recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pikari erregimendu baten irudikapen modernoa
**Pika** adar arma bat da, infanteriak asko erabili zuena zalditeriaren eraso eta kargei aurre egiteko batez ere.

Fabrikazioa
-----------

Pikak lantzaren oso antzekoak dira, baina luzeagoak, ohi, hiru eta lau metro luze. Erabileraren erabileraz, pikak handiago egiten hasi ziren, bai adarrari dagokionez, baita muturrari dagokionez ere. Luzeenek sei metrotik gorakoak izaten ziren zenbaitetan. Tamaina horretako pikak egiteko, ezinbestean, zur mota indartsu bat behar zen, lizarra adibidez, batzuetan, altzairuzko bi zerrendarekin indartzen zena, armaren albo banatan.

Erabilera
---------

Pikari suitzarrek eta *Landsknecht*ek borrokatzen dute "pika bultzakda" bat Italiar Gerratan zehar.
Pikarien eraketa astuna Suitzan berragertu zen Behe Erdi Aroan, antzinatean jada erabilia izan baitzen Filipo II.aren falangeen eraketan, garai hartan, *sarissa* deitua zen arren. Arma horiek zalditeriaren kargak geldiarazteko erabiltzen ziren; pika luzeek, aldiz, harresi defentsibo gisan funtzionatzen zuten. Horregatik, Behe Erdi Aroan eta Pizkundean, pikariek armaden zati defentsiboa osatzen zuten, baina zalditeriak zatirik erasokorrena osatzen zuen. Pikaren tamainaren ondorioz, horrek ez zuen ezertarako balio aurrez aurreko borrokaldietan; horregatik, pikariek beste armaren bat ere eramaten zuten, ezpata, adibidez.

Gudu zelaian, pikak falange edo "triku" eraketetan erabiltzen ziren. Adibidez, eskoziarrek schiltron izeneko erregimendu batzuk izan zituzten ingelesen zalditeria astunaren aurka borrokatzeko Bannockburneko guduan, 1314an. Espainiarrek tertzioak garatu zituzten; hor, arkabuzariek falangeen alboak babesten zituzten. XVII. mendean, oraindik ere erabiltzen ziren pikari eraketa handiak, ohi, musketari unitateen babes gisan.

Gainbehera
----------

Pikak, gudu zelairako arma gisan, baionetek ordeztu zituzten, errentagarriagoak egin baitziren XVII. mende erdialdean. Mende haren amaieran, baionetadun suzko armek suzko armen eta adar armen arma bakarrerako iragaitea amaitu zuten. Bateratze hori, zalditeriaren karga taktikoaren desagerketa suzko armen mesederako, pikaren amaiera izan zen. Dena dela, inoiz edo berriz oraindik erabilia izan zen, 1798ko Irlandako matxinadan bezala.

Karta jokoa
-----------

Arma horren forma dela eta, frantziar karta sortako irudietako bati pika deitzen zaio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q220016
* Commonscat Multimedia: Pikes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4182298-5
* NKC: ph914309
* AAT: 300037033
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 008619
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q220016
* Commonscat Multimedia: Pikes
**PixelFed** edo **Pixelfed** software librean oinarritutako irudiak partekatzeko sistema federatu bat da, *Activity Pub* protokoloa erabiliz. Kanadako Daniel Supernault izeneko garatzaile batek 2018ko apirilaren erdialdean argitara eman zuen, Fediver softwarearekin bat egiteko. Irudiak Friendica, Mastodon, Nextcloud, Diaspora, PeerTube, Pleroma eta abarrekin partekatzeko aukera osoa ematen du. Software librea eta kode irekikoa denez, instantziak jar daitezke Fedibertsoan, modu federatuan instantziak konektatuz.

Batzuetan, Instagram-en alternatiba libre eta deszentralizatu bezala aurkeztu egin izan da.

Sistema PHP script programazio-lengoaian garatzen da eta Laravel frameworka erabiltzen du.

PixelFed-en argitaratutako irudiak edozein web orritan sar daitezke, kapsulatu edo txertatu daiteke. Moderazio-tresnak eta "stories" izeneko kontu batzuk ere baditu, eta, horiei esker, PixelFed instantzien edo jarduera mota horiek onartzen duen *Activity Pub* instantziaren arteko istorioak truka daitezke.

Ikus, gainera
-------------

* Fedibertso.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Zer da fedibertsoa eta zer eskaini diezaieke euskal sortzaileei?» *kolektiva.media* (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

Kanpo estekak
-------------

Software librea izanik, oraindik ez dago euskaraz, baina badago euskal instantzia bat:

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60691545
* Commonscat Multimedia: Pixelfed

---

 |

* Wd Datuak: Q60691545
* Commonscat Multimedia: Pixelfed
***Pekineko kea*** Beatriz Chivite idazlearen bigarren poema liburua da. Lan honi esker, egileak Iruñeko Udalak antolatutako Poesia Lehiaketa irabazi zuen 2012an. Pamiela argitaletxeak argitaratu zuen 2017an.

Edukia
------

Egileak, Pekinen egin zuen ikasturtean izandako esperientziak islatu ditu, han bizi zenean idatzi zituen poemak baitira. Bere barne inpresioak, sentipenak agertzen ditu izandako gertaera eta egoerei lotuz. Poemategi minimalista da, ezer esan gabe gauza asko esaten duena.

Pekin herri-erdigunearen paisaia naturala eta hiritarra deskribatzen du. Barne sentimenduak, melankolia, bakardadea eta maitasuna erakusten ditu eta era berean, hiriari dion mirespena.

Sariak
------

* XXIII Iruñeko Gazte Literatur Lehiaketa. Poesia (2012)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* ETB1eko *Sautrela* saioko elkarrizketa
* Liburuaren aurkezpena, *YouTube* webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61364977

 |

* Wd Datuak: Q61364977
**Pikarrai** Vitoria-Gasteizko lesbianen kolektibo bat izan zen.  2010 urtean sortu zuten lesbiana gazteentzako espazio propioa izateko helburuarekin, bertan eztabaidatu, aldarrikatu eta ikusgai egiteko.

Ibilbidea
---------

Pikarraiko kideek lehenago EHGAM (Euskal Herriko Gay-Les Askapen Mugimendua) kolektibo mistoan militatu zuten. Batetik, bertan bizitako tentsioek eta, bestetik, 2009ko Granadako jardunaldi feministetan bizitakoak, kolektibo lesbofeminista sortzea eraman zituen.  Pikarrai hitzak "biluzi" esan nahi du.

