recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Club de Remo Amigos de La Maruca** Santanderko arraun elkarte bat da. 1975. urtean sortu zen *Sociedad Cultural y Recreativa Amigos de La Maruca* elkartearen barneko arraunaren atala da.

Santaderko La Maruca hondartzak izen ematen dio.

Historia
--------

1975. urtean sortu zen eta hurrengo urtean hasi zen lehiatzen ontzi txikietan. 1992an Arraun eskola inauguratu zuen eta bertan egindako lanari esker 1998an trainerua atera ahal izan zuen. Denboraldi honetan 10 estropadatik gora jokatu zuen, emaitzarik onena Castro Urdialesko laugarren postua izan zuelarik. 1999 eta 2000 urteetan ere trainerua atera zuen, eta etxeko bandera hasi zen jokatzen.

2001ean arraunlari eskasia zela eta Ciudad de Santanderrekin bat egin zuen eta elkarrekin egon ziren bi denboraldietan emaitza onak eskuratu zituzten. 2003tik aurrera arraunlariak utzi izan dizkio Ciudad de Santanderri, baina trainerua haren izenean bakarrik egon da.

2008an La Marucak berriro trainerua osatu zuen eta KAE Ligako bigarren mailan aritu zen. Laugarren egin zuen ligan eta ezin izan zuen lehen mailarako play-offa jokatu. Ordutik ez du berriz trainerurik ateratzerik lortu.

Palmaresa
---------

Garaipen guztiak Ciudad de Santanderrekin batera lorturikoak dira.

* Santanderko Bandera (1): 2001.
* Sotileza Bandera (1): 2001.
* Astilleroko Bandera (1): 2001.
* La Marucaren Bandera (2): 2001 eta 2002.
* Santoñako Bandera (1): 2001.
* PRC Bandera (1): 2001.
* Ur Kirolak Bandera (1): 2002.
* Espainiako Batel Txapelketa (0): hirugarrena 2002an.

Denboraldiak
------------

| Urtea | Liga |
| --- | --- |
| 2008 | KAE 2 Liga, 4.a |

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2980099

 |

* Wd Datuak: Q2980099
**Club de Remo Barquereño** San Vicente de la Barquerako arraun elkartea da. 1969. urtean sortu zen eta bateletan aritzen da.

Historia
--------

Bateletan lehiatzen hasi zen eta aurreneko garaipena Espainiako Printzeraren saria izan zuen 1972an. Laredo R.C.k eta *Educación y Descanso* elkarteak utzitako materialarekin aritzen ziren 1986an material propioa erosi zuten arte.

XXI mendearen hasieran ia utzia egon zen, ontzirik atera gabe baina 2009an José Manuel García Sánchez presidente izendatu eta C.R. Pontejosekin batera trainerua ere atera zuen, Kantabriako estropadetan parte hartu zuena. 2013an berriz atera zuen trainerua eta Luancoko El Socorro Banderan hirugarren postua lortu zuen. 2015etik aurrera arraun olinpikoan ere lehiatzen da.

Urte horietan beteranoen trainerua ere osatu zuen estropada gutxi batzutan aritzeko. 2012an etxeko Bandera irabazi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «C.R. Barquereño – Federación cántabra de Remo» *www.fecanremo.com* (Noiz kontsultatua: 2018-04-09).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5775082
* Commonscat Multimedia: Club de Remo Barquereño

---

 |

* Wd Datuak: Q5775082
* Commonscat Multimedia: Club de Remo Barquereño
**Holt konderria** (ingelesez: *Holt County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oregon da. 2010eko zentsuaren arabera 4.912 biztanle zituen, Holt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Holt konderriak 1.218,21 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,84 ura dira. Beste 1.198,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.912 pertsonetatik 4.814 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 39 dira. 7 beltzak edo afroamerikarrak. 48 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 24 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490405
* Commonscat Multimedia: Holt County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125509711
* LCCN: n82059553
* NARA: 10046925
* **Lekuak**
* OSM: 1180496
* TGN: 2001204

 |

* Wd Datuak: Q490405
* Commonscat Multimedia: Holt County, Missouri
**Holtzarteko arroilak** Larrainen (Zuberoa) kokaturiko bi haitzebaki estu dira, **Olhado** eta **Olhadübia** izena dituztenak, erosioaren bidez eratu dituzten erreken izen berdinak. Holtzarte, izatez, bi arroil horien arteko zatiari deritzo.

Geografia
---------

Basabürüako paisaia, arroil sakonez osaturik dagoen paisaia karstikoa da, zeinetan Holtzarteko arroilak (100 eta 300 metro arteko altuerarekin), Kakuetakoarekin batera ikusgarrienak diren.

Orain dela 80 milioi urte eratu ziren Olhado eta Olhadibia erreken erosioaren ondorioz. 420 metrotako altueran, Olhado ibaia **Olhadübi** arroilarekin batzen da, azken hau Sardekagañatik datorren Olhadübi errekak eratua izan zena. Bi erreka (eta arroil) hauek batzen diren lekuan dago **Holtzarteko zubi** famatua (580 m-tako altueran). Berau, Lombardi Marcelloren Atharratzeko altzairu-fabrikako langile italiarrek eraiki zuten 1920an Holtzarteko basotik egurra atera ahal izateko. Zubi eseki ikusgarri honek, arroila gurutzatzen du, Olhadoko errekatik 140 metroko altuerara.

Sarbidea
--------

Holtzartera heltzeko, Logibarretik (380 m.) hel daiteke RD-26 ibilbidea jarraituz, nahiko bide maldatsu batetik. 45 minutu inguru behar dira oinez Logibarretik zubira heltzeko.

* Arroila.Arroila.
* Zubia, aurrean Holtzarteko basoaZubia, aurrean Holtzarteko basoa
* Zubia hurbiletik ikusiaZubia hurbiletik ikusia
* Zubia eta arroilaZubia eta arroila

Ikus, gainera
-------------

* Kakuetako arroila
* Ehüjarreko arroila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3110976
* Commonscat Multimedia: Holtzarte gorges

---

 |

* Wd Datuak: Q3110976
* Commonscat Multimedia: Holtzarte gorges


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Cliftonville F.C.** (izen osoa *Cliftonville Football & Athletic Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, azken bi ligak irabazi dituena. Guztira 5 Liga eta 8 kopa lortu ditu.

