recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brocourt-en-Argonne** Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 48 biztanle zituen.

Demografia
----------

### Biztanleria

2007an Brocourt-en-Argonne udalerrian erroldatutako biztanleak 48 ziren. Familiak 27 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 25 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 25etxeak ziren. 22 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek hiru gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Ekonomia
--------

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (11 gizon eta 9 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 11 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.

Gertuen dauden herriak
----------------------

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboaHerri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Brocourt-en-Argonne**Brocourt-en-Argonne**
Població amb 107 habitants (2000)Brabant-en-Argonne (2,2 km)
Població amb 157 habitants (2000)Récicourt (2,9 km)
Població amb 404 habitants (2000)Dombasle-en-Argonne (3,2 km)
Població amb 106 habitants (2000)Ville-sur-Cousances (3,7 km)
Població amb 55 habitants (2000)Jouy-en-Argonne (4,6 km)
Població amb 231 habitants (2000)Rarécourt (5,2 km)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
2. ↑  Logement, 1968-2007
3. ↑  Emploi et population active 1999 et 2007
4. ↑  Créations et stock d'établissements par commune en 2009

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Résumé statistique[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* **(Frantsesez)**Évolution et structure de la population[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* **(Frantsesez)**France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q724462
* Commonscat Multimedia: Brocourt-en-Argonne

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 15264750w (data)
* **Lekuak**
* OSM: 2729871
* INSEE: 55082

 |

* Wd Datuak: Q724462
* Commonscat Multimedia: Brocourt-en-Argonne
**Esbjerg** Hegoaldeko Danimarkako eskualdean kokaturik dagoen herria da, eskualdeko bigarren handiena eta Danimarkako seigarrena. Jutlandia penintsularen hego-mendebaldeko itsas portu garrantzitsuena da.

Udalerria
---------

Udalerriari izena ematen dion hiria Esbjerg da, udalerriko herri handiena baita. Hala ere aipatu behar da 2007ko erreforma administratiboan hiru udalerri batu zirela, Esbjerg bera, Ribe eta Bramming. Aipatzekoa da **Ribe** dela Danimarkako hiri zaharrena.

Historia
--------

Danimarkak Schleswig eremua kontrolatzeko bi gerra galdu zituen Prusiarekin eta 1864. urteko Gastein Biltzarrean erabaki bezala hegoaldeko lurrak alemaniarrek eskuratu zituzten, tartean mendebaldeko itsas-portu garrantzitsuena zen Altona ere bai. Berehala sortu zuten Esbjerg, 1868. urtean, Ipar Itsasoan berriro kai handi bat edukitzeko asmoarekin. Inguru egokia iritzi zioten Fanø irlak babesten baitu hiria.

1874. urterako jadanik bazuen trenbidea inguruko hiri daniarrekin komunikatzeko. Gaur egun bertatik ateratzen dira ferryak Ingalaterrara eta Faroe irletara.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Gizakiak itsasoan (danieraz *Mennesket ved Havet*): giza itxurako estatua erraldoiak dira. Arrantza eta Itsas museoaren parean daude. 1995. urtean ipini zituzten Svend Wiig Hansen eskultorearen obra hauek eta Esbjergeko turismoaren parte dira.
* Uraren dorrea.

Ekonomia eta garraioa
---------------------

Danimarkako bigarren kairik handiena du Esbjergek. Arrantzak garrantzi handia du baina Danimarkak Ipar Itsasoan duen petrolioa kudeatzeko ezinbesteko kaia ere bada. Ferry zerbitzu ugari daude, Danimarkako beste kaiekin lotzen dutenez gain Faroetara eta Islandiara doazenak ere ateratzen dira bertatik.

Honetaz gain trena eta aireportua ere baditu Esbjergek.

Kirolak
-------

Esbjerg fB da hiriko futbol kluba. Bost aldiz irabazi du Daniar superliga eta bi aldiz Danimarkako Kopa.

Hiri senidetuak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Eskilstuna (Suedia)
* Stavanger (Norvegia)
* Jyväskylä (Finlandia)
* Maniitsoq (Groenlandia)
 | * Suzhou (Txina)
* Fjarðabyggð (Islandia)
* Szczecin (Polonia)
 |

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Esbjergeko webgune ofiziala[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26234
* Commonscat Multimedia: Esbjerg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 237549265
* GND: 4235098-0
* NKC: xx0033870
* NARA: 10044950
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q26234
* Commonscat Multimedia: Esbjerg
**Booze & Glory** Londresen 2009an sortutako Oi! musika taldea da.

Ibilbidea
---------

2009an Mark (ahotsa), Liam (gitarra), Bartez (baxua) eta Mario (bateria) elkartu ziren. Liam ezik, gainerakoak poloniar jatorrikoak dira eta dagoeneko Londresko musika eszenan ezagunak ziren. 2010an atera zuten lehenengo diskoa, *Always on the Wrong Side*, eta hurrengo urtean bigarrena *Trouble Free*. Aldi berean single eta EPak ere atera zituzten eta "London Skinhead Crew" bideoklipak 20 milioi ikustaldi izan zituen.

2013an aldaketak izan ziren taldean. Bartez eta Mariok taldea utzi zuten eta haien ordez T. Cliché suediar baterijolea eta Bubbles sartu ziren taldean. 2014an talde berriztuak hirugarren diskoa atera zuen, *As Bold as Brass*.

2015etik aurerra aldaketa berriak etorri ziren eta jatorrizko taldetik Mark Marlowskik baino ez du jarraitzen. Kahan (gitarra), Chema (baxua) eta Frank (bateria) dira gaur egungo gainerako taldekideak.

Hitzak
------

British Oi! deitu izan dena jotzen dute. Londresko langile klasearen ikuspegitik egiten dituzte hitzak Londresko skinhead ingurua deskribatuz eta garagardoa edateari buruzko abestiak ere badituzte. Londres, Inglaterra eta West Ham Uniteden aldeko abestiak egiten dituzte eta Ingalaterraz harro daudela esateaz gain beren burua apolitikotzat dute eta kideen jatorri ezberdinak ere goraipatzen dituzte.

