recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alicja Dorabialska** (Sosnowiec, 1897ko urriaren 14a – 1975) kimikari poloniarra zen.

Biografia
---------

Alicja Dorabialska Sosnowiec-en jaio zen, Vistula Land-en, Errusiako Inperioan (orain Polonia). Varsoviako bigarren hezkuntzako eskola batean graduatu zen 1914an, eta, gero, Moskuko Emakumeen Goi Mailako Ikastaroen Matematika Fisikoko Departamentuan matrikulatu zen hurrengo urtean, eta 1918an graduatu zen. Dorabialskak Varsoviako Unibertsitateko doktoretza jaso zuen 1922an, eta Marie Curiren ikaslea izan zen Curie Institutuan, Parisen, 1925ean. Dorabialska Varsoviako Unibertsitate Teknologikoko Kimika Fisikoko Institutuko laguntzailea izan zen 1918tik 1932ra. Bi urte geroago, 1934an, Lviv Polytechnic-eko kimika fisiko eta ez-organikoko departamentuko irakasle laguntzaile izendatu zuten, eta ondoren Bigarren Mundu Gerraren testuinguruan saileko buru izan zen. 1945ean, Dorabialska irakasle titular izendatu zuten eta Kimika saileko dekanoa izan zen 1945-1951 bitartean. Saileko burua ere izan zen 1945etik 1968ra. 1975ean hil zen.

Dorabialskak zetonen esteroisomerismoari buruzko ikerketa termokimikoari buruzko tesia idatzi zuen, Wojciech Świętosławskiren zuzendaritzapean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** ciencia, Mujeres con.  (2023-05-31). «Dorabialska, pionera de la radiactividad que guiaba a Curie por París» *Pikara Magazine* (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
2. ↑  Ogilvie & Harvey, pp. 749–50
3. ↑  Ogilvie & Harvey, p. 749

Bibliografia
------------

* **(Ingelesez)**  ISBN 0-415-92039-6..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11685393
* Commonscat Multimedia: Alicja Dorabialska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306147288
* ISNI: 0000 0004 1035 5008
* BNF: 127710219 (data)
* GND: 128044721

 |

* Wd Datuak: Q11685393
* Commonscat Multimedia: Alicja Dorabialska
***Shake Hands with the Devil*** (euskaraz *Deabruari Bostekoa Eman*), 1959ko Michael Anderson estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako ekintza eta drama film bat da. James Cagney, Don Murray, Dana Wynter eta Glynis Johns aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

1921, Anglo-Irlandar Gerra. Black and Tans indar militar ankerraren soldaduak IRAren aurka borrokatzeko Irlandara iristean aurrez jada aski gupidagabea zen britainiar eta irlandarren gatazka armatuaren areagotzea ekarri du, IRAz gain "matxinoa" izatearen "susmoa" duten irlandar ororen aurkako gehiegikeria egiten baidituzte.

Kerry O'Shea (Don Murray) Dublingo unibertsitate bateko Kirurgia Fakultatean ikasten ari den estatubatuar-irlandar ikasle bat da, bere inguruan bizi den gatazka ikusi eta adiskide matxino ugari izan arren bere burua istiluetatik ahal bezain urruti matentzen saiatzen da. Baina gau batez, bera eta Paddy Nolan (Ray McAnally) irlandar ikaslekidea kalean barna doazela IRAk britainiar soldadu bati lehergailuz burututako segada baten lekuko izango dira, bizirik atera diren soldaduek heurak ikusi eta erasotu dieten IRAkideak direlako ustez tiro egingo diete, bi mutil gazteak ihes egiten saiatuko dira, baina ustekabean Paddy tiroz larriki zaurituko dute. Gainera, soldadu britainiarrek atentatuaren lekuan Kerry O'Shearen izena daraman ikasliburu bat topatuko dute, ordutik aurrera bi gazteak legezkanpokotzat eta "IRAkide" giza joak izango dira.

Kerry nahiz zauritua dagoen Paddyri bizirik jarraitzeko IRAko agintariengana joan eta erakundean izen ematea beste irtenbiderik ez dute izango. Beren harridurarako eta ordurarte jakin ez arren, Sean Lenihan (James Cagney) Kirurgia Fakultateko beren irakaslearekin topo egin eta IRAko goi agintarietako bat dela ohartuko dira.

Aktoreak
--------

* James Cagney: Sean Lenihan
* Don Murray: Kerry O'Shea
* Dana Wynter: Jennifer Curtis
* Glynis Johns: Kitty Brady
* Michael Redgrave: Jenerala
* Sybil Thorndike: Lady Fitzhugh
* Cyril Cusack: Chris Noonan
* Harry Brogan: Tom Cassidy
* Robert Brown: Lehen sarjentua (Black and Tans)
* Lewis Casson: Epailea
* Christopher Casson: Brigadierra
* John Cairney: Mike O'Callaghan
* Harry H. Corbett: Clancy (edota Harry Corbett)
* Allan Cuthbertson: Kapitaina
* Donal Donnelly: Willie Lafferty
* Eithne Dunne: Eileen O'Leary
* Richard Harris: Terence O'Brien
* William Hartnell: Jenkins sarjentua
* John Le Mesurier: Britainiar jenerala
* Niall MacGinnis: Michael O'Leary
* Patrick McAlinney: Donovan, tabernaria
* Ray McAnally: Paddy Nolan
* Clive Morton: Sir Arnold Fielding
* Noel Purcell: Liam O'Sullivan
* Peter Reynolds: Kapitaina (Black and Tans)
* Christopher Rhodes: Smithson kolonela

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**
* *Shake Hands with the Devil* film osoa ikusgai, Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7462610

 |

* Wd Datuak: Q7462610
**Saturn IB** bi fasetako kohete estatubatuarra izan zen. Chrysler eta McDonell Douglas enpresek ekoiztu zuten eta Saturn V suziri indartsuaren aitzindaritzat hartzen da. Orbita lurtarren hegaldietarako aginte-modulua frogatzeko erabilia izan zen.

Apollo programaren azkeen frogeetan erabili zen, 9 jaurtiketan eta 1966ko otsailetik 1975ko ekainera tripulazioarekin edo bako 5 hegaldi orbital eta azpiorbitaletan erabili ziren %100 arrakastarekin. Lehenengo fasea zortzi eragile H-1 datzan S-1B dago kerosenoz eta oxigeno likidoz 743.904 kg itsas-mailako bultzatze-indarrarekin.

