recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bukhis** edo **Bakha**, Ra eta Osirisen haragitzetzat hartzen den zezenak jasotzen duen izena da. Monturen ka ere bazen. Ugaltze boterea eta lurraren emankortasunarekin lotuta zegeon egiptoar mitologian.

Trajano enperadorea Bukhisi ofrenda bat egiten irudikatzen duen baxuerliebea Medamuden.
* Izen egiptoarra: **Bakh**, **Bakha**. Izen greziarra: **Bukhis**

Ikonografia
-----------

Gorputz zuri eta buru beltzeko zezen bat bezala irudikatua zen, *uraeus* batekin, eguzki diskoa eta bi luma garaiekin; baita zezen burudun gizon bezala ere.

Gurtza
------

Hermontisen gurtzen zen "Mendietako eta ilunabarreko" zezen bezala. Baita Medamuden ere. Bere lurperatze tokia *Bukheum* deitua zen, eta orakulu bat zuen; 1927an aurkitu zuten Robert Mond eta U. B. Emeryk.

Makrobiok, Bukhisi buruz, ordu bakoitzean kolorez aldatzen zela dio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q667670
* Commonscat Multimedia: Buchis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 10940625
* BNF: 16659107x (data)
* GND: 130012785
* SUDOC: 149238592
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q667670
* Commonscat Multimedia: Buchis
**Bukit Sawat** Bruneiko Belait barrutian dagoen mukim edo azpibarrutia da. Belait barrutiko ekialdean kokatuta dago, eta bere mugak hauek dira: Iparraldean, Telisai azpibarrutia, Tutong barrutikoa, ekialdean, Tutong barrutiko Rambai azpibarrutia, Ukong azpibarrutia, hau ere Tutong barrutikoa, iparrekialdean, Sukang azpibarrutia hegoaldean, Labi azpibarrutia mendebaldean, eta, azkenik, Liang azpibarrutia iparmendebaldean. Kostalderik ez duen mukim edo azpibarrutietako bat da. Bukit izenak, muinoa esan nahi du. Sawat hitza, berriz, itxura batean, fruitu landareren baten izena da.

Kampong edo herriak
-------------------

Bukit Sawat azpibarrutia, 19 kampong edo herritan banatzen da. Honako hauek:

* Kampong Sungai Mau
* Kampong Bisut
* Kampong Sungai Ubar
* kampong Bukit Sawat
* Kampong Bukit Kandol
* Kampong Bukit-Serawong
* Kampong Ubok-Ubok
* Kampong Labi Lakang
* Kampong Kagu
* Kampong Singap
* Kampong Merangking Ulu
* Kampong Merangking Hilir
* Kampong Laong Arut
* Kampong Tarap
* Kampong Bang Pukul
* Kampong Bang Tajuk
* Kampong Pulu Apil
* Kampong Pengkalan Siong
* Kampong Pengkalan Sungai Mau

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1822854
* Commonscat Multimedia: Bukit Sawat

---

 |

* Wd Datuak: Q1822854
* Commonscat Multimedia: Bukit Sawat
**Love konderria** (ingelesez: *Love County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marietta da. 2010eko zentsuaren arabera 9.423 biztanle zituen, Love kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Love konderriak 1.378,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 47,65 ura dira. Beste 1.331,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.423 pertsonetatik 8.299 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.113 dira. 163 beltzak edo afroamerikarrak. 561 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 354 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489312
* Commonscat Multimedia: Love County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146600204
* LCCN: n82047528
* **Lekuak**
* OSM: 1822222
* TGN: 2001665

 |

* Wd Datuak: Q489312
* Commonscat Multimedia: Love County, Oklahoma
**Lugaritz**, Donostiako (Gipuzkoa) muino bat da, Antigua auzotik ekialdera zabaltzen dena. Antzinako toponimo horrek bertako baserri bati ere izena eman zion, eta 1990 urtera arte Donostiako barrutia ere izan zen. 1862 urtean 92 eraikin biltzen ziren bertan. Lehen eta hirugarren karlistaldietan gotorleku bana eraiki ziren Lugaritzen, eta 1836ko maiatzaren 5ean, Lehen Karlistaldian, Lugarizko gudua izan zen. Bigarren karlistaldian , ordurako Donostiak bere harresiak kenduta zituen, Donostia liberala defendatu zuten tropek behin-behineko gotorlekuak eraiki zituzten hiru lerrotan, hiriaren inguruan presaka eraikiak ere. Hauek ziren lehenengo lerroko gotorlekuak: Hernandez, Farola, Lugaritz, Puio, Ametzagaina, Altza, Miracruz y Almirante.

Muinoari Lugaritz izena hartua diote beste hauek ere:

* Lugaritz kultur etxea, Antigua auzoko kultur etxea;
* Lugarizko geltokia, EuskoTren trenbideko geltokia;
* Lugaritz pasealekua;
* gainera, Lugaritz abizena ere bada.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262647

 |

* Wd Datuak: Q12262647


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |
**Luganda** edo **gandera** Bantu hizkuntza bat da, Niger-Kongo familiakoa hain zuzen ere. Batez ere Ugandako Buganda herrialde inguruan hitz egiten den hizkuntza baita, Ugandako hego-mendebaldean, Victoria lakuraino eta Kyoga lakuatik, Tanzaniako mugaraino.

4 dialekto desberdin bereizten dira hizkuntza honetan: Kooki (olukooki), Sese (Olusese), Luvuma eta Ludiopa. Lugandaren antzekoak diren beste hizkuntza Bantúak Soga, Nyiole eta Saamia dira.

Hiztun kopurua
--------------

4 milioi hiztun inguru dituzte lehen hizkuntza gisa (Ugandako biztanleriaren %20 inguru). 1.000.000 pertsonek bigarren hizkuntza bezala erabiltzen dute, bigarren hizkuntza erabilia baita, ingelesatik gertu. Ugandako lehen hezkuntzako eskoletan erabiltzen dute, ingelesa ikasten hasten direnen ikasleen artean (hizkuntza ofiziala). Hego-mendebaldeko elizetan ere erabiltzen dute.

