recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zodiakoko zazpigarren zeinua

*Artikulu hau zodiakoaren zeinuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Libra».*
**Libra**, halaber **Balantza**, astrologian, zodiakoko zazpigarren zeinua da. Oreka eta harmonia sinbolizatzen ditu, eta irudiak balantza bat irudikatzen du. Gemini eta Aquariusekin batera, aire elementuari dagokio. Artizarrak zuzentzen du, eta aurrez aurreko zeinua Aries da.

Balantzaren irudia
Irailaren 23a eta urriaren 22a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Lau zeinu kardinaletako bat da; besteak Aries, Cancer eta Capricornus dira.

Historia
--------

Beti konstelazioari lotuta egon arren, Scorpius zeinuaren parte zen antzinatean. Venus jainkosak bi plateretako bat okertzen du: edertasuna eskaintzen duena.

Zeinu kardinalak
----------------

Zeinu hau zeinu kardinalak izeneko taldekoa da. Zodiakoko zirkuluan ekinokzio eta solstizio deritzen lau puntuen muturretan dauden zeinuak dira. Lau dira zeinu kardinalak: Aries, Cancer, Libra eta Capricornus.

Ekinokzioa poloetan izan ezik munduko beste leku guztietan egunak gauak beste irauten duen urteko uneari esaten zaio. Urtean bitan gertatzen da: martxoaren 20 edo 21ean eta irailaren 22 edo 23an. Egun horiek direla eta, Aries eta Libra ekinokzioarekin lotzen dira.

Solstizioak eguzkiak kokapen boreal edo hegoaldeko kokapen altuenak lortzen dituen uneak dira. Ipar hemisferioko udako solstizioan, eguzkiak eguerdian harrapatzen du zenita Cancer tropikoaren gainean. Bi aldiz gertatzen da urtean: ekainaren 20 eta 21ean edo abenduaren 22 eta 23an. Egun horiek direla eta, Cancer eta Capricornus solstizioarekin lotzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q134394
* Commonscat Multimedia: Libra (astrology)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph118198
* AAT: 300169881

 |

* Wd Datuak: Q134394
* Commonscat Multimedia: Libra (astrology)


| * i
* e
* a
Mendebaldeko Zodiakoa |
| --- |
| 

| * i
* e
* a
Astrologia • Zodiakoaren zeinuak |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries  
 | 
Taurus  
 | 
Gemini  
 | 
Cancer  
 | 
Leo  
 | 
Virgo  
 | 
Libra  
 | 
Scorpius  
 | 
Sagittarius  
 | 
Capricornus  
 | 
Aquarius  
 | 
Pisces  
 |

 |

 |
| 

| * i
* e
* a

* Astronomia
* Ekliptikaren konstelazioak

 |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries
 | 
Taurus
 | 
Gemini
 | 
Cancer
 | 
Leo
 | 
Virgo
 | 
Libra
 | 
Scorpius
 | 
Ophiuchus
 | 
Sagittarius
 | 
Capricornus
 | 
Aquarius
 | 
Pisces
 |

 |

 |
| *Ikus, gainera*: Koordenatu ekliptiko • Ekinozioen prezesio • Zodiakoko argia |
***Hoolock*** Hylobatidae familiako primate hominoideo genero bat da. Bere izena egiten duten zarataren onomatopeiatik dator, ingeleraz ahozkatua: *huu-lok*. *Siamang* baino txikiagoak baina *Hylobates* baino handiagoak dira.

Izendapena
----------

Primate hauen sailkapena nahiko aldatu da azken urteoetan. Klasikoki giboi izena hartzen zuten animalia guztiak *Hylobates* generoan sartzen ziren, *Siamang* izan ezik. Ikerketa batzuen ostea generoa hiru azpigenerotan banatu zen: *Nomascus*, *Symphalangus* eta *Hylobates*. Ondoren lau sortu ziren, *Bunopithcus* azpigeneroa genero gisa onartuz. Baina *Bunopithecus* generoaren barruan dagoen espezie tipoa *Bunopithecus sericus* da, jada desagertua den espezie bat, Sitxuangoa, Txinan. *Hoolock* generoa ***Bunopithecus hoolock*** gisa sailkatzen zen, baina ikerketek diote ez dagoela harreman esturik, beraz genero propioa sortu zen, bi azpiespezieak espeziera igoz.

Espezieak
---------

* *Hoolock hoolock*
* *Hoolock leuconedys*
* *Hoolock tianxing*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q303166
* Commonscat Multimedia: Hoolock
* Wikispecies Espezieak: Hoolock

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Bunopithecus\_hoolock
* BOLD: 899531
* BioLib: 607903
* EOL: 2921781
* GBIF: 4827728
* ITIS: 943871
* NCBI: 325167
* Paleobiology Database: 158822
* uBio: 112863

 |

* Wd Datuak: Q303166
* Commonscat Multimedia: Hoolock
* Wikispecies Espezieak: Hoolock
***Lunch atop a Skyscraper*** (euskaraz: «Hamaiketakoa Etxeorratz gainean») 1932an AEBtako New York hiriko Manhattango RCA eraikinaren (gaur egun GE eraikina) eraikuntza lanen azken hilabeteetan zehar ateratako zuri-beltzeko argazki ospetsu bat da.

Argazkiak 256 metroko (846 oin) garaieran laneko etenaldi edo atsedenaldi batean zehar patxada ederrean hamaiketakoa jaten, erretzen, kafea edaten eta egunkaria irakurtzen ari diren hamaika langile irudikatzen ditu. Argazkia bat-batekoa dela dirudien arren, aurrez ongi prestatutako eszenografia batez osatua dago. 1932ko urriaren 2an New York Herald Tribune egunkariaren igandeko gehigarrian argitaratu zuten. Gaur egun argazkiaren negatiboen jabea Corbis agentzia da.

Garai hartan agentzia batek argazkilari bat argazkia ateratzera bidaltzen zuenean bere izenik ez ipintzeko ohitura zegoenez, argazki honen egilea ezezaguna izan zen.

Jende askok maiz eta modu okerrean argazkiko eraikina Empire State eraikina dela uste du, baina ez da hala. 2003an egiletzat Charles C. Ebbets argazkilaria jo zen, haren familiak aurkeztutako frogek arabera bera ustezko egilea zela adierazten baitzuten. Modu okerrean Lewis Hine argazkilaria ere egiletzat jo izan duenik ere bada.

