recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Miriam Okariz** (Bilbo, 1968ko abenduaren 6a) euskal moda diseinatzailea da. 1990. urtean Bilboko Lanca Nazioarteko Eskolan Moda Diseinuko titulua lortu zuen eta bi urte geroago Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretan graduatu zen, teknika grafikoen espezialitatean hain zuzen.

1991tik 1993ra hainbat moda lehiaketetako lehenengo saria irabazi zuen. 1993. urtean jantzi-marrazkien diseinuko lehenengo saria irabazi zuen. 1993tik 1998ra diseinatzaile bezala lan egiteaz gain Lanca Eskolako Diseinu eta Moda irakaslea izan zen. 1994an, Miriamek "Monge-Ocáriz" izeneko denda ireki zuen bere adiskide batekin. 1996. urtean Miriamek bere lehenengo bilduma aurkeztu zuen Bartzelonako Gaudí pasarelan. Harrezkero Espainiako eta nazioarteko azoka eta pasareletan parte hartu du. 1998 eta 1999 urteen artean, Javier Barroeta euskal diseinatzailearekin aritu zen elkarlanean.

2002ko otsailean, Madrilgo Cibeles pasarelan, diseinatzaile gazte hoberenarentzako "L’Oreal Paris" saria irabazi zuen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Bere webgunea
* Elkarrizketa[*Betiko hautsitako esteka*]
* Artikulua Argia aldizkarian
* Consumer aldizkarian eginiko elkarrizketa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263711

 |

* Wd Datuak: Q12263711
**Minarkismoa** filosofia politiko bat da, eta proposatzen du Estatuaren parte hartzea gizarte libre batean ahalik eta eragin gutxienekoa izan behar lukeela, nazio baten lurraldeko, aireko eta itsasoko espazioa babesteko behar bezain handia besterik ez (ikus: Estatu-nazioa). Minarkia estatu baten eredua da, eta bere eginkizun bakarrak herritarrei polizia eta auzitegiak ematea da, erasoetatik eta lapurretatik babestuz eta jabetza-legeak betez. Charles Townshend (1945- ) historialariak XIX. mendeko Britainia Handia Europako herrialdeen arteko gobernu-modu horren aitzindari gisa deskribatu zuen. Ferdinand Lassallek ere erabili zuen terminoa.

Minarkismo terminoa sarriago erabiltzen da, beharbada, askatasun indibiduala bera bortxatu gabe babesten duen Estatua bilatzen eta defendatzen duten libertarioei buruz hitz egiten denean, bai eta alde batetik libertarioak eta bestetik libertario anarkistetatik bereizteko ere, azken hauek Estatua berez gizabanakoaren askatasunaren bortxaketa dela uste baitute. Minarkistek, ordea, diote gutxieneko gobernua beharrezkoa dela askatasun batzuk zaintzeko (legeen neutraltasuna eta minarkistak ez diren kanpoko estatuen armaden inbasioarengandik babesteko). Teoria politiko hau anti-estatismoaren tradizioari lotuta dago, zeinak sustatzen baitu Estatua indargabetzea, estatu-funtzio gehienak indargabetzea.

Samuel Konkin merkatu-anarkistak ere erabili zuen omen terminoa 1971n.

Filosofia
---------

Minarkistek, oro har, Estatua justifikatzen dute, erasorik ezaren printzipioari atxikitzearen ondorio logikoan oinarrituta. Anarkokapitalismoa ez dela praktikoa argudiatzen dute, ez baita nahikoa erasorik ezaren printzipioa betearazteko, zeren eta legeak anarkismoaren pean aplikatzea lehiari irekita baitago. Beste justifikazio ohiko bat da defentsarako sinadura pribatuek eta auzitegiek behar adina ordainduko luketenen interesak ordezkatzea. 

Minarkista batzuek diote egoera bat saihestezina dela eta anarkia alferrikakoa dela. Robert Nozick-ek, *Anarchy, State and Utopia*n (1974) gutxieneko Estatu baten ideia ezagutarazi zuenak, argudiatu zuen gaueko zaintzaile lanak betetzen dituen Estatu batek eta oinarrizko banakako eskubideak errespetatzen dituen Estatu batek zentzua izan dezakeela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Gregory, Anthony. *The Minarchist's Dilemma.* .
2. ↑  What role should certain specific governments play in Objectivist government? - Leonard Peikoff/
3. ↑    *Interview with Yaron Brook on economic issues in today’s world (Part 1). « Featured Podcast « Peikoff.* .
4. ↑    *Copia archivada.* .
5. ↑    *BlackCrayon.com: Dictionary.* .
6. ↑   Huerta de Soto. *Prólogo del Manifiesto Neolibertario.* .
**Trantsizio hiperfina** edo **egitura hiperfina**, fisika atomikoan, atomoen edo molekulen energia edo espektruaren mailetan, elektroiaren eremu magnetikoa eta momentu magnetiko nuklearraren arteko elkarreraginetk datorren dipolo magnetiko baten elkarreraginaren ondorioz gertatzen den perturbazio txiki bat da.

Teoria
------

Pentsamendu klasikoaren arabera, nukleoaren inguruan mugitzen ari den elektroiak, dipolo magnetikoko momentu bat du, hau kargatua dagoelako eragina. Dipolo magnetiko honen momentuaren eta nukleoko momentu magnetikoaren arteko elkarreraginak (bere espinagatik), hiperfinen arteko zatiketara darama.

