|   Larrungo tren ttipia |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | **San Inazio** |
|  |  |  |  |  |
| *kotxetegiak* |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
| *gurutzaketa* |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | **Larrun** |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**Larrungo tren ttipia** mendebaldeko Pirinioetan dagoen Larrun mendira igotzen den trenbidea da, Donibane Lohizunetik 10 kilometrotara ekialderantz dagoen San Inazio mendatea eta Larrun mendiaren tontorra lotzen duena; bi toki horien arteko garaiera aldea 736 metro da. Nahiz eta tontorra Lapurdiren eta Nafarroa Garaiaren arteko mugan izan, trenbide osoa Ipar Euskal Herrian dago.

Euskal Herrian gaur egun alhan den kremailera-tren bakarra da. 1924. urtean inauguratu zuten, eta, harrezkero, itxura berari heldu dio. Hasieratik izan da Larrungo trenaren eginbeharra turistak eramatea, tontorretik sekulako bistak baitaude: egun argi batean, Euskal Herriko zazpi probintziak ikus daitezke.

Historia
--------

Larrungo tren ttipia egitea lehendabizikoz 1908an proposatu zuten eta 1912ko dekretu batek departamenduari eraikitzearen ardura eman zion. Trenbidea eraikitzeko lanak 1912an hasi baziren ere, Lehenengo Mundu Gerrak eten egin zituen. 1924ko ekainaren 30ean trenbidea ireki zuten. 1978an gertuko Sarako herritarrak erreferendum batera izan ziren deituak. Bertan, Sarako herriak Larrunera igoko zuen errepide bat egiteari ezetz esan zion. Horrek ziurrenik, Larrungo tren ttipiaren biziraupena ziurtatu zuen.

Trenbidearen emakidaduna 1982 arte *Société Anonyme des Chemins de Fer Basques* (euskaraz: "Euskal Herriko Trenbideen Sozietate Anonimoa"), 1914 *Voies Ferrées Départementales du Midi* (euskaraz: "Ekialdeko Departamenduko Trenbideak") izena hartu zuena. Jatorrizko ustiapena 1994 arte iraun zuen 1989an *Société Hydroélectrique du Midi* (euskaraz: "Ekialdeko Sozietate Hidroelektrikoa") elkartearekin egindako fusioa zela eta.

1994an emakida bukatu eta Pirinio Behereetako departamenduak ustiapena berreskuratu zuen. Harrezkero, Veolia Transport garraio enpresa frantziarraren taldeko CFTA izan da emakidaduna.

Datu teknikoak
--------------

Trenbideak ezaugarri tekniko hauek ditu:

* Luzera: 4,2 kilometro
* Trenbidea: kremailera
* Beheko geltokiaren altuera: 169 m
* Gailurreko geltokiaren altuera: 905 m
* Gehiengo malda: % 25
* Bidaia-denbora: 30 min
* Abiadura: 9 km/ordu
* Elikadura: 3000 V, 50 Hz, sistema trifasikoa

Trenbide bakoitzak lau gurpileko makina du, bi bagoi eramaten dituena. Bagoiek lau gurpil aurrean eta beste lau atzean dituzte, bakoitzak 60 bidaiarirentzako tokia izanik.

Trenbidea martxoaren erdigunetik azaroaren hasiera arte izaten da alhan.

Irudiak
-------

* San Inazioko geltokiaSan Inazioko geltokia
* Tren bat mendia igozTren bat mendia igoz
* Larrungo geltokiaLarrungo geltokia
* Larrun mendiaLarrun mendia
* KotxetegiakKotxetegiak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Oihane LAKAR IRAIZOZ: «Maldak lautzeko konponbide burutsuak»[*Betiko hautsitako esteka*], *Elhuyar Zientzia eta Teknologia*, 2010-02-01.
2. 1 2 3 4  Trenbidearen historia
3. 1 2 3  Trenbidearen ustiapena
4. ↑  Kremaileraren historia eta teknika
5. ↑  Webgune ofiziala

Kanpo estekak
-------------

* Larrungo tren ttipiaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q36695
* Commonscat Multimedia: Chemin de fer de la Rhune

---

 |

* Wd Datuak: Q36695
* Commonscat Multimedia: Chemin de fer de la Rhune

| * i
* e
* a
 Ipar Euskal Herriko garraioa |
| --- |
| Autobusa | Line nagusiak ( 4 5 6 7 ) • Hiriarteko lineak ( 3 10 11 12 13 14 15 16 ) • Linea osagarriak (30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 ) • Anezkak ( N1 N2 N3 N6 N10 N11 N12 N13 N30 N40 N50 ) |
| Tram'Busa | Tram'Busa ( T1 T2 ) |
| Metroa | Topo (  ) |
| Trena | Baionako aldiriak ( **51** **53** **54** ) • Akitania Berriko eskualdeko trenak • TGV |
| Aireportuak | Biarritz-Iparralde aireportua • Itsasuko aerodromoa |
| Besteak | Txalupa ( A1 ) • Vélibleu • Larrungo tren ttipia |
| Sare zaharrak | Baionaldeko garraioa (1979-2011) • Chronoplus (2011-2019) • Uribil (2007-2016) • Itzulia (2008-2016) • Hegobus (2007-2019) • Kintoa Mugi (2017-2019) |