2011eko martxoaren 28an mezu hau zabaldu zuten: "Gazteak, feministak, lesbianak, euskaldunak, etorkinak, ekologistak. Sexu askapenerako borrokan, feminismoarekin borrokan, demokrazia lortzeko borrokan. Atzo, gaur eta biharborrokan!" Ezaugarri gisa euskaraz egin zuten aktibismoa dugu. 

Beraien ekimenak beti Arabako Emakumeen Asanblada, 7menos20 edo Gazthegam bezalako kolektiboekin batera eraman zituzten aurrera. 

Beraien azken ekimen publikoa 2015ean izan zen xenofobiaren aurkako kanpaina batean. Ofizialki desegin ez badira ere, dagoeneko taldea ez dago indarrean. Pikarraiko kideak egun bestelako kolektiboetan aktibismo lesbofeministan jarraitzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Momoitio, Andrea.  (2013). (pdf) [ *De la invisibilidad a la irreverencia:* 
Lesbianismo en televisión. *]**.*
2. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Momoitio, Andrea. (pdf) *Identitate lesbiarrak, mugez gaindi.* .
3. ↑   «pikarrai - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» *www1.euskadi.net* (Noiz kontsultatua: 2018-02-17).
4. ↑    Berria.eus. «Tea hartuz, ideiak partekatzen» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-02-17).
5. ↑    «Errotik harro» *Gaztezulo* (Noiz kontsultatua: 2018-02-17).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** SA, Baigorri Argitaletxea.  (2015-03-08). «Mujeres de diversos orígenes se unen contra la campaña «xenófoba e injusta» del PP» *GARA* (Noiz kontsultatua: 2018-02-17).

Kanpo estekak
-------------

* Kolektiboaren blog ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48977721

 |

* Wd Datuak: Q48977721

* Vimeo kanala
**Hildakoen Zingira**k, Tolkienen lanean, lotura historiko zein mitikoak ditu.

Emyn Muiletik hegoekialdera dagoen zingira lurralde zabal bat da, Dagorladeko ordokiko lurrak, Uvanwaith eta Anduin ibaiaren lur zingiratsuen artean, Nindalf bezala ezaguna. Muinoetatik jaisten diren urek elikatuak, tokian, zingira eta errekazto kirastun ugari dago, lurrak, irmoak eta lehorrak diren toki gutxirekin. Dardaralekuak eta lokatza, kilometro karratu askoan hedatzen zen konstante bat zen. Usteltze gazen ondorioz, toki askotan, bapateko su zurruztadak edo argi apalarekin erretzen ziren sutzar iraunkorrak sortzen ziren.

Etengabeko aurrerabidean, Hildakoen Zingirak ekialderantz hedatu ziren, eta *Guduaren Lautada* deritzonaren zati bat azpian hartu zuten, Elfo eta Gizakien Arteko Azken Aliantzaren Gerran hil ziren Elfo eta gizakien hilobietako asko zituena, Eguzkiaren Bigarren Aroaren amaieran. Kanpamenduko guduaren ondoren ere, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1944an, Aurigen armadaren zati handi bat, Hildakoen Zingirara bultzatua izan zen, eta han hil ziren. Arrazoi horregatik jaso zuen bere izena, sorginkeriaren batengatik, gerlarien arropekin jantzitako hildakoen gorputz eta aurpegiak ikus baitzitezkeen, bere tokitik ia irtendako eta hildako begiekin begiratuz zingiren hondotik "zikinkeriaz estalitako kristal batean zehar bezala".

Zingira hauetatik bidaiatu behar izan zuten Frodo Zorrozabal, Samsagaz Gamyi eta Gollumek, euren misioan Eraztunaren Gerran, Gollumek, urte asko lehenago, Sauronengandik ihes egiteko erabili zuen bidearen bila, Jaun Ilunaren zerbitzariak ez baitziren toki hartatik igarotzera ausartzen. Toki honetan aurkitu zituzten *Hildako Aurpegien Zingira*ko mamu izugarriak, non, denbora asko lehenago hildako gerlarien izpiritu biziak, euren hilobi lokatztsuetan agertzen ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513414

 |

* Wd Datuak: Q513414
**Hilen hondartza** (gaztelaniaz: *Playa de los Muertos*) Almeríako probintzian dagoen Carboneras herrian dagoen inguru ezaguna da. Herritik bost kilometrotara dago eta nudismoa onartua dago. Gata-Níjar Lurmuturraren Parke Naturalean dago. Egin diren zenbait inkestetan hondartza hau Espainiako onena bezala agertu izan da.

Izenaren jatorria
-----------------

Herritik aparte dagoen hondartza izanik horrek beti izaera berezia eman dio. Dena dela, hisotrikoki izena inguruan gertatzen ziren naufragioen biktimak, gorpuak, sarritan inguru horretan agertzen ziren, Itsaslasterrek hara eramanak. ​

Babespena
---------

2008an Gata-Níjar Lurmuturraren Natura Parkearen Errekurtso Naturalen Antolaketa Planean hondartza hau erregulazio bereziko itsas-aldea (Zona B3). Bertan haren bailio geologikoa azpimarratzen da, dauden Pliozenoko jalkinei esker. Paisajistikoki balore handia du inguru osoak. Duen babesa dela eta, hondartzan ez daude ez tabernarik, ezta ere beste motatako zerbitzurik. Horri esker inguruak bere paisaiaren baloreak gordetzen ditu.

Nudismoa
--------

Nudismoa hondartzan honetan onartuta dago baina batez ere ezkerreko aldean. Hondartza mista dela esan daiteke.

Iruditegia
----------

* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Hondartzaren inguruko informazioa.
* **(Ingelesez)**:Argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6079200
* Commonscat Multimedia: Playa de los Muertos

---

 |

* Wd Datuak: Q6079200
* Commonscat Multimedia: Playa de los Muertos
Uren banalerroa, hegoaldera geratzen delarik Mediterraneoko isurialdea.
Banalerroa eta ibai nagusiak, eskematikoki.
Euskal Herriko banalerroa, Europako uren banalerro nagusien kontestuan (alemanezko mapa).
**Mediterraneoko isurialdea**, Euskal Herriko geografiaren kontestuan, Euskal Herriko uren banalerrotik hegoaldera geratzen den isurialde edo arro hidrografikoa da; iparraldera geratzen dena Kantauriko isurialdea delarik. Inguru honetako urak Mediterraneora isurtzen dira, Ebro ibaiaren bidez betiere. Ebro haranaren parte da geografikoki Euskal Herriko parte hau, eta Mediterraneoko arroaren parte ere bai, *stricto sensu*.