Natxo Ibarguen izena zuen habe baten gainean ageri den gizonetako batek. Ezkerretik hasi eta bigarrena, Matty O'Shaughnessy irlandarrari sua ematen. Ibarguen balmasedar igeltsero bat izan zen, eta 1919. urtean egin zuen alde Argentinara, soldadutzatik ihesi. 1925. urtetik aurrera bizi izan zen New Yorken.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Lunch Atop a Skyscraper» *Time* in: *100 Photographs : The Most Influential Images of All Time*..
2. ↑   **(Ingelesez)** Pollak, Michael.  (2012-3-11). «Answers to Questions About New York» *The New York Times*.
3. ↑   Ostolaza, Paulo.  (2021-03-10). «Zer egiten zuen balmasedar batek New Yorkeko etxe orratz bateko habe baten gainean 1932an?» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1850543
* Commonscat Multimedia: Lunch atop a Skyscraper

---

 |

* Wd Datuak: Q1850543
* Commonscat Multimedia: Lunch atop a Skyscraper
**Chlamydomonas** lurrean eta ur gezatan bizi den protista zelulabakarra da, algen taldean sailkatzen dena. Madari baten itxura du, askotan pilota batena. Zelularen mutur batean dituen bi flageloen bidez mugitzen da.

Oso ohikoa da eguzkitan dauden urmael eta ur-putzuetan, alga guztiak bezala autotrofoa baita. Kloroplasto bakarra du, klorofila duena; honek berde kolorea ematen dio alga zelulabakar honi.

Euglenaren antzera organo fotorrezeptorea dauka, argirantz mugiarazten duena.

Fotosintesia burutzen du eta ekoizten duen glukosa almidoi moduan pilatu egiten du.

Protista hau oso erabilia izan da ikerketa zientifiko ugari burutzeko, batez ere genetika eta biologia molekularreko arloetan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q133008
* Commonscat Multimedia: Chlamydomonas
* Wikispecies Espezieak: Chlamydomonas

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph117454
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* AlgaeBase:
* Dyntaxa: 1010783
* EOL: 11591
* GBIF: 5271044
* ITIS: 5448
* NCBI: 3052
* WoRMS: 178583
* uBio: 1883252
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D002696

 |

* Wd Datuak: Q133008
* Commonscat Multimedia: Chlamydomonas
* Wikispecies Espezieak: Chlamydomonas
**International Bartenders Association** (**IBA**) edo **Tabernarien Nazioarteko Elkartea**, batzutan International Bar Association erakundearekin nahastuta, munduko barmanik onenak ordezkatzeko ezarritako nazioarteko erakundea da.

Historia
--------

Erakundea 1951ko otsailaren 24an sortu zen, Ingalaterrako Torquayko Grand Hotelean.

IBAk urtero World Cocktail Competition (WCC) eta World Flairtending Competition (WFC) lehiaketak antolatzen ditu. Ekitaldi hauek munduko leku desberdinetan antolatu izan dira. Halaber, koktel ofizialen zerrenda bat prestatzen du.Hasieran zazpi herrialde zeuden erakundean: Erresuma Batua, Italia, Frantzia, Danimarka, Herbehereak, Suedia eta Suitza. Lehen presidentea Bill Tarling izan zen.

IBAren koktelek ezaugarri bat dute: normalean neurriak mililitrotan ematen badira ere, IBAk zentilitrotan egiten ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:IBAren webgune ofiziala.
* **(Ingelesez)**:IBAren koktelen zerrenda ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1430305
* Commonscat Multimedia: International Bartenders Association

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 168164144
* NKC: kv2011626381

 |

* Wd Datuak: Q1430305
* Commonscat Multimedia: International Bartenders Association
Izar internazionalista.
**Internazionalismoa** nazio desberdinen arteko kooperazio politiko nahiz ekonomikoa bultzatzen duen korronte politikoa da. Komunismoak nahiz sozialismoak historikoki internazionalismo proletarioa izeneko internazionalismoaren ikuspuntua defendatu dute. Internazionalismoa, hala ere, ez da beti ezkerreko ikuspuntu batetik eman behar. Halaber, nazionalismoarekin bateragarria izan daiteke hainbat kasutan baina baita elkarren arteko ideologia antagonistak ere.

Internazionalismoaren lehen erakundeetariko bat Langileen Nazioarteko Elkartea (International Workingmen's Association) izan zen, 1864an Londresen aktibista politiko eta langile sozialistek komunistek (Karl Marx barne) sortua. Internazionalismo izenean sortutako beste erakunde batzuek Parlamentuen arteko Batasuna (Frédéric Passyk frantziarrak eta William Randal Cremer ingelesak 1889an sortua) eta Nazioen Liga, Lehen Mundu Gerraren ondoren sortu zena.

Esperanto eta Interlingua moduko hizkuntzak ideologia honekin oso lotuta daude.

Internazionalismoa Sozialismoaren barruan
-----------------------------------------

Internazionalismoa teoria politiko sozialistaren osagai garrantzitsua da, printzipio honetan oinarritzen baita: herrialde guztietako langile-klaseko pertsonek nazio-mugetatik haratago bat egin behar dute, eta nazionalismoari eta gerrari aurka egin, kapitalismotik askatzeko[10]. Alde horretatik, internazionalismoaren ikuspuntu sozialistak lotura estua du nazioarteko elkartasunaren kontzeptuarekin. 

Ildo honetatik sortzen joan ziren ezagunak egin ziren "Internazionalak": I. Internazionala, II. Internazionala, III. Internazionala eta IV. Internazionala.

Elkarteak
---------

Espainiar estatuaren mailan, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna izeneko alderdia edo plataforma nabarmentzekoa da, Alfonso Sastre idazlea eta pentsalaria zerrendaburu izan zuena 2009ko Europako hauteskundeetarako eta gutxigatik ordezkaritza lortu ez zuena orduan.

Euskal Herrian, bestela, Komite Internazionalistak eta Askapena elkarteak aipatzekoak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Verfasser, Hallas, Duncan. *The Comintern.*  ISBN 978-1-60846-057-1. PMC 1020289974. (Noiz kontsultatua: 2023-03-08).
2. ↑   Trotsky, Leon.  (2019-07-04). «The Permanent Revolution» *Ideals and Ideologies* (Routledge): 285–289. ISBN 978-0-429-28682-7. (Noiz kontsultatua: 2023-03-08).
3. ↑   MARX, KARL; ENGELS, FRIEDRICH.  (2015-11-30). *The Communist Manifesto.*  Pluto Press ISBN 978-1-84964-418-1. (Noiz kontsultatua: 2023-03-08).