Diskografia
-----------

### Esturioko albumak

* *Always on the Wrong Side* (84 Records, 2010)
* *Trouble Free* (84 Records, 2011)
* *As Bold as Brass* (Step-1 Music, 2014)
* *Chapter IV* (2017)
* *Hurricane* (2019)

### Bildumak

* *Oi! Ain't Dead* (Split CD with Old Firm Casuals, Razorblade and The Corps, Rebellion Records, 2012)
* *London Skinhead Crew (Singles Collection)* (Step-1 Music, 2013)
* *Swinging Hammers (Indonesian Crew)* ‎(Cass, Comp, 2014)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *DS Interview: Booze And Glory on their new album, the state of the UK Oi! scene, and England’s World Cup chances.*  DyingScene.
2. ↑   **(Ingelesez)** McFaull, Hannah.  (2014-01-28). «Louder Than War Interview: Booze & Glory» *Louder Than War* (Noiz kontsultatua: 2022-08-29).
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Booze & Glory» *Discogs* (Noiz kontsultatua: 2022-08-29).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17300304
* Commonscat Multimedia: Booze & Glory

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136144648551375640522

 |

* Wd Datuak: Q17300304
* Commonscat Multimedia: Booze & Glory
**Branquias bajo el agua** Derribos Arias taldearen abestia da, 1982koa, Ignacio Gasca Poch donostiarrak idatzia (musika eta hitzak), eta talde haren lehen diskoari izena eman ziona (EP luzera ertaineko bat izan zen, non Dios Salve al Lendakari ere bazegoen).

Soinu berezi-berezia eginez estreinatu zen Derribos Ariasek kantu honekin. "Soinu espazio bat asmatu zuten, zeina David Cronenberg-en film batean balego, pop musika izena genezakeen", idatzi zuen Rafa Cervera musika kritikariak.

Bertsio luze bat egin zuten, dantza erritmokoa, 7 minutukoa, Disco Pocho diskoan sartu zutena. Bertsioak egin dituzte kantuarenak Fangoria eta Lagartija Nick taldeek. Hitzak surrealista samarrak dira, baina aldi berean, inoiz ezer dantzagarririk egin bazuen Derribos Arias-ek, hitzen doinuan bertan ageri da abesti hau dela, honela gasten baira: *"branquias bajo el agua es el baile de actualidad / branquias bajo el agua, ideales go-gós..."*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Derribos Arias - Branquias Bajo El Agua» *Discogs* (Noiz kontsultatua: 2020-12-22).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cervera, Rafa.  (2015-11-25). «Derribos Arias, el accidente perfecto» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-12-22).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** guialven@musicoscopio.com, Guillermo Albaida Ventura-. «Derribos Arias - Branquias bajo el agua - Letra y vídeo de la canción» *www.musicoscopio.com* (Noiz kontsultatua: 2020-12-22).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *BRANQUIAS BAJO EL AGUA Letra Derribos Arias.*  (Noiz kontsultatua: 2020-12-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104417448

 |

* Wd Datuak: Q104417448
Mosku errusiar finantzen zentroa da.
2018an **Errusiako ekonomia** munduko 11. handiena izan zen.

SESB desagertu zenetik, merkatu ekonomia modernoa antolatzen saiatzen ari da Errusia. Barne produktu gordinak behera egin du nabarmen (-% 5, 1998), nahiz eta Errusiak baliabide natural asko duen, eta biztanleen heziketa maila garaia izan; bestalde, industria gero eta atzeratuago dago. 1997. urtearen amaieran Errusiak zenbait aurrerakuntza lortu zuen: inflazioa kontrolatu zen, errubloa egonkortu zen eta pribatizazio programa baten bidez milaka eta milaka enpresa esku pribatuetara igaro zen. Baina 1998an, Asiako ekonomia krisiaren ondorioz, lehenbizi petrolio esportazioak jaitsi ziren, eta, ondoren, atzerriko inbertsioek alde egin zuten. Eta are gehiago larritu zen egoera 1998an gobernuak ezin geldiarazi izan zuenean errubloaren jaitsiera, eta ordaindu gabe utzi zituenean 40 mila milioi dolarreko errublo obligazio. Errusiar ekonomiak arazo larriak ditu: finantza eta lege sistema atzeratua du, egitura militar-industrialaren berriztatzea oso motel doa, eta aurrekontu defizita handia da, besteak beste, gobernuak ez baitira gai zergak biltzeko. Orobat oztopatu dute Errusia merkatu ekonomian sartzea soldaten ordainketa atzerapenak, truke ekonomiak eta oso zabaldua dagoen ustelkeriak. Biztanleriaren beherakada handiak areagotzen du ekonomia arazoen larritasuna.

Garraioak
---------

Garraioen azpiegituraren egoera oso larria da gaur Errusiar Federakundean. Alde batetik, Sobiet Batasuna desagertu delarik –espazio koherente baten moduan antolatua zegoen hura–, mugen ugalketarekin, izugarrizko kontraesanak eta arazoak sortu dira. Bestalde, garraioen pribatizazioak oso ondorio kaltegarriak izan ditu, egin beharreko inbertsioen zenbatekoa oso handia baita. Sektore horren ahultasuna nolanahi ere ez da berria, nahiz eta ahalegin handiak egin diren aspalditik, burdinbideetan bereziki. Hornikuntzak zaharkituak egoteak kinka larrian jarri du Errusian funtsezkoa den sektore hau.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2018-12-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q461731
* Commonscat Multimedia: Economy of Russia

---

 |

* Wd Datuak: Q461731
* Commonscat Multimedia: Economy of Russia
**Boot Boys** Legution, Euskal Herria sortutako streetpunk musika talde bat da, bost taldekidez osatuta dagoena: Goiza, Jaini, Mikel, Jorge eta Ibai.

Biografia
---------

Boot Boys taldea Arabako Legutio herrian sortu egin zen 2007ko udaren bitartean. Hasierako kideak honakoak ziren: Rome (Ahotsak), Goiza (Ahotsak eta baxua), Jaini (Gitarra eta koruak) eta Ibai (Bateria). Entsegu gutxi batzuen ostean lehen kontzertua Legutio bereko gaztetxean eman zuten arrakasta handia lortuz. Handik hilabete gutxitara Romek taldea utzi, eta Goiza abeslari bakarlaritzat gelditu zen.

