**Antonia Gutiérrez Bueno y Aoiz** (edo Ahoiz), ezizenez **Eugenio Ortazán y Brunet** (Madril, 1781ko urtarrilaren 17a - ibidem, 1874ko apirilaren 6a) madrildar idazlea, itzultzailea eta aitzindaria, Espainiako egungo Liburutegi Nazionalean kontsultak egiteko baimendutako lehen emakumea izan zen (1837).

Biografia
---------

Madrilen jaio zen, 1781eko urtarrilean, San Bernardo Zabala kalean eta familia aberats eta ilustratu batean. Mariana Ahoiz Navarroren eta Pedro Gutiérrez Bueno kimikari eta farmazialari ilustratuaren alaba izan zen, erregearen botikario nagusia. Bere aitak, garai hartako intelektualekin (Leandro Fernández de Moratín, adibidez) harremanez gain, gai zientifikoei, hiztegiei eta beste hizkuntza batzuetako gramatikari buruzko 300 lan baino gehiago zituen, eta liburu horiek familiaren alabek eskuragarri zituzten.

Lan ibilbidea

Antonio Arnaurekin ezkondu zen, eta harekin bizi izan zen Parisen. Han, talde intelektualekin harremanetan jarraitu zuen. Bere garaiko beste emakume-intelektual batzuek bezala, Eugenio Ortazán eta Brunet izena hartu zuen, koleraren gaineko artikulu bilduma bat frantsesetik itzultzeko. Izen horrekin hasi zen 1835ean *Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres* argitaratzen.

Alargun geratu zenean, Madrilera itzuli zen, eta Liburutegi Nazionalean sartzeko eskaera egin zuenean, 55 urte zituen.

Liburutegi Nazionaleko zuzendariak (1834-1840), Joaquín María Patiñok, eskaera Gobernazio Ministerioari helarazi zion, eta *establezimendu horretako konstituzioek sartzea zein etxerako liburuak ateratzea debekatzen* zutela adierazi arren arren, era berean, beheko solairuko areto bat eskaini zion eskatzaileari. Gainera, bost edo sei emakumetik gora egonez gero, mahaiak, braseroa, idazteko lekua eta emakume konkurrenteek dagokien begirunea izateko behar dena erosi beharko zatekeela adierazi zuen. Beste txosten batean, kontseilari erreal batek 1761eko *debeku zaharra 'agindu barbaroa' kalifikatu zuen, eta ikusarazi zuen herriaren erdiak oraindik ere bazituela Espainian komentuak non kokatu eta ez liburutegiak non hezi.*

Maria Cristina de Borbón erregina erregenteak eskaera onartzea erabaki zuen, *beheko aretoko sarrera Antonia Gutiérrez andreari ez ezik Liburutegira joan nahi zuen beste emakume guztiei ere.* Gainera, hauxe erantzun zion, bost edo sei emakume baino gehiago balira, gastu gehikuntza ezinbestekoa zela adierazteko.

Antonia Gutiérrez Buenoren eskaeraren arrazoia zen *Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres* jarraitzeko dokumentazioa aurkitzea. Hiztegi hori 1835ean hasi zen argitaratzen, gizonezko izengoiti batekin (Eugenio Ortazán y Brunet). Aurretik, izengoiti beraren azpian, koleraren gaineko artikulu-bilduma bat frantsesetik itzuli zuen. Ez zuen inoiz *Hiztegia* amaitu, baina geroago hainbat artikulu argitaratu zituen, horietako bat emakumeen hezkuntzaren aldekoa.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Gil, Mamen.  (12 de abril de 2018). «Antonia Gutiérrez Bueno, la llave que abrió la Biblioteca Nacional a otras mujeres» *Mujeres Valientes*.
2. ↑   «La primera usuaria de la Biblioteca Nacional | Biblioteca Nacional de España» *www.bne.es* 2012-02-13.
3. ↑   «Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres.. Tomo primero [Texto impreso / por Eugenio Ortazán y Brunet - Gutiérrez Bueno, Antonia - Libro - 1835»] *bdh.bne.es*.
4. ↑  Sobre su familia*cf*. el artículo de Gema Hernández Carralón: Eva en la BNE, 6/04/2012
5. 1 2  *Recopilación de lo más interesante que se ha publicado en abril de 1832 en la Gaceta de Francia: concerniente al cólera-morbo*, Madrid, 1832 (digit. Google Books).
6. ↑  Tereixa Costenla, *Leer era cosa de hombres*, El País, 10 de marzo de 2013.

Kanpo estekak
-------------

* Eva BNEn
* Eugenio Ortazánek Google Booksen sinatutako lanak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8201097
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 792144783095526405095
* BNE: XX1386379
* SUDOC: 259438464

 |

* Wd Datuak: Q8201097

[[Kategoria:1781} jaiotzak]][[Kategoria:1874} heriotzak]]
Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en 1781
Categoría:Fallecidos en 1874