Isurialdiak Nafarroa Garaiko eta Arabako lur gehienak hartzen ditu eta, banalerrotik hegoaldera, sakonune endorreiko txiki batzuen salbuespenak daude: hau da, haran edo sakonune txikiak non urak ez duen beste irteerarik; esate baterako Guardiako edo Pitillasko aintzirak.

Ibaiak
------

Mediterraneo itsasora isurtzen duten Euskal Herriko ibai guztien ura Ebro ibaiaren bitartez iristen da itsaso hartara. Hauek dira Ebroren emaile nagusiak:

* Omecillo
	+ Tumecillo
* Baia
* Zadorra
	+ Ihuda
* Jugalez
* Odron
* Ega
	+ Urederra
* Aragoi ibaia
	+ Onsella
	+ Irati
		- Erro
		- Urrobi
		- Zaraitzu
	+ Zidakos
	+ Arga
		- Arakil
			* Larraun
				+ Ertzilla
			* Udarbe
				+ Artazul
* Queiles

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «ZEC Lagunas de Laguardia eus - natura2000 - web.araba.eus» *natura2000.araba.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).
2. ↑   Sorondo, Antxon Aguirre. «Pitillasko urmaela (Nafarroa)» *www.3digitala.com* (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).

Ikus, gainera
-------------

* Kantauriko isurialdea
* Euskal Herriko uren banalerroa
* Euskal Herriko ibaiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331541

 |

* Wd Datuak: Q109331541
Konstantino I.aren bustoa
**Milango Ediktua** (latinez: *Edictum Mediolanense*), **kristautasunaren tolerantzia** izenarekin ere ezaguna dena, Milanen aldarrikatu zen 313an. Ediktu horren bidez erlijio-askatasuna ezarri zen Erromatar Inperioan, eta zenbait erlijio-talderen aurkako, berezi kristauen aurkako, jazarpenei amaiera eman zitzaien. Konstantino I.a Handiak eta Liziniok sinatu zuten ediktua; Mendebaldeko eta Ekialdeko erromatar inperioetako agintariak ziren biak, hurrenez hurren.

Aurrekariak
-----------

Milangoa baino lehenago, 311n, Galerio enperadoreak *Nikomediako Tolerantzia Ediktua* izeneko bat egina zuen. Ediktu horretan, kristauei induljentzia ematen zitzaien, eta legalki onartzen ziren; gainera, askatasuna zuten bilerak egiteko eta beren Jainkoari eskainitako tenpluak eraikitzeko. Kristauen jazarpena bertan behera geratuko zen.

Testuingurua
------------

Erromatar Inperioa agintari bakar baten mende batzeko saioan, Liziniok gerra deklaratu zion Konstantinori. Gudarostearen leialtasuna lortze aldera, Liziniok aurreko ediktuak ezartzen zuen tolerantzia betetzetik aske utzi zituen soldaduak eta funtzionario publikoak. Agindu horren ondorioz, kristau batzuek beren ondasunak eta, baita bizia ere, galdu zituzten.

324an bi inperioen arteko gerra pizten da berriz ere. Konstantinok urte horretako uztailean garaitzen du Lizinioren armada Adrianopolisko Guduan. Bestalde, Konstantinoren seme zaharrenak, Flavio Julio Krispok, Lizinioren ontziteriaren aurkako garaipena lortzen du, eta Lizinio Bitiniara erretiratzera behartzen du. Konstantino da orduan inperioaren jabe bakarra, eta Lizinio Tesalonikan sartzeko agindua eman zuen. Lizinio armetan altxatzen saiatu zen, eta traizioa leporatuta hil egin zuen.

Ondorioak
---------

Milango Ediktuak kristauen onarpen ofiziala ekartzeaz gain, Erromatar Inperioan aldaketa sakonak eragitea ekarri zuen berekin; baita Elizaren hedatzea ere. Ediktuaren ondorioz, agintari erromatarrek konfiskatutako bilera- eta gurtza-lekuak itzuli zitzaizkien kristauei. Kristautasunak legitimitate-estatusa lortu zuen paganismoarekin batera, eta Erromatar Inperioko erlijioa izatera iritsi zen.

Ikus, gainera
-------------

* Nizeako I. kontzilioa

Erreferentziak
--------------

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*.

Kanpo estekak
-------------

* Inpaktu historikoak: Milango Ediktua; Konstantino Handia enperadorearena **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180764
* Commonscat Multimedia: Edict of Milan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 177104619
* BNF: 16747027r (data)
* LCCN: n96083379
* NKC: unn2016910120
* SUDOC: 168567709
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q180764
* Commonscat Multimedia: Edict of Milan
**Mikala** (antzinako grezieraz: Μυκάλη, *Mykálē*), **Samsun Dağı** (euskaraz: «Sansonen mendia») edo **Dilek Dağı** Turkiako mendebaldeko Aydin probintzian kokatutako mendia da, 1265 metroko garaiera duena. Menderes ibaiaren bokalearen iparraldean dago, Samos uhartearen parean. Lidiako Mesogis mendikatearen parte da eta, bere aurrean, Mikalako itsasartea dago.

Panjonio
--------

Mendiaren iparraldean, antzinako Joniako Priene hiritik gertu, K.a. 800. urte ingurutik, Panjonio izeneko Poseidon Helikonioren santutegia zegoen, Joniar Ligaren biltokia eta non Panjonia izeneko jai erlijioso bat ospatzen zuten.

Gudua
-----

Mikalako gudua persiarren Greziako inbasioarekin amaitu zuen bi gudu garrantzitsuenetako bat izan zen Mediar Gerretan zehar. Gudua K. a. 479ko abuztuaren 27an gertatu zen, Mikala mendiaren magalean, Samos uhartearen kontrako aldean zeuden Joniako lurretan. Gudua, Joniako persiar armadaren gehiengoaren suntsipenarekin amaitu zen, baita bere mediterraniar ontziteriarena ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pausanias , *Greziaren deskripzioa* (Ἑλλάδος περιήγησις) v.7.5.
2. ↑  Pausanias vii.4.10.
3. ↑  Herodoto, *Historiak* (Ἱστορίαι) i.148.
4. ↑  Pausanias i.25.1; iii.7.9; viii.52.3.
5. ↑   Tuzidides, *Peloponesoko Gerraren historia* (Ἱστορία τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου) i.89.2.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1330828
* Commonscat Multimedia: Mount Mycale

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 18144782698951116212
* LCCN: sh2018000480
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41140

 |

* Wd Datuak: Q1330828
* Commonscat Multimedia: Mount Mycale
**Millwall Football Club**, Ingalaterrako Londres hiriburuko futbol talde bat da, hain zuzen ere, hiriaren hego-ekialdean dagoen Bermondsey auzokoa. Gaur egun Football League Championship mailan lehiatzen da (2. maila) eta etxeko partiduak The Den estadioan jokatzen ditu.

