recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Dioklesen zisoidea (lerro gorria). OA = OC - OB.
**Dioklesen zisoidea** zuzen baten posizio-bektoreak sortutako zisoidea da, non zuzena OY (Kurba 1) ardatzarekiko paraleloa eta (2a,0) puntutik igarotzen den eta posizio-bektoreari a erradioko eta (0,a) zentroko zirkunferentzia baten erradio bektorea kentzen zaion (Kurba 2). Beste hitzez, Demagun O jatorrian OY ardatza ukitzaile duen zirkunferentzia bat dagoela, eta OY ardatzaren zuzen paralelo bat O jatorritik igarotzen den diametroaren beste muturrean dagoela; O jatorritik zirkunferentzia ebakitzen duen zuzenerdi bat luzatzen badugu, zirkunferentzia B puntuan eta zuzen bertikala C puntuan ebakiko ditu; zisoidea O jatorritik B eta C puntuen arteko distantzia berera dauden A puntuen leku geometrikoa da, hau da, |OA| = |BC| baldintza betetzen duten A puntuen leku geometrikoa.

O jatorria zisoidearen goi-erpina da eta x = 2a zuzena zisoidearen asintota da; zisoideak bi adar ditu. Kurba hau hainbat modutan eraiki daiteke.

Dioklesen zisoideak Koordenatu polarretan ekuazio hau du:

{\displaystyle \rho =\rho \_{1}-\rho \_{2}={\frac {2a}{\cos \omega }}-2a\,\cos \omega =2a{\frac {\mathrm {sen} ^{2}\omega }{\cos \omega }}}

{\displaystyle \omega } zuzenerdiak OX ardatzarekin osatzen duen angelua izanik.

Eta Koordenatu kartesiarretan:

{\displaystyle y^{2}={\frac {x^{3}}{2a-x}}}

2a zirkunferentziaren diametroa izanik.

Ikus, gainera
-------------

* Zisoidea

Erreferentziak eta oharrak
--------------------------

* **(Gaztelaniaz)**  Mataix Lorda, Mariano.  (1986). «La duplicación del cubo. La cisoide de Diocles» *Historias de matemáticos y algunos problemas.*  Marcombo, 85.-88 or. ISBN 8426706118..

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Dioklesen zisoide" MathWorld-en.
* **(Ingelesez)** "Cissoid of Diocles" Visual Dictionary Of Special Plane Curves
* **(Frantsesez)** "Cissoid of Diocles" at MacTutor's Famous Curves Index
* **(Ingelesez)** "Cissoid" 2dcurves.com
* **(Frantsesez)** "Cissoïde de Dioclès ou Cissoïde Droite" Encyclopédie des Formes Mathématiques Remarquables
* **(Ingelesez)** "The Cissoid" *An elementary treatise on cubic and quartic curves* Alfred Barnard Basset (1901) Cambridge pp. 85ff

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q206079
* Commonscat Multimedia: Cissoid

---

 |

* Wd Datuak: Q206079
* Commonscat Multimedia: Cissoid
**Dewey konderria** (ingelesez: *Dewey County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Taloga da. 2010eko zentsuaren arabera 4.810 biztanle zituen, Dewey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dewey konderriak 2.611,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,69 ura dira. Beste 2.588,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.810 pertsonetatik 4.367 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 231 dira. 16 beltzak edo afroamerikarrak. 261 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 33 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 132 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490722
* Commonscat Multimedia: Dewey County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154800822
* LCCN: n82227258
* **Lekuak**
* OSM: 1822205
* TGN: 2001644

 |

* Wd Datuak: Q490722
* Commonscat Multimedia: Dewey County, Oklahoma
**Danville city konderria** (ingelesez: *Danville city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 43.055 biztanle zituen, Danville city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Danville city konderriak 113,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,63 ura dira. Beste 111,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 378,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 43.055 pertsonetatik 21.352 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.245 dira. 20.725 beltzak edo afroamerikarrak. 66 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 394 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 33 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 474 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479032

 |

* Wd Datuak: Q25479032
**Dewey konderria** (ingelesez: *Dewey County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Timber Lake da. 2010eko zentsuaren arabera 5.301 biztanle zituen, Dewey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dewey konderriak 6.333,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 369,82 ura dira. Beste 5.963,43 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.301 pertsonetatik 1.206 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 98 dira. 5 beltzak edo afroamerikarrak. 3.914 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 169 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489092
* Commonscat Multimedia: Dewey County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125485668
* LCCN: n80049895
* **Lekuak**
* OSM: 1739807
* TGN: 2001790

 |

* Wd Datuak: Q489092
* Commonscat Multimedia: Dewey County, South Dakota
**Mitchell konderria** (ingelesez: *Mitchell County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Osage da. 2010eko zentsuaren arabera 10.776 biztanle zituen, Mitchell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mitchell konderriak 1.216,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,12 ura dira. Beste 1.215,05 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.776 pertsonetatik 10.674 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 110 dira. 20 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 28 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 43 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485715
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150111061
* LCCN: n81129708
* NARA: 10038998
* **Lekuak**
* OSM: 1792952
* TGN: 2000626

 |

* Wd Datuak: Q485715
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Iowa
Vladimir Lenin mitin batean hizlari. Ondoan, Leon Trotski eta Lev Kamenev. 1920.
**Mitin**a, —ingelesetik, *meeting* hitzatik— inportatutako anglizismoa da, eta batzar publiko batzuei egiten dio erreferentzia, batzarrak non diskurtso gogatzaileak egiten diren, normalean politikaren alorrean.

Mitinetan diskurtso politiko egin ohi dira, baina hedapenaz, beste batzar mota batzuei ere mitin esaten zaie. Mitinetan batzuetan estrategia politikoei buruz hitz egiten da, aldarrikapenak egiten dira, azalpenezko diskurtsoak eta orokorrean ideia politiko jakin batzuk dituzten jarraitzaileentzat limurtzaileak izan daitezkeen proposamenak egiten dira. Mitinen helburua jarraitzaileen fideltasunari eustea edota "bezero" berriak lortzea izaten da. Helburua izan daiteke, baita, mitinak hedabideetan oihartzuna izatea eta balizko boto-emaileak mobilizatzea.

Estrategia politikoaren arabera, XVIII. eta XIX. mendeetan izan ziren mugimendu politiko guztien genesi instrumentalean aurkitzen ditugu mitinak.

Gure egunetaraino iritsi den batzar mota dira. Hauteskunde kanpainetan maizago egin ohi dira.