Historia
--------

Taldea 1879 urtean sortu zen *Cliftonville Association Football Club* izenarekin, egunkarietan jarritako iragarki bati erantzunez. Berehala hasi zen emaitza onak izaten 1881ean Kopako finalera iritsi baitzen eta 1910 artean bi liga (1906koa Lisburn Distilleryrekin batera) eta 7 kopa lortu baitzituen.

Taldea ez zen profesional bihurtu 70. hamarkadararte eta 1979an bere zortzigaren kopa irabazi zuen, orain arteko azkena. Orduan jokalari izan zen Tony Bell 1998an entrenatzailea izan zen eta 88 urteren ondoren berriz liga irabazi zuen.

2011ean Tommy Breslin entrenatzailea hartu zuen eta 2013 eta 2014 urteetan Liga eta Ligako Kopa irabazi ditu

Palmaresa
---------

* Liga **(5)**: 1906 (elkarbanatuta), 1910, 1998, 2013, 2014.
* Kopa **(8)**: 1883, 1888, 1897, 1900, 1901, 1907, 1909, 1979.
* Ligako Kopa **(3)**: 2004, 2013, 2014.
* Superkopa (Charity Shield), (1): 1999.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q779835
* Commonscat Multimedia: Cliftonville F.C.

---

 |

* Wd Datuak: Q779835
* Commonscat Multimedia: Cliftonville F.C.
**Luis Bolívar Delgado** (Panama Hirian jaioa, 1985eko apirilaren 21a) zezenketen munduan **Luis Bolívar** izenez ezagutzen dena kolonbiar nazionalitateko toreatzailea da, Santiago de Calin, Valle del Caucan, hazitakoa. César Rincónen berezko oinordekotzat hartzen da, Kolonbiako zezenketetan proiekzio handiena duen toreroa izateagatik César Rincón erretiroa hartu ostean, hau da, arlo horretan garaipen gehien lortu dituen kolonbiarra.

Alternatiba
-----------

Espainian hainbat urtetan nobillero gisa, non Espainiako nobillero onenaren Zilarrezko Belarri saria irabazi zuen, Valentzian (Espainia) alternatiba hartu zuen 2004ko uztailaren 24an, El Juli babeslea zela, eta César Jiménez lekuko. Montalvo eta Valdefresno ganadutegietako zezenekin. Doktoretzarako zezena 'Navideño' izan zen, Montalvo ganadutegikoa, eta txalo zaparrada jaso zuen, hiltzera sartzean harrapatu zuen arren, eta pronostiko larriarekin erietxera joan zen. Ezin izan zion bere bigarren zezenari aurre egin.

Ibilbidea
---------

Bolivar ia ez zuen toreatzaile karrerarik egin Kolonbian, Espainian baizik. 2002ko uztailaren 19an egin zuen debuta pikatzailerekin, Las Ventaseko zezen plazan, Madrilen, Sorandoko zezenekin. Bi urte geroago alternatiba hartu ondoren, Valentzian, bere alternatiba berretsi zuen Las Ventasen 2005eko maiatzaren 25ean, Dávila Miura babeslea eta Sebastián Castella frantziarra lekukoa, Atanasio Fernández-en zezenekin. Bogotako Santamaría zezen plazan ere konfirmatu zuen 2007ko uztailaren 18an, berriro ere El Juli babeslea eta José Mari Manzanares (semea) Alacantekoa lekukoa, Juan Bernardo Caicedoren zezenekin, arratsalde gogoangarri batean «Aprileño» zezena barkatu baitzuen.

Luis Bolívar toreatzaile aditutzat hartzen da gaur egun, Victorino Martín, Cebada Gago, Fuente Ymbro edo Palha bezalako ganadutegi "gogorretan", zezen-hiltzaile gisa bere hastapen gogorretan Victorino Martín abeltzainak hartu baitzuen bere gain, eta bere larretik babesteaz gain, burdina-mota horretako zezenketa askotan kokatzea lortu zuen.

Bere ibilbidean beste proiekzio baten bila (batez ere zezenketa gogorren toreatzaile gisa sailkatzetik aterako lukeena), 2007az geroztik Luis Álvarezek hartu du bere gain, urte batzuetan César Rincón bere herrikidearen ibilbidea gidatu zuena.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Luis Bolívarren webgunea
* Luis Bolívarren profila Portaltaurino.com-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3266624

 |

* Wd Datuak: Q3266624
**Complex instruction set computing** edo **CISC** konputagailu arkitektura eredu bat da. CISC mikroprozesagailuek oso zabala izateagatik eta memorian edo barne erregistroetan dauden operatzaileen artean operazio konplexuak egitea ahalbidetzeagatik bereizten den agindu-multzo bat dute, RISC arkitekturarekiko kontraposizioan.

Arkitektura mota honek aginduen arteko paralelismoa zailtzen du, eta, ondorioz, gaur egun, errendimendu handiko CISC sistema gehienek agindu konplexu horiek RISC motako zenbait agindu sinpletan, orohar mikroagindu deituak, bihurtzen duten sistema bat daramate.

CISCak prozesagailu fabrikazioaren lehen korrontekoak dira, RISCak garatu baino lehenagokoak. Horien adibide batzuk: Motorola 6800, Zilog Z80 eta egungo ordenagailu pertsonal gehienetan erabiltzen den Intel x86 familia guztia.

Nabarmendu behar da, alabaina, CISC izenaren erabilera RISC prozesagailuak agertu ondoren hasi zela, azken hauen defendatzaile/sortzaileen partetik izen gutxiesgarri bezala.

