recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zortziko hiruna, Vallseko Haurren Talde Zaharrak kargatua, III. Jorba-Preciados Txapelketa Handian, Bartzelonan, 1966an. 1957ko Santa Ursula festatik, gaztelua ez zela lortzen.
Sabadelleko Castellers de Sabadelleko 2011ko Jai Nagusian egindako zortziko hiruna.
**Zortziko hiruna** (katalanez: *3 de 8*) 8 solairuko altuerako *castell* bat da, 3 pertsona dituena solairu enborrean, goiko hiru solairuak izan ezik. Azken horiek, gaztelu gehienetan bezala, *doso* bikote batek, *aixecador* batek eta *enxaneta* batek osatzen dituzte. ''Gazteluen aita'' ere esaten zaio; izan ere, castellen egitura ugarien oinarria da (horren mende daude zenbait gaztelu garrantzitsu ere, hala nola zortziko bostena edo bederatziko hiruna forruarekin), eta talde batek lortzen duenean, talde errespetagarritzat hartzen da.

Goiko heldulekuak gazteluaren gainean duen funtzionamendua zutabe bakoitzak definitzen duena da, eta haurrak dira hiruko erreferentzia nagusiak markatzen dituen puntua: Zutoin bakoitza *rengla*, *eskuina/betea* eta *ezkerra/hutsa* izenarekin bereizten da, nahiz eta izen horiek aldatu egiten diren gauden eremu geografikoaren arabera. Goiko dosoetako bat (eskumako bikoa) *rengla* izenez ezagutzen den bosgarren zutabearen sorbaldaren gainean jartzen da erabat; beste *bi*koa (*bi irekia*), berriz, hanka irekiz jartzen da, oin bakoitza beste bosten sorbaldaren gainean duela. *Aixecadorea* rengla ezkertiarretik/hutsetik igotzen da, eta enxaneta eta bi irekia eskuinetik/betetik muntatzen dira. Horrek azaltzen du zergatik betetzen eta husten diren eskuineko eta ezkerreko pilareak. Azkenik, enxaneta beti jaisten da renglatik.

Gaur egun, zortziko hirunakoa da forruaren eta/edo eskulekuaren laguntzarik gabe inoiz deskargatu den hiruko egitura maximoa (altuerari dagokionez). Valls-eko Haurren Talde Zaharrak eta Valls-eko Haurren Koadrila Gazteek bederatziko hiruna forrurik gabe egitea lortu zuten 2019ko Vallseko Santa Ursula jaian; Castellers de Vilafrancakoek, saiatu arren, ez dute lortu kargatzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  termcat.cat, Esquerra
2. ↑  termcat.cat, Dos dret
3. ↑  termcat.cat, Dos obert
4. ↑  Castells inèdits... 3 de 9

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18669918
* Commonscat Multimedia: 3 de 8

---

 |

* Wd Datuak: Q18669918
* Commonscat Multimedia: 3 de 8
*Artikulu hau Montanako konderriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Stillwater (argipena)».*

**Stillwater konderria** (ingelesez: *Stillwater County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Columbus da. 2010eko zentsuaren arabera 9.117 biztanle zituen, Stillwater kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stillwater konderriak 4.673,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,91 ura dira. Beste 4.649,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.117 pertsonetatik 8.902 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 214 dira. 9 beltzak edo afroamerikarrak. 54 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 28 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 123 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490750
* Commonscat Multimedia: Stillwater County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147746739
* LCCN: n80098547
* NARA: 10039452
* **Lekuak**
* OSM: 1242992
* TGN: 2001307

 |

* Wd Datuak: Q490750
* Commonscat Multimedia: Stillwater County, Montana
**Stilton** Ingalaterrako gazta bat da. Bi barietatetan ekoizten da: oso ospetsua den *blue* edo urdina eta hain ezaguna ez den *white* edo zuria. Ingalaterran "gazten erregea" (the king of cheese) deitua da. Bi barietateak Europako Batzordearen jatorri izendapenaren bidez babestuak daude. Soilik Derbyshire, Leicestershire eta Nottinghamshiren egiten den gazta (eta arauen arabera egina) dei daiteke "Stilton".

Ezaugarriak
-----------

Gazta urdin bat da. Behi esnez egina dago (%35,5eko koipe materia). Bere azala lizundua da. Heltze maila ezberdinetan hartzen da: xamurra, erdi-ondua eta ondua. Bere orea zuri edo laranja kolorekoa izan daiteke. Kaloriarik gehien duen gazta urdina da. Goilararekin jaten da. Xamurren kasuan, jaterakoan azala zulatzen da eta oportoa edo jereza sartu eta goilararekin jaten da. Torta del Casar eta Torta de la Serenarekin batera, aipaturiko moduan jaten den gazta gutxietako bat da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466749
* Commonscat Multimedia: Stilton cheese

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q466749
* Commonscat Multimedia: Stilton cheese
**Nudo de los Pastos**, **Nudo de Pasto** eta **Huacako mendigunea** ere deitua, Iparraldeko Andeetako mendigune bat da, Ekuadorko Carchi eta Kolonbiako Nariño departamenduetan hedatzen dena. Mendigune honetatik iparraldera Andeak bi mendikatetan banatzen dira: Mendebaldeko Mendikatea eta Erdialdeko Mendikatea.

Muga zehatzik ez bada ere, esan daiteke Chota eta Apaqui ibaien iparraldean eta Cuasmal eta Obispo ibaien ekialdean hasten dela. Iparralderantz Mendebaldeko mendikateko *Hoz de Minamá*raino eta Erdialdeko mendikateko Kolonbiako mendiguneraino hedatzen da. Nudo de los Pastos-en jaiotzen dira Putumayo eta Mira ibaiak, eta Patíaren ibaiadar batzuk. Bertan dago Kolonbiako aintzira handienetako bat ere, Laguna de la Cocha (2.760 m), 25 kmko luzera eta 40 km²-ko azalera duena

Mendigune honetako gailurrik garaienak Mendebaldeko mendikateko Chiles (4.718 m), Cumbal (4.764 m), Azufral (4.070 m) sumendiak, eta Erdialdeko mendikateko Galeras (4.276 m) y Doña Juana (4.250 m) sumendiak dira.

Iruditegia
----------

* Laguna de la CochaLaguna de la Cocha
* Galeras sumendiaGaleras sumendia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Colombiaya: Geografía de Colombia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2587024
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2587024
**Oleshkyko hareatza** (ukraineraz: Олешківські піски, translit.: *Oleshkivsʹki pisky*) Ukrainako hondar eremurik handiena da. Itsaso Beltzako ukrainar kostaldetik barnealderantz dago, eta hareazko dunez edo *kuchuhury*z osatuta dago, bost metroko altuerara iristen direnak. Landaredi urria aurki daiteke hareatzetan zehar.