Bilakaera
---------

**1947an** Baganda Konferentziak Lugandaren ortografiaren normalizazioa hitzartu zuen.

**1960**. urtera arte Ugandako ekialdeko eskolen hezkuntzako hizkuntza ofiziala izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Berria. *Estilo Liburua: Uganda.* .
2. ↑   «Luganda: Iniciacion al Idioma» *www.ikuska.com* (Noiz kontsultatua: 2019-02-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33368
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119380817 (data)
* NDL: 00562223
* SUDOC: 027310884
* AAT: 300388333
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q33368
Lantzaren irudia. Kish printzearen inskripzioa ikus daiteke (Louvre museoa).
**Lugalaren lantza**, brontzez egindako lantza da. Objektua antzinako Sumeriaren Girsu hirian aurkitu zuten (Iraken). Kronologikoki Aro Dinastiko Zaharrean kokatu izan da, K. a. XXXI. mendean. Gaur egun Parisko Louvre museoan ikus daiteke.

Historia
--------

Antzinako Girsu hiriko santutegian aurkitua izan zen, Lagash hiritik 25 kilometrotara, Sumerian. Gaur egun **Tel Telloh** herria dago kokapen horretan, Irakeko Dhi Qar probintzian. "Lugal" hitza "gizon handia" esan nahi zuen eta erregei eta gobernatzaileei aplikatzen zitzaien.

Hiri sumeriar nagusien kokapena Aro Dinastiko Zaharrean.

Simbologia
----------

Lantza hau Kisheko erregei edo goi mailako agintariei eskainitako eskaintza izan zen. Lehoi bat dauka grabatuta eta apenas irakur daitekeen inskripzioa: "*Lugal...Kisheko erregea*".

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Louvre museoaren webguneko fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5649153
* Commonscat Multimedia: Spear of Lugal-AO 2675

---

 |

* Wd Datuak: Q5649153
* Commonscat Multimedia: Spear of Lugal-AO 2675
Lapurdiko kostaldea, Jaizkibeldik.
Miarritzen kosta laua da eta oso hegi txikiak ditu.
**Lapurdiko kosta** (frantsesez, *Côte basque*) laua da Bizkaiakoa edota Gipuzkoakoarekin alderatuta. Hondartza luzeak daude eta hegiak altuera txikikoak dira. Bidasoa eta Atturri ibaiek bere urak bertan isurtzen dituzte.

Hendaiatik Donibane Lohitzunera
-------------------------------

Hendaiatik Donibane Lohitzunera kostalde gorabeheratsua da, baina inondik-inora Bizkaia edo Gipuzkoan izan daitekeen gora behera maila berarekin. Hendaian hondartza luzea dago, Ondarraitz eta hondartzaren ekialdean Abbadia jauregia dago.

Ipar-ekialderantz jarraitzen Ziburu eta Donibane Lohitzune bustitzen dituen badia dago. Hemen Urdazuri ibaia itsasoratzen da. Hondartza txikiak eta orientazio ezberdinekoak daude.

Donibane Lohitzunetik Aturrira
------------------------------

Donibane Lohitzunetik Aturri ibaira kostaldea lauagoa egiten da eta hondartzak estuak baina oso luzeak. Honen adibide dira Ilbarritz eta Miarritzeko Hondartza Handia. Miarritzen bertan bi irtenune daude, San Martin eta Atalaia.

Aturritik iparraldera Bokale dago, eta han hasten da jada Landetako lurra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiko Exonomastika Batzordea: «Kosten izenak», *Euskera*, LII, 2007, 3.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko kosta
* Baiona-Donostia Euskal Eurohiria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492267

 |

* Wd Datuak: Q20492267


| Lapurdiko hondartza nagusiak |
| --- |
| Barra • Miramar • Hondartza handia (Biarritz) • Portu zaharra • Euskaldunen kostako hondartza • Erdikoa • Erretegia • Erregeen Pabiloia • Hondartza handia (Bidarte) • Uhabia • Zenitz • Maiarkobaitako hondartza • Lafiteneko hondartza • Erromardia • Hondarraitz • Arrokesko aintzira |
Abadia.
Kale nagusia.
Azokako gurutzea.
**Malmesbury** Ingalaterrako Wiltshire konderriko iparraldean dagoen hiri bat da. Cirencester, Chippenham eta Swindonetik gertu dago. 5000 bat biztanle ditu.

Inauteriak
----------

Herriko inauteriak abuztuaren azken bi asteetan ospatzen dira. Herria zeharkatzen duen prozesio batekin amaitzen dira.

Geografia
---------

Bi ibaik (Bristol Avon eta Ingleburn) egin duten mendixka baten gainean dago herria. Mendixka erraz defenda dezakeelako biztanlik izan du duela gutxienez 2.500 urtetik.

Jendea
------

Athelstan erregea – Ingalaterra osoko lehenengo erregetzat jotzen dena.  

Eilmer - 11. mendean abadiako teilatutik hegan egin zuen fraidea.  

William of Malmesbury - Ingalaterrako historiaren aitzindaria.  

Thomas Hobbes - Filosofia ingelesa modernoaren aitzindaria.  

Hannah Twynnoy - Tigre batek hil zuen zerbitzaria, elezaharraren arabera.  

James Dyson – Dyson xurgagailu asmatzailea.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Malmesburyko argazkiak dituen webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q570153
* Commonscat Multimedia: Malmesbury, Wiltshire

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130190743
* GND: 4114948-8
* LCCN: n81007351
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3412472

 |

* Wd Datuak: Q570153
* Commonscat Multimedia: Malmesbury, Wiltshire
Bisir Handia audientzian (1724).
**Bisir Handia** (turkieraz *sadrazam* edo *vezir-i âzam*) Otomandar Inperioko lehen ministroa zen, sultanak gobernu lanez arduratzen ziren funtzionario batzuez inguratzeko ohitura baitzuen.
Bisir Handiaren gobernu bulegoak Istanbulen zeuden, Ate Gorena igarota, Topkapi jauregitik gertu, non sultanaren harema zegoen. Hitzaren jatorria persierazko *bisir* da (وزير).

Inperioaren hasieran, *bisir* titulua baino ez zen erabiltzen. Bisir Handia erabili zuen lehena Çandarlı Halil Paşa izan zen, laguntzen zioten beste bisirretatik desberdintzeko. Tanzimat garaiaren ostean XIX. mendean, Bisir Handiaren egitekoa Mendebaldeko estatuen Lehen Ministroenarekin parekatu zen.

Ikus, gainera
-------------

* Otomandar Inperioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18811
* Commonscat Multimedia: Grand Viziers of the Ottoman Empire

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4298223-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q18811
* Commonscat Multimedia: Grand Viziers of the Ottoman Empire
**Cadaguako trenbidea** Zorrotza eta Balmaseda artean (trenbideari izena eman zion Cadagua ibaiaren arroan) 1888tik 1893raino izandako trenbide estuko burdinbidea izan zen, gero Santander-Bilbo trenbidearen zati bat bilakatuko zena.