Bigarren fasea oxigeno likidoz osatutako J-2 eragile bakarreko S-IVB batean zetzan. Hegaldia zuzendu zitekeen eta 104.328 kg-ko potentzia zuen. Fase honen gainean, ekipoaren kaxa eta zerbitzu-modulu]]ra lotzen zen fase konikoa aurki zitezkeen. Aginte-modulu]]a honekin lotuta zegoen eta larrialdietarako dorre jaurtigarria zeraman gainean.

68,27 metroko luzera, 43,3 Apolo konplexua gabe, eta 6,58 metroko diametroa zuen. 18.144 kilogramo 194,5 km-ko orbitan jartzeko ahalmena zuen suziri jaurtigailu honek. Skylab 2, 3 eta 4 misioen tripulatuen bektorea izan zen eta sobietarren eta estatubatuarren arteko misio bateratu bakarra, Apollo-Soyuz bateratzea, jaurtitzeko arduraduna izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q719315
* Commonscat Multimedia: Saturn IB

---

 |

* Wd Datuak: Q719315
* Commonscat Multimedia: Saturn IB


| * i
* e
* a
Saturn ibilgailu jaurtitzaile familia |
| --- |
| Aurretiko proposamenak | 
* Juno V
* Saturn A-1
* A-2
* B-1

 |  |
| "C" serieak | 
* **Saturn C-1**
* C-2
* C-3
* C-4
* **C-5**
* C-5N
* C-8

 |
| Saturn I serieak | 
* **Saturn I**
* **IB**
* IB-CE
* IB-A
* IB-B
* IB-C
* IB-D
* INT-05
* INT-11
* INT-12
* INT-13
* INT-14
* INT-15
* INT-16
* INT-27
* LCB

 |
| Saturn II serieak | 
* Saturn II
* INT-17
* INT-18
* INT-19

 |
| Saturn V serieak | 
* **Saturn V**
* MLV
* V ELV
* INT-20
* **INT-21**
* INT-23
* INT-24
* INT-25
* Saturn-Jaurtitzailea
* Saturn V-3
* V-A
* V-B
* V-C
* V-D
* V-Centaur
* Jarvis

 |
Erroman eginiko lehen txanponetako baten irudia.

***Ab urbe condita*** (AUC edo a.u.c.) "hiriaren sorreratik", hau da, "Erromaren sorreratik" esan nahi duen latinezko esaera da. Tradiziozi, Italiako hiriburuaren sorrera K.a. 753an kokatzen denez, aro kristauko 1. urtea 754 *ab urbe condita*ren baliokidea da. Esaera hori erromaktarrek erabiltzen zuten euren gertaera historikoak datatzeko.

Hala ere, datak era praktikoagoan bereizteko, erromatarrek urte horretan boterea zuen errege edo kontsularen arabera ezberdintzen zituzten. Horrela, adibidez K.a. 216. urtea izendatzeko, "Luzio Emilio Paulo eta Gaio Terentzio Varronen urtea" esaten zen, edo K.a. 44. urtea adierazteko, "Julio Zesarren bosgarren kontsulaldia".

*Ab urbe condita* datazioa erromatar historiaren hasieratik erabili zen. K.a. I. mendean, zertxobait aldatu zen, Marko Terentzio Varron historialariaren kalkuluen arabera, hiriaren sorrera data K.a. 753 urtera arte eraman baitzen VI. mendetik aurrera, Dionisio Eskasaren sistema, urteak Jesusen jaiotzatik aurrera zenbatzen dituena, Inperio osoan orokor bilakatu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26805

 |

* Wd Datuak: Q26805
Jentiletxe tumulua.
Arrolamendi III tumulua.
Arrolamendi II tumulua.
Arrolamendi I tumulua.
**Satui-Arrolamendiko Estazio Megalitikoa**. Tumulu megalitiko batzuk aurkitu dira Udana eta Deskarga mendatean.

Historiaurreko monumentuak
--------------------------

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

Kokapen geografikoa
-------------------

Legazpi inguruko Deskarga eta Udana. Litologikoki hareharrizkoa da eta bertan kokatzen dira estazio honetako 4 megalitoak. Udalerri hauetan daude monumentuak: Legazpi, Oñati eta Antzuola.

Sailkatutako monumentuak
------------------------

Estazio honetan tumulu megalitikoak aurkitu dira:

### Tumuluak

Guztira lau dira:

* Arrolamendi I
* Arrolamendi II
* Arrolamendi III
* Jentiletxe

Egoera legala
-------------

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan lau monumentu aipatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070862

 |

* Wd Datuak: Q61070862
**Ab uno disce omnes** Virgilioren  Eneida liburuan agertzen den latinezko adierazpena da. Esaldi osoa  «*Accipe nunc Danaum insidias et crimine ab uno disce omnes*» (Virgilio, ***Eneida*** 2, 65-66) da. Santi Onaindiak honela itzuli zuen: «Konturatu zaitez grekoen amarruez, eta bakar baten gaiztakeriagatik ezagutu itzazu guztiak». Ezaguna egin dena latindar esaldiaren amaiera da.

Jatorria
--------

Egurrezko zaldiaren trikimailu famatuaren bidez Troian sartu ziren greziarrei buruz hitz egitean, Virgiliok Sinon (Σίνων) greziar gerlariaren traizioa nabarmentzen du; grekoak utzi zituenaren plantak egin zituen eta, troiatar gatibu gisa, esan zien alde egin zuten grekoek utzitako zaldi erraldoia  eskaintza gisa pentsatu zutela, jainkoengandik etxerako itzulera ziurtatzeko. Esan zien zaldia oso handia eraiki zutela troiatarrek hirira eraman ez zezaten; izan ere, hala eginez gero, geroagoko inbasio grekoak garaitu ahal izango zituzten. Ondorioa, Sinon gizon faltsua zenez, denak ziren!

Esanahia
--------

Esamolde latindar honek  bakar baten gaineko iritzia kolektibo edo multzo oso bati zabaltzearen kontzeptua adierazten du. Epai ezazu, bakar bat ezagututa. Izaki zakar, maltzur edo beste ezaugarri negatiboak dituzten pertsona multzo bati erreferentzia eginez, honako hau esan dezakegu: "*Ab uno disce omnes*".

