***Almirante Cervera*** **gurutzaontzia** Espainiako Itsas Armadaren gurutzaontzi arina izan zen, *Cervera* klasekoen burua. Izena Kubako Independentzia Gerran parte hartutako itsastar baten omenez ezarri zitzaion, Pascual Cervera Topete amirala.

Ezaugarriak
-----------

172,62 metroko luzera zuen, 16,61 m. erruna eta 5,03 m. zingoa. Arma nagusiak 152 milimetrotako 6 kanoi ziren, dorre bikoitzetan muntatuta. Eskifaia 566 marinelek osatzen zuten.

*Almirante Cervera*ren klase berekoak ziren *Príncipe Alfonso* (gero *Libertad* eta *Galicia* berrizendatuko zena) eta *Miguel de Cervante*s gurutzaontziak.

1925eko urriaren 16an Ferrolen jarri zen abian, Emiliano Enríquez amiralaren emaztea amabitxi zela. 1928ko maiatzaren 24an egin zituen itsasoko saio ofizialak, eta, ondoren, Espainiako Armadari eman zitzaion, urte bereko irailaren 15ean.

Primo de Riveraren diktaduran
-----------------------------

1928ko azaroan, Balear Uharteetan eginiko itsas maniobretan parte hartu zuen, non Alfonso XIII.a erregeak ontzidia ikuskatu zuen. 1929ko apirilaren 13an, Lisboara joan zen, Errepublikako Lehendakariak komandanteari harrera egin zion, eta gurutzaontzia bisitatu zuen apirilaren 18an.

1929ko maiatzaren 16an, Habanako portura iritsi zen, Kubara Espainiako ordezkaritza garraiatuz, Gerardo Machado jenerala Errepublikako Lehendakari postuaz jabetzeko ekitaldira. Portura sartu zenean, Cipriano Sebastian marinela uretara erori zen eta ezin izan zuten aurkitu. Habanako merkataritza-lonjak 100 peso eman zizkion familiari. Gurutzaontzia 1929ko maiatzaren 26ean itzuli zen Espainiara.

Espainiako Bigarren Errepublika
-------------------------------

Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu zenean, *Almirante Cervera*ren komandantea Francisco Baztarretxe zen; baina denbora gutxira *Alcalá Galiano* desktruktorera pasatu zen.

1934ko urrian, Asturiasko matxinadan itsasaldeko herri batzuen bonbardaketan parte hartu zuen, *Jaime I* korazatuarekin batera.

1936ko hasieran artilleria ariketetan parte hartu zuen *Jaime I* korazatuarekin eta *Libertad* eta *Miguel de Cervantes* gurutzaontziekin batera; ariketotan *Conde de Venadito* gurutzaontzi zaharra hondoratu zuten.

Espainiako Gerra Zibila
-----------------------

Txoritokietako gotorlekua (Orereta), itsasontzi matxinatuen helburu nagusietako bat.
1936ko uztailean, Gerra Zibila hasi zenean, *Almirante Cervera* Ferroleko dike lehorrean zegoen, eta marinel errepublikazaleen esku geratu zen; hori dela eta, ez zuen lehen operazioetan parte hartu bere serieko besteek bezala. Halere, uztailaren 21ean matxinatuen aldeko ofizial eta marinelak oldartu ziren, ontzia bereganatuz eta Juan Sandalio Sánchez-Ferragut kapitaina fusilatuz.

Itsasontzia Kantauri itsasoan famatua bihurtu zen, herriak bonbardatzen edo portuetan minak nahierara ezartzen zituelako. Hori dela eta, *"El Chulo del Cantábrico"* edo *"Almirante Pirata"* goitizenak ezarri zitzaizkion.

Gijonera bidali zuten, koartelean setiatuta zegoen Simancas Erregimentuari laguntzeko. Ostean, *España* korazatuarekin eta *Velasco* destruktorearekin batera, Kantauriko kostaldea bonbardatzeko eta blokatzeko taldea osatu zuen.

