recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ukita Hideie** (japonieraz: 宇喜多 秀家?, 1573-1655eko abenduaren 7a)
 Japoniako historiako Sengoku aroko Bizen probintzia eta Mimasaka probintziako (gaur egun Okayama prefektura) samurai eta daimyō bat izan zen. Hideie Ukita Naoieren semea izan zen eta Maeda Toshiieren alabarekin ezkondu zen.

Hideiek aktiboki parte hartu zuen Toyotomi Hideyoshik antolatutako Korearen japoniar inbasioetan, eta Bost erregeordeen kontseilua deritzon taldekideetako bat bezala izendatua izan zen, Hideyoshik eratu zuena bera hil ondoren goberna zezaten bere seme Toyotomi Hideyori adin nagusikoa izan eta honek hala gobernuaren ardura hartu ahal izan arte.

Tokugawa Ieyasuk, aipaturiko kontseiluko beste kideetako bat zena, herrialdea gobernatzeagatik borrokatu zuen eta ondorioz herrialdea bi alde handitan banatu zen, Sekigaharako guduan amaituko zena. Gudu honetan Hideieik Ieyasuren aurkaria zen Ishida Mitsunariren alde egin zuen. Tokugawa klana gudu honetan garaile izan ondoren, Hideiek ihes egin zuen eta erbestean egon zen zenbait urtez.

Hideie 1655ean hil zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1329792
* Commonscat Multimedia: Ukita Hideie

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 163971263
* ISNI: 0000 0001 1251 1746
* LCCN: no2011015156
* NDL: 00839597
* SUDOC: 163839034

 |

* Wd Datuak: Q1329792
* Commonscat Multimedia: Ukita Hideie
**Ángel De la Hoz Escalera** (Donostia, 1946) gipuzkoar arkitektoa da.

Biografia
---------

1972an Nafarroako Unibertsitatean arkitekturan lizentziatu zen, eta urbanismoan espezializatu zen. Urte horretan bertan, Estudio Seis arkitektura-taldearen baitan hasi zen lanean. Lan horretan hainbat proiektu egin zuen, batez ere, Debagoiena bailaran. 1976an bere kabuz hasi zen Donostian lanean. Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioarentzat hornigai-eraikuntzen proiektuak egin ditu. Horrekin batera, *El Croquis*, *Tecnología y Arquitectura* edota *A+T* bezalako aldizkari espezializatuetan artikuluak eman ditu argitara. Parte-hartze zuzena izan du liburu hauetan: *50 años de arquitectura en Euskadi*, *El Palacio K.M. Kulturunea* edota *Guía de arquitectura de Gipuzkoa*. Urbanismoko irakaslea izan da Donostiako Arkitektura Eskolan, 1984 eta 1986 urteen artean, eta hitzaldiak eman ditu hainbat arkitektura-eskola eta ikastetxetan. Proiektu hauek eskuratu ditu, hainbat lehiaketatan: Hondarribiko Hondartza Kiroldegia, Donostiako Justizia Jauregia eta Irungo Justizia Jauregiak eta Donostiako San Telmo museoaren berritzea, besteak beste. 1990ean Donostiako Kursaal Kongresu eta Auditorio Jauregirako Nazioarteko Lehiaketan epaimahaikide izan zen. Irungo Zaisa dorrea (2009) bere lana da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* Jose Javier Fernández Altunak idatzitako biografia Auñamendi Entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269535
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 154216

 |

* Wd Datuak: Q12269535
*Artikulu hau abestiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Vogue (argipena)».*

" **Vogue** "Madonna abeslari estatubatuarraren *I'm Breathless* (1990) albumeko abestia da. Sire Records- ek 1990eko martxoaren 27an kaleratu zuen diskoko lehen single gisa.

Sorkuntza
---------

Shep Pettibone ekoizlearen eta Madonnaren arteko elkarlana izan zen abestia konposatzea eta ekoiztea. Pettibonek aipatu izan du "Vogue" azkar eta merke sortu zela; bi astetan idatzi eta grabatu zuen 5.000 dolarreko aurrekontuarekin, ondoren Madonna-ri aurkeztu zion, hark letrak idatzi eta izenburua asmatu zuen.

Madonna inspiratu zen Vogue dantza estiloan, New York-eko Harlemeko "Ballroom" komunitate eta kulturan ezagutu zuena.

Abestia house eta disko musikaren artean kokatzen da estilistikoki, deep house doinu bat duelarik.

Bideoklipa
----------

Abestiaren bideoklipa David Fincherrek zuzendu zuen. Zuri-beltzean filmatua, bideoak Hollywoodeko *Urrezko Garaiko* film eta argazkien itxura dakar gogora Tamara de Lempickaren artelanak erakutsiz Art Deco eszenografia batean. Gertuko plano batzuek Marilyn Monroe, Bette Davis, Veronica Lake, Greta Garbo, Marlene Dietrich, Katharine Hepburn, Judy Garland eta Jean Harlow izarren erretratuak erakusten dituzte. Vogue/Ball estiloko dantzari ezagunak ere ageri dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «'Vogue' Producer Shep Pettibone's First Interview in 20 Years: The Dance Legend Talks Madonna & More | Billboard» *web.archive.org* 2015-05-24 (Noiz kontsultatua: 2021-02-06).
2. ↑   «Voguing: A Brief History of the Ballroom» *Mixmag* (Noiz kontsultatua: 2021-02-06).
3. ↑   **(Ingelesez)**  *I'm Breathless [Music from and Inspired by the Film Dick Tracy* - Madonna | Songs, Reviews, Credits | AllMusic. *] (Noiz kontsultatua: 2021-02-06)**.*

Kanpo estekak
-------------

* Vogue, bideoklipa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1128775
* Commonscat Multimedia: Vogue (Madonna)

---

 |

* Wd Datuak: Q1128775
* Commonscat Multimedia: Vogue (Madonna)
**Summit konderria** (ingelesez: *Summit County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Coalville da. 2010eko zentsuaren arabera 36.324 biztanle zituen, Summit kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Summit konderriak 4.874,28 kilometro koadro ditu. Horietatik 26,57 ura dira. Beste 4.847,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,45 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.324 pertsonetatik 35.202 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.190 dira. 110 beltzak edo afroamerikarrak. 89 amerikar natiboak ziren eta 31 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 440 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 60 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 392 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Summit County, Utah age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484563
* Commonscat Multimedia: Summit County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130203255
* **Lekuak**
* OSM: 1416621
* TGN: 2002122

 |

* Wd Datuak: Q484563
* Commonscat Multimedia: Summit County, Utah
**Voight-Kampff makina** edota **enpatia testa**, zientzia-fikziozko gailu, proba edo azterketa bat da. 1968ko Philip K. Dick idazlearen *Amesten al dute androideek ardi elektrikoekin?* eleberrian agertzen da, bai eta hartan oinarritutako 1982ko *Blade Runner* filmean ere.