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «P. Vergilius Maro, Aeneid, Book 2, line 57» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2020-06-18).
2. ↑   Onaindia, Santiago. Bergili-ren idazlanak osorik.  (1966)..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4536623

 |

* Wd Datuak: Q4536623
**Ababda**, edo **ababde**ak, orotara Egipto goreneko beduinoen baitan dagoen tribu nomada bat osatzen dute, beja herriaren azpi-multzo bat direlarik; zenbait ababda beja hizkuntza erabiltzen dute, zeina kusita hizkuntzen parte den, besteak arabieraz hitz egiten dutelarik.

Ababdarren eskualdea Itsaso Gorriaren eta Nilo ibaiaren, Aswanen parean, tartean dago iparraldean Kena-Kossier bidearekin topo egiten duelarik. Euren buruari *Jinns-en semeak* deritzaiete. Ababdak, Bisharin-arren zenbait klanekin eta Hadendoarrekin batera antzinako geografoek Blemio zeritzaieten tribuarekin bat datoz hauen bizitokia Aintzinako Erroman egozten zietzaienarekin bat datorrelarik.

Etengabeko liskarrean aritu ziren Erromatarrekin, zenbait alditan konkistatuak izan zirelarik. Ertaroan beja izena egozten zitzaien, eta erromesak zaintzen zituzten Nilo ibaiaren aranean behera Aidhaberarte, Jiddarako embarkatokian. Antzinatik Nubiako basamortuan zehar ibili diren karabanen gidari izan dira baita Nilo ibaian behera Sennar-arte zihoazen bidaiarientzat.

Ababdak nubiarrekin harremana trabatu zuten eta kolonia txikietan asentatu Shendi-ren inguruan Mehmet Ali-k eskualde hau XIX. mendean konkistatu zuen artean. Gaur egun bidai luzeak burutzen dituzten merkatariak izaten diraute.

1911 inguruan Egiptoko ababden kopurua 30.000koa zen sendi bereko buruzagi batek gobernatzen zituelarik. Paperean jediveren agintepean baziren ere ez zioten zergarik ordaintzen. Ababdak nolabaiteko ordainsari bat kobratzen zuten euren lurrak iragaten zituzten karabanen segurtasunaren truke, inguruan bide-lapur beduinoak baitzebiltzan.

1836 urtean, Joseph von Russenggersen arabera, Nubian 40.000 ababda bizi ziren baina heuren kopurua asko murriztuda gaurdaino ziurrenik bisharin-ekin nahastu baitira, historikoki etsaiak izan arren. Ababdarrek gehienbat arabiera hitzegiten dute [barabra]rekin nahasten dutelarik (Nubiako hizkuntzetako bat); hala ere hegoaldean eta hego-ekialdean bizi diren ababdarrek To Bedawie beja hizkuntza erabiltzen diraute. 1911 urtean Kosseir inguruan bizi ziren ababdek ez zuten euren hizkuntza atzerritarren aurrean erabiltzen kanpotarrek heuren sekretua jakiteak zorigaitza ekarriko zielako ustean.

Kanpo estekak
-------------

* Ababdarren argazkiak (ingeleraz)
* Ababda artzaien argazkiak (ingeleraz)
* Ababda musika (ingeleraz)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q304307
* Commonscat Multimedia: Ababda people

---

 |

* Wd Datuak: Q304307
* Commonscat Multimedia: Ababda people
**Saturnalia** (latinez) edo **Saturnoren jaiak** Antzinako Erromako festa garrantzitsuak ziren. Erromako Foroko Saturnoren tenpluan hasten ziren eta haien bitarteaz otoruntza publiko handi batean, opariak trukatzen ziren. Modu batez deskribatzeko, inauterien eta Gabonen arteko nahasketa ziren. Giro hartan jendartearen arauak desagertzen ziren. Eliza Kristauak lan handiak izan zituen festa horiez ezabatzeko eta, azkenik, beste batzuez ordezkatu zituen, bereziki Eguberriaz

Festen esanahia
---------------

Saturnalia ospatzeko bi arrazoi zeuden:

* nekazaritzaren jainkoa zen Saturnori omenaldia egitea, edo
* jeneral garaile baten aldeko ospakizuna.

Ospakizunak
-----------

Saturnoren lehendabiziko festak abenduaren 17tik 23ra ospatzen ziren: urteko garai iluna izanik, kandelak eta lastargiak pizten ziren eta etxeak, bestetik, landarez apaintzen. Ziur aski, jatorriz, nekazaritza lanen amaiera ospatzen ziren horrela, egin beharrekoak gutxitzen zirenean. Zazpi egunean, festak kaleak hartzen zituen eta jende guztia, esklabuak barne, ospakizunetan murgiltzen zen. Haien lehen aipamen ofiziala K. a. III. mendekoa da.

Saturnalian, gizarte-arauak ahultzen ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Miller, John F. (2010). *The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome.* Oxford University Press. 172.or.
2. ↑
3. ↑   Navarro Antolín, Fernando (2010) *Saturnales*, Macrobio. Gredos argitaletxea. 9.or.

Ikus, baita ere
---------------

* Eguberri
* Saturno (mitologia)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Eguberria eta Saturnalia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207213
* Commonscat Multimedia: Saturnalia

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207213
* Commonscat Multimedia: Saturnalia
**Silja Sofia Frost** (o.s. **Lehtinen**, Helsinki, 1985eko azaroaren 5a) finlandiar estropadazalea eta munduko txapelduna da. Siljak 168 cm-ko luzera eta 63 kg-ko pisua du. Kluben mailan, Nyländska Jaktklubben eta Helsingfors Segelsällskap ordezkatzen ditu. Sari Multalarekin batera, Lehtinen Finlandiako emakumezko estropadagile arrakastatsuenetako bat da.

Lehtinenek 2013ko udazkenean amaitu zuen bere kirol-ibilbidea, baina geroago ere egin zuen.

