recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Su festak: euskal musika jaialdiak XXI. mendean** Jon Urzelai Urbieta (1990, Zumarraga) kultur kazetari eta antolatzaile gipuzkoarraren saiakera da. Liburua 2023ko maiatzean argitaratu zen Susa argitaletxean eta egilearen lehena da.

Musika jaialdiez hausnartzeko tresna da liburua, fenomenoaren baitan dauden elementuei erreparatzeko testua, baita hiri eta nazio markez, turistifikazioaz eta folklorizazioaz hitz egiteko ere.

Edukia
------

Musika jaialdiek Euskal Herrian izan duten egitekoa aztertzen da saiakera honetan, mende erdian, eremu globalean zein lokalean jazotakoak harilkatuz: Mairuelegorretako kobetatik hasi, Woodstocken errepliketatik igaro, eta Kobetamendiko zein Irisarriko zelaietara heldu.

Gerraosteko kontsumo gizartearen garapena, transgresioaren lilura, gaztetasunaren asmakizuna, folklorizazioa, gentrifikazioa, urbanoa irentsi nahi duen urbanismoa, eta beste arakatzen dira. 

Walden, Martxa eta Borroka, Guggenheim. Be basque eta normaltasun simulakroak. "*Marka bat eraiki nahi da, ez herri bat*", ohartarazten da liburuan.

Horrez gain, gogo kolektibo garaikidea taupaka non den ere bistaratzen da, non ari den tradizioa berritzen, non komunitatea bere burua berrimajinatzen. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Geroz eta eztabaidaezinagoa da norberaren behar eta desioak ase ahal izatea era zilegian aldarrikatu zuen kontrakulturari neoliberalismoak emandako erantzun hipertrofikoa, egokia ez izateaz gain, ekozida ere badela, eta, beraz, erantzun berriak emateko garaia da, horrek ardura eta desaztea eskatzen duela onartuz. |  » |
| Jon Urzelai Urbieta. |

Hezurdura
---------

Liburua bost ataletan dago banatuta:

1. Koba.
2. Basoa.
3. Herria.
4. Hiria.
5. Koba (berriro).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Imaz, Andoni. «Musika jaialdiak auzitan, Jon Urzelairen 'Su festak' saiakeran» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).
2. ↑   Susa. «Susa literatura - Su festak» *susa-literatura.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).
3. ↑   «Susa literatura - Su festak» *susa-literatura.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).

Ikus, gainera
-------------

* Jon Urzelai Urbieta
* Mairuelegorreta
* Bilbao BBK live

Kanpo estekak
-------------

* Liburua Susaren webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117833027

 |

* Wd Datuak: Q117833027
**Anestesiko orokorrak** pertzepzioaren galera itzulkorra sortzen duten sendagaiak dira. Farmako hauek anestesista batek administratzen ditu ebakuntza egitea baimenduko duen anestesia orokorra induzitu edo mantentzeko asmoarekin.

Anestesiko motak
----------------

Anestesiko orokorrak bi taldetan sailka daitezke administrazio moduaren arabera.

### Arnasbideko anestesikoak

Arnasbideko anestesikoak bi motatakoak izan daitezke:

* Gaseosoak: oxido nitrosoa
* Isurkari hegazkorrak: halotanoa, enfluranoa, isofluranoa, desfluranoa, sebofluranoa...

Arnasbideko anestesikoekin bi ezaugarri hartu behar dira kontuan; abiadura eta potentzia. Lehenak anestesia lortzeko zenbat denbora behar den esango digu eta azkenak anestesia maila zenbatekoa izango den.

Anestesikoa biriketako parenkimara heltzen da, albeoloetatik odolera pasako da eta bertatik burmuinetara. Farmako batzuk eman eta segituan eraginkorra den kontzentrazio maila lortzen dute odolean eta gero mantendu egiten dira. Beste batzuei aldiz, asko kostatzen zaie maila egokia hartzea. Hau liposolugarritasunarekin erlazionatuta dago, hau da, lipidoetan disolbatzeko duten gaitasunarekin. Odol/gas banaketa koefizientea zenbat eta txikiagoa izan, eragina azkarragoa izango da eta beraz, gutxiago kostako zaio airetik odolera pasatzea.

Olio/gas banaketa koefizientea berriz, abiaduraren alderantzizkoa da. Liposolugarritasun altuko sendagaiek eraginkortasun handiagoa dute, askoz errazago zeharkatuko dutelako muga hematoentzefalikoa (NSZ inguratzen duen mintza). Beraz, sendagai dosi txikiak nahikoa dira eragina lortzeko.

MAC (Gutxiengo Kontzentrazio Albeolarra euskaraz) anestesiaren erdia lortzeko behar den sendagai kopurua da. Hau handia bada, sendagaia ez da indartsua izango. Parametro hau portzentajeetan ematen da, birika nahastean zenbat anestesiko dagoen adierazten du. Farmakoa eraginkorra izan dadin 0,5-2 artean egotea gomendatzen da.

Batzuetan anestesiko lasterrak interesatzen zaizkigu, nahiz eta ez oso eraginkorrak izan. Beste batzuetan eraginkortasuna beharrezkoa da. Horregatik, hainbat anestesiko konbinatzen dira.

### Zainbarneko anestesikoak

* Tiopentala, bentzodiazepinak, etomidatoa, propofola, ketamina

Zuzenean odolera doazenez, arnasbidekoak baino lasterragoak dira. Eskuarki hauek erabiltzen dira hasieran, gaixoa anestesiatzeko eta gero, arnasbidekoak ematen dira mantentzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Anestesiologia
* Anestesia orokorra

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2755101
* Commonscat Multimedia: General anesthetics

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph196644
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D018681

 |

* Wd Datuak: Q2755101
* Commonscat Multimedia: General anesthetics
**Arathorn I.a**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, dunadan bat da, Arassuilen semea, Rivendelen jaio zena Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2693. urtean. Bere izena sindarinezkoa da, eta "errege arranoa" bezala itzul daiteke.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2784. urtean hil ondoren, Arathorn I.a, Iparraldeko Dunedainen hamabigarren kapitain bihurtu zen. Bere agintaldian, eta Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2790. urtean Thror Morian erahila izan ondoren, nanoen eta orkoen arteko gerra hasi zen, sei urte iraun zuena, 2793. urtetik 2799. urteraino. Eriadorrek gerra honetan kalterik jaso ez zuen arren, eskualde hau mesedetua izan zen, urte askoz, Mendi Lainotsuak, Sauronen zerbitzarietatik aske geratu baitziren, mendilerro honetako pasabideak berreskuratzea lortu zelarik.

