recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Roberto the Bruce erregea.
**Bruce etxea** (ingelesez: *House of Bruce*, Eskoziako gaeleraz: *Brus*), Eskoziako erregetzan XIV mendean egon zen dinastia edo familia izan zen.

Historia
--------

*Bruce* izena frantseseko *Brus* edo *de Bruis* izenetik dator, 1106an Flandriatik Ingalaterrara etorri zen Robert de Brus, Annandaleko 1. Lordak sorturiko dinastia da, hala Eskoziako lerroa nola Ingalaterrakoa. Robert de Brusek Dabid I.ari lagundu zion Eskoziako erregetza eskuratzen 1124an.

1286an Alexandro III.a hil zenean Joanes Balliol eta Robert Bruce, Annadaleko 5. Lordaren arteko lehia piztu zen. Joanesek irabazi zuen baina lau urtetara abdikatu egin zuen eta hamar urtez erregerik gabe egon zen Eskozia. 1303an Eduardo I.a Ingalaterrakoak Eskozia inbaditu zuen eta Roberto the Bruce, Annadaleko 7. Lordak, eta William Wallacek independentziaren alde borrokatu zuten. 1305ean Wallace urkatu egin zuten eta 1306an Roberto errege bihurtu zen.

XIV mendeko Eskozia Ingalaterrarekin etengabeko borrokan aritu zen, eta *Auld Alliance* itunaren bidez Frantziari ere lagundu zion ingelesen aurkako borrokan. 1371ean Robertoren seme Dabid II.a hil egin sorpresaz hil zen ondorengorik utzi gabe. Bruce etxeko azken gizona izanik urruneko ahaidea zen Estuardo etxeko Roberto II.a bihurtu zen errege berri.

Moray etxeko Eskoziako erregeak
-------------------------------

* Roberto I.a Eskoziakoa (1306 - 1329)
* Dabid II.a Eskoziakoa (1329 - 1371)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q845196
* Commonscat Multimedia: House of Bruce

---

 |

* Wd Datuak: Q845196
* Commonscat Multimedia: House of Bruce


| * i
* e
* a
Eskoziako Erresumako errege-erreginak Eskozia |
| --- |
| Alpin etxea (848-1034) | Kenneth I.a • Donald I.a • Konstantino I.a • Aedh • Giric • Eochaid (dudazkoa) • Donald II.a • Kostantino II.a • Malcom I.a • Indulf • Dubh • Cuilén • Amlaib • Kenneth II.a • Kostantino III.a • Kenneth III.a • Malcolm II.a |
| Dunkeld etxea (1034-1240) | Duncan I.a |
| Moray etxea (1040-1058) | Macbeth • Lulach |
| Dunkeld etxea (1058-1286) | Malcolm III.a • Donald III.a • Duncan II.a • Edgar • Alexandro I.a • Dabid I.a • Malcolm IV.a • Gilen I.a • Alexandro II.a • Alexandro III.a |
| Fairhair etxea (1286-1290) | Margarita • *Lehenengo interregnuma* |
| Balliol etxea (1292-1296) | Joanes • *Bigarren interregnuma* |
| Bruce etxea (1306-1371) | Roberto I.a • Dabid II.a |
| Estuardo etxea (1371-1707) | Roberto II.a • Roberto III.a • Jakue I.a • Jakue II.a • Jakue III.a • Jakue IV.a • Jakue V.a • Maria I.a • Jakue VI.a\*\* • Karlos I.a\*\* • Karlos II.a\*\* • Covenanter • Protektoratua • Karlos II.a\*\* • Jakobo VII.a\*\* • Gilen II.a\*\* eta Maria II.a\*\* • Ana\*\* |
| 
* + Baita Ingalaterra eta Irlandako errege-erreginak ere.

 |
**Afrikako Giza Eskubideen eta Herrien Agiriaren Protokoloa**, ezagunagoa **Maputoko Protokoloa** izenaz, Afrikako Giza Eskubideen eta Herrien Agiriaren protokolo gehigarri bat da, bere bidez emakumeei prozesu politikoan parte hartzeko eskubidea, eta gizoneekiko berdintasun sozial eta politikoaren eskubidea bermatzen zaie, beren sexu osasuna kontrola eta emakumeen genitalen mutilazioren amaiera barne. Izenak adierazten duen bezala, Afrikar Batasunak Afrikako Giza Eskubideen eta Herrien Agiriaren protokolo baten moduan onartua izan zen.

1995eko martxoan Togoko Lome hiriburuan Emakumeak Afrikako Zuzenbide eta Garapenean erakundeak antolatutako topaketan emakumeen eskubideei buruzko protokolo bat sortu behar zela zehaztu zen. 1995eko martxoaren 31n Etiopiako Addis Abeba hiriburuan garatu zen.

2003ko uztailaren 11an Mozanbikeko Maputo hiriburuan sinatu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3924288
* Commonscat Multimedia: Maputo Protocol

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 180505807
* LCCN: no2007034958

 |

* Wd Datuak: Q3924288
* Commonscat Multimedia: Maputo Protocol
***Margolarien zerbitzariak*** (ingelesez: *Heads of Six of Hogarth’s Servants*), baita ***Buruen sei estudio***, William Hogarth margolari ingelesak 1750 eta 1755 artean egin zuen lana da. Olio mihise gaineko teknika erabili zuen. Neurriak 62,2 zm. x 74,9 zm. dira. Londresko Tate galerietan erakusten da. Lan ez-ohiko honetan Hogarthek erretratugile gisa zuen trebezia ondo asko erakutsi zuen. Ez zen enkarguzko lana, Hogarthek berak hala erabakita margotu zuen.

Historia
--------

Obra ez zen enkargatu bat izan, Hogarthek dibertsiorako margotutakoa baizik. Baliteke Hogarthen estudioan zintzilikatua izatea erretratugile gisa zuen gaitasuna bere mezenasei erakusteko. Hogarthen emazteak heredatu zuen hau hil ondoren, eta Mary Lewisi utzi zion 1789an. Greenwooden saldu zuten 1790eko apirilean; British Institutionen 1817an eta Suffolk Street Galleryn 1833an ikusgai jarri zen. Christie'sen saldu zen 1879an eta berriro 1892an, National Galleryk Lewis Fundeko diruarekin erosi zuenean. 1960an Tate Galleryra eraman zuten; gaur egun azken honetan dago.