Baina, elektroiaren espina dela eta, elektroien S geruzarako ere existitzen da hiperfinen zatiketa, geruza honek, momentu angeluar orbital hutsa duena. Kasu honetan, diipolo magnetikoaren elkarreragina are indartsuagoa da, nukleoaren barnean desagertzen ez diren elektroien probabilitate dentsitatea bezala ({\displaystyle ~r=0~}).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1413102
* Commonscat Multimedia: Hyperfine structure

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4161052-0
* NDL: 00573594
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1413102
* Commonscat Multimedia: Hyperfine structure
Xafla basal transmisio-mikroskopio elektronikoz behatua.
**Xafla basala** matrize estrazelular espezializatuz eraturiko geruza mehea da, zelula parenkimal eta ehun konektiboaren arteko interfase gisa jokatzen duena. Epitelio zelulak, zelula muskularrak eta Schwann zelulak finkatu eta lotzen dituen xafla jarraia da. Zelula epitelialak ez diren zelulei lotutako xaflari, kanpo xafla deritzo. Mintz basalarekin nahastu ohi da, baina berez xafla basala xafla erretikularrarekin batera bere osagaia da.

Bere osagaiak kolagenoa, laminina, entaktina, fibronektina, glukosaminoglukanoak eta proteoglukanoak dira. Fibronektina izan ezik, beste osagai guztiak bertako zelulek jariatuak dira. Aitzitik, bere konposaketa aldakorra da kokapenaren arabera.

Mikroskopio elektronikoz 40-50nm-tako geruza jarrai gisa nabari da non dentsitate desberdineko bi alde bereizten diren:

* Zelula parenkimalen aldean geruza argiago bat nabari da: *xafla argia*.
* Ehun konektiboaren aldean geruza ilunagoa dago: *xafla dentsoa*.

Funtzioak
---------

* Funtzio nagusiena epitelio ehunari sostengua ematea da. Epitelio zelulak bertara lotzen dira eta halaber, xafla basalaren osagaiak ehun konektiboaren osagai desberdinetara.
* Atxikipen zelularra.
* Zelulen desberdintzapena eta zatiketa gaitasuna erregulatzen du.
* Iragazpen langa gisa jokatzen du, bahe molekular gisa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q809756
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* TA: A15.2.03.007
* FMA: 62918

 |

* Wd Datuak: Q809756
**Mercedes Hurtado de Álvarez** (Popayán, Nueva Granada Errepublika, 1840 – Bogota, Kolonbia 1890) emakume idazle kolonbiarra izan zen. Onartuta dago Kolonbian liburu bat plazaratu zuen lehenengo emakumea bera izan zela. Bere alaba ere idazlea izan zen, Mercedes Álvarez de Flores.

Biografia
---------

1840. urtean jaio zen Kolonbiako Popayán hirian, Cauca departamenduan, eta, ondoren, Bogota hirira joan zen. Soledad Acostak bere garaian arrakastaz idatzi zuten idazle kolonbiarren artean aipatzen du. Era berean, hainbat aldizkarirekin kolaboratu zuen.

*Alfonso. Cuadros de costumbres* izenburuko eleberri bat idatzi eta argitaratu zuen 1870ean. *Alfonso* lanean, garaiko tentsio sozialak erretratatzen dira. Cristina Valckeren arabera, hau izan zen emakume kolonbiar batek inprimategi batean argitaratutako lehen eleberria; aurretik Soledad Acostak bakarrik argitaratu zituen bere lanak egunkariekin batera zetozen liburuxken bidez. 

Obra José María Torres Caicedo doktoreari eskainita dago. Han emakume gisa agertzen zen, garaiko gizarte patriarkalaren printzipio moraletan kontserbadore izateko asmoarekin. Hala ere, bere garaikideak ez bezala, bere izenarekin argitaratu zuen liburua, eta ez izengoiti batekin. Bogotan hil zen, 1890ean.

Obra
----

* *Alfonso. Cuadros de costumbres*, Medardo Rivas inprimategia, 1870.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Eleberriaren bertsio elektronikoa.
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108603016

 |

* Wd Datuak: Q108603016
**Sare eta teknologia protokoloak**\*| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP,  *gehiago* |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML,  *gehiago* |
| Saio geruza | NetBIOS,  *gehiago* |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP,  *gehiago* |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25,  *gehiago* |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP,  *gehiago* |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232,  *gehiago* |
| \*OSI ereduaren arabera |

**SSL** (**S**ecure **S**ockets **L**ayer) eta **TLS** (**T**ransport **L**ayer **S**ecurity), Garraio Geruzako Segurtasuna, **SSL**-ren ondorengoa, Internet-en komunikazio seguruak ezartzeko kriptografia protokoloak dira.

Sarrera
-------

SSL 3.0-ren eta TSL 1.0-ren artean desberdintasun txikiak egon arren funtsean protokolo berbera da. SSL protokoloa bakarrik aipatu arren artikuluaren informazioa biei dagokie kontrakoa ez bada adierazten.
Kriptografiaren bidez Interneteko muturren arteko informazioari kautotasuna eta pribatutasuna ematen dizkio **SSL**k. Eskuarki, bakarrik zerbitzaria kautotzen da (hau da bere nortasuna bermatzen da), aldiz bezeroa kautotu gabe geratzen da. Elkar kautotzea gako publikoen azpiegitura (edo PKI) behar da bezeroentzako.
Protokolo honek bezero-zerbitzari aplikazioei komunikatzeko prozedura ematen die zeinek zera prebenitzen ditu: entzuteak (eavesdropping), igorlearen nortasuna faltsutzea eta mezuaren osotasuna mantentzea.
**SSL**k oinarrizko hiru pauso ditu:

* Komunikazioan erabiliko den zifratze algoritmoa negoziatzea
* Gako publikoen trukaketa eta ziurtagiri digitaletan oinarritutako kautotzea.
* Zifratu simetrikoan oinarritutako datu trafikoa zifratzea

Ikus,Gainera
------------

* OpenSSL: Software librearen inplementazioa
* IPsec

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q206494
* Commonscat Multimedia: SSL and TLS

---

 |

* Wd Datuak: Q206494
* Commonscat Multimedia: SSL and TLS
*Artikulu hau euskarazko testuliburuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Xabier (argipena)».*
***Xabiertxo*** (izenburu osoa: *Xabiertxo: umiei euskeraz irakurtzen erakusteko idatzia*) irakurketarako euskal testuliburu bat da, Ixaka Lopez Mendizabal eskola-liburu egileak prestatua eta 1925 urtean lehen aldiz argitaratua. Azala nahiz irudi guztiak Jon Zabalo *Txiki* marrazkilariak egin zituen.