Arathornek 64 urtez gobernatu zuen, eta 2848. urtean hil zen, 155 urte zituela, bere oinordekoa, bere seme Argonui izan zelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Arassuil** | **Iparraldeko Dunedainen Kapitaina**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2784-2848 | Ondorengoa**Argonui** |
**Anfauglith** edo **Ard Galen**, Tolkienen legendariumean, Dorthonion eta Lothlannetik iparraldera, Ered Wethrinetik ekialdera eta Mendi Urdinetatik mendebaldera dagoen ordoki zabal eta berde bat da. Ered Wethrinen duen bere mendebaldeko muturrean du bere sorrera Sirion ibaiak.

Melkor eta Fingolfin eta Maedhrosen arteko leihan dagoen tokia da. Erdialdeko Lurraldearen hasieran, Melkor, lurralde horren jaun eta jabe zen, baina, Valarrek preso hartu eta kateatu zutenean, ordoki hotz eta idorra berriz berdetu zen eta zaldi basatien lurraldea izan zen. "Eta Fingolfinen zalditeriak, ordoki horretatik zamaltzen zuen, baita Thangorodrimen itzaleraino ere, zaldiak, oso bizkor ugaldu baitziren, eta Ard-Galeneko belarra, ona eta berdea baitzen." Zaldi horien gurasoetako asko, Valinorretik zetozen eta eraginkortasunez zerbitzatu zituzten Elfoak.

Eguzkiaren Lehen Aroaren 450. urtean, Melkorrek, ordokia, Thangorodrimen suarekin suntsitu zuen Dagor Bragollach izeneko guduan, eta, ondorioz, lurralde hori, inongo bizirik gabe geratu zen, idorra, horregatik, **Anfauglith** (Hauts Itotzailea) deitu izan zelarik.

Hauth-en-Ndengin
----------------

"**Hildakoen Muinoa**", **Hauth-en-Ndengin** edo **Malkoen Muinoa** ere deitua, Nirnaeth Arnoediad izeneko guduan eroritakoen gorpuekin altxatutako muino bat da, Angbandeko biziraule edo preso oro izutzeko asmoarekin. Esaten denez, hori gora-behera, han belarra hazi zela, eta orko bakar bat bera ere ez zela tokia zulatzen ausartu, "non Eldar eta Edainen lurperatutako ezpatak herdoiltzen ziren".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3241398

 |

* Wd Datuak: Q3241398
**Arassuil**, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Arahad II.aren semea, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2628an jaioa.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2719. urtean hil ondoren, Iparraldeko Dunedainen hamaikagarren kapitain bihurtu zen. Bere agintaldian, orkoak berriz ugaldu ziren Mendi Lainotsuetan, eta, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2740. urtean Eriadorreko lurraldeak erasotzen dituzte. Arassuilek eta Iparraldeko Dunedainek, Elronden seme ziren Elrohir eta Elladani, orkoekin amaitzen lagundu zieten.

Hori gora-behera, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2747. urtean, Golfimbul kapitain bezala zuen orko talde bat Eskualderaino iritsi zen. Zelai Berdeetako Gudua gertatu zen bertan, hobbitek parte hartu zuten urrietako bat, Bandobras Took buruzagi bezala zutela, orkoak garaitu zituztenak.

Arassuilen agintaldian, Negu Luzea ere gertatu zen, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2758 eta 2759. urteetan, Eriadorren galera handiak eragin zituena.

Etimologia
----------

Arassuil izena sindarinezkoa da, Iparraldeko Dunedainen Kapitainen artean eta, aurretik, euren aurrekoak izan ziren Arthedaineko erregeen artean ohikoa izan zen bezala. Izenak, esanahi ezberdinak izan ditzake, eratzen duten hitzen erabileraren arabera.

* Ara-: edo *Ar-*, "Erregea" esan nahi duen edo erregetzarekin lotutako aurrizki bat da. Kapitainek, ohitura bezala, euren seme oinordekoari, aurrizki honekin hasten zen izen bat jartzea hartu zuten, eskubidez, Arnorreko erregeak izango liratekeen adierazgarri bezala.

* suil: "agurra" esan nahi du.

Honela, izenak, "Erregearen agurra" edo "Errege agurra" esan nahi du.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Arahad II.a** | **Iparraldeko Dunedainen Kapitaina**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2719-2784 | Ondorengoa**Arathorn I.a** |
***Arroz urez*** 2021ean Mikel Antzak (Mikel Albisuren izengoitia) plazaratutako saiakera da. Liburuan oroimen pertsonalak eta bizipenak, Burgosko prozesuaren gertaerekin eta epaiketa hartan egon ziren protagonistekin izandako elkarrizketekin nahasten dira. Gogoeta horietan tortura, espetxeen bizitza eta biolentzia protagonistak dira, nolabait, *collage* handi baten gisa: "Azkenean, collage moduko bat atera zaidala uste dut, puska autobiografiko desberdinez osatutakoa".

Izenburua
---------

Izenburuaren esanahia liburua irakurri behar da. Hamaikagarren kapituluan Antton Karrera Mikel Antzari azaldu zion nola bidaltzen zituzten mezuak espetxe barrutik kanpora; sistema arroz urez liburuetako lerroarteetan idaztea zen. Idatzi ondoren ez da ezer irakurtzen; idatzitako letrak ateratzeko eta irakurtzeko paperaren gainean plantxa bero bat jarri behar da.

Edukia
------

ETA erakundearen sorrera eta amaiera azaltzen zaizkigu liburuan, hau dena autorearen bizitzari lotuak. Era pertsonal batez, Mikel Albisuk introspekzio ariketa sakona egiten du, Txabi Etxebarrietarekin hasi eta tia Luzirekin bukatuz. "Hasieraren eta bukaeraren muturrak lotzeko hari gidaria da Burgosko Auzia, mende erdi igaro den honetan autoreak auzipetuetako zenbait elkarrizketatu baititu, eta haien testigantzak kontakizunaren atzeko oihala osatzeko moduan josi. Eta, lerroartean arroz urez idatziak, gure herrian ikusezin gorde behar izan direnak agerian geratuko dira". "Tartean, nire bizipenetan oinarritutako gertakariak txertatu ditut. Ariketa pertsonal moduko bat izan da, errelatoaren batailan sartzeko inolako asmorik gabe egindakoa". "Gure baitatik idatzi behar dugula uste dut" zioen egileak liburuaren aurkezpenean.