Tenperatura eta prezipitazio kantitatea direla eta, hareatza hau, batzuetan, erdi-basamortu bezala hartzen dute. Oleshkyko hareatza 15 kilometroko diametrokoa da, eta baso oso trinko batez inguratuta dago, mugitzen ari diren dunak saihesteko landatuta. Bere dentsitatea dela eta, basoan sarritan sua pizten da. Estepa hareatsu txiki samarra izan arren, Oleshkyko hareatzak hondar ekaitzak jasaten ditu. Inguruan dagoen hondar motagatik gertatzen dira, oso fina delako eta haizeak erraz jasotzen duelako. Hondar ekaitzen intentsitatea nahiko ahula da. Oleshkyko hareatzan, 300-400 metroko sakoneran, lurrazpiko laku bat dago, tokiko ingurumenaren funtsezko zati dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Errusieraz)** «Алешковские пески – самая большая пустыня Европы» *LifeGlobe* 2012-11-10.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2997385
* Commonscat Multimedia: Oleshky Sands

---

 |

* Wd Datuak: Q2997385
* Commonscat Multimedia: Oleshky Sands
Kernelaren loturak, ordenagailuko *Hardware* eta *Software* aplikazioekin.
Informatikan, **nukleoa** edo **kernel**a (alemanezko *kern*-etik dator, hezurra edo nukleoa esan nahi du) sistema eragilearentzat behar-beharrezkoa den software bat da, modu pribilegiodunean edo nukleo moduan aktibatzen den atala bezala ere ezagutzen da. Programei ordenagailuaren edo bestelako gailu informatikoen *hardware*ra sarrera segurua ematea da bere arduretako bat, hau da, baliabideen kudeaketaren arduraduna da. Kudeaketa hau gauzatzeko sistemari deiak egiten dizkion zerbitzuak erabiltzen ditu. Gailu informatikoetan, programa asko daudenez eta *hardware*rako sarrera mugatua denez, zein programa eta zenbat denboran erabiliko duen *hardware*a zehazten eta agintzen duen softwarea da.

Nukleoek dituzten eginkizunak
-----------------------------

Nukleoen eginkizun nagusiak, prozesuak martxan jartzea eta karga ziurtatzea dira. Bestalde, erabiltzailearen espazio pribatuko programen eta espazio nukleoaren artean interfaze bat proposatzea ere bere eginkizuna da. Nukleoek beste hainbat eginkizun ere bete ditzakete, baina horiek garrantzi txikiagokoak dira.

Sistema motak
-------------

Ordenagailu bat erabiltzeko ez da beharrezkoa beti nukleo bat edukitzea. Programak martxan jar daitezke ordenagailu edo gailu informatiko huts batean, betiere, beraien jabe edo erabiltzaileek ez dute sistema eragilearen laguntzarik jasoko nukleorik gabe.

Jarraian dituzue lau nukleo nagusienak:

* Nukleo monolitikoak: Hardwarearen hainbat abstrakzio errazten ditu.
* Mikronukleoak: (ingelesez: *microkernel*) zerbitzari deritzen aplikazioak erabiltzen ditu, erabilgarritasuna areagotuz.
* Nukleo hibridoak: (*aldaturiko mikronukleoak*) Mikronukleoen oso antzekoak dira baina kode gehigarri bat dute nukleoaren espazioan, hau azkarrago martxan jar dadin.
* Exonukleoak: ez dute inolako abstrakziorik errazten, baina liburutegiak erabiltzen uzten ditu, *hardware*arekiko sarrera ia zuzena lortuz eta bere balioa handituz.

Ikus, gainera
-------------

* Informatika
* Software
* Sistema eragile

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9662
* Commonscat Multimedia: Operating system kernels

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4338679-9
* NKC: ph667013

 |

* Wd Datuak: Q9662
* Commonscat Multimedia: Operating system kernels
**Sussex Erresuma** edo **Hegoaldeko Saxoien Erresuma** (antzeinako ingeleraz: *Sūþseaxna rīce*) kolonia saxoi bat izan zen eta geroago Ingalaterrako hegoaldeko kostaldeko Erresuma. Bere mugak aurreko Regnenses Erresumarekin eta geroagoko Sussex konderriarekin bat egiten zuten gutxi gorabehera. Garai hartan lurraldearen zatirik handiena Andredeko basoak estaltzen zuen.

477an sortu zen, Kronika Anglo-Saxoiak dioenaren arabera. Urte horretan Ælle Cymenshore izeneko leku batera iritsi zen hiru itsasontzitan bere hiru semeekin. Bertakoak Andredeko basora bota zituen. Kronikaren arabera 485ean britainiarrak garaitu zituen Mercredesburnen eta Pevensey setiatu zuen 491an bertako herritar guztien sarraskia eginez. Hala ere hau kondairatzat har daiteke.

Erreinuak 825an Ecgberht Wessexkoaren esku geratu zen eta, beraz Mendebaldeko Saxoien dinastiari lotuta. Kent Erresumarekin bateratua izan zen geroago hainbatetan.

Ikus, gainera
-------------

* Heptarkia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q676184
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Sussex

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q676184
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Sussex
Familia nudista bat.
**Nudismoa** espazio publikoetan, naturan zein kalean, biluzik agertzeko eskubidea, zaletasuna eta praktika defendatu eta bultzatzen dituen gizarte jarrera da. Nudismoa praktikatu duen pertsonari **nudista** deritzo.

Nudismoa eta naturismoa
-----------------------

Nudismo hitzaren sinonimo moduan erabili da naturismo terminoa. Naturismoak esanahi zabalagoa du eta nudismoa bere gain hartzeaz gain, naturarekiko eta hurkoarekiko errespetua goraipatu eta bultzatzen dituen gizarte jarrera da. Adibidez, hondartza batean biluzik agertu eta aldi berean zaborra bota edo erre egiten duen pertsona nudista da, baina ez ordea naturista.

Nudismoa eta sexu erakuskeria
-----------------------------

Nudismoa sexu erakuskeriarekin lotzeko jarrerak daude gizartean. Nudista batek ez du zertan, ordea, beste pertsonen begirada edo arreta pizteko asmoa edukirik. Sexu erakuskeria gainera biluzik agertu gabe ere izan daiteke.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Nudoteca bloga.
* **(Gaztelaniaz)** FEN, Federación Española de Naturismo.
* **(Gaztelaniaz)** www.nudismo-naturismo.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2484615
* Commonscat Multimedia: Naturism

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph694864

 |

* Wd Datuak: Q2484615
* Commonscat Multimedia: Naturism

Ikus, baita ere
---------------

* Hondartza nudista
* Naturismo

Erreferentziak
--------------

1. ↑  ¿Exhibicionismo o nudismo?, *Descubriendo el nudismo* blogean.
Berdean Nuevo Cuyo eskualdea (banaketa politikoa)
**Nuevo Cuyo eskualdea** Argentinako Errepublikako lau eskualde integratuetako bat da. Cuyo, Mendoza, San Juan eta San Luis probintziek eratua; 1988 eta 2012 artean Errioxako probintziak ere ofizialki integratu zuen eskualde hau.