Historia
--------

Cadagua ibaiaren arroan trenbidea eraikitzeko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramon Bergék 1888ko maiatzean Espainiako Kongresuan aurkeztu zuten. Urte bereko uztailean onartu zuten. 99 urterako herri-onura izendaturiko trenbidea ustiatzeko *Compañía del Ferrocarril del Cadagua* izeneko konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zuten. Bidearen jatorria egun Bilboko Renfe Aldirietako C-1 trenbidea den eta orduan Bilbo-Portugalete trenbidea zenaren Zorrotzako geltokian kokatu zuten.

Trenbidea 1890eko abenduaren 5ean ireki eta urtero 96.000 bidaiari aurrekusten bazituzten ere, lau urte geroago 219.504 bidaiarik erabiltzen zuten.

1893ko uztailaren 28an, Victor Txabarrik Zalla eta Solares arteko trenbidearen emakida lortu eta Orejo-Aranguren lotura egin ondoren, Santander-Solares trenbidearekin batu zuen trenbidea. Horretarako *Compañía del Ferrocarril de Santander a Bilbao* izeneko konpainia sortu zuen.

Gaur egun Renfe Fevek ustiatzen du ibilbidea.

Ezaugarri teknikoak
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Data** | **Ibilbidea** | **Luzera (km)** |
| 1890eko abenduaren 5a | Zorrotza-Balmaseda | 27,0 |

Tren makinak
------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Klasea** | **Fabrikatzailea** | **Lantegi-zbk.** | **Urtea** | **Pisua (Tm.)** |
| 220 T | Sharp-Stewart, Manchester | 3583-3584 | 1890 | ? |
| 030 T | Hunslet Engine Co. Leeds | 538 | 1891 | ? |
| 030 T | Hanomag | 1572 | 1883 | 15,0 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Novo López, Pedro A..  (2004). *El Ferrocarril de Bilbao a Santander.*  in: *Historia de los Ferrocarriles de Vía Estrecha en España*. Madril: Fundación de los Ferrocarriles Españoles ISBN 84-88675-98-4..
2. ↑   Ferropedia. *Compañía del Ferrocarril del Cadagua.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5815961

 |

* Wd Datuak: Q5815961
Mandoa
**Mando**a —arra, **mandar**ra; emea, **mandeme**a— behor bat eta astar bat nahiz zaldi bat eta asteme bat gurutzatuz sortzen den abere antzu hibridoa da. Mandoek badituzte berezko zenbait ezaugarri, baina hainbatetan amarengandik edo aitarengandik jasotako geneen araberako ezaugarri bereziak dituzte.

Oro har, mando-hezitzaileek nahiago izaten dute behorrarengandik eta astoarengandik sortutako mandoa. Izan ere, handiagoa da, errazago hazten da, eta gene-konpatibilitate handiagoa du, zaldiarengandik eta astemearengandik sortutako mandoak baino.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41692
* Commonscat Multimedia: Mules
* Wikispecies Espezieak: Equus mulus

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12131114f (data)
* GND: 4272518-5
* LCCN: sh85088316
* NDL: 00569242
* AAT: 300250277
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 026237
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q41692
* Commonscat Multimedia: Mules
* Wikispecies Espezieak: Equus mulus
**Manderley gaztelua** (ingelesez: '**Manderley Castle'** irlanderaz: '**Caisléan Mhanderley'**) 1840an altxatua izan zen Irlandako Dublinen dagoen eraikin biktoriar neogotikoa da. Gaur egun Enya musikaria da jabea eta bertan bizi da. Musikaria erosi aurretik beste izenak izan zituen: "Victoria Castle" eta "Ayesha Castle". Ezaguna dira bere terrazetatik dituen bistengatik; dirudienez egun argietan Irlandako kostaldea ikus daiteke.

Historia
--------

Victoria gaztelua Robert Warrenek 1840an eraiki zuen Erresuma Batuko Victoria erregina tronura iritsi zela gogoratzeko. 14.000 m² lorategiz eta zuhaitzez osatutako pasabideez inguratuta dago. Lorategiko izkina bateko tunel sekretu batek jatorriz Killiney hondartzara sartzeko aukera ematen zuen baina gaur egun itxita dago.

1928an jauregiaren barrualdea sute batek kaltetu zuen 1928an. Thomas Powerek, whisky destilatzaileen familia ezaguneko kidea zaharberritu zuen. Sir Thomas-ek Ayesha ("lorea" arabieraz) izena eman zion; izena Rider Haggard-en eleberri batetik hartu zuen: Ayesha *Ella* eleberrian sugarretatik sortu zen jainkosaren izena zen. 1995ean Aylmer familiak Ayesha gazteluak turismoa erakartzeko hainbat zaharberritze eta aldaketa burutu zuen, hala nola ukuiluak apartamentu bihurtuz. Zalditegian artista askok beren lanak erakutsi dituzten, gaur egun arte galeria bat da.

Enya abeslari irlandarrak 1997an erosi zuen jauregia 3.800.000 € ordainduz - Michael Flatleyren eskaintza gainditu zuen - eta Manderley izena jarri zion, Daphne du Maurier-en *Rebecca* (1938) eleberritik hartuta.

Seguritatea
-----------

Enya abeslariak jazarpena batzuk pairatu zituen eta, ondorioz, gazteluaren seguritate indartzeko neurri ugari hartu zituen: zurezko ateak indartu zituen berriak instalatuz, 41 metroko harrizko horma 2,7 metroko altuerara igo zuen e.a. Neurri horiek hartu arren, 2005eko abuztuaren erdialdean jauregiaren segurtasuna arriskuan jarri zuten bi gertakari eman ziren; Enya bietan jauregian zegoen. Horregatik bere seguritateak izu-gela bat dauka.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Seaside Secrets (2001-05-26). "Life piles of the rich and famous: why a celeb's home is their castle". Independent.ie
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2027374
* Commonscat Multimedia: Manderley Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q2027374
* Commonscat Multimedia: Manderley Castle
*Artikulu hau Barakaldoko barrutiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lutxana (argipena)».*

| **Lutxana-Burtzeña (8)** |
| --- |
|  Barakaldo |
| Sefanitro lantegia |
| Herrialdea | Euskal Herria |
| Probintzia | Bizkaia |
| Udalerria | Barakaldo |
| Auzoak | Burtzeña, Llano eta Lutxana |
| Azalera | 3,961 km² |
| Biztanleria | 9.399 (2013) |

**Lutxana-Burtzeña** Barakaldoko (Bizkaia) 8. barrutia da. Eustatek emandako datuen arabera barrutiak 9.399 biztanle zituen 2013. urtean, eta 3,961 kilometro koadroko azalera dauka. Barakaldoko hego ekialdean kokaturik dago, eta Gurutzetako barrutiarekin egiten du muga mendebaldean, Arrontegikoarekin iparraldean eta Bilboko itsasadarrarekin ekialdean. Burtzeña, Llano eta Lutxana auzoek osatzen dute.