Deskribapena
------------

Margolariak bere zerbitzari edo morroiak islatzen ditu lanean, pertsona bakoitza bere indibidualtasunarekin. Errealismo handiz, haien itxura naturala deskribatzen du; laneko jantzi arruntekin agertzen dira. Zirriborro bateko baliabideak erabiltzen ditu, baina aurpegi bakoitza maitasunez tratatzen du, eta hori koherentea da egilearen garaiko iturriek diotenarekin, bere zerbitzariek debozio handia ziotela adierazten baitute. Zerbitzariak ez dira elkarrekin erlazionatzen, espazio txiki batean pilatutako buruak besterik ez dira baizik. Zerbitzari bakoitzak norabide ezberdinera begiratzen du, bere izateari buruz ezer adierazi gabe. Gizonengan pertsonaren eboluzioa antzematen da, goialdeko erdiguneko mutikoarengandik, koadroaren erdiko gizonarengana, goiko eskuineko izkinako jaun helduarengana, Ben Ives izenekoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  *The Tate Gallery: An Illustrated Companion to the National Collections of British & Modern Foreign Art*. Londres: Tate Gallery, 1979, 14.or. ISBN 0905005473

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5722643

 |

* Wd Datuak: Q5722643
Margolanak Goyaren etxean.
***Margolan Beltzak*** (gaztelaniaz, *Las pinturas negras*) Francisco Goyak bere bizitzako azken urteetan (1819-1823 bitartean) egindako margolan multzo bati ematen zaien izena da. Ilunak eta hunkigarriak dira, eta Goyak erotasunari zion beldurra eta, garai horretarako, gizateriari buruz zeukan iritzi etsia islatzen dituzte.

Goya, 1819an, 72 urte zituela, *Quinta del Sordo* (Gorraren Etxea) zeritzon bi solairuko etxera joan zen bizitzera, Madrileko kanpoaldean. Etxeari izena aurreko jabearengatik jarri bazioten ere, Goya bera ia guztiz gorra zen garai hartan, 46 urte zituelarik pairatu zuen eritasun baten ondorioz.

Napoleondar Gerrak pasa ondoren, Goyak jarrera mikatza garatu zuen gizakiarenganako. Bertatik bertara zituen ikusiak izua eta ikara. Bitan egona zen hiltzeko zorian, eta gero eta urduriago eta egonezinago bizi zen, berriz gaixotzeko beldurrez. Horrek guztiak eraman zuen Goya *Margolan Beltzak* deritzaten lanak egitera.

Olio pinturaren bidez eta egongelako eta jangelako hormetan zuzenean margotuta, gai iluneko koadro hunkigarri eta atsekabetu hauek egin zituen Goyak. Inork ez zizkion eskatu, eta ez ziren etxetik ateratzeko. Baliteke Goyak nahi ez izatea publikoak ikus zitzan. Goyak ez zien izenik eman, eta egungo izenak artearen historialariek emanak dira.

Margolanak
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Irudi bat handitzeko, klika ezazu gainean.* |

* Saturnok semea jaten *Saturnok semea jaten*
* Parkak.*Parkak*.
* Akelarrea *Akelarrea*
* Borroka makilaka*Borroka makilaka*
* Bi zahar zopa jaten*Bi zahar zopa jaten*
* Ametsezko bisioa*Ametsezko bisioa*
* San Isidroko erromeria*San Isidroko erromeria*
* Zakurra*Zakurra*
* Bi zahar *Bi zahar*
* Gizonak irakurtzen *Gizonak irakurtzen*
* Judith eta Holofernes,*Judith eta Holofernes*,
* Emakumeak barrez*Emakumeak barrez*
* San Isidroko iturrirako prozesioa*San Isidroko iturrirako prozesioa*
* Leocadia*Leocadia*
* Buruak paisaia batean, (Hamabosgarren margolana, agian)*Buruak paisaia batean*, (Hamabosgarren margolana, agian)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1988253
* Commonscat Multimedia: Pinturas negras

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 133239926 (data)

 |

* Wd Datuak: Q1988253
* Commonscat Multimedia: Pinturas negras
**Mamelukoen Sultanerria** (arabieraz: سلطنة المماليك‎, *Sulṭanat al-Mamālīk*) Erdi Aroko erregimena izan zen, Egipto, Levante eta Al-Hijazen gobernatu zuena. 1250ean hasi zen, Aiubtar leinuak agintea galdu zuenean, eta 1517an amaitu, otomandarrek Egipto konkistatu zutenean. Hiriburua Kairo zen.

Historia
--------

As-Salih Aiub sultanak (1240-1249) esklabo zuriak (eslaviarrak, greziarak, zirkasiarrak eta batez ere turkiarrak) ekarrarazi zituen bere guardia osatzeko. Ardura eta diziplina handiz hezirik, mamelukoek gudari talde ahaltsua osatu zuten laster. 1250ean Egiptoko herrialdeaz jabetu ziren eta 1517 arte aginpidea beren esku eduki zuten. Bi talde bereizten ziren: bahriak (turkiarrak), 1382 arte nagusi izan zirenak, eta buryak (zirkasiarrak), 1517 arteko sultanak eman zituen taldekoak.

Beren buruzagiek aginpidea lortzearren konspirazio eta hilketa ugari egin bazuten ere, mamelukoen diziplina ez zen galdu; modu horretara, mongoliarren inbasioa gerarazi zuten, frankoak Siriatik bota zituzten eta, beraiek gidaturik, Egipto Mediterraneoko herrialderik indartsuena izan zen XIV-XIV. mendeetan. Arteak eta zientziek loraldi bikaina izan zuten mamelukoen agintepean eta Egiptoko mezkita ederrenak –Kairokoak bereziki– garai haietan eraikiak izan ziren. 1517an, Selim I.a otomandar sultana nagusitu zitzaien

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016/06/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q282428
* Commonscat Multimedia: Mamluk Sultanate (Cairo)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85041295
* NDL: 00567434
* **Lekuak**
* TGN: 6003667

 |

* Wd Datuak: Q282428
* Commonscat Multimedia: Mamluk Sultanate (Cairo)
**Beiñes** Gipuzkoako tren geraleku zahar bat da, Berastegi udalerrian kokatuta dagoena.

Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

Historia
--------

1901eko otsailaren 8an, Francisco Hornaetxek errege agindua jaso zuen gobernuak baimendu ziezaion burdinbidearen emakida. Hornaetxek kontzesio hau *Sociedad Anónima Leizarán* (kapital bizkaitarrekoa) enpresari pasa zion 1902ko martxoaren 24ean. Andoain-Plazaola tartearen behin betiko kontzesioa enpresa horrek lortu zuen urte bereko irailaren 19an, 22,006 kilometrotako luze eta 1 metro zabal zen burdinbidearekin.