Xabiertxo irudikatzen duen puntuz egindako panpina
Garaiko eskola-liburu guztietan zabalkunde handia izan zuena izan zen 1960ko hamarkadara arte behin eta berriz argitaratua izan zen. 1959 urtean bizkaierara moldatu zen Santi Onaindiaren eskutik. Kolorezko irudiz hornitua eta garai hartako euskarazko grafia erabiliz (*r* eta *l* hitzei azentu marka jarrita, besteak beste), baserrian girotutako liburua da eta *Xabiertxo* izeneko mutila du protagonista. Eskola-liburu abertzaletzat jo izan da eta morala, erlijiotasuna eta naturaren goraipamena ere nabarmentzen ditu.

Liburuaren azalean droste efektua ikusten da: Xabiertxo irakurtzen ari den liburua bera irudi auto-errepikakorra da, infinitura luzatzen den erreferentzia bihurkaria.

Kanpo estekak
-------------

* *Xabiertxo*, JPG eta PDF formatuetan eskuragarri, *Euskal Memoria Digitala* webgunean.
* Perez Urraza, Karmele (2005): Xabiertxo eta Sabin, eskola liburutako ikasle eredugarri, *Euskalingua*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269052
* Commonscat Multimedia: Xabiertxo

---

 |

* Wd Datuak: Q12269052
* Commonscat Multimedia: Xabiertxo
**Villa Luro** Argentinako Buenos Aires hiriburuko mendebaldean dagoen auzoa da. Auzoak 2,6 km² ditu eta C10 Komuna da. 1991tik 2001era biztanleria 30.753tik 33.058ra igo zen, hau da, ehuneko 7,5eko gehikuntza.

Deskribapena
------------

Villa Luro 1870eko hamarkadan bere lurrak banatu eta saldu zituen Pedro Luro medikuaren eta eraikuntza kontratistaren izena du. Lurok Mar del Platako bainuetxearen garapenean ere parte hartu zuen. Auzoko lehen biztanleak etorkin italiarrak, espainiarrak, portugaldarrak eta euskaldunak ziren. Gaur egun Villa Luro hiriko leku lasaia da, aldiriko izaera eta etxe baxuak dituena. Villa Luro Club Atlético Stentoren etxea da. Aldameneko Liniers auzora joan aurretik, CA Velez Sársfield estadioa Villa Luron zegoen.

Auzoak honako kale hauek ditu mugan: Emilio Castro etorbidea, Escalada, Juan B. Alberdi etorbidea, Medina, Rivadavia etorbidea, Canónigo Miguel Calixto del Corro etorbidea, Juan B. Justo etorbidea, Lope de Vega etorbidea, Álvarez Jonte etorbidea, Bacacay, Irigoyen, Ferrocarril Domingo F. Sarmiento trenbide zaharra, Anselmo Sáenz Valiente eta Albariño trenbideak.

Urtero abenduaren 1ean, auzo eguna ospatzen da, 2011n 100. aldiz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Hiriko administrazioaren informazioa Villa Lurori buruz
* **(Gaztelaniaz)**barriada.com: Villa Luroren estatistikak eta deskribapena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q772760
* Commonscat Multimedia: Villa Luro, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030866
* **Lekuak**
* OSM: 2222110

 |

* Wd Datuak: Q772760
* Commonscat Multimedia: Villa Luro, Buenos Aires
*Artikulu hau filosofoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Xabier Etxeberria».*
**Xabier Etxeberria Ezponda** (Iruñea, Nafarroa, 1948) nafar filosofo, matematikari eta ikertzailea da.

Biografia
---------

Filosofian doktore eta Matematiketan lizentziatua Madrilgo Unibertsitate Complutensean. Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan (1972-1974) eta Euskal Herriko Unibertsitatean irakasle izandakoa (1979-1996). Europako hainbat Unibertsitate eta Ikerketa Zentrotan egin ditu egonaldi akademikoak (Paris, Brusela, Hannover eta Urbana-Champaign). 1986az geroztik, Logika eta Zientziaren Filosofia katedraduna da, eta 1996az geroztik Espainiako CSICeko (Consejo Superior de Investigaciones Científicas) Filosofia Institutuan Ikerketa irakaslea, Filosofia, Zientzia, Teknologia eta Gizarte ataletan. 1993az geroztik, Espainiako Logika, Metodologia eta Zientziaren Filosofia Elkarteko buru da, eta 1983tik 1992ra Zientzien Historiaren Espainiako Elkarteko presidenteorde izan zen. Gai horiez diharduen *Theoria* aldizkariaren editore ere bada.

Bere bibliografia zabalean lan hauek nabarmen daitezke: *Introducción a la metodología de la Ciencia: la filosofía en el siglo XX* (1989), *Filosofía para princesas* (1989), *Nuevos ensayos sobre el entendimiento humano* (1992), *Calculemos: matemáticas y libertad* (1996) eta *Sobre el juego* (1997). Azken urteotan teknologia berriek eta informazioaren gizarteak jendartean duten eragina ikertu ditu gehienbat, eta gai horri lotutako trilogia arrakastatsu eta saritua eman du argitara: *Telépolis* (1994), Anagrama saria lortu zuen *Cosmopolitas domésticos* (1995), eta *Los señores del aire* (1999). Azken lan horri esker, Espainiako Saiakera Sari Nazionala eman zioten 2000. urtean.