Ezaugarriak
-----------

Barakaldoko antzinako ezaugarri industrialak nabarmenen mantentzen dituen gunea da. Bertan daude Oxinorte, Sefanitro eta Rontealde bezalako enpresa historikoak. Iharduera industrialak garrantzia handia izatearekin batera, biztanleria nahiko baxua izan da historikoki, barrutiaren zoru gehienek erabilpen industriala daukate.

Barakaldok bizi duen eraberritze prozesuarekin batera, industria tradizional hauetako asko desagertu egingo dira eta euren tokia etxebizitza eta parke berriek hartuko dituzte. Barakaldoko udalak 2006. urteko irailean aurkezturiko proiektuaren arabera, 2.300 etxebizitza berri eraikiko dira, auzoaren gaur egungo biztanleria laukoituz. Proiektu horren ikurra Sefanitro Dorreak izango dira 120 eta 150 metroko altuera izango dutenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Eustat. «Bizkaiko biztanleria barruti eta zentsu-sekzioen arabera, sexuaren, adin-taldeen eta naziotasunaren arabera. 2013» (Noiz kontsultatua: 2014-10-27).
2. ↑   Barakaldoko Udala. «Datu Orokorrak» (Noiz kontsultatua: 2014-10-27).

Ikus, gainera
-------------

* Burtzeña
* Llano
* Lutxana (auzoa)
* Barakaldoren berritzea
* Barakaldo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262737

 |

* Wd Datuak: Q12262737
**Calcasieu parrokia** (ingelesez: *Calcasieu Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lake Charles da. 2010eko zentsuaren arabera 192.768 biztanle zituen, Calcasieu Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Calcasieu parrokiak 2.834,16 kilometro koadro ditu. Horietatik 79,29 ura dira. Beste 2.754,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 68,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 192.768 pertsonetatik 138.648 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.945 dira. 47.490 beltzak edo afroamerikarrak. 836 amerikar natiboak ziren eta 76 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.052 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 514 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.152 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Calcasieu Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504345
* Commonscat Multimedia: Calcasieu Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139552206
* LCCN: n80067575
* NARA: 10038902
* **Lekuak**
* OSM: 1838144
* TGN: 2000863

 |

* Wd Datuak: Q504345
* Commonscat Multimedia: Calcasieu Parish, Louisiana
Brihadisvara tenplua (Thanjavur, Tamil Nadu, India).
Mandir baten aldarea, Nagara estilokoa, Murugan tenplua (Roermond, Holanda).
**Mandir**, **mondir** edo **mandiram** (sanskritoz: मंदिर), izen horiekin hinduismoaren tenpluak eta otoitz lekuak ezagutzen dira.

Beste izenak
------------

Tenplu hauek, geografiaren arabera, beste izen asko dituzte. Horrela, **devasthanam**, **deval**, **devalayam**, **deula**, **kovil**, **gudi**, e.a. Indiako lurralde desberdinetan esaten zaie. **Candi** Indonesian esaten zaie (Java eta Malaysian). Kanbodian eta Tailandian **wat** dira. Balin, pura dira.

Ezaugarriak
-----------

Tenplu hauek jaino edo jainkosa bati eskainita daude, harekin lotuta dauden beste batzuekin batera, eta haren estatua bertan ikus daiteke. Estatua horiei murtis deitzen diete. Batzutan ere tenpluak jainko-jainkosa desberdinei eskainita egon daitezke.

Tenpluak sarritan natura eta geografiaren leku berezietan altxatzen dira: ur-jausi baten ondoan, leizeetan, ibaietan... Fededunen ustez jainko-jainkosak izadian agertzen dira.

Historia
--------

Lehenengo mandirrak K.a. IV. eta V. mendekoak dira. 
 Dena dela, zaharrenak galdu egin dira. Poliki-poliki tenpluak harriekin eraiki ziren eta horien aztarnak gehiago gorde egin dira. Zaharrenetan vedismotik hinduismora eman zen aldaketa aztertu daiteke.

Arkitektura
-----------

Eraikin hauek altxatzeko sanskritoz idatzitako *Āgamak* jarraitu behar dira. Testu horietan mandirren egiturak ezezik, otoitz egiteko moduak argitzen dira. Agama desberdinak daude, jainko-jainkosen arabera.

Indiako lurralde desberdinetan arkitektura horren aldaera handiak daude, baita ere ohituren, erritoen eta tradizioenak. Orokorrean lau arkitektura-estilo bereizi egiten dira:

* Dravida arkitektura, Indiako hegoaldean.
* Nagara arkitektura, Indiako iparraldean.
* Vesara arkitektura, aurrekoen nahasketa.
* Kalinga arkitektura, antzinako Kalinga Erresumaren lurraldetan, Odishan.

Tenpluak Europan
----------------

Europan mandir batzuk aurki daitezke: Londresko tenplu hindu handiena, Neasden da (hortik lurpeko geltoki bati izena eman zioten), iparraldeko estiloan eraikia dago. Alemanian, Hammen, Sri-Kamadchi-Ampal dago, India hegoaldeko estilokoa. Holandan Murugan tenplua dago, Roermonden.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Robinson, James.  *Las religiones del mundo: el hinduismo*. Chelsea House Publishers, 2004
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Wat

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Indiako hindu tenpluak.
* **(Ingelesez)**:koteshwar-mahadev-temple-rudraprayag
* **(Ingelesez)**:Indiako tenplu berezienak.
* **(Ingelesez)**:India hegoaldeko hindu tenpluak - Photo & Travel Guide

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q842402
* Commonscat Multimedia: Hindu temples