Trilogia
--------

Liburuak "trilogia baten parte" izan nahi du. Hasieran *Burgosko auzia. Iraultza eta bizi!* komikia izan zen eta testua hura argitzeko izan behar zen, azkenean gorputz propioa izan arte. Aipatu komikia *Pessoak atera zuen kartzelatik Sarrionandia* antzezlanarekin batera osatuko zen multzoa.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑  139 or.
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Mikel Asurmendiren kritika.
* Liburuaren inguruko elkarrizketa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106110917

 |

* Wd Datuak: Q106110917
Winpdb bere burua arazten.
**Araztailea**, beste programa informatiko batek eginiko akatsak garbitzeko erabiltzen da.

Erabilera
---------

Arazketa hasten denean, araztaileak programa bat jaurtitzen du arazteko. Hau beti bezala exekutatzen da araztaileak gelditzen duen arte, erabiltzaileak egoera azter dezan.
Araztaileak programa gelditzea posible du:

* Apurtuta dagoen puntu konkretu batean
* Apurtuta dagoen puntu konkretu batean baina hainbat kondiziorekin
* Momentu konkretu batean hainbat kondizio betetzen direlarik
* Momentu konkretu batean, erabiltzaileak nahi duenean

Eten puntu horretan erabiltzaileak egin dezake:

* Programako aldagaiak eta memoria arakatu eta aldatu.
* Prozesadoreko erregistroen edukia arakatu.
* Pilan dauden momentuko deiak aztertu.
* Exekutatu beharreko puntua aldatu, honela programak beste puntu ezberdin batean exekutatzen jarraituko du.
* Instrukzioz instrukzio exekutatu.
* Zati konkretu batzuk exekutatu.

Arazketak exekutatzen den arkitektura eta sisteman oinarritzen da, horregatik sistema batetik bestera bere funtzionamendua aldatu egiten da.

Arazketa baten informazioa
--------------------------

Arazketa baten aukera guztiak aprobetxatzeko beharrezkoa da, araztu beharreko programa konpilatzean, konpiladoreari adieraztea informazio eta instrukzio gehigarriak behar dituela kodigoa araztu ahal izateko. Informazio gehigarri hau, exekuzio kodeko instrukzio eta iturri-kodeko instrukzioen arteko mapaketari dagokio, beraiek sortzen baitute.
Informazio hau jartzen ez bada ere, exekuzio programa monitorizatzea posible izango litzateke. Bestalde, zailagoa izango da programa exekutatzen den testuinguru horretako informazio faltagatik.

Beste erabilera batzuk
----------------------

Araztaile bat alderantzizko ingeniaritza edo kopien babesa bermatzeko erabil daiteke. Araztailearen bitartez, aztertutako programaren funtzionamendua ezagutu daiteke, alderantzizko ingeniaritzari prozesuari lagunduz.

Bigarren mailako efektuak
-------------------------

Garrantzitsua da sumatzea arazten ari den programa batek portaera ezberdin bat eduki dezakeela araztaileak programaren barne denborak zertxobait aldatzen dituelako. Exekuzio denboran ematen diten aldaketa hauek sistema banatuari eragiten dio batez ere.

Araztaileen adibideak
---------------------

* GNU Debugger (gdb)
* SoftICE
* OllyDbg
* Trw2000
* Ida Pro

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193231

 |

* Wd Datuak: Q193231
**Strathleven House** Eskoziako Dumbarton herrian dagoen eraikina da, Leven haranean, Mendebaldeko Dunbartonshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Fleming familiak XIV mendetik aurrera izan zuen Strathleven eremua, garai hartan *Kirkmichael* izenaz ezagutzen bazen ere. 1677an mendean ordea William Cochrane Dundonaldeko 1. Earlak erosi zuen.

Baliteke aurretik dorretxe bat egon izana baina gaur egungo jauregia 1700 urtean eraiki zuen *Levenside* izenarekin. 1717an William Cochrane hil zen eta jauregiaArchibal Stonefieldek erosi zuen. 1830an Glasgowko James Ewing merkatariak erosi zuen eta honek aldatu zion izena, *Strathleven House* ezarriz. Jauregia haunditu ere egin zuen.

1947an Board of Trade erakundeak erosi zuen bere lurretan industriagune bat egiteko. 2700 langile hartu zituen industriagune horrek baina etxea hutsik egon zen eta 1979an barneko elementu guztiak kendu zitzaizkion, usteltzen hasiak baitzeuden. 1986an Scottish Historic Building Trust erakundeak erosi zuen eta jauregia berrizteari ekin zion. 1993an hasi ziren teilatua konpntzen eta 2000 urterako erabat berriztua zegoen etxea.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Ross Priory Club erakundearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15130596
* Commonscat Multimedia: Strathleven House

---

 |

* Wd Datuak: Q15130596
* Commonscat Multimedia: Strathleven House
**Talbot konderria** (ingelesez: *Talbot County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Talbotton da. 2010eko zentsuaren arabera 6.865 biztanle zituen, Talbot kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Talbot konderriak 1.022,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,74 ura dira. Beste 1.013,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.865 pertsonetatik 2.730 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 91 dira. 4.039 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 66 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498356
* Commonscat Multimedia: Talbot County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134880935
* LCCN: n81118486
* NARA: 10039187
* **Lekuak**
* OSM: 1073929
* TGN: 2000421

 |

* Wd Datuak: Q498356
* Commonscat Multimedia: Talbot County, Georgia
**Estepako errinozeroa** (*Stephanorhinus hemitoechus*) Pleistozenon Eurasia eta iparraldeko Afrikan bizi zen errinozeroa izan zen. 1868an Hugh Falconer paleontologo eskoziarrak (1808-1865) lehen aldiz deskribatu zuen. Lotura estua zuen basoko errinozeroarekin (*Stephanorhinus kirchbergensis*) baina hau paisaia irekiagoetan bizi zen. Basoko errinozeroa bezala, ez zen Pleistozenoaren amaieran desagertu, izan ere, berriki egindako azterketen arabera, Holozenoaren hasierara arte iraun zuen.