Ikus, gainera
-------------

* Argudio-testua.
* Erretorika.
* Oratoria.
* Testu gogatzaile.
* Testu tipologia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107285205

 |

* Wd Datuak: Q107285205
Tolkienen legendarium ospetsuan **Mithrim** Hithlumeko eskualde bat da, Ered Wethrin mendilerroak mendebalderanzko kurba egiten duen tokian kokatua, horregatik mendilerro hau hegoaldeko eta mendebaldeko muga bezala du. Mendebaldeko mugak Mithrimeko mendiek adierazten dituzte, Ered Wethrin mendilerroaren beso luze bat direnak, bertan bizitzeko nahiko toki segurua bihurtzen dutenak, Angbandetik gertu egon arren. Mendietan bertan jaiotzen diren ibai ugarik bustitako eskualde bat da.

Han, Noldor elfoak iritsi aurretik Sindar elfoak bizi ziren, Mithrim Elfoak bezala ezagutuak, Fëanorren elfoen adiskide egin ziren hauek Mithrim lakura iritsi eta bertan kanpamendua ezarri zutenean. Mithrimeko zelaietan gertatu zen, zati batean, Beleriandeko Gerretako bigarren gudua, "Izarpeko gudua" edo Dagor-nuin-Giliath izenekoa non Fëanor erregea Balrogen jauna zen Gothmogen esku hila izan zen.

Mithrimeko toki batzuk
----------------------

### Mithrim Lakua

Mithrim eskualdeko laku zabal bat Mithrimeko mendietatik ekialderantz hedatzen da, Ered Wethrin mendilerroarekiko paraleloan baina eskualdearen iparraldean kokatua. Laku hau ibai ugarik elikatzen dute, eta Silmarillioneko mapan lau ibai garrantzitsu ikusten dira, baina izenik gabeak, horietatik hiru Ered Wethrin mendilerroan jaiotzen direlarik. Han, Fëanorren elfoek euren kanpamendua ezarri zuten Losgarretik igaro ondoren.

### Androth

Androth Turgonen Noldorrek Mithrimeko Muinoetan eraikitako leizezuloei deitu zitzaien. Mendien erdi-iparraldean kokatuak zeuden eta Mithrim eta Dor-Lomin lotzen zituzten. Han babestu ziren elfo grisak Dagor Bragollach guduan Hithlum hartua izan ondoren eta Tuor **Annael** elfo grisak hazi zuen; han ezkutatu zen Tuor bera denbora batez eta ekialdetarrak eraso zituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3492975

 |

* Wd Datuak: Q3492975
**Diospolis Parva**, Goi Egiptoko VII. nomoaren hiriburuaren greziartutako izena izan zen, Denderatik gertu zegoena.

* Izen egiptoarra: **Hut**, **Hut-Sejem**. Izen greziarra: **Diospolis Parva**. Izen arabiarra: **Hu** edo **Hiu**.

Hiriak, K. a. I. milurtekoan gune kultural garrantzitsua izan behar zuen, esaten denez, Tales Miletokoak, Pitagorasi, Egiptora bidaiatu eta Diospolis Parva eta Menfiseko apaizekin hezteko gomendatu baitzion.

Diospolis Parvan gurtzen zen jainkosa Neftis izan zen. Hirian, Bat jainkosa ere gurtzen zen, beranduago Hathor jainkosarekin bat egina.

Arkeologia gunea
----------------

Harresi bat kontserbatzen da, adobez egina, Ptolomeotar dinastiaren garaikoa.

Nekropolia, 900 hilobi baino gehiagorekin, honako garai hauetakoak: Badariarra, Amratiarra (Naqada I), Gerzearra (Naqada II) eta Semaniarra (Naqada III) Flinders Petrieren arabera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1227091
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128050194
* GND: 4741830-8
* LCCN: n2005026537
* SUDOC: 261760149
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22148

 |

* Wd Datuak: Q1227091
**Mithrila**, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko metal bat da, Eraztunen Jauna izeneko bere lan ospetsuan agertzen dena. Literatura fantastikozko beste lan batzuetarako argumentu gisa ere hartu da, Erreinu Ahaztuak kasu. Final Fantasy bideo-joko sagan eta Warcraft bideo-jokoan ere aipatzen da, baita Tolkienen lanari buruzko zine trilogian ere.

Sindarinez, bere izenak "dizdira grisa" esan nahi du.

Deskribapena
------------

Esaten denez, metalik gogorrena da, eta zenbait propietate ditu. Itxuraz, zilarraren itxura du, baina ez da sekula belzten, ezta herdoiltzen ere, edo platinoarena, urrea baino askoz baliotsuagotzat jotzen delarik. Hala ere, zilarra edo platinoarekin alderatuz, askoz sendoagoa eta gogorragoa izango litzateke.

Historia
--------

Oso ohikoa da mithrila nanoekin lotzea, nortzuk metalak lantzeko trebezia handiagatik ospetsu diren. Esaten denez, mithrilarekin, artisautza lan bikainak egin zituzten. Metal hau aurki zitekeen Erdialdeko Lurraldeko toki bakarra, Moriako meatzeetan zen, eta mithrila, nanoen ospearen arrazoia izan bazen ere, berauen akabua ere izan zen, sakonegi eta gutizia gehiegirekin zulatu baitzuten, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1980an (Arthedain eta Angmarren suntsipenarekin eta Gondorren gainbeherarekin bat), mendipean bizi zen Melkorren balrog bat esnatuz. Honek, nanoak Moriatik erbestera joatea eragin zuen, baita antzinako erresuma nano hau uztea ere.

Eraztunaren Jauna eleberrian, Bilbo Zorrozabalek, bere iloba Frodori, mithrilezko sare kota bat oparitzen dio, Moriako meatzeetan bizitza salbatzen diona. Bere balioa, zenbaezina zen, hainbeste, ezen Gandalfek, une batean, Eskualde osoa baino baliotsuagoa izan daitekeela dion. Biziki gogorra zen, eta, aldi berean, arina, eta ia mihise bat bezain malgua.

Agerpena beste fikziozko istorio batzuetan
------------------------------------------

Mithrila, elementu errepikakor bat da beste literatura lan eta fantasiazko saga batzuetan. Adibidez, Ziegak eta Herensugeak izeneko lanean agertzen da, baita beste rol-joko eta bideo-joko batzuetan ere. Azken hauen adibide batzuk Final Fantasy, Golden Sun, Runescape, The Elder Scroll IV: Oblivion, Warcraft, Lineage II, MapleStory, Fiesta Online, Chrono Cross, Arx Fatalis, Empire Strike, Harvest Moon, Helbreath, Cabal online eta Blue Dragon dira.