2009an haien lehen maketa kaleratu egin zuten kontzertu gehiago lortuz eta gogor lan egin ondoren entsegu-gelan eta eszenatokian, haien lehen disko izango zena grabatzeari ekin zioten 2011ean. Ondoren Josu baxu-jotzailetzat sartu egin zen eta Mikel bigarren gitarra moduan, taldeari indar berria emanez. Indartzen honetaz baliatuz 2011ko proiektua berreskuratu eta hobetu egin zuten, bi abesti berri gehituz. Azkenean disko 2013ko ekainaren 1ean kaleratu zuten Sabandijas Streetwear-en eskutik "Juramos vencer" izenarekin.

Bi urteko bira baten ostean, bigarren disko bat grabatzeari ekin zioten, 2015eko urriaren 2an aterako zena "Desobedientziaz bizi" izenarekin. Josuren ordez sartu egin zen Jorge, baxu-jotzaile moduan.

Taldekideak
-----------

* Goiza (Ahotsa)
* Jaini (Gitarra eta koruak)
* Mikel (Gitarra eta koruak)
* Jorge (Baxua eta koruak)
* Ibai (Bateria)

Lanak
-----

* Boot Boys (Maketa, 2009)
* Juramos Vencer (CD, 2013)
* Desobedientziaz bizi (CD, 2015)
* 2231 (Bideoklip, 2013)

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61363718

 |

* Wd Datuak: Q61363718



1. ↑
2. ↑   Frank Pellegrino.  (2013-05-10). *Boot Boys - "2231" - Videoclip Oficial (HD).*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-06).
**Boone konderria** (ingelesez: *Boone County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Belvidere da. 2010eko zentsuaren arabera 54.165 biztanle zituen, Boone kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Boone konderriak 730,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,38 ura dira. Beste 727,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 74,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 54.165 pertsonetatik 51.724 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.967 dira. 976 beltzak edo afroamerikarrak. 68 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 667 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 666 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109756
* Commonscat Multimedia: Boone County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147748355
* LCCN: n80123537
* NARA: 10036637
* **Lekuak**
* OSM: 1799705
* TGN: 1002187

 |

* Wd Datuak: Q109756
* Commonscat Multimedia: Boone County, Illinois
43°18′06.92″N 1°58′27.52″W﻿ / ﻿43.3019222°N 1.9743111°W﻿ / 43.3019222; -1.9743111
Familientzako Harmaila urrutira ikusgai.
**Familientzako Harmaila**, Gipuzkoako Donostia hiriburuko Anoeta estadioaren Ipar Hondoan dagoen harmaila bat da. Hain zuzen ere, Ipar Hondoaren beheko harmailan dago, Amara Berri auzora eta Anoetako geltokira begira dagoenan, eta ipar atearen atzean.

Harmaila honetako helburua bertan familiak ezartzea da, belaunaldi batetik bestera txuri urdin sentimendua pasatzeko asmoz.

2019ko irailaren 14n estreinatu zen estadio berriaren eraldatzearekin batera, eta 2.800 eserlekuz osatua dago

Iruditegia
----------

* Anoetaren oinplanoa.Anoetaren oinplanoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Los fondos de Anoeta se ampliarán para recibir a más socios, 2019ko maiatzaren 28a, Eldesmarque.com **(Gaztelaniaz)**

Ikus gainera
------------

* Aitor Zabaleta Harmaila
* Errealaren denda

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97205298

 |

* Wd Datuak: Q97205298
**Breno** galiarren buruzagi bat izan zen, Antzinako Grezia eta Mazedoniako erresuma inbaditu zituena tribu konfederazio baten buru gisara. Bera hildakoan, galiar batzuk Asia Txikian barrena sartu ziren, eta hantxe Galaziako erresuma sortu zuten.

Grezian zehar
-------------

Sakontzeko, irakurri: «Ekialdeko Europako kokatze zelta»
Brenoren gidaritzapean galiarrek Mazedonia eta Tesalia inbaditu zituzten K.a. 279. urtean eta urte horretan bertan greziarrak garaitu zituzten Termopiletako guduan. Handik Delfosera abiatu ziren, tenplu ospetsu eta aberats hura arpilatzeko asmoz. Elezaharrak dio ezin izan zutela, Apolo jainkoak bere santutegiaren alde trumoiz eta tximistaz beterikako ekaitz izugarri bat bidali baitzuen, galiarrak beldurtu eta atzeratzeko lain. Delfosen defentsan, hain zuzen ere, greziarrek larriki zauritu omen zuten Breno.

Handik galiarrak Epirora jo, eta bertan orakulu entzutetsu bat zeukan Dodonako tenplua, Zeusen omenez eraikia, arpilatu zuten. Horren ondoren Peloponesoko Olinpia hirira joan ziren, eta Zeusen bertako tenplua, denetan aberatsena, osoki arpilatu zuten. Hala ere, Mazedoniako greziar miliziak gogor aurre egin zienez, Brenok atzera egin behar izan zuen. Handik gutxira hil zen Delfosen hartutako zauriaren ondorioz.

Galaziaren sorrera
------------------

Buruzagia hildakoan galiar tribuak sakabanatu ziren. Tolistobogio direlakoak, trokmo direlakoak eta volca eta tektosages batzuk Helesponto (Itsaso Beltza) gurutzatuta Asia Txikian sartu ziren. Hantxe Eumenes I.a y Atalo I.a Pergamoko erregeekin borroka latzak izan eta gero, uxatuak izan ziren. Harrezkero, bada, Kapadoziako erdigunera joan eta bertan ezarri ziren: lekuak Galazia izena hartu zuen eta biztanleei galata izena eman zitzaien. Hauexek dira San Paulo apostoluaren Epistola galaziarrei Itun Berriko gutun ospetsuen hartzaileak. Ankara zaharra, antzina Alexandro Handiak azpiratua, herrialde berriaren hiriburu bihurtu zen, Ancyra izenarekin.

Gainerako volca eta tektosages-ak etxera itzuli ziren, Galiako hego-mendebaldera (Tolosako eskualdean). Azken talde honek berekin zeraman Brenorekin bildutako harrapakina, 15.000 talentu, nonbait.

