**Bernardo de Irigoyen** (1822ko abenduaren 18a - 1906ko abenduaren 27a) abokatu, diplomatiko eta politikari argentinarra izan zen.

Biografia
---------

Buenos Airesen jaioa, Irigoyen Buenos Aireseko Unibertsitatean matrikulatu zen eta 1843an *juris doctor* titulua lortu zuen. Juan Manuel de Rosas gobernadorearen enkargua jaso zuen Txilerekin mugako gatazka bat konpontzeko (Rosas Argentinako Konfederazioaren kanpo-politikaz arduratu zen bere 1835-1852ko agintaldian), eta 1844tik 1850era, Irigoyen Justizia ministro izan zen Mendoza probintzian, non lehen probintziako sistema judiziala ezarri zuen, baita lege militar erreformista eta Lurzoruaren legearen estatutuak ere.

Berriro ere Txilerekin negoziatu zuen Magallanesko itsasartea eztabaidatua (1851), eta Rosaren iraulpenaren ondoren, 1852ko San Nikolaseko Akordioa idazten lagundu zuen. 1860an Buenos Aires probintzia sezesionistarekin bateratzeko bidea ireki zuen batzar konstituzionalean parte hartu zuen eta Argentinako Auzitegi Gorenean izendatu zuten; uko egin zion, ordea, eta praktika pribatuari ekin zion berriro.

Irigoyen 1870ean itzuli zen bizitza publikora foru legegile gisa, eta 1875ean, Nicolás Avellaneda presidenteak Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuen. Brasil eta Paraguayrekin muga-itunak negoziatu zituen, azken nazioaren aurkako Paraguaiko gerraren harira, eta Barne Arazoetako ministro izendatu zuten 1879an, agintaldi horretan Buenos Airesen 1880ko federalizazioa idatzi zuen. Atzerri ministroaren kargura itzuli zen Avellanedaren ondorengo Julio Roca presidenteak bidalita, eta 1881eko Txile eta Argentinaren arteko muga-ituna bermatu zuen.

1884an Argentinako Senaturako hautatua izan zen, eta 1886an arrakastarik gabe aurkeztu zen presidente izateko. Geroago Argentina ordezkatu zuen James Blaine AEBetako Estatu idazkariarekin Biltzar Panamerikarra eratzeko elkarrizketetan; hala ere, azken buruan, Argentinak Britainiar Inperioarekin zuen harremanaren ondorioz, Irigoyenek, gainerakoan ideia onartzeko prest zegoenak, Blainek Estatu Batuekin lotura ekonomikoak estutzeko egindako proposamenak errefusatu zituen.

Irigoyen Bartolomé Mitre, Leandro Alem eta beste batzuekin bat egin zuen 1890ean Batasun Zibikoa ezartzeko. Alderdi Nazional Autonomista Nagusiari (PAN) aurre egiteko sortua, Batasun Zibikoak bere lehen presidentetzarako txartela antolatu zuen 1892an. Irigoyen Mitreren hautagai izendatu zuten, baina. kanpaina serio hasi baino lehen, Alem-en oposizioak Mittrek lehia utzi zuen. Irigoyen Gobernuko PAN barrutik Herritar Batasuneko pertsona kontserbadoreagoen eta erreformisten koalizio bat sortzen saiatu zen. Haren fakzioa, ordea, Hipólito Yrigoyenen Batasun Zibiko Erradikal sortu berriaren itzalpean geratu zen, eta orduan indarrean zegoen sistema ez-demokratikoari hauteskunde-erreformen gaian «hautsi aurretik makurtzeko» politikaren alde egin zuen.

Legegile zahartua ordez, 1898an, Buenos Aires probintziako gobernadore izateko hautagai izan zen, eta 1902ra arte izan zen. Bernardo de Irigoyen erretiroa hartu eta Buenos Airesen hil zen 1906an. Haren heriotzak Roca presidente ohi eragin handikoari bere aliatu errespetatuenetariko bat kendu zion, eta Rocaren hegemonia politika nazionalean handik gutxira amaitu zen.

Erreferentziak
--------------