Herrialdearen mendebaldean dago, iparraldetik Norte Grande Argentinok, ekialdetik Centro-k, hegoaldetik Argentinako Patagoniak eta mendebaldetik Txilek mugatuta.

2.937.504 biztanle ditu. 2010ean, eta horrek hirugarren postuan kokatzen du lau eskualdeen artean - Norte Grande Argentino eta Centro eskualdeen atzean, eta Argentinako Patagoniaren aurretik.

315 226 km²-ko azalera du, eta horrek hirugarren posizioan kokatzen du berriro - oraingoan Patagonia eta Norte Grande Argentinoren atzetik eta Centro-ren aurretik - eta 9,3 biztanle/km²-ko biztanleriaren dentsitatea, berriro ere hirugarren postuan, oraingoan Centro eta Norte Grande Argentinoren atzetik, eta Patagoniaren aurretik.

Biztanleria
-----------

| Probintzia | CPA | Biz. (2010) | Aza. (Km²) | Hiriburua | bandera |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mendoza | M | 1.765.685 | 148.827 | Mendoza | Mendoza |
| San Juan | J | 715.052 | 89.651 | San Juan | San Juan |
| San Luis | D | 456.767 | 76.748 | San Luis | San Luis |
| Guztira RNC | - |  |  | - | - |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1237473

 |

* Wd Datuak: Q1237473
Zuhaitz naturalak baino CO2 bi bider gehiago xurgatzen duten zuhaitz artifizialak dira, beraz ez dute inolako elikagaiak behar, ez eguzkirik ez urik. Klaus Lackner (New York-eko geofisika unibertzitateko ikertzailea) diseinatutako zuhaitz hauek atmosfera garbitzen dute, erregai fosilen erreketa kantitatea jeisten eta berotegi efektuaren kontra egiten.

Funtzionamendua
---------------

Makina hauek teknolegia askoko dorreak bezala estrukturartuta daude, material xurgatzaile bereziekin. Zuhaitz hauek pinuak dituen adar berdintsuak ditu eta orratzak material plastiko berezi batekin eginak daude, hidroxido sodikoarekin, hauek dira karbono dioxidoa xurgatzen dutenak airearen trantzizioarekin.

CO2-a xurgatzeko filtroak erabiltzen ditu, zuhaitz bakoitza 30 filtro izango lituzke, guztira 2.5 metroko luzeerarekin eta metro bateko zabalerarekin. Filtro horietan gelditzen da CO2-a konprimituta likido egoeran, eta horrela, lurrean lurperatuta geldituko litzateke betirako.

### CO2 Xurgapen kantitatea

CO2-aren xurgarze prozesua hau zuhaitz naturalak ere egiten dute, baina hauek 1000 bider azkarrago. Hala ere prozesu hau ez da guztiz garbia, karbono dioxidoa xurgatzearen prozesua egiteko, energia behar du eta beraz karbono dioxidoa izuri, xurgatzen duen 1000 gramotik 200 izuriko lituzke.

Produkzio Bideragarria
----------------------

Zuhaitz sintetiko bakoitza tona bat korbono dioxido eguneko xurgatu dezake, 20 auto produzitzen dutena egun bakoitzean. Arazo handiena makina hauek fabrikatzeko kostea da, horrelako unitate bakoitza 21.500 euro ingurukoa baita. Kostea oso altua den arren zilegi dela esaten dute zientzialariek.

Gaur egun
---------

Zuhaitz hauek edozein leku irekian jarri ahal daitezke, haize errotak bezala, eta arrapatzen duten CO2-a hodi batzuetatik eraman beharko lirateke, geroago lurperatzeko. Beraz leku falta ez da makina hauek jartzearen kontra dagoen arazoa.

Munduak urtero produzitzen duen karbono dioxido kopurua 3.6 gigatona bitartean dago, eta urteak pasa ahala igotzen ari den datua da. Karbono dioxido kantitate hori xurgatzeko 10 milloi zuhaitz sintetiko beharko lirateke, eta beraz 215 milloi euro.

Zientzialarien esanetan, proiektua bideragarria izan daiteke, baina puntu bateraino. Zuhaitz sintetikoak instalatu ahal daitezke, baina ez zenbaki handietan, bakarrik beste soluzio bat bilatzen duten arte.

Ikus, gainera
-------------

* Berotegi efektua
* Energia berriztagarriak

Barne loturak
-------------

* Klaus Lackner

Erreferentziak
--------------

* **(Gaztelaniaz)** BBC Ciencia
* **(Gaztelaniaz)** Ingeniaritzari buruzko bloga.
* **(Ingelesez)** BBC News

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269471

 |

* Wd Datuak: Q12269471
**Zuhur-hitz**a esaldi edo esaera gogoangarri bat da. Esaera horrek ikaskizun bat edo ironia bat izaten du. Esaeraren mezua garrantzitsutzat edo interesgarritzat jo da eta askotan errepikatu izan da.

Zuhur-hitzen mezua ikaskizun etikoak izan daitezke, iritzi ezkorrak, bizitzari buruzko iruzkin zorrotzak edo umoretsuak... Jende xeheak, herriak sortutako hainbat zuhur-hitz ahozko tradiziora garo eta geri atsotitz bihurtzen dira. Literatura mundutik edo literatura estiloa duten zuhur-hitzei aforismo deitzen zaie. Umorea helburu nagusitzat duten zuhur-hitzei epigrama edo ziri-bertso esaten zaie.

Gaur egun
---------

*"Yes We Scan"*. 2013. urtean mendebaldean zehar hedatu egin zen nazioarteko zuhur-hitza. Barack Obamaren hauteskunde-esloganaren aldaera umoretsua interneten pribatutasunaren kontrako ekintzak salatzeko. (Berlinen AEBetako eremuaren atarian egindako manifestazio bateko argazkia. 2013).
Urte askotako tradizioa duten zuhur-hitzak, ahozko tradiziora igaro diren heinean, atsotitz edo esaera zahar bihurtuko dira. Dena den, gaur egun etengabe publizitatetik, kazetaritzatik, literaturatik, musika herrikoietik, internetetik-eta eratorriak, arrakasta handia lortzen dute zenbait zuhur hitzek. Horietako batzuk beste hizkuntzetatik inportatu egiten dira, euskaratuta edo euskaratu gabe; esaterako, "Ez elikatu trolla", "Don't drive drunk" edo "Yes We Can". 