Ikus, gainera
-------------

* Retronimo
* Harvard arkitektura
* von Neumannen arkitektura
* Mikrokontrolagailu
* RISC
* SISC

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189120
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh90005949
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q189120
***Confer***, *confěro* aditz latinoaren inperatibo-forma da, agintera, literalki «alderatu» esan nahi duena. Latinezko esapide bat da, oraindik ere mendebaldeko testu akademiko askotan oso erabilia. Gehienetan, ia beti, forma laburtuan erabiltzen da, ***cf.***, —edo batzuetan *Cfr.*—, eta "konparatu, alderatu" bezala itzul daiteke. Maiz horren atzetik erreseina bibliografiko bat aipatzen da, edo aurretik aipatutakoaren zerbaiten antzeko erabilpenak zerrendatzen dira.

***cf.*** horrek testu edo pasarte jakin bat kontsultatzera bidaltzen du, eta gaur egun forma laburtuetan erabiltzen da beti (cf. cfr. conf.). Laburdura horiek «*Confer*» irakurri behar dira (eta ez *\*cita fuentes*).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «***confěro*** - DIZIONARIO LATINO OLIVETTI - Latino-Italiano» *www.dizionario-latino.com* (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).

Ikus, gainera
-------------

* *Id est*.
* *cf.*
* *Exempli gratia*.
* *Verbi gratia*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111021703

 |

* Wd Datuak: Q111021703
Oihalen argazkia.
***Liber Linteus Zagrabiensis*** (euskaraz: *Zagrebeko Lihozko Liburua*), baita ere ***Liber Agramensis*** bezala ezagututa, etruskoz idatzita ezagutzen den testu luzeena da.

Historia
--------

Dokumentu honen historia misterioz beteta dago. Dirudienez, Egipton idatzi zen eta oihalaren eta momiaren data antzekoak dira. Oihalarekin gorpua bildu zuten baina ez dago garbi testua horrekin lotuta ote zegoen. Karbono-14 bidezko datazioa erabiliz, testua K.a. III. mende ingurukoa dela baieztatu da. Egipton aurkitua izan zen, XIX. mendearen erdialdean. Erabilia izan zen Ptolomeotar dinastiako emakume baten momia biltzeko. Gaur egun Zagrebeko Museo Arkeologikoan (Kroazian) dago jasota eta hortik datorkio izena; momia Egiptotik Mihail de Brariæ-k eraman zuen Kroaziara; dirudienez Alexandrian, 1848an erosi zuen. Testuak erritoen egutegi baten itxura du.

Ezaugarriak
-----------

Kalkulatu da 13 000 hitz dituela, 230 lerrotan antolatuta. Horietatik 1 200 irakur daitezke; besteak desitxuratuak daude. Hau da liho oihal gainean idatzitako liburu bakarra. Testua tinta gorriaz eta beltzaz idatzia dago. Idazketa zutabe bertikaletan dago antolatuta, oihal baten gainean, hogei laukietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Aurkikuntzaren historia.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Liber Linteus Zagrabiensis*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q395968
* Commonscat Multimedia: Liber linteus

---

 |

* Wd Datuak: Q395968
* Commonscat Multimedia: Liber linteus
**Harrison konderria** (ingelesez: *Harrison County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clarksburg da. 2010eko zentsuaren arabera 69.099 biztanle zituen, Harrison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Harrison konderriak 1.078,78 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,32 ura dira. Beste 1.077,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 64,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 69.099 pertsonetatik 66.512 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 883 dira. 1.111 beltzak edo afroamerikarrak. 127 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 320 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 30 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 984 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504850
* Commonscat Multimedia: Harrison County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157112240
* LCCN: n81018758
* NARA: 10039953
* **Lekuak**
* OSM: 1913124
* TGN: 2002267

 |

* Wd Datuak: Q504850
* Commonscat Multimedia: Harrison County, West Virginia
**Harrison konderria** (ingelesez: *Harrison County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Logan da. 2010eko zentsuaren arabera 14.928 biztanle zituen, Harrison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Harrison konderriak 1.817,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,42 ura dira. Beste 1.804,83 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,21 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.928 pertsonetatik 14.715 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 183 dira. 25 beltzak edo afroamerikarrak. 39 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 41 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 108 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485729
* Commonscat Multimedia: Harrison County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144265698
* LCCN: n82043225
* NARA: 10038919
* **Lekuak**
* OSM: 1425412
* TGN: 2000603

 |

* Wd Datuak: Q485729
* Commonscat Multimedia: Harrison County, Iowa
51°49′48″N 2°09′29″W﻿ / ﻿51.82991°N 2.15812°W﻿ / 51.82991; -2.15812

Gaztaren irabazlea.
**Cooper's Hill Cheese Rolling and Wake** maiatzero ospatzen den lehiaketa da, Cheltenham eta Gloucestertik gertu dagoen Cotswolds eskualde ingelesan. Nahiz eta Brockworthko herritarrentzako lehiaketa izan, gaur egun mundu osoko pertsonek parte hartzen dute. Lasterkariek Cooper's Hill menditik maldan behera pirritan joaten uzten duten Double Gloucester motako gazta baten atzetik korritu egin behar dute. Helmugara iristen den lehenak, gazta irabazten du. Dena den, teorian, lasterkariek gazta harrapatu behar dute baina ez da normalean gertatzen, gaztak 70 milia orduko abiadura har dezakeelako.

Ohitura honek gutxienez 200 urte ditu. Gainera, erromatarren garaian egiten zen erritu sendagarri paganoa dela iradoki izan da, baina ez dago horren ebidentziarik.

"The Cheese Rollers" Shurdingtonen dagoen pubaren izena ere bada, Cooper's Hilldik 3 milia ingurura kokatua. Lasterkariak hor bildu ohi dira lasterketa aurretik alkohola edateko edota taktiketaz hitz egiteko, eta lasterketa ondoren indarberritzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q240682
* Commonscat Multimedia: Cheeserolling

---

 |

* Wd Datuak: Q240682
* Commonscat Multimedia: Cheeserolling
**Harrison konderria** (ingelesez: *Harrison County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bethany da. 2010eko zentsuaren arabera 8.957 biztanle zituen, Harrison kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Harrison konderriak 1.881,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,1 ura dira. Beste 1.871,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.957 pertsonetatik 8.800 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 141 dira. 28 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 70 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490400
* Commonscat Multimedia: Harrison County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150084799
* LCCN: n79078380
* **Lekuak**
* OSM: 1180535
* TGN: 2001201

 |

* Wd Datuak: Q490400
* Commonscat Multimedia: Harrison County, Missouri
Les Poires. Egilea: Honoré Daumier (1831)Les Poires. Egilea: Honoré Daumier (1831)
***Les Poires*** *La Caricature* aldizkarian 1831ean argitaratutako marrazki serie famatua da. Errepublikarrek sinbolotzat hartu zuten Luis Filipe I-ren Uztaileko monarkiaren aurka.

