recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Blink-182**, Poway, Kalifornia,1992-ko abuztuaren 2an sorturiko pop-punk musika taldea izan zen. Hasiera batean Blink bakarrik deituko ziren, baina azkenean, hiru zenbaki horiek hartu zituzten Cheshire Cat atera ondoren Irlandako tekno banda bat izena zutelako. Tom DeLongue, Mark Hoppus eta Scott Raynor, baina 1998an, Scott joan eta Travis Barker sartu zen taldean eta berarekin mainstream-era ailegatzea lortu zuten Enema Of The State munduko arrakastarekin. Esaten dutenez, Green Day eta The Offspring taldeekin batera, 90 hamarkadan egon zen pop-punk iraultza sortu zuten Kalifornian.

2005-2003. urtean Blink 182 izeneko albuna atera zuten ez zekitelako ze izen ipini albumari. 2005. urtean bere banaketa ofiziala egin zen, Tom eta Marken artean ez zirelako ados jartzen musika berbera egiteko. Ondorioz, Tomek Angels & Airwaves taldea sortu zuen eta Markek, Travisekin batera, +44. Taldea 27 milioi kopia saldu ditu mundu osoan 13 milioi Estatu Batuetan bakarrik.

2009-ko Otsailaren 5ean iragarri zen beraiek presentatuko zutela "Grammy" sariak. Otsailaren 8-an Grammy-ko rock talde onenaren saria aurkezten bere itzulera iragarri zuten eta 2011. urtean disko berria atera zuten *Neighbourhoods* izeneko albuma eta 2012. urtean *Dogs Eating Dogs* atera zuten.

Diskografia
-----------

### Estudioko diskoak

| **Urtea** | **Albuma** | **Diskografika** |
| --- | --- | --- |
| 1994 | Cheshire Cat | Cargo Music |
| 1997 | Dude Ranch | Cargo Music |
| 1999 | Enema of the State | MCA Records |
| 2001 | Take off Your Pants and Jacket | MCA Records |
| 2003 | blink-182 | Geffen Records |
| 2011 | Neighborhoods | DGC Records |
| 2016 | California | BMG |

### Zuzeneko diskoak

| Urtea | Albuma | Diskografika |
| --- | --- | --- |
| 2000 | The Mark, Tom and Travis Show (The Enema Strikes Back!) | MCA Records |

### Konpilazio diskoak

| Urtea | Albuma | Diskografika |
| --- | --- | --- |
| 2005 | Greatest Hits | Geffen Records |
| 2013 | Icon | Geffen Records |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q482477
* Commonscat Multimedia: Blink-182

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144463619
* ISNI: 0000 0001 2331 7383
* BNF: 140086516 (data)
* GND: 3053151-2
* LCCN: no00015830
* NKC: xx0028240
* SUDOC: 161776981
* BIBSYS: 14049464
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: blink-182

 |

* Wd Datuak: Q482477
* Commonscat Multimedia: Blink-182
**Bnon**, Egiptoko XV. dinastiako bigarren faraoia izan zen, Flavio Joseforen arabera. K.a. 1615 eta K.a. 1602 artean gobernatu zuen.

Manetonek, Bnoni, 44 urteko erregealdia ematen dio Flavio Josefo eta Sexto Julio Afrikanoren arabera Jurgi Sintzeloren bertsioan, gaur egun, bere erregealdiaren iraupena, hamairu edo hamalau urtekoa izan zela uste den arren.

Sheshiren tokia, XV. dinastiako bigarren postuan, ondorioz, Manetonen Bnon lotuko litzateke, eta, euren eskarabeoen estilo antzekotasunagatik, Sekhaenrarekin. Arkeologikoki, Palestinan eta Sudanen aurkitutako eskarabeoengatik ezagutzen da.

Datu estratigrafikoengatik, errege hau, Egiptoko XVII. dinastiaren sortzailetzat hartzen den Rahotepen garaikidea izan zela ebaz daiteke.

Jürgen von Beckerathek, Bnon, Maaibra Sheshirekin identifikatzen du, eskarabeo hiksoetan aurkitutako izenak.

Beste hipotesi batzuk
---------------------

* W. A. Warden arabera, Jyan izan liteke.
* Kim Ryholten arabera, errege hau, Egiptoko XIV. dinastiaren barnean sartu beharko litzateke.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Salitis** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko XV. dinastia | Ondorengoa**Apaknan** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q880139
* Commonscat Multimedia: Sheshi

---

 |

* Wd Datuak: Q880139
* Commonscat Multimedia: Sheshi
**Butts konderria** (ingelesez: *Butts County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jackson da. 2010eko zentsuaren arabera 23.655 biztanle zituen, Butts kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Butts konderriak 487,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,45 ura dira. Beste 477,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.655 pertsonetatik 16.797 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 597 dira. 6.431 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 100 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 253 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488210
* Commonscat Multimedia: Butts County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139539336
* ISNI: 0000 0004 0407 7718
* LCCN: n79018010
* NARA: 10039253
* **Lekuak**
* OSM: 1028131
* TGN: 2000309

 |

* Wd Datuak: Q488210
* Commonscat Multimedia: Butts County, Georgia
| *Bizkaya* |
| --- |
| Euskal Herria |
| **Mota:** | Bou |
| **Uretaratze data:** | 1927 |
| **Zerbitzua:** | Eusko Itsas Gudarostea |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 1.190 tona |
| **Luzera:** | 65,40 m |
| **Zabalera:** | 10,53 m |
| **Sakonera:** | 5,79 m |
| **Abiadura:** | 10,5 korapilo |
| **Eskifaia:** | 38-56 marinel |
| **Armamentua:** | Brankan 101’6 mm kanoi, popan 101’6 mm kanoi eta zubian metrailadore bi |

***Bizkaya*** Eusko Itsas Gudarostearen boua zen.

1936ko urrian, Agirre lehendakariak Pasaiako PYSBEren lau bakailao-ontzi hartzeko agindua eman zion, tartean *Euzkal-Erria* izenekoa. Errepublikako guda-ontziteriak *Euzkal-Erriari* brankan 101’6 mm kanoi eta zubian metrailadore bi jarri zizkion. Gero, 1937ko urtarrila eta otsailean, *Bizkaya* bouari popan 101,6 mm-ko kanoia jarri zioten.

1936ko abenduan, *Euzkal-Erria* bakailao-ontzia *Bizkaya* birbataiatu zuten.