 Zuhur-hitz batzuek "lege" goitizena hartu izan dute. Jatorriz naturaren edo fisikaren legeen umorezko kalkoa egin zen. Zuhur-hitz edo aforismo diren "lege" horiek ez dira zertan beti umoretsu izan. "Lege" hauek beti ere ironia puntu bat izaten badute ere, eztabaidagarria da, esaterako Murphyren legea, Sturgeonen legea, Poeren legea edo Peterren hatsarrea noraino diren umoretsu eta noraino, besterik gabe, deskriptiboak.

Erabilera
---------

Zuhur-hitzak kazetaritzan, literaturan, erabiltzetik kultura herrikoira zabaltzen dira batzuetan. Beste batzuetan, ordea, herriak sortu eta komunikabideek hedatu egiten dituzte.

Ikus, gainera
-------------

* Aforismo
* Axioma

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1624034
* Commonscat Multimedia: Adages

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4181548-8
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1624034
* Commonscat Multimedia: Adages
Aplikazio lineal baten **nukleoa**, **Ker f** adieraziko duguna, aplikazio horren bidez koeremuko bektore nulu bihurtzen diren eremuko bektore guztien multzoa da. Hau da, nukleoa eremuaren azpimultzoa da eta azpimultzo horretako bektoreak, aplikazioaren bidez, koeremuan, bektore nulu bihurtzen dira.

Definizioa
----------

Izan bedi {\displaystyle f\in L({V,V'})}. Definizioz, *f* aplikazio linealaren nukleoa V-ren, eremuaren, hurrengo azpimultzoari deritzo:

{\displaystyle Kerf=[{v\in {V}:f(v)=0\_{v'}}]=f^{-1}({[0\_{v'}]})}

Horrez gain, f(V ) multzoari f aplikazioaren irudi deritzo eta Im f adieraziko dugu, hau da, Im f = f(V ) da.

Oharra
------

{\displaystyle 0\_{v}\in Kerf} beti betetzen da, {\displaystyle f({0\_{v}})=0\_{v'}} delako.

Adibideak
---------

1. {\displaystyle f\in L({R^{2},R^{2}})} aplikazio lineala {\displaystyle f(x,y)=(x+y,0)} eran definituta egonik, {\displaystyle Kerf=\langle {\bigl (}-1,1{\bigr )}\rangle } da.
2. {\displaystyle f\in L({V,V'})} aplikazio lineala {\displaystyle f(x,y)=(0,0)} eran definituta egonik, Ker f eremua izango da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2914509

 |

* Wd Datuak: Q2914509
**Zuhaitz sareek** (hierarkikoa edo mistoa) zuhaitz erako banaketa fisikoa dute. Sare mistoa ohikoena da eta beste topologien elkartzeaz osatzen da: izarra, eraztuna, bus. Bus eta eraztun sareen arteko nahasketa edota hierarkizatutako eraztun multzo baten ondorioz gauzatzen da.

Zuhaitz sare topologia

Funtzionamendua
---------------

Normalean hub edo switch baten bidez eratutako sare nagusi bat du. Honetatik gainerako estazioak adarkatzen dira. Sare nagusi honetan informazioren fluxua hierarkikoa da.

Estazio baten hutsegiteak komunikazioa ez du hondatzen.

Mezua estazio guztietatik zabaltzen da. Honen ondorioz sareak:

* Hartzailea identifikatzeko prozedura bat izan behar du.
* Talkak gerta litezke, estazio bik aldi berean transmitituko balute

Lehenengo arazoa, mezuan hartzailearen identifikadorearekin konpontzen da.
Bigarrena kanala atzitzeko protokolo (atzipen protokoloak) bateratu bat erabiltzearekin.

Ikus, gainera
-------------

* Sare topologia
* Izar sare
* Amaraun sare
* Eraztun sare
* Bus sare

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3752276

 |

* Wd Datuak: Q3752276
**Nós Diario** Santiago de Compostelan argitaratzen den egunkari galiziarra da, *Sermos Galiza* digitalaren ondorengoa, 2020ko urtarrilaren 2an lehenbizikoz kaleratu zena. Gaur egun (2020an) galizieraz argitaratzen den egunkari bakarra da.

Maria Obelleiro kazetariak zuzentzen du .

Bere aurrekari hurbilena Galicia Hoxe egunkaria izan zen, 2011an desagertutakoa.

Egunkari berriaren bideragarritasun ekonomikoa bermatzeko, Sermos Galizak kanpaina bat jarri zuen abian, 2018. urtearen bukaeran 3.000 harpidedun eskuratzeko. Urtebete atzeratu zen 3.000 bazkideen lorpen hori.

**Nós Diarioko** zuzendaria den Maria Obelleirok igandero zutabe bat idazten du berria egunkarian Vicent Partal eta Martxelo Otamendirekin *Zuzendarien Galeusca* atalean. Hiru zutabe horiek Vilaweb-en eta Nos Diario-n ere argitaratzen dira, katalanez (*Galeusca de directors*) eta galizieraz, hurrenez hurren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Nós Diario: o soño que virou nunha realidade  Sermos Galiza, 2020ko urtarrilaren 1
2. ↑   Llega a los kioskos Nós Diario, el primer diario impreso en gallego dirigido por una mujer Galicia Press, 2020-01-2
3. ↑   Galegozko egunkari berria, abian Naziogintza.eus

Kanpo estekak
-------------

* Nós Diario interneten

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q80701889

 |

* Wd Datuak: Q80701889
'*Taxiak* New York hirian. Ohikoa da taxiek kolore berezi eta deigarria izatea, bezeroak aiseiago identifikatzeko.
**Taxia** ibilbide bat egiteko pertsona edo talde txiki batek hartzen duen alokairuko ibilgailu gidariduna (AIG) da, *taxista* izeneko beste pertsona batek gidatua. Abiapuntua nahiz helmuga bezeroak finkatzen ditu eta taxiz egindako ibilbidea edo ibilbidea egiteko behar izan den denbora kontuan harturik finkatzen du prezioa taxistak.

Etimologia
----------

«Taxi» hitza, Gaztelaniaren Hiztegiaren arabera, «taximetroa» hitzaren forma laburtua da, eta, aldi berean, grekotik eratortzen da «tasa», «tasa» eta «neurria» esan nahi duena.

Historia
--------

Erdi Arotik bazen mandoen errentamendua, eta garraiolariak ere gremio espezializatu batzuk; gainera, XVII. mendean, Londresen eta Parisen, alokairurako zaldi eta mando hazkuntzan espezializatutako enpresariak zeuden.