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11941988n (data)
* LCCN: sh85133762
* NKC: ph139382
* AAT: 300266136

 |

* Wd Datuak: Q842402
* Commonscat Multimedia: Hindu temples
Mandelbrot multzoa plano konplexu batean azpimultxo baten gisa irudikatzen den errepresentazio matematikoa. Multzoaren puntuak beltzez adieraziak daude. Ikus –1 multzoari dagokiola, ez aldiz 1 .
**Mandelbrot multzoa**, fraktal multzoen artean ezagunena eta aztertuena da. Izena Benoît Mandelbrot (1924-2010) poloniar matematikariari zor dio, 1970eko hamarkadan multzo hau ikertu baitzuen. Honela zehazten da:

*C* edozein zenbaki konplexu izan liteke, hortaz, *C* abiapuntutzat hartuz errekurtsio bidez segida bat gauzatu liteke:

{\displaystyle \left\{{\begin{matrix}z\_{0}&=&0\qquad \ &{\mbox{(hasierako terminoa)}}\qquad \\z\_{n+1}&=&z\_{n}^{2}+c&{\mbox{(indukzio-erlazioa)}}\end{matrix}}\right.}
Segida hau mugatua gelditzen baldin bada, orduan *C* delakoa Mandelbrot multzoaren barnean dagoela esaten da, bestelakoan hartatik kanpo gelditzen da.

Adibidez, c = 1 hartuz gero 0, 1, 2, 5, 26... segida urrundua lortzen da. Mugatua ez denez, 1 ez da Mandelbrot multzoaren barneko elementua.

Aldiz, c = –1 hartuz gero 0, –1, 0, –1... segida mugatua lortzen da, hortaz, –1 elementua Mandelbrot multzoaren barnean dago.

  

Mandelbrot multzoaren barnean *ad infinitum!* edo infinituraino doazen multzoaren erreplikak daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q257
* Commonscat Multimedia: Mandelbrot sets

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q257
* Commonscat Multimedia: Mandelbrot sets
**Big Bob Railroad** 2016an Donostian sorturiko blues taldea da. Hainbat urtez elkarrekin jo ondoren, 2016ko udaran Aitor eta Josuk hasiera ematen diote taldeari, blues eta folk iparramerikarraren eremuan dabilen proiektu akustikoa. Delta-blueseko dobro eta slide soinuak abiapuntutzat hartuz, Mississippi deltako musikaren interpretazio bat da.

Ibilbidea
---------

2017ko udaran "Session #1" grabatzeari ekiten diote, lehen abesti sorta. Bi urteren ondoren, 2019ko urrian, "Session II" lana kaleratzen da, lehen grabaketaren ildoa jarraitzen duen diska, doinu eta pasarte ilunak ere uztartuz abesti berrietan.

2021ko abenduan "1, 2, SWAMP!" EP berriak argia ikusten du. Oraingoan bikote gipuzkoarrak Louisianako zingiretara garamatza bere grabaketa berrian. Taldearen hirugarren lanak abesti laiotz eta astunak dakarzkigu, diskaren lau abestietan aurkeztutako paisaia lokaztuak malenkoniaz tindatuz.

Urte hauetan Euskal Herriko hainbat agertokitan aurkeztu dute beren proiektua, Cameros Blues Festival edo Mojo Workin’ Festival bezelako blues eta soul jaialdietan parte hartuz eta Eilen Jewell edo El Twangueroren kontzertuak irekiz. Donostia Buskers Festival lehiaketa ere irabazitakoak dira 2018an.

Diskografia
-----------

* Session #1 (2017, autoekoiztua)
* *Session II* (2019, autoekoiztua)
* *1, 2, Swamp!* (2021, autoekoiztua) - EPa, 4 abesti

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Big Bob Railroad» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
2. ↑   «Session II» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
3. ↑   «1, 2, swamp!» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110589615

 |

* Wd Datuak: Q110589615
**Lusofonia** portugesezko hiztunen komunitate unibertsala da. Gaur egun, 265 milioi pertsona inguru barne hartzen du mundu osoan, 10.742.000 km2-tan bizi direnak. Galaikoportugesaren sistema linguistikoa kontuan hartuz, galizieradun batzuk ere erkidego honen zati izan nahi dute.

Instituzionalki, 1996tik *Comunidade dos Países de Língua Portuguesa* (CPLP) (Portugesezko Herrialdeen Komunitatea) erakundean ordezkatuta dago hizkuntza komunitate hau.

2005etik maiatzaren 5a Kultura Lusoaren Eguna (*Dia da Cultura Lusófona*) izendatu zuten. Bestela, maiatzaren 17a Galizierazko Literaturaren Eguna (*Día das Letras Galegas*) ospatzen dute.

Lurraldea
---------

CPLPren herrialdeak (2005)
Jarraian, Lusofoniako lurralde osoa kontuan hartuta hauek dira barne dauden herrialdeak, biztanleen kopuruaren arabera ordenaturik. Bestela, asteriskoarekin agertzen dira CPLPren kideak diren herrialdeak:

1. Brasil\*: 193.141.000 biztanle (2010)
2. Mozambike\*: 21.350.080 bz (2009)
3. Angola\*: 18.498.000 bz.
4. Senegal: 12.534.000 bz.
5. Portugal\*: 10.636.888 bz (2010).
6. Ginea-Bissau\*: 1.611.000 bz.
7. Maurizio: 1.288.000 bz.
8. Ekialdeko Timor\*: 1.134.000 bz.
9. Ekuatore Ginea: 676.000 bz.
10. Makau: 542.200 bz (2009).
11. Cabo Verde\*: 506.000 bz.
12. Sao Tome eta Principe\*: 163.000 bz.

Ikus, gainera
-------------

* Portugesezko Herrialdeen Komunitatea
* Erreintegrazionismoa

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)** Portugesezko Herrialdeen Komunitatearen webgune ofiziala
**Brigitte Kronauer** (Essen, 1940ko abenduaren 29a - Hanburgo, 2019ko uztailaren 22a) alemaniar idazlea izan zen.