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Breno y los galos, la invasión de Grecia. Sátrapa 1.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849322
* Commonscat Multimedia: Brennus (4th century BC)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 25159234252503371164
* ISNI: 0000 0004 3642 5369
* SUDOC: 178989851
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q849322
* Commonscat Multimedia: Brennus (4th century BC)
**Breno Vinícius Rodrigues Borges**, (Sorocaba (Brasil), 1999ko urriaren 13a), futbolean aritzen den kirolari brasildarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen futbolean Brasil ordezkatuz; Espainiako taldearen (zilarrezko domina) eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Brasilgo taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Brasilgo taldea: Santos, Gabriel Menino, Diego Carlos, Ricardo Graça, Douglas Luiz, Guilherme Arana, Paulinho, Bruno Guimarães, Matheus Cunha, Richarlison, Antony, Brenno, Dani Alves, Bruno Fuchs Nino, Abner, Malcom, Matheus Henrique, Reinier, Claudinho, Gabriel Martinelli eta Lucãok.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Futbola, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Breno Vinícius Rodrigues Borges» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  "Breno Vinícius Rodrigues Borges" *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66685106

 |

* Wd Datuak: Q66685106
***Escrache*** (gaztelaniaz) Rio de la Plata inguruan, batez ere Buenos Aires eta Montevideon sorturiko manifestazio mota bat da. Aktibistak salatu nahi duten pertsonaren etxera edo lantokira doaz bere aurkako presioa egiteko. Normalki egoera zehatz baten erantzulea presionatzeko eta iritzi publikoak ezagutzeko erabiltzen da, baina batzuetan intimidazioa egiteko ere erabili izan da. Txilen praktika berdinari funa deitzen zaio.

Escrache motak
--------------

Ekintza hauek guztiak salatu nahi den politikariaren edo pertsonaren etxearen aurrean egiten dira:

* Kaleko antzerkia
* Pintaketak
* Arrautzak edo margoak botatzea
* Etxearen inguruan pankartak jartzea
* Manifestazioak
* Fatxadan edo eskaileretan igotzea
* Lapikoak jotzea

BBVAren aurrean Santa Cruz de Tenerifen egindako escrachea

Polemika
--------

Politikari batzuek publikoki escracheen aldeko jarrera erakutsi baldin badute ere, beste batzuen esanetan "ekintza bortitzak" dira eta, ondorioz, zigortzeko modukoak. Esaterako, Euskal Herrian PPk zein EAJ alderdiek aurkako jarrera erakutsi duten arren, ezkerretik ekintza mota hauek orokorrean ondo ikusita daude. PPren jarrera oso erradikala da  eta publikoki escracheak ETArekin eta Ezker abertzalearekin lotu ditu.  Hasiera batean PPren salaketa etxe-kaleratzeen aurkako mugimenduaren aurkakoa izan bazen ere, gero Bizkaiko Stop Kaleratzeak elkartearen aurka zentratu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Bibliografia
------------

* Academia Argentina de Letras: *Diccionario del habla de los argentinos*. Buenos Aires: Espasa Calpe, 2008. ISBN 950-852-152-X.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Escracheen historia:
* **(Gaztelaniaz)**: Espainian egindako escrache baten irudiak (Soraya Sáenz de Santamaríari:
* **(Gaztelaniaz)**: Escrachearen definizioa:
* : Bizkaiko Stop Kaleratzeak elkartearen ekintza PPren salaketaren aurrean:
* Bernardo Atxaga: "Eskratxe bat egin zidaten Euskal Hiriaren ideiaren inguruan" (Euskal Hiria)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3304691
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3304691
Lehoiak
**Espainiar Kongresuko lehoiak** Espainiako Diputatuen Kongresuaren aurrean dauden brontzezko estatua bi dira.

1850eko urriaren 31. Espainiako Diputatuen Kongresuko eraikin berria, Narciso Pascual Colomer arkitektoaren lan neoklasikoa, inauguratu zuen Elisabet II.a erreginak. Zazpi urtez, eraikuntza lanek iraun bitartean, diputatuek Madrilgo Errege Antzokiko dantza aretoan bildu behar izan zuten, eta gustura hartu zituzten instalazio berriak. Ez, ordea, atariko eskaileraren alde banatan ipini zituzten kaleargiak. Parlamentarioek horien aurkako protesta eraginkorra abiatu zuten eta berehala kendu zituzten.

1. lehoiak
----------

Hutsunea azkar betetzeko, eraikineko frontispizioa egin zuen eskultoreari, Ponciano Ponzanori, lehoi parea egiteko eskatu zioten. Baina Espainiako egoera ekonomiko kaxkarra zela eta, artistak material nobleei uko egin behar izan zien. Lehoiak igeltsuz egin eta gainetik pintatu zituen, brontze itxura emateko. Meteorologiak ez zuen gupidarik izan eta handik urtebete eskasera, herritarren eta prentsaren kritikak medio, Gorteetako arduradunek material iraunkorragoz lehoi pare berri a egiteko enkargua egin zioten José Bellver eskultoreari.

2. lehoiak
----------

Baina Bellverrek ere ez zuen aurrekontu handiegirik, eta harrizko bi lehoi txiki diseinatu zituen. Gorteak zaintzen zituzten lehoi basatiak baino gehiago, katutxo errukarriak ziruditen zutoin handi horietan galduta. Berriro ere, protesten eraginez erretiratu zituzten. Ikusmina duenak, Valentziako Monforteko lorategietan topatuko ditu.

