaRovaniemiko armarria
**Rovaniemiko armarria** (finlandieraz, *Rovaniemen vaakuna*) Finlandia iparraldean dagoen Rovaniemi hiriburuaren ikur nagusia da.

Armarria Rovaniemi hiriak eta Rovaniemen maalaiskunta udalerriak bat egin zutenean bihurtu zen hiriko ikur nagusia. Hasiera batean, landa herriko udalbatzak 1956ko abuztuaren 15ean hala erabaki zuenetik, Rovaniemen maalaiskuntaren armarria izan zen; hala ere, batzea gauzatu zenean, Lappiko hiriburu berrituak udalerriko armarri ofizialtzat hartu zuen. Artelan hau Toivo Vuorela finlandiar artistak sortu zuen eta bere helburua, bertan agertzen diren objektuekin, hiriaren ezaugarri nagusiak adieraztea izan zen; zelai berde baten gainean, goiko bi izkinetatik bera egiten duten tximista itxurako zilarrezko bi zuzen daude, armarriaren erdigunean, urrezko sugarraren azpian bat egin eta beheko muturrean bidea bukatzen dutenak. Hain zuzen, zilarrezko egiturarekin, Vuorelak Kemi eta Ounas ibaien bat egitea irudikatu nahi izan zuen, alegia, hiriaren historian eta orainean ezinbesteko izan diren bi ibaien batasuna; hauen egungo zeregin nagusia udalerria elektrizitatez hornitzea denez, autoreak tximista itxura ematea erabaki zuen. Goian dauden urrezko sugarrak, azkenik, ipar argiak dira; izan ere, oso ohikoa da Finlandia osoan fenomeno hau gar bidez irudikatzea, ipar argien finlandierazko izena *revontulet* baita, euskaraz, "azeriaren sua" .

Bat egitea baino lehenago, Rovaniemi hiriaren armarria beste bat izan zen; 1930-2005 bitarteko armarria, hain zuzen ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Rovaniemen kaupunki Kunta info. Vaakuna. 2013.07.31
2. ↑    *Suomen kunnallisvaakunat.*  Suomen Kunnallisliitto, 160 or. ISBN 951-773-085-3..

Ikus, gainera
-------------

* Rovaniemi
* Rovaniemen maalaiskunta
* Rovaniemiko armarria (1930-2005)
* Lappiko armarriak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11891292

 |

* Wd Datuak: Q11891292


| * i
* e
* a
Lappiko armarriak |
| --- |
| Udalerriak | Enontekiö • Inari • **Kemi** • **Kemijärvi** • Keminmaa • Kittilä • Kolari • Muonio • Pelkosenniemi • Pello • Posio • Ranua • **Rovaniemi** • Salla • Savukoski • Simo • Sodankylä • Tervola • **Tornio** • Utsjoki • Ylitornio | Lappiko armarria |
| Aspaldikoak | Alatornio • Karunki • Kemijärvi (1960-1972) • Petsamo • Rovaniemi (1930-2005) |
| **Lappi** • **Laponia** • **Finlandia** |
**Rouvroy-Ripont** Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 9 biztanle zituen.

Demografia
----------

### Biztanleria

2007an Rouvroy-Ripont udalerrian erroldatutako biztanleak 9 ziren.6 zeuden familia guztiak pertsona bakarrekoak ziren (6 bakarrik bizi ziren gizonak).

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 8 etxebizitza zeuden, 6 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 8etxeak ziren. 6 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;3 etxek hitu gela zituzten, 1ek lau zituen eta 1ek bost edo gehiago zituen. 6 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Ekonomia
--------

```
6 2007an lan egiteko adina zuten pertsona guztiak aktiboak ziren. 6 pertsona aktiboetatik 4 lanean zeuden (3 gizon eta 1 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume)
```

Gertuen dauden herriak
----------------------

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboaHerri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Rouvroy-Ripont**Rouvroy-Ripont**
Població amb 19 habitants (2000)Fontaine-en-Dormois (1,6 km)
Població amb 152 habitants (2000)Cernay-en-Dormois (2,4 km)
Població amb 27 habitants (2000)Gratreuil (3,4 km)
Població amb 49 habitants (2000)Bouconville (3,9 km)
Població amb 77 habitants (2000)Séchault (4,4 km)
Població amb 50 habitants (2000)Massiges (4,4 km)
Població amb 89 habitants (2000)Ardeuil-et-Montfauxelles (5,0 km)
Població amb 84 habitants (2000)Virginy (5,8 km)
Població amb 208 habitants (2000)Ville-sur-Tourbe (5,8 km)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
2. ↑  Logement, 1968-2007
3. ↑  Emploi et population active 1999 et 2007