Ikus, gainera
-------------

* I. Internazionala
* II. Internazionala
* III. Internazionala
* IV. Internazionala
* Antiinperialismo
* Globalizazio
* Globalizazioaren aurkako mugimendu
* Kosmopolitanismo

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**"Resúmen Latinoamericano" aldizkaria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q695838
* **Identifikadoreak**
* GND: 4027462-7
* LCCN: sh85067462
* NKC: ph388285
* AAT: 300262035
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q695838
**Mahatserri** Begoñako errepublikaren ezizen tradizionala. Mahasti asko eta txakolin ugari egiten zen berton. Hortik herriaren ezizena. Bertakoei "mahatsorri" deitzen zitzaien.

Ingurua zabaltzen da Artxanda menditik Bilboko itsasadarreraino.

2006an 113.000 biztanle inguru zituen.

Auzoak
------

12 auzo hauek hartzen ditu barne zonalde honek guztiak, gaur egungo 2. (Uribarri) , 3. (Otxarkoaga-Txurdinaga) eta 4. Barruti (Begoña) osoak eta 5. Barrutiaren (Ibaiondo) zati bat:

1. Arabella: 1.615 biztanle (2006).
2. Begoña: 5.352 bz.
3. Bolueta: 4.335 bz.
4. Castaños: 5.831 bz.
5. Loruri: 649 bz.
6. Matiko: 5.544 bz.
7. Otxarkoaga: 10.838 bz.
8. **Santutxu**: 32.549 bz.
9. Solokoetxe: 5.909 bz.
10. Txurdinaga: 16.875 bz.
11. Uribarri: 13.205 bz.
12. Zurbaran: 10.512 bz.

Euskara
-------

Ingurune honetako jatorrizko hizkera Iñaki Gamindek aztertu zuen ("Bilbotarron euskararen zuzuan", 2004), eta "Begoñako euskara" izena eman zion, Buia eta Larraskituko moten aurrean. Gaur egun ere, azken hamarkadotan jazotako aldaketa demografiko eta ekonomikoak gora-behera, jatorrizko hiztunak bizi dira Otxarkoagako landa-eremuan, Arbolantxa, Egirleta/Santo Domingo eta Azkarai auzuneetan alegia.

Eustatek emandako 2006ko datuen arabera, mahatsorrien laurdena inguruan euskalduna da, zehazki 24.734 pertsona (%23a), Bilbo osoko %24.3a baino portzentaia apur bat baxuagoa beraz. Kopuruari dagokionez, Santutxu, Txurdinaga eta Uribarri dira euskal hiztun gehien ematen dituzten auzoak (14.500 hiritar inguru), baina portzentualki Otxarkoagako baserri-eremua, Loruri, Castaños eta Begoña dira euskaldunenak.

Bestela, hezkuntza arloan D eredua nagusia da ingurune osoan, eta Santutxuko "Karmelo" eta Txurdinagako "Kirikiño" ikastolak aipatzekoak dira, eta bestela Santutxu eta Matikoko euskaltegiak. Azkenik, euskalduntze prozesuan Asapala Kultur Elkartea, Santutxuko Bertso Eskola, "Berton" aldizkaria eta "Mahats Orriak" blog komunitatea nabarmentzekoak dira.

Ikus, gainera
-------------

* Bilboko banaketa administratiboa
* Begoñako errepublika

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**pa..ya konpartsa
* **(Gaztelaniaz)**Aixeberri konpartsa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262845

 |

* Wd Datuak: Q12262845
**Ikasketa erdipresentziala** (ingelesez *Blended Learning*) ikasketa presentziala (klasean egiten dena) eta online bidezko ikasketa bateratzen dituena da. Hori dela eta, ikasleak berak hainbat faktore kontrolatu ditzake, esaterako, erritmoa, non eta noiz lan egin.

Garapena
--------

Ikasketa erdipresentziala edo *Blended Learning* aurrez aurreko irakaskuntza (*face to face*) eta ez aurrekoa (*virtual teaching)* konbinatzen dituena da. 

Pasa den mendeko 90. hamarkadan orduko e-learning formatuaren arazoak ikusita, hasi zen irakaskuntza *misto* honetaz hitz egiten. Sortu zen xede honekin: hezkuntza prozesuak hobetzea, malgutasuna eta iritsiera handitzea eta kostuak-efizientzia orekatzea.

XXI. mendearen hasierako ikerketek zehaztu zuten zein ziren erdipresentzialaren 3 ezaugarri nagusiak: edukia (informazioa, kanalak eta difusioa), komunikazioa (zuzeneako/urrunekoa, berdinen artean eta ikasle-tutorearen artekoa) eta ezagutzaren eraikuntza (bakarka edo kooperatiboa).

Ikas-irakaskuntza modu konbinatu honek internetek eskaintzen dituen aukeraz gain, irakasle zein ikasleen presentzia fisikoa eskatzen du, Ikasleentzako abantailen artean: motibazioa, ezagutza-komunitate interaktiboak sortzen dira, bakarkako lana zein taldekoa lantzen dira, autonomia eta denboraren kudeaketa hobea.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Ibáñez, Jesús Salinas; Crosetti, Bárbara de Benito; Garcías, Adolfina Pérez; Cervera, Mercè Gisbert. «Blended learning, más allá de la clase presencial» *RIED. Revista Iberoamericana de Educación a Distancia* 21 (1): 195–213. (Noiz kontsultatua: 2019-11-16).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Pina, Bartolomé; Ramón, Antonio.  (). *Blended learning. Conceptos básicos.*  ISSN 1133-8482. (Noiz kontsultatua: 2019-11-16).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Morán, Lourdes.  (2012-03-20). «Blended-learning. Desafío y oportunidad para la educación actual.» *Edutec. Revista Electrónica de Tecnología Educativa* (39): a188–a188. doi:10.21556/edutec.2012.39.371. ISSN 1135-9250. (Noiz kontsultatua: 2019-11-16).
4. ↑   Llorente, Oihane.  (2018). *Gizarte zientziak ikasgaia Blended Learning ereduarekin lantzeko proposamena.*  doi:http://hdl.handle.net/10810/28704. (Noiz kontsultatua: 2019-11-16).