Itsasontziak 65,40 metroko luzera eta 10,53 metroko zabalera zuen eta 10,5 korapiloko abiadura ere har zezakeen.

*Bizkaya* bouak Eusko Itsas Gudarostean zenbait kapitain izan zituen:

* Augusto Fernández (1936ko azarotik-1936ko abendura)
* Alejo Bilbao (1936ko abendutik-1937ko ekainera)
* Avelino González (1937ko ekainean)
* Ramón Garrastazu (1937ko ekainean)
* José Antonio Sopelana (1937ko ekainean)
* Avelino González (1937ko ekainetik-1937ko uztailera)
* Alejo Bilbao (1937ko uztailetik-1937ko abuztura)
* Francisco Murga (1937ko abuztutik-1937ko azarora).

*Bizkayak* Eusko Itsas Gudarostearen lehendabiziko borrokan hartu zuen parte: *Mistral* bouarekin batera 1936ko azaroaren 15ean *Velasco* destruktore frankistari eraso zioten. Euskotarrek *Velasco* jo zuten, eta zauritu bat eta matxura batzuk eragin zizkioten; *Mistral* ere jo zuten eta zauritu bi izan zituen. *Bizkayak* ez zuen kalterik izan.

1937. urteko martxoaren 5ean, Matxitxakoko itsas guduan hartu zuen parte: bere maniobra ausartari esker *Yorkbrook* estoniar ontzia eraman zuen Bermeoko portura.

1937ko maiatzean, *Ciscar* destruktoreak, *Gipuzkoa* bouak eta *Bizkaya* bouak Bermeo bonbardatu zuten, Eusko Gudarosteak herri hura berreskuratzearren egindako saiakera laguntzeko.

Bere ibilbidea Errepublikako guda-ontzidian jarraitu zuen.

Haren balentriak omentzeko, Urdaibai Arraun taldeak *Bou Bizkaia* izena jarri zion bere traineruari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   II. Errepublikako Eusko Jaurlaritzako Oroagindua. Itsasontziak errekisatu ditzan, Arrantza Zuzendari nagusiari eskubidea emanez[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo Loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Datu teknikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255360

 |

* Wd Datuak: Q12255360
**Bizkotx** (lehen: *Biscoch*) Euskal Herriko Gipuzkoako tren geraleku zahar bat da, Berastegi udalerrian kokatuta dagoena.

Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

Historia
--------

1901eko otsailaren 8an, Francisco Hornaetxek errege agindua jaso zuen gobernuak baimendu ziezaion burdinbidearen emakida. Hornaetxek kontzesio hau *Sociedad Anónima Leizarán* (kapital bizkaitarrekoa) enpresari pasa zion 1902ko martxoaren 24ean. Andoain-Plazaola tartearen behin betiko kontzesioa enpresa horrek lortu zuen urte bereko irailaren 19an, 22,006 kilometrotako luze eta 1 metro zabal zen burdinbidearekin.

1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geraleku hori behin betiko itxi zen.

Egoera
------

Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 57,1 kilometro-puntuan zegoen, 410 metroko altueran, Plazaola eta Ameraun geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

Geralekua
---------

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Nafarroako Entzikolpedia Handia | PLAZAOLA.*  (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
2. ↑   Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» *www.plazaola.net* (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
3. ↑   «Geralekuko fitxa *Euroferroviarios* webgunean» *euroferroviarios.net* (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

Ikus, gainera
-------------

* Berastegi
* Iruña—Donostia burdinbidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103489573

 |

* Wd Datuak: Q103489573

| * i
* e
* a
   **Iruña — Donostia burdinbidea** |
| --- |
| ***Iruña–Hiria*** • **Iruña–Iparralde** • *Aitzoain • Berriogoiti • Oteitza • Saratsa • Eritze • Saratsate • Gulia • Aizkorbe • Irurtzun • Latasa • Mugiro • **Lekunberri** • **Leitza** • Areso • Plazaola • Bizkotx • Ameraun • Beiñes • Ollokiegi* • **Andoain** • **Lasarte** • Añorga • **Amara–Donostia** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Plazaola | **Bizkotx** | Ameraun |  |  |  |
|  | Iruña–Hiria |  |  |  |  |  | Amara–Donostia |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
**Braganzako dukeen jauregia** (portugesez: *Paço dos Duques de Bragança*) Portugalgo Guimarães hiriko jauregi ezaguna da, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa Guimarãesko erdigune historikoaren batera.

Historia
--------

Joanes I.a Portugalgoaren semea zen Alfonso Braganzako dukeak hasi zuen jauregiaren eraikuntza 1420 eta 1422 artean. 1461ean dukea hil zenean jauregia oraindik eraikitzeko lanetan ari ziren. Bere ondorengoa zen Fernando II.ak Guimarãesko konde titulua jaso zuen eta jauregia birdiseinatu zuen, oinarri simetrikoa eraikiz eta solairu nagusia handituz. Lehen solairuan zerbitzarien gelak zeuden eta bigarren solairuan nobleen gelak, Dukearentzat eta Dukesarentzat gela bana eta kapera bat.

XVI mendean ordea Fernando dukeak Vila Viçosara aldatu zuen bere egoitza eta Guimarãesko jauregiak denbora tarte luzeak egin zituen itxita. Hainbat kronikek diote jauregia bukatu gabe alde egin zutela bertatik. Mende bat beranduago eraikina egoera tamalgarrian aurkitzen zen eta hainbat ordena erlijiosok beren elizak egiteko jauregiko harriak erabili ahal izateko eskaerak luzatu zituzten. Hasieran utzi ez bazitzaien ere hurrengo urteetan Guimarãesko hainbat eraikinen "harrobi" bihurtu zen.

1880 urtean Portugalgo arkitekto eta arkeologoen elkarteak (*Real Associação de Arquitectos Civis e Arqueólogos Portugueses*) monumento historiko izandatu zuen. 1936an berreraikuntza lanak hasi ziren eta 1959ko ekainaren 24an inauguratu eta ateak ireki zituen publikoarentzako.

Iruditegia
----------

* Jauregiaren aurrealdea.Jauregiaren aurrealdea.
* Jauregiko tximinia ezagunak.Jauregiko tximinia ezagunak.
* Guimarãesko harresiak, atzean jauregia.Guimarãesko harresiak, atzean jauregia.
* Parkea.Parkea.
* Urrats galduen aretoa.Urrats galduen aretoa.