Tarifa
------

Tarifa emandako zerbitzuaren ordainetan ordaintzen den balio monetarioa da. Tarifa beti arautzen da, zonen eta prezio finkoen arabera, eta hala ez denean, ibilgailuak neurgailua (taximetroa) izan behar du, egindako distantziaren arabera ordaindu beharreko balioa zehazteko. Tarifak hainbat parametro har ditzake kontuan kalkulua egiteko:

* Distantziagatiko zenbatekoa
* Zenbatekoak edo errekarguak egunaren arabera (igandeak edo jaiegunak)
* Zerbitzua ematen den ordutegiaren arabera aldatzen dira (eguneko, gaueko)
* Maskotak garraiatzen dituen ekipaje-pieza bakoitzeko ere konpentsazio gehigarria

Taximetro baten irudia

Taxímetro
---------

Taximetroa egindako distantziaren, igarotako denboraren eta bat baino gehiago egonez gero aplikatu beharreko tarifaren arabera ordaindu beharreko zenbatekoa adierazten duen aparatua da. Azken kasu horretan, zenbait hiritan taxiek gailu bat eramaten dute kanpoaldean, eta bertan adierazten da zer tarifa aplikatzen ari den, udaltzaingoak egiaztatu ahal izan dezan, taxia gelditu beharrik gabe.

Taxiak munduan
--------------

Taxi horiak New Yorken
Shinjuku, Tokio taxia
Kalkuta, India taxia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** ASALE, RAE-; RAE. «taxímetro | Diccionario de la lengua española» *«Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario* (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
2. ↑   *web.archive.org* (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Funcionamiento de un taxímetro - ¿Cómo calcula sus tarifas?» *Examen Taxi te ayuda a aprobar el examen de la cartilla del taxi* 2016-09-22 (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).

Ikus gainera
------------

* Txofer

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q82650
* Commonscat Multimedia: Taxis

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11976726c (data)
* GND: 4059185-2
* LCCN: sh85132886
* NDL: 00572628
* AAT: 300212901
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q82650
* Commonscat Multimedia: Taxis
**Tanezrouft** (arabieraz: تنزروفت‎) Saharako basamortuko eskualderik hondatuenetako bat da. Aljeria, Niger eta Mali arteko mugetan dago, Hoggar mendien mendebaldean.

Ezaugarriak
-----------

Tanezrouft, Hoggar mendien mendebaldeko hedadura bat da, elementu ezberdinez osatua dagoen arren: Tanezrouft, nagusiki, hareharrizko metaketaz osatua dago, Hoggar mendiaren formazioak, berriz, arroka metamorfikozkoak dira.

Tanezrouft hareharrizko muinoek arroil eta haitzarte handiak dituzte, batzuk 500 metroko altuerakoak. Hareazko duna ugari ditu, hareharrizko azaleratzeekin tartekatuta. Lurrak urak aspaldi eragindako higaduraren ebidentzia latza erakusten du, Saharako basamortuko klima askoz hezeagoa zenean. Gaur egungo plubiometria 8 cm baino txikiagoa da, eta lurra moldekatu egin da haizearen higadurak eraginda; beste eremu batzuetan baino askoz azkarrago gertatzen da hori, ez baitago ia landarediarik gainazala bere lekuan mantentzen duenik.

Tradizionalki, gertuko zibilizazioek Tanezrouft ekidin izan dute ("Egartien Lurraldea" diote). Baliteke transaharar bide batek eremu hau Ghadamesekin eta Hoggar mendiekin lotzea, beharbada k.a. 500 urteaz geroztik. Gaur egun transaharar autobideak iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du, Aljeriako Bexarretik Maliko Gaoraino. Poste Maurice Cortier ibilbidean dagoen hornikuntza estazio bat da. Tanezrouftek ia ez du biztanlerik. Bere biztanle nomada urriak tuaregak dira.

Fauna
-----

Tanezroufteko nigertar eskualdean likaonen komunitateak daude, desagertzeko arriskuan dagoen espeziea. Antzina, Hoggar mendien mendebaldean ikus zitezkeen, baina, gaur egun, Niger osotik desagertua dagoela uste dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Morgan, William Basil; Pugh, John Charles.  (1969). *West Africa.*  Methuen, 788 or..
2. ↑   **(Ingelesez)** Hogan, C. Michael.  (2009.). N. Stromberg ed. *Painted Hunting Dog: Lycaon pictus.*  GlobalTwitcher.com.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1384782
* Commonscat Multimedia: Tanezrouft

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1103437

 |

* Wd Datuak: Q1384782
* Commonscat Multimedia: Tanezrouft
**Tektonika** Lurraren azalaren egitura, hura osatzen duten arroken kokaera eta deformazioak, eta haien eragileak aztertzen dituen geologiaren atala da.

Ikerketa tektonikoak hainbat eskalatan egin daitezke; horrela, *makrotektonikak* bat eta mila kilometro tarteko eremua hartzen duten bihurdurak aztertzen ditu, *tektonikak* metro batetik kilometro bat arte hartzen dutenak, *minitektonikak* metro bat baino txikiagoak, eta *mikrotektonikak* deformazioak aztertzeko mikroskopioaren beharra dutenak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Plaken tektonika

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q78125729
* **Identifikadoreak**
* GND: 4059351-4
* AAT: 300054558
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q78125729
**Tang Fei** (唐飛) (Yunlin, Taiwan, 1969ko irailaren 13a - Chiayi, Taiwan, 2017ko uztailaren 10a) taiwandar abeslaria zen.

2017ko ekainaren 15ean eman zuen azken kontzertuaren ondoren, sabeleko min bizia hasi zitzaion. Ospitalera joan zen eta peritonitisa atzeman zioten. Alabaina, bere osasun egoerak berehala okerrera egin zuen eta gaitzak giltzurrun-hutsegitea eta septizemia eragin zizkion. Koma egoeran sartu zen eta Zainketa Intentsiboetako Unitatera eraman zuten bizi-euskarriaren mendeko zela. Fei osatzen ez zela ikusirik, etxera eraman zuten, bizi-euskarria kendu zioten eta 2017ko uztailaren 10ean hil zen 48 urte zituela.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** Everington, Keoni.  (2017ko uztailaren 10a). «Taiwan's first transgender singer dead at age 48» *Taiwan News* (Noiz kontsultatua: 2017ko azaroaren 17an).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10923052
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34342211

 |

* Wd Datuak: Q10923052
**Oi!** skinhead musika estiloa da, 1970eko hamarkadaren azken urteetan sortua. Sortu esaten dugu, baina Punkaren eboluzioa dela diotenak ere badira. Garai hartako Punk taldeek jarraitu zuten bidearekin bat ez zetorren Skin jendea, jadanik 1969. urtetik martxan zegoen mugimendu honek, Punk musika estiloa beraienganatu eta egunekotasunak eskaintzen zien gaiez bete zuten. Honela sortzen da Street Punk bezala ezagutzen duguna eta Oi!-aren aurrekaria izango dena.