1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geraleku hori behin betiko itxi zen.

Egoera
------

Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 64,3 kilometro-puntuan zegoen, 274 metroko altueran, Ameraun eta Ollokiegi geralekuen artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

Geralekua
---------

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Nafarroako Entzikolpedia Handia | PLAZAOLA.*  (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
2. ↑   Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» *www.plazaola.net* (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
3. ↑   «Geralekuko fitxa *Euroferroviarios* webgunean» *euroferroviarios.net* (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

Ikus, gainera
-------------

* Berastegi
* Iruña—Donostia burdinbidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103492870

 |

* Wd Datuak: Q103492870

| * i
* e
* a
   **Iruña — Donostia burdinbidea** |
| --- |
| ***Iruña–Hiria*** • **Iruña–Iparralde** • *Aitzoain • Berriogoiti • Oteitza • Saratsa • Eritze • Saratsate • Gulia • Aizkorbe • Irurtzun • Latasa • Mugiro • **Lekunberri** • **Leitza** • Areso • Plazaola • Bizkotx • Ameraun • Beiñes • Ollokiegi* • **Andoain** • **Lasarte** • Añorga • **Amara–Donostia** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ameraun | **Beiñes** | Ollokiegi |  |  |  |
|  | Iruña–Hiria |  |  |  |  |  | Amara–Donostia |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
Bekatu horiek katolikoek apaizari airtortu behar diote betiko ez galtzeko.
**Bekatu hilgarri** edo **bekatu astuna** bekatu arinaren beste muturrean dagoen hutsegite edo ekintza larria da.  Katolizismoaren arabera, horrelako bekatu batek modu jakinez eta nahita egindakoaz, Jaungoikoaren manamendu baten aurka aritzea da. Teologia katolikoaren arabera horrelako bekatuek hil ondoren arima infernura bidaltzeko modukoak dira. Aitortza egiteko garaian fededunak horrelakoak aitortzeko erabat behartuta dago eta, ezkutatzen baditu, aitortzak bere balio guztia galdu egiten du; aitortza egin ondoren derrigorrezkoa da apaizak emandako penitentzia egia. Bekatu hilgarriak dira, esaterako, eta beti katolizismoaren ikuspuntutik, hilketa, bahiketa, intzestua, bortxaketa, adulterioa, buruaz beste egitea...

Hilgarri izateko betebeharrak
-----------------------------

Katolizismoa jarraituz, bekatu bat hilgarria izateko hiru baldintza bete behar ditu:

1. Gai larria izan behar du. Larritasuna Hamar Manamenduen bidez neurtzen da.
2. Kontzientzia osoaz egin behar da eta erabateko borondateaz.
3. Borondatea ondo pentsatua izan behar da norberaren aukera izateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Bekatu arin
* Zazpi bekatu nagusiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2321540
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85122773
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2321540
**Camille Lopez** (Oloroe-Donamaria, 1989ko apirilaren 3a) zuberotar errugbilaria da, joko-zabaltzaile postuan aritzen dena. 2014tik aitzina Top 14ko AMS Clermont Auvergnen jokatu ondoan, 2022an Baionako Avironek kontratatu zuen. 2013ko ekainaren 8an egin zuen debuta Frantziako selekzioan, Aucklanden, Zeelanda Berriaren aurka.

Ibilbidea
---------

Oloroe-Donamarian jaio arren, Sohutan igaro zituen haurtzaroa eta gaztaroa, SA Mauléon errugbi taldearen estadiotik hurbil. Klub horretan hasi zen errugbian, eta 2008-09 denboraldian Fédérale 1 mailan jokatu zuen. Hurrengo urtean, Rugby Pro D2ra egin zuen jauzi, Bordeleko Union Bordeaux Bèglesek kontratatu baitzuen. Lau denboraldi eman zituen bertan, azken biak lehenbiziko mailan.

Bordelen maila bikaina eman zuen, eta Frantziako selekzioko ateak ireki zizkioten ordainetan: 2013ko ekainaren 8an egin zuen debuta. Horiek horrela, hurrengo denboraldian USA Perpinyak kontratatu zuen. Denboraldi bat besterik ez zuen bertan eman, 2014an Clermontera aldatu baitzen. Titular eztabaidaezina bilakatu zen lehenbiziko urtean, eta 2015eko Sei Nazioen Txapelketan parte hartu zuen.

2015eko Munduko Errugbi Kopatik kanpo utzi zuen Philippe Saint-Andre Frantziako hautatzaileak, eta 2017 arte ez zen selekziora itzuli. Urte hartan, Frantziako txapelketa irabazi zuen Clermontekin, eta 2019an European Challenge Cupa. 2019an, Japonian jokatutako Munduko Errugbi Kopan aritu zen Frantziako talde nazionalarekin.

2022an, Baionako Avironek kontratatu zuen. AMS Clermont Auvergne taldearekin beste denboraldi bateko kontratua bazuen ere, "arrazoi familiarrak" zirela-eta etxera hurbiltzea erabaki zuen.

Palmaresa
---------

### ASM Clermont Auvergne

* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
	+ finalista: 2015, 2017
* European Challenge Cup
	+ irabazlea: 2019
* Frantziako errugbi txapelketa
	+ irabazlea: 2017
	+ finalista: 2015, 2019

### Frantziako selekzioa

* 28 test-partida, 2013-2019 bitartean
* 167 puntu (40 zigor-kolpe, 19 transformazio, 3 drop)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    *Baionako Avironek Camille Lopez zuberotarra fitxatu du datozen bi denboraldietarako.*  Naiz, 2022ko urtarrilak 7, naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2023-3-26).
2. 1 2    *Camille Lopez.*  en.espn.co.uk (Noiz kontsultatua: 2023-3-26).
3. ↑   Zabaleta, Eneritz. *Barkamen eske etxean.*  Berria, 2013ko abuztuak 31, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
4. ↑   Zabaleta, Eneritz. *Euskal errugbia presente izanen da.*  Berria, 2017ko otsailak 3, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
5. ↑    *Camille Lopez-en berri.*  xiberokobotza.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2935003
* Commonscat Multimedia: Camille Lopez

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1529151304646149460008
* SUDOC: 220006407

 |

* Wd Datuak: Q2935003
* Commonscat Multimedia: Camille Lopez
**Calbuco sumendia** (mapudungunezko *kallfü*, "urdina" eta *ko* = "ura", ur urdina) aldi baterako itzalita dagoen sumendi bat da. 2015 metroko altuera du eta Txile hegoaldean dago. Administratiboki Los Lagos Eskualdeko Llanquihueko probintzian dago. Bere hegoaldeko magala Puerto Montten dago, eta iparraldekoa Puerto Varasen. CONAFek administratzen duen Llanquihue Erreserba Nazionalaren zati da. Bere silueta Osornotik Chiloéraino ikus daiteke.