Ikus, gainera
-------------

* Guimarãesko erdigune historikoa (Gizateriaren Ondarea)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4892877
* Commonscat Multimedia: Paço dos Duques de Bragança (Guimarães)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316594287
* LCCN: sh94004990
* SUDOC: 227980441
* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70513
* SIPA: 1139

 |

* Wd Datuak: Q4892877
* Commonscat Multimedia: Paço dos Duques de Bragança (Guimarães)
***Boreasek Oritia bahitzen du*** Pieter Paul Rubens flandiar margolariaren margolan bat da, 1620an egina eta Vienako Arte Ederretako Akademian dagoena, Austrian.

Gaia
----

Greziarren jainko txikien artean haizeak zeuden, batzuk gizakientzat kaltegarriak eta beste batzuk onuragarri edo erdipurdikoak, horien artean ipar haize hotzaren jainkoa zen Boreas zegoelarik.

Bere ohiko irudikapena Ovidioren Metamorfosiak lanean kontatzen dena da: Erekteo I.aren alaba zen Oritia printzesaren bahiketa Iliso ibaian jolasean ari zen bitartean.

Beste egile batzuk gertaera honetan bakarrik irudikatu zuten, Sebastiano del Piombo, fresko bat egin zuena Villa de Agostino Chigin (gaur egun Villa Farnesina) edo Oswald von Glenhlle kasu, biak izen bereko lanekin, edo John William Waterhouse, Boreasen egilea.

Margolanaren deskribapena
-------------------------

Neguko haizearen jainkoak, hegoduna, bizar eta ile izoztuarekin eta tunika batekin, elur bolekin jolasten ari diren *putto*ekin lagundua, atenastar printzesa bahitzen du, bere lurraldea den Traziara eramanez, greziarrentzat eskualde hotzik garrantzitsuena zena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8253935

 |

* Wd Datuak: Q8253935
**Bizkarrezur-muina** ornodunek bizkarrezurraren barnean duten nerbio-kordoia da, garunaren luzapentzat jo daitekeena. Garunarekin batera nerbio-sistema zentrala osatzen du. Burezur zulogune okzipitalean hasi eta lehenengo orno lunbarreraino iristen da (45 cm inguruko luzera du).

Garunaren hezur-egitura babeslea garezurra da; bizkarrezur-muinarena, aldiz, bizkarrezurra.

Bere zeregin nagusia nerbio-seinaleen garraioan datza, harremanetan jartzen baitu gorputza eta garuna. Izan ere, nerbio-seinale eragileak (garunetik gorputz enborrera eta adarretara doazenak) eta zentzumenezkoak (kontrako norabidean doazenak) garraiatzen ditu. Bizkarrezur-muinetik 31 nerbio espinal abiatzen dira, aipatutako seinaleak eramaten dituztenak.

Garunean gertatzen denaren aldean, bizkarrezur-muinean kontrakoa gertatzen da: gai zuria kanpoaldean dago, eta gai grisa barnealdean. Gogoratu gai grisa neuronen gorputzez (soma izenekoez) osatuta dagoela, eta gai zuria neurona horien axoiez (mielinaz bilduta daudenak). Muinaren zehar-ebakia eginez gero gai grisa barneko zatian ikusten da, eta H itxura du. H horren erdian hodi fin bat dago, ependimo-hodia, muinaren erdialdea burmuineko bentrikuluekin harremanetan jartzen duena. Isurkari zerebroespinalez beterik dago.

Kanpo-estekak
-------------

* Bizkarrezur-muina berreraikitzeko aldamioak
* Bizkarrezur-muina sendatzeko eraren bila[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9606
* Commonscat Multimedia: Spinal cord

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11938397f (data)
* GND: 4050831-6
* LCCN: sh85126666
* NDL: 00570617
* NKC: ph205405
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D013116
* TA: A14.1.02.001
* FMA: 7647

 |

* Wd Datuak: Q9606
* Commonscat Multimedia: Spinal cord


| * i
* e
* a
Nerbio-sistema |
| --- |
| Nerbio-sistema zentrala | 
* Meningeak
* Bizkarrezur-muina
* Garuna
	+ Erronbentzefaloa
		- Erraboila
		- Zubia
		- Garuntxoa
		- Burmuina
	+ Mesentzefaloa
	+ Prosentzefaloa
		- Dientzefaloa
			* Erretina
			* Nerbio optikoa
		- Telentzefaloa
	+ Sistema linbikoa

 |
| Nerbio-sistema periferikoa | 

|  |  |
| --- | --- |
| Somatikoa | 
* Zentzumen-nerbioa
* Nerbio motorra
* Nerbio kraniala
* Bizkarrezurreko nerbioa

 |
| Autonomoa | 
* Sinpatikoa
* Parasinpatikoa
* Enterikoa

 |

 |
**El-Hadj Bonfoh Abass** (Kabou, 1948ko azaroaren 23a - 2021eko ekainaren 30a) togoar politikaria izan zen. Togoko behin-behineko presidente izan zen 2005ean.

1980 eta 1995 artean, hezkuntza-planeamenduko gobernu-karguetan aritu zen. 1999an Batzar Nazionaleko kide hautatu zuten eta 2005eko otsailean Ganberako presidente izan zen.

Faure Gnassingbé presidenteak dimisioa eman behar izan zuen 2005eko apirileko hauteskundeetara aurkezteko, eta Bonfoh behin-behineko presidente bihurtu zen. 2005eko maiatzaren 4an, boterea Gnassingbéri eman zion berriro.

2010. urtean hauteskunde kanpaina indartsua egin zuen Abassek. Hauteskundeen ondoren, martxoan, Gnassingbe presidente ohia berriz hautatu zuten. Horri esker, Abassek "lorpen konkretuak" beharrezkoak direnaren diskurtsoarekin Gnassingbérekin hitz egiten hasi zen. Abassek ezinbestekotzat zituen ur edangarri zein hezkuntzarako sarbidea herritar guztientzat irekia izatea, eta horren jardun zuen.