Proba honek norbait gizakia ala erreplikatzailea (androidea) den jakiteko balio du. Makinak gorputzen funtzio fisikoen aldaketak neurtzen ditu, tartean arnasketa, aurpegiko gorritasuna, bihotz taupaden erritmoa eta begien mugimendua, betiere galdeketa bat egin eta honetan galdetuak emandako erantzunen arabera, gainera galdetuak galdekatzaileari emandako erantzunetan bere erreakzio denbora ere neurtzen da. Galdeketako galderak galdetzailean erantzun emozional bat sortzeko nahitan burutuak daude, alegia, erreplikatzaileen enpatia gabezia agerian utzi eta haiek identifikatzeko asmoz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3175779

 |

* Wd Datuak: Q3175779
**Sumter konderria** (ingelesez: *Sumter County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sumter da. 2010eko zentsuaren arabera 107.456 biztanle zituen, Sumter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sumter konderriak 1.766,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,08 ura dira. Beste 1.722,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 60,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 107.456 pertsonetatik 53.955 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.532 dira. 50.110 beltzak edo afroamerikarrak. 334 amerikar natiboak ziren eta 93 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.167 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 130 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.667 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513933
* Commonscat Multimedia: Sumter County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150102911
* NARA: 10040143
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2532521
* TGN: 2001767

 |

* Wd Datuak: Q513933
* Commonscat Multimedia: Sumter County, South Carolina
**Sumner konderria** (ingelesez: *Sumner County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gallatin da. 2010eko zentsuaren arabera 160.645 biztanle zituen, Sumner kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sumner konderriak 1.406,93 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,66 ura dira. Beste 1.371,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 114,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 160.645 pertsonetatik 146.001 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.308 dira. 10.213 beltzak edo afroamerikarrak. 406 amerikar natiboak ziren eta 93 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.616 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 168 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.148 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Sumner County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506175
* Commonscat Multimedia: Sumner County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148923295
* LCCN: n80098836
* NARA: 10040146
* **Lekuak**
* OSM: 1847645
* TGN: 2001919

 |

* Wd Datuak: Q506175
* Commonscat Multimedia: Sumner County, Tennessee
**Eskumena** edo **jurisdikzioa** (latinez *iuris dictio*, "eskubidea esan"), Estatu baten subirautzatik datorren eskubidea da. Zuzenbidea kasu zehatz batean aplikatuz gero, eztabaida bat behin betiko eta modu ezeztaezinean konponduz, epaile autonomo edo independienteez osatutako Auzitegi batek bakarrik gauzatu dezake.

Eskumenaren ezaugarri nagusienetako bat bere izaera ezeztaezina eta behin betikoa da, Zuzenbidearen jardueran teknikoki res iudicata deritzona eragiteko gai dela.

Zentzu arruntean, "eskumen" hitza ahalmen hori gauzatzen den lurraldea (Estatua, autonomia erkidegoa, probintzia, eskualdea, herrialdea, etab.) izendatzeko erabiltzen da. Era berean, modu zabalagoan, aginte baten eskuduntza eta ahalmenen gauzatzearen eremu geografikoa edo bere aginpidearen barnean dauden gaiak izendatzeko erabiltzen da; eta orokorrean, Estatuak bere subirautza gauzatzen duen lurraldea izendatzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q471855
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX532015
* LCCN: sh85071077
* NDL: 00564891

 |

* Wd Datuak: Q471855
Viceko lautada Torellóko gaztelutik ikusita, ezkerrean Sant Vicenç de Torelló eta Ges harana, eskuinean Torelló, eta urrutira Montseny.
**Viceko lautada**, katalanez: *Plana de Vic*, Kataluniako Osona eskualdean dagoen lautada bat da, Bartzelonako probintzian. Itxura luzexka eta ipar-hegoaldeko norantzan hedatzen da, eta erdian Vic udalerria du.

Ter ibaiak eta bere ibaiadarrek burututako higaduraren bidez sortu zen, ekialdean mendebaldean baina higadura handiagoa izanik, denera lautadak 600 km2-ko azalera du. 30 kilometro luze ditu.

Mendiz erabat inguratua dago, iparraldean Ripollès eta Garrotxa eskualdeak ditu, Les Guilleries mendilerroa ekialdean, Montseny mendigunea hego-ekialdean, Moyanès eta Lluçanès eskualdeak mendebaldean, mendilerro eraztun batez itxia geldituz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4894891
* Commonscat Multimedia: Plain of Vic

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316732839

 |

* Wd Datuak: Q4894891
* Commonscat Multimedia: Plain of Vic

41°55′52″N 2°15′21″E﻿ / ﻿41.93111°N 2.25583°E﻿ / 41.93111; 2.25583
**Málaga** Kolonbiako udalerri bat da, García Rovira probintziako hiriburua Santander departamenduaren hego-ekialdean kokatua Troncal Central del Norte-n etaBucaramanga hiritik 124 km urrun.

Hiru klima mota daude: paramoa, epela eta beroa.

1542ko martxoaren 10ean Jerónimo de Aguayo espainiar konkistatzaileak sortu zuela jotzen da. Denborarekin indioen herri bihurtu zen; Geroago, 1695ean, berriz ere parrokia gisa sortu zen, eta 1700. hamarkadatik sakramentu-artxiboak gordetzen dira, baita bertako parrokoak, ohiturak eta tradizioak ere.

Ekonomia
--------

Nekazaritza da jarduerarik garrantzitsuena udalerriko herri eta landa eremu ezberdinetan. Malaga udalerriko jarduera ekonomiko garrantzitsuenak eskualde osoko turismo, merkataritza, industria eta finantza sektoreetan daude.

Abeltzaintza eta behi jarduerak potentzial handia ematen dio García Rovira probintzia osoko ekonomiari. Udalerriaren kanpoaldean adreilua eta kare hidratatua fabrikatzea eskualdeko landa-industrien parte da.