Pedagogia-ikasketak amaituta, Aachen eta Göttingenen lan egin zuen, irakasle gisa. Hiru urte geroago, Hanburgon jarri zen bizitzen, eta handik aurrera literatura izan zuen ogibide nagusia. 1970eko hamarraldiaren bukaeran argitaratu zituen bere lehenengo lanak, literatura-aldizkarietan. Bere lehen eleberriak *Nouveau roman*en tradizioaren ildotik idatzi zituen eta ez zuten arrakasta handirik izan, ez irakurleen artean, ez kritikarien artean: *Der unvermeidliche Gang der Dinge* (1974, *Gauzen halabeharrezko joatea*); *Die Revolution der Nachahmung* (1975, *Imitazioaren iraultza*); *Vom Umgang mit der Natur* (1977, *Izadiarekin izan behar den harremanaz*). *Frau Mühlenbeck im Gehäus* (1980, *Mühlenbeck andrea baserrian*) eleberriak ordea kritikaren arreta bereganatu zuen, errealitatearekiko mesfidantza adierazteko erabili zuen hizkuntza plastikoagatik. 1983an *Rita Münster* eleberria argitaratu zuen, hiru zatitan; bertan Kronauerrek agerian utzi nahi izan zuen bere eguneroko porrota, bai eguneroko bizitzako pertsonekin, bai bere bikotearekin eta, azken batean, baita bere buruarekin ere. *Berittener Bogenschütze* (1986, *Arkulari-zaldunak*) liburuko protagonistarentzat ere kanpoko mundua dekoratu hutsa da, eta berak bere idazle kutunenaren liburuetako munduarekin amets egiten du, Joseph Conraden munduarekin alegia. Kronauerren hitz lauzko obraren ezaugarri nagusiak irudimena, hizkuntzaren adierazkortasuna, eta errealitatea bere xehetasun guztiekin islatzea dira. Beste lan batzuk: *Die gemusterte Nacht* (1981, *Gau irarria*), *Aufsätze über Literatur* (1987, *Literaturari buruzko saiakerak*) eta *Hin-und herbrausende Züge* (1993 *Trenak txistuka joan-etorrian*).

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Brigitte Kronauer*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106606
* Commonscat Multimedia: Brigitte Kronauer

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 109219620
* ISNI: 0000 0001 1081 7530
* BNF: 12058801z (data)
* GND: 119000016
* LCCN: n86805152
* NKC: ola2005284335
* NLA: 35689174
* CiNii: DA01745913
* SUDOC: 028834011
* BIBSYS: 90076605
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03623/eu\_k\_3106/k3106

 |

* Wd Datuak: Q106606
* Commonscat Multimedia: Brigitte Kronauer
**Bruno de Lara Fuchs**, (Ponta Grossa (Brasil), 1999ko apirilaren 1a), futbolean aritzen den kirolari brasildarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen futbolean Brasil ordezkatuz; Espainiako taldearen (zilarrezko domina) eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Brasilgo taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Brasilgo taldea: Santos, Gabriel Menino, Diego Carlos, Ricardo Graça, Douglas Luiz, Guilherme Arana, Paulinho, Bruno Guimarães, Matheus Cunha, Richarlison, Antony, Brenno, Dani Alves, Bruno Fuchs Nino, Abner, Malcom, Matheus Henrique, Reinier, Claudinho, Gabriel Martinelli eta Lucãok.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Futbola, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Bruno de Lara Fuchs» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Bruno de Lara Fuchs» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66685601
* Commonscat Multimedia: Bruno Fuchs

---

 |

* Wd Datuak: Q66685601
* Commonscat Multimedia: Bruno Fuchs
**Bruno Ledoux** (Paris, 1964ko urriaren 1 - ) frantziar enpresari, zinema ekoizle eta bildumazalea da. Ezaguna da, batez ere, *Libération* egunkariaren akzioak erosiz erreskatatu zuelako. 2011 eta 2014 artean akziodun nagusia izan zen, eta 2014an egunkariaren ikuskapen kontseiluaren presidente bilakatu zen. 

2015etik Altice Media Group taldearen sortzaile eta akziodun minoritarioa da. Enpresa honek *Libération*, *L'Express*, *L'Expansion*, *L'Étudiant*, I24news telebista katea eta beste hainbat komunikabideren kudeatzailea da. *Le Nouvel Économiste*ren eta *Agate Météo* komunikabideen akzioduna ere bada. Biarritz Olympiqueren kontrol akzioduna izan zen 2017ko uztailetik 2018ko maiatzera bitarte. France Vià telebista kate lokalen sarearen sortzailea izan zen 2017an. 2014an Ilbarritz jauregia erosi zuen, hotel bat eraikitzeko asmoz.

Familia
-------

Charles Ledouxen hereniloba da, 1881an *Société Minière et Metallurgique Peñarroya* enpresa sortu zuena. Albert Ledoux ere bere aitona da, de Gaullen ordezkaria izan zena Hego Amerikan Bigarren Mundu Gerran. Familiak erroak ditu Biarritzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** «Bruno Ledoux, l'homme qui veut bousculer « Libé »» *Les Echos* 2014-03-31 (Noiz kontsultatua: 2021-10-13).
2. ↑   **(Frantsesez)** Bonnefon, Olivier.  (2014-12-08). *Château d’Ilbarritz à Bidart : "une folie raisonnable" pour Bruno Ledoux.*  ISSN 1760-6454. (Noiz kontsultatua: 2021-10-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16534243
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5982152932557909830001
* GND: 1161219404
* LCCN: n95058973

 |

* Wd Datuak: Q16534243
**Luis Montotoren Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, Alvarez Quintero Anaien ekimen baten bidez sortzen da (Becquerren Glorieta bezala), Luis Montoto Rautenstrauch idazlea omentzeko.

Barnean, atseden posizioan dagoen emakumezko irudi bat duen urmael batek osatutako glorieta luze bat da. Atzean, bertatik iturri bat isurtzen den erabat zeramikoa den harresi bat du.

Glorieta inguratzen duten landareen artean, nandinak (Nandina domestica), jatorria Txina, India eta Japonian duen zuhaixka, eta udaberrian eta udan, lore zuri sortak erakusten dituena, erramu toxiko bat (Acokhantera oblongifolia), jatorria hegoafrikan duen zuhaixka, eta, udaberrian, bere lore zuri edo arrosak irekitzen direnak, indietako kanabera (Canna indica) talde bat, ia urte osoan erakusten dituen bere lore deigarriekin, pitosporoak (Pittosporum tobira), suzko zuhaitz bat (Grevillea robusta), magnoliak (Magnolia grandiflora), almezak (Celtis australis) eta nekostak (Cupressus sempervirens) daude.

Lotoen Glorieta erraldoiaren ondoan eta Becquer eta Luca de Tenaren Glorietaren artean kokatua dago.

1959ko martxoak 1ean inauguratu zen, erabat zaharberritua izan zelarik, irudia eta harresi zeramikoa barne.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513437
* Commonscat Multimedia: Gloriette of Luis Montoto

---

 |

* Wd Datuak: Q513437
* Commonscat Multimedia: Gloriette of Luis Montoto
**Madalena baseliza** Bizkaiko Erandio udalerrian dagoen baseliza bat da. Goierri eramuan dago, izen berdineko Madalena auzoan, Goierrira doan errepidearen alboan eta San Kristobal baselizatik berrogeitamar metro eskasera.