Bofoh izan zen Batzarreko presidentea 2013ko apirilera arte.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q305669
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1867152140023511100007
* GND: 1154446395

 |

* Wd Datuak: Q305669



| * i
* e
* a
Togoko presidenteak |
| --- |
| 
* Olympio
* Bodjollé
* Grunitzky
* Dadjo
* G. Eyadéma
* F. Gnassingbé
* Abass\*
* F. Gnassingbé

 | Togoko bandera |
| \* bitartekaria |
**Bragako katedrala** (portugesez: *Sé de Braga*) Portugalgo Braga hirian dagoen katedrala da. Portugal iparraldeko monumentu garrantzitsuenetakoa da, Bragako apezpikutzaren garrantzi historikoa dela eta.

Historia
--------

Bragako diozesia III mendean sortu zuten erromatarrek, eta suebo eta bisigodoek Gallaecia eremuko hiriburu bihurtu zuten. Lehenengo apezpiku ezaguna Bragako Martin Dumio izan zen, VI mendekoa.

Mairuak 716 eta 1040 artean egon ziren hirian baina Fernando I.a Leon eta Gaztelakoak kristauentzat berreskuratu eta 1070an berrezarri zen apezpikutza. Petri apezpikuak katedral handi bat eraikitzea erabaki zuen eta 1089an sagaratu zen eraikina. 1107an Aita Santuak artzapezpikua ezarri zuen Bragan eta honek Iberiar penintsulako ipar-mendebalde guztia gobernatzen zuen, Portugalgo zati handienaz gain Galizia bera ere bai.

Katedrala XIII mendearen erdialderarte handituz joan zen zatirik handienak XII mendean eraiki ziren erromaniko burgundiar estiloan, Clunyko abatetxearen antzera. Hurrengo mendeetan hainbat gehikuntza egin zitzaizkion eta hainbat estiloren nahasketa aurkitzen da gaur egun. Esate baterako mendebaldeko aurrealdearen itxura erabat aldaturik dago hasieran egin zen hartatik. 1486 eta 1501 artean atari nagusia estilo gotikoan berreraiki zen. Kapera nagusiaren absidea 1509an eraiki zen manueldar estiloan.

Arkitektura
-----------

Hiru habearte ditu eta ekialdeko absidean bost kapera daude, denak berriztuak, ez da beraz hasierako kapera erromanikorik mantentzen. Erdi Aroko kapera gehiago ere badaude, gehienak gotikoak XIV mendean egindakoak. Koroa XVIII mendekoa da, barroko aroan eraikia.

Klaustroa XIX mendekoa da baina interes aktitektoniko handirik ez dauka. Bertan ordea badago katedralaren altxorrak gordetzen dituen museoa.

Iruditegia
----------

* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Hegoaldeko horma.Hegoaldeko horma.
* Kapera nagusiaren kanpoaldea.Kapera nagusiaren kanpoaldea.
* Klaustroa.Klaustroa.
* San Geraldo kapera.San Geraldo kapera.

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)** www.bragaportugal.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513902
* Commonscat Multimedia: Sé de Braga

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140450852
* GND: 4471749-0
* LCCN: n92026679
* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70462
* SIPA: 1050

 |

* Wd Datuak: Q513902
* Commonscat Multimedia: Sé de Braga
Elizaren habeartea.
**Boyleko abadia** (Ingelesez *Boyle Abbey*,  Irlanderaz *Mainistir na Búille*) historian garrantzi handia izan duen abadía zistertar baten erorkinak dira. Boylen dago, Irlandako Roscommon konderrian.

Historia
--------

Abadia 1161an eraiki zen. Sortzaileak Mellifonteko abadiatik joandako monje batzuk izan ziren.
Anglonormandiarren eta irlandesen erasoei aurre egin zien. 1539an, Irlandako monasterioak itxi egin zirenean ere aurrera jarraitu zuen. 1592an kaserna moduan erabilia izan zen eta 1645an Oliver Cromwellen jarraitzaileek setio jarri zioten.

Ezaugarriak
-----------

Nahiz eta pairatu dituen txikizioak eta harrien lapurketak, elizaren erorkinak ikusgarriak dira. Bereziki interesgarria da elizaren habeartea bere arkuekin eta kapitelekin. Gorde diren beste aztarnak sukaldeakoak eta klaustrokoak dira. Estilo ikuspuntutik Borgoinaren kutsua nabaria da, azken finean zistertarrak handik joan baitziren, baina baita ere Ingalaterra mendebaldeko eragina.

Monumentu nazionalaren izendapena du.

Erreferentziak
--------------

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)**:Informazioa Heritage Ireland webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q896003
* Commonscat Multimedia: Boyle Abbey

---

 |

* Wd Datuak: Q896003
* Commonscat Multimedia: Boyle Abbey
**Bizitzaren luzapena** gizakiaren bizi-itxaropena handitzean datza, zahartze prozesua motelduz. Bizi-itxaropena mugatuta dago istripu eta zahartze gaixotasunen aurrean duen ahuleziarengatik, besteak beste minbizia edo gaitz kardiobaskularrak. Bizitzaren luzapena dago dieta egokien erabilpenean, kirola egiterakoan eta substantzia arriskutsuak saihestean, hala nola tabakoa edo gehiegizko azukrea. Espezie batek izan dezakeen adin-muga baldintzatuta dago bere geneengatik eta ziur asko ingurune faktore batzuengatik. Gaur egun ezagutzen den metodo bakarra muga hau handitzeko murrizketa kalorikoen janari dietak egitean datza. Teorian beste metodo batzuk hedatzeko izango ziren: ehunen lehengoratze periodikoa, molekulen konponketa edo zelula eta ehunen gaztetze prozesua.

Bio-gerontologo askok itxaropena dute aurreratze areak ehunen gaztetze prozesuan ama-zelulen bitartez, organo artifizialen transplanteak edo xenotrasplanteak eta molekulen konponketa organismoaren gaztetze prozesua bukatzea baimentzea. Nahiz eta adostasunik ez egon aurrerapen hauek erabiliko diren ala ez dekada batzuen buru. Ondorio sozial, ekonomiko eta politikoak bizitzaren luzapenari buruz polemikoak izango dira, bioetikaren barnean eztabaida indartsuak sorraraziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q574567
* Commonscat Multimedia: Life extension

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1059732084
* LCCN: sh98002534

 |

* Wd Datuak: Q574567
* Commonscat Multimedia: Life extension
***Bizitza... baina nola bizi?***, Fly Shit taldearen estudioko bigarren lana da. Diska hau bi garai ezberdinetan izan zen grabatua. *Kaleak berreskuratu*, *Milaka morroi armatu*, *Irudipenak* eta *Aingeru elbarria* abestiak 2002an izan ziren grabatuak Eibarko Legarre estudietan eta Xabier Labaien izan zen teknikaria. Gainontzeko abestiak, 2004ean izan ziren grabatuak Oñatiko Gaztelekuan. Diskaren masterizazioa, Karlos Osinagak burutu zuen.