Testuinguru geografikoa
-----------------------

Andeetako ekialdeko mendilerroan kokatuta, klimak 19° C-ko batez besteko tenperatura du. Geologikoki Santander mendigunearen hegoaldeko muturrean (ekialdeko ertzean) dago, Almorzaderoko paramoko hegoaldean.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* *Carnaval del Oriente Colombiano.*  Málaga.
* «Prensa de Málaga» *todo sobre la ciudad de Málaga* (Noticias).
* Malagavive.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q950892
* Commonscat Multimedia: Málaga, Santander

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130419299
* LCCN: n2009078381
* **Lekuak**
* OSM: 1314970

 |

* Wd Datuak: Q950892
* Commonscat Multimedia: Málaga, Santander
ZAPEko kideak beraien pottokekin
**Zaldibi-Aralar Pottoka Elkartea** (**ZAPE**) Zaldibian (Gipuzkoa) kokaturiko elkarte baten izena da.

Elkartearen helburua joan den mendearen bigarren hamarkadan Aralarreko mendi multzotik desagertutako pottoka zaldi arraza bertan berreskuratzea da.

Elkartearen historia eta egitasmoak
-----------------------------------

Elkarteak egindako inbertsiorik garrantzitsuena hasiera batean egin zuen; jatorrizko pottoken aztarnen bila Euskal Herri osoan zehar ibiliz. Berreskurapen plana osatzeko informazio bila alde batetik, eta behor hoberenak bilatu eta erosteko beste aldetik. Zaldien kasuan, ahalegin berezia eginez, zeren eta semental onek, azken finean, arrazaren nondik-norakoan eta garapenean garrantzi handia baitute.

Z.A.P.E. elkarteko kideek ez dute etekin pertsonalik bilatzen. Jatorrizko euskal pottokaren berreskurapen eta sustapenean bakarrik dihardu.

Elkarteko kideentzat Euskal Herriko ondare historiko-kultural naiz biologikoa da pottoka. Zaldibia herriarekin gainera historikoki lotuta, herriko armarrian zein izenean zaldia agertzen baita, eta pottoka da, azken finean, Euskal Herriko jatorrizko zaldi arraza.
Beraz, elkarteak lortzen dituen irabaziak dirulaguntzen bidez, sarien bidez edo pottoken salmenten bidez, berriro ere elkartean inbertitzen dira osorik,elkarteko egitasmoak aurrera ateratzeko. Kideek ez dute beraz inolako irabazi pertsonalik izaten.

ZAPE elkartearen pottokak eta pottoken gunea
--------------------------------------------

Pottoka gunearen kokapena
Elkarteak, Zaldibiako udaletxeak eskainitako herri mendi batean, Artxal Pottoka Gunea ezarri du. Bertako helburua jendeari galtzeko arriskuan dagoen euskal arraza hau gerturatzea da, eta bide batez pottoken ezaugarri nagusiak ezagutaraztea. Beraz, Bidarraiko Pottoka Etxearen antzeko helburuak dauzkate.

Auza Gazteluko larretan erdi basati dabiltzan pottokak, denboraldi bat ematen dute bertan.

Pottoka gunea Aralarko Parke Naturalaren barnean kokaturik dago.

ZAPEko pottoken salmenta eta zesioak
------------------------------------

* Elkarteko pottoken kopurua ugaritzen den heinean, ZAPE-K hainabat abere salgai jartzen du.
* Bestalde, zaldi gazteak urte bat edo birako debalde uzten ditu semental gisa.
* Elkarteak trebatu edo zelatutako zaldiak eskaintzen ditu ere.

Begira ere
----------

* Pottoka

Kanpo estekak
-------------

* Zaldibi-Aralar Pottoka Elkartea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269180

 |

* Wd Datuak: Q12269180
**Stuart Conquest** (Ilford, 1967ko martxoaren 1a) britainiar xake jokalaria da, eta Nazioarteko Maisu Handia.

Txikitatik talentu handiko xake jokalaritzat hartu izan da. 1981ean, 14 urte zituelarik, Munduko Gazte Xake Txapelketako irabazlea izan zen, sub 16. kategorian.

Conquest 1997an Erresuma Batuko Xake Azkarreko Tapelketako irabazle izan zen. 1995 eta 2000. urteetan Hastings Torneoa irabaztea lortu zuen. 2001ean Clichy (Frantzia) Torneoa irabazi zuen 14. kategorian. FIDE klasifikazioan bere puntuaziorik altuena 2601 ELOkoa da, 2001eko urrian.

2008ko Britaniar Txapelketa irabazi zuen Keith Arkellen aurka, txapelketako lehen postuan berdinduta egon ostean. 1990. urtetik aurrera Ingalaterrako xake taldearekin parte hartzen du Xake Olinpiadetan eta Europako Taldekako Xake Txapelketa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Stuart Conquest*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)** FIDE
* **(Ingelesez)** Hastings
* **(Ingelesez)** Clichy 2001
* **(Ingelesez)** Chessgames.com
* Embalse 1981
* Donostia 2006[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Gaztelaniaz)** Liverpool 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q349559
* Commonscat Multimedia: Stuart Conquest

---

 |

* Wd Datuak: Q349559
* Commonscat Multimedia: Stuart Conquest
Adreiluz eraikitako horma bat.
**Adreilua** harri artifiziala da, normalean buztinez egindako bloke laukizuzena. Esku bakarrez eramangarriak, eta erraz erabiltzekoak izan behar dte, pisu arinekoak eta forma sinpledunak.

Buztina labean gogortuz eratzen da adreilua. Herrialde beroetan, eguzkitan lehortuz eta gogortuz ere egin izan da. Badira hormigoiz edo mortairuz egindakoak. Antzinako garaitik erabili izan den elementua da.

Hormak eta tabikeak egiteko erabiltzen dira nagusiki, baita zoruetan ere. Adreiluak normalean mortairuz itsasten dira elkarrekin, nahiz eta pilaketa soilaz eraikitzeko teknikak ere badiren. Horman adreiluak ezartzeko disposizioari zoladura, apareilua edo aparejua esaten zaio. Apareilu mota ezberdin ugari dago, tokian tokiko ohiturei jarraiki.