Geologoek arriskutsutzat jotzen dute, eta duela hamarkadetatik bere suntsipen ahalmena aztertzen dute. Jada aipatutako udalerrietako gune populatu garrantzitsuetatik 30 kilometrora dago, baina, uste denez, arriskua handiagoa izango litzateke Ensenada herri txikiarentzat, Llanquihue aintziraren ekialdeko ertzean eta sumendiaren iparraldean dagoena, mendebaldean dauden lur garai batzuk Puerto Montt eta Puerto Varas hiriak babesten baitituzte eta sumendiaren beraren morfologiaren ondorioz. Bere magaletan jaiotzen da Pescado ibaia.

Iraganeko erupzioak
-------------------

Bere aktibitatearen mende askotako erregistro historikoak daude. 1893an, erupzio indartsu eta luze batek, apirilak 19, irailak 5, urriak 5 eta azaroak 29an eztanda handiak eginez, bere konoaren goikaldea suntsitu zuen, ipar-ekialderantz kolapsatu zena, egundaino mantentzen duen silueta moztua utziz. Gertaera hau hondamendi mailakoa izan zen, lahar bero handiak, tamaina handiko isuri piroklastikoak sortuz, domoaren kolapsatutako materialak handitua. Gertuko lurretan bizi ziren kolonoek ingurua uztea lortu zuten, eta beraz, ez zen biktimarik egon, baina geografia nabarmen eraldatua geratu zen, arroila berriak eratuz eta Hueñuhueñu ibaiaren ibilbidea aldatuz.

Bere azken aktibitate epea 1996ko abuztuak 12an izan zen, garai horretan gasezko fumarolak erregistratu zirelarik.

Ignacio Domeyko geologoak sumendi honi buruzko lehen ikerketak argitaratu zituen 1861ean.

Irisbidea
---------

Erraz iris daiteke bertara Puerto Monttetik. Iresbideetako bat Correntoso herria igaro eta kilometro batzuetara dago, Blanco ibaiaren ertzean. CONAFeko langileen aurrean erregistratu beharra dago ibilaldia hasi aurretik. CONAFek eraikitako babesleku baldar bat dago, babesleku honetara 3 eta 4 ordu artean errekasto eta basoen artean ibili ondoren erraz iris daitekeelarik. Babeslekutik gertu, ordu beteko igoera egin ondoren, badago begiraleku bat. Tontorrera esperientzia eta ekipamendu apur bat gehiagorekin iris daiteke, gutxi gora-behera 30 metroko altuera duen horma bat eskalatu behar baita.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1026302
* Commonscat Multimedia: Calbuco Volcano

---

 |

* Wd Datuak: Q1026302
* Commonscat Multimedia: Calbuco Volcano
***Macropinna microstoma*** *Macropinna* generoko animalia bakarra da. Arrainen barruko Opisthoproctidae familian sailkatzen da. Ezaguna da bere burua gardena delako, likidoz betetako domo handi bat. Bertatik begietako lenteak ikus daitezke, arazorik gabe. Begi hauek kupel itxura dute, eta edozein punturaino biratu daitezke, aurrera zein gorantz, arrainaren buru gardenan zehar ikusten.

*M. microstoma*k aho txikia du, eta gorputza ezkata handiz estalia dago. Arraina, normalki, geldi mantentzen da uretan, 600 eta 800 metroko sakonera bitartean, eta bere hegats handiak erabiltzen dituzte egonkortzeko, begiak gorantz zuzentzen dituzten bitartean. Argi gutxiko eremuetan bizi direnez, uste da arrainak siluetak ikusten dituela bere gainean. MBARIko ikerlariek aurkitu zuten bere gainean arrain edo marmoka bat ikusten dutenean, begiak biratzen dituztela aurrearantz, arrainak goranzko norabidea hartzen duen bitartean. Uste da, gainera, sifonoforoetatik janaria lapurtzen duela.

*M. microstoma* 1939an aurkitu bazen ere, ez zen bizirik argazkirik lortu 2004ra arte. Marrazki zaharrek ez dute erakusten buru gardena, ateratzerakoan apurtu ohi zelako.

Banaketa
--------

Artiko azpiko uretan bizi dira, Ozeano Barearen iparraldean. Japoniako ipar-ekialdetik Kuriletara eta Kanada eta AEBtako ipar-mendebaldeko uretan bizi dira, Kaliforniako golkoraino.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   Robison, Bruce H.; Reisenbichler, Kim R..  (2008-12-18). «Macropinna microstoma and the Paradox of Its Tubular Eyes» *Copeia* 2008 (4): 780–784. doi:10.1643/CG-07-082. ISSN 0045-8511. (Noiz kontsultatua: 2017-11-23).

Ikus, gainera
-------------

* Opisthoproctidae

Kanpo estekak
-------------

* Arrainaren bideoa
* FishBase.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131722
* Commonscat Multimedia: Macropinna microstoma
* Wikispecies Espezieak: Macropinna microstoma

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Macropinna\_microstoma
* BOLD: 34567
* CONABIO: 158783PECESB500211
* EOL: 46562997
* FishBase: 2704
* GBIF: 2411162
* ITIS: 162101
* NCBI: 557410
* WoRMS: 281482
* Zoobank: 0D905EBA-1288-42E8-938A-E756E1F9A041

 |

* Wd Datuak: Q131722
* Commonscat Multimedia: Macropinna microstoma
* Wikispecies Espezieak: Macropinna microstoma
Caldariuma Batheko terma erromatarretan, Ingalaterra. Lurra kendu da aire beroa igarotzen zen barrunbea erakusteko.
***Caldariuma*** (*Calidarium*, *Cella Caldaria* edo *Cella Coctilium* ere deitua), bainu bero bat zuen gela bat zen, erromatar termen konplexu batean erabilia.

Hau, gela oso bero eta lurrintsu bat zen, hipokausto baten bidez berotua, lurrazpiko berotze sistema bat. Bainu gelen sekuentzia erregularreko gelarik beroena zen. *Caldarium*aren ondoren, *tepidarium*a eta *frigidarium*a zetozen, ordena honetan.