3. lehoiak
----------

Garbi zegoen irtenbidea metalezko pieza handiak egitea zela, baina diru aldetik proiektu hura ez zen bideragarria. Harik eta Afrikako Gerrak sabanako erregeei behin betiko bultzada eman zien arte. 1860ko martxoaren 23an, Wad-Raseko guduan, espainiar osteek garaipena lortu zuten eta brontzezko hainbat kanoi konfiskatu zizkioten etsaiari. Gobernuak kanoiak lehoi bihurtzea erabaki zuen. Lehenengo eskultura parearen egileari egin zioten enkargua. Ponciano Ponzanoren 3.500 kiloko felino ikusgarriak Sevillan moldekatu zituzten 1865ean. Azkenik, 1872an ipini zituzten gaur egun dauden tokian. 1808ko maiatzaren 2ko heroien izenez bataiatu zituzten: Daoíz eta Velarde. Baina herritarrek berehala jarri zizkieten goitizenak: *Benavides* eta *Malospelos*.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat «Protestek ekarritako lehoiak» artikulutik hartua da. Artikulu hark Nagore Irazustabarrena du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu zen, 2012-10-28 datarekin, *Argia* aldizkariaren webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12179381
* Commonscat Multimedia: Statues of lions at the Congress of Deputies of Spain

---

 |

* Wd Datuak: Q12179381
* Commonscat Multimedia: Statues of lions at the Congress of Deputies of Spain
**Europar sugegorria** (*Vipera berus*) Europako zati handi batean dagoen sugea da. Zirkulu Polar Artikotik Iberiar eta Italiar Penintsulako iparraldera, Balkanak utzi gabe, zabaltzen da. Erdialdeko eta hegoaldeko Europan nahiko esporadikoa izaten da.Errusiatik Ozeano Bareko itsasaldera ere hedatzen da.

Itxura
------

Helduak 65cm inguruko luzera izan dezake buztana barne. Emeak arrak baino handiagoak izan daitezke. Sugegorriaren gorputza lodia da eta bere muturra zapala da.Burua hirukierakoa eta ondo zehaztua. Begininiak zutika ditu eta ez du betazalik. Bere gainaldeko ezkatak karenatuak ditu. Sugegorri gehienek bizkar hezurrean sigi-saga egiten duen lerro bat izaten dute ongi nabarmendua.

Koloreak asko aldatzen dira sexuaren arabera. Arrak zuriak eta urdinabarrak , beltz marka bortitzekin. Emeak berriz , arre kolorezkoak edo gorrixkak izaten dira. Sabelaldea urdinabarra edo beltza izaten da ; batzuetan orban zuriekin. Buztana oria , laranja eta azpitik gorria. Badaude oso ilunak, ia beltzak, diren ale batzuk.

Kolore-aldakuntza

Ohiturak
--------

Bere bizilekua zabala da: belar-soro, txilardi, otadi, sastrakadi, baso ireki eta oro har, landaretza ugariko inguruetan. Atsegin dituen beste tokiak , hesiak, baso-ertzak, mendiko bideen ezpondak eta nekazarien eraikuntzetako harresiak izaten dira.Itsas mailatik 3000 metroko garaieraraino (Alpetan) ager daitezke.

Oso ehiztari trebea da harrapakinak harrapatzen. Haien artean ugaztun txiki , sugandila, musker eta txoritxoak daude. Harrapakinak Jacobsonen organoari esker eta mingaina mugituz atzematen ditu. Organo horrek usaimenaren antzeko eginkizuna betetzen du eta mingainaren bidez jasotako estimulu kimikoak aztertzen ditu. Ehizakiak hiltzeko sugegorriak dituen letaginak erabiltzen ditu. Letagin hauek zulatuak eta mugikorrak dira. Ausikitzerakoan pozoia zuzenean harrapakinari sartzen dio. Gero, pozoiak bere lana egin arte, itxaroten du eta ondoren, mingaina erabiliz ehizakiaren arrastoari jarraitzen dio. Aurkitzen duenean, burutik hasita, ehizakia oso-osorik irensten du.

Ugalketa
--------

Udaberrian ugaltzen dira. Sugegorriak barnerruleak (obobibiparoak) dira. Arrautzak amaren barruan txitatzen dira erditzeko unea iritsi arte. 4-8 kumeak uztaila-abuztutik aurrera ateratzen dira.

Pozoia
------

Nahiz eta indar handiko pozoia den bere hozkada ez da aspis sugegorriarena baino arriskutsuagoa, dena den, gizakiarentzat ezinbesteko kasuak eman dira.

Ikus, gainera
-------------

* Aspis sugegorri
* Kantabriar sugegorri
* Orsini sugegorri
* Suge biperakara

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192056
* Commonscat Multimedia: Vipera berus
* Wikispecies Espezieak: Vipera berus

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4140369-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 378
* Dyntaxa: 208260
* Fauna Europaea: 214764
* GBIF: 5960862
* ITIS: 634988
* UICN: 47756146
* NCBI: 31155
* Paleobiology Database: 319090
* uBio: 8062112
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: Q09722JO4L

 |

* Wd Datuak: Q192056
* Commonscat Multimedia: Vipera berus
* Wikispecies Espezieak: Vipera berus
**Europol** Europar Batasunak sorturiko nazioarteko polizia agentzia da. Kriminalitatearen aurka jarduten du. 1999an hasi zen lanean eta egun, egoitza Hagan (Herbehereak) dago. Nahiz eta Europar Batasuneko estatu kideetan lan egiten duen, munduko beste estatu eta erakundeekin ere jarduten du lanean.

1992an Maastrichteko Itunean ezarri zen Europol sortzeko agindua eta 1994an *Europol Drugs Unit* bezala lanean, baina 1999ra arte ez zen izan estatu kide guztiek lankidetza-hitzarmena sinatu zutenean eta ofizialki Europol agentzia sortu zenean.

Helburua
--------

Europar Batasuneko estatu kideek Europol sortu zuten eremu amankomuneko segurtasuna indartzeko. Europol gobernuen arteko polizia kriminalaren bulegoa da, herrialdeetako polizia nazionalen arteko droga, terrorismo, nazioarteko krimen eta pederastiaren inguruko informazioa trukatzen duena.

Europolek EBeko 27 estatuetan eskumena du.

Kanpo estekak
-------------

* Europol webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207203
* Commonscat Multimedia: Europol

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158044825
* ISNI: 0000 0001 2193 6391
* BNE: XX240224
* BNF: 12470866q (data)
* GND: 10028615-X
* LCCN: n00092015
* NKC: pna2011623251
* SUDOC: 03389809X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207203
* Commonscat Multimedia: Europol
**Erretrobirusa** bere genoman kate bakarreko RNA duen birusa da, norantza positibokoa, tarteko DNA erabiliz erreplikatzen dena alderantzizko transkriptasa entzimari esker. ***Retroviridae*** familian sailkatzen dira.