Lehenengo Oi! taldeak Sham 69, Cock Sparrer, Cockney Rejets, edo 4 Skin izan zitezkeen, ezin dugu Oi! musikaren jaiotza egun batean edo talde batean zehaztu, aipatu dugun bezala eboluzio bat izan baitzen. Dena den Oi! izena Cockney Rejets taldearen diska batetik jaso zen, garai artan egiten zen musika edo bizitzeko era horri izen bat eman nahian. Estatu espainiarrera, 1985. urtean iritsi zen Decibelios taldearen eskutik.

Gaur egun Oi! musika mundu guztian zehar hedaturik dagoen musika estiloa dela esan dezakegu, nahiz eta mugimendu honen barruan ezberdintasun handiak antzeman. Honela eta paradoxa dirudien arren Skinhead antifaxisten eta neonazien estetika antzekoa da baita musika egiteko era ere. Nabarmentzekoa da, beraz, Skinhead mugimendua, arrazakeria eta neonaziekin lotzea ez dela zuzena. Skin eta Oi! musikaren estetikaren azpian mundu oso zabala aurki dezakegu ideia oso ezberdinak dituzten gazteek janzkera eta musika egiteko era berdintsua bereganatu baitute.

Euskal Herriko taldeak
----------------------

* Afonia
* Aggressive Combat
* Apunta
* Ardi Galduak
* Arkada Social
* Cold Revenge
* Des-kontrol
* Destr-Oi!
* Disorders
* Doubling Boys
* Enboskada
* Hell Beer Boys
* Iskanbila
* Jonny Gerriwelt
* Kaleko Urdangak
* Kalekumeak
* Korrosion Zerebral
* Neallta Fola
* Never Surrender
* Oi! Kobras
* Orreaga 778
* Ostiada Oi!
* Puñetazo Oi!
* Rotten XIII
* Secuestro Express
* Semeputiek
* Special Crew
* Strikers
* Suspenders
* The Friday's Crew
* The Last Strength
* The Motherfuckers
* Trastorno Mental
* Zakarrak

Ikus, gainera
-------------

* Skinhead

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q274401
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh99013526

 |

* Wd Datuak: Q274401
**Tanganyika** Erdialdeko Afrikako aintzira handienetatik bigarrena da hedaduraz (lehena Victoria da), eta munduko handienen artean ere bigarrena da bolumenez eta sakoneraz (lehena Baikal da). Mendebaldeko zibilizaziorako aintzira hura aurkitu zuen Richard Francis Burton esploratzaileak zioenez, tokiko hizkuntzako *kou tanganyika* aditzetik hartua da izena, eta «elkartu» esan nahi zuen, urak batzen ziren edo tribuak elkartzen ziren tokia zelako.

Geografia
---------

Aintzira Rift Haran Handia-n kokatuta dago eta mendiz inguratuta dago.Afrikako bigarren aintzira handiena da azalerari erreparatuz gero, baina sakonena.
Tanganyika lau herrialderen menpe dago: Burundi, Kongoko Errepublika Demokratikoa (KED), Tanzania eta Zambia, KEDek (% 45) eta Tanzaniak (% 41) gehiengoa izanik.

Biodibertsitatea
----------------

Aintzira honetan gutxienez 250 espezie arrain ziklido eta beste 150 ez-ziklido bizi dira, gehienak aintziraren errekastroan kokatzen dira, 180 metroko sakoneran.Tanganyika aintzira espezie ezberdinen eboluzioa ikertzeko leku garrantzitsua da.

Historia
--------

Richard Francis Burton eta John Speke, esploratzaile britaniarrak izan ziren lakua ikusi zuten lehenengo europarrak 1858an. Nilo ibaiaren iturrien bila zebiltzala aurkitu zuten.John Speke bilatzen jarraitu zuen eta benetako iturria aurkitu zuen, Victoria aintzira.

Industria
---------

Aintziratik arrantzatutako arrainek bertako biztaleriaren proteina iturri nagusiena da.Gaur egun, 45.000 pertsonak lan egiten dute arrantzale moduan. Arrantza komertziala 1950eko hamarkadan hasi zen eta hortik aurrera eragin zuzena izan du bertako espezie ezberdinetan. 1995ean, 180.000 tona arrain harrapatu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *60. araua: Aintzirak*.
2. ↑  «Tanzania», in Adrian ROOM: *Placenames of the World*, McFarland & Company, 2006, ISBN 0-7864-2248-3 (ikus 368. orrialdea).

Ikus, gainera
-------------

* Afrikako Aintzira Handiak
* Afrikako geografia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5511
* Commonscat Multimedia: Lake Tanganyika

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242540287
* GND: 4058979-1
* LCCN: n80121276
* NKC: ge272786
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1374224

 |

* Wd Datuak: Q5511
* Commonscat Multimedia: Lake Tanganyika

  


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Afrikako Aintzira Handiak**  |

 |
| Afrikako Aintzira Handien mapaAfrikako Aintzira Handien mapaAfrikako Aintzira Handiak | **Aintzirak:** A – Albert • E – Edward • K – Kivu • T – Tanganyika • Y – Kyoga • V – Victoria • M – Nyassa**Eskualdeko estatuak:** UG – Uganda • KE – Kenya • CD – Kongoko Errepublika Demokratikoa • RW – Ruanda • BI – Burundi • TZ – Tanzania • ZM – Zambia • MW – Malawi • MZ – Mozambike |
*Artikulu hau Afrikako errepublikari buruzkoa da; lakua gaitzat duena beste hau da: «Tanganyika»*
Tanganikako ikurra kolonia zen bitartean
Tanganika Errepublikaren ikurra
**Tanganika** (ingelesez *Tanganyika*) Ekialdeko Afrikan zegoen Errepublika zen. Commonwealthean parte hartu zuen eta izena bere mendebaldeko mugan zuen Tanganyika aintziratik zetorkion. 1964an, Zanzibar uhartearekin batera gaurko Tanzania osatu zuen.

Lehenengo Mundu Gerra eta gero, Versaillesko Ituna zela eta, Alemaniako kolonia zen Ekialdeko Alemaniar Afrikak britainiarren eskuetara pasa zuen. 1922ko Nazioen Ligaren ebazpenaren bitartez *Tanganyika agintepeko Lurraldea* izena hartu zuen. 1946an Nazio Batuen fideikomisopeko lurralde bihurtu zen baita britainiarren kontrolpean. Azkenean, 1961eko abenduaren 9an independentzia lortu zuen eta 1962ko ekainaren 9an "Tanganikako Errepublika" bihurtu zen Julius Nyerere burua zela.

