**Fernando Asuero Sáenz de Cenzano** (Donostia, 1887ko maiatzaren 29a - *Ibidem*, 1942ko abenduaren 22a) donostiar mediku bat izan zen, *asueroterapia* polemikoaren sortzailea, sudur-mukosan (trigeminoa) egindako kauterizazio txikien bidez hainbat gaixotasun sendatzeko zalantzazko metodoa.

Bizitza
-------

Zirujau familia ospetsu batean jaio zen, Miramar kaleko 3. zenbakian. Bere aitona, Vicente Asuero Kortazar, Terapeutika Orokorreko katedraduna eta Frantzisko Asískoa errege ezkontidearen medikua izan zen. Madrilgo Unibertsitate Zentralean burutu zituen Medikuntza ikasketak eta otorrinolaringologian berezitu zen.

1907 eta 1910 artean Athletic Clubekin zenbait partida jokatu zuen atezain moduan. 1907ko Errege Koparen finalean titularra izan zen. Hiru urte geroago, jokatu ez arren bere ibilbideko titulu bakarra eskuratu zuen: 1910eko Errege Koparena. Urte hartako urtarrilaren 9an, Athleticek zamarra zuri-gorri estreinatu zuenean, atezain titularra izan zen (hala ere, atezaina izanda kolore ezberdineko zamarra zuen).

Ondoren Parisera joan zen ezagutzak sakontzera, Lubet Barbon doktorearen klinikara hain zuen. Pariseko Pitié ospitalean aritu zen eta Cambridgeko Unibertsitatean ere ikasi zuen. Donostiara itzuli zenean, hainbat kliniketan ibili ondoren, bere kontsulta propioa jarri zuen. Konpromiso sozialeko pertsona zenez, zinegotzi izatera iritsi zen Donostiako udaletxean 1923 eta 1925 bitarte.

Asueroterapia
-------------

1929. urtearen inguruan, trigeminoaren kauterizazioan oinarritutako teknika bat sortu zuen, garai hartan mundu mailan entzutetsu bilakatu zena. Bere metodoa idazlan batean defendatu zuen, *Ahora hablo yo y, algunos folletos*. Sudurreko nerbioak kitzikatzearen bitartez, inongo minik gabe, mota askotako gaitzak sendatzen ei zituen: asma, epilepsia, barize-ultzera, gorreria, itsutasuna eta paralisia.

Jende andana etorri zen kontsultara; inguruko hotelak bete egin ziren, eta kontsulta Principe hotelera mugitu behar izan zuen, bertako hiru logela okupatu zituelarik. Zenbat egunkaritako azalean agertu zen eta bost zutabetako artikuluak ere idatzi zituzten haren terapiaren inguruan.

1929an Asueroren famak goia jo zuen Nemesio Manuel Sobrevila bilbotar zinegileak *Las maravillosas curas del doctor Asuero* filma estreinatu zuenean. Filma hori debekatua izan, eta horrek hain justu, asueroterapiaren inguruko misterioa eta jakin-mina handitu baino ez zuen egin. Kazetari ugari gerturatu arren, Asuerok ez zuen inoiz prentsaren aurrean hitzik esan. Kazetariek informazioa sendatutako bezeroengandik atera zuten: doktoreak, erroseta forman bukatzen ziren estilete batzuen laguntzarekin, sudurreko hainbat nerbio kitzikatzen zituen, horien artea trigeminoa.

Komunikabideen jarrera kritikoa izan zen gehien bat eta zenbaitzuk "iruzur zientifikotzat" jo zuten. Ramon y Cajal teknika hau berak "ez zientifikotzat" hartzen zuen. Halere, hainbat tokitako medikuk Asueroren terapiak kopiatzen hasi ziren, ez soilik Espainian, baita ere Frantzian, Italian, Argentinan, Mexikon, Kuban eta Portugalen, bestea beste. Errioxako Cihuri herriak kale baten izena eskainik zion, han pasa baitzuen umeetako garai bat eta familiak ere bertan jabetzak baitzituen. 1929ko maiatzaren 30ean, milaka pertsona bildu ziren haren etxearen inguruan soilik Asuero ikusteko eta agurtzeko asmoz. Bergson filosofoak ere txanda hartu omen zuen haren iloba batekin doktorearen kontsultara joateko.

Asuero Lexo bertsolariaren ahotan
---------------------------------

Juan Sarasola, (Lexo), Asueroren gertakarien nondik norakoak jaso zituen bi bertso sailetan: *Asuero'ri Graziyak Juan Sarasola'k Jarriyak* eta *Bertso Berriyak Juan Sarazola'k Jarriyak*. Asuerok fama zuen ere euskalduna zelako eta gaixoekin euskaraz aritzeko gaitasuna zuelako. Lexoren lehen bertso sailak honela esaten du:

  

1/Ogeigarren sigluan  

ogei ta beretziyan  

gure ziudadia  

dago gorantziyan;  

sendagille onena  

zein da probintziyan?  

Don Fernando Asuero  

nere iritziyan.  

  

2/Don Fernando Asuero'k  

daukazkiyan famak,  

zabaldutzera nua  

al ditzakianak;  

geiago ere badira  

Donostiya'n onak,  

ori eztu ukatzen  

portatu diyonak.  

  

3/ Ezaguturik nola  

dan gizon abilla,  

urte askuan orla  

konserba dedilla;  

beragana biltzen da  

guzizko kuadrilla,  

ezin juan litezke  

obiaren billa.  

  

4/ Begiko zañeta tik  

ortz eta agiñak,  

sugur eta belarri,  

eztarriko miñak,  

urak ezin garbitu  

dituen zikiñak;  

nai gabe sortzen dira  

orlako sumiñak.  