Alderantzizko transkripzioa (I)
Alderantzizko transkriptasak ARN molekula ADN-n eraldatzen du, transkriptasaren ohiko jarduera kontrako norabidean eginez.

Sortutako ADNa zelularen genoman txertatzen da, beste gene baten antzera egonik, eta zelularen genomarekin batera erreplikatuz. Zelularen material genetikoan kokatuta dagoen birusaren ADN-ri probirus deritzo, ziklo lisogenikoaren profago-arekin alderatu baitaiteke.

Erretrobirusek estalki bat dute kanpoaldean, kapsidearen gainetik. Estalkia glikoproteinaz osatuta dago.

Birus hauek zelularen hazkuntza eralda dezakete, zelulak normalak zelula tumoralak bihurtuz. Minbizi mota batzuk eragin ditzaketenez onkobirusen kategorian sartzen dira.

Erretrobirus baten genomak gutxienez hiru gene hauek izaten ditu:

* gag, birusaren kapsidearen proteinak kodetzen dituena.
* pol, alderantzizko transkriptasa kodetzen duena
* env, kanpoko estalkiaren proteinak kodetzen dituena.

  

Erretrobirus baten infekzio-zikloa (espainolez)
Erretrobirusen barnean hainbat genero daude, *Lentivirus*, *Deltaretrovirus* eta *Spumavirus* garrantzitsuenak izanik. Gizakia infektatzen dutenen artean hauek dira aipagarrienak:

* GIB-1: HIES-aren eragilea. Birus honek immunitate-sistemaren hondamendia eragiten du, T linfozitoak erasotzerakoan. GIB-a odol kutsatuaren bitartez, harreman sexualen bitartez eta transmisio bertikalaren bitartez (ama-umekia) transmititzen da.

* GIB-2: HIES-aren beste eragilea, Afrikan jarduten duena. Birus honek antzekotasun genetiko handia du aurrekoarekin, baina baita desberdintasun genetiko batzuk ere. GIB-1-en transmisio bide berdinak ditu.

* HTVL-I eta HTVL-II: minbiziarekin lotu dira birus hauek, eta T zelulen leuzemia eragiten dute.

  

Erretrobirusak oso erabiliak izan dira terapia genetikoan, bektore moduan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189308
* Commonscat Multimedia: Retroviridae
* Wikispecies Espezieak: Retroviridae

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12066909q (data)
* GND: 4121587-4
* LCCN: sh85113381
* NKC: ph137874
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 8053
* GBIF: 1940
* NCBI: 11632
* WoRMS: 600050
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012190

 |

* Wd Datuak: Q189308
* Commonscat Multimedia: Retroviridae
* Wikispecies Espezieak: Retroviridae
**Fernando Argenta**, izen osoa **Fernando Martín de Argenta Pallarés** (Madril, 1945ko uztailaren 4a - Boadilla del Monte, 2013ko abenduaren 3a), espainiar kazetari, musikari eta irrati zein telebista aurkezlea izan zen.

Bizitza
-------

Bere jatorria Bizkaiarekin muga egiten duen Castro Urdiales kantabriar herrian dago, bere aita, Ataúlfo Argenta orkestra zuzendaria, han jaio baitzen.

Musikako goi ikasketak Madrilgo Errege Musika Goi Kontserbatorioan egin zituen eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean Zuzenbide Lizentziatura. Gaztea zenean Micky y Los Tonys musika taldeko kidea izan zen, baina soldadutza egitera joan zenean taldea utzi behar izan zuen.

1976an Radio Nacional de Españan lanean hasi zen. Irrati kate honetan, musika klasikoa publiko handiari modu entretenigarrian hurbiltzen saiatzen zen Clásicos populares saioa zuzendu zuen. Irratsaio hau arrakasta eta ospe handiz 2008ko uztailak 31 arte iraun zuen. Araceli González Camparekin batera zuzentzen eta aurkezten zuen saioa, azken hau 2008 hasieran aurrejubilatu zen arte. Saioa, bi aurkezleen aurrejubilazioaren ondorioz gelditu zen ematetik, 32 urteren ondoren.

1986 eta 1989 artean Radio Nacional de Españako Radio 3 eta ondoren Radio 1 zuzendu zituen. Gainera, haurrentzako opera eta kontzertuen ohiko antolatzaile eta aurkezlea izan zen.

2000tik 2008an aurrejubilatu zen arte El conciertazo saioa aurkeztu zuen TVEn. Saio honetan haurrentzako musika klasiko kontzertuak aurkezten zituen, eta eskenaratze, dantza eta opera elementuen bitartez musikaren esanahia azaltzen zuen.

Espainia eta Hispanoamerika guztian kontzertu ugari aurkeztu eta zuzendu zituen. 2011ko urtarrilak 15ean OFIL (Oviedo Filarmónica) zuzendu zuen Magistralia Fundazioaren hamargarren urteurrenaren ospakizun kontzertuetan. 2011ko apirilak 16an "Natura eta elezaharren magia" kontzertuan ohorezko gonbidatu izan zen Huescako probintziako Monzón herrian, Ensemble XXI orkestraren hamargarren urteurrena zela eta.

Fernando Argentak sari ugari jaso zituen, horien artean, bi Ondas Sari, Montekarloko Telebista Jaialdiaren sari bat edo irratiko APEI, baita zenbait ohorezko sari ere 2008an jubilatu zenetik.

Magistralia Fundazioko patroia izan zen, eta honekin musika klasikoa hedatzeko aktibitateak egiten zituen. Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen eta ohiko epaimahaikidea izaten zen Arteen Asturiasko Printzea Sarietan. Gai bezala musika duten zenbait liburu ere idatzi zituen.

Pankreako minbiziak jota hil zen 68 urterekin.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753023
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86642448
* ISNI: 0000 0000 6037 4865
* BNE: XX1050063

 |

* Wd Datuak: Q3753023
Medikua bronkoskopia egiten.
**Bronkoskopia** arnas aparatua aztertzeko erabiltzen den proba osagarria da. Endoskopia mota honetaz neumologoak baliatzen dira trakea eta birikak aztertzeko.