Abesti guztiak Fly Shit taldearenak dira *Aingeru elbarria* (Poison Idea) izan ezik. Bizitzak zabortegietan abestia berriz, Charles Bukwoskiren Vidas en la basura obran oinarritua dago.

Abestien zerrenda
-----------------

1. Maitasuna su garretan - 3:52
2. Kaleak berreskuratu - 2:37
3. Bizitza...baina nola bizi - 2:17
4. Ezerezari so! - 2:52
5. Milaka morroi armatu - 2:05
6. Bizitzak zabortegietan - 4:07
7. Irtenbiderik gabeko autobideak - 2:36
8. Irudipenak - 4:06
9. Laga atia zabalik - 2:15
10. Aingeru elbarria - 3:19

Taldekideak
-----------

* Seti - Ahotsa
* Ander - Gitarra
* Unai - Gitarra
* Osto - Bajua
* Heloy - Bateria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255315

 |

* Wd Datuak: Q12255315
**Bojana Popović** (**Petrović** jaioa; Niš, Jugoslavia, 1979ko azaroaren 20a) montenegroar eskubaloi jokalari ohia da. Askoren ustez, azken hamarkadako emakumezkoen eskubaloiko jokalaririk onena da, nahiz eta ez duen aintzatespen ofizialik jaso.Emakumezkoen EHF Txapeldunen Liga Budunicost-ekin eta Montenegroko talde nazionalarekin 2012ko Joko Olinpikoetan zilarrezko domina bat irabazi ondoren, Bojanak eskubaloitik erretiratzea erabaki zuen. Hala ere, 2016ko ekainean, Popovićek iragarri zuen erretirotik aterako zela, eta Montenegroko eskubaloiko talde nazionalak hautatzeko aukera izango zuela, Rio de Janeiroko 2016ko Udako Joko Olinpikoetan lehiatzeko.

Kirol ibilbidea
---------------

Bojana Popović Serbiako HC Naisa Niš taldean hasi zen jolasten 11 urte zuelarik. Beranduago Montenegoko Budućnost Podgorica taldean jolastu zuen lau denboraldiz. 2002an, Popović-ek Slagelse DT daniar taldearekin sinatu zuen momentu horretan Anja Andersen entrenatzaile zegoelarik. Talde honekin zenbait txapelketa irabazi zituen: hiru aldiz Champions League-a , EHF Cup behin, hirutan Danish Championship-go urrea eta daniar kopa behin.

2006/07 denboraldiaren amaieran, Popović-ek Viborg HK taldearekin sinatu zuen. Bera Viborg-era iritsi zenetik, bi Danish Championship urre eta bi daniar kopa irabazi zituen. Eta 2009 bere laugarren Champions League titulua irabazi zuen, lehenengoa Viborg taldearekin.

Taldearen emaitzak
------------------

Kluba
* Champions League

Irabazlea 2004, 2005 eta 2007 (Slagelse); 2009, 2010 (Viborg) eta 2012 (ŽRK Budućnost T-Mobile)
* EHF Cup

Irabazlea 2003 (Slagelse)
* Danish Championship

Urrea 2003, 2005 eta 2007 (Slagelse); 2008, 2009 eta 2010 (Viborg)
* Danimarkako Kopa

Irabazlea 2003 (Slagelse); 2007 eta 2008 (Viborg)
* Serbiako eta Montenegroko Txapelketa

Irabazlea 1999, 2000, 2001 eta 2002 (Buducnost Podgorica)
* Serbiako eta Montenegroko Kopa

Irabazlea 2000, 2001 eta 2002 (Buducnost Podgorica)
* Montenegroko Txapelketa

Irabazlea 2011, 2012
* Montenegroko Kopa

Irabazlea 2011, 2012
Selekzioa
* 2001eko Munduko Txapelketa

Brontzezko domina (Jugoslavia)
* 2012ko Udako Olinpiar Jokoak

Zilarrezko domina

Sariak eta errekonozimendua
---------------------------

Eskubaloiko ibilbidean, Bojana Popović munduko jokalaririk onena bezala hartu zuten askok. Danimarkako Eskubaloi Federazioak lau aldiz aukeratu du Urteko Jokalari. Popovic-en banakako sariak eta lorpenak honako hauek dira:

* Danimarkako urteko jokalaria 2004, 2005, 2007 eta 2008
* 2003/04 eta 2004/05 Danimarkako Ligako goleatzaile onena
* Txapeldunen Ligako goleatzaile onena 2004, 2005 eta 2007an
* "Cup Fighter" ( danieraz: *Pokalfighter* ) 2008
* Montenegroko urteko kirolaria : 2012

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q272265

 |

* Wd Datuak: Q272265
Antzinako Grezian, Diogenes filosofoak bizimodu xumearen estiloa azken muturreraino eraman zuen, kale gorrian eta ardo kupel baten bizitzen jarri baitzen.
**Bizimodu xumea**, **bizimodu apala** edo **bizimodu sinplea** norberaren bizimodua boluntarioki xumetasunez bizitzeko hainbat modu biltzen dituen bizitzeko estiloa da. Bere barnean, adibidez, honako aukerak egon daitezke: norberaren jabetzak ahal bezainbeste murriztea, maiz minimalismoa bezala izendatua, nork bere burua ahal bezainbeste aski izatea, alegia, autosufizientzia areagotzea, eta abar. Orokorrean, ideia nagusia, norberak duenarekin bizitzen jakitea eta behar duena baina gehiago nahi ez izatean datza, gehiegizko jabetzek edo ardurek dakartzaten arazoak edo kezkak ekiditeko asmoz.

Taldean edo komunitatean bizi daitekeen pertsonen hautua izan arren, maiz indibidualismoa eta norbanakoaren independentziarekin lotura estua duen bizimodu estiloa da, inoren mendeko ez izateari garrantzi handia ematen baitzaio.

Pentsaera honen barnean aszetismoa bultzatzen duen adarra ere badago, inongo luxurik gabe bizitzea, baina bizimodu xumearen aldeko guztiak ez daude aszetismoaren alde.