Sariak
------

* Anagrama Essay Prize  (1995)
* Euskadi Ikerkuntza Saria (1997)
* Espainiako Saiakera Sari Nazionala  (2000)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑    «Echeverria Ezponda, Javier - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-01-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3163142
* Commonscat Multimedia: Javier Echeverría

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 112876970
* ISNI: 0000 0001 0860 1765
* BNE: XX912342
* BNF: 123401095 (data)
* CANTIC: a10076700
* GND: 1056294728
* LCCN: n78051257
* Tabakalera ID: 62501
* SUDOC: 03190601X
* ORCID: 0000-0001-7316-4717
* BIBSYS: 90741168
* UB: a1003298
* ICCU: REAV094155
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01626/eu\_e\_0171/e0171
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 536263

 |

* Wd Datuak: Q3163142
* Commonscat Multimedia: Javier Echeverría
Volgako arroa.
**Volgako eskualdea** (errusieraz: Поволжье, *Povolzhie*) Volga ibaiaren ibilbidearen ondoan dagoen eskualde ekonomiko eta geografikoa da, Errusian. Eskuinaldean Volgako ordokia edo Volgako muinoak ditu eta ezkerraldean, berriz, Transvolga edo *Zavolzhie*, izeneko eskualdea. Historian zehar, Volgako Bulgaria, Kumandarrak, Urrezko Horda eta Kieveko Rusa izan dira bertoko potentzia hegemonikoak. Geografia eta historiaren ikuspuntutik, honako eskualdetan banaturik dago:

* *Pokamie* ("Kamako eskualdea").
* *Vérjneye Povolzhie*("Volga Garaia"): Volgaren iturritik Okaraino, Jaroslavl oblasta, Kostroma oblasta‎, Ivanovo oblasta‎, Nizhni Novgorod oblasta‎ eta Txuvaxia.
* *Srédneye Povolzhie* ("Volga Ertaina"): Ulianovsk oblasta‎, Penza oblasta‎, Samara oblasta‎ eta Tatarstan.
* *Nizhneye Povolzhie* ("Volga Beherea"): Saratov oblasta‎, Volgograd oblasta‎, Astrakhan oblasta‎ eta Kalmukia.

Orografia laua da oso, lautada handiak izanik. Udak beroak dira (uztailean bataz besteko tenperatura 22-25 °C-koa da) eta neguak hotzak (urtarrilean eta otsailean bataz besteko tenperatura -10 °C eta -15 °C artekoa da). Iparraldean urtero 500-600 mm-ko prezipitazioak dituzte eta 200-300 mm-koak hegoaldean.

Lau eskualde natural ditu: baso mistoa (Tatarstan), baso-estepa (Samara, Penza eta Ulianovsk), estepa (Saratov eta Volgograd) eta erdi-basamortua (Astrakhan eta Kalmukia).

Ikus, gainera
-------------

* Volgako Barruti Federala

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Povolzhie[*Betiko hautsitako esteka*], Sobietar Entziklopedia Handia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1634214
* Commonscat Multimedia: Volga Basin

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ge163368

 |

* Wd Datuak: Q1634214
* Commonscat Multimedia: Volga Basin
Carlos Mori taldearen sortzaile bat izan zen.
**Montparnasse taldea** Txileko talde artistiko bat izan zen, 1922an Europako joera postinpresionistaren eta, batez ere, fauvismoaren eraginpean zeuden margolariek osatua.
Taldeak izen bereko Parisko auzoaren izena hartu zuen, abangoardia artistikoen gune soziala, Frantziara egindako bidaia baten ondoren. Sortzaileak, Luis Vargas Rosas eta Camilo Mori, besteak beste, 1920ko Udazkeneko Saloia erakusketan egon ziren. Egonaldian, Juan Gris ezagutu zuten. Beste joera batzuk ere neurri txikiagoan bereganatu zituzten, hala nola espresionismoa eta kubismoa. Taldeak erabat arbuiatu zituen arte akademizista eta Txilen garai hartan nagusitu zen kriollismo erromantikoa. Juan Emar idazleak *La Nación* egunkarian mugimenduaren alde idatzi zuen, Pablo Picasso eta Georges Braque ezagutzera emanez.

Partaide batzuk
---------------

hona hemen taldekide batzuk: 

* Pablo Burchard (1873-1960)
* Julio Ortiz de Zárate (1885-1943)
* Jorge Letelier (1887-1966)
* Manuel Ortiz de Zárate (1887-1946)
* Isaías Cabezón (1891-1963)
* Pablo Vidor (1892-1991)
* Augusto Eguiluz (1893-1969)
* Álvaro Yáñez Bianchi [Juan Emar] (1893-1964)
* Henriette Petit (1894-1983)
* Waldo Vila (1894-1979)
* Camilo Mori (1896 -1973)
* Héctor Cáceres (1897-1980)
* Luis Vargas Rosas (1897-1977)
* José Perotti (1898-1956)
* Marta Villanueva (1900-1995)
* Jorge Caballero (1902-1992)
* Ana Cortés (1906-1998)
* Inés Puyó (1906-1996)

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3118237
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh93005342

 |

* Wd Datuak: Q3118237
**M.J.O'Neill's** Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen taberna bat da. 2 Suffolk Street kalean eta Church Lane kaleko izkinan dago, Trinity College unibertsitatetik hurbil.

Historia
--------

Hiru mendeko antzinakotasuna duela baieztatu ohi da. 1875tik aurrera Hogan anaien jabetzakoa izan zen, eta 1917ko abuztuan M.J. O’Neill tabernariak erosi eta gaur egungo izena ipini zion.

1783an Church Lane kaleko aldean inprimategia zegoen, bertan William Butler-ek Irish Herald aldizkari nazionalista argitaratu zuen, 1789ean leku berean Arthur O’Connor-ek The Press aldizkaria argitaratu zuen, honetan Theobald Wolfe Tone eta irlandar errepublikanismoaren ikuspuntuak ezagutzera eman ohi ziren.