Gaur egun, Tanzaniako kontinenteko aldeari oraindik Tanganika diote. Tanzania hitza Tanganika eta Zanzibar batzetik dator.

Kanpo Lotura
------------

* 1886ko Tanganika eta Zanzibarren mapa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431731
* Commonscat Multimedia: Tanganyika

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241906810
* GND: 7622721-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q431731
* Commonscat Multimedia: Tanganyika
**Taney konderria** (ingelesez: *Taney County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Milan da. 2010eko zentsuaren arabera 51.675 biztanle zituen, Taney kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Taney konderriak 1.687,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 49,74 ura dira. Beste 1.638 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 30,62 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 51.675 pertsonetatik 49.577 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.494 dira. 405 beltzak edo afroamerikarrak. 376 amerikar natiboak ziren eta 40 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 329 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 53 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 895 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496962
* Commonscat Multimedia: Taney County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152482036
* LCCN: n83126057
* **Lekuak**
* OSM: 1180503
* TGN: 2001251

 |

* Wd Datuak: Q496962
* Commonscat Multimedia: Taney County, Missouri
**Nienburg** Alemaniako herri bat da, Saxonia Beherean eta Nienburgeko barrutian kokatua dagoena, Weser ibaiaren ibilbidean.

Geografia
---------

Nienburg, Bremenetik 55 kilometro hegoekialdera eta Hannoverretik 45 kilometro iparmendebaldera dago. Weser ibaiaren erdialdeko lurraldean (*Mittelweserregion*) dagoen herririk handiena da.

### Garaiera

Herria, itsasoaren mailatik 25 metroko garaierara dago.

### Biztanleria eta hedadura

Herriak, 64.45 kilometro karratuko hedadura du. Bertan, 2006. urteko azken erroldaren arabera, 32.764 pertsona bizi dira.

Biztanleriaren garapena
-----------------------

* 1998-32.789
* 1999-32.659
* 2000-32.611
* 2001-32.454
* 2002-32.462
* 2003-32.543
* 2004-32.691
* 2005-32.803

Historia
--------

Herri honi buruzko lehen aipamena, 1025. urtekoa da.

Ikus, gainera
-------------

Demografia
----------

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61068808

 |

* Wd Datuak: Q61068808
**Tabernasko basamortua** Europako basamortu bakartzat hartzen da. Almeriako probintzian dago (Andaluzia, Espainia) probintziako hiriburu den Almeriatik 30 kilometro iparraldera, Tabernas, Gador, Santa Cruz de Marchena, Alboloduy eta Gergal herrien artean, Almeriako probintzian bertan, eta erreserba natural bezala babestua dago, 280 kilometro karratuko hedadurarekin.

Iparraldean duen Sierra de los Filabres eta hego-ekialdean duen Sierra Alhamillaren arteko bere kokapenak, gertuko Mediterraneo Itsasoaren korronte hezeetatik babesten dute, euri gutxi egiten duen inguru batean, Iberiar Penintsulako Levante den bezala, 243 mmko euria baino ez dute uzten. Urte osoan izaten diren batez besteko tenperatura altu (17 °C) eta ahal diren eguzki ordu maila gehienetako batekin (3.000 ordu), benetako basamortu hau eratzen duen klima lehorra osatzen da. Ezaugarri guzti horiek, oraindik larriagoak dira föhn efektuaren ondorioz.

Euri urriak, euri jasa handietan erortzen dira, eta, beraz, landaretza gutxi duen tupa eta hareharri sedimentariozko lurzoru pobrea, ez da hezetasuna mantentzeko gai, alderantziz baizik, higadura handiagoa jasaten du, lurralde lugorriko paisaia bereizgarriak eratuz.

Noiz behinka ura daramaten ibilgu lehorrei, euri bide edo *rambla* deritze Levante guztian, eta bere barnean babesten da landaretza urria, baita animaliak ere: sorbeltz arrunta, trikua, beletxikia, ganga, malkar-sorbeltza, atalarra, gailupa tronpetaria eta kutturlio arrunta kasu.

Bitxikeria
----------

Tabernasko basamortua, Iparramerikako basamortuekin duen antzagatik, 1950 eta 1980ko hamarkaden bitartean erabili zen, spaghetti western deritzon zine generoko film ugari filmatzeko, westernaren ekoizpen espainiar-italiarrak, *La muerte tenía un precio* eta *Por un puñado de dólares* bezalako filmekin eta Sergio Leone bezalako zuzendariekin, Ennio Morriconeren musikarekin eta Clint Eastwood bezalako aktoreekin. Kylie Minogue kantariak, bertan grabatu zuen bere *Some Kind of Bliss* bideoklipa.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Santa Cruz de Marchenako webgunea
* **(Gaztelaniaz)** Alboloduyko webgunea
* **(Gaztelaniaz)** Tabernaseko webgunea
* **(Gaztelaniaz)** Gérgaleko webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q939811
* Commonscat Multimedia: Desert of Tabernas

---

 |

* Wd Datuak: Q939811
* Commonscat Multimedia: Desert of Tabernas
**Tablas de Daimiel Parke Nazionala** (gaztelaniaz: *Parque Nacional de las Tablas de Daimiel*) Espainiako Gaztela-Mantxa autonomia erkidegoko Ciudad Real probintzian dagoen parke nazional bat da. Parke nazional hau Daimiel eta Villarrubia de los Ojos udalerrietako lursailetan kokatzen da. Biosfera erreserba ere bada.

Las Tablasen hezegunea Guadiana ibaiaren elkargunean eta Cigüela ibaiadarrean sortzen dira. Iberiar Penintsulako ekosistema garrantzitsuenetariko bat da fauna eta floraren aniztasun eta kalitateagatik.

Hala ere, parkearen biziraupena akuiferoen gehiegizko ustiapenagatik arriskuan dago. Degradazio honegatik, 2009ko urriaren 22an Europako Batzordeak espediente bat ireki zen Espainian. Unescok espediente bat ireki zuen Espainiaren aurka 2007ko azaroan ingurumen erakundeek aurkeztutako salaketagatik (Ecologistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife eta WWF); honetan La Manchako Biosfera Hezea argudiatzen zen eta, batez ere, Las Tablas de Daimiel.

2009ko amaieran zohikatza suteak lehorteari geitu ziren egoera kritikoa eragiteko. Suteak kontrolatzeko hartutako neurriak frogatu zituzten, eta eskasak izan ziren, beraz, Tajo ibaiaren transferentzia onartu egin zen. Baldintza hidrikoek nabarmen errekuperatu dira, eta akuiferoaren maila 20 metro baino gehiago igo da, lehorte gogorreko periodo amaieragatik eta akuiferoaren gehiegizko ustiapenagatik.