Geometria
---------

Normalean paralelepipedo baten forma dauka adreilu-piezak. Formatu ezberdinak daude, baina normalean luzera, zabalera eta garaiera, neurri ezberdinetakoak izaten dira. Formatu metrikoa da arruntena, 24x11,5x5,25 cm. Modulu honi, 1 cm-ko kareorezko juntura gehituz, adreiluekin metro unitatearen multiploak diren elementuak osa daitezke.

Adreilu motak
-------------

Adreiluen sailkapen anitz egin daiteke, irizpide ugariren arabera:

1. **Morfologiaren araberako sailkapena**
	1. Adreilu arrunta
	2. Motxeta-adreilua
	3. Adreilu moldatua
2. **Zulo-portzentajearen araberako sailkapena**
	1. Adreilu barne-hutsa
		1. Adreilu barne-huts bakuna
		2. Adreilu barne-huts bikoitza
	2. Adreilu zulatua
	3. Adreilu trinkoa
3. **Sailkapen kualitatiboa**
	1. Adreilu arrunta
	2. Ageriko adreilua (bistako adreilua)
4. **Ekoizpen-sistemaren araberako sailkapena**
	1. Esku-adreilua
	2. Adreilu mekanikoa
	3. Adreilu prentsatua

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Adreiluen sailkapena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q40089
* Commonscat Multimedia: Bricks

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4067726-6
* LCCN: sh85016808
* NDL: 00569393
* NKC: ph119240
* AAT: 300010463
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q40089
* Commonscat Multimedia: Bricks
**XSL Formatting Objects (XSL-FO)** dokumentuei formatua emateko XML markatzeko lengoaia da. XSL-FO XSL familian barne dagoen lengoaia da, XSLT eta XPathekin batera.

XSL-FO dokumentu baten bai datuak eta bai hauei emango zaien formatua ere adierazten dira. Horrelako dokumentu baten oinarrizko elementu "Formatting Object" delakoa izaten da, datuak aurkezteko beharrezkoa dena. Hona hemen XSL-FO dokumentu sinple baten adibidea:

```
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<fo:root xmlns:fo="http://www.w3.org/1999/XSL/Format">
    <fo:layout-master-set>
        <fo:simple-page-master master-name="hola"
                           page-height="29.7cm"
                           page-width="21cm"
                           margin-top="5mm"
                           margin-bottom="10mm"
                           margin-left="20mm"
                           margin-right="20mm">
            <fo:region-body margin-top="10mm" margin-bottom="10mm" />
        </fo:simple-page-master>
    </fo:layout-master-set>
    
    <fo:page-sequence master-reference="hola">
        <fo:flow>
            <fo:block>Hola, mundo</fo:block>
        </fo:flow>
    </fo:page-sequence>
</fo:root>

```

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q32087
* **Identifikadoreak**
* GND: 4706105-4

 |

* Wd Datuak: Q32087
Zikloidea trokoidearen kasu berezia da.
Geometrian, **trokoidea** kurba bat da, zirkunferentzia bat (sortzailea) marra zuzen baten gainean (gidatzailea), ukituz eta irristatu gabe, biratzen denean, berari lotutako puntu batek jarraitzen duen bideak ematen duena.

Trokoide hitza grezierazko *trokos* (gurpila) errotik dator eta Roberval (1602-1675) matematikariaren burutapena izan zen .

Trokoide kurba batean, zirkunferentziaren zentroa zuzen gidatzailearekiko paraleloki higitzen da.

Trokoidearen ekuazio parametrikoak, zuzen gidatzailea X ardatza denean, hauek dira:

{\displaystyle x=a\theta -b\sin(\theta )\,}
{\displaystyle y=a-b\cos(\theta )\,}
non θ **a** erradioko zirkunferentziak biratzen duen angeluaren aldagaia den, eta **b** zirkunferentziaren zentroa eta P puntuaren arteko distantzia.

P puntua zirkunferentzia sortzailearekiko non den arabera, honela deitzen da:

* Trokoide laburtua, P zirkunferentzia sortzailearen barnekoa bada, (b < a),
* Trokoide arrunta, P zirkunferentzia sortzailekoa bada, (a = b),
* Trokoide luzatua, P zirkunferentzia sortzailearen kanpokoa bada, (b > a).

Ikus, gainera
-------------

* Zikloidea
* Epitrokoidea

Kanpo estekak
-------------

* Trokoidea, cfnavarra-n
* **(Gaztelaniaz)**Trocoides, temasmatematicos-en
* **(Frantsesez)** «trochoid» *Mathcurve* (Encyclopédie des formes mathématiques remarquables).
* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W.: "Trochoid" MathWorld-en.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3539824
* Commonscat Multimedia: Trochoid

---

 |

* Wd Datuak: Q3539824
* Commonscat Multimedia: Trochoid
*Artikulu hau Interneteko zirikatzaileari buruzkoa da; izaki mitologikoa gaitzat duena beste hau da: «Troll»*
Troll baten irudia.
**Troll** Interneten erabiltzen den terminoa da iskanbila dibertimendu moduan bultzatzen duena izendatzeko. Trollak eztabaida nahita sustatzen du, parte-hartzaileak haserreraziz eta haien artean zatiketa bultzatuz. Hainbat sofistikazio mailakoak daude, batzuek nortasun aizunak erabiltzen dituztela. Terminoaren erabilera subjektibo samarra bada ere, sarri erabiltzen da Interneteko *kulturan*. Trollak foroetan, blogetan, wikietan, IRC kanaletan edo sareko edozein txokotan ager daitezke.

Trollen aurka borrokatzeko honako leloa esaten da Interneten, kontuan ez hartzeko gomendatzen duena: "*ez elikatu trolla*" (*"Don't feed the troll"*).

Ikus, gainera
-------------

* Hater
* Zabor-posta

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11281
* Commonscat Multimedia: Trolls (Internet)

---

 |

* Wd Datuak: Q11281
* Commonscat Multimedia: Trolls (Internet)
Ikastetxearen egoitza zena gaur egun Donostiako Orfeoiarena da.
43°19′27.4″N 1°59′00.50″W﻿ / ﻿43.324278°N 1.9834722°W﻿ / 43.324278; -1.9834722
**Los Ángeles ikastetxea** Donostiako eskola ezaguna izan zen. Eskola hori Parte Zaharreko San Juan kalean zegoen, nahiz eta Ekialdeko zabalgunean egon, eta Lasalletarrek gestionatzen zuten (1911. urtetik - 1977. urte arte) eta auzoko benetako erreferentea zen. 1977tik eskola berritzailea sortzeko saiakera bat eman zen, irakasle batzuen kooperatiba baten bidez, baina proiektua ez zen aurrera atera. Gaur egun, eraikina birmoldatu egin da eta Donostiako Orfeoiaren egoitza da.