Kanpo estekak
-------------

* M.J.O'Neill's tabernaren webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6712198
* Commonscat Multimedia: O'Neills, Dublin

---

 |

* Wd Datuak: Q6712198
* Commonscat Multimedia: O'Neills, Dublin
**Men-Bras-de-Kermar-Ker zutarria** edo menhirra (frantsesez: *Menhir de Men-Bras-de-Kermar-Ker*) Morbihan departamenduko Moustoir-Ac herrian, Bretainian, dagoen Neolitoko monumentu megalitikoa da. 1924tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.

Deskribapena
------------

Kermarquer-la-Lande herrixkatik 270 metrotan dago, Keraratik 470 metrotan. 300 metrotan Kerarako zutarria dago.
Zutik jarritako harri honek neurri hauek ditu: 6,8 metro ditu. Oinarria, ia laukizuzena, 3,8 m² ditu. Zutarria ipar-mendebaldera makurtuta dago.

Zutarriak grabatu sinbolikoak ditu hiru aldetan: ilargi erdiak edo ilgorak eta aizkorak. Ipar-mendebaldera begira ez dago inongo sinbolorik.

Inguruan beste harri handi bat dago, agian beste menhir, gizakiak egindako markekin. 150 m. mendebaldera, erreka batean ainguratuta, 1,8 m2-ko altuera duen menhir isolatua dago.

Ingurua
-------

Zutarria baso batean dago kokatuta, soilgune batean.

Historia
--------

Trikuharria Neolitokoa da. 1847an haren inguruko informazioa jaso zen. Langleko kondeak Société polymathique du Morbihan elkarteari eman zion 1914ko martxoaren 26an. Eraikina 1924ko apirilaren 23ko dekretuaren bidez monumentu historiko gisa sailkatuta dago.

Iruditegia
----------

* Ikuspegi orokorrra.Ikuspegi orokorrra.
* Inguruan beste harri handiak ikusten dita.Inguruan beste harri handiak ikusten dita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jean-Étienne Picaut, *Moustoir-Ac Sous les frondes des fougères*, Moustoir-Ac, Liv'Éditions, octobre 2010, 320 p. (ISBN: 978 2 84497 184 5), 35-36 or.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Menhirra Merimée datu basean.
* **(Frantsesez)**:Zutarriaren mapa eta argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22992063
* Commonscat Multimedia: Menhir de Kermarquer

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00091459

 |

* Wd Datuak: Q22992063
* Commonscat Multimedia: Menhir de Kermarquer
***Xirika*** Euskal Herriko euskarazko gazte aldizkaria izan zen. 2004an sortu eta lau urte barru desagertu egin zen. Bere egoitza Senperen (Lapurdi) kokatuta zegoen.

Hasieran, *Xirika* paper formatoko aldizkaria zen, Euskal Herriko liburudendetan saldu nahiz harpidedunen artean banatzen zena. Horren zati bat *Gara* egunkariarekin banatzen zen ostegunetan. Ondoren, aldizkaria eraberritu zen eta hiru euskarritan banatzen hasi zen: *Xirika FZ*, *Gara* egunkariarekin batera ostegunetan banatzen zena, paper formatoan; *Xirika KZ* eta *Xirika MSKL*, hilabetekaria, aldizkari formatokoa, harpidedunek jasotzen zutena; eta *Xirika.info*, Interneteko edizioa.

2008ko ekainean bere azken zenbakia kaleratu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Bide bat itxi, berriak irekitzeko *Xirika.info*, 2008ko ekainaren 30a

Kanpo estekak
-------------

* Xirika.info

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269086
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 1765-4831

 |

* Wd Datuak: Q12269086
**Montera** toreatzaileen ohiko kapela da — ezpatariena zein banderilleroena —. XIX. mendetik erabiltzen dute, aguazilen eta heriotzak egiteko baimena duten beste ofizial batzuen bikornioaren ordez. Francisco Montes «Paquiro» toreatzaileak sartu zuen zezen-jantzietan 1835ean, eta hainbat aldaketa egin zizkion traje distiratsuari. Montera astrakanaz eginda egon ohi da, eta barruko estalkia tafetazkoa da.

Toreatzaile batzuek, debozio berezia duen irudiren bat daramate barruan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elhuyar Hiztegia
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «El vestido de torero» *Portal Taurino*.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Plaza de Toros de Vista Alegre. *Montera.* .
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Vázquez Legarreta, Enrique.  (2004-4-6). *¿Sabía usted qué? - Francisco Montes "Paquiro".*  El Siglo de Torreón.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3042878
* Commonscat Multimedia: Montera

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300256738
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3042878
* Commonscat Multimedia: Montera
**Yonaguni uhartea** (yonagunieraz: *Dunan-chima*; japonieraz: 与那国島, *Yonaguni Jima*) Japoniako uharte txiki bat da, Ryukyu uhartediaren baitan dagoena. Okinawa uhartetik 480 kilometrora dago, hego-ekialdean, eta Taiwanen ekialdean kokatzen da. 28,88 kilometro karratuko azalera dauka, eta 1.684 biztanle zituen 2009an. Urteko batez besteko tenperatura 23,9 °C-koa da eta urteko 3.000 mm inguruko prezipitazioak ditu. Yonaguni uhartean bertako hizkuntza hitz egiten da, yonaguniera, hain zuzen.

Historia
--------

Uhartea Asiarekin lotua egon zen azken glaziaziora arte, japoniar uharteetarantz zuzendutako zubi moduko bat osatuz. Garai hartan lurrazalean zeuden Yonaguniko Egitura ospetsuak, haien jatorria eztabaida sutsuen mamia izan da, eta da gaur ere. Sakishima Uharte gehienak Ryūkyūko Erresumak menderatu zituen XV. mende amaieran, baina Yonagunik burujabe iraun zuen 1522ra arte. XVII. mendean, zehazki 1609. urtean, Satsumako feudo japoniarrak beretu zuen. 1879. urtean Japoniak herrialdera formalki batu zuen uhartea, baina 1945 eta 1972. urte artean Estatu Batuek okupatu zuten, harik eta itzulia izan eta Okinawako prefekturako zati bilakatu zen arte.