*Caldarium*ean bainu bat zegoen (*alveus*, igerileku beroa edo *solium*a), ur beroduna, lurrean hondoratua, batzuetan, *laconicum* bat ere bazegoen, gune bero eta lehor bat izerdia botarazteko.

Bainuetako nagusiek, oliba olioa erabiltzen zuten euren burua garbitzeko, euren gorputzean eman eta gehiegizkoa kentzeko *strigil* bat erabiliz.

Gimnasio eta spa moderno batean, *caldarium*a, lur berodun gela bat da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1026403
* Commonscat Multimedia: Calidaria

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300004203

 |

* Wd Datuak: Q1026403
* Commonscat Multimedia: Calidaria
**Marta Cárdenas Díaz de Espada**  (Donostia, 1944ko irailaren 5a) euskal herritar margolari eta grabatzailea da.

Biografia
---------

Madrilgo San Fernando Arte Ederretako Eskolan eta Parisen ikasi ondoren, 1970ean lehendabizikoz Donostian bere lana aurkeztu eta hainbat erakusketa izan ditu Euskal Herrian zein nazioartean, 1970 eta 1980ko hamarkadetan.

1995ean, bestalde, bere marrazkiz osatutako erakusketa antologikoa egin zuten Bilboko BBKren erakusketa-aretoan.

Marta Cárdenasek teknika tradizionala erabili ohi izan du, eta paisaietan gauzatu du gehienbat bere lana, kasurik gehienetan estudiotik kanpo, aire zabalean. 1980tik aurrera, bere pintura gero eta abstraktuago bilakatu zen, betiere errealitatean inspiratuta. Indiara egindako bidaia baten ondorioz osatutako lanekin eman zuen 2000. urtean abstrakziorako azken urratsa, eta urte horretan aurkeztu zuen Donostiako Galeria 16 erakustokian bere lehenengo erakusketa erabat abstraktua, bidaian hartutako oharretan oinarritua, eta ez izadian bertan egindako koadroz osatua.

Marta Cárdenas, Luis de Pablo konpositorearekin ezkonduta, Madrilen bizi da azken urteotan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Auñamendi Eusko Entziklopedia. *Marta Cárdenas Díaz de Espada.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9029507
* Commonscat Multimedia: Marta Cárdenas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 33424100
* ISNI: 0000 0000 7822 2413
* BNE: XX1010182
* GND: 123007348
* LCCN: n85071476
* Tabakalera ID: 52275
* SUDOC: 081368666
* RKD: 130029
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 29258
* Lur: 01258/eu\_c\_0289/c0289
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 21521
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q9029507
* Commonscat Multimedia: Marta Cárdenas
**Lilla Värtan** (euskaraz: «Värtan txikia») itsaso Baltikoko badia bat da, Stockholmgo uhartedian, izen bereko konderrian, Uppland probintzia historikoaren hegoaldean.

Kokapena
--------

Lilla Värtanek ipar-mendebaldean Stocksund eta Djursholm auzoak ditu; hegoaldean Norra Djurgården auzoa, Värtahamnen portua, Hundudden lurmuturra, Södra Djurgården uhartea eta Nacka hiria; eta iparraldean Lidingö uhartea.

Iparraldean, badia Stora Värtanekin ("Värtan Handia") lotzen da; ipar-mendebaldean Edsviken sargunearekin, eta mendebaldean Saltsjön badiarekin. Isbladsviken izeneko parajean,, Djurgårdsbrunn kanalaren urak Lilla Värtanera isurtzen dira.

Izena
-----

Badia honen aurreko izenak *Långfjärden* ("badia luzea") edo *Långsundet* ("estugune luzea") ziren. Geroago, Stora Värtan-i kontrajarriz gaurkoa eman zitzaion.

Enpresak eta eraikinak
----------------------

Lilla Värtan inguruan azpiegitura handiak daude: Loudden petrolio biltegia, Stockholmeko portu librea, Värtahamnen portua, Ropsteneko errepide-bidegurutzea eta Lidingöko zubiak. 1921-1952 bitartean, Lindarängen aireportua ere egon zen, gaur egun populazio gune handia den hegoaldeko ertzean.

Historia
--------

XVII.mendean, Lilla Värtaneko badia luzeagoa zen, Norra Djurgården-en adar batekin: Husarviken-en hasi eta Laduviken, Lillsjön eta Uggleviken aldera jarraitzen zuen. Zoruaren mugimendu tektonikoen eraginez, gaur egun Husarvikeneraino bakarrik ailegatzen da.

Irudiak
-------

* Tug atoiontzia Lilla VärtanenTug atoiontzia Lilla Värtanen
* Hundudden lurmuturraHundudden lurmuturra
* Lilla Värtan Parkuddenetik ikusitaLilla Värtan Parkuddenetik ikusita
* Loudden petrolio biltegia Lilla VärtanenLoudden petrolio biltegia Lilla Värtanen
* Lidingöko zubiakLidingöko zubiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3354845
* Commonscat Multimedia: Lilla Värtan

---

* **Lekuak**
* OSM: 10308550

 |

* Wd Datuak: Q3354845
* Commonscat Multimedia: Lilla Värtan
Marrazketa teknikoan aritzeko zenbait lanabes. A3 tamainako orrietan marrazteko taula *Paralex* tipoko T erregela batekin.
eskuaira-Kartaboi bi joko eta bi mina-arkatz. Joko bereko eskuaira eta kartaboietan, eskuairaren hipotenusa kartaboiaren kateto luzearen neurrikoa izaten da.
**Marrazketa lanabesak** ordenagailua erabili gabe marrazki teknikoak egiteko erabiltzen diren lanabes tradizionalak izendatzeko erabiltzen da. Planoak, erremintak, makinak marrazkien bidez diseinatzeko erabili izan diren lanabes multzoa: marrazketa-mahaiak, arkatzak, ezabagomak, zorrozkailuak, erregelak, erregela graduatuak, eskala-erregelaak, eskuairak, kartaboiak, T erregelak (edo ''Paralex'' erregelak), arkatz markatzaileak, konpasak, angelu-garraiagailuak...

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190932
* Commonscat Multimedia: Case of drawing instruments

---

 |

* Wd Datuak: Q190932
* Commonscat Multimedia: Case of drawing instruments
**Malbetako xake-tximeleta** (*Pyrgus onopordi*) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europa hegoaldean aurkitzen da eta Marokon eta Argelian ere bai. 

Jules Pierre Rambur entomologo frantziarrak deskribatu zuen 1839. urtean.