Lasalletarrak Donostian
-----------------------

San Juan Bautista La Sallekoaren jarraitzaileak Frantziatik kanporatuta izan ziren eta, beste tokietan bezala, 1904ean Donostian ere kokatu ziren. Hiri horretan lehendabizi Ategorrietan San Bernardo ikastetxea sortu zuten, gaur egun Jesuitak ikastetxea dagoen tokian. Ondoren, 1911an Los Ángeles ikastetxean hasi ziren. Geroago Loiolako ikastetxea ireki zuten (1947) eta han jarraitzen zuten Los Ángeleseko ikasleek bigarren hezkuntza.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Los Ángeles ikastetxea Auñamendi Entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474592

 |

* Wd Datuak: Q25474592
***Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak*** Sabin Irizar euskal egileak 1973an plazaratu zuen liburuaren izenburua da. Edizio berri bat 1990ean egin zuen. Irizar bere biografiaz oinarritu zen abentura hauek azaltzeko garaian. Nolabait, Txingo Irizarren beraren alter egoa da.

Argumentua
----------

Abenturazko liburua da hau non Txingok, protagonistak, bere ibilketa eta biribilketak kontatzen dizkigun. 1937an, Espainiako Gerra Zibilean bitartez, Santanderreko kaian hasten da, protagonista hamalau urteko mutil-koxkorra denean. Frantziarantz zeraman itsasontzia hartzean hasiz, eta 1947an hamar urte beranduago Marseillan Venezuelara zihoan beste itsasontzi batekin amaituz. Tartean, mila abentura: errefuxiaturiko haurren gorabeherak, mutil koadrilen bihurrikeriak, nazien sarrera Frantzian, gerraosteko giro nahasian negozio ilun samarrak... Garrantzi izugarriko urteak izan ziren haiek, bai Europako historian, bai Sabin Irizarren bizitzan, eta honek, bere oroitzapen xeheak kontatzen dizkigu, soiltasunez eta aparteko graziaz, abenturero zaharren moduan.

Komentarioa
-----------

Xabier Mendigurenen hitzetan "freskotasunez betetako liburua dugu, Europan aldaketa izugarriak gertatzen ari ziren garaian, gazte bihurri baten oroitzapenak dakarzkiguna; goi mailako literatura egiteko asmorik gabe, baina kontaketarako berealdiko etorri, sen eta graziaz, abenturero zaharrek zekiten moduan".

Txingoren saila
---------------

* *Txingo (Gertaldi eta ibilkeriak)* (Gero, 1973)
* *Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak* (Elkar, 1990). Aurrekoaren edizio berritua.
* *Txirike-Parú* (Erein, 1996)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57671122

 |

* Wd Datuak: Q57671122
Santseko Festa Nagusia 2008an
**Santseko Festa Nagusia** (katalanez **Festa Major de Sants**) Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sants auzoko festa edo jai nagusia da eta San Bartolomeren omenez ospatu ohi dira. Zazpi gunetan zehar Sants-Montjuïc barrutiko auzo honetako hainbat kale aldi batetarako apaindurez apaindu eta adin guztietara zuzenduak dauden jardun ugari programatu ohi dira. Jai honetan parte hartzen duten kalea Santseko Festa Nagusiaren Kaleen Elkarte eta Batzordeen Federazioaren inguruan biltzen dira, eta nahiz eta festa honen oinarria kaleen apainketa izan, federazio horretako kideak ez diren beste hainbat erakundeek ere festa honi loturiko jarduera ugari antolatu ohi dituzte: Unión Deportiva de Sants deituriko futbol txapelketa, Santseko Castellerren jardunaldia, Udal Musika Bandaren kontzertua, saskibaloi txapelketa, correfoca...

Bestalde, 1985. urtetik aurrera okupa mugimenduaren inguruan antolatutako gazte kolektiboek eta gizarte mugimenduek partaidetza aldetik arrakasta handia duten festa alternatibo bat ere antolatu ohi dute.

Kanpo estekak
-------------

* **Festa Major de Sants - Santseko Festa Nagusia - Webgune ofiziala**
* **Santseko webgunea** | Sants, Sants-Badal, Hostafrancs eta la Bordeta auzoetako informazio webgunea
* EL3 albisteen webgunea
* Santseko deabruak
* Santseko castellerrak
* Sants-Montjuïc barrutia
* BarriSants - Portal de notícies de Sants
**Walla Walla konderria** (ingelesez: *Walla Walla County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Walla Walla da. 2010eko zentsuaren arabera 58.781 biztanle zituen, Walla Walla kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Walla Walla konderriak 3.364,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 74,83 ura dira. Beste 3.289,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 58.781 pertsonetatik 55.197 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.593 dira. 1.004 beltzak edo afroamerikarrak. 452 amerikar natiboak ziren eta 159 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 733 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 54 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.182 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485305
* Commonscat Multimedia: Walla Walla County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138381358
* NARA: 10039909
* **Lekuak**
* OSM: 1150532
* TGN: 2002251

 |

* Wd Datuak: Q485305
* Commonscat Multimedia: Walla Walla County, Washington
Ahari bat zigilu batean
Ahari latxa
**Aharia** ardien espezieko (*Ovis aries*) arra da. Emeengandik duten ezberdintasun nagusia adarrak edukitzea da, normalki kiribilkatuz agertzen direnak.
Ardiaren erabilera ekonomikoa bada, ahariena hauen ernalkuntza izan ohi da. Hala ere artile eta larrutarako ere erabiltzen dira eta beren adarrekin dekorazioa egiten da.

Euskal Herri kirolen artean badira ahari-jokoak, egun animaliak babesteko hainbat udalerritan galarazita badaude ere.

### Etimologia

Aitzineuskaraz *\*han-* + latinetiko *ARIES* ⇒ *\*(h)anari* ⇒ ahari) Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.

Aharia euskal mitologian
------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Aari»
Arabako Okinako leize ospetsuan bizi zen ireluetako batek, ahariaren itxura hartzen zuen. Aari zeritzon.

Orohar leizetan bizi ziren irelu-ahariak, Mariren laguntzaileak ziren. Jainkosak aharien gorputza burukotzat erabiltzen du lo egiteko. Baita beraien adarrak ere harilkaitzat iruteko.