Full Metal Panic! animezko telesailean, mithril, nazioarteko erakunde antiterrorista baten izena da, telesaileko protagonista, erakunde honetako elitezko armadaren partaide delarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q266511

 |

* Wd Datuak: Q266511
AEBetako unibertsitate mailako dekatletak 2009an.
**Dekatloia** (Greziera klasikoaz: δέκα *Deka*, "Hamar", αθλος *Athlos*, "Norgehiagoka*) atletismoaren arlorik gorena da hainbaten ustez. Hamar proba barne hartzen du espezialitate honek, bi egunetan jarraian jokatutakoa eta puntuen arabera baloratutakoa.*

Proba hau antzinako pentatloitik etorria da, Grezia klasikoan jokatutakoa eta barne luzera jauzia, disko eta xabalina jaurtiketak, esprinta eta borroka hartzen zituena. Olinpian sortu zuten K. a. 708. urtean, eta oso ezaguna eta zabalduta egon zen mendeetan zehar.

1911an oraingo moduan antolatu zuten lehenengo aldiz, eta 1964an bestela gaurko jarraibideak ezarri zituzten. Gizonezkoek parte hartzen dute gehien-gehienetan, heptatloian emakumezkoek jarduten duten bitartean.

Probak
------

* 1. egunean:
	+ 100 metroko lasterketa
	+ Luzera jauzia
	+ Pisu jaurtiketa
	+ Altuera jauzia
	+ 400 metroko lasterketa

* 2. egunean:
	+ 110 metroko hesi-lasterketa
	+ Disko jaurtiketa
	+ Pertika jauzia
	+ Xabalina jaurtiketa
	+ 1.500 metroko lasterketa

Dekatletak
----------

Daley Thompson britainiarra inoizko hoberena da hainbat adituren ustez, eta beste dekatleta nabarmenen artean Paavo Yrjölä finlandiarra, Bruce Jenner estatubatuarra eta Jürgen Hingsen alemaniarra ditugu.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Team Decathlonen webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184654
* Commonscat Multimedia: Decathlon

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4190571-4
* LCCN: sh85036170
* NDL: 00574872
* NKC: ph290565
* NARA: 10646948
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q184654
* Commonscat Multimedia: Decathlon
Nanteos Koparen antzeko eta mende bat lehenagoko kopa bat
**Nanteos Kopa** (galesez, *Cwpan Nanteos*) Erdi Aroko kopa bat da. Jesukristok azken afarian kopa horretatik edan omen zuen.

Testuingurua
------------

Ingalaterran, 1533an, Henrike VIII.a Anne Boleynekin ezkondu zen Eliza Katolikoaren baimenik gabe. Orduan, parlamentuak Aita Santuaren aginpidea deuseztatu zuen eta erregea buru zuen Eliza Anglikanoa sortu zen. Henrikek abadetxe katolikoen aurkako jazarpen kanpaina abiatu zuen, ahalezko erresistentzia gunetzat baitzituen.

Koparen historia
----------------

1539an, Glastonburyko abadeak monasterioko ondasun preziatuena hartu eta hainbat fraiderekin batera ihes egin zuen, erregearen mandatariak iritsi baino lehen. Hasieran, Cardiganshireko Strata Florida abadetxeak eman zien babesa fraide iheslariei. Baina erregearen atzaparrak bertaraino luzatzear zeudela, berriro alde egin behar izan zuten.

Galeseraino joan ziren eta Powell familiak Nanteos etxaldean eman zien aterpe fraideei eta zeramaten altxorrari. Altxor hura, berez, olibondo egurrez egindako edontzi zati bat baino ez zen. Kontua da Jesukristok azken afarian kopa horretatik edan omen zuela eta hura hil ondoren Arimateako Josek Britainiara eraman omen zuela. Grial Santua zen, alegia.

Nanteos Kopa izen bereko etxaldean geratu zen mendetan, eta erromesaldi gune bilakatu zen ia, egur puskak sendatzeko ahalmena omen duelako. Azken urteetan kopa Steadman sendiaren eskuetan egon da, banketxe bateko kutxa gotorrean gordeta. Baina berriki, ontziak sendatze jarduerari heldu dio berriro, eta 2014ko uztaila hasiera arte gaixo dagoen emakume baten etxean egon da, Weston-under-Penyard herrian (Herefordshire, Ingalaterra). Itxuraz, kopak ez zuen emakumearen osasunean eraginik izan eta emakumea ospitalera eraman behar izan zuten.

Jabea kanpoan zela baliatuta, lapurrak emakumearen etxera sartu ziren uztailaren 7a eta 14a bitartean eta Nanteos Kopa ostu zuten. Orduz geroztik West Merciako poliziak Grial Santuaren bila dabiltza, ustezko Grial Santuaren bila, behintzat. Izan ere Nanteos Kopa aztertu duten adituek XV. mendean datatu dute pieza. Henrike VIII.aren jazarraldia baino mende bat lehenago, eta Jesus Nazaretekoak azkenekoz afaldu eta 1.400 urtera.

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Nagore Irazustabarrena, «Grial Santuetako bat lapurtu dute», *Argia*, 2014-08-03, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6964306
* Commonscat Multimedia: Nanteos Cup

---

 |

* Wd Datuak: Q6964306
* Commonscat Multimedia: Nanteos Cup
**Diego Pascual Eraso** (Corella, 1891ko azaroaren 13a- Bilbo, 1974) kulturgile nafarra izan zen.

Gaztea zela, Bizkaia aldera joan zen bizitzera familiarekin, lehenik eta behin Zornotzara. Orduan hasi zen euskara ikasten, "haren arbasoen hizkuntza".

Geroago, Bilbora mugitu zen eta bertan sortu zuen "Nafarroako Ateneoa", Berroeta-Aldamar kalean lehenik eta ondoren Kale Barrian, 1931 arte martxan egon zena. *"Euzkadi"* eta *"La Tarde"* egunkarietan artikuluak idatzi zituen, Miguel de Ergabia, Lucio de Arakil eta Xabier de Urroz ezizenak erabiliz. Guztira, 200 artikulu baino gehiago argitaratu zituen, Nafarroako hegoaldearen nazionalismori buruzkoak gehienak. Bat egin zuen pentsamenduan Juan Jose Salamero Resa, Antonio Ibarbuen eta Daniel Peralta herrikideekin. Berak esana: *"A los patriotas riberos nos llegaba torturante al alma la incomprensión de muchos de nuestros hermanos"*.

Beste alde batetik, nekazarien egoeraz ere kezkatu egin zen, ezkertiarra izan gabe ere.