Testuingurua
------------

Jatorrizko marrazkia Charles Philiponek egin zuen, 1831eko azaroaren 14ean. Luis-Filipe I erregea iraintzearengatik salatua, epaitegian lekukotasuna ematen ari zen. Kondenatua izango zela ziurtzat emanez, bere defentsarako, epaileen aurrean marrazki sorta hau egin zuen, erregearen antza edozerk har zezakeela frogatze aldera. "*Transformazio honetako zein urrats zehatz dela-eta kondenatu nahi nauzue?*", galdetu zien epaileei. Epaiketaren ostean, Philiponek berak zuzendutako *La Caricature* aldizkarian argitaratu nahi izan zuen; horretarako, marrazki sorta berregitea eskatu zion Honore Daumier kolaboratzaileari; Daumierren marrazki hau 1831eko azaroaren 24ean argitaratu zen, aldizkariaren 56 zenbakian; berehalako arrakasta izan zuen.

Deskripzioa
-----------

*Les Poires* lau irudiz osatutako sorta da, Luis-Filipe erregearen aurpegiaren metamorfosia erakusten duena, pixkanaka madari bilakatuz. Karikaturak erregearen gainbehera irudikatzen du, kudeaketan zein herriaren atxekimendu mailan.

Populuaren iraultza
-------------------

Daumierren marrazkiaren argitalpenak Charles Philiponek igurikitako emaitza lortu zuen. Bere hitzetan: "*Aurreikusitakoa gertatu zen. Populuak irudi satiriko eta sinplea hartuta, alde guztietatik madariak marrazteari ekin zion: pintatuz, zirriborratuz, grabatuz... Laster Pariseko murru guztiak madariz beteta zeuden, eta handik Frantziako horma guztietara zabaldu ziren*".

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Lenoir, Noëlle.  (2005). *La vie politique, de Daumier à nos jours.*  Somogy, 82 or..
2. 1 2   Rissoan, Jean-Pierre. *Caricature : les "poires" de Philipon....*  (Noiz kontsultatua: 2018ko apirilaren 9a).
3. ↑   Alonso, Jon.  (1998). *Camembert helburu.*  Susa, 137 or. ISBN 978-84-86766-87-0..
4. ↑   Renault, Jean-Michel.  (2006). *Censure et caricatures.*  Pat à Pan, 14 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16655249
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q16655249
**Lewis konderria** (ingelesez: *Lewis County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Weston da. 2010eko zentsuaren arabera 16.372 biztanle zituen, Lewis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lewis konderriak 1.009,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,31 ura dira. Beste 996,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.372 pertsonetatik 16.068 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 104 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 148 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495147
* Commonscat Multimedia: Lewis County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132540394
* LCCN: n82012460
* NARA: 10039966
* **Lekuak**
* OSM: 1913189
* TGN: 2002271

 |

* Wd Datuak: Q495147
* Commonscat Multimedia: Lewis County, West Virginia
**Lewis konderria** (ingelesez: *Lewis County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nezperce da. 2010eko zentsuaren arabera 3.821 biztanle zituen, Lewis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lewis konderriak 1.242,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,44 ura dira. Beste 1.240,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.821 pertsonetatik 3.526 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 128 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 176 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 87 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491073
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138391440
* NARA: 10039115
* **Lekuak**
* OSM: 1742097
* TGN: 2000482

 |

* Wd Datuak: Q491073
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Idaho
**Lewis konderria** (ingelesez: *Lewis County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chehalis da. 2010eko zentsuaren arabera 75.455 biztanle zituen, Lewis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lewis konderriak 6.309,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 86,64 ura dira. Beste 6.223,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 75.455 pertsonetatik 71.408 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.527 dira. 370 beltzak edo afroamerikarrak. 952 amerikar natiboak ziren eta 103 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 643 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 73 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.906 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q483950
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146574445
* ISNI: 0000 0004 0378 4832
* LCCN: n80001177
* **Lekuak**
* OSM: 1153327
* TGN: 1002594

 |

* Wd Datuak: Q483950
* Commonscat Multimedia: Lewis County, Washington
**Luis Maria Bengoa Ortiz de Zarate** (Otxandio, Bizkaia, 1945eko irailaren 2a) kazetaria da; herri kirolen sustatzailea Araban; Arabako eta Euskal Herriko pottoka elkarteetako lehendakari ohia; eta politikari jelkidea. Kazetaritzako eta Gizarte Graduatuko ikasketak egin zituen, eta Zuzenbide ikasketak ere bai hiru urtez. Elosuan (Legutio, Araba) bizi da. 1975az geroztik Gasteizko Aurrezki Kutxan (1990ean Vital Kutxa bihurtua) egin zuen lan, 2008 arte.

Hamazortzi urterekin Radio Vitorian eta Norte Exprésen hasi zen Otxandioko eta Erandioko berri ematen. *La Gaceta del Norte*n kirol kronikak idazten zituen. 1976an *Euzkadi* aldizkarian hasi zen idazten. 1983tik 1995 arte *Deia* herri kirolen kronikak idatzi zituen. ETBn eta Radio Vitorian luzaroan emititu diren programa biren aurkezle izan da: *Sustraia* (euskaraz eta gaztelaniaz) eta *Araba Lur Bizia*.