Kirol-bizitza eta -karrera
--------------------------

Lehtinen txikitan hasi zen nabigatzen familiarekin oporretan artxipelagoan. 8-9 urterekin hasi zen lasterka, baikor batekin. 2001ean, Byte Boateko Munduko Junior Txapelketa irabazi zuen. 2006an, Lehtinenek 29. Munduko Txapelketa irabazi zuen Australiako Scott Babbage sukaldariarekin. Gero, Lehtinen yngling klasera pasa zen, eta Udako bere lehen Joko Olinpikoetan lehiatu zen: Beijingen 11 amaitu zituen Maria Klemetz eta Livia Väresmaarekin 2008an. Munduko Txapelketako brontzezko domina irabazi zuten Match Racing klasean Aucklanden urte berean. Lehtinen, garai hartan Match Racingen taldea Silja Kanerva eta Mikaela Wulff barne zituena, Londreseko Olinpiar Jokoetan Finlandiako talderako hautatua izan zen. Tripulazioak Munduko Txapelketa irabazi zuen Goteborgen Olinpiar Jokoak baino hilabete lehenago. Olinpiar Jokoetan, taldeak brontzea irabazi zuen Errusia 3-1 mendean hartuta. Errusiak bi aldiz egin zuen protesta, baina bietan ezezkoa eman zioten. Finlandiak apur bat behera egin zuen finaletik, Australiak Finlandiari bakarrik irabazi baitzion helmugan. 2017ko Munduko Txapelketan, Frost partidu lasterketen kategorian urrea irabazi zuen taldeko kide izan zen.

Bizitza pertsonala
------------------

Lehtinenek windsurfaz, eskiaz eta snowboardaz gozatzen du. Lehtinenen familiak gurasoak, ahizpa txikia eta Lauri Lehtinen anaia txikia hartzen ditu, Londresko Udako Olinpiar Jokoetarako belan ere lehiatu zena. Bere aita, Tapio Lehtinen, bakarkako nabigatzaile ezaguna da. Lehtinen medikua da lanbidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Finlandieraz)** HS, Ari Pusa.  (2017-04-02). «Akateeminen pursiseura – Sari Multala, Silja Frost, Silja Kanerva ja Tuuli Petäjä-Sirén ovat menestyneet merellä, mutta myös maalla» *Helsingin Sanomat* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
2. ↑   **(Finlandieraz)** «Olympiamitalisti Silja Lehtinen lopettaa yllättäen uransa» *Yle Urheilu* 2013-10-09 (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
3. ↑   **(Finlandieraz)** «MTVuutiset.fi» *mtvuutiset.fi* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
4. ↑   **(Finlandieraz)** «Lehtisen venekunta purjehti MM-kultaa» *Yle Urheilu* 2012-06-30 (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
5. ↑   **(Finlandieraz)** «Lehtisen venekunta dramaattisesti olympiafinaalin ulkopuolelle» *Yle Urheilu* 2012-08-10 (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
6. ↑   **(Finlandieraz)** «Silja Frost ja kumppanit purjehtivat MM-kultaa» *Yle Urheilu* 2017-06-21 (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3138913

 |

* Wd Datuak: Q3138913
Greziar mitologian, **Akrisio** Argosko errege mitikoa izan zen. Abas eta Aglearen (edo Ocalea, autorearen arabera) semea izan zen, Linzeoren iloba eta Danaoren birriloba. Bere anaia bikia Preto zen, eta esaten zen biek euren amaren umetokian ere borrokan ibiltzen zirela. Abas hil tzenean eta Akrisio hazi zenean Preto herentziatik kanporatu zuen; baina honek bere aitaginarreba Iobatoren laguntzarekin itzuli eta erresuma bitan zatitzera derrigortu zuen: bere anaia Tirintorekin geratu zen eta berak Argos mantendu zuen.

Semerik izateko ezintasuna zela eta, Akrisiok Delfoseko orakulua kontsultatu zuen eta honek esan zion bere arreba Danaeren semeak hilko zuela. Danaek ez zuen umerik oraindik, eta hala izan zedin, brontzezko gela batean sartu zuen preso, bakarrik zerurantz irekia zena, bere jauregiko zelaian. Zeusek, orduan, haurdun utzi zuen (beste bertsio batzuetan Preto izan zen). Danaeren umea Pertseo zen. Jaiotzerakoan Akrisiok umea eta Danae kutxa batean sartu eta itsasora bota zuen. Zeusek Poseidoni eskatu zion itsasoak lasaitzeko; Danae eta Pertseok bizirautea lortu zuten eta Serifoko uhartera iritsi ziren. Diktis izeneko arrantzale batek, Polidektes erregearen anaia, aurkitu eta zaindu zituen.

Pertseo hasi zenean heroi bilakatu zen, Medusa hil zuen eta Andromeda salbatu. Pertseo eta Danae Argosera itzuli ziren Andromedarekin, baina Akrisio Larissan zegoen. Larissara iritsi zenean, Pertseok joko batzuetan parte hartu zuen eta disko batekin Akrisioren burua moztu zuen, nahi gabe, profezia betez.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208017
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208017
**Siljan** Suediako aintzirarik handienetan seigarrena da; Suediako erdialdeko Dalarnako konderrian dago.

Geografia
---------

Aintzira horren eta inguruko guztien (Orsasjön eta Insijön) hedadura bateratua, 354 kilometro karratu dituzte. Gehieneko sakonera 120 metrokoa du, eta itsas mailatik 161 metro gorago dago. Aintziraren bazterrean dagoen hiririk handiena Mora da.

Historia
--------

Aintzira *Siljansringen* deritzonaren hego-ekialdean dago, duela 365 milioi urteko eraketa geologiko bat, Devoniar aroan eratua, meteorito talka handi baten ondorioz. Gunean aurkitzen diren Kabriar, Ordoviziar eta Siluriar aroetako geruza sedimentarioek, fosil ugari dituzte. Petrolioa existitzen denaren susmoa dago, baina, ikerketek, orain arte, ezezkoa diote.

Kraterrak, 50 kilometroko diametroa du eta Europan ezagutzen diren guztietatik handiena da.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 

Siljanen mapa, Suedian.Siljanen mapa, Suedian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217430
* Commonscat Multimedia: Siljan Lake

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 263201223
* LCCN: sh85122542
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q217430
* Commonscat Multimedia: Siljan Lake
**Ainurrak** (quenyaz "Sakratuak" esan nahi duena, singularrean Ainu) Tolkienek Erdialdeko Lurraldeari buruzko bere lanak idazteko asmatu zuen mitologiaren zati diren izpirituzko izakiak dira. Iluvatarrek sortu zituen lehenak izan ziren, bere pentsamendutik abiatuta. Horietakoren batzuk Iluvatarrekin dauden arren, beste batzuk Eära jaitsi ziren (Valarrak eta Maiarrak) munduari forma ematen amaitzeko.