1936ko abuztuaren 9an, *Blue Shadow* ingeles laketontzia Bilbotik zetorren, britainiar pasaiariak eramanez. Iota Gijonera zihoan, eskala bat egiteko asmoz, eta *Almirante Cervera* portua bonbardatzen ari zen une berean ailegatu zen hara. Gurutzaontziaren komandanteak *Blue Shadow* ontzi errepublikazale batekin nahastu zuen -kroskoa Lehen Mundu Gerrako gerraontzi batena baitzuen-, eta haren kontra su egiteko agindua eman zuen. Erasoak kapitaina eta iotaren jabea (Rupert Savile) hil zituen, azken honen emaztea eta itsastar bi zaurituz. Bizirik geratu zirenak El Musel portuan zegoen *HMS Comet* destruktoreak erreskatatu zituen.

Guadalupeko gotorlekua (Hondarribia). Bertatik atera zen *Almirante Cervera* jo zuen obusa.
Emilio Mola jeneralak matxinatuen ontziteriari agindua eman zion: Bilbo, Donostia eta Pasaia nahierara bonbardatzeko, izua barreiatze aldera eta Nafarroa Garaitik zetozen tropa matxinatuei laguntzeko. Abuztuaren 11n, *Almirante Cervera* Donostia parean kokatu zen. Hamabost egunez, Gipuzkoako hiriburua eta inguruko posizio militarrak (San Marcos, Txoritokieta, Guadalupe) bonbardatzen aritu zen, abuztuaren 15etik aurrera *España* korazatuak eta *Velasco* destruktoreak lagunduta. Abuztuaren 18an, Guadalupetik botatako obus batek jo zuen; gero Ferrolerantz abiatu zen, erregaia hartzera. Asturiasen, C-6 Errepublikako urpekontziak miran hartu zuen, baina Mariano Romero komandanteak (gero matxinatuekin bat egingo zuenak) torpedorik ez botatzeko agindu zuen. Abuztuaren 22rako, Donostian bueltan zen.

Ondoren, Gibraltarko itsasadarraren blokeoan parte hartzera abiatu zen. Bertan, irailaren 29an, Espartel lurmuturraren batailan parte hartu zuen. Bertan, *Gravina* Errepublikako destruktorearekin borrokatu zen, 152 mm-tako 292 jaurtigai botata, baina itua haietako birekin bakarrik joz. Gurutzaontziaren punteria txarrari esker, *Gravinak* ihes egitea lortu zuen, eta Casablancan babestu zen. Urte bereko urriaren hasieran, Malaga parean *Uad Lucus* eta *Uad Muluya* kostazainak hondoratu zituen.

1937ko urtarrilean Malagako bonbardaketan parte hartu zuen, eta *Galerna* bou armatuarekin *Andra* merkantzia-ontzi jazarri zuen, Panamako ikurrina zeraman ontzi honek matxinatuek ezarritako blokeoari iskin ematen baitzion. Kanoiekin eginiko bigarren saioan, *Andra* jo zuten eta ontzia atxilotu zuen. Gero, atoian eraman ezin zutenez, Galernak hondoratu egin zuen.

1937ko otsailean *Canarias* eta *Baleares* gurutzaontziekin batera Malagako borroketan aritu zen, *Malaga-Almeria Errepideko Sarraskia* delakoan parte hartuz, hiriburutik ihesi ari ziren emakumeak, haurrak eta zaharrak bonbardatuz (guztira 3.000-5.000 hildako zibil).