Araban herri kirolak sustatzen lan handia egin du, 1970eko hamarkadatik hasita. 1977an lehen Arabako Herri Arteko txapelketa antolatu zuen. 1979an Euskal Herri Kirol Batzarrean parte hartu zuen, eta hortik sortuko zen Euskal Federazioa. Besagain pilota enpresako arduradunetako bat izan zen. Arabako eta Euskal Herriko pottoka elkarteetako lehendakaria izan zen 1982tik 1993ra. Araba Buru Batzarreko kide izan da hiru alditan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Estitxu Eizagirre eta Ixiar Eizagirre:
«Luis Mari Bengoa: "Herri kiroletan pilotaren ereduan ez dugu erori behar"», *Argia*, 2003-06-08.
2. 1 2   «Luis Mari Bengoa: el rostro de la fiesta» *Senior Class* (Gasteiz) (4) 2010/2011ko negua (Noiz kontsultatua: 2018-02-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50294217

 |

* Wd Datuak: Q50294217
**Liberalismo klasikoa** kontzeptu zabala da, XVII. eta XVIII. mendeetan gertatzen diren ideia politikoak biltzeko erabiltzen dena, gai zibiletan monarkaren edo Estatuaren botere absolutuaren edo esku-hartzearen aurkakoak, eta esparru politikoan, erlijiosoan eta ekonomikoan aristokratek, klero ofizialak eta gremioek zituzten lege-pribilegioen aurkakoak, gizabanakoak bere gaitasun indibidualak eta askatasuna garatu ahal izan ditzan. Liberalismoaren jatorrizko korrontea da, eta askatasun zibilen alde egiten du, legearen agindupean eta merkatu-ekonomiaren alde. Liberalismo klasikotzat sailkatutako John Locke eta Montesquieuren ideiek eragin nabarmena izan zuten bai Iraultza Loriatsuan, bai Amerikako Estatu Batuen Independentzian eta Frantziako Iraultzaren hasieran.

XIX. mendean liberalismo klasikoak gizabanakoaren askatasuna bermatzean jarri zuen arreta nagusia, Estatuaren boterea mugatuz eta merkatu kapitalistako indarren boterea maximizatuz, XIX. mendean Europan eta Estatu Batuetan izandako Industria Iraultzari eta urbanizazioari emandako erantzun gisa. Askatasun zibilen alde egiten du, gobernu mugatu batekin, legearen agindupean eta *laissez-faire* politika ekonomikoan oinarrituta. XIX. mendeko liberalismo klasikoa XVIII. mendean sortu ziren ideietan oinarritzen da, hala nola Adam Smith, John Locke, Jean-Baptiste Say, Thomas Malthus eta David Ricardoren ideia hautatuetan, merkatu librean eta zuzenbide naturalean, utilitarismoan eta aurrerapenean zuen sinesmena azpimarratuz. Liberal klasikoak kontserbadoreak baino mesfidatiagoak ziren gobernuaren rolean, gutxienekoa ez bazen behintzat, eta batzuek Thomas Hobbesen gobernu-teoria hartu zutenean, Estatua gizabanakoek elkarrengandik babesteko sortu zutela uste zuten. Liberalismo klasikoaren belaunaldi honetako erreferente bat Herbert Spencer soziologo eta pentsalari ingelesa da, anarkismo filosofikora hurbildu zena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hamowy, ed. (2008). xxix. orr.
2. ↑   **(Ingelesez)** Hudelson, Richard.  (1999). *Modern Political Philosophy.*  M.E. Sharpe, 37–38 or. ISBN 9780765600219..
3. ↑   Dickerson, M.O. et al..  (2009). *An Introduction to Government and Politics: A Conceptual Approach.* , 129 or..
4. ↑   Bronfenbrenner, Martin.  (1955). «Two Concepts of Economic Freedom» *Ethics* 65 (3): 157–17. doi:10.1086/290998..
5. ↑   Appleby, Joyce.  (1992). *Liberalism and Republicanism in the Historical Imagination.* , 58 or..
6. ↑   Gaus, Gerald F.; Kukathas, Chandran.  (2004). *Handbook of Political Theory.* , 422 or..
7. ↑   Quinton, A..  (1995). Goodin, R. E. and Pettit, P. ed. *Conservativism.*  in: *A Companion to Contemporary Political Philosophy*. Oxford: Blackwell Publishing, 246 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q794394
* Commonscat Multimedia: Classical liberalism

---

 |

* Wd Datuak: Q794394
* Commonscat Multimedia: Classical liberalism
**Club Baloncesto Águilas de Bilbao** Bilboko saskibaloi talde profesionala izan zen. 1950ean sortua, lehen mailako 14 denboraldi jokatu zituen, historiako seigarren talderik nagusiena izanda (guztira, 294 partida).

Historia
--------

Águilas de Bilbao 1950ean sortu zuen saskibaloizale sutsu talde batek, Bilboko Escuelas Píasetan bilduta eta Vicente Gallego buru zutela. Gazteen haien artean Paco Díez zegoen, jokalari, entrenatzaile, ordezkari eta manager orokorra izan zena, Espainiako Saskibaloi Federazioko kide izateaz gain, Bizkaiko saskibaloiaren ondorengo bilakaeran pertsonaia nabarmena.

Eskualdeetako lehiaketetan hasi zen, harik eta 1958-59 denboraldian 1. mailan debuta egin zuen arte, baina denboraldia azken-aurrekoa amaitu ondoren, berriro 2. mailara jaitsi zen. Taldea berehala igo zen berriro, hurrengo denboraldian justu lortu baitzuen, eta, orduan, zortzi denboraldi jarraian egin zituen maila gorenean, eta bosgarren postua lortu zuen 1962-63 denboraldian. Urte horietan, Antonio Díaz-Miguelek, jokalari gisa aritutakoak, bi denboralditan taldea entrenatu zuen. Maila handiko jokalariak ere izan zuen, tartean Miles Aiken estatubatuarra.

1968ko jaitsieraren ondoren, hurrengo denboraldietan "igogailu-talde" bihurtuko zen, hurrengo zazpi denboraldietan hiru igoera eta hiru jaitsiera biziz. 1975-76 denboraldia maila gorenean jokatuko zuen azkena izan zen. Bigarren mailan bi urtez eta hirugarren mailan beste hiru urtez jokatu ondoren, 1981ean desagertu zen behin betiko.