Marik oso gustoko oparitzat hartzen du ahari bat berari eskaintzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Rafael Agirreri egindako elkarrizketa herri-kirolei buruz
2. ↑  Joseba Lakarra (2002). *65 etimologías del protovasco*.
3. ↑  Koldo Mitxelena (1976). *Fonética histórica vasca*. Donostia: Gipuzkoako Aldundia.

Ikus, gainera
-------------

* Zerrenda:Animalien hotsak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2929800
* Commonscat Multimedia: Rams

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300250287
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2929800
* Commonscat Multimedia: Rams
Zeruko ehorzketa bat egiteko gorpuaren garraioa, 1920 inguruan.
**Zeruko ehorzketa** (Tibeteko hizkuntzan: བྱ་གཏོར་, Wylie transliterazioa: bya gtor, "hegaztiei arima ematea") hileta-jarduera bat da, non giza gorpua ebaki eta mendi baten gailurrean jartzen den, elementuen (mahabhuta) eta animalia sarraskijaleen eraginpean jarriz; batez ere sai arren eraginpean. Ohikoa da Tibeteko Txinako Herri Errepublikan, Sichuan, Qinghai eta Barne Mongolian, baita Mongolia, Bhutan eta Indiako zenbait herrialdetan ere. Badira errituala prestatzeko eta gauzatzeko toki zehatzak, Budismo Vajrayanako tradizioen arabera.

Tibetar gehienek budismoarekin bat egiten dute, berraragiztatzea aldarrikatzen duena. Ez dago gorputza zaindu beharrik, haien usteetan edukiontzi hutsa baita. Naturak deskonposatu dezake, edo hegaztiek jan dezakete; beraz, erritualaren funtzioa hondarrak botatzea besterik ez da. Tibeten lurra gogorregia eta harritsuegia da hilobi bat zulatzeko, eta, beraz, errausketa baino nahiago izaten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «How Sky Burial Works» *HowStuffWorks* 2011-07-25 (Noiz kontsultatua: 2022-04-11).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Lirong Journal; Tibetans, and Vultures, Keep Ancient Burial Rite.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q72093
* Commonscat Multimedia: Sky burials

---

 |

* Wd Datuak: Q72093
* Commonscat Multimedia: Sky burials
Furry mugimenduko kide batzuek mozorroak sortu dituzte, *fursuit* deituak.
Marraztutako pertsonaia baten adibidea
**Ile-larru fetitxismo**, nazioartean **Furry**, **furry fandom** edo **ploch**, fikziozko animalia antropomorfismoetan interesa duen azpikultura bat da. Animalia antropomorfikoen interesa gizakiak lehen zibilizazioetatik izan badu ere, furry terminoa zientzia fikzioari lotuta agertzen da, 1980ko hamarkadatik aurrera. Bere jatorria, Fred Patten historialariaren arabera, Steve Gallacciren *Albedo Anthropomorphics* komikiaren inguruko eztabaidan dago.

Azpikultura eta talde urbano honetako kideak Internetekin hasi ziren komunikatzen, eta laster antolatu ziren gaiari buruzko konbentzioak. Konbentzio horiei *furcon* deitzen zaie (ingelesezko *furry convention* hitzen elkarketatik) eta bertan artistak, mozorrotutako furriak (*fursuiters*) eta kulturaren jarraitzaileak bildu ohi dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** SPIEGEL, Matthias Schulz, DER. «Is the Lion Man a Woman?: Solving the Mystery of a 35,000-Year-Old Statue - DER SPIEGEL - International» *www.spiegel.de* (Noiz kontsultatua: 2020-06-16).
2. ↑   Fréger, Charles.. *Wilder Mann.*  ISBN 978-3-86828-295-5. PMC 785504507. (Noiz kontsultatua: 2020-06-16).

Ikus, gainera
-------------

* Peluxefilia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q599853
* Commonscat Multimedia: Furry

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2017003411

 |

* Wd Datuak: Q599853
* Commonscat Multimedia: Furry
**White Pine konderria** (ingelesez: *White Pine County*) Nevadako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Reno da. 2010eko zentsuaren arabera 10.030 biztanle zituen, White Pine kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

White Pine konderriak 23.042,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 54,68 ura dira. Beste 22.987,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.030 pertsonetatik 8.978 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.326 dira. 388 beltzak edo afroamerikarrak. 384 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 96 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 169 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495398
* Commonscat Multimedia: White Pine County, Nevada

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 267495528
* GND: 4443250-1
* NARA: 10039354
* **Lekuak**
* OSM: 166467
* TGN: 2766838

 |

* Wd Datuak: Q495398
* Commonscat Multimedia: White Pine County, Nevada
**Yllästunturi** udan.
**Ylläs** mendia edo finlandieraz *Yllästunturi*, Kolari udalerriko 718 metroko mendixka bat da, sartaldean dagoena, Suediako mugatik hurbil. Äkäslompolo iparraldean eta **Ylläsjärvi** hegoaldean dira ondoko herrixkak eta mendixka eskaintzen dien turismotik bizi dira batik bat. Finlandiako eta Laponiako mendixkarik garrantzitsuenetarikoa da, nahiz eta bere garaiera ez izan Halti eta Saana mendixkena.

Bertan eski-azpiegitura garrantzitsuak daude, hala nola 330 km-ko pistak. Hala nola, 35 urdin, 18 gorri eta 5 pista beltz. Gainera, Zirkulu Polar Artikotik iparraldera kokatzen denez, elurra ziurtatua dago urritik maiatza bitartera. Gainera, Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalean dago, eta bere natura-basatiaren azalera, Finlandiako hirugarren handiena da. Mendixkak erakartzen duen turismoa, ibar osoko diru-sarrera garrantzitsuenak dira.

Webgunea
--------

* Yllästunturiko webgune ofiziala   
**(Alemanez)** **(Ingelesez)** **(Frantsesez)** **(Finlandieraz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1542451
* Commonscat Multimedia: Yllästunturi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315133679
* LCCN: sh93007094

 |

* Wd Datuak: Q1542451
* Commonscat Multimedia: Yllästunturi
Utøya is located in NorvegiaUtøyaUtøya (Norvegia)
**Utøya** (ahoskera [ˈʊtœjɑ]) Tyrifjorden aintziran, Hole udalerrian dagoen uharte txikia da, Buskerud konderrian. Uhartea Norvegiako Laborista Gazteena da eta bertan udalekuak dituzte. Uhartea, Utøya AS enpresak kudeatzen du.