Ez dute berezko formarik, euren artean euren sortzailearen pentsamenduaren arabera dituzten antzekotasunengatik lotuta dauden arren. Euren sexu generoa ere ez da hala, baizik eta ezberdintzea eta bikotetzea aurreko arrazoi berengatik ematen dela.

Horietatik boteretsuena zena, Melkor, Eära jaitsi zen Gar Itzalezina bereganatzeko asmoz eta hala Jaun eta Sortzailetzat hartua izateko. Beste ainur batzuk usteldu zituen bere nahia betetzeko (Sauron eta Balrogak dira adibiderik ezagunenak). Gauza propiorik sortu ezin dutenez, euren berdinek eginiko gauzak usteltzea edo suntsitzea beste erremediorik ez zaie geratzen. Hala ere, hau, benetan, Eruk pentsatutako kantuaren zati izan liteke, beronek Silmarillion lanean dioen bezala, Melkor kantua bere desadostasunarekin suntsitzen saiatzen denean.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Eta zuk, Melkor, bere iturririk sakonena nigan ez duen gairik ezin dela jo ikusiko duzu, eta musika nire kalterako inork ezin duela aldatu. Saiatzen denak, berak oraindik irudikatu ere egin ez dituen gauza miragarriagoak sortzeko nire tresna baino ez dela frogatuko baitu. |  » |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q78498
* Commonscat Multimedia: Ainur

---

 |

* Wd Datuak: Q78498
* Commonscat Multimedia: Ainur


| * i
* e
* a
J. R. R. Tolkienen legendariumen Ainurrak |
| --- |
| Ainulindalë (Ainurren musika)  •  Valaquenta (Valarren istorioa) |
| Valarren jaunak | Manwë  •  Ulmo  •  Aulë  •  Oromë  •  Mandos (Námo)  •  Lórien (Irmo)  •  Tulkas |
| Valarren erreginak | Varda  •  Yavanna  •  Nienna  •  Estë  •  Vairë  •  Vána  •  Nessa |
| Etsaia | Morgoth (Melkor) |
| Maiarrak | Eönwë  •  Ilmarë  •  Ossë  •  Uinen  •  Salmar  •  Sauron  •  Melian  •  Arien  •  Tilion  •  Istariak  •  Saruman (Curunir)  •  Gandalf (Olórin)  •  Radagast (Aiwendil)  •  Azti urdinak  •  Balrogak |
**Aintzira berdea** (gaztelaniaz *Laguna Verde*) Boliviako Potosiko ordoki andetarrean dagoen aintzira bat da, Fernando Abaroa Andetar Faunaren Erreserba Nazionalaren barnean.

Geografia
---------

3,7 kilometro luze, 2,3 km zabal eta 5,2 kilometro karratuko hedadura dira bere neurriak. Aintzira zuriarekin, itsasarte txiki baten bidez lotuta dago. Bere kostaldeak, 10 kilometroko ingurubira edo perimetroa du.

Kolorea
-------

Esmeraldaren moduko berde kolorea du, bertako urak duen magnesio ugariagatik.

Turismoa
--------

Gainera, toki turistiko ospetsu bat da, Likankabur sumendiaren oinean baitago, munduko sumendi aktiborik handienetako bat, bere kraterrean, gainera, munduko aintzirarik altuenetako bat duena.

Inguruko tokiak
---------------

* Aintzira gorria
* Aintzira zuria
* Aintzira urdin argia
* Harrizko zuhaitza
* Sol de Mañana

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1062100
* Commonscat Multimedia: Laguna Verde

---

 |

* Wd Datuak: Q1062100
* Commonscat Multimedia: Laguna Verde
*Quest*, espedizioaren ontzia, Londresko Dorrearen azpitik zeharkatuz, Antartikarako bidaia hasi aurretik.
**Shackleton-Rowett espedizioa** (1921-22) Ernest Shackleton-en azken proiektu antartikoa izan zen, eta Antartikako Esplorazioaren Aro Heroikoan egindako azken saioa. John Quiller Rowett-ek finantzatutakoa, batzuetan **Quest espedizioa** ere deitzen zaio, Quest ontziagatik, Norvegiako baleaontzi birmoldatu bat.

Shackletonek Artikora joan eta Beaufort itsasoa esploratu nahi izan zuen, baina plan hau bertan behera utzi zen Kanadako gobernuak finantza-laguntza bertan behera utzi zuenean; Shackletonek Antartikara zuzendu zuen arreta. *Quest*, Antartikako edozein esplorazio ontzi baino txikiagoa zen, ez nahikoa egin behar zuen lanerako, eta hegoalderantzeko bidaia atzeratu zen motorraren arazo larriengatik. Espedizioaren lana hasi aurretik, Shackleton itsasontzian hil zen, Hegoaldeko Georgiak azpiantartiar uhartedira iritsi ondoren. Hortik aurrera espedizioa hasierako planaren zertzelada bat izan zen Ekialdeko Antartikako hiru hilabeteko gurutzaldi bat izanez, Frank Wild taldeko bigarren komandantearen gidaritzapean. Quest ontziaren gabeziak laster agertu ziren: abiadura motela, erregaiaren kontsumoa, itsas handietan noranzkoa aldatzeko joera eta zuloak kroskoan. Itsasontzia ezin izan zuen 20°-ko longitudea baino harago joan, bere helmugatik oso urrun, eta, gainera, bere motorraren potentzia baxua zen bankisan sartzeko. Zenbait saiakera antzuen ostean, Wildrek itsasontzia Hego Georgiara itzuli zuen, Elefante uhartea bisitatuz bidean, non bera eta beste 21 gizon denbora batez abandonatuak izan ziren Endurance ontziaren hondoratzearen ondoren, Shackletonen Trans-Antartika Espedizio Inperialean sei urte lehenago. Wildek itsas-izotzetan denboraldi luzeagoa eta emankorragoa egitea pentsatu zuen eta itsasontzia Lurmutur Hirira eraman zuen konpontzera. Hor, 1922ko ekainean, Rowett-ek bidalitako mezu bat jaso zuen ontzia etxera Ingalaterrara itzultzeko aginduz, horrela espedizioa bertan behera geratu zen. *Quest* ontziaren bidaia ez da oso kontuan hartzen esplorazio polarren historian, eta oroimen publikoan geratu zen gertaera, beste jarduera batzuk estaliz: Shackletonen heriotza goiztiarra.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1631834
* Commonscat Multimedia: Shackleton–Rowett Expedition