Ibilbidea
---------

| Denboraldia | Maila | Pos. | I–G | Kopa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1958-59 | 1 | 11.a | 3-19 |  |
| 1959-60 | 2 | 1.a |  |  |
| 1960-61 | 1 | 6.a | 13-9 |  |
| 1961-62 | 1 | 6.a | 9-9 | Final laurdenak |
| 1962-63 | 1 | 5.a (A taldea) | 3-7 |  |
| 1963-64 | 1 | 6.a | 7-15 |  |
| 1964-65 | 1 | 7.a | 4-10 |  |
| 1965-66 | 1 | 7.a | 7-11 | Final laurdenak |
| 1966-67 | 1 | 9.a | 7-13 | Final zortzirenak |
| 1967-68 | 1 | 11.a | 3-17 | Final zortzirenak |
| 1968-69 | 2 | 2.a |  | Final zortzirenak |
| 1969-70 | 1 | 9.a | 8-14 |  |
| 1970-71 | 1 | 12.a | 4-18 |  |
| 1971-72 | 2 | 3.a |  |  |
| 1972-73 | 1 | 16.a | 7-23 | Final laurdenak |
| 1973-74 | 2 | 3.a |  |  |
| 1974-75 | 1 | 10.a | 7-1-14 |  |
| 1975-76 | 1 | 12.a | 9-23 |  |
| 1976-77 | 2 | 3.a |  |  |
| 1977-78 | 2 | 13.a |  |  |

Jokalari ospetsuak
------------------

* Ameriketako Estatu Batuak John Arrillaga
* Ameriketako Estatu Batuak Miles Aiken
* Espainia Antonio Díaz-Miguel
* Espainia Emiliano Rodríguez
* Euskal Herria Luis Carlos Santiago
* Euskal Herria Manu Moreno

Entrenatzaile ospetsuak
-----------------------

* Euskal Herria Anton Larrauri
* Espainia Antonio Díaz-Miguel
* Euskal Herria Xabier Añua

Erreferentziak
--------------

1. ↑  feb.es Aguilas: historia del baloncesto en Bilbao **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  linguasport.com Liga Española 1958-59, **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  linguasport.com Liga Española 1963, **(Gaztelaniaz)**
4. 1 2  clubaguilasbaloncestobilbao.comResumen temporadas **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q91934040

 |

* Wd Datuak: Q91934040
**Club de Remo Peñacastillo** Santander hiriaren mendebaldean dagoen Peñacastillo herriko arraun elkartea da.

Uniformea
---------

Santanderko banderaren koloreak diren zuria eta gorria izan ziren.

Historia
--------

30. hamarkadan sorturiko kluba izan zen, batez ere 40. hamarkadan Pedreñaren ondoan oso maila onean ibili zena, bai Kantabriako estropadetan, nola Kontxako Banderan eta Espainiako Txapelketan ere. 70. hamarkadan desagertu zen. Traineruaren izena *Cabildo de Santander* izan zen eta patroirik handiena Manuel Santamaría.

Garaipen handiena 1935ean izan zuen Santanderko badian jokatu ziren estropadetan, bertan Pedreña, Promontorio eta Santoña gainditu zituelarik. 1942, 1943 eta 1945an hirugarrena izan zen Kantabriako txapelketatan eta 1946, 1947 eta 1948an bigarrena. Kontxako Banderan 1948an egin zuen debuta laugarrena izanik.

Urterik onena 1949a izan zuen izan ere Kontxan hirugarren eta Espainiako Traineru Txapelketan bigarren egitea lortu baitzuen, bai eta A Coruñan estropada bat irabaztea ere. Urte honetan *Kantauriko Txapelketa* ere jokatu zen bi kantabriar (Pedreña eta Peñacastillo), bizkaitar bat (Zierbena) eta gipuzkoar baten (Esperanza-Donostia) artean eta Pedreñaren atzetik Peñacastillo sailkatu zen bigarren. 1950 urtean espainiako txapelketan bigarren egin zuen berriz ere baina estropada anulatua izan zen hainbat akats izan zirelako.

1950 eta 1964 artean ez zen traineru kantabriarrik izan uretan. 1964ean ordea hiru traineru atera ziren Kantabriako txapelketa jokatzeko (Pedreña, Peñacastillo eta Santoña) eta Peñacastillok bigarren egin zuen. 1969 arte urtero atera zuen trainerua. Aipatzekoa da Astillerorekin 1966an izandako desafioak, Astilleron bertan jokaturiko bi estropadatan garaile atera zelarik.

Hutsune baten ondoren 1977an berriz Kantabriako txapelketan bakarrik parte hartu eta 1978an denboraldi osoa egin zuen (8 estropada, denak Kantabrian), emaitza aipagarririk lortu gabe. Bere azken denboraldia izan zen.

Palmaresa
---------

### Kontxako Bandera

* **Txapelduna (0)**
* Bigarrena (0)
* Hirugarrena (1): 1949.
* Laugarrena (1): 1948.

### Espainiako Traineru Txapelketa

* **Txapelduna (0)**
* Bigarrena (1): 1949.

### Kantabriako Traineru Txapelketa

* **Txapelduna (0)**
* Bigarrena (5): 1946, 1947, 1948, 1949 eta 1964.

### Estropada zaharrak

* Santanderko estropada zaharrak (1): 1935.
* A Coruñako Udaletxearen Trofeoa (1): 1949
* Peñacastillo-Astillero desafioa: 1966an, bi estropadatan irabazle.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2980104

 |

* Wd Datuak: Q2980104
**Livingston konderria** (ingelesez: *Livingston County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chillicothe da. 2010eko zentsuaren arabera 15.195 biztanle zituen, Livingston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Livingston konderriak 1.394,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,16 ura dira. Beste 1.378,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,89 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.195 pertsonetatik 14.567 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 181 dira. 365 beltzak edo afroamerikarrak. 45 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 171 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489999
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158286262
* LCCN: n81081258
* **Lekuak**
* OSM: 1180526
* TGN: 2001215

 |

* Wd Datuak: Q489999
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Missouri
**Lugumba** edo **lumunba**, txokolate-irabiakiarekin eta brandy edo koñakarekin egindako koktel gozoa da. Hotza har daiteke izotzarekin edo bero. Brandy Alexander baten aldaera "merketzat" hartzen da. Espainian ezaguna izan zen Movida garaian, eta hasieran beste edari alkoholiko batzuk ere aurki zitezkeen, hala nola rona, ginebra, amaretto edo Licor 43. Europako gainerako herrialdeetan rona erabili ohi da; Espainian, berriz, brandy-aren erabilera estandarizatu zen. Erabiltzen ziren ohiko txokolate-irabiakiak Cacaolat edo Okey ziren. Mendebaldeko Alemanian sortu zela uste da. Oso koktel ezaguna izan zen 70eko eta 80ko hamarkadetako gazteen artean, eta haien kontsumoa Europa osora zabaldu zen, baina gaur egun ia desagertu egin da Espainiako taberna guztietatik.