1936an, gerra piztu eta gero, Eusko Jaurlaritzan sartu zen, Kultura Sailean beti ere. Azkenik, frankismoari ihes eginez Ipar Euskal Herrian errefuxiatu zen, Donibane Garazin irakasle ibiliz.

1941n itzuli zen Hegoaldera, senide batzuk aterpeturik. 1969an argitaratu zuen *"Toponimia vasca en Corella"* lana, beste egile batzuk ezbaian ipini zuena. Idatzi zuen azken artikuluak *"Nosotros los riberos, vascos... pero a nuestra manera"* izenburu esanguratsua zekarren.

2007an Jabier Sainz Pezonaga irakasle corellarrak *"Los vascos de la Ribera de Navarra"* (Pamiela) kaleratu zuen, Diego Pascualen artikuluak bilduz.

Ikus, gainera
-------------

* Erriberar ezagunak

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Pascual Erasori buruz "Nabarralde"ren webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256235
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 103510997
* LCCN: nb2009031170

 |

* Wd Datuak: Q12256235
**«Nathalie»** 1964ko abesti frantsesa da. Berez, chanson française generokoa da. Hitzak Pierre Delanoëk idatzi zituen. Gilbert Bécaud abeslariak konposizioa eta interpretazioa egin zuen. Gerra Hotzaren garaian kokatzen den maitasunezko istoria azaltzen du.

Historia
--------

Pierre Delanoëk kontatu zuenez, urtebete behar izan zuen Gilbert Bécaud «Nathalie» abestia interpreta zezan konbentzitzeko. Hasieran abestiak «Natacha» izenburua zuen. Gaia Sobietar Batasunaren garaian, Gerra Hotzarne garaian, ezinezko maitasun bati buruzko istoria da. Neguan turista frantses bat Mosku, Plaza Gorria eta Leninen mausoleoa bisitatzen ari da. Nathalie izeneko errusiar gidari batekin dabil. Turista neskaren maitemintzen da. Abestiaren letrak adierazten arabera, elkarrekin gau bat igaro zuten. Gero gizona Parisera itzultzen da; bere buruan noizbait Parisen Nathalieren gidari izateko gogoa geldituko zen.

Puxkin kafetegia
----------------

Azpimarratzekoa da abestiak Puxkin Kafetegia aipatzen duela (Cafe Pouchkine) baina 1964an ez zen horrelakorik Moskun. Horrelako kafetegia 1999an bat sortu zen, Gilbert Bécauden presentziarekin.

Bertsioak
---------

Abestiak arrakasta izan zuen eta, ondorioz, beste artistek bertsioak egin zituzten:

* 1967an, Hermanos Arriagada espainierazko bertsioa egin zuten.
* 1968an, Nicola Arigliano italieraz abestu zuen.
* 1970an, Gilbert Becaudek espainierazko bertsioa egin zuen.
* 1975ean, Richard Anthonyk frantsesezko beste bertsio bat grabatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Gilbert Bécauderen bertsioa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3336529
* **Identifikadoreak**
* BNF: 14719617p (data)

 |

* Wd Datuak: Q3336529
**Natchitoches parrokia** (ingelesez: *Natchitoches Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Natchitoches da. 2010eko zentsuaren arabera 39.566 biztanle zituen, Natchitoches Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Natchitoches parrokiak 3.364,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 121,06 ura dira. Beste 3.243,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 39.566 pertsonetatik 21.844 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 735 dira. 16.296 beltzak edo afroamerikarrak. 340 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 134 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 201 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 743 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Natchitoches Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507047
* Commonscat Multimedia: Natchitoches Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157129669
* LCCN: n82104405
* NARA: 10039610
* **Lekuak**
* OSM: 1838155
* TGN: 2000888

 |

* Wd Datuak: Q507047
* Commonscat Multimedia: Natchitoches Parish, Louisiana
**Nafarroako mariskal** kargu militarra 1390ean sortua izan zen Karlos III.a erregearen erabakiaren ondorioz.

Mariskalarena, banderazaina edo kondestablearen ondotik, erresumako bigarren kargu militarra izan zen. Europako beste armada batzuetan ere agertzen zen, eta agertzen den graduazio militarra da mariskalarena.

Erregeak mariskala izendatzen zuen erresumako aitoren seme handien artean. Kargua ez zen printzipioz biziartekoa eta kargugabetze aukera zegoen.

Nafarroako konkistaren ondotik Espainiako erregeak Nafarroako mariskal-titulua mantendu du, baina era guztiz ohorezkoan eta familia ontasun bezalakoa.

Nafarroako mariskalen zerrenda
------------------------------

### Kargu militarra

* 1390-1410: Martin Enrikez Lakarrakoa
* 1410-1413: Leon Nafarroakoa
* 1413-1424: Godofredo Nafarroakoa
* 1424-1450: Filipe I.a Nafarroakoa
* 1450-1471: Petri I.a Nafarroakoa
* 1471-1480: Filipe II.a Nafarroakoa
* 1480-1522: Petri II.a Nafarroakoa

### Ohorezko titulua

* 1522-1566: Petri III.a Nafarroakoa
* 1566-?: Joan Nafarroakoa Benavides
* 1996-*gaur arte*: Alvaro de Urzaiz y Azlor de Aragon, Villahermosako dukea

Ikus, gainera
-------------

* Nafarroako banderazain
* Nafarroako kondestable

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Fernandez de Larrea Rojas, J.A..  (2013). *El precio de la sangre.*  Silex ISBN 9788477374992..

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474700
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 13921

 |

* Wd Datuak: Q25474700
Oroimeraren aretoa.
**Nagasakiko Bonba Atomikoaren biktimentzako Bakezko Oroimenaren areto nazionala** (japonieraz: 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館, *Kokuritsu Nagasaki Genbaku Shibotsusha Tsuitō Heiwa Kinenkan*?)
, Nagasakin dagoen monumentu bat da da, Bonba Atomikoaren hipozentruan kokaturik dagoena. Ondoan ditu Bonba Atomikoaren Museoa eta Bakearen Parkea ditu.

Egitura
-------

Akira Kuryu arkitektuak eraiki zuen 2002an. Lurpeko mailan Biltzar Aretoa, argazkiak erakusten dituzten monitoreak eta bake nahia sinbolizatzen duten 12 zutabe argiztatu ditu. Goiko solairuan ibilbide bat egiten da.

Gauez 70.000 fibra optiko pizten dira ur azalean bonbaren biktimak sinbolizatuz.