Ikus, gainera
-------------

* E-learning
* Gaitasun Dgitala

Kanpo estekak
-------------

* Monique Markoff - TEDx Talks - Blended Learning and the Future of Education (2014)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q869010
* Commonscat Multimedia: Blended learning

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1044874414
* NKC: ph323765

 |

* Wd Datuak: Q869010
* Commonscat Multimedia: Blended learning
Erraketistak
**Consuelo Osa San Martin** (Mutriku, Gipuzkoa,1922ko urriaren 22a - *Ibidem*, 2015eko apirilaren 23a) erraketista profesionala izan zen. ***Consuelo*** izenarekin jokatu zuen, aurrelari postuan, Sevilla eta Bartzelonako frontoietan.

Biografia
---------

Consuelo, bere herrikide Milagros Uranga Galdos bezala, erraketista profesionala izan zen. 1941etik 1948ra jokatu zuen Sevillako Sierpes frontoian eta Bartzelonako Barcelona eta Deportivo frontoietan.

Aitzindariak
------------

Emakume kirolari antzindariak izan ziren erraketistak. Arrakastaz beteriko hiru edo lau hamarkada bizi izan zituzten. 1940ko eta 1950eko hamarkadak izan ziren erraketisten urrezko aroa. Bartzelonan eta Madrilen zazpina frontoi zeuden orduan. Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen erraketisten jaioterrietan.

2019ko martxoaren 21ean *Raketistak, lehen eta orain* dokumentala proiektatu zuten Mutrikuko Zabiel kultur etxean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Esquelas y Necrologicas | Eibar | Consuelo Osa San Martín | diariovasco.com» *canales.diariovasco.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-17).
2. ↑    «Consuelo Osa San Martín Consuelo | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-14).
3. ↑    «Consuelo Osa posatzen 1 | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-14).
4. ↑   «F. Bartzelonako kuadroa: raketistak eta palistak | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-14).
5. ↑    «'Raketistak, lehen eta orain' dokumentalaren proiekzioa (Mutriku)» *Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza* (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).

Kanpo estekak
-------------

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116206621

 |

* Wd Datuak: Q116206621
**Constantino Salinas Jaka** (Altsasu, Nafarroa, 1886ko abenduaren 12a - Buenos Aires, 1966ko urriaren 14a) nafar sendagile eta politikari sozialista izan zen.

Nafarroako aldundiburua izan zen 1931tik 1934ra arte. Bere aita arabarra zen, eta bere ama gipuzkoarra. Bizkaitar batekin ezkondu zen. Berak esaten zuenez, lau herrialdeak berarengan biltzen ziren.

1931ko apirilean Altsasuko alkateorde izendatu zuten, baita Aldundiko Batzorde Gestorearen buru ere. 1932ko ekainaren 19an, Hegoaldeko lau herrialdeentzako Estatutua onartzeko Iruñeko Gaiarre antzokian egin zen Udalen Batzarreko buru izan zen. 1936an, Francoren estatu-kolpea dela eta, Gipuzkoan aterpetu zen. Geroago, Euskadiko Ospitaleen Zuzendari Nagusi izendatu zuten Bilbon. Frantzian erbesteratu zen eta 1941ean Argentinara joan zen, non hil egin baitzen 1966an.

Sendagile gisa, ume utzitakoak ume abandonatuen etxetik Barañaingo ospitalera eramatea lortu zuen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4406239
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316736950
* ISNI: 0000 0004 5094 8836
* BNF: 14645961g (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120661
* Lur: 05229/eu\_s\_0483/s0483
* GEN: 18072
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q4406239
**Mahnomen konderria** (ingelesez: *Mahnomen County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mahnomen da. 2010eko zentsuaren arabera 5.413 biztanle zituen, Mahnomen kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mahnomen konderriak 1.509,73 kilometro koadro ditu. Horietatik 64,84 ura dira. Beste 1.444,9 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,59 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.413 pertsonetatik 2.797 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 99 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 2.148 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 453 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q842938
* Commonscat Multimedia: Mahnomen County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143078393
* LCCN: n81093334
* NARA: 10039679
* **Lekuak**
* OSM: 1796053
* TGN: 2001042

 |

* Wd Datuak: Q842938
* Commonscat Multimedia: Mahnomen County, Minnesota
Analisi matematikoan la **Hölderren desberdintza**, Otto Hölderek formulatua, funtsezko desberdintza bat da integralen artean eta ezinbesteko lanabesa *Lp espazio*ak ikasteko.

Bira (*S*, *Σ*, *μ*) espazio metriko bat eta 1 ≤ *p*, *q* ≤ ∞ non 1/*p* + 1/*q* = 1 betetzen duen. Orduan, edozein balio erreal edo konplexuko *f* eta *g*  *S*-ko funtzio neurgarrirako , honako hau dugu:

{\displaystyle \|fg\|\_{1}\leq \|f\|\_{p}\|g\|\_{q}.}
*p* eta *q* zenbakiei bata bestearen **Hölderren konjokatuak** deritze, eta askotan q = p\* = p' idazten. *p* = *q* = 2 kasu berezian, Cauchy-Schwarzen desberdintza ezaguna da.

Hölderren desberdintza betetzen da ||*fg* ||1 infinitua izanda ere, kasu horretan desberdintzaren eskuineko aldea infinitua izanik. Bereziki, *f* *Lp*(*μ*)-n eta *g* *Lq*(*μ*)-n badaude, orduan *fg* *L*1(*μ*)-n dago.

1 < *p*, *q* < ∞, *f* ∈ *Lp*(*μ*) eta *g* ∈ *Lq*(*μ*) badira, Hölderren desberdintza berdintza bihurtuko da baldin eta soilik baldin |*f* |*p* eta |*g* |*q* linealki mendekoak badira *L*1(*μ*)-n. Horrek esan nahi du bi zenbaki erreal existitzen direla *α*, *β* ≥ 0, haietako baten bat desberdin 0 zanik, non *α* |*f* |*p* = *β* |*g* |*q* *μ*-ia edonon baita.

Hölderren desberdintza Minkowskiren desberdintza frogatzeko erabiltzen da, desberdintza triangeluarra zabaltzea dena *Lp*(*μ*) espazioan, eta baita ere ezartzeko *Lq*(*μ*)  *Lp*(*μ*)-ren espazio duala dela, 1 ≤ *p* < ∞ denean.

Hölderren desberdintza lehenengoz Rogersek aurkitu zuen 1888an, eta Hölderrek bere aldetik 1889an.