Patrice Lumumba deformazioa da haren izena. Kongoko lehen ministro izan zen, eta buruzagi antikolonialista eta iraultzailea izan zen. Pertsona ospetsua izan zen, batez ere heriotza tragikoaren ondoren. Iturrien arabera, kongoar iraultzaile honen lanaren ohorez izan daiteke izena, edo, besterik gabe, arrazista.

Danimarkan, Herbehereetan eta Alemaniako iparraldean **Tote Tante** ('izeba hila') deitzen diote. Izen hori Föhr uharteko kondaira bati dagokio, irla frisiarretako bati. Haren arabera, Föhr-en emakume baten errautsekin egindako kutxa bat, Amerikan hil zena eta jaioterrian lurperatu nahi zena, itzuli egin behar izan zen uhartera kakaozko kutxa batean, aberriratzeak kostu handia baitzuen. Koch Krischan idazle alemanaren Dreimal Tote Tante: Ein Küsten-Krimi (2016) liburuan agertzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1521519
* Commonscat Multimedia: Lumumba (drink)

---

 |

* Wd Datuak: Q1521519
* Commonscat Multimedia: Lumumba (drink)
**Lumoko dorretxea** (**Lumotorre**, **Torrekua**, **Mezeta** edo **Allendesalazar** dorretxea izenekin ere ezaguna) Lumo elizatean (Gernika-Lumo udalerria) kokatutako eraikin historikoa da.

Historia
--------

XIX. mendean Mezeta eta Allendesalazar familien jabetzakoa izan zen, elizateko patronatua izan zutenak.

Egitura
-------

Lumoko dorretxea eta iturria
Egitura tradizionala jarraitzen du: oinplano karratua, lau isurialdeko estalkiarekin, bakoitza alde batera. Alde nagusia hegoaldera begira dagoena da. Hiru solairu ditu, ganbara bat eta bi ate ditu, haietako bat handiagoa zalditegira sartzeko. Eraikinaren perimetro osoan zehar leihateak ditu, garrantzitsuenak hirugarren pisuan (bao irekiekin). Bao txikiak kanpoaldetik gurutz formako forja-sarez babestuta daude.

Aurrealdean burdinazko balkoi txikia dago (atxiki berria). Iparraldeko fatxadan beste balkoi txiki bat dago, kuku-leihoan, gingil itxurako harrizko hiru haberen gainean. Puntu erdiko arkudun leiho txiki luze bik argia barnera sartzea baimentzen dute. Estalki legez jarritako harlauzak leiho biak, babesten ditu euritik. Bestalde, etxeak jatorrian zuen balkoi korritua ere (helburu militarrarekin) errekuperatu egin da lehengo zuloak erabiliz.

Armarria
--------

Lumoko dorretxeko armarriaren xehetasuna herri-arkitektura mota honetako dekorazioaren pieza gakoa da; zatikatutako kartelaren gainean kasko bat, lumak eta apaingarria daude irudikatuta; kartelean bueltatutako ilargia, otso bat eta hiru giltza bertikal daude marraztuta; erdiko giltza da hiruretan handiena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Gernika-Lumo toponimia» *www.gernika-lumo-euskaraz.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).
2. 1 2 3 4   «Urdaibai.org. Urdaibaiko Galtzagorriak» *www.urdaibai.org* (Noiz kontsultatua: 2021-05-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106937643

 |

* Wd Datuak: Q106937643
**Hikawa Jinja** (japonieraz: 氷川神社?)
 Saitama hiriko tenplo xintoista historikoa da, Ōmiya auzoan kokaturi dagoena. Ōmiya izenak "santutegi handia" esan nahi du gainera, izan ere Meiji enperadoreak Hikawa Jinja Kantō eskualdeko gainontzeko tenploen gainean ezarri baitzuen.

Historia
--------

Santutegiko tradizioak dioenez Hikawa santutegia 473an sortu zuten. Kondairak dioenez Yamato Takeruk ekialderako bidean hanka mindu zuen. Hikawa Jinjan errezatu eta hanka berriz ondu eta ibiltzen jarraitu zuen.

Musashi probintziako santutegi nagusi izendatu zuten eta Tokion 59 tenplu altxatu ziren Hikawaren menpe eta beste 162 Saitama prefeturan. 1871 eta 1946 artean Kanpei-taisha (官幣大社) izendatu zuten, hau da, gobernuaren menpean zeuden lehen mailako santutegia.

Parkea
------

Santutegia parke handi batek inguratzen du. Bertan museoa eta zoologikoa ere badaude.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q703633
* Commonscat Multimedia: Hikawa-jinja, Omiya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 257873828
* NDL: 00645353
* CiNii: DA11809637

 |

* Wd Datuak: Q703633
* Commonscat Multimedia: Hikawa-jinja, Omiya
**Livingston konderria** (ingelesez: *Livingston County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pontiac da. 2010eko zentsuaren arabera 38.950 biztanle zituen, Livingston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Livingston konderriak 2.708,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,25 ura dira. Beste 2.704,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.950 pertsonetatik 36.435 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.532 dira. 1.887 beltzak edo afroamerikarrak. 51 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 197 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 350 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q429814
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150090378
* LCCN: n80009810
* NARA: 10036442
* **Lekuak**
* OSM: 1800376
* TGN: 1002602

 |

* Wd Datuak: Q429814
* Commonscat Multimedia: Livingston County, Illinois
**Horajti** "Ostertzeko Horus", ostertzean Eguzkiaren pertsonifikazioa zen egiptoar mitologiaren arabera.