Euskal Herrian ere, bere aztarnak topatu dituzte: 1940an Olaztiko Koskobilo aztarnategian Erdi Pleistozenoko errinozero baten hortzak topatu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Goikoetxea, Jakes.  (2020-11-27). «Sakanako errinozeroa» *Berria*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2345315
* Commonscat Multimedia: Stephanorhinus

---

* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 8505174
* Paleobiology Database: 197774

 |

* Wd Datuak: Q2345315
* Commonscat Multimedia: Stephanorhinus
**Stelvioko igarobidea** (italieraz: *Passo dello Stelvio*; alemanez: *Stilfser Joch*), Italian dagoen mendi pasabide bat da, 2757 metroko altuerara dagoena. Ekialdeko Alpeetako garaiena da eta Alpeetako bigarren garaiena, 2770 metroko garaiera duen Col de l'Iseranen ondoren. Bere ospearen zati bat Italiako Giroko mendaterik gogorrenetako bat izateari zor dio. Bere luzera 24 kilometrokoa da, %7,6ko batez besteko goitierarekin eta gertu duen Stelvio herritik hartu du izena.

Historia
--------

  

Jatorrizko bidea 1820 eta 1825 artean eraiki zuen Austriar Inperioak Lombardiako austriar probintzia zaharra gainontzeko Austriarekin lotzeko. Orduan 1871 metroko garaierara iristen zen igoera zuen. Proiektuaren ingeniari eta gerenta Carlo Donegani (1775-1825) izan zen eta ordutik oso gutxi aldatu da ibilbidea.

Lehen Mundu Gerra baino lehen Austriar-Hungariar Inperioa eta Italiako Erresumaren arteko muga sortu zen. Gerra garaian, pasabidea, Italiak Austria eta Suitzarekin zuen mugatik gertu zegoena, elurretan gertatutako gudu izugarrien zelai izan zen eta neutrala zen Suitzako lurraldera ere iritsi ziren. Hiru estatuen arteko adostasun baten ondorioz Suitzan ez borrokatzea erabaki zuten, bi etsaiak ziren Austria-Hungaria eta Italiaren artean ziri bat bezala sartzen zena, lehena iparraldean eta bigarrena hegoaldean.

1919 ondoren, Italiaren hedapenarekin batera, pasabidea Italiaren parte izatera pasa zen eta bere garrantzia estrategikoa galdu zuen.

Stelvioko igarobidea oso erabilia da kirolerako, irekita dagoen hilabeteetan, ekainetik irailera. Ugari dira udan bere kurbak igarotzen dituzten txirrindulari eta motoziklistak. Igarobideak duen ospearen zati bat Italiako Giroak zeharkatu izanak eman zion publizitatearen ondorio da. Itzuli handi hori Stelvioko igarobidetik lehen aldiz 1953an pasatu zen; etapa haren garailea Fausto Coppi izan zen, eta ordu arte sailkapen nagusiko liderra zen Hugo Kobleti lidertza kendu zion.

2008an, Moto Guzzi konpainia *Stelvio* izeneko bere modeloa merkaturatzen hasi zen. Mendate ospetsuagatik jarri zioten izen hori.

Ikus, gainera
-------------

* Stelvio (Italia)
* Stelvio Parke Nazionala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1334855
* Commonscat Multimedia: Passo dello Stelvio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 236402434
* GND: 4118827-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 007150
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1108572

 |

* Wd Datuak: Q1334855
* Commonscat Multimedia: Passo dello Stelvio
**Talita Natasha von Furstenberg printzesa** (**Talita Natasha Prinzessin zu Fürstenberg** jaio zen, 1999ko maiatzaren 7an) estatubatuar modelo eta ospetsua da. Diane von Fürstenberg eta Egon von Fürstenberg moda diseinatzaileen biloba da.

Biografia
---------

Talita Natasha von Furstenberg 1999ko maiatzaren 7an jaio zen Alexandre von Fürstenberg eta Alexandra Miller-en lehen semea. Aitaren arabera, Fürstenberg familiako kidea da eta Agnelli familiaren oinordekoa. Aitaren aiton-amonak Diane von Fürstenberg eta Egon von Fürstenberg diseinatzaileak dira. Amaldekoaren aitona Robert Warren Miller enpresaburu aberats okitua da. Neba gaztea du, Tassilo Egon Maximilian von Fürstenberg printzea, eta anaiaorde gazteagoa, Leon von Furstenberg printzea. Pia Getty-ren, Marie-Chantal Greziakoaren eta Tatiana von Fürstenberg-en iloba da.

2017an graduatu zen Los Angeleseko Brentwood School-en. Gaur egun Georgetown Unibertsitatera joaten da lehengusuarekin, Constantine Alexios Greziakoarekin, harreman publikoak ikasten ari den lekuan.

Karrera
-------

Von Furstenberg-ek Teen Vogue-n lan egin du, baita Diane von Fürstenberg amonaren markarako ere. 2015ean, urriko Tatler aldizkariaren azalean agertu zen. Teen Vogue aldizkarian ere agertu da. 2016an, von Furstenberg 2016ko Hillary Clinton Presidentzia Kanpainarako bekadun gisa aritu zen. 2017an, Dolce & Gabbana taldean ibili zen Milaneko Moda Astean. 2018an DvF-eko musa izendatu zuten.

Talita von Fürstenbergeren zuhaitz genealogikoaren laburpena
------------------------------------------------------------


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Egon von Fürstenberg |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  | Alexandre von Fürstenberg |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Diane von Fürstenberg |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Talita von Fürstenberg |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Robert Warren Miller |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Alexandra von Fürstenberg |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | María Clara Pesantes |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22958174

 |

* Wd Datuak: Q22958174
*Artikulu hau Iruñeko Bigarren Zabalguneko kaleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aralar (argipena)».*

**Aralar kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

Izena
-----

Izena Aralar mendilerroaren omenez darama.

Kokapena
--------

Iruñeko zezen plaza eta Medialuna parkearen artean hasten da, Hemingway pasealekua eta Labriteko jaitsierararen parean, eta hego-mendebalderako norantzan Nafarroa Behereko etorbidea zeharkatuz, Agoitz kalean amaitzen da.

Erriberri kalea eta Media Luna kalearekiko paraleloki doa.

Bestalde, bere ibilbide osoan zehar honako kale hauek zeharkatu edota gehitzezn zaizkio: Emilio Arrieta kalea, Leire kalea, Teobaldoak kalea, San Fermin kalea, Nafarroa Behereko etorbidea, Tafalla kalea, Felipe Gorriti kalea, Aralar zeharkalea, Amaiurko Gaztelua kalea, Iturralde Suit kalea, Julio Ruiz de Alda kalea, Pascual Madoz kalea eta Cipriano Olaso kalea.