Historia
--------

1885ean Millwall Rovers izenez hiriko Millwall gunean sortua izan zen, eta 1910. urterarte Isle of Dogs eremuko gune hartan jokatu zuen, baina bere jatorrizko sorlekuaren izena gaurdaino mantendu du. Handik aurrera eta 1993. urterarte New Cross auzoko The Old Den estadioan jokatzera pasa zen. 1993an berriz ere lekualdatu eta gaur egungo Bermondsey auzoko The Den estadioan egoitza du.

Zaleak
------

Ingalaterran herrialde osoko zaletu bero eta maiz gatazkatsuenentakoak izatearen ospe txarra du, horietako asko muturreko hooliganak eta liskar eta istilu ugariren sortzaileak. Beren abestirik gogoko eta abestuenaren izenburua horren erakusgarri: *"No one likes us, we don't care" ("Inork ez gaitu gogoko, bost axola").*

Areriotasun nagusienak Londresko beste taldeekin dituzte, horregatik londrestar derbi hauek oso beroak izan hodi dira, bereziki West Ham United taldearen aurkakoak. Bestelako berezko arerioak Crystal Palace Football Club, Charlton Athletic Football Club, Leeds United Football Club, Portsmouth Football Club eta Gillingham Football Club dira.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19487
* Commonscat Multimedia: Millwall F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156372671
* GND: 4709477-1
* LCCN: nr00006361

 |

* Wd Datuak: Q19487
* Commonscat Multimedia: Millwall F.C.
**Pereda pasealekua** Kantabriako Santander hiriko kale luzeenetariko eta ezagunetariko bat da. Hiriaren erdigunean dago, kaiaren paraleloan, Puertochicon bukatzeko. Bertatik Santanderko badia osoa ikus daiteke. Polancon jaiotako José María de Pereda idazleari eskainita dago.

Historia
--------

1941an, hiria erre egin zenean, alde ha ez zuen afekziorik izan. Beraz, egun, hiriko zaharrenetariko bat da. Paseoan XVIII. mendetik eraikitako eraikinak ikus daitezke. Orokorrean, hemen hiriko eraikin ederrenak ikus daitezke, tartean Ontziralekuko jauregitxoa, Banco de Santanderreko eraikin nagusia, Javier González de Riancho arkitektoaren lana (1940), edo Compañía Trasatlántica Españolaren eraikina. Horregatik multzo historiko-artistikoaren izendapena du. XIX. mende arte, gaur egun lorategiak direnak kaiaren zonalde laguntzailea zen. Hemen zeuden biltegiak, komertzianteen bulegoak, bidaiarien harrera egiteko espazioak, e.a.

2017an Centro Botín izeneko arte-espazioa inauguratu zen lorategien ondoan eta horrek hauek berrantoletzeko beharra ezarri zuen. Lan hori Fernando Caruncho paisaialariak egin zuen. Lan horiek 2014ean bukatu ziren, zentroa bukatu baino lehen, eta horiei esker lorategien espazioak ia bikoiztu ziren.

Iruditegia
----------

* Peredari eskainitako monumentua.Peredari eskainitako monumentua.
* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* Pereda paseoaren galeriak.Pereda paseoaren galeriak.
* Paseoa itsasotik ikusita.Paseoa itsasotik ikusita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* José María de Pereda
* Ontziralekuko jauregitxoa
* Centro Botín

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Peredako lorategiak - Santanderreko Udala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6065702
* Commonscat Multimedia: Conjunto Histórico Paseo de Pereda y Calle Castelar

---

 |

* Wd Datuak: Q6065702
* Commonscat Multimedia: Conjunto Histórico Paseo de Pereda y Calle Castelar
**Milltown hilerriko erasoa**, **Milltown hilerriko hilketak** edota **Milltown hilerriko sarraskia** (ingelesez *Milltown Cemetery attack*, *Milltown Cemetery killings* edota *Milltown Massacre*) 1988ko martxoaren 16an Belfast hiriko Milltown hilerrian jazo zen.

Aurrez, Gibraltarren Britainiar Aire Zerbitzuko soldaduek tiroz hildako hiru IRAkideen hileta jendetsua ospatzen ari zen bitartean, UDA talde paramilitat loialistako Michael Stone kidea bertaratu eta jendetza tiroz eta esku-granadez erasotu zuen. Ondoren, hilerritik alboko autobideruntz ihesari eman zion, atzetik jarraika zituen pertsonei etengab tirokatuz eta granadak jaurtiz. Azkenean, atzemana eta jipoitzen hasi zirenean polizia agertu, erreskatatu eta atxilotua izan zen.

Erasoaren ondorioz hiru pertsona hil eta 60 zauritu ziren. Ipar Irlandako gatazkan "inongo aurrekaririk gabeko, pertsona bakar batek burututako erasoa" izan zen, gainera telebista kamerek ere filmatu zuten. Epaiketan Stonek 682 urteko espetxe zigorra jaso zuen, baina 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenaren ondorioz 2000ko uztailaren 24ean errepublikar eta loialista preso ugari bezala aske gelditu zen.

Gertakari honen ondoren, Britainiar kaporalen hilketak jazo ziren.

Kanpo estekak
-------------

* Milltown hilerriko erasoaren bideoa ikusgai. Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6860084

 |

* Wd Datuak: Q6860084

54°35′00″N 5°58′38″W﻿ / ﻿54.5833°N 5.9772°W﻿ / 54.5833; -5.9772
*Artikulu hau puntu kardinalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hego (argipena)».*

| Puntu kardinalak |
| --- |
| 
Iparra
Ipar-ekialdea
Ekialdea
Hego-ekialdea
Hegoa
Hego-mendebaldea
Mendebaldea
Ipar-mendebaldea
 |

**Hegoa** edo **hegoaldea** lau puntu kardinaletariko bat da. Meridianoen norabidea eta Hego Poloranzko norantza daukana. Iparraren kontrako norantzan dago. Mendebaldeko gizartean eta zientzian onartuena hegoa mapen behealdean agertzea da.

Inolako tramankulurik gabe hegoa kokatzeko erarik oinarrizkoena, nahiz eta oso zehatza ez izan, ezkerreko besoa Eguzkia ateratzen den tokirantz (ekialderantz) luzatuz lortzen da.