  

5/ Ekusten duelako  

rayos ekixetan,  

estimaziyo asko  

du aberetsetan;  

pobriak ere eztitu  

utzi nai lotsetan,  

animua sartua  

dauka biyotzetan.  

  

6/ Paralisisek eta  

reumak baldatuak,  

asko ikusten dira  

orrek moldatuak;  

elbarriyak ziranak  

gaitzak ondatuak,  

esperantza galdu ta  

gero sendatuak  

  

7/ Batek epurditikan  

duela ajia,  

belaunetatik berriz  

len gaizki lajia,  

giltzetan okertua  

gerriko ejia ...  

ark ere sendatzeko  

badu korajia.  

  

8/ lru doblian oñez  

zabillen artista,  

ondo atera zaio  

orko errebista;  

milagrua bezela  

liteke txinista,  

zuzentzen ari zaigu  

Jose periodista.  

  

9/ Kurtsaleko onduan  

daguan hotela,  

orain denbora gutxi  

ereki dutela;  

gaxo asko biltzen da  

nola dakitela,  

oi logratu duena  

eztago motela.  

  

10/ Millaka gaxo daude  

jaun orri begira,  

gorputzari jartzeko  

biar dan mugira;  

orrenbeste naigabe  

sendatzen badira,  

munduan dan gizonik  

onena ori da.  

  

11/ Itxuak argitu ta  

mutuak izketan,  

birtute aundiko gauza  

da nere ustetan;  

lenago enbaliyuak  

ziranak gaztetan,  

ezin sendatu ziran  

orrekin bes tetan.  

  

12/ Emeretzi urtian  

zeguana mutu,  

Cruz Roja'ra sartua  

etzaio damutu;  

itzegiñ-erazi ta  

gañera sendatu,  

bizi dan arterako  

gizona salbatu.  

  

13/ Zaragoza'kua da  

enbaliyu ori,  

oso ondo dijuan  

itxura diruri;  

biba ta obsekiyo  

egin diyo ugari  

bere erriko Ama  

Pillarekuari.  

  

14/ Oñazez beterikan  

len ezin iraunak,  

soseguz jarri dizte  

beso ta belaunak;  

neri esan diranez  

inpormatu naunak,  

azañak egin ditu  

Don Fernando jaunak.  

  

15/ Bañu ta indiziyo  

daki korriente,  

oraiñ Amerika'ra  

eraman nai dute;  

beti Euskal-errira  

dauka borondate,  

Donostiya'n aziya  

dala mediante.  

  

16/ Maiatzeko illaren  

azken samarrian,  

Korpus ta San Fernando  

ogei ta amarrian,  

omenaje berri bat  

grazi ederrian  

egin diyote jende  

aundiyen aurrian.

Bitxikieriak
------------

**(Gaztelaniaz)** Gaztelako kantu herrikoia Fernando Asueroren inguruan
Buenos Airesen egin zuen egonaldiaren ondorioz, *Operáte el trigémino* tangoa idatzi zuen Manuel Coliminasek, Minotto di Cicco orkestrak grabatua Antonio Buglioneren ahotsarekin. Horren ondotik *Nena, tocame el trigémino* antzerkia sortu zuten.  Miguel Matamoros kubatar kantariak ''El paralítico'' kantua konposatu zuen, haren ustez, 1930ean Kuban Fernando Asuero medikuak paralisia sendatzeko gaitasunaz baino ez omen zen hitz egiten.

Iruditegia
----------

Jendetza bildu zen Fernando Asuero medikua agurtzera, haren etxera, Donostiako (Gipuzkoa) Loiola kalean, 1929an

* 
* 
* 
*

Oharrak
-------

1. ↑  *Principe de Saboya* zen hotelaren izen osoa eta Ramon Maria Lili kaleko 3. zenbakian zegoen. Hotel hori eraitsi zuten eta haren tokian 1979an egun arte ikusi daitezkeen *Urumea* etxea eraiki zuten

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Fernando Asuero Sáenz de Cenzano» *Euskomedia* (Noiz kontsultatua: 2017-06-09).
2. 1 2 3   Vasco, Diario. *Tras los pasos del Doctor Asuero. diariovasco.com.*  (Noiz kontsultatua: 2017-06-15).
3. 1 2 3 4 5   **(Gaztelaniaz)** pensante, El. *La historia de Fernando Asuero y sus increíbles curaciones – El pensante.*  (Noiz kontsultatua: 2017-06-15).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «El origen de 'La Sucursal'» *El Mundo* 2014-12-20.
5. 1 2   «Las curas "milagrosas" del doctor Asuero» *Año Cero*.
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Comentarios alemanes a las curaciones de Asuero» *El País Vasco* 1929-6-1 (Noiz kontsultatua: 2017-7-8).
7. ↑   Zavala, Antonio.  (1968). *Lexo Bertsolaria.*  Auspoa, 266 or..
8. ↑   EQZDJ Tango Erwin.  (2015-10-23). *Opérate el trigemino - Minotto Di Ciccio - A. Buglione 1930.*  (Noiz kontsultatua: 2018-05-09).
9. ↑   **(Gaztelaniaz)** Sergio, RECARTE,. *¡Tócame el trigémino!.*  (Noiz kontsultatua: 2017-06-15).

Bibliografia
------------

* **(Gaztelaniaz)** Vea Orte, José Carlos: *Las curaciones del doctor Asuero* (Txertoa, 1995)

Ikus, gainera
-------------

* Erreflexologia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30187561
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3418831
* ISNI: 0000 0000 2394 3010
* BNE: XX1198171
* GND: 124942679
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 143490
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q30187561