Ondarea
-------

* Iruñeko zezen plaza
* Eskolapioen eraikina
* Nafarroa Behereko etorbidea
* San Frantzisko Xabierkoaren eliza
* Zuria Nafarroakoa plaza

* Iruñeko zezen plaza.Iruñeko zezen plaza.
* Eskolapioen eraikina.Eskolapioen eraikina.
* Merindadeen plaza, Nafarroa Behereko etorbidea eta Karlos III.a etorbidea.Merindadeen plaza, Nafarroa Behereko etorbidea eta Karlos III.a etorbidea.
* San Frantzisko Xabierkoaren eliza.San Frantzisko Xabierkoaren eliza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479430

 |

* Wd Datuak: Q25479430
*Ikus baita ere: Talgo (tren mota)*.
*Ikus baita ere: Talgo (Renfe)*.
**Talgo enpresa**, egungo erregistroan *Patentes Talgo*, 1942an sortu zen espainiar tren-industriaren barneko enpresa bat da. Izena akronimoa da, eta *Tren Articulado Ligero Goicoechea-Oriol*etik dator. Talgo, batez ere, tren ekoizlea da, baina trenak eta trenetarako ekipoak mantentzeko zerbitzuak ere egiten ditu. Talgo enpresaren fabriketako bat Rivabellosan (Araba) dago.

Historia
--------

Talgo 350 trena, 2003an
Talgo 250 trena, 2010ean
*Patentes Talgo* 1942an sortu zen José Luis Oriol Uriguen finantzatuta, Alejandro Goikoetxeak diseinaturiko tren mota berria merkaturatzeko xedean.

40. hamarkadan, prototipo berriak garatzen aritu zen eta ustiapen komertzial egonkorragoa
50ekoan lortuko du. Gero, enpresak tren ugari diseinatu du eta teknologia berri eta iraultzaileak txertatu ditu haietan.

AEBetara edo Alemaniara ere esportatu badu ere, historian zehar Renfe izan da Talgoren bezero nagusia eta berak erosi dio ekoizpenaren munta handiena. Beste enpresa batzuekin ere akordioak egin ohi ditu, elkarlaneko proiektuak sustatuz edo fabrikatutako trenen mantenua bideratuz.

Egun, atzerrirako salmentak igo dira eta honek Espainiako eskariaren beherapena leuntzen lagundu du. Talgok filialak ditu Alemania, AEB, Errusia, Bosnia eta Kazajstanen; azken honetan, 2010ean, 300 milioi dolarreko balioa izango zuten 420 bidaiari kotxeren eskaria lortu zuen eta, ekainean, Errusiarako 100 milioi euroko balioko zuten 7 trenen eskaria lortu zuen..

Tren ekoizpena
--------------

Talgo enpresaren produkturik nagusiena Talgo trena da, bidaiarientzako bereizgarri espezifikoak dituen tren mota deformaezin bat, enpresaren hasieratik diseinu berezia duena.

Beste enpresa batzuekin elkarlanean, Talgo enpresak garraiorako lokomotora bereziak ere egin ditu: 350, 352, 353, 354 eta 355 serieak, alegia.

Elkarlanean era berean, Talgo enpresak muturrean trakzio berezia eransten dioten automotoreak ere fabrikatzen ditu. Hauetakoak dira Renferen 112 edo 730 serieak eta aurreratuagoa den Avril G3.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1100969
* Commonscat Multimedia: Talgo

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151650818
* LCCN: no2007150194
* NKC: osa2014806974

 |

* Wd Datuak: Q1100969
* Commonscat Multimedia: Talgo
**Aratis** edo **Aratikos**  hiri zeltiberiar bat izan zen, oppidum bat, egungo Aranda de Moncayo, Castejón muinoan, hiri nukleotik km 1 iparraldera, Aranda ibaiaren eskuinaldean, Euskal Herriko hegoaldeko muturretik oso gertu. K.a. VI. mendearen inguruan eraiki zen. K. a. eta Erromako armadak suntsitu zuen k.a. 74 eta 72 urteen artean, Irulegiko herrixkaren suntsiketaren garai bertsuan. Suntsiketa horretatik aurrera ez zen berriz populatua egon.

2016an, aztarnategia Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten "gune konplexu eta arkeologikoaren kategorian".

Identifikazioa
--------------

19. mendearen amaieran aurkituriko txanpon batzuei esker, ARATIKOS izenarekin grabatuta (alfabeto zeltiberiarran), hiri honen existentzia ezagutzen da. 1950az geroztik, Antonio Beltrán Martínez edo Jürgen Untermann ikertzaileek Aratis izeneko hiri zeltiberiar batekin identifikatu zituzten txanpon haiek, eta hipotesia luzatu izan behar zela erromantzezko izen hauetako baten erreferentzia: Aranda de Moncayo, Arandiga edo Aranda de Dueroko. 20. mendearen amaieran egin zen identifikazio zehatza Aranda del Moncayotik hurbil dagoen Castejón muinoan kokatutako "Castejón I - El Romeral" aztarnategia zela tokia. 

20. mendeko azken laurdenean, hain zuzen, indusketa irregular pribatuen bidez arpilaketa larriak gertatu ziren inguruan; 21. mendean nolabait konponduak Aratisko kaskoak, pieza ikusgarri batzuk, neurri batean Aragoira itzuli direlarik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko wikipediako «Aratis» artikulutik itzulia izan da, 2021-11-30 data duen 1057843531 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2021-11-30 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑   Vicente G. Olaya.  (6 de diciembre de 2019). «Aratis, historia de un expolio con retroexcavadoras» *El País*.
2. ↑   Aragón, Gobierno de. «DECRETO 43/2016, de 19 de abril, del Gobierno de Aragón por el que se declara el yacimiento arqueológico denominado Castejón I- El Romeral, sito en Aranda de Moncayo (Zaragoza), como bien de interés cultural, en la categoría de conjunto de interés cultural, zona arqueológica.» *www.boa.aragon.es*.
3. ↑   admin.  (2016-04-22). «Nueva declaración BIC en Aragón.» *Turismo de Aragón*.
4. ↑   «El yacimiento Castejón I de Aranda de Moncayo, Bien de Interés Cultural» *Aragón Digital*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85865312
* Commonscat Multimedia: Aratis (archaeological site)

---

 |

* Wd Datuak: Q85865312
* Commonscat Multimedia: Aratis (archaeological site)
**Stephen Earl "Steve" Gaines** (Miami, Oklahoma, 1949ko irailaren 14a - Gillsburg, Mississippi, 1977ko urriaren 20a) estatubatuar musikaria izan zen, *Lynyrd Skynyrd* taldeko kidea.