Bibliografia
------------

* Hardy, G.H.; Littlewood, J.E.; Pólya, G..  (1934). *Inequalities.*  Cambridge University Press ISBN 0521358809..
* Hölder, O..  (1889). «Ueber einen Mittelwerthsatz» *Nachrichten von der Königl. Gesellschaft der Wissenschaften und der Georg-Augusts-Universität zu Göttingen* (Band 1889): 38.–47.. (Alemanez). Eskuragarri hemen: Digi Zeitschriften.
* Txantiloi:Springer
* Rogers, L J..  (1888). «An extension of a certain theorem in inequalities» *Messenger of Mathematics* (17): 145.–150...
* Kenneth, Kuttler. Online e-book PDF formatoan, Brigham Young University.

* Arthur, Lohwater. *Introduction to Inequalities.*  Online e-book PDF formatoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q731894
* **Identifikadoreak**
* GND: 4849318-1

 |

* Wd Datuak: Q731894
**Corsica Libera** (euskaraz: «Korsika Askea») Korsikako alderdi abertzale eta independentista da, 2009an sortua, Corsica Nazione, Rinnovu eta Accolta Naziunale Corsa alderdiek bat egiterakoan.

Korsikaren independentzia du helburu, autodeterminazio prozesu baten bidez lortu nahi duena. Koalizioak ez zuen gaitzesten FLNC erakundearen jarduera armatua, 2014an bukatu zena.

Gaur egun (2018an) Corsica Liberak 13 eserleku ditu Korsikako Asanbladan (63tik), bere buruzagia Jean-Guy Talamoni Asanblada horren lehendakaria izanik. Irlako udalerri anitzetan zinegotzi ugari eta alkate batzuk ere baditu.

2015an Corsica Liberak bat egin zuen Femu a Corsica alderdi abertzale autonomistarekin, Pè a Corsica hauteskunde-koalizioa osatzeko. Pè a Corsicak arrakasta handiz debutatu zuen 2015eko lurralde hauteskundeetan, eta arrakasta hori areagotu zuen 2017koetan, gehiengo absolutua (41 eserleku 63tik) eta irlako Gobernua eskuratuz 

Corsica Liberak Cortiko nazioarteko jardunaldiak antolatzen ditu urtero, Europako hainbat alderdi abertzaleen (tartean euskaldunak) topagunea direnak

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Korsika: Ziklo politiko berria hastear NAZIOGINTZA, 2018-01-09
2. ↑   Kataluniako erreferendumari sostengua adierazi diote Cortiko jardunaldietatik NAIZ, 2017-08-06

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1995268

 |

* Wd Datuak: Q1995268
**Lynn konderria** (ingelesez: *Lynn County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tahoka da. 2010eko zentsuaren arabera 5.915 biztanle zituen, Lynn kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lynn konderriak 2.314,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,17 ura dira. Beste 2.309,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,56 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.915 pertsonetatik 5.727 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.743 dira. 113 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 34 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114323
* Commonscat Multimedia: Lynn County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132532142
* ISNI: 0000 0004 0495 5605
* LCCN: n81057208
* NARA: 10047151
* **Lekuak**
* OSM: 1811566
* TGN: 2002033

 |

* Wd Datuak: Q114323
* Commonscat Multimedia: Lynn County, Texas
**Sare eta teknologia protokoloak**\*| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP,  *gehiago* |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML,  *gehiago* |
| Saio geruza | NetBIOS,  *gehiago* |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP,  *gehiago* |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25,  *gehiago* |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP,  *gehiago* |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232,  *gehiago* |
| \*OSI ereduaren arabera |

**IEEE 802.5** arauak lekukoaren protokoloan oinarritzen den eraztun sare bat proposatzen du. Eraztun fisikoa puntutik punturako bideez lotutako kontzentratzaile unitateek osatzen dute. kontzentratzaile unitate bakoitzari hainbat estazio konektatzen zaizkio konexio bikoitz batzuen bidez eta izar topologia jarraituz.

Fisikoki IEEE 802.5 sareek STP kablea erabiltzen dute eta 4-16Mbp/s-ko abiadura hartuz.

Estazio batek transmititu nahi duenean, lekukoa bereganatu behar du eta lekuko edukitze denbora deitzen zaion denboran eduki ahal du, normalean 10 ms. Denbora honetan nahi beste bit-multzo (trama) bidali ahal ditu. Denbora bukatzen denean edo transmisioa amaitzen denean, estazioak lekuko berri bat sortu behar du transmititzeko eskubidea hurrengo estazioari pasatuz. Lekukoaren protokoloarekin talka aukerak eragozten dira.

IEEE 802.5 eraztun bakoitzean estazio berezi bat dago, ikuskatzailea. Bere lana sareak ondo funtzionatzen duela egiaztatzea da. Estazio hau hondatu ezkero, protokolo berezi baten bidez beste estazio bat aukeratzen da ikuskatzaile moduan.

Ikus, gainera
-------------

* Token Ring
* Atzipen protokoloak
* Sare protokolo
* IEEE
* IEEE 802
* Lekuko-protokolo

Erreferentziak
--------------

* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

Kanpo estekak
-------------

* Telekomunikazio Hiztegia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11223934

 |

* Wd Datuak: Q11223934
**Maketo**, **belarrimotz**, **hezurbeltz**, **koreano** eta **mantxurriano** Espainiatik Euskal Herrira etorri eta euskaraz ez dakiten etorkinak izendatzeko erabiltzen ziren mespretxuzko terminoak dira. Batzuen ustez, **maketo** hitza (grekerazko *μέτοικος*, *metoikos*, hitzetik, «bizitokia aldatu duena»; cf. frantsesezko *métèque*, «bere jaioterria ez den tokian bizi dena» eta, adiera gutxiesgarrian, «atzerritarra, itxura exotikoko pertsona, norberaren herrian ohikoa ez dena eta mesfidantza sortzen duena») Sabin Arana eusko nazionalistak eta haren jarraitzaileek erabili zuten, bereziki XX. mendearen lehen erdialdean. Sabino Aranaren iritziz, maketoek arriskuan jartzen zituzten euskotarren arraza, erlijioa eta ohitura garbitasuna, Industria Iraultzaren eraginez Espainiatik izandako immigrazio olde hartan. Terminoaren konnotazio arrazistak maiz erabili izan dira espainiar nazionalismoaren aldetik eusko nazionalismoaren aurka egiteko.