Ikus, gainera
-------------

* Yonaguniko Egiturak
* Yonaguniera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q220701
* Commonscat Multimedia: Yonagunijima

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 259961564
* LCCN: sh85149219
* NDL: 00647667
* **Lekuak**
* OSM: 4858174

 |

* Wd Datuak: Q220701
* Commonscat Multimedia: Yonagunijima
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tryon da. 2010eko zentsuaren arabera 34.876 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.490,41 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,01 ura dira. Beste 1.483,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 34.876 pertsonetatik 33.566 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.504 dira. 409 beltzak edo afroamerikarrak. 337 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 157 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 380 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496132
* Commonscat Multimedia: Madison County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126675168
* LCCN: n81018552
* **Lekuak**
* OSM: 610946
* TGN: 2001375

 |

* Wd Datuak: Q496132
* Commonscat Multimedia: Madison County, Nebraska
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wampsville da. 2010eko zentsuaren arabera 73.442 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.712,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,68 ura dira. Beste 1.696,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 42,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 73.442 pertsonetatik 70.232 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.316 dira. 1.260 beltzak edo afroamerikarrak. 473 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 576 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 46 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 844 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115166
* Commonscat Multimedia: Madison County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125488263
* LCCN: n80080368
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1835284
* TGN: 1002624

 |

* Wd Datuak: Q115166
* Commonscat Multimedia: Madison County, New York
**Xar-kali-xarri** (K.a. 2218-K.a. 2192) antzinako ekialde ertaineko kronologiaren arabera), akadiar dinastiako errege sumertar bat izan zen. Naram-Simen semea, ezin izan zuen bere aitak bezala egin, eta akadiar inperioa erori egingo zen barne tentsioen, Puzurinsunsinak Awaneko erregearen iritsiera eta gutien iritsieraren ondorioz.

Gainbehera, Sumerren aldi berean gertatu ziren matxinadekin hasi zen. Xar-kali-xarri, matxinada horiek kontrolpean mantentzeko gai izan zen aipaturiko Awaneko erregea iritsi zen arte, lurralde osoan erasoak egin zituena. Nomada atzerritarrak, amorritak eta gutiak, hasiera batean, Basarko guduan garaituak izan ziren. Baina Sinai galdu egin zuten egiptoarren aurrean, eta Babilonia eta Elam erresumatik banandu ziren. Hil egin zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2014-03-28). (PDF) *175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia.*  Bilbo, 3 or..

Ikus, gainera
-------------

* Akad

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Naram-Sim** | **Sumerreko erregea**K.a. 2218-K.a. 2192 | Ondorengoa' |
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Richmond da. 2010eko zentsuaren arabera 82.916 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.148,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,45 ura dira. Beste 1.132,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 72,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 82.916 pertsonetatik 76.780 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.813 dira. 3.565 beltzak edo afroamerikarrak. 225 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 753 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 116 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.447 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501172
* Commonscat Multimedia: Madison County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123148433
* LCCN: n80002463
* NARA: 10038989
* **Lekuak**
* OSM: 1846551
* TGN: 2000820

 |

* Wd Datuak: Q501172
* Commonscat Multimedia: Madison County, Kentucky
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Virginia City da. 2010eko zentsuaren arabera 7.691 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 9.331,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,65 ura dira. Beste 9.291,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.691 pertsonetatik 7.521 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 186 dira. 15 beltzak edo afroamerikarrak. 35 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 26 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 89 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496596
* Commonscat Multimedia: Madison County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134879554
* GND: 4219825-2
* LCCN: n81101031
* **Lekuak**
* OSM: 1740635
* TGN: 2001288

 |

* Wd Datuak: Q496596
* Commonscat Multimedia: Madison County, Montana
**Wheeler konderria** (ingelesez: *Wheeler County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alamo da. 2010eko zentsuaren arabera 7.421 biztanle zituen, Wheeler kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wheeler konderriak 777,69 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,39 ura dira. Beste 765,3 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,1 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.421 pertsonetatik 4.761 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 356 dira. 2.582 beltzak edo afroamerikarrak. 6 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 54 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498332
* Commonscat Multimedia: Wheeler County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138390018
* LCCN: n81140584
* NARA: 10039277
* **Lekuak**
* OSM: 1074320
* TGN: 2000444

 |

* Wd Datuak: Q498332
* Commonscat Multimedia: Wheeler County, Georgia
**Madison etorbidea** (ingelesez *Madison Avenue*) New Yorkeko Manhattan burguko etorbide bat da. Norabide bakarrekoa eta 9255 metroko luzerakoa, hegoaldetik iparraldera Madison Square Gardenetik, 23. kalearen inguruan Madison Etorbideko Zubiraino 138. kalean hedatzen da. Midtown, Upper East Side, Spanish Harlem eta Harlem auzoak zeharkatzen ditu.

Historia
--------

Etorbideak bere izena Madison Squaretik jasotzen du, honek, era berean, bere izena James Madisongandik jaso zuelarik, AEBetako laugarren presidentea izan zena. Jatorrian, Madison Etorbidea ez zen 1811ko Komisarioen Planaren zati, eta 1836an egina izan zen Samuel B. Rugglesen ahaleginen ondoren, Gramercy Park 1831n eta Union Square garatu zituena.

Estatu Batuetan, "Madison Avenue" izena, sarri metonimikoki erabiltzen da publizitaterako, eta etorbidea publizitatearen industriarekin identifikatzen da sektore honek 1920ko hamarkadan jasan zuen hazkuntza handiaren ondoren.