Bizimodu estilo honen aldekoak hainbat arrazoiengatik aukeratu izan dute honela bizitzea, tartean norberaren joera edo hautu pertsonala, osasuna, espiritualtasuna, familia eta lagunekin denbora gehiago egoteko bizi kalitatea hobetu nahi izatea, bizitza-lana balantza orekatzea, finantza, ekonomia edo ingurumen jasangarritasuna, urritasun edo estres murrizketa, eta abar.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56092
* Commonscat Multimedia: Simple living

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4013840-9
* LCCN: sh85122746

 |

* Wd Datuak: Q56092
* Commonscat Multimedia: Simple living
*Artikulu hau Bizkaiko uharteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Billano (argipena)».*

**Billano** edo **Billao** Gorlizko uhartea da, izen bereko lurmuturraren aurrean kokatuta.

Izena
-----

Euskaraz Herensugea du ezizena, ur azpitik ur azalera datorren pizti erraldoiaren itxura omen daukalako.

Gaztelaniaz, berriz, *Isla del Fraile* (euskaraz: Fraidearen uhartea) ere izan du izena, txanotez estalitako fraide batzuen itxura duelako.

Geografia
---------

Uharte babesgabeak 1,8 ha besterik ez ditu. Apenas ez du landarerik, belarra baino ez. Billano lurmuturraren ingurumarian Gorlizko itsasargia ez ezik oraindik kanoi bat duen bunkerra ere badaude.

Bilbo Metropolitarreko LPPek "Fauna eta Flora Interes Handiko Lekua" izendatu zuen uhartea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Argia: Ihesi: Astondoko badiatik Ermua mendira
2. ↑  Bizkaiko Foru Aldundia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Euskal Herriko uharteak |  |
| Aketx • Amuitz • Bedua • Berens • Billano • Dunbarriak • Galera • Gaztelugatxe • Hirukanale • Izaro • KonpantziaMollarri • Orenin • Sandinderi • San Nikolas • Santa Klara • Santiago Aurrea • Txatxarramendi • Txorien Uhartea • Txurruta • Zuhatza |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3323338

 |

* Wd Datuak: Q3323338
**Bostak Bat** Zarama musika taldearen laugarren diskoa da, 1989. urtean taldeak argitaratutakoa.

Partaideak
----------

* Roberto Moso (ahotsa)
* Txus Alonso (gitarra)
* Tontxu Tabares (gitarra)
* Javier Álvarez (baxua, ahotsa)
* Ernesto Alava (bateria)
* Joseba Lafuente (teklatuak)

Grabaketa eta abestiak
----------------------

Elkar argitaletxearekin grabaturiko bigarren diska izanik laguntzaile ugariren aportazioa izan zuten. Hitzetan Jesús Etxezarraga, Jesús Mari Eizmendi, Jesús Mari Arruabarrena, Idoia Jauregi eta Jorge Cerratoren laguntza izan zuten eta musika aldetik Joseba Lafuente (gerora taldean geldituko zena) eta Aitor Amezagaren teklatuak. Maixa Lizeagak "Txakurremea" abestian ahotsa jarri zuen eta hainbat abestitan Ane Mate, Amaia Urkia eta Javi Santaremek koruak egin zituzten. Arlo teknikoan Cesar Ibarretxe izan zen soinu teknikaria.

Diskoa bera ideia nagusi baten inguruan kokatzen da, etorkizuneko gizartea, eta abestiek aspektu desberdinei egiten diote erreferentzia, gerra (*Guda ta Bakea*), erlijioa (*Dominus Bobiskum*), feminismoa (*Txakurremea*), ekologia (*Mokordo ibaia*), gartzela (*Grakaz*)... Diskoaren kontrazalean ideia nagusi hori azaltzen duen testu luze bat dago, honela hasten dena:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Batek daki zenbat mila eta zenbatgarren urtea. Gerrate haundien aldiaren ondoren, eta gizaldiak jasan zuen gainbehera espiritual nahiz materialaz geroz, hondamendi berri baterako kondizioak errepikatu ez daitezen, halabeharrezko borondate bat nagusi duen garai bat hasten da.* |  » |

Diska honetako abestiak oso biribilak dira baina ez dira taldearen ibilbidean ezinbestekoak bihurtu. Hala ere badaude ale aipagarri batzuk. Maixa Lizeagak abesten duen *Txakurremea* kanta David Bowieren abesti baten moldaketa da. *Dominus Bobiskum* euskaraz egindako aurrenetako rapa da.

Azala
-----

Aurreko lanetan ez bezala, azala nahiko sinplea da. "1" zenbakia du erdi erdian, honen gainean "Bostak Bat" eta azpian "Zarama". Javi Santarem eta "Javiri"-k diseinatu zuten.

Kantuen zerrenda
----------------

1. *Aurpegia: Bostak Bat* - 4:32
2. *Kolpeka Beti* - 3:07
3. *Dominus Bobiskum* - 4:47
4. *Grakaz* - 3:00
5. *Txakurremea* -2:58
6. *Ipurdia: Arratoi Arraza* - 5:08
7. *Guda eta Bakea* - 4:03
8. *625 lerro aluak* - 3:17
9. *Mokordo ibaia* - 3:18
10. *Paradisuak* - 3:39

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bostak bat.*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-10).
2. ↑   Txiribita.  (2008-07-21). «Zarama - Bostak Bat (1989)» *EKAITZALDI* (Noiz kontsultatua: 2018-02-10).
3. 1 2 3 4   **(Gaztelaniaz)** «LaFonoteca, Disco: Bostak Bat» *lafonoteca.net* (Noiz kontsultatua: 2018-02-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55863034

 |

* Wd Datuak: Q55863034
**Burnett konderria** (ingelesez: *Burnett County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Siren da. 2010eko zentsuaren arabera 15.457 biztanle zituen, Burnett kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Burnett konderriak 2.279,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 151,21 ura dira. Beste 2.128,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.457 pertsonetatik 14.261 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 194 dira. 81 beltzak edo afroamerikarrak. 704 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 52 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 350 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494952
* Commonscat Multimedia: Burnett County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133704400
* ISNI: 0000 0004 0551 0819
* LCCN: n81119873
* NARA: 16526505
* **Lekuak**
* OSM: 1796960
* TGN: 2002311

 |

* Wd Datuak: Q494952
* Commonscat Multimedia: Burnett County, Wisconsin
*Artikulu hau Mahaian jokatzen den kirolari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bilar (argipena)».*
*Pool*-bolak sakea egin baino lehen.
**Billar** mahai berezi batean, kolorezko zenbait bola jotzean datzan jokoa da.