Hitzaren jatorria
-----------------

Sabin Aranak idatzi zuenez, hitza lehenagotik ere erabiltzen zen, Bizkaian, «Galdakaotik Portugaleteraino eta Mungiatik Balmasedaraino», bigarren karlistaldia baino lehenagotik. Inguru hartako bertako meatzariek «makutu» deitzen omen zieten hango meatzeetara lan egitera etorritako espainiar kanpotarrei, bizkarrean zakutoa zekartelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Juan ARANZADI: «"Maketos" y moros»[*Betiko hautsitako esteka*], *El País*, 2000-08-02.
2. ↑
3. ↑  *Obras completas*, 1.168. orrialdea.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** «maketo», Auñamendi Eusko Entziklopedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3280764

 |

* Wd Datuak: Q3280764
2013ko alardearen irudia
Hondarribiko aldardea (1927)
**Hondarribiko alardea** Hondarribian (Gipuzkoa) urtero irailaren 8an egiten den alardea (herritarrek gudari itxuran egindako desfilea) da.

Historia
--------

Sakontzeko, irakurri: «Hondarribiko setioa (1638)»
1638ko uztailaren 1ean Luis XIII.a Frantziakoaren gudarosteak Hondarribia setiatu zuen. Lehenbiziko egunetan hondarribiarrek udalerriko elizan bildu eta Guadalupeko Ama Birjinari setio hartatik libratzearen truke Olearso muinoko Guadalupeko baselizara urtero prozesioa egingo zutela hitzeman zioten. Udalerria 69 egunez setiatua egon zen, harik eta 1638ko irailaren 7an setioa amaitu zen arte. Ondorioz, hondarribiarrek hitzeman bezala, urtero herritar armatuz lagundurik prozesio herritar-erlijiotsua egin ohi da: alardea.

Konpainiak
----------

Alardea konpainiez dago osatuta. Konpainia bakoitzak bere janzkera eta ezaugarri bereizgarriak ditu, eta gudari sekzio bat, herriko talde bat edo auzo bat ordezkatzen du. Hauek dira alardea osatzen duten konpainiak:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Hatxeroak
* Danborrada
* Musika Banda
* Zalditeria
* Jaizubia
* Arkoll
* Olearso
 | * Ama Guadalupekoa
* Gora Gazteak
* Beti Gazte
* Gora Arrantzale Gazteak
* Mixta Konpainia
* Mendelu
* Jaizkibel
* Done Pedro Itsas Gizonen Kofradia
 | * Akartegi
* Herrikoa
* Montaña
* Semisarga
* Kosta
* Gora Ama Guadalupekoa
* Artileriako Bateria
 |

Gatazka eta pribatizazioa
-------------------------

Ohiko alardean, emakumeen eginkizun bakarra *kantinera*rena izan da. Konpainia bakoitzak emakume bat hautatzen du bere kantinera izateko. 1990eko hamarkadatik aurrera, hainbat pertsona eta alderdik emakume eta gizonen parte-hartze askea proposatu dute. Horrek gatazka piztu du: alde batetik, *betiko alardearen* aldekoak; eta, bestetik, alarde mistoaren aldekoak.

Horrenbestez, egun, bi alarde egiten dira: Betiko Alardea, Alarde Fundazioak antolatutako alarde pribatua, eta Jaizkibel Konpainiaren alardea, gizon eta emakumeen artean bereizten ez duen alarde publikoa.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Arantza Urretabizkaia. *Bidean ikasia (1993-2016)*<ref>

Ikus, gainera
-------------

* Irungo alardea

Kanpo estekak
-------------

* Alarde Fundazioak antolatutako alarde pribatuaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**
* *Alardearen seme-alabak*, emakumeek alardeetan parte hartzearen aldeko eta kontrakoen testigantzak biltzen dituen telebista saioa, EITB, 2014-06-30. Iraupena: 1 h 20'.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17299707
* Commonscat Multimedia: Hondarribiko Alardea

---

 |

* Wd Datuak: Q17299707
* Commonscat Multimedia: Hondarribiko Alardea
Hondartzako baloia.
Hondartzako baloi erraldoia.
**Hondartzako baloia** edo **hondartzako pilota** baloi puzgarria da, hondartzan, uretan edo beste inguru batzuetan jolasteko erabiltzen dena. Hondartzako baloiaren asmakuntza Jonathon DeLongeri egozten zaio, 1938an.

Ezaugarriak
-----------

Hondartzako pilotak PVC edo beste plastiko arin batez eginda daude. Bere egitura, irudi esferiko bat osatzen duten material honen zati ezberdinez osatuta dago. Tamaina eta arintasun handiagoak ahalegin txikiagoa eskatzen du mugitzeko, eta, aldi berean, higidura nahitaez geldoa ezartzen zaie. Gainera, tamaina dela eta, bi eskuekin hartu behar dira, eta horrek jolas lasaiak eta haur-jolasak egiteko aproposak egiten ditu.

Diseinua
--------

Hondartzako baloiek tamaina ezberdinak dituzte. Eskuarki, plastikozko panel zigilatu batzuek osatzen dituzte, baloiaren mutur bakoitzean dauden bi panel biribili lotzen zaizkienak. Panel horietako batean balbula teleskopiko bat dago, eta bertatik airea sartzen da. Hondartzako baloiaren ohiko diseinu bat, baloiaren inguruan panel zuriekin txandakatzen diren koloretako panelak dira. Baloiak ahoarekin edo inflagailu batekin puzteko diseinatuta daude; beraz, tolestuta gorde eta garraiatu daitezke, eta helmugara iristean muntatu.

Hondartzako baloiak merchandisin objektu tipikoa dira, eta, horregatik, askotan irudi, mezu eta logotipo komertzialekin serigrafiatuta egoten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q650736
* Commonscat Multimedia: Beach balls

---

 |

* Wd Datuak: Q650736
* Commonscat Multimedia: Beach balls
***Louise-Aurore Villebœuf haurraren erretratua*** Mary Cassatt margolariaren margolana da, 1902. urtekoa. Velazquezen *meninetan* bezalatsu, gehiegizko jantziekin apaindutako haur baten irudia transmititzen du margolariak, baina, kasu honetan bederen, Louise-Aurore Villebœuf txikiaren keinuak naturaltasuna transmititzen du.

Mary Cassatt, estatubatuarra jaiotzez, Parisko mugimendu inpresionistako emakumezko margolari nabarmenetako bat izan zen. Lan honetan Degasek modisten aretoetan egindako pastelen bideari jarraitu zion, maisutasun handiz margotuz oihal eta texturak, bereziki kapelan (Cassattek marraztea gogoko ohi zuen elementu zehatz bat).