Toki interesgarriak
-------------------

* Pierpont Morgan Library 225. zenbakian, 36. kalearen inguruan, Murray Hillen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109849
* Commonscat Multimedia: Madison Avenue

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 168035067
* BNF: 14445664b (data)
* GND: 4597686-7
* LCCN: sh00006189

 |

* Wd Datuak: Q109849
* Commonscat Multimedia: Madison Avenue
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Madison da. 2010eko zentsuaren arabera 13.308 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 833,65 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,09 ura dira. Beste 830,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.308 pertsonetatik 11.630 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 236 dira. 1.292 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 74 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 276 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513891
* Commonscat Multimedia: Madison County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146629065
* LCCN: n84076801
* NARA: 10040199
* **Lekuak**
* OSM: 2534189
* TGN: 2002172

 |

* Wd Datuak: Q513891
* Commonscat Multimedia: Madison County, Virginia
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Winterset da. 2010eko zentsuaren arabera 15.679 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.455,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,98 ura dira. Beste 1.453 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.679 pertsonetatik 15.430 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 197 dira. 45 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 121 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115404
* Commonscat Multimedia: Madison County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145412097
* LCCN: n80045125
* NARA: 10038981
* **Lekuak**
* OSM: 1789781
* TGN: 2000621

 |

* Wd Datuak: Q115404
* Commonscat Multimedia: Madison County, Iowa
**Monte d'Oro** toki arkeologiko bat da mendi homonimoan kokaturik, Montelepreko eskualdean. Hau da Italiako udalerri bat, Siziliako Palermoko metropolian. Arkeologia arloan arte objektu ugari, K.a. VI. mendekoak, aurkitu dira. Italiako toki arkeologiko askorekin bezala, toki honetan ere, ezkutuko indusketek material baliotsu atera dute. Nahiz eta berreskuraezina izan, haren aberastasunari buruzko ideia bat egin dezakegu, Montelepreko Museo Zibikoaren atal arkeologikoan edo Palermoko Antonio Salinas museo arkeologiko erregionalean gordetakoa ikusi ondoren: erremintak, katiluak, Greziako eta Feniziako zilarrezko eta urrezko txanponak, brontze eta beirazko orearen aurkikuntzak. Gainera, *Manico di Quararan*, harkaitzean landutako kamerak dituen nekropoli handi bat badago ere. Zenbait aurkikuntza agertu dira Cariniko Golkoko uretan ere, Hikarako portu nagusia gune horretan egon behar izan zuen seinale bat.

Kanpo estekak
-------------

* Manico de Quararan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3862145

 |

* Wd Datuak: Q3862145
**Madison konderria** (ingelesez: *Madison County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua London da. 2010eko zentsuaren arabera 43.435 biztanle zituen, Madison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Madison konderriak 1.208,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,95 ura dira. Beste 1.206,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 43.435 pertsonetatik 39.616 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 622 dira. 2.852 beltzak edo afroamerikarrak. 88 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 231 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 53 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 587 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485526
* Commonscat Multimedia: Madison County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132509997
* ISNI: 0000 0004 0437 8940
* LCCN: n79055481
* **Lekuak**
* OSM: 177916
* TGN: 1002625

 |

* Wd Datuak: Q485526
* Commonscat Multimedia: Madison County, Ohio
**Xabier Galarraga Aldanondo** (?, ? - Bilbo, 2014ko maiatzaren 19a) gipuzkoar irakasle eta ekonomialaria izan zen.

Biografia
---------

Ekonomia eta merkataritza zientzietako lizentzia eskuratu zuen 1969an Valladolideko Unibertsitatean. Erresuma Batuan eta Estatu Batuetan ikasten jardun ondoren, EHUn egin zuen doktoregoa 1980an. 1971tik aurrera Bilboko enpresa zientzietako fakultatean jardun zuen irakasle.

Besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Plangintza eta Azterlanen zuzendaria (1981-1984) izan zen. Bestalde, EHUko ikerketa proiektuetan hartu zuen parte, bai Euskal Ekonomialarien Elkargoak edota AENAk (Aeropuertos Españoles) eginikoetan, eta bere lankidetza eskaini die hainbat erakunderi. Eusko Ikaskuntzako Gizarte eta Ekonomia Zientziak saileko lehendakaria izan da 1978tik 1980ra eta 1982tik 1984ra.

Iñaki Galarraga arkitekto eta irakaslea zuen anai.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269017
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 213258637
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02284/eu\_g\_0301/g0301

 |

* Wd Datuak: Q12269017
**Wheeler konderria** (ingelesez: *Wheeler County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bartlett da. 2010eko zentsuaren arabera 818 biztanle zituen, Wheeler kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wheeler konderriak 1.490,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,06 ura dira. Beste 1.489,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,55 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 818 pertsonetatik 808 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 1 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489610
* Commonscat Multimedia: Wheeler County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123255810
* LCCN: n88050895
* **Lekuak**
* OSM: 1425462
* TGN: 2001407

 |

* Wd Datuak: Q489610
* Commonscat Multimedia: Wheeler County, Nebraska
**Manuel José García Caparrós** (Málaga, 1960-Malaga 1977ko abenduaren 4) Malagako langile gaztea, Langile Komisioak sindikatuko militantea zen. 1977ko abenduaren 4ean, Andaluziaren autonomiaren aldeko manifestazio batean Polizia Armatuak hil zuen. Andaluziar askorentzat sindikalista gaztea autonomiaren aldeko borrokaren sinboloa da.