Motak
-----

Nagusiki bi motako bilar jokoak daude, mahaiaren arabera. Mahai batzuetan zulorik ez da eta karanbolak egitea da koxka (bola batekin besteak jotzea), eta beste mota batzuetan mahaiek zuloak dituzte (normalean lau ertzetan eta banda zabal bietako erdialdean), eta joko hauetan bolak ordena jakin batean zuloetan sartu behar dira.

Mahaiek forma laukizuzena izan ohi dute, baina tamaina desberdinetakoak izan ohi dira. Arauzko bolak ere tamaina desberdinetakoak dira joko batetik bestera.

### Zulorik gabeko mahaiko jokoak

* Frantziar billar edo karanbolena.

### Mahai zulodunetan jokatzen diren bertsio profesionalak

* *Snooker*.
* Amerikar billar edo *Pool*.

### Billar mota ez ohikoak

* Espainiar billar
* Pool 51, Ingalaterrako billarra.
* *Bumper pool*, pinball modukoa.
* Italiar billar.
* Belgikar billar edo piramiderena.
* Indiar billar.

Historia
--------

Antzinako Grezian eta Egipton antzeko jokoak egin arren, XV. mendeko Europan hasi zen egungo jokoa. Izena frantsesezko *bille* hitzetik dator, "bola" esan nahi duena.

1825ean Erresuma Batuan lehen txapelketa ofiziala jokatu zuten eta 1835ean Gaspard-Gustave Coriolis matematikariak jokoari buruzko *Théorie mathématique des effets du jeu de billard* idatzi zuen.

2004ko Olinpiar Jokoarentzat olinpiar lizentzia lortu arren, ez da inoiz egutegian sartu izan.

Bolizko bolekin jokatzen zen antzina, baina 21. mendean zuntz sintetizkoko bolak erabiltzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
2. ↑   Everton, Clive.  (1986). *The History of Snooker and Billiards.*  Haywards Heath: Partridge Pr, 8–11 or. ISBN 1-85225-013-5..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3341285
* Commonscat Multimedia: Billiards

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528495
* BNF: 11960062n (data)
* GND: 4006693-9
* LCCN: sh85014047
* NDL: 00561676
* NKC: ph122004
* AAT: 300222754
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3341285
* Commonscat Multimedia: Billiards
**Britaniar Batailoia** (ofizialki ***Saklatava Batailoia*** ingelesez: *British Battalion*) Espainiako Bigarren Errepublikaren defentsan faxismoaren aurka Nazioarteko Brigaden barruan Erresuma Batuko boluntarioekin sortu zen armada gorputza izan zen.

Izena
-----

Batailoiari Shapurji Saklatvalaren omenez eman zitzaion Saklatava izena. Saklatva (1874-1936) Erresuma Batuko Alderdi Komunistaren sortzailetako bat izan zen Komunen Ganberan ordezkari gisa aritu zen.

Historia
--------

Nahiz eta lehen unetik Errepublikaren aldeko boluntarioak izan, 1937 arte ez zen unitate militar hau sortu. Lehen aurrez-aurre militar handia Jaramako guduan izan zen, 1937ko otsailean. Han, Tom Wintringham komandatearen agindupean, Batailoiak baxa asko pairatu zituen: 600 soldaduetatik 450 hilik edo zauriturik gertatu ziren. Urte bereko uztailean Vicente Rojo jeneral errepublikarrak unitatea Brunete aldera bidaltzea agindu zuen; horrekin Madrilek pairatzen zuen presioa arintzeko. Unitateak Bruneteko guduan hartu zuen parte. Ondoren ere, britainiarrak Teruelgon eta Ebroko guduan borrokatu zuten. 1938ko urrian Batailoia desegin zen.

Operazio guztietan, unitateak 490 hildako inguru izan zuen eta 1.200 zauritu larriak. Unitatean, gerra guztian, 2.000 boluntario izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Nazioarteko Brigadak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Erresuma Batuko boluntarioei buruzko materiala.
* **(Ingelesez)**:Richard Thorperen artikulua Batailoi honen historiari buruz.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2121289
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 135049287
* LCCN: n98036771
* SUDOC: 069389853

 |

* Wd Datuak: Q2121289
**Bordagaineko dorrea** Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen dorre edo behatoki bat da.

1987. urteaz geroztik Monumentu Historiko gisa sailkatua dago.

Kokalekua
---------

Dorre karrikan dago, gain edo muino batean. Alboan Bordagaineko Andre Mariaren eliza eta Ziburuko gurutzea ditu.

Historia
--------

XIV. mendean eraikitako defentsa sistema multzo bateko atala da. 1911an eraikia berau zaharberritzeko asmoa zuen Donibane Lohizuneko arkitekto bati alokatu zitzaion, bertan taberna eta te edaritegi bat jarri zituen. Negozioa gaizki joan zen, eta Donibane Lohizuneko Erreserbako Cerruti jaunak Bordagaineko Dorrea kasino batean bilakatzea proposatu zuen. Azken proiektu honek ere huts egin zuen eta udalerriak eraikinaren jabertza berreskuratu zuen.

2010an modu bikainean zaharberritua izan ondoren Ziburuko Turismo Bulegoaren bitartez bisitagai dago. Dorrearen gainaldeko behatokitik Donibane Lohizuneko badia eta Euskal kostaldearen ikuspegi zoragarria dago.