2011ko uztailaren 22an bereizi gabeko tiroketa batean 68 pertsona hil zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bi atentatuk gutxienez 91 hildako utzi dituzte Norvegia.*  eitb (Noiz kontsultatua: 2011-7-23).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Norvegieraz [bokmål])**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106357
* Commonscat Multimedia: Utøya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 186760026
* GND: 7859478-9
* LCCN: no2011152205
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1685716

 |

* Wd Datuak: Q106357
* Commonscat Multimedia: Utøya

60°01′25″N 10°14′53″E﻿ / ﻿60.0236°N 10.2481°E﻿ / 60.0236; 10.2481
**Yma o Hyd** (euskaraz: *Oraindik Hemen*) galeserazko abesti abertzalea da, 1981an Ar Log musika taldeko Dafydd Iwan abeslariak plazaratu zuen lehendabiziko aldiz. Gwynfor Evans historigile eta politikariak abestia idazteko ideaia nola bururatu zitzaion lotura honetan irakur liteke Ikus hemen.

* "Yma o Hyd" abestiaren bideoa ikusgai eta entzungai hemen sakatu ezkero

Galestar folk musika zaletuen artean abesti honek ospe handia du eta galestar gizartean orokorrean Hen Wlad Fy Nhadau ("Nere Arbasoen Lurra") galesko ereserkia nazionala eta ofizialaren ondoren bigarren lekua du onespenari dagokionez. Hitzek Erromatar Inperio garaiko Galesi buruzkoak dira. Abestiaren zati batean galeseraz zera aldarrikatzen du *Ry'n ni yma o hyd, er gwaetha pawb a phopeth*, euskarazko itzulpena hau litzateke: "Oraindik hemen gaude, edozein eta edozerren gainetik." Galestarrak eta galestar hizkuntzaren biziraupena Azken Eguneko Epaiketa burutu arte izango dela ospatzen du - XII. mendeko guda kanpainetan zehar Gerald Galeskoak, Henrike II.a Ingalaterrakoak eta galestar zahar batek izandako elkarrizketa ospetsu baten aipu nabaria da. Galestar hizkuntzaren biziraupenari inguruan galestar zaharrak hau esaten dio erregeari:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Gizonaren haserreak ez du inoiz suntsituko, behinik-behin ez baldin bazaio Jainkoaren haserrea gehitzen, nere ondoren datorrena-datorrela, Epaiketa Gorenena ospatu baino egun bat lehenago, Galestar ez diren beste herrialdeek, edota beste hizkuntzek, ez dira gai izanen Munduko txoko honetatik erantzuteko.* |  » |

Hitzak
------

Dwyt ti'm yn cofio Macsen,  

Does neb yn ei nabod o;  

Mae mil a chwe chant o flynyddoedd  

Yn amser rhy hir i'r co';  

Pan aeth Magnus Maximus o Gymru  

Yn y flwyddyn tri-chant-wyth-tri,  

A'n gadael yn genedl gyfan  

A heddiw: wele ni!

Ry'n ni yma o hyd, x2   

Er gwaetha pawb a phopeth, x3  

Ry'n ni yma o hyd, x2  

Er gwaetha pawb a phopeth,x3  

Ry'n ni yma o hyd.

Chwythed y gwynt o'r Dwyrain,  

Rhued y storm o'r môr,  

Hollted y mellt yr wybren  

A gwaedded y daran encôr,  

Llifed dagrau'r gwangalon  

A llyfed y taeog y llawr  

Er dued yw'r fagddu o'n cwmpas  

Ry'n ni'n barod am doriad y wawr!

Cofiwn i Facsen Wledig  

Adael ein gwlad yn un darn  

A bloeddiwn gerbron y gwledydd  

'Mi fyddwn yma tan Ddydd y Farn!'  

Er gwaetha pob Dic Siôn Dafydd,  

Er gwaetha 'rhen Fagi a'i chriw  

Byddwn yma hyd ddiwedd amser  

A bydd yr iaith Gymraeg yn fyw!

Kanpo estekak
-------------

"Yma o Hyd" abestiaren bideoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3395901

 |

* Wd Datuak: Q3395901
**Zangitu** Altsasuko dermio bat da, udalerriaren ekialdean, Urdiaingo mugatik gertu eta Burunda ibiaiaren iparraldean geratzen den meandro batean. Gaur egun Zaragoza-Altsasu burdinbidearen hegoaldean dago. Erdi Aroan bertan herri bat egon zen, baina aspaldi hustu zen eta ez da inongo arrastorik geratzen.

Etimologia
----------

*Zangitu* izenaren jatorria ez da argia. Jose Luis Erdoziaren arabera, Etxarri Aranazen izen berbera duen toponimmoaren jatorrian *zain* hitza dago. Patxi Salaberriren arabera latineko *Sancius* izenetik letorke, hau da, \**(ager, fundus) sancitus* edo *Sancioren jabetza*.

Historia
--------

Erdi Aroan herri bat egon zen bertan, eta Donalallari eskainitako baseliza bat zegoen, urdiaindarrek ordaindua, bi herriak Burundaren parte zirenean. 1720an akordio batera iritsi ziren, Urdiainek bere azienda lur horietara eraman ahal izateko. Urdainek prozesioa eta meza egiten zuen bertan, urtero, otsailaren 12an, eta baselizaren zaintzaz arduratzen zen. 1795an, Konbentzioaren Gerran, frantziarrek erre zuten.

1820an Iruñeko apezpiku zen Joaquín Javier de Uriz y Lasagak eskatu zuen baselizatik geratzen zena hortik kentzeko eta harriak beste eraikin erlijioso batean erabiltzeko; altsasuarrek, ordea, ez zuten baimendu Aldagoitian zegoen langatik material horiek pasatzea.