1970eko hamarkadan gitarra jo zuen hainbat taldetan. 1975ean, Cassie arreba nagusia *Lynyrd Skynyrd* taldean sartu zen, eta Steve gomendatu zuen Ed King gitarra-jotzailea ordezkatzeko. 1976ko maiatzean taldearen zuzeneko kontzertu batean parte hartu zuen eta handik gutxira *One More from the Road* diskoaren grabazioan. Gitarra jotzeaz gain, taldearen abestietako batzuk ere abestu zituen.

Gaines 1977ko urriaren 20an taldeak izandako hegazkin istripuan hildakoetako bat izan zen. Beste hildakoak bere arreba Cassie eta Ronnie Van Zant izan ziren.

Diskografia
-----------

Lynyrd Skynyrd
* *One More from the Road* (1976)
* *Street Survivors* (1977)

Bakarkakoa
* *One in the Sun* (1988)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q939194
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 54335597
* ISNI: 0000 0000 4152 3271
* BNF: 13931858h (data)
* LCCN: no98015166
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q939194
Suediako armarri handia
**Suediako monarkia** Suediako estatu-buruaren forma politikoa da. Suediak monarkia hereditarioa du, sistema parlamentario baten barruan. Suediako Erresuma (suedieraz: *Konungariket Sverige*) monarkia bat izan da memoria dagoenetik. Hasiera batean hautapenezko monarkia izan zena monarkia hereditario bilakatu zen XVI. mendean, Gustav Vasaren erregetzarekin batera. Hala ere, aurreko monarka gehienak familia kopuru mugatu batekoak izan ziren, Suediako erret leinu gisa hartzen direnak.

Suedia gaur egun demokrazia ordezkatzaile bat da, sistema parlamentario batekin, herri burujabetzan oinarritua. Hala agertzen da defintitua Gobernuaren Instrumentua legean, Suediako konstituzioaren lau oinarrizko legeetako bat. Monarka eta Erret Familiak hainbat ordezkaritza ofizial eta ez ofizial egin ditzakete, bai Suedian zein atzerrian ere.

Gaur egun Suediako erregea Karlos XVI.a Gustavo Suediakoa da, 1973ko irailaren 15ean tronura iritsi zena bere aitonaren heriotzaren ondotik, Gustavo VI.a Adolfo Suediakoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *The Monarchy in Sweden - Sveriges Kungahus.*  (Noiz kontsultatua: 2017-05-09).
2. ↑   **(Ingelesez)** Riksdagsförvaltningen. *The Constitution.*  (Noiz kontsultatua: 2017-05-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26796319
* Commonscat Multimedia: Swedish monarchy

---

 |

* Wd Datuak: Q26796319
* Commonscat Multimedia: Swedish monarchy
**André Engel** (Frantzia, 1946) antzerki-zuzendaria da. Filosofiako irakaslea izan zen, baina lanbide hori utzi eta antzerki munduan hasi zen. Hainbat antzezlan prestatu eta zuzendu ditu. Nicky Rieti pintore eta eszenografoarekin eta Bernard Pautrat filosofo eta antzerkigilearekin lan egin du. Oholtza gaineko antzezkizunen ohiko kode eta tradizioak hautsi ditu.

Hauek dira taularatu dituen lan ezagunenak: Brechten *Dans la jungle des villes* (1972), C.D. Grabberen *Don Juan et Fausto* (1973), *Kafka-Théâtre complet* (1979), *Lulu*(1983), *Légendes de la forêt viennoise* (1992), *La Force de l´habitude* (1997).

1996tik 2004ra bitartean, Savoiako Antzerki Eskola Nazionaleko zuzendaria izan zen. Gero, Odéon-Théâtre de l'Europe antzokian hasi zen lanean, artista asoziatu gisa. Hala, *Le Roi Lear* egin zuen 2006an, eta *La Petite Catherine de Heilbronn* 2008an.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2847725
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125100183
* ISNI: 0000 0004 2660 8225
* BNF: 146547073 (data)
* GND: 14255183X
* LCCN: n2018063108
* NKC: xx0240021
* SUDOC: 070156301
* BIBSYS: 14059219
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01770/eu\_e\_1613/e1613

 |

* Wd Datuak: Q2847725
**Sueboak** (latinez: *suebi* edo *suevi*; antzinako alemanez *swēbaz*) Iparraldeko Europatik etorritako germaniar etnia zen. Haren jatorrizko lurraldea Itsaso Baltikoaren inguruan zegoen; hori zela eta, erromatarrek *Mare Suebicum* zeritzoten. Tazitok ekialdeko germaniar herri guztiak suebo izendatu zituen.

Beren migrazioetan, sueboek hegoaldera eta mendebaldera jo zuten eta gaurko Alemanian bertakotu. Alemaniak oraindik Suabia (alemanez: *Schwaben*) izeneko eskualdea dauka, antzinako Wurtemberg erreinuan edo gaurko Baden-Wurttemberg estatuan eta Bavariako hego-mendebaldean, Ulm hiriaren inguruan. Garai hartan, sueboen zenbait tribu banatu ziren eta alaman bihurtu; *alaman* izenetik datorkigu euskaldunoi Alemania hitza, frantsesaren bidez ekarria.

Sueboak bizi ziren lurrak, I. mendean, laranjaz.
411. urtean, sueboak eta bandaloak Erromako Gallaecia probintzian kokatu ziren, Honorio enperadorearekin hitzarmena (*foedus*) izenpetuta. Haren hiriburua *Bracara Augusta* (gaurko Portugalgo Braga) zen. Sueboen Erresuma 456an bisigodoek suntsitu zuten Orbigo ibaiaren batailan. Harrezkero, bisigodoen menpe bizi izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 6 or..

Kanpo estekak
-------------

* **(Galizieraz)** Ricardo da Costaren Hispaniaren Kronologia (IV-VIII mendeak)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q155085
* Commonscat Multimedia: Suebi

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4058693-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 11978
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q155085
* Commonscat Multimedia: Suebi
Parrilada argentinarra
Alfajoreak
Labean egindako etxeko enpanadak.
Esne gozoa
**Argentinako gastronomiak** kreole sukaldaritza, natiboa, afrikarra, espainiarra eta italiarra fusionatzen ditu, hara joandako kolonizatzaile eta esklaboen ondorioz. 