Nazioarteko erakusketak
-----------------------

Fundazioak nazioarteko hirietan nuklearren aurkako erakustetak egiten ditu. 2007an Gernikan izan zen erakusketa.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q133628
* Commonscat Multimedia: Nagasaki National Peace Memorial Hall for the Atomic Bomb Victims

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154991717
* GND: 1030112134
* LCCN: n2007012498
* CiNii: DA15405516

 |

* Wd Datuak: Q133628
* Commonscat Multimedia: Nagasaki National Peace Memorial Hall for the Atomic Bomb Victims

  

32°46′22″N 129°51′54″E﻿ / ﻿32.7728°N 129.865°E﻿ / 32.7728; 129.865
**Nathalie Stutzmann** (**Dupuy** jaioa; 1965eko maiatzaren 6a) frantziar kontralto eta orkestra zuzendaria da.

Karrera
-------

Suresnesen jaioa, Stutzmannek hasieran bere amarekin, Christiane Stutzmann sopranoarekin ikasi zuen, gero Nancy Kontserbatorioan eta geroago Pariseko Operako *École d'Art Lyrique-* n, lieder ardatz hartuta, Hans Hotter- en tutoretzapean. Nabarmendu zen Frantziako mélodies eta Alemaniar lieder interpretatzen. Stutzmannek pianoa eta fagota ere jotzen ditu eta abeslaria izateaz gain, ganbera musikaria ere bada. Ganbera taldeak eta orkestrak zuzendu izan ditu eta batzuetan zuzendu eta abestu egin du, emanaldi berean.

Stutzmann kontzertuko abeslari gisa estreinatu zen Parisen 1985ean Salle Pleyel-en, *Bach-en Magnificat interpretatzen*. Errezitaldietan bere estreinaldia hurrengo urtean izan zen Nantesen. Stutzmann-ek bere kontzertu-lanaz gain, irakaslea izan da Genevako Musika Unibertsitatean. 1994an hasi zen Inger Södergren pianista suediarrarekin interpretatzen eta grabatzen. Ton Koopman-en eta Amsterdam Baroque Orchestra &amp; Choir- en proiektuan parte hartu zuen Bach-en ahots lan osoak grabatzeko.

Aldi berean, Stutzmannek orkestra zuzendaritzarekiko bere gaitasunak landu zituen, eta Jorma Panula, Seiji Ozawa eta Simon Rattle egon ziren bere tutoreen artean. 2009an, Stutzmann-ek *Orfeo 55* ganbera orkestra sortu zuen, horrekin bakarlari eta zuzendari gisa aritu zen. Zuzendari artistiko gisa jardun zuen Orfeo 55ek 2019ko apirilean emanaldiak eskaintzeari utzi zion arte.

2017ko irailean, Stutzmann Dublingo (Irlanda) RTÉ Orkestra Sinfoniko Nazionaleko zuzendari gonbidatu nagusia bihurtu zen, hiru urteko kontratuarekin. 2018an, Kristiansand Orkestra Sinfonikoko zuzendari nagusi izendatu zuten, orkestra horren historiako lehen emakumezko zuzendari nagusia. 2020ko abenduan, Kristiansand Orkestra Sinfonikoko kontratua 2023ra arte luzatu zitzaion. 2020ko abenduan, Philadelphia Orkestrak Stutzmann izendatuko zuela hurrengo zuzendari gonbidatu nagusia iragarri zuen, Filadelfiako postu honetara izendatutako lehen emakumezko zuzendaria, 2021-2022 denboraldian hastekoa, 3 urteko kontratuarekin.

Sariak eta ohoreak
------------------

* 1987: Neue Stimmenen 1. saria.
* 2001: Ordre des Arts et des Lettres-eko *Zalduna*.
* 2012: Ordre national du Mérite-ko *zalduna*.
* 2014: Kultura Merezimenduaren Ordenako *Ofiziala* (Monako).
* 2015: *Ordre des Arts et des Lettres* *ofiziala*.
* 2019: Ohorezko Legioaren *Zalduna*.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Nathalie Stutzmann-en webgune ofiziala
* Nathalie Stutzmann-en Askonas Holt agentziaren orria
* Nathalie Stutzmann (Contralto) *Bach Cantatas* webgunean
* Nathalie Stutzmann Warner Classics-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q433143
* Commonscat Multimedia: Nathalie Stutzmann

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 85618396
* ISNI: 0000 0001 0996 1877
* BNE: XX1553988
* BNF: 13922943s (data)
* CANTIC: a19352773
* GND: 123841755
* LCCN: n87118390
* NKC: xx0049896
* CiNii: DA11026822
* SUDOC: 082987602
* BIBSYS: 66554

 |

* Wd Datuak: Q433143
* Commonscat Multimedia: Nathalie Stutzmann
**Mikhail Petrovitx Lazarev** almirantea (errusieraz: Михаил Петрович Лазарев, 1788ko azaroaren 3a - 1851ko apirilaren 11) Errusiako flotaren komandante eta esploratzailea izan zen.

Biografia
---------

### Hezkuntza eta karrera hasiera

Lazarev Vladimir-en jaio zen, Vladimir probintziako errusiar noblezia zaharraren ondorengoa. 1800. urtean Errusiako Itsas Eskolan sartu zen. Hiru urte geroago britainiar flotara bidali zuten, bost urteko nabigazio jarraitua eginez. 1808tik 1813ra, Lazarev Baltikoko flotaren zerbitzuan zegoen. 1808-1809ko Finlandiako Gerran eta 1812ko Gerra Abertzalean parte hartu zuen. 

### Karrera esploratzaile bezala

Lazarev-ek lehenbizikoz zirkumnabigatu zuen mundua 1813-1816an, *Suvorov* itsasontzian; Kronstadten hasi zen espedizioa eta Alaskara iritsi zen. Bidaian zehar, Lazarevek Suvorov Atoloia aurkitu zuen. 

*Mirny* itsasontziaren buru eta Fabian Gottlieb von Bellingshausen-en laguntzailea 1819-1821eko munduan zeharreko itsas bidaian (Bellingshausen Vostok itsasontziaren buru zen), Lazarev Antartika eta uharte ugari aurkitzean parte hartu zuen. 1820ko urtarrilaren 28an, espedizioak Antartikako kontinentea aurkitu zuen, Antartikako kostaldera hurbilduz 69°21′28″S 2°14′50″W﻿ / ﻿69.35778°S 2.24722°W﻿ / -69.35778; -2.24722 koordenatuetara eta izotz-zelaiak ikusiz.

1822-1825 urteetan, Lazarev-ek hirugarren aldiz zirkumnabigatu zuen mundua *Kreyser* fragatan, ikerketa zabala eginez meteorologiaren eta etnografiaren arloetan. 

