|  |
| --- |
| **Antzinako Egipto**Dinastiak eta faraoiak |
|  |
|  |
|  |
| **Aro aurredinastikoa** |
| **Aro protodinastikoa** |
| **Aro Goiztiarra** |
| I.a - II.a |
| **Inperio Zaharra** |
| III.a IV.a V.a VI.a |
| **Tarteko Lehen Aroa** |
| VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a |
| **Inperio Ertaina** |
| XI.a XII.a |
| **Tarteko Bigarren Aroa** |
| XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a |
| **Inperio Berria** |
| XVIII.a XIX.a XX.a |
| **Tarteko Hirugarren Aroa** |
| XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a |
| **Aro Berantiarra** |
| XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a |
| **Aro Helenistikoa** |
| Mazedoniarra. Ptolomeotarra |
| **Erromatar Aroa** |

*Hor*ren estatua kuboa
**Egiptoko XXIII. dinastia**k K.a. 818tik K.a. 715 arte irauten du. XXII, XXIV eta XXV. dinastien garaikidea da

Historia
--------

XXIII. dinastiako bereizgarria, tronura, mashauashtarrak iristea izan zen. K.a. 818an, Leontopolis, deltan, edo *Taremu* ("arrainen lurra"), Taniseko subirau libiarrekiko erresuma independente bihurtu zen, baina eztabaidagarria da dinastia osoa leontopoliarra izatearen hipotesia.

K.a. 747an, hiru erresuma berri sortu ziren. Batak, hiriburu bezala, Herakleopolis Magna zuen, bigarrenak, Hermopolis Magna, eta, hirugarrenak eta azkenak, Asiut edo Likopolis.

Dinastia honetako lehen faraoia izan zen Padibastetek, oinordekotza gatazka eta gerra zibila probestu zituen, Sheshonq III.aren erregealdiaren zortzigarren urtean, bere burua faraoi bezala izendatzeko, Leontopolisen koroatu eta Herakleopolis, Menfis eta Tebasen onartua izatea lortuz. Lehenik Takelot II.aren eta ondoren Osorkon IV.aren arerio nagusia izan zen, Tebaseko XXII. dinastiako Goi Egiptoko errege libiarrak. Bere tronuratzeak, etsaien aldeen aurkako gerra zibil luze bat eragin zuen, hogeitamar urte iraun zuen gerra zibila. Alde bakoitzak, Amonen Apaiz Goren leinu bat izan zuen.

Bere oinordeko izan zen Iuput I.a, bere aitarekin elkar gobernatzen egon zen, baina bere erregealdia laburra izan zen. Sheshonq IV.ari buruz ez dakigu askorik, are, aditu askok, dinastia honetakoa ez zela uste dute, Osorkon III.a bezala, batzuk, Takelot II.aren semetzat jotzen dutena: Padibastet eta Sheshonq IV.aren armada etsaiak garaitzea lortu zuen, Takelot II.aren autoritateari gogor eutsi ziotenak, Osorkonek, bere erregealdiko azken bost urteak, bere seme Takelot III.arekin batera gobernatu zituen.

Takelot III.aren semeak, Dyedpathiefankh eta Osorkon apaiz gorenak izan ziren, eta tronurako oinordekoa, Rudamon, bere semerik gazteena. Tebasen Amonen Apaiz Goren bezala aritu zen, eta, ondoren, bere erregealdiko lehen bost urteak, bere aita Takellot III.arekin elkar gobernatuz aritu zen. Bere erregealdian zehar, erresuma osoa batuta mantentzen ahalegindu behar izan zen, azkenik, bere oinordeko Iuput II.aren erregealdian hiru erresumatan banatuko zena, honek, Leontopolisen gobernatzen jarraitu zuen arren, non, kushitarren aurrera egitea geldiarazteko asmoa zuen koalizio boteretsu batean parte hartu zuen.

XXI, XXII, XXIII, XXIV eta XXV. dinastiek, tradizionalki, Egiptoko hirugarren tarteko aroa eratzen dute.

XXIII. dinastia antzinako testuetan
-----------------------------------

Manetonek, Julio Sexto Afrikanoren arabera Sinzelo fraidearen bertsioan, XXIII. dinastia, Taniseko lau erregek osatu zutela dio.

* **Petubates**, 40 urtez gobernatu zuena, bere erregealdian, lehen aldiz ospatu zen olinpiada bat.
* **Osojo**, 8 urtez gobernatu zuena, egiptoarrek Herakles deitu zuten.
* **Psammus**, 10 urtez gobernatu zuena
* **Zet**, 42 urtez gobenatu zuena. Orotara: 100 urte.

Eusebio Zesareakoak XXIII. dinastia, Taniseko hiru erregek osatu zutela dio.

* **Petubastis**, 25 urtez gobernatu zuena
* **Osorton**, 9 urtez gobernatu zuena eta Herakles deitu zutena
* **Psammus**, 10 urtez gobernatu zuena. Orotara, 44 urte.

Egiptoko XXIII. dinastiako Faraoiak
-----------------------------------

### Leontopoliseko erregeak

| Ohiko izena | Nesut-Bity izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Padibastet | Usermaatra | Padibastet |  | K.a. 818-K.a. 793. |
| Iuput I.a | Usermaatra | Iuput | Corregente con su padre | K.a. 804- K.a. 803. |
| Sheshonq IV.a | Usermaatra | Sheshonq |  | K.a. 793-K.a. 787. |
| Osorkon III.a | Usermaatra | Osorkon |  | K.a. 787-K.a. 759. |
| Takelot III.a | Usermaatra | Takelot |  | K.a. 759-K.a. 757. |
| Rudamon | Usermaatra | Rudamon |  | K.a. 757-K.a. 754. |
| Iuput II.a | Usermaatra | Iuput |  | K.a. 754-K.a. 715. |

### Herakleopolis Magnako erregeak

| Ohiko izena | Nesut-Bity izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dyedpetahiefankh |  | Dyedpetahiefankh |  | (K.a. 845-K.a. ?) |
| Hemptah I.a |  | Hemptah |  | (K.a. ?-?) |
| Peftyauembastet | Neferkara | Peftyauembastet |  | (K.a. 747-K.a. 720.) |

### Hermopolis Magnako erregeak

| Ohiko izena | Nesut-Bity izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nimlot III.a |  | Nimlot |  | (K.a. 747-K.a. 725.) |
| Dyehutiemhat | Neferjeperra | Dyehutiemhat |  | (K.a. 725-K.a. 715.) |

### Asiuteko erregeak

| Ohiko izena | Nesut-Bity izena | Sa-Ra izena | Iruzkinak | Erregealdia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Padimenti |  | Padimenti |  | (K.a. 747-K.a. 715.) |

XXIII. dinastiaren kronologia
-----------------------------

Honako egiptologo hauek estimatutako kronologia:

* Lehen faraoia: Padibastet
	+ 830-805/800 (von Beckerath)
	+ 830-799 (Dodson)
	+ 827/822-802/797 (Aston)
	+ 825-773 (Grimal)
	+ 818-793 (Shaw)
	+ 817-763 (Drioton)
	+ 813-773 (Redford)
* Azken faraoia: Iuput II.a
	+ 754-715 (Grimal)
	+ 752-718 (Gomaà)
* 747/742-742/737 (Aston)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Egiptoko XXII. dinastia** | **Egiptoko dinastiak**XXIII. dinastia | Ondorengoa**Egiptoko XXIV. dinastia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q748170
* Commonscat Multimedia: 23rd dynasty of Egypt

---

 |

* Wd Datuak: Q748170
* Commonscat Multimedia: 23rd dynasty of Egypt