Deskribapena
------------

Tximeleta txikia da, 20-26 mm arteko hegal-zabalera duena. Hegalak marroi ilunak dira, pixka bat horixkak, eta puntu zuri txiki ugari dituzte. Aipaturiko ezkata horixken geruzaren ondorioz *Pyrgus* generoko espezieen artean kolore apalena duen tximeleta espeziea da. Hegalen ertzean lerro iletsu zuri bat dago. Hegalen azpialdea horixkagoa da. Gainaldean zein azpialdean ingude itxura duen orbain zuri bana nabarmentzen da.

Emeak arrak baino handiagoak eta ilunagoak dira.

Bizi zikloa
-----------

Tximeleta helduaren hiru belaunaldi ateratzen direnez apiriletik urrira ikusten da hegan. Tximeleta helduak arrautza horixka zapal xamarrak jartzen ditu hostoetan. Handik ateratzen den beldarra marroi argia da baina lerro ilunagoek zeharkatzen diote gorputza. Beldarraren burua beltza da. *Potentilla* generoko landaretaz elikatzen da. Udaberrian pupa urdinxka eratzen du eta apirilean ateratzen dira aurreneko tximeleta helduak.

Habitata
--------

Lore edo belar ugari duten zelaietan bizi da, gehienez ere 2.000 metrotako altueran. Ez dira kpuru handitan ikusten tximeleta hauek.

Iruditegia
----------

* Tximeletaren gainaldea.Tximeletaren gainaldea.
* Tximeletaren hegalen azpialdea.Tximeletaren hegalen azpialdea.
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Fauna Europaea : Taxon Details» *web.archive.org* 2016-03-03 (Noiz kontsultatua: 2023-05-06).
2. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Pyrgus onopordi (Rambur, 1840)» *Naturaleza y turismo* (Noiz kontsultatua: 2023-05-06).
3. ↑   «Pyrgus onopordi» *www.butterfliesoffrance.com* (Noiz kontsultatua: 2023-05-06).
4. ↑   «Pyrgus onopordi - LepiWiki» *lepiforum.org* (Noiz kontsultatua: 2023-05-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q458460
* Commonscat Multimedia: Pyrgus onopordi
* Wikispecies Espezieak: Pyrgus onopordi

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 253551
* BioLib: 51248
* Fauna Europaea: 440754
* GBIF: 1949954
* NCBI: 1107716

 |

* Wd Datuak: Q458460
* Commonscat Multimedia: Pyrgus onopordi
* Wikispecies Espezieak: Pyrgus onopordi
**Manuel Bartual** (Valentzia, 1979 - ) diseinatzaile grafiko, marrazkilari eta editorea valentziarra da.

Biografia
---------

Ipuin laburren eremuan Bartualek *Morón de Pollastre*, *Álex* eta *Con amigos como estos* liburuen egilea izan da, Manuel Castañorekin batera eginak eta 7 Monos argitaletxe kolektiboarekin ekoiztuak. Kolektibo horren sortzaileetako bat da.

Grupo Editorial Santillana, El País, Ediciones Sinsentido, Dibbuks eta Astiberri Ediciones argitaletxeetan marrazkiak argitaratu ohi ditu. *TRAMA*, *Buen Provecho*, *Noroeste* edo *El Manglar* aldizkarien irudi arduraduna da, eta *9º ARTE* fanzinea maketatzen du. 2003tik, gainera, *NOMAGAZINE* izeneko kultur bisualari buruzko on-line argitalpena zuzentzen du.

Lorenzo Gómezekin *Reflexiones de un oficinista* egin zuen, *TOS* aldizkarian zatika argitaratutako kontakizuna. 2007tik aurrera *El Jueves* aldizkarian *Sexorama* seriea argitaratzen du, eta urte berdineko azarotik *¡Escucha esto!* umorezko webloga egiten du MTV Españarentzat.

2011n, *¡Caramba!* izeneko fanzinearen arrakasta zela eta, izen berbera duen editoriala sortu zuen.

Kanpo estekak
-------------

* Web ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2895208
* Commonscat Multimedia: Manuel Bartual

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129535285
* ISNI: 0000 0000 8899 9322
* BNE: XX1470336
* BNF: 16233971p (data)
* CANTIC: a10831009
* LCCN: no2018021929

 |

* Wd Datuak: Q2895208
* Commonscat Multimedia: Manuel Bartual
| **Liljendal** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Liljendaleko armarria |

 |
| **Berezko izena** | Liljendalin kunta (fi)Liljendal kommun (sv) |
| **Herrialdea** |  - Finlandia |
| **Eskualdea** | Hegoaldeko Finlandia |
| **Lurraldea** | Ekialdeko Uusimaa |
| **Alkatea** | Sten Frondén |
|  |
| **Azalera** | 119,64 km² |
| **Biztanleria** | 1 451 |
| **Dentsitatea** | 12,7 bizt/km² |
| **Sorrera** | 1575 |
| Web gune ofiziala **(Ingelesez)** |

**Liljendal** biztanle gutxien dituen Finlandiako herritxoetako bat dugu. Herrian suediarren kultura oraindik dago barneratuta biztanleengan eta bertako gutxiengo garrantzitsu batek suedieraz hitz egin ohi du.

Historia
--------

Bere erreka garbiak baldintzatu ditu biztanle hauen biziak, izan ere bertako ura oso osasungarria dela esaten dute kondairek. 1850. urtean gutxi gora-behera izugarrizko "boom" bat gertatu zen inguruetako herrietan eta Liljendalera joan ziren bizitzera bertako mehatzeetan lan egitera, baina arrosa koloreko denboraldi horrek gutxi iraun zuen eta jendea gutxinaka herri txiki eta maitagarri honetatik joanez joan da gutxinaka.

Gaur egun Liljendal, herri misteriotsua dugu, kondaira eta ohitura zaharrez beteta baina bertako erreka txiki ikusgarriak herri tipiko eta polita bilakatzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1005071
* Commonscat Multimedia: Liljendal

---

 |

* Wd Datuak: Q1005071
* Commonscat Multimedia: Liljendal
Krazy Kat pertsonaiaren marrazki bizidunak, 1916an
*How Animated Cartoons Are Made*, 1919an
**Marrazki bizidunak** zinema mota berezia da non eskuz, ordenagailuz edo beste bide batzuez egindako irudien sekuentziak mugimendua sortzen duen, soinuekin eta bestelako efektuekin konbinatuta.

Zinemaz gain, marrazki bizidunak telebistan ere oso erabiliak dira, hala telesailetan nola iragarkietan.