Gastronomia honen faktore garrantzitsu bat, Argentina munduko laborantza ekoizle handienetako bat da. Garia, artoa, babarruna, haragia, esnea eta soja ekoizten ditu nagusiki. 

Txahal haragi ekoizpen handi horrek, herrialdean gehien kontsumitzen dena dela esan nahi du.

Gari ekoizpen masibo horrek ere, ogia zereal honekin egiten dela esan nahi du. Horregatik daukate ospe handia pizza bezalako produktu italiarrak.

Egoera soziekonomikoen ondorioz, gastronomia aldatu egiten da herrialdeko zonalde bakoitzean.

Kultura ondarea eta gastronomikoa
---------------------------------

Malbec ardo gorria, mate belarra, dulce de leche-a, enpanada eta errekiak Kultura ondare eta gastronomikoaren zigilua eramango duela erabaki zen, produktu argentiniarrak eta kontsumo generalekoak direlako.

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q579500
* Commonscat Multimedia: Cuisine of Argentina

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85031783

 |

* Wd Datuak: Q579500
* Commonscat Multimedia: Cuisine of Argentina
**André Jacquemin** (Épinal, 1904ko irailaren 3a - Paris, 1992ko irailaren 18a) frantziar margolari eta grabatzailea izan zen.

Bizitza eta lana
----------------

1919an bere herria utzi eta Parisa joan zen. 1921-1923 bitartean Arte Ederretako Eskolako ikasle izan zen. Berehala hasi zen, ordea, lanean bere kasa. 1953-1974 bitartean, Épinalgo museoko kontserbadore izan zen; erretiratu eta Parisa joan zenean, Arte Ederretako Akademiaren kide aukeratu zuten, eta 1989an lehendakari.

Zuzenean marrazten eta grabatzen zituen izaditik hartutako ereduak, bere sentsazioak eta inpresioak xaflara eramanez, eta horrek sentiberatasun eta egiazkotasun berezia ematen diote bere lanari. Inoiz ez zuen marrazkirik paperean egiten. Jacqueminek era guztietako gaiak erabili zituen bere grabatuetan: erretratuak, animaliak, biluziak, izadi hilak, eta abar. Baina paisaietan gailendu zen batik bat, elurrez estalitako paisaietan bereziki. Paisaia horiek halako izadiaz gaindiko kutsu bat dute, inork ez du berak bezala paperaren zuria elur bihurtzea lortu, loditasunaren tankera emanez eta eremuen isiltasuna sentiaraziz. Ilustratzaile gisa ere aritu zen, eta, besteak beste, Coletten, Bernanosen eta Malrauxen lanak apaindu zituen. Teknikari dagokionez, baliabide tradizionalak erabili zituen soilik: zizela, punta lehorra eta ur-bortitza.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***André Jacquemin*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Frantsesez)** *André Jacquemin, peintre-graveur* Andre-jacquemin.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2847983
* Commonscat Multimedia: André Jacquemin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36919979
* ISNI: 0000 0001 1441 9513
* BNF: 11908429m (data)
* GND: 120237385
* LCCN: n83182392
* SUDOC: 026933225
* ULAN: 500042803
* Open Library: OL799963A
* RKD: 41472
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03197/eu\_j\_0057/j0057

 |

* Wd Datuak: Q2847983
* Commonscat Multimedia: André Jacquemin
*Artikulu hau miniestadioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Anoeta».*

**Anoetako Miniestadioa** edota **Kote Olaizola estadioa**, bere aldamenean dagoen Anoetako estadioarekin batera Anoetako kirolgunea osatzen du eta Gipuzkoako Donostia hirian dago.

Kanpoko atletismo pista (400 m, 8 kale) eta tartaneko berotzeko pista (500 m) lehiaketa eta entrenamenduentzako erabili ohi da. Erdiko zelaia (belar naturalezkoa) aldika futbol nahiz errugbi partidak jokatzeko erabiltzen da, azken kirol horretan hiriko Bera Bera Rugby Taldea eta Basque Korsarioak taldeen egoitza delarik.

Gainera estadioak 1.500 ikusle edukitzeko gai den harmaila du. Harmailen azpian aldagelak, balio anitzeko bi gela eta muskulazio aretoa (80 m²) daude.

Iruditegia
----------

* HarmailakHarmailak

Kanpo estekak
-------------

* Anoetako miniestadioaren orrialdea: argibideak eta argazkia.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11692882
* Commonscat Multimedia: Mini Estadio Anoeta

---

 |

* Wd Datuak: Q11692882
* Commonscat Multimedia: Mini Estadio Anoeta
| **Arroka kalea** |
| --- |
|  Donostia, Amara |
|  |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Arroka kalea is located in Euskal HerriaArroka kaleaArroka kalea | Arroka kalea is located in GipuzkoaArroka kaleaArroka kalea |
| Arroka kalea is located in Donostia erdiguneaArroka kaleaArroka kalea |

 |
| Koordenatuak: | 43°18′51″N 1°58′59″W﻿ / ﻿43.31422°N 1.98319°W﻿ / 43.31422; -1.98319
 |

**Arroka kalea** Donostiako Amara auzoko kale txiki bat da, Easo plaza eta Amara kalea lotzen dituena.

1947 urtean hartu zuen egungo izendapena, bertan zegoen Arroka baserriari erreferentzia eginez. Aintzina, zamari eta gurdietarako kalea zen. Txikia eta estua izan arren, hainbat tailer eta lantegik han zuten egoitza, hala nola 1898 urtean zabalduriko hiltegia, *Calzados Tello* enpresa ezaguna eta gatza, harlauza eta lixiba lantegiak. Bertan zegoen Arroka kaleko pilotaleku txikia, inguruko herritarrek jolastoki eta bilgune gisa erabitzen zuten gune garrantzitsua.

2010eko hamarkadan, kalea San Bartolome muinoa izeneko operazio urbanistiko zabalaren barruan egon zen, eta horren ondorioz, kalea birmoldatu eta bertako eraikin batzuk eraitsi ziren, pilotalekua barne.

Iruditegia
----------

* Arroka kalea, Arroka plazako urbanizazioa hasi berritanArroka kalea, Arroka plazako urbanizazioa hasi berritan
* Arroka kaleko pilotalekua, gaur egun eraitsiaArroka kaleko pilotalekua, gaur egun eraitsia
* Pilotaleku zaharreko ezker paretaren atzealdeaPilotaleku zaharreko ezker paretaren atzealdea

Bibliografia
------------

* **(Gaztelaniaz)** Sada, Javier: En terrenos de Arroka, *El Diario Vasco* egunkaria, 2008-04-27.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16516293

 |

* Wd Datuak: Q16516293
Erraldoien Galtzadan (Irlanda) basaltozko zutabeak ikusten dira.
**Arroka magmatiko bolkanikoak** edo soilik **arroka bolkanikoak**, sumendietatik atera eta ur azpian edo lur gainazalean laba hozterakoan sortutako arroka igneoak dira.