Bertan, lesioa topatuz gero aukera dago biopsia egiteko eta geroxeago mikroskopioan aztertzeko.

1897an Gustav Killian alemaniarrak egin zuen lehendabiziko bronkoskopia.

Teknika
-------

Sudurraren bidez faringera iristen da medikua. Hortik laringean sartu behar da, lehenengo oztopo nagusia topatuta: glotisa.

Behin glotisetik sartuta, trakean sartuko da, eta hortik ezkerreko eta eskuineko bronkioak aztertzeko bidea edukiko du esploratzaileak.

Behin bronkioen barruan, hiru teknika egin dezake:

* Jariatzeen xurgaketa.
* BAL (*Bronchoalveolar lavage*) edo garbiketa bronkoalbeolarra.
* Biopsia.

Ondoren, hartutako laginak anatomia patologikoan eta mikrobiologian aztertuko dituzte, egunak hartzen dituena.

Indikazioak
-----------

Bronkoskopia egitea indikatuta dago bi arnas gaixotasun hauek susmatzen direnean, batez ere: Birikako minbizia eta tuberkulosia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q237232
* Commonscat Multimedia: Bronchoscopy

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4008350-0
* NKC: ph119004
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MedlinePlus: 003857
* MeSH: D001999

 |

* Wd Datuak: Q237232
* Commonscat Multimedia: Bronchoscopy
**Boulevardeko erlojua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Boulevardeko kioskoaren ondoan dagoen erloju bat da.

Deskribapena
------------

Boulevardeko erlojua Donostiako Boulevard zumardian dago, bertako kioskoaren ondoan, San Jeronimo kalearen muturretako batetik gertu.
Erlojua kapitel korintioar baten gainean dago kokatua, zutabe zuri baten puntan. Zutabe honen behealdean *SS 1895* inskripzioa agertzen da, eta litekeena da hauek hiriaren gaztelaniazko San Sebastian izenaren inizialak eta zutabearen diseinu data izatea.

Historia
--------

Gaur egungo erlojua ez da hasiera batean instalatu zen berbera, eta ez dago jatorrizko kokapenean ere.
Lehenengo erlojua 1892ean ipini zen, San Jeronimo kalea eta gerora Boulevard zumardian bilakatuko zen *Plaza Zaharra*k osatzen zuten kantoian, bertako arkuetako harri-zutabe batean.
Erlojua instalatzea urte horretako uztailaren 1ean erabaki zuen Donostiako Tranbia Konpainiak, bulegoak kantoi horretan baitzeuzkan eta *Plaza Zaharra* tranbien geraleku nagusia zelako, gidari zein inspektoreentzat erlojua lagungarri izango zelakoan.
Orratzetako erloju mekaniko hau 1958an zenbakiak zuzenean erakusten zituen erloju elektriko batek ordezkatu zuen, Solari italiar markakoa.
1999an Boulevarda birmoldatu zenean, erloju elektrikoa kendu eta orratzetako erloju berri bat ipini zen, baina ez San Jeronimoko kale-kantoiari atxikituta, baizik eta Boulevardeko kioskoaren ondoan espresuki kokatu zen zutabe baten gainean.

Erlojua kultura herrikoian
--------------------------

Donostiar belaunaldi askotarako erlojua topagune ohikoa izan da. 2001ean Urtz rock taldeak abesti bat plazaratu zuen erlojuan inspiratuta.

Iban Zalduaren *Inon ez, inoiz ez* (2014) liburuan *Boulevard-eko erlojua* izeneko ipuin bat ageri da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Largo, Gontzal.  (2008). «Dos relojes con sorpresa» *Diario Vasco* (Noiz kontsultatua: 2016-08-18).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Olaizola, Juanjo.  (2013). *El reloj del bule.*  (Noiz kontsultatua: 2016-08-18).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Sada, Javier.  (2008). «El reloj del Boulevard controlaba los trolebuses» *Diario Vasco* (Noiz kontsultatua: 2016-08-18).
4. ↑    «Inon ez inoiz ez» *Oharrak & Hondarrak* (Noiz kontsultatua: 2023-01-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q34241827
* Commonscat Multimedia: Clock of Boulevard, Donostia-San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q34241827
* Commonscat Multimedia: Clock of Boulevard, Donostia-San Sebastián
**Erretorearen jauregia** (kroazieraz: *Knežev dvor*) Dubrovnik hiriko jauregi ezaguna da, hiriko erretorearen egoitza izan ohi zena. 1979tik aurrera hiriaren alde historikoa UNESCOren Gizateriaren Ondarea da.

Historia
--------

Erretorearen jauregia XIV mendean eraiki zen estilo gotikoan eta babes funtzio nabarmena zeukan. 1435ean suak erre zuen eta hiriak jauregi berria altxatzea erabaki zuen. Napoliko Onofrio della Cava arkitektuak diseinatu zuen, honek ere estilop gotikoan, eta eskulturak Pietro di Martino milandarrak egin zituen.

Polvora leherketa batek jauregiaren zati bat suntsitu zuen 1463an eta arkitektu florentziarrek gidatu zuten konponketa, oraingoan pizkundeko estiloan. 1520 eta 1667ko lurrikarek berriz kaltetu zuten jauregia eta konponketak estilo barrokoan egin ziren. Azken berriztatzean eskailerak etakanpaia gehitu zitzaizkion atrioan.

Erabilpena
----------

XIV mendetik hasi eta 1808 arte Ragusako Errepublikako erretorearen egoitza izan zen. 1872tik aurrera Dubrovnikeko museoaren historia departamentua egon izan da bertan.