*Benetako* hegoa Hego Poloan dagoena da eta ez hego magnetikoa. Mende askotan zehar gauza bera zirela uste izan den arren. Beraz, iparrorratzak markatutakoaren eta benetako hegoaren artean aldea dago.

Askotan erabiltzen da **Hegoa** edo **Hegoaldea** hitza Hego hemisferioko herrialde pobreak izendatzeko, iparreko herri aberatsagoekin alderatzen.

Ikus, gainera
-------------

* Hego haize

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q667
* Commonscat Multimedia: South

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300078825

 |

* Wd Datuak: Q667
* Commonscat Multimedia: South
*Mysterioso Pizzicato* doinua mickey mousing teknikaren adibide garbia da, honetan musika notek pertsona baten oin-pausuekin sinkronizatuak daude.
**Mickey Mousing**, zinema eta marrazki bizidun teknika bat da, honetan musika eta pantailan agertzen diren ekintza batera sinkronizatu edo uztartzen dira, ekintza horien erritmoa sendotu eta azpimarratuz, eta musikaren bitartez ikusleen arreta ekintza horietara bideratuz. Izena Walt Disneyren lehenbiziko ekoizpenetatik datorkio, musika bere marrazki bizidunetako pertsonaiekin sinkronizatu eta doinuek beren mugimenduak imitatzen baitzituzten.

Teknika hau erabili eta ezagutzen den lehenbiziko aldia *Steamboat Willie* (1928) film laburrean izan zen, Carl Stallingen (1888-1974) musikarekin. Stallingen konposizioek Mickey Mousen mugimengu eta ekintzekin sinkronizatzen ziren. Stallingek mickey mousinga erabili zuen beste filmetako batzuk *Silly Symphonies*, *The Skeleton Dance* (1929) eta kolorezko *Flowers and Trees* (1932) izan ziren.

Zineman lehenbiziko Mickey Mousingaren adibide nabarmenetako bat *The Adventures of Robin Hood* (1938) filmean Sherwoodeko basoan Robin Hooden taldeak de Sir Guy de Gisbournen soldaduei eraso egiten dieten eszenan ematen da.
**Milvio Zubia** (italieraz *Ponte Molle edo Ponte Milvio*, latinez *pons Milvius deo pons Mulvius*) Erroma iparraldean dagoen zubi bat da. Tiber ibaia zeharkatzen duten zubietatik, garrantzitsuenetako bat da.

Historia
--------

Gaio Klaudio Neron kontsulak eraiki zuen K.a. 206an, armada kartagotarra Metauroko guduan garaitu ondoren. K.a. 109an zentsore Marko Emilio Eskaurok harrizko zubi berri bat eraiki zuen toki berean, aurrekoa suntsituz. 312an, Konstantino I.a Handia erromatar enperadoreak bere arerioa zen Maxentzio Milvio Zubiko guduan garaitu zuen, zubi hau eta Saxa Rubra artean dagoen tokian.

Erdi Aroan, Akuzio izeneko fraide batek zubia berritu zuen, eta, 1429an Martin V.a aita santuak, Francesco de Genazzana izeneko arkitekto ospetsu bati, zubia konpontzeko eskatu zion, gainez egiteko zorian baitzegoen. XVIII. mendean eta XIX. mendean, zubia bi artistek aldatu zuten: Giuseppe Valadier eta Domenico Pigianik.

Egungo ohitura
--------------

2006ko amaieran, zubia, bikoteen interesa erakartzen hasi zen, gainean duen argi langa, euren maitasun seinale bezala, giltzarrapoak zintzilikatzeko erabiltzen dutena. Erritualean, bikoteak giltzarrapoa langara eusten du, eta ondoren, euren sorbalden gainetik, giltza Tiber ibaira botatzen dute.

2007ko apirilaren 13aren ondoren, bikoteek ohitura horrekin amaitu behar izan zuten, egun horretan, giltzarrapo guztien pisuaren ondorioz, langa erori egin baitzen. Ordezkatze bezala, Interneten, bikoteei, giltzarrapo "birtualak" erabiltzea ahalbidetzen dien webgune bat sortu zen. Baina, 2007ko uztailetik, bikote maiteminduek berriz zintzilika ditzakete giltzarrapoak, tokiko alkateak jarritako altzairuzko zutabe batzuei esker.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1127325
* Commonscat Multimedia: Ponte Milvio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242748544
* GND: 4682281-1
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22211

 |

* Wd Datuak: Q1127325
* Commonscat Multimedia: Ponte Milvio
*Artikulu hau pertsonaia mitologikoari buruzkoa da; greziar hiria gaitzat duena beste hau da: «Megara»*

Greziar mitologian, **Megara** (antzinako grezieraz: Μεγάρα) Heraklesen lehen emaztea izan zen.

Historia
--------

Elezaharraren arabera, Megara Tebasko Kreonte erregearen alaba zen. Orkomenoko Ergino erregeak urtean tebastarrek, bake ofrenda bezala eman beharreko 100 behiko zerga ezarri zuen, Tebasko biztanle ugari hil ondoren. Tebas eta Orkomenoren arteko gudu batean zehar, Heraklesek bere eskuekin garaitu zuen Ergino, eta, sari bezala, Megara jaso zuen, honekin hiru seme izan zituelarik: Terimako, Kreontiades eta Deikoonte. Heraklesek bere semeekin batera hil zuen Herak behin-behineko eroaldi bat eragin ondoren, honen ondorioz, bere errua garbitu eta hamabi proba ospetsuak egin behar izan zituelarik. Istorioaren beste bertsio bat ere badagoen arren, non Megara Heraklesen iloba zen Yolaori eman zitzaion, heroia Teften lakura joan zenean hegazti krudelek deitua. Ez da Megerarekin nahastu behar, greziar mitologiako hiru Erinietako bat dena, zigor eta mendekuaren infernuko jainkosak. Hegaztiek Teften lakutik Euristeo bere emazte ederraren altzoan eserita zegoen tokira, guztietan lehena, Joron, joateko esan zioten. Teftenetik kanpora zegoen basotxo batean zeuden, non berak ezik beste inork ezigo zituen ikusi, hegazti krudelek emandako bere boterearekin, nortzuk, pribilegio hori honek Euristeo, Joron eta Herakles hil zitzan eman zioten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q929768
* Commonscat Multimedia: Megara (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 10637922
* GND: 118579916
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q929768
* Commonscat Multimedia: Megara (mythology)
43°17′22″N 3°00′10″W﻿ / ﻿43.28944°N 3.00278°W﻿ / 43.28944; -3.00278
Megaparkeko Ikea saltokiaren ikuspegia, A-8 errepidetik.
**Megapark** Barakaldoko udalerrian kokatuta dagoen merkataritza-gunea. Bilbo inguruan eraiki den azkenengoa. N-634 errepidearen albo batean dago Max Centerren aurrean. Ekialderantz hedatzen da, Barakaldoko San Vizente auzoan zehar. Euskal Herriko merkataritza-gunerik handiena da, 100.000 metro karratutik gora dituelarik.