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Résumé statistique[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* **(Frantsesez)**Évolution et structure de la population[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* **(Frantsesez)**France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1227879
* Commonscat Multimedia: Rouvroy-Ripont

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 152630663 (data)
* **Lekuak**
* OSM: 2627335
* INSEE: 51470

 |

* Wd Datuak: Q1227879
* Commonscat Multimedia: Rouvroy-Ripont
Nazio Batuetako estatu kideak plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat negoziatzen ari dira, plastikoen bizi-ziklo osoa jorratuko duena, diseinutik hasita ekoizpenera eta ezabaketara arte. 2022ko martxoaren 2an, Nazio Batuetako Estatu Kideek Ingurumenari buruzko Nazio Batuen bosgarren Batzarraren jarraipenean bozkatu zuten Negoziaziorako Gobernu arteko Batzordea (INC) eratzea, plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat lotzeko aginduarekin. Ebazpenaren izenburua "Plastikoen kutsadura amaitzea: juridikoki loteslea den nazioarteko tresna baterantz" da.

Egutegia
--------

Emandako aginduaren arabera 2022ko amaierarako batzordeak hasi behar du lanean, 2024ko amaierarako ixteko juridikoki loteslea den mundu-akordioaren proiektua".

Itunaren aldeko lana Dakarreko (Senegal) bilkuran hasi zen, 2022ko maiatzaren 30etik ekainaren 1era. Bilera horretan, Estatu kideek egutegi bat ezarri zuten hurrengo bileretarako, baita lanen araudia ere.

2024aren amaiera arte beste hiru bilera egitea aurreikusi dira, Kenya, Kanada eta Koreako Errepublikan hurrenez hurren. 2025ean Ekuador, Peru, Ruanda edo Senegalen egingo den osoko bilerarekin amaituko da pozesua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Geddie, John.  (2 March 2022). «'Biggest green deal since Paris': UN agrees plastic treaty roadmap» *Reuters*.
2. ↑   «Plastic pollution: Green light for 'historic' treaty» *BBC News* March 2, 2022.
3. ↑   Tabuchi, Hiroko.  (March 2, 2022). «The World Is Awash in Plastic. Nations Plan a Treaty to Fix That.» *The New York Times*.
4. ↑   **(Ingelesez)** «Historic day in the campaign to beat plastic pollution: Nations commit to develop a legally binding agreement» *UN Environment* 2022-03-02.
5. ↑   **(Ingelesez)** «Ad hoc open‑ended working group (OEWG) to prepare for the intergovernmental negotiating committee on plastic pollution» *UNEP - UN Environment Programme*.
6. ↑  UNEA Resolution 5/14 – End plastic pollution: Towards an international legally binding instrument\*
7. ↑  IISD Negotiations on a Global Plastics Treaty Get Underway

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111912561

 |

* Wd Datuak: Q111912561
**Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes** (euskaraz *Kataluniar Kirol Selekzioen Aldeko Plataforma*) 1998ko maiatzaren 5an Katalunian sortu zen irabazi asmorik gabeko erakundea da, bere helburua kataluniar kirol selekzioen nazioarteko onarpena delarik. Euskal Herriko ESAIT edo Euskal Selekzioen Aldeko Iritzi Taldearen parekidea da.

Erakunde honen lehenbiziko ekintza lege ekimen herrikoi baten bidez Kataluniako Parlamentuak kirol-legea eraldatu eta kataluniar kirol selekzioen behin-behineko nazioarteko onarpena lortzeko kataluniar hiritarren artean sinadurak biltzea izan zen.

Sinadura bilketa kanpainia miloi erdi sinaduren bilketarekin eta legearen aldeketarekin amaitu zen.

Zuzendaritza batzordea
----------------------

* **Xavier Vinyals**, lehendakaria
* **Miquel Rey**, lehendakari ordea
* **Xavi Torres**, idazkaria
* **Sergi Blázquez**, diruzaina
* **Toni Molons**, batzordekidea
* **Robert Blanch**, batzordekidea
* **Francesc Serra**, batzordekidea
* **Joan Baptista Giménez**, batzordekidea

Ikus gainera
------------

* Kataluniako futbol selekzio nazionala
* Euskal Selekzioen Aldeko Iritzi Taldea

Kanpo estekak
-------------

* Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes erakundearen webgunea **(Katalanez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11699659

 |

* Wd Datuak: Q11699659