### Aginteak gerra garaian

1825. urtean, Lazarev *Azov* itsasontziaren komandante bihurtu zen, Mediterraneoko Lehen Eskuadroiko bandera-ontzi bezala Mediterraneo Itsasora nabigatzen zena Login Petrovitx Geiden almirantearen agindupean eta 1857an Navarinoko guduan parte hartu zuena. Lazarevek almirante maila lortu zuen borroka bikainagatik. 

1828-1829an, Dardaneloen blokeoaz arduratu zen. 1830. urtean, Lazarev Kronstadtera itzuli zen eta Baltikoko ontzidiaren komandante bihurtu zen. Bi urte geroago, Itsaso Beltzeko ontzidiko langileen burua bihurtu zen. 1833ko otsailean eta ekainaren 18an, Lazarevek tropak Errusiara eraman zituen Bosfororaino eta Hünkâr İskelesi Ituna sinatu zuten Otomandar Inperioarekin. 1833. urtean, Lazarev Itsaso Beltzeko ontzidiaren eta Itsaso Beltzeko portuen komandantea izendatu zuten, baita Sebastopoleko eta Mykolaiveko gobernadore militarra ere. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186203
* Commonscat Multimedia: Mikhail Petrovich Lazarev

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 18020361
* ISNI: 0000 0000 5537 1387
* GND: 118887750
* LCCN: n92044287
* NKC: jn20020415001
* SNAC: w600156z

 |

* Wd Datuak: Q186203
* Commonscat Multimedia: Mikhail Petrovich Lazarev
Pratdip herriaren harmarria.
**Dip** Kataluniako mitologiaren izakia da. Itxura zakur batena du, iletsu eta gaiztoa, eta deabruaren mezularia da. Hanka batetik herrena da. Elikatzeko jendeari odola xurgatzen dio. Tarragonako Pratdip herrian tradizioa bizirik da eta bertako armarrian jasota dago. Tradizioa gutxienez XVI. mendekoa da.

Kondaira
--------

Kondairaren arabera, dip izaki hauek aberei odola xurgatzen diete. Gauez irteten dira eta haien biktimen artean tabernaz taberrna herrian zehar ibiltzen diren gaueko mozkortiak daude. Ikusi dituzten testiguak ez dira ezagutzen. Tradizioaren arabera, Pratdip herriaren izena izaki hauengandik dator, Pratdip edo Dipen larrea. Aipatutako herriaren sarreran oroigarri bat eraiki zaie. XIX. mendean dipak desagertu omen ziren. Antzeko kondairak mundu osoan ezagutzen dira, ezagunenak Ameriketako chupacabras ingurukoak.

Literaturan
-----------

Joan Perucho idazleak (1920-2003) *Les històries naturals* (1960) liburuan banpiro baten historia kontatzen du, Onofre de Dip, animalia desberdinetan bihurtzeko ahalmena duen banpiroarena, alegia.

Artean
------

Santa Marina de Pratdip elizaren erretabloan zakur-banpiro hauen irudiak ikus daitezke.

Pratdip herriko gaztelua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Dipen inguruko kondairak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3403762

 |

* Wd Datuak: Q3403762
**Delicious**|  |
| URL helbidea |  |
| Komertziala? | bai |
| Webgune mota | markatzaile soziala online |
| Erabiltzailea erregistratzea | aukerazkoa |
| Jabea | Pinboard |
| Egilea | Joshua Schachter |
| Argitalpen data | 2003ko iraila |
| Egoera | aktiboa |

**Delicious** (aspaldian **del.icio.us**, *dilíshes* [dɪˈlɪʃəs] ingelesez ebakia, "gozo" esan nahi du), Webeko Gizarte-markatzaileak kudeatzeko zerbitzua zen.

Klasikoki arakatzailean gordetzen ziren markatzaileak gehitzeko aukera ematen zuen eta folksonomiak izendatutako etiketatze-sistema batekin kategorizatzea (*etiketak*, *tag*-ak).

Webguneak gorde bakarrik ez, Delicious-eko beste erabiltzaile batzuekin partekatzeko aukera ere ematen zuen, eta zehazteko ea zenbatek zuten esteka bat beren markatzaileetan.

Bere arrakastaren sekretuetako bat izan ziitekeen bere interfazearen erraztasuna, oso HTML sinplea eta URL sistema irakurgarri bat erabiltzen zituela. Gainera web sindikazio-zerbitzu malgu bat dauka RSS-ren bitartez, eta Delicious-ekin lan egiten zuten aplikazioak azkar sortzea baimentzen zuen API bat.

Historia
--------

Zerbitzuak 2003tik funtzionatzen du, Joshua Schachterrek eta Memepoolen laguntzarekin mantendua nagusiki. 2005eko abenduaren 9an Yahoo!k bereganatu zuen. Enpresak independente mantentzea erabakitzen du eta horregatik Marakadores jaurtitzen du Yahoo-k, API-a erabilita estekak Deliciousetik inportatzeko (ez alderantziz).

2008ko uztailean 2.0 bertsioa jaurti zuen, garrantzizko aldaketak sartu zituena, esaterako izenaren aldaketa edo interfaze berri bat.

2010eko abenduan, Yahoo!-k Jakinarazi zuen zerbitzua salmentan jarriko zutela.

Azkenean 2011ko apirilaren 27an saldu zioten AVOS Systemsi, Chad Hurley eta Steve Chen, Youtube-ren fundatzaileen enpresari. 

2017. urtean Pinboard enpresak erosi zuen Delicious eta erabiltzaileei baldintza berrietan zerbitzua erabiltzen segitzeko eskatu zien.

Ikus, gainera
-------------

* Gizarte-markatzaileak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Yahoo!k itxiko zuela Del.icio.us, Altavista eta bi produktu gehiago 2010-12-17,
2. ↑  YouTube Founders Acquire Delicious From Yahoo! 2011-04-27

Kanpo estekak
-------------

* Delicious
* Delicious-i buruz gehiago[*Betiko hautsitako esteka*]
* 19 zerbitzuren arteko konparazioa **(Ingelesez)**
* MITeko Technology Review Delicious-i buruz **(Ingelesez)**
* Gure estekak inportatzea baimentzen duten Delicious-en alternatibak **(Gaztelaniaz)**
* Deliciouseko zure markatzaileak HTML dokumentu batean gordetzeko tresna[*Betiko hautsitako esteka*] **(Ingelesez)**
* Nola instalatu Delicious Firefoxen 4.0 bertsio-tik aurrera[*Betiko hautsitako esteka*] **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q329192
* Commonscat Multimedia: Delicious (website)

---

 |

* Wd Datuak: Q329192
* Commonscat Multimedia: Delicious (website)
***Muffina*** gurinez eta beste hainbat osagaiez egindako madalena mota bat da. Jatorriz, Ingalaterrako gozogintza produktu bat da, oinarri zilindrikoa eta onddo itxurako gainalde zabala ditu. Behealdea gozogintzako paper berezi batez edo aluminioz bildua du, eta bere neurriak aldakorrak izan daitezkeen arren, ez dira pertsona heldu baten esku bat baina handiagoak izaten.