Erretratuaren beraren oinordekotzatik Parisko Orsay Museoak jaso zuen margolana 1978. urtean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Orsay Museoa.  (). *info panel about Portrait de Louise-Aurore Villeboeuf enfant by Mary Cassatt.*  (Noiz kontsultatua: 2019-09-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q67070514

 |

* Wd Datuak: Q67070514
**Iguazu** (gaztelaniaz: *Río Iguazú*; portugesez: *Rio Iguaçu*; guaranieraz: *Iguassu*) Hego Amerikako ibaia da, Paraná ibaiaren adarretako bat. Haren ibilgua Brasilen eta Argentinaren artean doa. 1.320 kilometro luze da eta 72.637,5 kilometro koadroko arroa drainatzen du. Bere urek elikatzen dituzten Iguazuko ur-jauziengatik da ezaguna, batez ere.

Izena
-----

Haren izena guaranieratik dator, eta bi hitzez dago osatua: *y* («ur», alemaneko /ü/ edo frantseseko /u/ fonemen antzera ahoskatua) eta *guasu* («handi», irakur bedi /guasú/); beraz, «ur handia» esan nahi du.

Geografia
---------

Serra do Mar-en sortzen da, mendebalderuntz abiatzen da eta azken zatian Brasil eta Argentinaren arteko muga ezartzen du. Ibilbidean Iguazuko ur-jauziak daude, 270 isuriz osatuak, Niagarakoak baino zabalagoak. Ur-jauzi horien inguruan Brasilgo parke nazionalik handien eta ospetsuena dago.

Ibaiaren arroa landaredi aberatsez inguraturik dago: zurgintzarako zura, sendabelarrak, orkideak eta abar. Fauna ere ugaria da han, eta ehiza arautua dago inguru batzuetan.

Hidrometria
-----------

Iguazuren emaria 53 urtez (1942-1995 bitartean) neurtua izan da Salto Cataratas-en (Iguazuko ur-jauzien ondoan), Paraná ibaira isuri baino 20 km lehenago. Gune horretan, drainatutako eremuak 67.317 km² ditu, arro osoaren % 95. Urteko batez besteko emaria 1.419 m³ segundoko da. Emari handiena urrian du (1.847 m³/s), eta txikiena apirilean (1.038 m³/s).

**Iguazu ibaiaren batez besteko emariak (m³/s), Salto Cataratas-en neurtuak**  
**Datuak: 1942 eta 1995 artean**

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2015/09/17 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .
2. ↑    *Iguazu ibaia Salto Cataratas-en.*  grdc.sr.unh.edu (Noiz kontsultatua: 2015-09-17).

Ikus, gainera
-------------

* Iguazuko ur-jauziak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191635
* Commonscat Multimedia: Iguazu River

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87002257
* NKC: ge222900
* **Lekuak**
* OSM: 2394867

 |

* Wd Datuak: Q191635
* Commonscat Multimedia: Iguazu River
*Muhammad Al-Mahdi*-ren izena kaligrafia islamikoan.
**Mahdi** (arabieraz: ٱلْمَهْدِي‎, *al-mahdī*, "Jainkoak gidaturiko ongia") pertsonaia mesianikoa da musulmanentzat, munduaren amaieran Lurrera zuzenbidea ekarri eta egiazko erlijioa ezarriko duena. Teologo sunita ortodoxoek ez dute onartzen, halakoren aipamenik ez Koranen ez haditetan aurkitzen ez dutelako; xiiten dotrinan, ordea, sineste hau guztiz funtsezkoa da. Xiita gehienentzat mahdia Muhammad ibn al-Hassan al-Askari da, 872an desagertu zen hamabigarren imama.

Politika eta erlijio eraberritzaile askok hartu dute berentzat titulu hori, Ipar Afrikan, batez ere. Horien arteko batzuk hauek dira: Abdullah al-Mahdi Billah (909-934), fatimitar dinastiaren sortzailea; Abdallah ibn Turmart, XII. mendean almohadeen taldea sortu zuena; Muhammad Ahmad Abd Allah, bere burua Sudango mahdi izendatu zuena 1881ean. Iranen 1844an Sayyid Ali Muhammad Xirazkoak, babismoaren fundatzaileak, Hamabigarrentarrek itxaroten zuten Qa'im edo Mahdia zela aldarrikatu zuen, eta halaxe sinesten dute gaur arte mundu osoko bahá'íek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Esslemont 1980.
2. ↑  Amanat 1989.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q784387
* **Identifikadoreak**
* GND: 4474282-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q784387
**Ikaskuntza irakaskuntzaren bidez** izeneko metodologia (alemanez, *Lernen durch Lehren*) Jean-Pol Martin irakasleak Alemanian garatutako ikaskuntza metodo bat da. Metodo horren arabera, ikasleek ikasgaiak irakasteko moduan prestatzen dituzte, eta gero besteei irakasten diete.

Hau 3-5 pertsonako taldeak sortuz egiten da, talde hauei kontzeptu batzuk ematen zaizkie eta hauen inguruan informazioa bildu eta ulertu behar dute. Beraiek jakintza hauek bereganatuta taldekideei konpartitzen die, horrela ikasleen harteko ikaskuntza-irakaskuntza harremana emanez.

Irakasleen aditu egoera gainditzea
----------------------------------

Jendea batzuetan adituek bakarrik erakutsi ahal izateaz edo ikasleek beraien kabuz aurkitu behar direla kexatzen dira.  Baina egia esan honek ez dauka inongo sentsurik, azken finean ikasle bakoitzak bere jakinduriak eta bere esperientziak kontatu ahal ditu gela barruan eta horretaz adituak gehiago jakitea ezinezkoa da.

Ignorantzia ikastaldiaren bide bezala lotzea
--------------------------------------------

Askotan, harrotasuna ikaskuntzaren bide egoki batean gurutzatzen da. Garrantzitsua da batzuetan, ez dakit esatea eta irakasleek onartu behar dute ikasleek beraiek ez dakizkiten gauzak jakin ahal dituztela. Askotan norberaren ignorantziarekin zintzoa izatea eta gauzak egiteko bide berrietara eta pentsatzeko era berrietara zabalik egotea garrantzitsua da.