* Izen egiptoarra: **Horajti**. Izen greziarra **Horactes**.

Ikonografia
-----------

Eguzki diskoarekin koroatuta eta bekokian kobra bat (Uadyet) zuen belatz bezala irudikatua zen.

Mitologia
---------

Horajti "Denderako Jauna" zen, beranduago, Hathorren aurrean nagusitasuna galdu zuen arren.

Duateko Ihi Zelaien arduraduna zen, hauek, ondoren, Osirisen agindupean geratu zirelarik.

Iusaasekin ezkonduta zegoen, eta Serketen semea zen.

I. dinastiatik ezaguna izan zen, beranduago, Rari lotua izan zen arren, Ra-Horajti bezala.

Piramideetako Testuetan "igokundearen ereserki" bat dago (563. adierazpena), non faraoiaren (Horusekin identifikatua) Zeruko Erreinura (Duat)era iritsiera kontatzen den. Ereserkiaren zati batek honako hau dio:

Zeruko ateak zabalik daude
Zeruko ateak, parez pare irekita daude Horajtirentzako
igo eta Ihien Zelaian bainatu ahal dadin
Zeruko ateak niretzat irekiak daude
Zeruko ateak, parez pare irekita daude niretzako
igo eta Ihien Zelaian bainatu ahal nadin.
Horus, gerra eta ehiztarien jainkoa ere izan zen, belatzarekin lotuta baitzegoen. Honek, maiestate eta botere sinbolismo bat gehitua darama, eta faraoiek jarraitu beharreko eredu bat. Gainera, Nemty (gerraren jainkotzat ere hartzen zena eta, gaitzizen bezala "bidaiatzen duena" zuena), ondoren Horusekin identifikatua izan zen.

Epitetoak
---------

"Ostertzeko Horus", "Denderako Jauna" eta "Eguzki Irteerako Lurrekoa" deitua zen.

Sinkretismoa
------------

Ra jainkoarekin lotua izan zen, Ra-Horajti bezala.

Ra-Horajti, benetan, titulu edo manifestazio bat izan zen, jainko konposatu bat baino gehiago. Horajti, Rarekin lotzeko asmoa zegoen, Horusen goizeko egunsentiko alde bat bezala. Ra-Horajtik, soilik, Eguzkiaren ibilbideari erreferentzia egiten ziola iradoki da, ostertzetik ostertzera, Ra bezala, edo itxaropen eta pizkunde ikur bezala Raren alde bat esan nahi zuela, ziuraski, Horus eta Ra Eguzkia eta faraoiari lotuak zeudelako sustatua izan zena.

Gurtza
------

Letopolis, Abu Sinbel, El Derr eta Amadan gurtua izan zen.

Ra-Horajti eran, Rarekin batera, Heliopolis, Karnak eta Deir el-Baharin gurtua da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1417365
* Commonscat Multimedia: Ra-Horakhty

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 65161841
* GND: 132240173

 |

* Wd Datuak: Q1417365
* Commonscat Multimedia: Ra-Horakhty
**Cochise kultura** K.a. 7000. urte ingurutik aurrera Ipar Amerikako Arizonan eta Mexiko Berriko mendebaldean garatu zen kultura amerindiarra da. Cochise aintzira ohitik datorkio izena; basamortu idorreko kultura bat izan zen.

Fruituak bildu eta lurra landu egiten zuten cochiseek. Hiru aldi bereizten dira Cochise kulturan: Antzinako aldia (K.a. 7000 - K.a. 4000), harria lantzen zuten eta nolabaiteko garrantzia zuen ehizak; Chiricahua aldia (K.a. 4000 - K.a. 500), ehizarekin batera hasi ziren animaliak hazten eta askoz hobea zen harria lantzeko teknika, eta San Pedro aldia (K.a. 500 - Kristoren garaia), harri landuaren ordez zeramikazko lehen ontziak agertzen dira eta lehen kanpo-eraikuntzak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1105140
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1105140
**Luytenen izarra** (GJ 273 / LHS 33 / HIP 36208) +9,85eko itxurazko magnitudea duen izar bat da. Bere mugimendu propio handia ziuraski Willem Luyten herbeheretar-estatubatuar astronomoak aurkitu zuen, nori bere izena zor dion. Batez ere gure eguzki-sistemaganako hurbiltasunagatik ezaguna (12,37 argi-urtera dago), Canis Minor konstelazioan dago, Gomeisatik (β Canis Minoris) hegomendebaldera eta Procyondik (α Canis Minoris) mendebaldera dagoelarik. Luytenen izarretik gertuen dauden izar sistemak jada aipaturiko Procyon, soilik 1,2 argi-urtera dagoena, eta Ross 614, 3,9 argi urtera dagoena dira.

Luytenen izarra M3.5 V espektro motako nano gorri bat da. Bere argitasuna gure eguzkiarenaren %0,145ekoa da. Gure eguzki-sistemaren inguruan dauden beste izar batzuen antzerakoa, Ross 154, Ross 128 eta YZ Ceti kasu, gure eguzkiak baino masa gutxiago du, 0,26 eguzki masako masarekin. Dirudienez errotazio moteleko izar bat da, baliteke batere ez errotatzea ere. Edonola ere, bere errotazio abiaduraren gorengo muga kilometro 1 segundukoa da. Bere metaltasuna gure eguzkiarena baino nabarmen txikiagoa da (Fe/H = 0,16).

Badago nolabaiteko ebidentziarik Luytenen izarrak izarra ez den lagun bat izatearena, bere masa Jupiterrenaren 0,4 eta 1,1 artekoa izango litzatekeelarik, baina orain arte ez da baieztatu.

Ikus, gainera
-------------

* Lurretik gertuen dauden izarren zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1062596
* **Astronomia**
* SIMBAD: BD+05 1668

 |

* Wd Datuak: Q1062596