Marcia Fudge AEBetako kongresukide ohiak "Stay Woke: Vote" esaldia duen kamiseta batekin, 2018an
***Woke*** ("iratzarria" ingelesez ) jatorriz arrazakeriari buruzko kontzientzia adierazten duen termino bat da, Estatu Batuetan sortua.  Geroago, gizarte-desberdintasunekinlotutako beste gai batzuetara hedatu zen, generoari eta sexu-orientazioari buruzko kontzientziara, adibidez.  2010eko hamarkadaren amaieratik, LGBT pertsonen, pertsona beltzen eta emakumeen identitate-politika azpimarratzen duten ezkerreko mugimendu politiko eta pentsamoldeekin erabiltzen da.  Neologismoa den heinean, UZEIk honela definitu du euskaraz: Arrazakeriari eta justizia sozialari dagozkien kontuetan adi dagoena eta auzi horien jakitun dena.

Terminoaren jatorria eta erabilerak
-----------------------------------

*Stay woke* («iratzar zaitez») esaldia Estatu Batuetan sortu zen 1930eko hamarkadan. Estatu Batuetako afroamerikarren ingelesean sortua izanik, pertsona beltzen arazo sozial eta politikoei buruzko kontzientzia adierazteko erabiltzen zen, bereziki arraza-aurreiritzien eta diskriminazioaren kontzientzia adierazteko. Michael Brown Fergusonen hilketaren ondoren (Misuri), 2014. urtetik aurrera, Black Lives Matter (BLM) mugimenduko ekintzaileek ospetsu egin zuten esaldia, afroamerikarren aurkako polizia-tiroketen kontzientzia sortu nahi izan zutenean. Terminoa asko zabaldu zen Black Twitter delakoan, eta Interneteko meme gisa; afroamerikarrak ez ziren pertsona asko ere hasi ziren erabiltzen, BLMri beren babesa emateko. Terminoa nazioartera zabaldu zen eta *Oxford English Dictionary*-an jaso zen 2017an.

Terminoaren erabilera afroamerikar jatorritik kanpora hedatu ahala, *woke* hitza gero eta gehiago erabili da justizia sozialaren aldeko ezkerreko mugimendu eta ideologiak deskribatzeko. 2020tik aurrera, ordea, jarrera politiko eta sozial horien aurkakoek irain gisa edo zentzu txarrarekin erabiltzen dute mendebaldeko hainbat herrialdetan. Diskriminazioen aurkako ezkerreko mugimendu batzuek ere gutxiesgarritzat edo iraingarritzat hartzen dute.  Era berean, *woke kapitalismoa* eta *woke-washing* terminoak erabiltzen dira batzuetan, aipatutako kausa sozial horien aldeko sostengua adierazi duten enpresak deskribatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Romano, Aja.  (2020-10-09). «How being "woke" lost its meaning» *Vox*.
2. ↑    *How has the meaning of the word "woke" evolved?.*  2021-07-30 ISSN 0013-0613..
3. ↑   Botel, Megan.  (2020-08-18). «'Crucial voices': the US women leading the fight against voter suppression» *the Guardian*.
4. ↑    «Neoloteka - Woke» *UZEI* (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).
5. ↑   Hess, Amanda.  (2016-04-19). *Earning the ‘Woke’ Badge.*  ISSN 0362-4331..
6. ↑   «New words notes June 2017» *Oxford English Dictionary* 2017-06-16.
7. ↑   Jr, Perry Bacon.  (2021-03-17). «Why Attacking ‘Cancel Culture’ And ‘Woke’ People Is Becoming The GOP’s New Political Strategy» *FiveThirtyEight*.
8. ↑    *Companies can appeal to workers and consumers with liberal messages.*  2019-01-26 ISSN 0013-0613..

Kanpo estekak
-------------

* Hunt, Kenya (2020ko azaroaren 21a). "How 'woke' became the word of our era". *TheGuardian* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28136847
* Commonscat Multimedia: Stay woke

---

 |

* Wd Datuak: Q28136847
* Commonscat Multimedia: Stay woke