Iruditegia
----------

* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Enparantza, barrenean katedrala.Enparantza, barrenean katedrala.
* Atrioa.Atrioa.
* Portxea.Portxea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2497590
* Commonscat Multimedia: Rector's palace

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 313029842
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2497590
* Commonscat Multimedia: Rector's palace
*«Erretoriko» orriak hona dakar. Diskurtso-figura edo literatura-figurari buruzko artikulua hau da: «Figura erretoriko»*
Demostenes, Atenasko hizlaria, oratoria praktikatzen Jean Lecomte du Nouÿ margolariaren irudiz (1842-1923).
Apaiztegietan erretorika ikastea izaten zen apaizgai guztientzat landu beharreko arloa. Homiliak eta Sermoiak izaten ziren apaizentzat beren ofizioko une garrantzitsuenetariko batzuk.
**Erretorika** hitza grezieratik dator, ρητορική, eta euskaraz "erantzunik gabe" esan nahi du. Latinez *ars rhetorica* izenaz ezagutu zen, "hizlariaren gladera". Euskaltzaindiaren *Literatura Terminoen Hiztegia*k honela definitu du erretorika: "antze edo trebetasuna jendaurreko hitzaldi baten bidez iritzi baten alde egiteko konbentzitzeko moduan, eta orokorki hizkuntzaz baliatuz limurtzeko, hitzez nahiz idatziz, baina bereziki oratoria generoan. Halaber, trebetasun honen teoria edo jakintza adierazten dute". Horren arabera erretorika pertsuasioaren artea izango da.

Erretorika, aipatu dugunez, Grezian sortu zen. Hasiera batean haren interesa ahozko hizkuntzara bideratu zen. Ondoren, hizkuntza idatzia garrantzia hartzen joan zen ahala, testuak ere aztertu zituen, bereziki Erromako garaietan. Erdi Aroan zehar eta XIX. mendera arte irakaskuntza garrantzi handia izan zuen, bereziki jakintza humanistikoetan. Gaur egun erretorikak indar berritua jaso izan du eta bere eragina oso arlo desberdinetan ikus daiteke: Literaturan, Politikan, Publizitatean; esan daiteke ikus-entzunezko munduan ere erretorika berezi bat lantzen ari dela: irudien bitartez metaforak, sinboloak, pertsonifikazioak erraz adieraz daiteke.

Erretorikaren urratsak
----------------------

* *Inventio*: gaia, ideia aukeratu.
* *Dispositio*: gaia antolatu, ordenatu (bukaeratik hasi).
* *Elocutio*: pentsatu bezala adierazi (kantatu).
* *Actio*: doinu eta keinu egokiak erabiliz egin ere.
* *Memoria*: bat-batean egiteko memoria landu.

Ikus, gainera
-------------

* Ahozko hizkuntza.
* Aurkezpen digitala.
* Aurkezpen programa.
* PechaKucha.
* Jendaurreko aurkezpen.
* Oratoria.
* Sermoi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Xabier Altzibar: "Erretorika" *Literatura Terminoen Hiztegia*
2. ↑  Xabier Altzibar, 240 or.

Bibliografia
------------

* Euskaltzaindia: *Literatura terminoen hiztegia*. Bilbo: 2008.
* Joxerra Garzia: *Jendaurrean hizlari*. Alberdania. 2008.

Kanpo estekak
-------------

* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q81009
* Commonscat Multimedia: Rhetoric

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX525949
* BNF: 119452384 (data)
* GND: 4076704-8
* LCCN: sh00007543
* NDL: 00572475
* NKC: ph125389
* AAT: 300054298
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q81009
* Commonscat Multimedia: Rhetoric
Txandakako ugalketa duten bizidunen bizi-zikloa, fase haploideak eta diploideak dituena. Erreferentziak: n = belaunaldi haploidea; 2n = belaunaldi diploidea; m! = mitosia; M! = meiosia; F! = ernalketa
**Esporofitoa** (greziaretik *spora* = 'hazia' + *phyto* = 'landarea') landareek dituzten bi fasetako bati deritzo, beste fasea gametofitorena izanik. Esporofitoaren zelula guztiak diploideak dira, gametofitorenak haploideak diren bitartean. Esporofitoa eta gametofitoa txandakako ugalketa duten landareetan agertzen dira. Ugalketa mota horretan prozesu sexualak eta asexualak txandakatzen dira.

Belaunaldi-txandaketa ere dute esporofito eta gametofito duten landareek. Belaunaldi asexuala esporofito diploidea da, esporak dituena, eta belaunaldi sexuala gametofitoa, sexu bidezko ugalketa duena (gameto haploideak baititu).

Esporofitoak eta gametofitoak morfologia oso desberdina dute. Nahiz eta landare beraren bi fase izan, itxura aldetik ez ohi dute zer ikusirik.

Esporofitoek zelula diploideak dituzte. Esporofitoetan meiosia gertatzen da, eta horren ondorioz espora diploideak espora haploideak bihurtzen dira. Espora horiek hozitzen direnean gametofito haploidea agertzen da.

Esporofitoa zigoto batetik dator. Zigoto hori, bestalde, bi gameto haploideen bat-egitearen ondorioz sortzen da. Gameto horiek gametofitoaren gameto-ontzietan sortzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q647173
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q647173
**Errezitatiboa**, arruntki opera, oratorio, kantata eta antzerako musikalanetan erabiltzen den konposaketa forma bat da, **musikarekin lagundutako hitzaldi melodikoa** bezala deskribatzen dena.

Errezitatiboa, erraz ezberdin daiteke ariatik, errezitatiboaren erritmoa eta inguru melodikoak ohiko hizkeraren oso antzekoak baitira. Orokorrean, testuak errezitatu egiten dira hitzen azentuak eta paragrafoen arteko tarteak adieraziz, enfasiarekin olerki bat deklamatuko balitz bezala. Elkarrizketa edo monologoa aria edo koroen artean kantatzen denean erabiltzen da, eta istorioari arintasuna ematea du xede.

Errezitatiboak, orokorrean, akonpainamendu sinple bat izaten du, batzuetan, soilik jarraikako baxu bat (klabe bat bakarrik ere izan daitekeena), aldikako notak joz. *Recitativo secco* eta *recitativo acompagnato* (edo *recitativo stromentato*) hitzak, aldika erabiltzen dira, jarraikako baxu batekin bakarrik lagundutako errezitatiboa, orkestra batek lagundutako errezitatibo batetatik bereizteko erabiltzen dira.

Adibide musikala:

Errezitatibo baten adibide ezagun bat, Bachen BWV80 kantatako "Gure Jauna Gotorleku Indartsu bat da" lehena da, baxua eta jarraikako baxuarentzat idatzia (haria eta Organua/klabea).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202534
* **Identifikadoreak**
* GND: 4177973-3
* LCCN: sh92004498
* NDL: 00575053
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q202534