Historia
--------

1920ko hamarkadan teknika honen lehenengo lanak erakutsi zituzten publikoki, zuri-beltzez eta soinurik gabe, Felix katua adibiderik ezagunena izanda. 1928an Walt Disneyk urrats bat aurrerago eman zuen soinua sartzen, Mickey sagua haren pertsonaia famatuaren bidez, eta 1941ean beste bat *"Fantasia"* pelikularekin.

Ordutik, The Walt Disney Companyk ibilbide luze eta arrakastatsua izan du ekoizpen ugarirekin, gaur egun izanda konpainiarik ezagunen eta handiena.

Euskal Herrian
--------------

Euskarazko lehenengo lan azpimarragarriak XX. mendearen bukaeran egin zituzten: Pernando Amezketarrari buruzko marrazki sorta egin zuten, telesail moduan ETB-1ean eskainia. Hastapen horietan, *"Kalabaza tripontzia"* lana ere aipatzekoa da.

Gaur egun Irusoin euskal konpainiarik aktiboena da, bai animazioan baita luzemetraietan ere. Lan animatuen artean *"Cristóbal Molón"*, *"Supertramps"*, *"Glup"* eta *"Karramarro Uhartea"* nabarmentzekoak dira.

Beste ekoiztetxe batzuen bidez eginda, *"Olentzero eta subilaren lapurreta"* eta
*"Olentzero, gabonetako ipuina"* ditugu.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)**Irusoin konpainiaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202866
* Commonscat Multimedia: Animated films

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph118469
* AAT: 300263512

 |

* Wd Datuak: Q202866
* Commonscat Multimedia: Animated films
Stora Essingen (handia) eta Lilla Essingen (txikia) uharteen 1829ko mapa.
Etxebizitzak.
**Lilla Essingen** (euskaraz "Essingen txikia") Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stora Essingen uhartearen ekialdean dagoena.

Historia
--------

XX menderarte eremu industriala izan zen. 1908an itsasargietarako lanparak egiten zituen Lux konpainia ezarri zen bertan. 1919an AB Elektro-Mekaniska konpainiarekin bat egin eta *Electrolux* sortu zen. 1936an sute handi batek uharteko eraikin gehienak suntsitu zituen ordea eta Electroluxek eraiki berria adreiluz eraiki zuen.

Gaur egun eremu erresidentziala bihurtu da.

Iruditegia
----------

* Electrolux lantegia.*Electrolux* lantegia.
* Etxebizitzak.Etxebizitzak.
* Luxparken parkea.Luxparken parkea.
* Essingebron zubia.Essingebron zubia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1042366
* Commonscat Multimedia: Lilla Essingen

---

 |

* Wd Datuak: Q1042366
* Commonscat Multimedia: Lilla Essingen


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |
*Jean Bart* fragata frantseseko marinela.
**Marinela** mundu osoko itsas armada askotan erabiltzen den maila militarra da (ingelesez: *seaman*). Mendeko mailako marineltzat hartzen da, eta, itsas armada desberdinen arabera, maila bakar bat izan daiteke bera bakarrik edo mendeko maila bereko hainbat kidek partekatzen duten izena.

Commonwealth-en, itsas armadako maila baxuena da, eta, Estatu Batuetan, berriz, AEBko armadako hiru maila baxuenei egiten die erreferentzia, eta Estatu Batuetako Kostako Guardian. Marinelaren baliokidea *matelot* da frantses hiztunen herrialdeetan eta *Matrose* aleman hiztunen herrialdeetan.

Eskifaia
--------

Eskifaiaren, egitura hierarkikoa den heinean, ontziko langile guztien funtzioak ezin hobeto definitu ditu. Pertsona baztertuek edo abenturazalez osatuta izatetik, lanbide zorrotzak bihurtu dira, eta horietan ezin da sartu titulurik gabe, izan Lanbide Heziketako tituluz edo dagokien diploma edo lizentziaren batez.

Eskifaiaren postuen izendapena aldatu egiten da herrialde batetik bestera. Txileko merkataritza-marina nazionaleko itsasontzietan egiten den lan-arauak bizkarreko ofizialen, makina-ofizialen eta betebehar orokorreko ofizialen arteko bereizketa ezartzen du, kapitainaz eta gainerako tripulatzaileez gain, horiek alde batera uzten baitu. Espainian kapitain, ofizial, maisu eta mendekoez hitz egiten da, eta 1982ko ekainaren 24ko BOEn argitaratutako 1982ko Merkataritzako Itsas Armadako IV. Hitzarmen Orokorrean jasota dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  A Guide to Merchant Navy Officer Ranks *marineinsight.com*. Retrieved 8 August 2021
2. ↑   «U.S. Navy Enlisted Military Ranks | USN» *Usamilitarybenefits.com*.
3. ↑   «Wayback Machine» *web.archive.org* 2016-03-04 (Noiz kontsultatua: 2022-12-16).
4. ↑   «Noticias Jurídicas» *Noticias Jurídicas* (Noiz kontsultatua: 2022-12-16).

Bibliografia
------------

* Martine (2002). Éditions Robert Laffont , ed. Dictionnaire d’histoire maritime (en francés). p. 1510. ISBN 978-2-221-91285-0. OCLC 300962854. .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q707995
* Commonscat Multimedia: Seamen

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4169132-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q707995
* Commonscat Multimedia: Seamen
**Eraldon Manuel Barañao** (j. Buenos Aires, Río de la Platako erregeordetza ; 1790 - h. ezezaguna) militar bat izan zen.

Txilera 1809an iritsi zen, Martínez de Rozasentzako komunikazio iraultzaileak eramanez eta merkataritzan aritzeko.

Espainiako Armada Txilen
------------------------

Ondoren, ideiak aldatu eta Armada errealistan sartu zen, garai hartan, Txileko espainiar Armadako jeneral buru zen Antonio Parejaren gidaritzapean zegoena, nork Concepción hiria okupatu zuen. Erregearen Hussareen koronela izan zen Txileren birkonkistaren kanpainetan, Mariano Osorioren gobernuan. Espainiarrek bere armadaren lehen ezpatatzat hartzen zuten.

Rancaguako guduan, hirugarren dibisioko Husarren Eskuadroia, 150 gizonez osatua, bere ardurapean egon zen.

Indar errealistetan 1817ra arte zerbitzatu zuen, Chacabucoko gudua gertatu zen arte, non armada abertzalea gailendu zen.

Porrotaren ondoren, Perura emigratu behar izan zuen, Txilen errepublika ezarri zen arte, une horretan, berriz ere herrialdera itzuli zelarik.