AEBetan eta Commonwealth erakundeko herrialdeetan ere oso hedatuak daude.

*Muffinak* madalenarekin antzekotasunak izan arren, produktu ezberdinak dira, madalena bezain zapore gozoa ez duelako, eta gainera ekoizpen errezeta ezberdina izateaz gain, mota askotako zapore eta osagaiak dituelako. Ohikoena gosari eta otorduetan jatea da.

Ikus gainera
------------

* *Brownie*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207220
* Commonscat Multimedia: Muffins

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11973272f (data)
* GND: 4422916-1
* LCCN: sh85088262
* NKC: ph122537

 |

* Wd Datuak: Q207220
* Commonscat Multimedia: Muffins
**Deschutes konderria** (ingelesez: *Deschutes County*) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bend da. 2010eko zentsuaren arabera 157.733 biztanle zituen, Deschutes kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Deschutes konderriak 7.911,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 94,75 ura dira. Beste 7.817,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 157.733 pertsonetatik 151.188 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.718 dira. 524 beltzak edo afroamerikarrak. 1.197 amerikar natiboak ziren eta 183 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.412 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 141 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.088 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Deschutes County, Oregon age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484420
* Commonscat Multimedia: Deschutes County, Oregon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153623114
* ISNI: 0000 0004 0419 6469
* NKC: ge134129
* NARA: 10039405
* **Lekuak**
* OSM: 1837111
* TGN: 2001705

 |

* Wd Datuak: Q484420
* Commonscat Multimedia: Deschutes County, Oregon
**Deliblatoko hareatza** (serbieraz: Делиблатска пешчара, *Deliblatska peščara*) Serbiako Voivodina probintzian dagoen hareazko eremu handia da. Hegoaldeko Banaten dago (gehiena Hegoaldeko Banat barrutian, baina Erdialdeko Banat barrutian eremua txikiago bat ere badu). Toponimoa Kovin udalerrian dagoen Deliblato herritik datorkio.

Deliblatska peščara Europa osoko hareazko eremurik zabalena da eta Panoniako itsasoaren erretiratzeak sortu zuen. Bere basoa eta inguruak zirela eta, natur erreserba berezi izendatu zuten. Mendebaldeko Europako herrialdeetatik datozen ehiztarientzako ehiza eremu esklusiboa ere bada.

Galeria
-------


|  |
| --- |
| * 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Serbieraz)** Janković, Olga.  (2019-6-2). «Занимљива Србија: Делиблатска пешчара - Немирни песак европске Сахаре» *Politika-Magazin* (1131): 20–21..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q129979
* Commonscat Multimedia: Deliblatska peščara

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9015147665845860670006

 |

* Wd Datuak: Q129979
* Commonscat Multimedia: Deliblatska peščara
**Muga hematoentzefalikoa** (**Hesi hematoentzefalikoa** ere deitua) odol-hodi eta zelulek osatutako eta nerbio-sistema zentrala inguratzen duen mintza da. Substantzia askok (toxiko, bakterio, sendagai...) ezin dute mintz hau zeharkatu, hala ere, oxigeno eta elikagaiekiko iragazkorra da.

Historia
--------

Paul Ehrlich tindaketak ikertzen ari zen bakteriologo bat zen. 1885ean arratoi baten odolean anilina injektatzean, burmuina izan ezik gorputz guztia urdinez tindatu zela ikusi zuen. Hasiera batean burmuina tindatzeko nahikoa tinta ez zegoela pentsatu zuen.

Geroago, 1913an Edwin Goldmanek (Ehrlichen ikasle bat) zuzenean arratoiaren burmuinaren isurkari zerebroespinalean injektatu zuen margogaia. Oraingoan ordea, burmuina tindatu egin zen, baina gorputza ez. Horri esker, gorputzak nerbio sistema zentrala substantzia kaltegarrietatik babesteko mekanismoren bat zuela konturatu zen. Hala ere, muga hematoentzefalikoaren kontzeptua 1921ean agertu lehen aldiz Lina Sternen eskutik.

1967an muga hematoentzefalikoa mikroskopio elektroniko bidez ikustea lortu zen Harvard unibertsitateko Thomas Reese eta Morris Karnovskyeri esker. Zelula endotelialak zein puntutaraino lotuta zeuden ikusi ahal izan zuten gainera.

Fisiologia
----------

Mintz hau solutuen sarrera oztopatzen duen zelula endotelialen elkarketa estuaren ondorioa da. Burmuin eta odolaren interfasean, zelula endotelialak eta astrozitoak lotura hertsien bidez josita daude.

Odoletik datozen sustantziek muga hau zeharka ez dezaten, gorputzeko gainerako zelula endotelialak baino dentsitate altuagoko zelulek osatzen dute mintza. Astrozitoek zelula endotelial hauek inguratzen dituzte sostengu biokimikoa emateko. Muga hematoentzefalikoa likido zefalorrakideoa inguratzen duen mintzarekiko desberdina da.

Fisiopatologia
--------------

Muga honek modu oso eraginkorrean babesten du burmuina bakterioen infekzioetatik. Hori dela eta, burmuinaren infekzioak oso arraroak dira. Aitzitik, antigorputzek beren tamaina handia dela eta ezin dute hesi hau zeharkatu eta infekzioren bat agertzen denean larria eta tratatzeko zaila izaten da.

Farmakoak
---------

Erabilpen terapeutikoa duten sendagaiek muga hau zeharkatzea erronka oso garrantzitsua da burmuineko asaldura gehienen tratamendurako. Burmuina babesteko funtzio horretan sendagai askoren sarrera oztopatzen da.

Muga zeharkatzea lortzen duten sendagaiek zenbait ezaugarri dituzte amankomunean:

* Lipofiloak dira
* Ez dute kargarik
* Tamaina mugatua dute

Gaixotasunak
------------

Burmuinean eragiten duten eta hauek tratatzeko sendagaiek muga hematoentzefalikoa zeharkatzea beharrezkoa duten zenbait gaixotasun.