Historia
--------

Gazteak Cervezas Victoria fabrikan lan egiten zuen. 1977an Andaluziako bandera debekatuta zegoen. Manifestazioaren egunean beste gazte batek, Juan Manuel Trinidad Berlangak, Diputazioaren eraikinean bandera jarri zuen nahiz eta Francisco Cabeza Diputatu Nagusiak debekua zabaldua zuen. Ondorioz, polizia Málagan hedatu zen eta manifestarien aurka egin zuen. Karga horietan gomazko pilotak, kezko lehergailuak eta benetako balak erabili zituzten. Ondorioz, eguerdian bi gazte larriki zauritu zituzten, emakumezko gazte bat eta 15 urteko gizonezko nerabe bat, eta 17 urte zituen García Caparrós hil zuten. Inoiz ez da argitu nor izan zen tiroaren egilea.

Hilketaren aurrean herritarrek gogor erantzun zuten, eta ondorioz salbuespen egoera ezarri zuten hurrengo egunetan, hileta arte. Hil zuten tokian aldare bat sortzen joan ziren herritarrak, baina Fuerza Nuevako faxistek, inpunitate osoz, desegin zuten arte.

Gertaeren garrantzia
--------------------

García Caparrós gogorarazteko irudia Andaluziako Autonomiaren Museoan.
Andaluziar askorentzat hilketaren eguna Andaluziako benetako eguna izan beharko litzateke (ofizialki otsailaren 28an ospatzen da). Hilketaren ondorioz autonomiaren aldeko mugimendua indartu zen.

Aitormenak
----------

Herritarren presioari esker García Caparrósek aitormen batzuk jaso ditu:

* 1995ko Malagako Udalak kale bati gaztearen izena eman zion.
* 2002an hil zuten tokian, Kolon Zumardian, oroigarri bat jarri zen. Lekuak Oroimenaren Tokiaren izendapena du.
* 2009ko apirilaren 20an Probintziako Diputazioak Seme Kutuna izendatu zuen.
* 2013an Andaluziako Seme Kutuna izendatu zuten.

Ikerketa
--------

Urtetan administrazioak egun horretan gertu zena ezagutzeko oztopo handiak jarri ditu eta dokumentu asko oraindik orain ez dira publiko egin. Azkenean, Rosa Burgos ikerlariak garaiko dokumentazioa berreskuratu du eta bere ikerketak liburu batean bildu ditu: *Las muertes de García Caparrós* non galdera askori erantzunak ezagutzera ematen diren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Manuel Jose García Caparrós1977ko abenduaren 4ko hilketari buruzko memoria webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q625736
* Commonscat Multimedia: Manuel José García Caparrós

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 53153775035761550005
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q625736
* Commonscat Multimedia: Manuel José García Caparrós
**Ziriako Iturri Urlezaga** Euzkeldun Batzokijaren kide abertzale eta jeltzale historiko bat izan zen. Antzina karlisten gudarosteko kapitaina izana zen.

1894ko uztailaren 14an Sabin Aranak Bilboko Zazpikaleetako Posta kaleko 22. zenbakian Euzkeldun Batzokija elkartea sortu zuen, lasterrera Bizkai Buru Batzarra eta gerora Euzko Alderdi Jeltzalea izango zenaren abiapuntua. Elkartearen irekitze ekitaldian, arratsaldeko seiretan, Ziriako Iturrik lehenbiziko aldiz ikurriña elkartearen balkoian zintzilikatu zuen, hura baitzen elkarteko kiderik zaharrena, orduan berrogeita hamar urte zituen. Honenbestez Eusko abertzaletasunaren ibilbideari ofizialki hasiera eman zioten.

Ikurrina Sabin eta Luis Arana anaiek diseinatu zuten, hasieran Bizkaia independiente baten bandera izateko bakarrik diseinatua izan zen, baina bere hedapen azkarraren ondorioz, azkenik Euskadiren bandera ofiziala eta Euskal Herria osoari loturiko bandera bilakatu zen.

Aipatutako elkarte hau Espainiako Gobernuaren aginduz itxia izan zen eta handik gutxira bertako kideak espetxeratuak, gerora absolbituak izan zirelarik. Elkartea berrirekia izan zen, baina berriz ere itxiarazi zutenez desegina izan zen, halere haren hasierako egitura ondorengo alderdi politikoaren antolaketaren oinarritzat erabilia izan zen.

Kanpo estekak
-------------

* Ziriako Iturri Urzelaga. Euskomedia. **(Gaztelaniaz)**

Erreferentziak
--------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5770176
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 56145

 |

* Wd Datuak: Q5770176
**Miguel Martinez de Lezea Laskurain** (Villabonan, 1893ko martxoaren 20a - 1984) gipuzkoar txistularia izan zen. 

Villabonako eta Urretxuko txistulari banda zuzendu zituen, 1925ean Tolosako 1. txistulari plaza oposizioz atera baino lehen. Bere lehen lana Tolosako Inauterietako Alboradako piezak ahaztu eta deformatu gabe salbatzea izan zen, ordu arte partitura idatzirik ez zutenak. 1928an Donostian lehen saria jaso zuen Tolosako bandak. 1930ean Gure Txokoa orfeoiaren zuzendari jarri zen. 1925etik 1972ra egon zen Tolosako bandan eta akademian zuzendari. 1961ean txistu klaseak ematen hasi ziren Tolosako musika akademian. Urte horretan Miguelek txistu1. postua utzi eta silbotearekin hasi zen (bere seme Antoniok ordezkatu). 1963an omendu zuen herriak. 47 urtetan sanferminetara joan zen txistu jotzera. 80 urte beteak zituela erretiratu zen. Bere bi semek, Miguel eta Jesus, Iñaki Letamendia eta Jose Ramon Garikano ikasleek osatu zuten talde berria. 

1984ean hil zen 91 urterekin. Obra ugari konposatu edo instrumentatu zituen eta sariak irabazi zituen bere ibilbidean. 2009an Juan Garmendia Larrañagak bere biografia bat idatzi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Eusko Ikaskuntza» *www.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-11-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109401283

 |

* Wd Datuak: Q109401283