Fase ezberdinetan zabaldu zen. Lehena 2004. urtean, eta azkena 2006. urteko udaberrian. IKEA, Media Markt, Leroy Merlin, Saturn eta beste hainbat denda txikiago biltzen ditu mertakal zentruak.

Megapark Galeria
----------------

2006ko udaberrian inauguratu zen, eta 12 zine areto eta hainbat denda biltzen ditu. IKEA dagoen tokitik ekialderantz hedatzen da San Vizenteko Dorreekiko paraleloan, ekialderago dagoen ertza Saturn denda dagoen tokia delarik.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Megaparken webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11691835
* Commonscat Multimedia: MegaPark Barakaldo

---

 |

* Wd Datuak: Q11691835
* Commonscat Multimedia: MegaPark Barakaldo


| Euskal Herriko merkataritza-guneak |
| --- |
| Arcco Amara • Artea • BAB2 • Ballonti • Bidarte • Bilbondo • Boulevard • Bretxako azoka • Carrefour OiartzunEl Corte Inglés Bilbo • El Corte Inglés Gasteiz • El Corte Inglés Iruñea • Eroski Iruña • Dendaraba • Garbera • Gorbeia • IbarretaItaroa • Lakua Center • Las Cañas • Los Fueros Boulevard • Mamut Oiartzun • Max Center • MegaparkMendibil • Morea • Puente de la Ribera • San Martingo merkatua • Txingudi • Urbil • Vialia Abando • Zubiarte |
**Holmes konderria** (ingelesez: *Holmes County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lexington da. 2010eko zentsuaren arabera 19.198 biztanle zituen, Holmes kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Holmes konderriak 1.980,35 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,51 ura dira. Beste 1.959,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,69 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.198 pertsonetatik 3.127 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 134 dira. 15.925 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 30 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 91 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Holmes County, Mississippi age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485426
* Commonscat Multimedia: Holmes County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130170429
* LCCN: n79027103
* NARA: 10039718
* **Lekuak**
* OSM: 1833624
* TGN: 2001111

 |

* Wd Datuak: Q485426
* Commonscat Multimedia: Holmes County, Mississippi
*Artikulu hau poetari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Merobaudes».*
**Flavio Merobaudes** (latinez: *Flavius Merobaudes*; fl. 432-446) hispano-erromatar militar eta poeta izan zen.

Biografia
---------

Sidonio Apolinar galiarraren arabera, Betikakoa zen. Ravennara joan zen eta Trajanoren Foroan estatua bat eraiki zioten enperadorearen eta erromatar herriaren borondatez. Hidaziok *natu nobilis* deitu zionez, litekeena da izen bereko *magister militum* eta bi aldiz kontsularen ondorengoa izatea. Estatua, 435eko uztailak 30ean eraikia izan zen, honela agertzen baita 1813an aurkituriko bere idulki eta idazkunean. Bere estatuaren inskripzioak *vir spectabilis* (maila altu bat senatari ordenaren barnean) zela eta Ravennako gorteko *comes sacri consistorii* (kontseilu inperialeko kidea) kargua bete zuela jakitea ahalbidetzen digu.

Flavio Aeziok 430 eta 431. urteetan alaman jutungoen aurka hasitako kanpainan eta Norikako matxinada baten errepresioan zehar, Merobaudesek komandante militar onaren ospea lortu zuen. Alpeetan borrokatu zuen, ziur asko alpetar bagauden aurka. 435 eta 439 artean patrizio bilakatu zen. 438/9an Salonan zegoen, beharbada Konstantinoplarako bere bidaiatik itzultzean, eta han ospatu zuen godoen aurkako Aezioren garaipena Mons Colubrariuseko guduan (438).

443an, Merobaudes, bere aitaginarreba Asterioren oinordekoa izan zen Hispaniako *magister utriusque militiae* moduan. Ebroko haraneko bagauden aurka borrokatu zuen eta, urte berean, Aracaelin (gaur egungo Uharte Arakil edo Araciel izeneko Erdi Aroko herri hustua, Corella ondoan). Hala ere, ia berehala, Valentiniano enperadoreak Italiara deitu zion, bere aurka asmatutako azpijoko batzuen ondorioz. Beraz, bagauden mehatxua, arazo bat izaten jarraitu zuen, 454an Teodoriko II.aren anaia zen Frederiko bisigodoak menderatu arte. Hidazio gotzainak gertaera hauek bere kronika garaikidean erregistratu zituen, Merobaudesek olerkari eta hizlari bezala zuen ospea ere goraipatuz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Jones, Arnold Hugh Martin; Martindale, J.R.; Morris, J..  (1980). *The Prosopography of the Late Roman Empire, Vol. 2, AD 395-527.*  Cambridge University Press, 756-758 or. ISBN 9780521201599..
2. ↑   Bodelón García, Serafín.  (2001). «Merobaudes: un poeta de la Bética en la corte de Rávena» *Helmantica: Revista de filología clásica y hebrea* 52 (157): 51–74. ISSN 0018-0114..
3. ↑   Sanz Huesma, Francisco Javier.  (2008). «Merobaudes en Hispania (443 d. C.)» *Habis* (39): 363–368. ISSN 0210-7694..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q930459
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 29659929
* ISNI: 0000 0001 1613 9937
* BNE: XX1323455
* BNF: 12805636p (data)
* GND: 118783378
* LCCN: no98109086
* NKC: ola2002153996
* NLA: 50206386
* SUDOC: 086109103
* BIBSYS: 95003465
* ICCU: CFIV169116
* Open Library: OL1624408A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q930459
**Philippe Bernier** (Bois-Colombes, 1930eko abuztuaren 17a - Tolosa, 2000ko apirilaren 17a) Frantziako kazetari eta idazlea izan zen.

1950eko hamarkadan kazetari gisa hasi zen lanean, Marokon, irrati nazionalean. Independentziaren aldeko borroka giroan, independentisten aldeko jarrera hartu zuen. 1958an Aljerren hasi zen lanean, Radiodiffusion-Télévision Française Frantziako irrati-telebistan. Han FLNren aldeko agertu zen.