* Meningitisa
* Epilepsia
* Esklerosi anizkoitza
* Neuromielitis optikoa
* Tripanosomiasia
* Alzheimerra

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221694
* Commonscat Multimedia: Blood-brain barrier

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4007279-4
* LCCN: sh85014964
* NDL: 00575620
* NKC: ph323406
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D001812

 |

* Wd Datuak: Q221694
* Commonscat Multimedia: Blood-brain barrier
Sessions Artxibategi eta Giza Eskubideak: Project Saharar Errepublika Arabiar Demokratikoaren artxibo-aurkezpena.
Project Natural Kataluniako Karitateko Society Habanako Kuban artxiboetan historikoa digitalizatzeko.
**Mugarik Gabeko Artxibozainak** (*AsF*, gaztelaniazko akronimoa) nazioarte izaerako gobernuz kanpoko erakundea da, Nazioarteko Artxiboen Erakundeko (ICA, ingelesezko akronimoa) kidea eta Bartzelonan sortu eta erregistraturikoa 1998an, hiri hontan duelarik egoitza. Herritarren eskubide indibidualen eta herrien eskubide kolektiboen defentsaren alde kooperatu eta borrokatzea, artxibalaritzaren arlo desberdinen elkartalsuna sustatzea eta ondare dokumentala eta memoria historikoa berreskuratzea du helburu erakundeak. 1992tik aurrera Nazioarteko Mugarik Gabeko Artxibozainen sarearen kide da.

Historia
--------

Mugarik Gabeko Artxibozainak irabazteko asmorik gabeko erakundea da, 1998ko maiatzaren 1ean jaioa artxibozain katalan talde txiki batek bultzlatua. Erakundearen sorpena talde honen egonezinean oinarritu zen, elkartasuna eta kooperazioa ezin zirela profesiotik at geldituren ustean, artxibistikanortasuna, memoria, informazio eskubidea eta giza eskubideen defentsaren baloreetan oinarritua baitago.

Taldeak bazuen esperientzia kooperazioan: 1997an hainbat proiektu ezberdinetan parte hartuak ziren -norbere izenean eta instituzio desberdinen laguntzaz-, gudaoste eta trantsitzio kontextuan, Malabo, Baney, Luba, Rebola eta Riaba-ko (Ekuatore Ginea) udaletxeetako oinarrizko administrazio zerbitzuak obetuz. Behin erakundea sortua, AsF Nazioarteko Artxiboen Erakundean sartu zen, bertan ALA (Latinoamerika) eta EURBICA (Europar herrialdeak) sail territorialetan egokituz eta SPA (Artxibazain eta dokumentu kudeatzaileen elkarte profesionalak) sailean parte hartuz.

Kideak, helburuak eta aktuazio esparrua
---------------------------------------

Mugarik Gabeko Artxibozaineko kideak artxibozainak dira gehien bat, beraien ezagutza eta esperientzia pertsonen identitateen defentsa eta bizi diren gizartearen memoria historikoa gordetzaren aldeko zereginetan aplikatzen dituztenak. Lan hau, arazo sozial, politiko, ekonomiko edota ingurumen arazoengatik beraien dokumentuak antoaltuak edota kontsultarako behar bezala tratatuak ez dituzten instituzio eta erakundeen laguntzan zentratzen da, beraien ondare dokumentala gordetzeko helburuarekin.

Nahiz eta artxibozainak ez izan, artxiboetan eta ondare dokumentalean interesarturiko beste kide batzu baditu AsF-k. Kataluniako Artxibazain Erakundeak -Asociación de Archiveros de Cataluña (AAC)- bezala, beste erakunde, instituzio edota enpresa publiko edo pribatu desberdinek AsF-ren ekintzak bultzatu eta laguntzen dituzte. Erakundeak kide honorario bezala bereizi ditzake pertsona garrantzitsuak.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Katalanez)** **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11906847
* Commonscat Multimedia: Arxivers sense Fronteres

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 171971636

 |

* Wd Datuak: Q11906847
* Commonscat Multimedia: Arxivers sense Fronteres
Estatistikan, **desbideratze absolutuen mediana** (**DAME**) sakabanatze neurri absolutu bat da. Honela kalkulatzen da, aldagai bakarreko {\displaystyle X\_{1},X\_{2},...X\_{n}} datuetarako:

  

{\displaystyle \operatorname {DAME} =\operatorname {mediana} \_{i}\left(\ \left|X\_{i}-\operatorname {mediana} \_{j}(X\_{j})\right|\ \right)\,}

  

Hau da, medianarako desbideratze edo distantzia absolutuen mediana da.

Erabat simetrikoa den banaketa batean, DAME bat dator kuartil arteko ibiltartearekin.

Adibidea
--------

Datuak hauek izanik:

```
1-1-2-2-4-6-9
```

Mediana 2 da.

Desbideratze absolutuak mediana den 2 baliotik hauek dira:

```
1-1-0-0-2-4-7
```

Ordenatuz:

```
0-0-1-1-2-4-7
```

Eta beraz, DAME=1.

Propietateak
------------

Neurri jasankorra da, muturreko datuek bere emaitzan eraginik ez dutelako. Hau dela eta, datuen azterketa esploratzailean erabili ohi da.

Eragozpen bezala, datuetan biltzen den informazio guztia kontuan hartzen ez duela esan behar da.

Dagokion sakabanatzen neurri erlatiboa *DAME/Me* da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3853702

 |

* Wd Datuak: Q3853702
Consello d'a Fabla Aragonesa, Huesca
**Consello d'a Fabla Aragonesa** (CFA) 1976an sortutako aragoierazko erakundea da, Huesca hirian egoitza nagusia daukana.

1987an finkatu zuen hizkuntza idazteko eredua (*Grafía de Uesca*), Sociedat de Lingüística Aragonesak azken urteotan zalantzan ipini duena.

Batzorde laguntzailea
---------------------

Francho Nagore, Chuse Inazio Nabarro, Santiago Bal, Antón Martínez, Miguel Martínez, Artur Quintana, Paz Ríos, Fernando Romanos, Óscar Latas Alegre, Chesús Vázquez eta Rafel Vidaller kideek osatzen dute.

Argitalpenak
------------

* Fuellas d'informazión d'o Consello d'a Fabla Aragonesa.
* Luenga e Fablas.

Chuntos por l'Aragonés
----------------------

2005ean abian ipini zuten Chuntos por l'aragonés izeneko kanpaina, tartean Consellok bultzaturik, eredu *standard* edo batua finkatzeko asmoz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Aragoieraz)** Conselloren webgunea
* **(Aragoieraz)** "Fuellas" on-line
* **(Aragoieraz)** "Luenga & Fablas" on-line

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3303987
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 4184

 |

* Wd Datuak: Q3303987