1814an Josefa Valenzuela Santibáñezekin ezkondu zen, Diego Valenzuela Avalos eta Mercedes Santibáñez Careagaren alaba, lau seme-alaba izan zituen: Joaquín, Aniceto, José Manuel eta Diego. Seme-alabei dagokienez, José Manuel, Ochagavía andrearekin ezkondu zela baino ez da ezagutzen, honekin bi alaba izan zituelarik: Mercedes eta Laura, nor Francisco Barros Fuenzalidarekin ezkondu zen.

Filipinak
---------

Manila hirira bidali zuten, garai hartan Filipinetako espainiar koloniaren hiriburua zena, Errege Ofizial bezala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6752433

 |

* Wd Datuak: Q6752433
**Castillon** (nafar erromantzez: *Castellón*) Zangozako Alde Zaharreko burgu historiko bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean. Gaur egun hustu da.

Burgua
------

Hasierako Erdi Aroko hiriguneak Iruñeko San Zerningo pentagonoa gogorarazten duen plano bat du, eta, beraz, Karrika Nagusia, kasu honetan ibaiaren gaineko zubi batean amaitzen dena, eta hiriko merkatari-ardatz, tertziario eta soziala izaten jarraitzen duena. Burgu honi (Zangoza Berria deitua) beste txikiago bat (Zangoza Hiribildua) gehitu zitzaion, ardatza Hiribildu karrika duena. Lehen kasuan, batez ere, Erdi Aroko herentzia ez da elizetan eta jauregietan bakarrik ikusten, baita etxadien barruan ere, baratzeak, etxetxoak eta etxe isolatuak, eta partzela-sare konplexu eta atomizatua.

Laster harresiz kanpo sortu ziren bi burgu edo auzo, 1150 inguruan Oltrakoa, ibaiaren eskuinaldean, San Andres elizako zubitik gertu, eta Castillon burgua 1171ean, Antso VI.a Jakituna zubiaren aurreko muinoaren gainean, Done Eztebe elizarekin.

Azken burgu hau, Castillon, XIV. menderako desagertu zen. Oltraz gain, etxe batzuk baino ez dira geratzen Tafallako errepidean.

Oharrak
-------

1. ↑  /kastiʎón/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza azken silaban
2. ↑  /kasteʎón/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza azken silaban

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-03-17).

Ikus, gainera
-------------

* Zangoza
* Zangozerria
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

* Zangozako Udalako webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111278581

 |

* Wd Datuak: Q111278581

| * i
* e
* a
  Zangoza |
| --- |
| ***Zangoza*** |
| Auzoak | Alde Zaharra (Zangoza Berria • Zangoza Hiribildua • Oltra • *Castillon*) • Cantolagua • Irigoien • San Babil |
| Kontzejuak | Gabarderal • Rocaforte |
| Herri hustuak | Añoze • Boieral • Casales Lerda • Laiazeta • Lerda • Pastoritza • Santa Olaia • Ull • Vadoluengo |
Ghanako iparraldeko muturrean katedral handi bat dago, Europako eta mendebaldeko Afrikako arkitekturaren nahasketa bakarra. Eraikuntza 1920an osatu zen eta erabat eraiki zen lokatzetatik abiatuta, eskualdeko eraikuntza-teknika tradizionalak erabiliz. Eraikinaren kanpoaldea oso ikusgarria da, baina aste honetan bisitatu nuen barruan zer zegoen ikusteko.

1972an, barrualdea apaindu egin zuten, eskualdeko lehen gotzain afrikarra sagaratzeko katedrala prestatzeko. Sirigu herrixkako zazpi emakume gonbidatu zituzten beren komunitatea ezaguna zen estilo tradizionaleko irudi katolikoen horma-irudiak eta erliebeak egitera. Emaitza arte erlijiosoa da, beste edozein lekutan ez bezala.

Ghanako Museoen eta Monumentuen Batzordean eta UNESCOren Gizateriaren Ondare izateko behin-behineko zerrendan erregistratutako monumentua da eraikina. 2006ko maiatzaren 17an, Benedicto xvi.a aita santuak "basilika txiki" mailara igo zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Navrongo, Ghana's Basilica of Our Lady of Seven Sorrows» *The Hauns in Africa* 2017-08-03 (Noiz kontsultatua: 2022-04-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4255947
* Commonscat Multimedia: Cathedral Basilica of Our Lady of Seven Sorrows

---

 |

* Wd Datuak: Q4255947
* Commonscat Multimedia: Cathedral Basilica of Our Lady of Seven Sorrows
**Catherine Samba-Panza** (1954ko ekainaren 26a) Afrika Erdiko Errepublikako bitarteko presidentea izan zen 2014ko urtarrilaren 20tik 2016ko martxoaren 30era arte, 2013ko estatu kolpearen gertaeren ondoren. Kargu hori bete zuen lehenengo emakumea izan zen. Aurretik, bere jarduera politikoa garatu zuen Bangi-n, herrialdeko hiriburuaren alkate gisa.

Lehen urteak
------------

1954ko ekainaren 26an, N'Djamena-n jaio zen, Ekuatore Afrika Frantsesan (gaur egun Txad), ama Afrika Erdiko Errepublikakoa eta aita Kamerungoa izan zen. Politikan sartu aurretik, negozio-emakume eta abokatu korporatibo gisa jardun zuen. 18 urterekin Afrika Erdiko Errepublikara joan zen bizitzera. Parisera joan zen Panthéon Assas Unibertsitatean legeak ikasteko.

Bitarteko presidentetza
-----------------------

2012-2013ko Afrika Erdiko Errepublikako matxinadan zehar, Bangin, herrialdeko hiriburuko alkate izan zen. Michel Djotodia-k dimisioa eman zuen urtarrilaren 10ean, gatazka zibila konpontzeko hutsegitea aitortuz. Alexandre-Ferdinand Nguendet presidente izendatu zuten Transizio Kontseilu Nazionalak presidente berria hautatu arte. Trantsizioko parlamentuak Samba-Panza izendatu zuen zortzi hautagaien artean, 75 boto lortuz hurrengo bozkatuenaren 39 botoen aurrean, Désiré Kolingba, André Kolingba presidente ohia zenaren semea. Matxinadari aurre egiteaz gain, Samba-Panza-ren helburu nagusia 2014ko bukaerako hauteskunde presidentzialak izatea zen. Urtarrilaren 25ean, André Nzapayeké bitarteko lehen ministro izendatu zuen presidentetzan irauten zuen bitartean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15633683
* Commonscat Multimedia: Catherine Samba-Panza

---

 |

* Wd Datuak: Q15633683
* Commonscat Multimedia: Catherine Samba-Panza