Erandioko baseliza txikiena da, ondorioz ikerle batzuek, baseliza baino apalekua dela ebatzi dute. Baseliza hau limosnera da, paretik igarotzean bidaiariek txanpon bat botazten dute barruna eskabide gisara.

Ez da bere omenez jairik ospatzen.

Eraikina
--------

4,20 x 3,70 metroko oinplano laukizuzena du. Ekialde-mendebaldeko norantzan dago.

Fatxada nagusia harlanduzkoa da eta gainontzeko hormak harginlanezkoak. Bi uretako teilatua du, gainaldean harrizko gurutzea duelarik.

Atea ekialdan du, errepidera begira, egurrezko sarez enmarkatua. Zorua lur egosizko harlauzaz egina du.

Bibliografia
------------

* Gurutzi Arregi Azpeitia (1987), *Ermitas de Bizkaia*, II. bilduma, ISBN 84-398-9631-X, 114. orr. Bizkaiko Foru Aldundia eta Labayru Institutua. Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16562953

 |

* Wd Datuak: Q16562953
Sher-Dor-Madrasa, Samarkanda, Uzbekistan
**Madrasa** (arabieraz: مدرسة‎, *madrasah*) herri islamdarretako goi-mailako irakaskuntzarako gunea, goi-eskola. Madrasa eskolek Koranean oinarritutako teologia- eta zuzenbide-eskola gisa iraun dute gaur egun arte. Islamaren teologiaz eta legeez eta arabieraren gramatikaz gainera, literatura, matematika eta beste zientzia batzuk ere lantzen dira. Madrasako ikasketak dohainik izaten dira, baita ikasketak amaitu bitartean han bizitzea ere. Ikasketen oinarria testuak eta irakurgaiak aztertzea eta buruz ikastea da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q132834
* Commonscat Multimedia: Madrasas

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5826806
* BNF: 12509548v (data)
* GND: 4169230-5
* LCCN: sh96009872
* NKC: ph137338
* AAT: 300006563
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q132834
* Commonscat Multimedia: Madrasas
**Lungtok Gyatso**, tibeteraz: ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་, wyliez *lung rtogs rgya mtsho*, pinyin tibetarrez *Lungdog Gyaco*, txinera tradizionalez: 隆朵嘉措)(1806ko abenduaren 1a – 1815eko martxoaren 6a) bederatzigarren Dalai Lama izan zen.

Lungtok Gyatso, 1805 edo 1806an jaio zen, Choekhor monasteriotik gertu, Dan Chokhorren, Kham, Tenzin Dhondup eta Choekyong DOLMAko eskualde historikoko herri batean.

1807an, zortzigarren Dalai Lamaren berraragitze bezala ezagutua izan zen, eta Lhasara lagundu zuten, zeremonia handi batekin. 1810ean, Potala jauregian tronuratua izan zen Po-Ganden drangeko Urrezko Tronuan. Bere nobiziatua, Panchen Lamaren aldetik hartu zuen, nork bere dalai lama izena izan zen Lungtok Gyatso eman zion. Urte honetan bertan, Ta-tarea Nga-Wang Gon-po agure erregeordea hil zen eta De-moku Tul Nga-Wang Min-Zang Tub Jigten-me Gya-GRT (1819an hila), ordezko bezala izendatua izan zen.

Thomas Manning esploratzaile ingelesak, Lhasara 1812an iritsi zena, garai horretan zazpi urte zituen dalai lamarekin izan zuen bilkura, honela deskribatu zuen: "Aurpegi eder eta interesgarriko lamak, nire arreta guztia erakarri zuen. Bera sinplea zen, ez zioten eragiten umea zeneko printze heziketa oneko moduek. Bere aurpegia, maitekorki ederra zen, pentsatu nuen. Gogo onez egon zen. Oso eraginda nengoen lamarekin izan nuen elkarrizketa honen ondorioz. Negar egin ahal izango nukeen, bitxikeria sentipenagatik."

Zoritxarrez, denbora gutxi eman zuen Dalai Lama bezala, 1815ean hil baitzen, bederatzi urterekin. Nazio osoa oso minduta geratu zen, zortzi urte beranduago, hurrengo dalai lama ezagutua izan zen arte.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Jamphel Gyatso** | **Dalai Lama**1808-1815 | Ondorengoa**Tsultrim Gyatso** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Lungtok Gyatso*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25246
* Commonscat Multimedia: Lungtok Gyatso, 9th Dalai Lama

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 74729420
* ISNI: 0000 0000 2373 1747
* GND: 122235738
* LCCN: n80101906

 |

* Wd Datuak: Q25246
* Commonscat Multimedia: Lungtok Gyatso, 9th Dalai Lama
**Madalenak** edo **Madalena jaiak** uztailaren 21etik 25era Errenterian ospatzen diren jaiak dira. Uztailaren 21eko arratsaldeko zazpietan hasten dira eta uztailaren 25ean, gaueko hamabietan bukatu. Festaren izena herriko zaindari gisa hartzen den Maria Magdalenatik datorkio, uztailaren 22a ospakizun eguna delarik.

Ekitaldiak
----------

Hasiera eta bukaera Zentenarioa kalejirak ematen die jaiei. Errenteriako Musika Bandak interpretatzen du pieza jaien hasieran aren ondoren eta uztailaren 25ean gaueko 12etan bukaera ematen die jaiei musika pieza berak, 1967. urtetik, Luis Mari Barinaga Hernandez alkateak ezarri zuenetik.
Uztailaren 21eko arratsaldean Txupinazoa Errenteriako udaletxearen balkoitik jaurti eta lehertarazten da, Herriko Plazan eta inguruko kaleetan biltzen den jende multzoaren aurrean. Ondoren,Zentenarioa kalejira jotzen, Errenteriako Musika Banda zahar-etxera abiatu eta txistulariak ibilitzen dira buruhandiaekin eta **Xanti eta Maialen** erraldoiekin batera, herriko kaleetan zehar. Jarraian Salbea izaten da Madalena basilikan non Udalbatzak parte hartzen duen.