Ezaugarriak
-----------

Arroka bolkanikoek, testura porfirikoa izaten dute, fenokristalak pikor oso fineko ore batez inguraturik, oro har, mikroskopikoa. Sarritan, ezaugarri bezala, beira (formarik gabeko materia) izaten dute, euren hoztea oso azkarra delako. Oso ohikoak dira fluido ehundurak eta gas ihesaren ondorioz sortutako burbuilak.

Arroka bolkanikoak, laba koladak eratuz kristalizatzen dira (laba-laster solidotuak) edo piroklastoak, arroka hauek, silize, gas eta beste fluido batzuen kopuru txikia duten magma basikoetatik datoz.

Adibideak
---------

* Basaltoa: Arroka bolkaniko ugariena da. SiO2 kopuru oso baxua du eta beraz magnesio eta burdin ugari dauka. Kolore iluna dauka.
* Erriolita: Arroka bolkaniko honek SiO2 ugari du eta beraz magnesio eta burdin gutxi. Kolore argia izan ohi du horregatik.
* Andesitak eta Dazitak tarteko proportzioak dituzte.
* Pumita: Gas kopuru handia duen laba bapatean hozterakoan sortzen da. Aire burbuilak barnean harrapatuak gelditzen dira eta oso dentsitate baxuko arroka sortzen da.

* Basaltoa.Basaltoa.
* Erriolita.Erriolita.
* Andesita.Andesita.
* Dazita.Dazita.
* Pumita.Pumita.

Ikus, gainera
-------------

* Arroka igneoa
* Arroka plutonikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108689
* Commonscat Multimedia: Volcanic rocks

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12264522p (data)
* GND: 4152764-1
* LCCN: sh85144250
* NDL: 00565266

 |

* Wd Datuak: Q108689
* Commonscat Multimedia: Volcanic rocks
**Apollo 10** Apollo programaren hamargarren hegaldia izan zen.

1969ko maiatzaren 18an jaurti zen, Thomas P. Stafford komandantea, John W. Young eta Eugene A. Cernan barruan zirela. Misio hau aurreko bien konbinaketa izan zen. Izan ere, estreinakoz ilargiratze-modulua Ilargiaren orbitan jarri zen eta bertan beharreko maniobrak burutu ziren. Stafford eta Cernan *Snoopy* ilargiratze-moduluan kokatu ziren Ilargi gertuko orbitan, aginte- eta zerbitzu-modulua utziz. Bertan Ilargiko orbita eliptikoan kokatzea lortu zuten, euren perilunioa lurrazaletik 10km-ra gelditu zelarik.

Ilargiratze-moduluarekin satelitearen inguruan bigarren eta azken orbita egiten zebiltzala ontziaren kontrola galdu zuten astronautek, zorionez handi gutxira Cernan pilotuak kontrola berreskuratu zuen. Maniobra hau amaitu ostean, astronautek ilargiratze-modulua bertan behera utzi zuten eta Eguzkiaren inguruko orbitara jaurti zuten. Tripulazioak *Charlie Brown* aginte-moduluan ontziratu ostean, Lurrera abiatu zen.

Misio hau gure satelitean jaitsiera egiteko azken entsegua izan zen. Gainera, ilargiratze-eremuen argazki ugari atera zituzten satelitearen inguruan bete zituzten 31 orbitetan zehar. 1969ko maiatzaren 26an, 192 ordu, 3 minutu eta 23 segundoko hegaldia bete ostean, itsasoratu zen ontzia.

| * i
* e
* a
Apollo programaren misioak |
| --- |
| Suziri frogak | 
* SA-1
* SA-2
* SA-3
* SA-4
* SA-5
* AS-203

 | Apollo Program insigniaApollo Program insignia |
| Bertan beherako misioak | 
* QTV
* Pad Abort Test-1
* A-001
* A-002
* A-003
* Pad Abort Test-2
* A-004

 |
| Eredu frogak | 
* A-101
* A-102
* A-103
* A-104
* A-105

 |
| Tripulatu gabeko misioak | 
* AS-201
* AS-202
* Apollo 4
* Apollo 5
* Apollo 6
* Skylab 1

 |
| Lurraren Azpi-orbitako misioak | 
* Apollo 7
* Apollo 9
* Skylab 2
* Skylab 3
* Skylab 4
* Apollo-Soyuz bateratzea

 |
| Ilargiaren orbitako misioak | 
* Apollo 8
* Apollo 10

 |
| Ilargiratutako misioak | 
* Apollo 11
* Apollo 12
* Apollo 14
* Apollo 15
* Apollo 16
* Apollo 17

 |
| Porrot egin duten misioak | 
* Apollo 1 (AS-204)
* Apollo 13

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191746
* Commonscat Multimedia: Apollo 10

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4608072-7
* WorldCat
* LCCN: no98130310

 |

* Wd Datuak: Q191746
* Commonscat Multimedia: Apollo 10
**Annus mirabilis** latinezko esaera bat da, "urte miragarri" edo "mirarien urte" esan nahi duena. Gaur egun, urte apartekoak eta gogoangarriak, historian eragin handia izan dutenak, izendatzeko erabiltzen da.

Hainbat urte izendatu izan dira *annus mirabilis* gisa, besteak beste ondorengoak:

### 1492

Urte horretan Errege Katolikoek mendebaldeko inperio handiena sortu zuten Granadako Erresuma konkistatzean eta Amerika aurkitzean. Gainera, gaztelaniaren gramatika argitaratu zen, *Gramática de la lengua castellana*, Europako hizkuntza modernoetan lehenbiziko gramatika.

### 1666

Urte horretan Isaac Newtonek bere ekarpenik garrantzitsuenak egin zituen, hala nola kalkuluari, higidurari, optikari eta grabitazioari buruzkoak.

### 1905

Albert Einsteinek erlatibitate bereziari, mugimendu browndarrari eta efektu fotoelektrikoari buruzko bost artikulu argitaratu zituen *Annalen der Physik* aldizkarian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q567424

 |

* Wd Datuak: Q567424