Geroago Parisera joan zen. Haren izena lotu zen Mehdi Ben Barkaren bahiketarekin. Deskolonizazioari buruzko dokumental bat prestatzen ari zen, eta bere lagun Ben Barkari elkarrizketa egiteko aukera zabaldu zuen. Baina, bahiketaren antolatzaileak aukera hartaz baliatu ziren Ben Barka erakartzeko bahituko zuten lekura. Bernier epaitu zuten, baina absolbitu.

Mugarik Gabeko Medikuak erakundearen sortzaileetako bat izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Monneret, Jean. *La phase finale de la guerre d'Algérie.*  L'Harmattan.
2. ↑   Pécresse, Jean-Francis.  (2001/12/20). «Enquête • Les trente ans des « french doctors »» *Les Échos* (Noiz kontsultatua: 2020/1/24).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2087524
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39373661
* ISNI: 0000 0001 0889 3120
* BNF: 11891580n (data)
* LCCN: n2007079200
* SUDOC: 026722984
* BIBSYS: 8080635

 |

* Wd Datuak: Q2087524
*Inkak huaca guztiekin hitz egiten du*, Felipe Guamán Poma de Ayala kronikagilearen marrazkia, XVI. mendea 
**Huaca** edo **waka** (kitxuaz: *wak'a*), Andeetako kulturetan, leku eta gauza sakratuak, hala nola muinoak, tenpluak, zuhaitzak, iturburuak, haitzuloak edo forma bitxiko harriak, izendatzeko erabiltzen zuten hitza da. Bertan espirituak bizi zirela uste zuten, eta opari edo sakrifizioak eskaintzen zizkieten. Haur bikiak, normala dena baino hatzamar gehiago zituzten pertsonak, forma arraroko landareak eta pertsonen gorpuak ere huacatzat hartzen zituzten. Amuleto gisa erabiltzen zituzten huaca eramangarriak (harri koxkorrak) ere izaten zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Morel, Héctor V.; Dalí Moral, José.  (1987). *Diccionario mitológico americano: dioses, razas, leyendas.*  Editorial Kier S.A. 66 or. (Noiz kontsultatua: 2015-09-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1354644
* Commonscat Multimedia: Huacas

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1354644
* Commonscat Multimedia: Huacas
**Huangguoshu ur-jauzia** (txinera tradizionalez: 黃果樹瀑布; txinera sinplifikatuz: 黄果树瀑布; pinyinez: *huáng guǒshù pùbù*; Wade–Giles: *Huang-kuo-shu p'u-pu*; hitzez hitz: «Fruitu Horien Zuhaitzaren Ur-jauziak»), Txinako Herri Errepublikako Guizhou probintziako Anshun hirian dagoen ur-jauzia da.

Ezaugarriak
-----------

Ur-jauzia Baihe ibaian dago, Yunnan-Guizhou goi-ordokian, 77,8 metroko garaiera, eta 101 metroko zabalera dauzka. Ur-jauzi nagusiak 67 metroko garaiera eta 83,3 metroko zabalera dauzka.

Ur-jauzia itsasoaren mailatik 936 metrora dago eta Asiako ur-jauzirik handiena da. Ur-jauziak Huangguoshu Ur-jauziko Parke nazionala osatzen du, Anshun hiriburutik 45 kilometro hego-mendebaldera. Parkea hiru gunek osatzen dute, ur-jauzien gunea, ur-gortina haitzuloa, eta Errinozeroen putzua (Xi Niu Tan).

Argazkiak
---------

* 
* 
* 
*

Ikus, gainera
-------------

* Yunnan-Guizhou goi-ordokia

Kanpo estekak
-------------

* **(Txineraz)** Ur-jauziaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q38432
* Commonscat Multimedia: Huangguoshu Waterfall

---

 |

* Wd Datuak: Q38432
* Commonscat Multimedia: Huangguoshu Waterfall
Hidrantea (Polonia) 
 Hidrantea 
**Hidrante** edo **sute-aho** edo **ur-hargune** ur hargune mota bat da, hoditeria nagusitik ur emari handia emateko diseinatua, batez ere suak itzaltzeko lanetarako. Ura hiri-horniketaren sare batetik ateratzen du edo biltegi batetik, ponpa baten bidez.

Motak
-----

Bi mota nagusi daude.

### Kanpoko hidrantea

Eraikinen inguruan kokatzen dira, lurretik bertikalean jarrita, suhiltzaileek mahukak zuzenean erants dezaten. Lurperatuak ere izan daitezke espaloiaren azpian kutxatila baten barruan kokaturik.

### Barneko su-hidrantea

**Suteetako ur hargune hornitua** baita **SUH** hizkiez ezaguna. Eraikinen barruan egon ohi da, ikusgai dagoen kutxa baten barruan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q634299
* Commonscat Multimedia: Fire hydrants

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12515133z (data)
* GND: 7566089-1
* LCCN: sh85063291
* AAT: 300112086

 |

* Wd Datuak: Q634299
* Commonscat Multimedia: Fire hydrants
Urdin ilunez, Hegoaldeko Eupa, NBEren arabera.
**Hego Europa** edo **Mediterranear Europa** Europako kontinenteko eskualdea da. Ez dago horren definizio argirik, eta geografia, kultura, hizkuntza edo historia hizpide hartuta, eskualde honen mugak alda daitezke. Nolanahi ere, Portugal, Espainia, Italia eta Grezia Hegoaldeko Europako herrialdeak direla oro har onartzen da. Frantziako eta Balkanetako hegoaldea ere sartu ohi dira definizio horretan. Izan ere, zenbaiten ustez, Alpeek markatzen dute Hego eta Ipar Europaren arteko muga.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *51. arauaː Kontinenteak, geografia, izen nagusi batzuk eta herritarren izenak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27449
* Commonscat Multimedia: Southern Europe

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235920934
* GND: 4078023-5
* LCCN: sh85045783
* NKC: ge137884
* SUDOC: 027224716

 |

* Wd Datuak: Q27449
* Commonscat Multimedia: Southern Europe
**Pixies** rock alternatiboko musika talde bat da, Bostonen 1986an sortua. Taldea 1993an desegin zen modu garratzean, baina 2004an berriro batu zen. Black Francis (ahots nagusia, gitarra elektrikoa eta gitarra akustikoa), Joey Santiago (gitarra elektrikoa), Kim Deal (baxua eta bigarren ahotsa), eta David Lovering (bateria ) izan dira taldearen kideak hasieratik. AEBetan arrakasta apala lortu bazuten ere, Erresuma Batuan eta gainerako Europan ospetsuagoak bilakatu dira, nahiz eta ez duten arrakasta luzeegia erdietsi musikaren korronte nagusian.