Ikus gainera
------------

* Bordagaineko Andre Mariaren eliza
* Ziburuko gurutzea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Lapurdi** |

* Bordagaineko Andre Mariaren eliza eta dorreari buruzko bideoa ikusgai. Youtube.com **(Frantsesez)**
* Bordagaineko Andre Mariaren eliza eta dorreari buruzko informazioa. Ciboure-paysbasque.com **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476984
* Commonscat Multimedia: Tour Chappe de Ciboure

---

 |

* Wd Datuak: Q25476984
* Commonscat Multimedia: Tour Chappe de Ciboure
**Bristol city konderria** (ingelesez: *Bristol city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 17.835 biztanle zituen, Bristol city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bristol city konderriak 34,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,36 ura dira. Beste 33,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 523,48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.835 pertsonetatik 16.320 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 221 dira. 1.000 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 121 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 317 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503366
* Commonscat Multimedia: Bristol, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* NARA: 10042357
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3864677

 |

* Wd Datuak: Q503366
* Commonscat Multimedia: Bristol, Virginia
**Bihotz salataria** (ingelesez: *The Tell-Tale Heart*) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. *The Pioneer* aldizkarian argitaratu zen 1843an.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Bihotz salataria* izenburupean argitaratu zuen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Narratzaile batek behin eta berrro esaten du zoraturik ez dagoela, nahiz eta bere zentzumenak ozo zorrotzak izan, entzumena batez ere.
Berarekin bizi den agureak begi urdin argi bat du, gaunduak lausotua, sai batena bezalakoa. Horrek aztoratzen zuen narratzailea, hil nahi izateraino. Egun batean, agurea lotan zegoela begi irekita zuela ikusi zuen, eta hiltzea erabaki zuen. Hil eta gero, gorputza laurdenkatu zuen eta zoru azpian gorde zituen gorputz-zatiak.
Oihuak entzun zituen auzoko bateak deituta, hiru polizia agertu ziren bere etxean. Hiltzaileak pasarazi eta agurearen logelara eraman zituen, lasai-lasai.
Laster, hazten ari zen hotsa entzun hasi zen. Agurearen bihotz taupadak zirela sinetsita, izutu zen eta dena aitortu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q762206
* Commonscat Multimedia: The Tell-Tale Heart

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 183875204
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q762206
* Commonscat Multimedia: The Tell-Tale Heart
**Brechingo katedrala** (ingelesez: *Brechin Cathedral*) Eskoziako Brechin herriko katedrala da, Eskoziako elizari dagokiona. Izena hala duen arren ez da benetan katedrala. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Katedrala
---------

XIII mendean eraiki zuten katedrala. 1806an egindako berrizte lanek kalte handia eragin zioten eta 1902an egindako lana kendu eta berriztatze lank berriak egin ziren. Mendebaldeko gabletea eta leihoa, ate gotikoa, kanpaidorre karratua, koroaren zati batzuk eta habearteko zutabeak jatorrizko elizari dagozkio.

Dorre borobila
--------------

Eraikinik zaharrena katedralaren ondoan dagoen irlandar estiloko dorre borobila da, Eskozian beste bat baino ez dago. 1000 urtearen inguruan jaso zuten eta 26 metrotako altuera eta 5 metrotako diametroa dauzka. Gaineko orratz hexagonalak 5 metrotako altuera dauka.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2307632
* Commonscat Multimedia: Brechin Cathedral

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315533659
* LCCN: nb2007025456

 |

* Wd Datuak: Q2307632
* Commonscat Multimedia: Brechin Cathedral
**Božena (Křesinová)** (? - 1052tik aurrera hila) Oldřich Bohemiakoaren bigarren emaztea (eta agian, aurretik, bere zerbitzaria) eta Bretislaus I.a Bohemiakoaren ama izan zen. Cosmas Pragakoak Oldřich eta Boženaren historia bere *Chronica Boëmorum* liburuan jaso zuen. Kondaira horren arabera Oldřich gaztea (eta ezkondua) Perucera joan zen ehizatzera. Bertan Božena izeneko neskatxa bat ikusi zuen bainatzen ari zela, eta berehala nahi izan zuen berarekin ezkondu. Oldřichel ehitza utzi eta Božena Pragara eraman zuen, non bere seme ez-onartua Bretislaus jaio zen.

Božena, hala ere, Txekiar premisliden salbatzailea izan zen. Oldřichek bi anaia zituen, baina horietako bat, Jaromír bere anaia nagusia Boleslau III.a Bohemiakoak zikiratu zuen. Boleslaus Polonian sartu zuten kartzelan, eta alaba bat izan zuen, antza. Oldrich zen, beraz, premisliden artean seme bat izan eta oinordetza uzteko aukera zuen anaia bakarra. Bere lehen emazteak ez zuen seme-alaba ezagunik izan. Boženaren noblezia eza Cosmasen kronikan agertzen da, eta semea onartzeko beranduago Judith Schweinfurtekoaekin ezkondu behar izan zen, familia noblea izateko.

Kontakizun osoa egia ote den ere, dudatan dago.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3563195
* Commonscat Multimedia: Božena (Křesinova)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 317070330
* GND: 1075648866
* NKC: mzk2004252109

 |

* Wd Datuak: Q3563195
* Commonscat Multimedia: Božena (Křesinova)
**Bruselaza** (*Brassica oleracea var. gemmifera*) Brassicaceae familiako *Brassica oleracea* espezietik eratorritako barazkietako bat da. Bere izen zientifikoa *Brassica oleracea* var. *gemmifera* da.

Jatorria
--------

Bruselazen jatorria egun Belgika den herrialdeko lurretan dago. Haiei buruzko lehen idatzizko erreferentzia 1587koa da. Hamaseigarren mendean ospea lortu zuten Holanda hegoaldean eta handik Iparraldeko Europara hedatu zen.

Ezaugarriak
-----------

Bruselazak landarearen zurtoinean agertzen diren begiak dira, eta ehundura irmoa eta kolore berde sakona dutenean biltzen dira. Erdiko gunearen inguruko hostoek kolore horixkakoak izan daitezke. Zapore gozoa dauka, baina gehiegi egosten direnean sufredun konposatuak askatzen dituzte eta mingotsak egiten dira.

Bruselaza azaren, azalorearen eta brokoliaren espezie berekoa da. A eta C bitamina, azido foliko eta zuntz asko dauka. Koloneko minbiziaren aurka ona dela uste da, sinigrina deritzon konposatu bati esker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q150463
* Commonscat Multimedia: Brassica oleracea var. gemmifera
* Wikispecies Espezieak: Brassica oleracea var. gemmifera

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85017362
* NKC: ph182419
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* Fl. China: 200009270
* GBIF: 3042861
* GRIN:
* IPNI: 77106805-1
* ITIS: 530959
* NCBI: 178616
* USDA Plants: BROLG
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: GD55R9167H

 |

* Wd Datuak: Q150463
* Commonscat Multimedia: Brassica oleracea var. gemmifera
* Wikispecies Espezieak: Brassica oleracea var. gemmifera