Iruditegia
----------

* Aireko ikuspegia.Aireko ikuspegia.
* Pasabidea.Pasabidea.
* Tablas de Daimiel.Tablas de Daimiel.

Kanpo estekak
-------------

* Tablas de Daimiel Parke Nazionaleko turismo gida **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1520216
* Commonscat Multimedia: Tablas de Daimiel

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4520154387420730970005
* GND: 4621521-9
* LCCN: sh95003896
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 10036262

 |

* Wd Datuak: Q1520216
* Commonscat Multimedia: Tablas de Daimiel


| * i
* e
* a
Espainiako parke nazionalak |
| --- |
| Parke nazionalak | Aigüestortes i Estany de Sant Maurici  •  Cabañeros  •  Cabrera Uhartedia  •  Caldera de Taburiente  •  Doñana  •  Europako Mendiak  •  Galiziako Uharte Atlantikoak  •  Garajonay  •  Guadarrama  •  Monfragüe  •  Ordesa eta Monte Perdido  •  Sierra Nevada  •  Tablas de Daimiel  •  Teide  •  Timanfaya |
Penintsula antartikoaren mapa, non Oskar II.a kostaldea erakusten den.
**Oskar II.a kostaldea**, **Oskar II.a Erregea** edo **Oskar II.a** (ingelesez **Oscar II Coast**) penintsula antartikoaren Graham Lurraldearen ekialdeko kostaldearen zati bat da, Fairweather lurmuturra (edo Eguraldi Ona lurmuturra), Nordenskjöld kostaldeagandik banatzen duena, eta Alexander lurmuturaren (edo Suedia lurmuturra) artean, Foyn kostaldeagandik banatzen duena. Antartandeek Oskar II.a kostaldea penintsula antartikoaren mendebaldean dauden kostaldeak diren Danco kostaldea eta Graham kostaldeagandik banatzen dute.

Larsen izotz hesia Oskar II.a kostaldetik hedatzen da Weddell itsasoan zehar. Kostaldearen barnealdeak Larsen izotz hesian amaitzen diren glaziarrek banandutako mendikate transbertsalak ditu.

Kostalde hau 1893an aurkitu eta kartografiatu zuen Carl Anton Larsenek, Oskar II.a Suediakoa eta Norvegiakoa erregearen omenez izendatu zuena. 1893ko abenduak 1ean Larsenek Jason penintsula aurkitu zuen, 1555 metroko altuerara iristen den Oskar II.a kostaldearen irtengunea, Jason mendia izendatuz bere itsasontziaren omenez, baina penintsula bat zela jakin gabe. Jason penintsula 40 miliatan zehar hedatzen da ekialdetik mendebalderako norantzan 2 eta 10 milia arteko zabalera batekin, Framnes lurmuturra edo puntan amaituz.

Kostalde hau 1902an esploratu zuen Otto Nordenskjöldek zuzendutako Suediar Espedizio Antartikoak Antarctic itsasontzian, bertako kapitaina Larsen zelarik.

Argentinako Armadak Santa Teresita babeslekua inauguratu zuen 1953ko urriak 4an Adie kalatxoan eta Arcondo babesleku nagusia 1963ko urriak 12an Jason penintsulako Arcondo nunatakean. 1966ko apirilean Argentinako Aire Armadak Oskar II.a kostaldean, bere operazioetarako laguntza bezala, TA-33 Laguntza Estazioa ezarri zuen.

Lurralde aldarrikapenak
-----------------------

Argentinak Oskar II.a kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte.

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *costa Oscar II* edo *Rey Oscar II* deitzen du.
* Txilek *Costa Óscar II*
* Erresuma Batuak *Oscar II coast*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2681086

 |

* Wd Datuak: Q2681086
Plano konplexuaren irudia. Zenbaki irudikariak ardatz irudikarian (bertikala) daude kokatuta.

|  |
| --- |
| {\displaystyle \ldots } (eremu urdinaren ereduaerrepikatzen da) |
| *i*–3 = *i* |
| *i*–2 = –1 |
| *i*–1 = –*i* |
| *i* 0 = 1 |
| *i* 1 = *i* |
| *i* 2 = –1 |
| *i* 3 = –*i* |
| *i* 4 = 1 |
| *i* 5 = *i* |
| *i* 6 = –1 |
| *i* *n* = *i* *n* **mod** 4(ikusi Moduluzko aritmetika) |
|

**Zenbaki irudikaria** zenbaki erreal negatibo baten erro karratua da. Zenbaki irudikariek {\displaystyle bi} itxura daukate, non {\displaystyle b} zero ez den zenbaki erreal bat den eta {\displaystyle i} unitate irudikaria, {\displaystyle {\sqrt {-1}}} dena. Beraz:

{\displaystyle i^{2}=-1\,\!}
Ingeniaritza elektrikoa, elektronikoa eta hauei lotutako beste arloetan, unitate irudikaria *j* hizkiaz adierazten da korronte elektrikoaren intentsitatearekin ez nahasteko, *i* hizkiaz idazten ohi dena.

Zenbaki konplexuak, adierabakarrean, zenbaki erreal baten eta zenbaki irudikari baten batuera moduan idatz daiteke, honela:

{\displaystyle a+bi\,\!}
*i* zenbaki irudikariari konstante irudikari ere deitzen zaio.

Zenbaki hauek {\displaystyle \mathbb {R} } zenbaki errealen mutzoa zabaltzen dute {\displaystyle \mathbb {C} } Zenbaki konplexuen multzora.

Gottfried Leibnizek, XVII. mendean, esaten zuen {\displaystyle {\sqrt {-1}}} urlehortar moduko bat dela biziaren eta ezerezaren artean.

Eragiketak zenbaki irudikariekin
--------------------------------

### Zenbaki irudikarien batuketa eta kenketa

Zenbaki irudikariak zenbaki errealak balira bezala gehitzen eta kentzen dira, zenbaki irudikariaren *i* adierazlea eutsiz.

*ai* + *bi* = (*a*+*b*)*i*
*ai* - *bi* = (*a*-*b*)*i*
Adibidez:

*i* + 4*i* = 5*i*
2,3*i* −1,6*i* +5,7*i* = 6,4*i*
### Zenbaki irudikarien biderketa eta zatiketa

Zenbaki irudikariak biderkatzean *i*·*i* = -1 dela kontuan izan behar dugu:

Orduan:

*ai* · *bi* = -(*a*·*b*)
*a* · *bi* = (*a*·*b*) *i*
*ai* / *bi* = a/b
*ai* / *b* = (*a*/*b*) *i*
*a* / *bi* = -(*a*/*b*)*i*
*b* nulua denean zatiketa ez dago definituta.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9165172
* Commonscat Multimedia: Imaginary numbers

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4588957-0
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q9165172
* Commonscat Multimedia: Imaginary numbers