Taldearen estiloa punkean eta indie rockean oinarritzen da, eta, oso melodikoa izan arren, narritagarria izan daiteke. Black Francisek sortzen ditu taldearen letra gehienak, eta haren ukitu etsigarria eta ahuenezkoa nabaria da. Oso maiz, kanta kriptikoak idazten ditu ezohiko gaiei buruz -UFOak edo surrealismoa, esate baterako-. Taldearen kanta ugarik desoreka mentala, Bibliako irudi bortitzak eta oinaze fisikoa dituzte hizpide.

Taldea sarri hartzen da rock alternatiboaren 1990eko hamarkadako loraldiaren aitzindaritzat, nahiz eta desegin ziren hartze horrek ekar zekizkien onurak jaso aurretik. Nirvanako Kurt Cobainek berak aitortu zuen gauza asko zor zizkiola Pixis-i. Beste talde alternatibo batzuek antzeko aitorpenak eginda, Pixisen ospea nabarmenki hazi zen desegin eta ondoko urteetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Stephen Thomas Erlewine, *American Alternative Rock/Post-Punk* Allmusic.com-en
2. ↑  Stephen Thomas Erlewine, *Pixies-en biografia* Allmusic.com-en
3. ↑  *Kurt Cobain on Pixies and The Breeders*, Melody Maker-en
4. ↑  Jean-Michel Biel eta Christophe Gourraud, *Homages to the Pixies*,

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188464
* Commonscat Multimedia: Pixies (band)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 135980709
* ISNI: 0000 0001 0942 6540
* BNF: 13905822v (data)
* GND: 5323224-0
* LCCN: n91120623
* NKC: xx0021758
* SUDOC: 080715672
* BIBSYS: 5017992
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: pixies

 |

* Wd Datuak: Q188464
* Commonscat Multimedia: Pixies (band)
**Mills konderria** (ingelesez: *Mills County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Glenwood da. 2010eko zentsuaren arabera 15.059 biztanle zituen, Mills kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mills konderriak 1.141,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,31 ura dira. Beste 1.132,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.059 pertsonetatik 14.749 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 359 dira. 57 beltzak edo afroamerikarrak. 41 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 55 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 141 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485720
* Commonscat Multimedia: Mills County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144266699
* LCCN: n82053277
* NARA: 10038997
* **Lekuak**
* OSM: 1425443
* TGN: 2000625

 |

* Wd Datuak: Q485720
* Commonscat Multimedia: Mills County, Iowa
*Artikulu hau elizetako ontzi eukaristikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pixide (argipena)».*

**Pixidea** ontzi liturgiko kristau txiki bat da, zeinetan ostia sagaratuak gordetzen diren Jaunartzea egiteko, apaizak aldean eraman dezakeena gaixoei edo elizara joaterik ez dutenei jaunartzea egiten laguntzeko.

Pixidea sarritan apainduta dagoen metalezko kutxa preziatu gisa diseinatuta dago, barrutik urreztatua. 

Antzinako pixide askok dorre forma hartzen zuen batzuetan Hilobi Santuaren erreplika artistiko gisa, baina ia beti forma zilindrikoa izan ohi dute. Uso formakoak ere ezagutzen dira, Espiritu Santuaren irudikapen bat.

Iruditegia
----------

* 17. mendeko zilarrezko pixidea, Nafarroako Museoa.17. mendeko zilarrezko pixidea, Nafarroako Museoa.
* Uso eukaristikoa.Uso eukaristikoa.
* Iruñeko katedraleko altxorreko pixideak.Iruñeko katedraleko altxorreko pixideak.
* Eliza ortodoxoaren pixidea, Kiev.Eliza ortodoxoaren pixidea, Kiev.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, alemanezko Wikipediako «Pyxis (Liturgie)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-01-05eko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q736513
* Commonscat Multimedia: Pyxes

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300083008
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q736513
* Commonscat Multimedia: Pyxes
Herbehereak satelite irudian
Herbehereetako mapa
Itsas mailaren gainetik dagoen lursaila
**Herbehereetako geografia**ren berezitasun nagusiak *Herbehereak* izenak berak ematen du, *Nederlanden* jatorrizkoak bezala, lurraldearen erdiak metro bateko garaiera besterik ez baitu. Ipar eta mendebaldea lau-laua eta toki batzuetan itsas mailaren azpitik dago. Hego-ekialdean Goi Herbehereak daude, apur bat itsas mailaren gainetik daudenak. Dike, babes duna eta ur-drainatze konplexuek, Erdi Aroan hasitakoak, uholdeetatik babesten dute eta estatuaren azalera %20an handitzea ahalbidetzen (polder).

Hiru ibaiek bi zati nagusitan banatzen dute estatua: Rhin, Waal eta Meuse (Maas). Herbehereetako hego-mendebaldea hiru ibai hauen delta erraldoia da. Banaketa geografikoaz gain, banaketa kulturala ere bada, nederlanderaren dialekto nagusiena eta erlijioarena (kalbinistak iparraldean eta katolikoak hegoaldean).

Datu geografikoak
-----------------

Azalera:  

*guztira:* 41.526 km²  

*lurra:* 33.883 km²  

*ura:* 7.643 km²
Lurreko mugak:  

*guztira:* 1.027 km  

*estatu mugak:* Belgika 450 km, Alemania 577 km
Kosta: 451 km

Itsas erreklamazioak:  

*arrantza eremu esklusiboa:* 200 itsas milia (370 km)  

*jurisdikziopeko urak:* 12 itsas milia (22 km)
Muturreko garaierak:  

*puntu beherena:* Zuidplaspolder (Nieuwerkerk aan den IJssel) -7 m itsas maila azpitik.  

*puntu gorena:* Vaalserberg 321 m. itsas maila gainetik.
Baliabide naturalak:  

gas naturala, petrolioa, lur landuak
Lurren erabilera: (1996)  

*lur landuak:* %25  

*labore iraunkorrak:* %3  

*zelai iraukorrak:* %25  

*basoak:* %8  

*beste:* %39
Lur ureztatua: (1996)  

6.000 km²

Ikus, gainera
-------------

  

* Herbehereak
* Herbehereen banaketa administratiboa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1075528
* Commonscat Multimedia: Geography of the Netherlands

---

 |

* Wd Datuak: Q1075528
* Commonscat Multimedia: Geography of the Netherlands