Ikaslea irakasle bihurtzen da
-----------------------------

Ikasleek ikaskideei aurkeztu behar izatea ere positiboa izan daiteke guztien ikaskuntzarako. Aurkeztu behar dutenek aurkeztu aurretik ikasi egin behar bait dute eta gero beraien artean ematen den hartu-emana gertuagokoa izango da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *Investigating Learning by Teaching and Learning by Assessment.*  (Noiz kontsultatua: 2018-03-29).
2. ↑   **(Ingelesez)** «We Learn By Teaching» *TeachHUB* (Noiz kontsultatua: 2018-03-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1820313

 |

* Wd Datuak: Q1820313
**Ikatz Zaku Nebulosa**| Ikatz Zaku Nebulosa |
| Datuak |
| **Igoera zuzena** | {{{igoera zuzena}}} |
| **Deklinazioa** | {{{deklinazioa}}} |
| **Distantzia** | 600 a.u. |
| **Itxurazko magnitudea** |  |
| Itxurazko tamaina | {{{tamaina}}} |
| **Konstelazioa** | Hegoaldeko Gurutzea |
| Izen teknikoaNGC | NGC - |
| Izen teknikoaM | M - |

**Ikatz Zaku Nebulosa** (ingelesez: *Coalsack nebula*) Hegoaldeko Gurutzea konstelazioan dagoen nebulosa ilun bat da, 7ºx5ºko tamaina duena, eta ondoan dituen Centaurus eta Musca konstelazioekin gainjartzen dena. Mota honetako nebulosen artean garrantzitsuena da, eta ondo ikus daiteke begi hutsez Esne Bidean dagoen partxe ilun bat bezala. Hego Hemisferioan historiaurretik ezagutzen zen arren, lehen aldiz Vicente Yáñez Pinzónek eman zuen honen berri 1499an. *Il Canopo fosco* deitu zuen Amerigo di Vespuccik, eta *Macula Magellani* ("Magallanesen orbana") edo "Magallanesen Laino Iluna" izenak ere jaso zituen, Magallanesen Lainoen kontraposizioz. Ez du NGC katalogoko zenbakirik.

1970ean, K. Mattilak Ikatz Zaku Nebulosa ez dela erabat iluna frogatu zuen, baizik eta distira ahul bat duela (inguratzen duen Esne Bidearen distiraren %10a), iluntzen dituen izarren islapenetik datorrena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14273
* Commonscat Multimedia: Coalsack nebula

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Astronomia**
* SIMBAD: NAME Coalsack Nebula

 |

* Wd Datuak: Q14273
* Commonscat Multimedia: Coalsack nebula
**Makatzgain** Elgeako mendilerroan dagoen mendi bat da, mendilerro honen alde gipuzkoarrean kokatua, mendebaldeko muturrean, Eskoriatza eta Leintz Gatzaga arteko mugatik gertu. Bere garaiera, 1.002 metrokoa da, eta, Eskoriatza herriaren lurraldearen barnean dauden mendietatik, garaienetako bat da, 1.000 metrotik gorako garaiera duen gutxietako bat, Aranguren, Bizkarlatza, Aizkorri II, Arlutz, Mugarriluze, Erlaitz, Atain eta Pagobedeinkatuta mendien ondoren, herri honetako mendirik garaienen artean, bederatzigarren postuan dagoelarik, eta, mendilerroko mendien artean, zortzigarrenean.

Irispideak
----------

Bide bat, Arlabango mendatetik abiatzen da. Baserrira hormigoizko bidetik igoz eta, ondoren, ezkerrerantz joz, pagadi batean sartu behar da, aulkiak eta mahaiak dauden toki batetik igaroz. Azkenik, gas naturalaren bideari jarraiki, berehala hel daiteke mendi honen tontorrera.

Inguruko tokiak
---------------

* Hirumugarrieta

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262891

 |

* Wd Datuak: Q12262891
**Craigmillar gaztelua'**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko Erdi Aroko gaztelu baten hondakina da, hiriaren hegoaldeko Craigmillar auzunean dagoena.

XII. mendean David I.a Eskoziakoak Craigmillarreko lursailak Dunfermlineko abadiako fraideei eman zizkien. 1374ko ondorengo dohaintza batean, Roberto II.a Estuardok lursailak, Simon Preston, Midlothiango sheriffari eman zizkion, eta 1425an haren iloba George Prestonek gazteluaren gunea den dorre nagusia eraikitzen hasi zen.

Gaztelu hau historikoki Maria I.a Eskoziakoari estuki lotua dago, erregina honek Jakue I.a Ingalaterrakoa izango zena erditzean, gaixotu eta 1566ko azaroaren 20ean Craigmillarrera joan zen, bertan osaketaldia igaroz. Jada osatua, urte bereko abenduaren 7an, Craigmillarko Ituna jazo zen, honetan, Mariak ezagutza zuen ezezaguna den arren, haren senar Henrike Estuardoaren erailketa erabaki zen. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q432422
* Commonscat Multimedia: Craigmillar Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235108431

 |

* Wd Datuak: Q432422
* Commonscat Multimedia: Craigmillar Castle
**Makatzaga jauregia** Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zarautz udalerrian dagoen jauregi bat da. Gipuzkoako kultura ondasunen zerrendan sailkatua dago.

Eraikina
--------

Estilo gotikoko hiri-etxe gotortu hori inguruko eraikin bakarra zen jatorrian. Zarautzek ez zuen harresirik, baina herrigunea babesteko zenbait dorretxe izan omen zituen. Makatzaga etxeak, hain justu, funtzio hori zuen hiriaren hegoaldeko sarreran, nahiz eta ez izan dorretxe bat zentzu hertsian esanda.
Beheko solairuan, ogiba-arkua duen sarrera bat ikusten da. Aldiz, goiko solairuak adreiluz eta egurrezko egituraz eginda daude. Baoak eta aurrealdearen kanpoko itxura aldatu egin dira denboran zehar, eta atzeko eta alboetako fatxadetan iraun dute hobekien eraikinaren XVI. mendeko jatorrizko ezaugarriek: leiho konopialak, gezileihoak, gargolak (teilatuetako ura isurtzeko ubideen azken zatia), etab. Fatxadako ezproi solidoek (alboko kontrahormak) eusten zioten egurrezko hegalez osatutako egiturari, fatxadan ateratzen diren zenbait modiloitan (hegal baten pisua eusteko pieza) ezartzen dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Makatzaga. Gure Zarautz

Ikus gainera
------------

* Gipuzkoako kultura ondasunak

Kanpo estekak
-------------

* Makatzaga jauregia. Gure Zarautz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492379
* Commonscat Multimedia: Makatzaga Jauregia

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001598

 |

* Wd Datuak: Q20492379
* Commonscat Multimedia: Makatzaga Jauregia