---

 |

* Wd Datuak: Q1631834
* Commonscat Multimedia: Shackleton–Rowett Expedition
**Shahla Humbatova** (azerbaijaneraz: *Şəhla Hümbətova*) Azerbaijango giza eskubideen abokatua da 2013tik. Kartzelaren baldintzei buruz hitz egin ondoren, abokatu izateko ezgaitu zuten. Nazioarteko protestak izan ziren, eta Mike Pompeo Estatu Batuetako estatu-idazkariak Nazioarteko Balio Emakumea izendatu zuen 2020an.

Bizitza
-------

2013. urtean hasi zen abokatutza egiten Azarbaijanen. Bertan, giza eskubideen aldeko abokatuak gaitasungabetuak izan daitezke. Bere herrialdeko kultura kontserbadorean kasu horiek defendatzeko prest dauden bi emakumeetako bat da. Kritikak eta mirespena erakarri ditu LGBT bezeroak defendatzeko. Haren adibideak beste batzuk animatzen ditu jarraitzera. 

2019an jendaurrean hitz egin zuen Mehman Huseynov preso politiko eta kazetariaren egoera txarrei buruz. Mehman Huseynov bere bezeroa zen, eta geroago ohartarazi zioten Shahla Humbatovari espetxe-zerbitzuak informazio faltsua eman ziola, eta Azerbaijango Abokatuen Elkarteak prozedurak arriskuan jarri zituen. Horren ondoren, kartzelak ez zion utzi bezeroei hurbiltzen. Abokatuen elkargoak nazioarteko kritikak jaso zituen Humbatova desgaitzeko neurriak hartzeagatik. Kritikarien artean Abokatuentzako Nazioarteko Abokatuen Elkarteko Giza Eskubideen Institutua dago.. Bere karguen izaera "arbitrarioa" dela eta, erretiratzeko eskatu zitzaion abokatuen elkargoari.

2020ko martxoaren 4an, Estatu Batuetako estatu-idazkariak Nazioarteko Balio Emakumea saria eman zion. Ele D. Litzenberger, Estatu Batuetako enbaxadorea, Washingtonera itzuli zen saria jasotzen zuen bitartean Humbatova laguntzera. Azerbaijango lehen biztanlea izan zen saria irabazten. Gero esan zuen Estatu Batuetan sari bera jaso zuela bere herrialdean zigortu zutenagatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «2020 International Women of Courage Award» *United States Department of State* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Biographies of the Finalists for the 2020 International Women of Courage Awards» *United States Department of State* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Open Letter to the Presidium of the Azerbaijani Bar Association» *Civil Rights Defenders* 2019-12-04 (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).
4. ↑   **(Ingelesez)** Slingo2019-12-30T16:43:00+00:00, Jemma. «Global profession speaks out over Azerbaijani lawyer’s suspension» *Law Gazette* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).
5. ↑   «Shahla Humbatova: `They Will Not Silence Me`» *www.turan.az* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).
6. ↑   **(Azerbaijaneraz)** «Şəhla Hümbətova: Azərbaycanda cəzalandırıldım, Amerikada mükafatlandırıldım» *VOA* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q87328355
* Commonscat Multimedia: Shahla Humbatova

---

 |

* Wd Datuak: Q87328355
* Commonscat Multimedia: Shahla Humbatova
*Artikulu hau musika taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Shakespeare's Sister (argipena)».*

**Shakespears Sister** pop eta rock musika bikote alternatiboa izan zen, Erresuma Batuan kokatua. 1988an Siobhan Fahey kantagileak sortu zuen, honek Bananarama utzi ondoren.

Ibilbidea
---------

Shakespears Sister bakarkako proiektu gisa hazi zen hasiera batean, baina 1989rako bikote bihurtu zen Marcella Detroit musikari estatubatuarra gehitu zenean. Elkarrekin, Faheyk eta Detroitek, bi disko eta zenbait single Erresuma Batuko salduenetan jarri zituzten. Abesti ezagunena 1992an egin zuten, "Stay", zeina EBko single zerrendako 1. postuan izan zen zortzi astez jarraian.

Detroitek utzi egin zuen taldea 1993an, eta Fahey berriro kide bakar gisa jarraitu zuen, baina liskarrak izan zituzten bien artean talde izenaren erabilpenaren inguruan. Garai hori igarota, 2019an, Fahey eta Detroit berriro elkartu ziren Shakespears Sisterren bira batean eta single bat kaleratu zuten, "Queen's Horses" izenarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «All The Official Singles Chart Number 1s» *www.officialcharts.com* (Noiz kontsultatua: 2021-02-02).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Interview: Siobhan Fahey - 'Why should you stop if you're still inspired?'» *www.scotsman.com* (Noiz kontsultatua: 2021-02-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q527789
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146756295
* ISNI: 0000 0001 0670 3688
* BNF: 139567596 (data)
* GND: 5521394-7
* LCCN: n92041563
* NKC: xx0097642
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: shakespears-sister

 |

* Wd Datuak: Q527789
**Shala**, **Šala**, **Schala** edo **Šalaš** hasieran Sumeriako Ama jainkosa zen. Denboraz beste zibilizazioetara zabaldu zen: babiloniarra, asiriarra eta hurritarra. Harekin ugalkortasun eta nekazaritza daude lotuta.

Ezaugarriak
-----------

Shala Ishkurrren emaztea da. Ishkur ekaitzen jainkoa da; akadioentzat Adad izena zuen eta, geroago, Dagan izena ere eman zitzaion. Bera zen landareen eta bereziki zerealen jainkoa. Shalari batzutan *ša šadî* epitetoa ematen zaio eta espezialistek hortik Mesopotamiaren iparraldearekin lotu dute. Irudietan Shala aleak hedatzen agertzen da, baita garagarburu batez ere; ondoan, etzanda dagoen ahari bat jartzen da.