Uztailaren 22an, Maria Magdalenaren egunean, goizeko 6retan Diana jotzen da kaleetan zehar eta goiz erdianprozesioa izaten da Udalbatzak lagunduta, non santaren irudia Madalena basilikatik atera eta eramaten den Jasokundearen elizara Udalbatza, Udal Txistulari taldea, Errenteriako Musika Banda eta Ereintza Dantza Taldea lagun dituztela. Uztailaren 25ean, jaietako azken egunean, irudia bere tokira itzultzeko prozesioa izango da. 22an eta 25ean Herri Kirolen ikuskizunak nabarmentzen dira programazioan. 22ko gauean, Alabergako Arditurri Auzo Elkarteak antolaturiko gaueko danborrada izaten da. Uztailaren 23an adin talde ezberdinei loturiko festa eta omenaldiak izaten dira eta laurogeita hamarreko hamarkadan koadrilen eguna moduko ekitaldiak ezarri dira, berezko oldar batetik hasi ta gero eta era formalagoan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Nº 28 Oarso 1993 – Errenteriako Udala.*  (Noiz kontsultatua: 2021-07-10).

Ikus, gainera
-------------

* Jose Maria Iraola
* José Erviti Segarra
* Teodoro Gamon
* Hipolito Gezala
* Zentenarioa
* Madalena basilika (Errenteria)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107474570

 |

* Wd Datuak: Q107474570
**Luosto** (ˈluɔstɔ ahoskatua) Finlandia iparraldeko eskualdea den Lappi edo Laponian dagoen mendi bat da. 514 metroko garaiera du eta Sodankylä herrian dago.

Hego-ekialdean duen Pyhätunturi mendiarekin batera 35 kilometroko luzera duen mendilerro bat eratzen du, inguruko lautadetatik asko nabarmentzen dena. Luostoko tontorrik garaiena Ukko-Luosto deitzen da. 670 mailako eskailera baten bidez iris daiteke tontor horretara. Luosto duela bi mila milioi urte sortu zen eta kuartzita gogorrez osatuta dago baina higadura jasan dezaketenak. Baita izotz aroko glaziarrez ere.

Pyhätunturirekin batera Pyhä Luosto parke nazionala osatzen du. Luostoren oinean bertan hotel bat eta zazpi eski pista dituen eski estazio bat dago. Eski estazio honek 110.000 bisita inguru jasotzen ditu urtean, Lappiko eski estaziorik txikienetako bat delarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1255080
* Commonscat Multimedia: Ukko-Luosto

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315134547
* LCCN: sh94008072

 |

* Wd Datuak: Q1255080
* Commonscat Multimedia: Ukko-Luosto
Azenarioa zatitzeko erabiltzen den mandolina
**Mandolina** bat, juliana xerra egiteko eta mozteko erabiltzen den sukaldaritza-tresna da; eranskin egokiekin, kimur-mozketak egin ditzake.

Diseinua
--------

Mandolina bat sukalde lanetarako bi gainazal paraleloz osatuta dago, eta horietako bat altueran doi daiteke.  Elikagai bat gainazal erregulagarrian zehar irristatu egiten da, gainazal finkoan muntatutako pala batera iritsi arte, zatikatuz eta erortzen utziz.

Iruditegia
----------

* Mandolina baten ahoa.Mandolina baten ahoa.
* Mandolina modernoetan ahoak kendu eta jarri egin daitezke, alda daitezke.Mandolina modernoetan ahoak kendu eta jarri egin daitezke, alda daitezke.
* Mandolina xinple bat, aho bakarrekoa.Mandolina xinple bat, aho bakarrekoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpoko estekak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1501252
* Commonscat Multimedia: Food slicers

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh97008387

 |

* Wd Datuak: Q1501252
* Commonscat Multimedia: Food slicers
Saturnoren eraztunak.
Saturnoren **C eraztuna** B eraztuna baino are barrualderago dago, Saturnoren erdialdetik 72.500 eta 92.000 kilometro artean hedatzen delarik. C eraztunak eta Cassini banaketa oso antzekoak dira egitura aldetik, kolore gorriaren falta, antzeko gardentasun maila eta partikula txikien urritasunaz gain. Biek zerrenda diskretoak dituzte, erregularki tartekatuak eta dizdira uniformekoak. Batek eta besteak zulo estuak ere badituzte, ondo zehaztutako ertzdunak eta erabat hutsak eta 50 eta 350 kilometro arteko zabalera erradialekoak. Zulo horietakoren batzuk, gainera, are meheagoak diren eraztunak dituzte, hauek ere ondo zehaztutako ertzdunak eta oso opakoak. Azken eraztun hauetatik zenbait eszentrikoak dira, hau da, ez zirkularrak, eta zabalera ez uniformekoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2257686
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2257686


| Saturno |
| --- |
| **Saturnoren sateliteak**Pan · Dafne · Atlas · Prometeo · Pandora · Epimeteo · Jano · Mimas · Methone · Pallene · Entzelado · Telesto · Tetis · Kalipso · Helena · Dione · Polideuzes · Rea · Titan · Hiperion · Japeto · Kiviuq · Ijiraq · Febe · Paaliaq · Skathi · Albiorix · Erriapo · Siarnaq · Tarvos · Mundilfari · Narvi · Suttungr · 

**Saturnoren eraztunak**A · B · C · D · F · G · Encke banaketa · Cassini banaketa |
Asmakizun berriak ez dira nahitaez hobeak.

  

**Berrikuntza** lehendik dauden elementuak aldatuz zerbait berria egitea da, elementu hori hobetzeko, nahiz eta posible den elementu guztiz berrien inplementazioan ere.

Berrikuntza enpresaren ikuspuntutik
-----------------------------------

**Enpresa berrikuntza** enpresaritzan kontuan hartzen den elementua da merkataritza-arrakasta eskuratzearen momentuan. Enpresa berrikuntza kontzeptuak produktu berrien edo zerbitzu berrien sarrerari eman dezake merkatuan, eta antolaketa eta enpresaren kudeaketari baita ere. Batzuetan merkaturatutako produktu edo zerbitzuak ez dute aldaketa bat eragiten berez, berritasuna sortuta dauden produktuetan egoteko posibilitatea dago eta. Enpresa-berrikuntzak produktuetako edo berezko enpresaren berriztatzea ekar dezake, gehienetan eguneratuz merkatuaren eskarietara. Kasu askotan, enpresa baten arrakasta berrikuntza-graduaren mendean dago, ezaugarri honek arrakasta izatea eragiten dion ezaugarri bereizgarria izan daitekeelako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q174165
* Commonscat Multimedia: Innovation

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4027089-0
* NDL: 00562508
* NKC: ph121118
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q174165
* Commonscat Multimedia: Innovation