Herri kulturan
--------------

Altsasuko kanta herrikoi bat *Pescadores que vais a Zangitu* da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   Carasatorre, Rafael.  (2013-07-22). «Textos Históricos Navarros: Alsasua, Urdiain: 1820: despoblado de Zangitu y propiedad de su iglesia de Santa Eulalia» *Textos Históricos Navarros* (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
2. ↑   Erdozia Mauleón, José Luis.  (2019). *Etxarri Aranazko leku-izenak herrigune historikotik kanpo : egungo toponimia ofiziala.*  Nafarroako Gobernua = Gobierno de Navarra ISBN 978-84-235-3542-2. PMC 1137080622. (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
3. ↑   Zaratiegi, Patxi Salaberri.  (2012). «Topónimos alaveses de base antroponímica terminados en -ain, -egi, -eta (-keta), ika, -iku (-iko), -inu (-ina), -itu (-ita), -ón» *Fontes linguae vasconum: Studia et documenta* 44 (115): 323–357. ISSN 0046-435X. (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
4. ↑     *2. Pescadores que vais a Zangitu (Trasteando Taldea).*  (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106869574

 |

* Wd Datuak: Q106869574
**WannaCry zibererasoa** 2017ko maiatzaren 12an WannaCry izeneko ransomware programa mota baten bidez burututako zibereraso erraldoi bat izan zen. Horretarako mundu osoko ehundaka milaka ordenagailuetan ezarria dagoen Microsoft Windows sistema eraginkorra erasotu, haietan zeuden datuak enkriptatu eta berreskuratzearen truk ordengailu horien erabiltzaileei $200 – $1200 arteko kopuruak eskatu zitzaizkien. Europolek ordurarteko ziberaso handiena izan zela aipatu zuen.

Erasoa 2017ko maiatzaren 12an hasi arren, hainbat estatuetako gobernuek nahiz Interpolek erasoa hurrengo egunetan berriz ere errepikatu zitekeela ohartu zuten. Data zehatz horretan bakarrik, 150 herrialde inguruko 230.000 ordenagailutik gora infektatu zituen. Erasoaren ondorio eta kalte larrienak Errusia, Ukrania, India eta Taiwanek jasan zituzten, baina Erresuma Batuko National Health Service, Espainiako Telefonica, AEBeatko FedEx, Alemaniako Deutsche Bahn eta Txileko LATAM Airlines Group enpresak ere jomuga izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ransomware ziberasoa. Teknologia. Euskadi gaztea, eitb.eus
2. ↑  Europolek sekula ikusi gabeko ziberasoa ikertzen lagunduko du

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29957041
* Commonscat Multimedia: WannaCry ransomware attack

---

 |

* Wd Datuak: Q29957041
* Commonscat Multimedia: WannaCry ransomware attack
| Yuri Plisetsky |
| --- |
|  |
| Informazioa |
| Izena | ユーリ・プリセツキー, Yūri Purisetsukī
Юрий Плисецкий, Yuriy Plisetskiy |
| Ezizena | Errusiar Maitagarria
Punk Errusiarra
Yurio
Yuri-chan
Koneko-chan
Yuratchka
Errusiako Izotzesko Tigrea |
| Generoa | Gizoneskoa |
| Urtebetetzea | Martxoak 1 |
| Herrialdea | Errusia |
| Adina | 15 urte |
| Altuera | 1'63 cm |
| Pisua | 51 kg |
| Odola | B |
| Estatus |
| Okupazioa | Irristatzailea |
| Entrenatzailea | Yakov Feltsman

Lilia Baranovskaya |
| Familia | Nikolai Plisetsky (Aitona) |
| Lehen Agerraldia |
| Anime | 01 kapituluan |
| Manga | N/0 |
| Bikoizketa |
| Japonieraz | Kouki Uchiyama

Shiho Kokido (Txikitan) |
| Ingeleraz | Micah Solusod |

**Yuri Plisetsky** (Юрий Плисецкий, Yuriy Plisetskiy/ユーリ・プリセツキー, Yūri Purisetsukī) 15 urteko irristaketaria da (irristaketa artistikoa praktikatzen du) eta "***Yuri!!! on Ice***" animeko pertsonaia nagusietako bat da. Japoniako animean sartutako bigarren errusiar pertsonaia izan da.

Historia
--------

Yurik hiru aldiz jarraian irabazi ditu gazteen irristaketa olinpiadak.

Yuri bere aitonarekin (Nikolai Plisetsky) hasi egin zen, Moskun, Errusian. Aitonarekin harreman oso ona dauka. Anime hauetan beti agertzen da Yuri aitonarekin. Gurasoekin zer gertatu ote zen, misterioa da.

Yuriren ama ikuskizun mundutik erretiraturiko idolo ohia izan zen. Yuri gaztetatik hasi zen irristatzen, eta Yuri aurkitua izan ostean, San Petersburgora mugitu zen Moskutik, bertan, San Petersburgon Yakov izeneko entrenatzaile batek entrenatzeko. Yuri errusiar irristalari belaunaldi berriaren parte da eta Junior zirkuitua gainditu zuen bere senior debutera pasatu baino lehen. Junior kategoriaren irabazlea izan da bi aldiz jarraian eta *Grand Prix* Junior finalarena ere bai.

Yuri talentu itzela, sinestezina, dauka eta askok irristaketa artistikoko munduan gorantz doan izarra bezala deskribatzen dute. Oso gaztea izan arren, bera baino nagusiagoak diren pertsonekin lehian dago.

Junior lehiaketa irabazi zuen Grand Prixean zehar, Yuuri Katsuki, animeko pertsonaia nagusia, seigarren postuan bukatu zuen urte berdinean eta Japoniara bidaiatu zuen Victorri, beste pertsonaia garrantzitsu bati, bere senior debuteko koreografia egitearen promesa birgogoratzeko.

Itxura
------

Yuri ile hori luzea dauka eta begi berde-urdinak. Batezbestekoa baino baxuagoa da eta gorpu argala du. Arrazoi horiengatik Errusiar Maitagarri ezizena jartzen diote.

Beroketarako uniforme giza, kirol-jertse beltz bat dauka, praka beltzak baita ere, kirol zapatak eta beisboleko jertse bat bularrean ‘’Russia’’ hitzarekin.

Bere irristailuak xafla berezi batzuk dituzte jauziak errazago egiteko.

Beroketarako uniformea eramaten ez duenean, Yuriri animali estanpatuak dituen arropa eramatea asko gustatzen saio. Zapata beltz eta gorriak eraman ohi ditu animalia estanpatuekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188373

 |

* Wd Datuak: Q31188373
**Takuya Kai**,  japonieraz 甲斐 拓也, (Ōita, 1992ko azaroaren 5a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Takuya Kai *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11577891
* Commonscat Multimedia: Takuya Kai

---

 |

* Wd Datuak: Q11577891
* Commonscat Multimedia: Takuya Kai