 *HMS Royal Oak* , Gerra Zibilean Kantauri itsasoan trafiko neutrala babestu zuen korazatu britainiarreko bat. Gertakari honetatik aurrera, 1937ko apirilaren 6an matxinatuek ezarritako itsas blokeoa urratu nahi zuten merkantzia-ontzia izan ziren bere helburua. Apirilaren 6an *Thorpehall* britainiarra atxilotzen saiatu zen, baina hiru destruktore ingelesen laguntzaz, ihes egin zion eta Bilbora iristea lortu zuen. Apirilaren 23an *Almirante Cervera*k eta *Galerna*k hiru merkantzia-ontzia britainiar geldiarazi zituzten, baina hauek *Hood* korazatu ingelesari babesa eskatu zioten; korazatuak 3 miliatako mugara arte lagundu zien eta, portutik *Bizkaya* eta *Iparreko-Izarra* bouak laguntzera atera zitzaizkien; honek, eta Galea lurmuturreko tiro eremuan sartuta egoteak ontzi matxinatuak uxatu zituen, merkantzia-ontziei Bilbora sartzeko bidea libre utziz. Gauza bera gertatu zen hilabete batzuk geroago *Almirante Cervera*k *Gordonia* britainiarra geldiarazi zuenean, baina uztailaren 14an, herrialde bereko *Molton* Santander parean harrapatzea lortu zuen, nahiz eta *HMS Royal Oak* britainiar korazatuak kontra egin.

1937ko ekainaren 18an, *Almirante Cervera,* eta *Ciriza, Fantastico* eta *Galerna* ontziek Santoñako portuan zeuden ontziak bonbardatu zituzten: *Gipuzkoa* boua jo zuten, *Bizkaya*k kontraeraso egiten zuen bitartean. Handik egun gutxira, Eusko Itsas Gudarosteko bouei artilleria kendu zieten.

1937 urtean, bi kostazain errepublikano eta tabako garraio-ontzi bat hondoratu zituen. *Almirante Cervera*k bera erasotzen saiatu zen hiru motorreko hegazkin bat ere bota zuen. Halaber, *Marqués de Comillas* garraio-ontziaren konfiskazioan parte hartu zuen.

1938ko otsailaren 17an, Palma Mallorcakoara joan zen *Canarias* eta *Baleares* gurutzaontziekin batera, eta bertan Valentzia hiriburuaren bonbardaketan parte hartu zuen. 1938ko otsailaren 22an, Errepublikako hegazkinen erasoa jaso zuen: lehenik 30 Taldeko Polikarpov RZ *Natacha* biplano eskuadrilak, artilleriaz uxatu zituena; bigarren oldarraldi batean Tupolev SB *Katiuska* hegazkinak, 30 Taldekoak baita ere; 50 kg-tako bonba bat txopako tximiniatik sartu zitzaion, lehertu gabe; halere makinak hondatu zituen, eta metrailarekin 25 zauritu eragin zituen. Txosten batzuen arabera beste bonba batek bizkarrean jo zuen, 17 marinel hilez. Ondoren, *Almirante* *Cervera* Palmara itzuli zen. Martxoaren 6an, *Baleares* gurutzaontzia eskoltatzen ari zela, Palos lurmuturreko guduan parte hartu zuen; eta gero *Baleares*eko naufragoen erreskatean.

Francoren diktaduran
--------------------

1939ko uztailaren 13an, Ciano kondea Italiako Atzerri ministroa eraman zuen, Donostiatik Santanderrera bisita ofiziala egiteko eta alderantzizko bidea hurrengo egunean. 

1941eko irailaren 10ean Francisco Franco eraman zuen Donostiatik Santanderrera biharamunean bueltatuz.

1963ko uztailean, Valletatik (Malta) Paulo Tarsokoaren besoaren erlikia garraiatu zuen Tarragonara, apostolua Erdiuhartera heldu zela ospatzeko. 