MUL.APIN katalogoan Virgo konstelazioarekin identifikatzen da.

Konjuru liburu batzuetan Gibilen, suaren jainko sumeriarraren ama gisa aurki dezakegu.

Oharrak
-------

1. ↑  Akadieraz Gerra.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Jordan, Michael: *Encyclopedia of Gods*, Kyle Cathie Limited, 2.edizioa. 2002. ISBN 978-1-85626-453-2.
* Jeremy Black eta Anthony Green, *Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia* (Austin: University of Texas Press, 1992) ISBN 978-0-292-70794-8.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q390973
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q390973
**Sasuke Uchiha** (japonieraz: うちは サスケ, Hepburn: *Uchiha Sasuke*?)
 Naruto telesaileko deuteragonista da, eta Uchiha Klanaren bizirauleetako bat.

Fugaku Uchiha eta Mikoto Uchiharen semea da, Itachi Uchiha anaiaren anaia, baita gaur egungo Indra Ōtsutsuki berraragiztapena ere. Kakashi Taldeko kideekin harremanak sortu arren, Sasukek Konohagakure uztea erabaki zuen, bere klana mendekatu eta Itachi hiltzeko beharrezkoa zen boterearen bila. Bere anaiaren egia aurkitu ondoren, Taka sortu zuen, Akatsukiren aldi baterako aliatu bat izan zen eta nazioarteko kriminal bihurtu zen. Hashirama Senjurekin hitz egin ondoren, bere anaiaren ametsa jarraitzea erabaki zuen, Shinobi Indar Aliatuekin kolaboratzea eta Shinobi Munduan iraultza bat egitea jarri zen helburu bezala. Shinobiren Laugarren Mundu Gerraren ondoren, Naruto Uzumakiren pentsamoldearen aurrean amore ematen amaituko zuen, herrixkara itzuliz eta bere bizitza, bera eta bere biztanleak babestuz, euskarriko Kage (支う影, *Sasaukage*; Hitzez hitz: euskarriaren itzala) bezala aipatua izatera pasatuz. Era berean, Sakura Harunoren senarra eta Sarada Uchiharen aita bihurtu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1740
* Commonscat Multimedia: Sasuke Uchiha

---

 |

* Wd Datuak: Q1740
* Commonscat Multimedia: Sasuke Uchiha
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Memphis da. 2010eko zentsuaren arabera 927.644 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 2.033,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,58 ura dira. Beste 1.976,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 456,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 927.644 pertsonetatik 411.198 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 52.092 dira. 481.431 beltzak edo afroamerikarrak. 1.804 amerikar natiboak ziren eta 274 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 21.245 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.097 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10.595 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Shelby County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501602
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153606527
* GND: 4448010-6
* LCCN: n80109511
* NARA: 10040145
* **Lekuak**
* OSM: 1829139
* TGN: 2001915

 |

* Wd Datuak: Q501602
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Tennessee
**Silizioa isolatzailearen gainean** (ingelesez: *Silicon on insulator* edo **SOI**) mikroelektronikan erdieroaleak fabrikatzeko erabiltzen den teknologietako bat da. Geruzaz antolatutako silizio–isolatzaile–silizio substratuen erabileran datza, era horretan gailuaren kapazitate parasitoa murrizteko eta ondorioz, gailuaren funtzionamendua hobetzeko.

SOI teknologian oinarritutako gailuetan, ohiko silizio substratudun gailuetan ez bezala, siliziozko juntura isolatzaile elektrikoaren gainean dago. Silizio dioxidoa eta zafiroa dira isolatzaile elektrikorik erabilienak. Zafiroa isolatzaile elektrikotzat duen gailu-teknologiari silizioa zafiroaren gainean (ingelesez: *Silicon on sapphire* edo *SOS*) deritzo.

Isolatzaile elektrikoaren materiala zirkuituaren erabileraren arabera aukeratzen da. Zafiroa errendimendu handiko irrati-frekuentziako (*RF*) eta erradiazioarekiko sentikorrak diren zirkuituetan erabiltzen da. Silizio dioxidoa, berriz, mikroelektronikako gailuetan kanal laburreko efektuak gutxiagotzeko erabiltzen da.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** SOI Industry Consortium — Silizioa Isolatzailearen Gainean Oinarritutatako Teknologiaren Industria Partzuergoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1478788

 |

* Wd Datuak: Q1478788
Sherman jenerala zuhaitza
**Sherman jenerala** (ingelesez *General Sherman*) Sekuoia Parke Nazionaleko Giant Forest basoan dagoen sekuoia erraldoi bat da, AEBtako Kalifornia estatuko Tulare konderrian. Bere bolumena kontutan hartuta, gaur egungo Lurreko biomasa handiena duen izaki bizidun nahiz zuhaitz handiena da. 2.200 urte inguru dituela uste da.

Ezaugarriak
-----------

83,9 metroko garaiera izan arren ez da munduko zuhaitzik handiena, ohore hori Kalifornian dagoen 115,55 metroko garaiera duen Hyperion sekuoia erraldoiak du, baina berezko bolumen handiena duen zuhaitza bada, 31 metroko enbor perimetroa eta oinarrian 11 metroko diametroa izanik, osotara 1486,6 metro kubikoko bolumena baitu. Bere azalak metro bateko lodiera du eta bere adarrek gutxienez 40 metroko luzera dute. Osotara 2000 tonatako pisua du.