1965eko abuztuaren 31n baja eman zitzaion, eta 1966ko irailaren 29an desegintzarako saldu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «ABC (Madrid) - 25/05/1928, p. 29 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
2. ↑   «ABC (Madrid) - 13/09/1928, p. 31 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
3. ↑   «ABC (Madrid) - 07/11/1928, p. 31 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
4. ↑   «ABC (Madrid) - 14/04/1929, p. 39 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
5. ↑   «ABC (Madrid) - 18/04/1929, p. 31 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
6. ↑   «ABC (Madrid) - 17/05/1929, p. 27 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
7. ↑   «ABC (Madrid) - 18/05/1929, p. 37 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
8. ↑   «ABC (Madrid) - 26/05/1929, p. 43 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
9. ↑   «ABC (Madrid) - 28/05/1929, p. 21 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
10. ↑   «Bastarreche y Diez de Bulnes, Francisco Biografia - Todoavante.es» *todoavante.es* (Noiz kontsultatua: 2019-06-09).
11. ↑   **(Ingelesez)** «museonavalmadrid.com is available at DomainMarket.com» *museonavalmadrid.com is available at DomainMarket.com* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
12. ↑   «ABC (Madrid) - 19/10/1934, p. 40 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
13. ↑   Escoben.  (2004-02-08). «EL CRUCERO GALICIA» *Escobén* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
14. ↑   «Organización Armada al 16 de julio de 1936» *www.sbhac.net* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
15. ↑   «GIPUZKOA 1936 - EGUNEZ-EGUN» *www.gipuzkoa1936.com* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
16. ↑   **(Ingelesez)** «SPAIN: Moors to Lusitania» *Time* 1936-08-17 ISSN 0040-781X. (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
17. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Los bombardeos navales de agosto (1936)» *Miradas de un peatón* 2016-09-01 (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
18. ↑   1923-1985. González Echegaray, Rafael,.  (D.L. 1976). *Naufragios en la costa de Cantabria.*  (2a. ed. ampl. argitaraldia) Estudio ISBN 8424199545. PMC 431413155. (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
19. ↑   «RMH: La Memoria de los Nuestros» *web.archive.org* 2008-10-28 (Noiz kontsultatua: 2019-01-26).
20. ↑    «Kultura - Gipuzkoa Kulturako web ataria - Kultura» *ORAIN Gipuzkoa* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
21. 1 2   «Actividades de La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi (1936-37)» *www.marinavasca.eu* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
22. ↑   «Trasatlántica: Buque Marqués de Comillas: La guerra civil española» *www.mgar.net* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
23. ↑   «Revista Ares» *web.archive.org* 2012-01-19 (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
24. ↑  Infiesta Pérez, José Luis (1998). «Bombardeos del litoral mediterráneo durante la Guerra Civil». *La máquina y la historia* (Valladolid). vol. I.
25. ↑   «Combate del Cabo de Palos» *www.revistanaval.com* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
26. ↑   ABC egunkariko liburutegia: uztailaren 13, 1939; Irteera Santanderreko Almirante Cerveran
27. ↑   ABCko egunkariko liburutegia: 1939ko uztailaren 15a. Itzulera Donostira
28. ↑   ABC egunkariko liburutegia: 1941eko irailak 11; Caudillo-ren bidaia
29. ↑   ABC egunkariko liburutegia: 1941eko irailaren 12a; Caudilloko triunfalia bidaia
30. ↑   ABC egunkariko liburutegia: uztailaren 6an, 1963; San Pedroko besoaren erlikia Espainiara eraman zuten
31. ↑   «Buques de la Guerra Civil Española (1936-1939) - Cruceros» *www.kbismarck.com* (Noiz kontsultatua: 2019-01-24).
32. ↑   ABC egunkariko liburutegia: 1965eko irailaren 1ean; Almirante Cervera gurutziltzatua deskargatua
33. ↑   ABC egunkariko liburutegia: 1966ko irailaren 14a; Armada Ministerioa; ad
34. ↑   ABC egunkariko liburutegia: 1966ko urriaren 15a; Donostiako lehoien klubaren dohaintza

Ikus, gainera
-------------

* Pascual Cervera y Topete

Kanpo-estekak
-------------

* *Cervera* Klasea *Naval* aldizkarian
* *Almirante Cerverako* komandantearen bitakora
* *Cruceros ligeros clase Príncipe Alfonso*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3395651

 |

* Wd Datuak: Q3395651