Historia
--------

1879an James Wolverton naturalistak William Tecumseh Sherman jeneralaren omenez izendatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q152482
* Commonscat Multimedia: General Sherman Tree

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q152482
* Commonscat Multimedia: General Sherman Tree

36°34′51″N 118°45′03″W﻿ / ﻿36.580833333333°N 118.75083333333°W﻿ / 36.580833333333; -118.75083333333
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Belleville da. 2010eko zentsuaren arabera 22.363 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 1.989,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,73 ura dira. Beste 1.964,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.363 pertsonetatik 22.102 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 180 dira. 48 beltzak edo afroamerikarrak. 39 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 109 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Shelby County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q373953
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124329918
* LCCN: n80040420
* NARA: 10037086
* **Lekuak**
* OSM: 1800584
* TGN: 1002885

 |

* Wd Datuak: Q373953
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Illinois
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Eminence da. 2010eko zentsuaren arabera 6.373 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 1.301 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,76 ura dira. Beste 1.297,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.373 pertsonetatik 6.273 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 71 dira. 32 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 46 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496447
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131343219
* LCCN: n80016995
* **Lekuak**
* OSM: 1180477
* TGN: 1002888

 |

* Wd Datuak: Q496447
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Missouri
**Akuikultura**, Txinan.
**Akuikultura** uretan animaliak, landareak eta alga hazteko jardueren multzoa da, horretarako teknika eta ezaguerekin batera. Itsasertzean, ibaietan, aintzira eta urmaeletan garatzen da. Piszikultura (arrain-hazkuntza), moluskuen hazkuntza, hala nola ostreikultura edo ostren hazkuntza, krustazeoen hazkuntza eta algokultura barne hartzen ditu.

Akuikultura Euskal Herrian
--------------------------

Itxi zuten Acuivasek Aginagan zuen aingira haztegia. Culmanorrek ere utzi zion Igeldon erreboiloak ekoizteari. Geldirik dago Getariako Orroako planta. Akuikultura sektorea inoiz ez da esanguratsua izan Euskal Herrian, baina XXI. mendean itxiz joan dira martxan jarritako enpresa bakanak. Mundu osoan akuikulturaren bidez 600 espezie ekoizten badira ere, honakoa da Euskal Herriko eskaintza: amuarrain haztegi komertzial bat dago Leitzan, eta beste bat Kanpezun, eta ekoizle txiki batzuk ere aritzen dira jarduera horretan; kopuru txikitan gaizkatak hazten ditu Per Sé enpresak Esan, kabiarra egiteko; eta Bokalen mihi arraina egiten da. Hondarribian tilapia planta bat du Ner Breen enpresak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Garate, Miren.  (2014-10-31). «Bi tanta berri, erabat idortu den sektorean» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188989
* Commonscat Multimedia: Aquaculture

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11930924z (data)
* GND: 4112555-1
* LCCN: sh85006210
* NKC: ph698677
* AAT: 300380483
* KulturNav: id
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D017756

 |

* Wd Datuak: Q188989
* Commonscat Multimedia: Aquaculture
**Adams konderria** (ingelesez: *Adams County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua West Union da. 2010eko zentsuaren arabera 28.550 biztanle zituen, Adams kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Adams konderriak 1.518,37 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,17 ura dira. Beste 1.512,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.550 pertsonetatik 27.956 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 243 dira. 84 beltzak edo afroamerikarrak. 105 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 361 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109969
* Commonscat Multimedia: Adams County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153593988
* LCCN: n79075519
* **Lekuak**
* OSM: 911255
* TGN: 1002136

 |

* Wd Datuak: Q109969
* Commonscat Multimedia: Adams County, Ohio
**Adams konderria** (ingelesez: *Adams County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gettysburg da. 2010eko zentsuaren arabera 101.407 biztanle zituen, Adams kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Adams konderriak 1.351,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,08 ura dira. Beste 1.343,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 75,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 101.407 pertsonetatik 97.945 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.115 dira. 1.450 beltzak edo afroamerikarrak. 146 amerikar natiboak ziren eta 20 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 737 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 79 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.030 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q351865
* Commonscat Multimedia: Adams County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123142633
* LCCN: n79056596
* NARA: 10036755
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 417441
* TGN: 1002137

 |

* Wd Datuak: Q351865
* Commonscat Multimedia: Adams County, Pennsylvania
**Alderdi Progresista**, Brasilgo erdi-eskuineko alderdi bat da. 1995an sortua izan zen **Partido Progressista Brasileiro** PPB izenarekin, Alderdi Progresista Erreformista eta urte bete lehenago sortutako beste Alderdi Progresista batek bat egin zutenean. 2003an, bere izena, gaur egungo PPgatik aldatu zuen. Alderdiak, Fernando Henrique Cardoso babestu zuen Sozial Demokrazia Brasildarraren Alderdiarekin eta Fronte Liberalaren Alderdiarekin koalizioan.

2002an, Brasilen aukeratzen diren 513 diputatuetatik, 49 lortu zituen, eta, hauteskunde presidentzialetan, PSDBko Jose Serra babestu zuen, Luiz Inácio Lula da Silvaren aurka porrot egin zuena.

Lau urte beranduago, 2006ko Brasilgo hauteskunde orokorretan, zazpi diputatu galdu zituen eta ofizialki, presidentegai bakar bat ere ez zuen babestu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q732852
* Commonscat Multimedia: Progressistas

---

 |

* Wd Datuak: Q732852
* Commonscat Multimedia: Progressistas
**Afganistan-Txina muga** 76 kilometro luze den nazioarteko muga da, Afganistan eta Txinako Herri Errepublikaren artean. Pakistanek kudeatzen duen Kaxmir eskualdean dagoen puntu-hirukoitzean hasten da, Gilgit-Baltistanen, uraren banaketa lerroa jarraitzen du Mustagh mendilerroan eta Tajikistanen duten puntu-hirukoitzean amaitzen da. Muga labur hau Afganistango ipar-ekialde urrunean dago, biztanlean dauden guneetatik urrun, Wakhan korridorearen amaieran. Txinako aldean Chalachigu Bailara dago. Muga zeharkatzeko hainbat mendi-lepo daude, tartean Wakhjir lepoa hegoaldean eta Tagermandu lepoa iparraldean.

Bi aldeetan natural erreserbak daude, Wakhan Korridoreko Natura Babesgunea Afganistango aldean eta Taxkorgan Natura Erreserba Taxkorgan Tajik Herrialde Autonomoan, Kashgar prefektura, Xinjiangeko Uigur Eskualde Autonomoaren parte, Txinako aldean. 

Muga hau da mundu osoan ordu-eremu aldaketarik handiena duena, 3,5 orduko aldearekin. Afganistanen UTC+04:30 den bitartean, Txinan UTC+08:00 da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Bostock, Bill. «Afghanistan shares a tiny 46-mile border with China — here's the intriguing story of how the 2 countries became neighbors» *Insider* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3088665

 |

* Wd Datuak: Q3088665