*Artikulu hau idazle zaldibiarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Iraola».*

**Rufino Iraola Garmendia** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1945eko azaroaren 5a - 2019ko ekainaren 18a) euskal idazle, kazetari eta bertsozalea izan zen.

Biografia
---------

Zaldibiako *Olegi* baserrian jaioa, Arantzazun eta Beasaingo La Salletarretan ikasketak egin zituen. Bestalde, maisu ikasketak egin zituen..
Zumarragako Esteban Orbegozo enpresan egin zuen lan doitzaile gisa, eta ondoren, Muebles Yany eta CAF-en bulegari gisa. 1983tik aurrera euskara irakasle gisa aritu zen Urretxun, Zarautzen eta Lasarte-Orian. Azken honetan zuzendari gisa ere bai.

Bertsozale porrokatua zen, bertsoak idazten zein bertsoei buruzko iruzkinak egiten ekarpen handia egin zuen. Bertso jarriekin irabazi zituen sarien zerrendan daude: Lazkao Txiki, Orixe , Xalbador, Zapirain Anaiak eta Lekuona besteak beste. Artikuluak eta iruzkinak, berriz, *El Diario Vasco* egunkarian eta *Bertsolari* aldizkarian argitaratu zituen batez ere, baina baita *Euskaldunon Egunkaria*, *Hemen*, *Goierritarra*, *Txintxarri*, *HABE* eta bestetan. Bere blog pertsonalean aurkitu daitezke haietako asko.

Epaimahaikide lanetan ere aritu zen hainbat bertso txapelketatan. 1986ko eta 1989ko Euskal Herriko Txapelketetan, esaterako.

Bere ibilbide literarioa 1994an hasi zen, Irun Hiria ipuin lehiaketa irabazi zuenean *Dena dago zatitxo baten baitan* liburuarekin.

2001ean *Hire magalean* argitaratu zuen. Bertan senar-emaztegai izandako fraide baten eta moja baten arteko harremana kontatzen da haiek elkarri idatzitako gutunen bidez.

Bertsolaritzari buruz, *Artxanberriren ziriak, Patxi Errotaren ugaritasuna, Jainkoaren ateraldiak* liburua argitaratu zuen (Sendoa, 1999), *Ñañarriri begira* (2003), eta 2009an Patxi Iraola anaiaren *Naizen apurra* biografia liburua apailatzen ere aritu zen. Bereak dira baita *Zaldiarangoak (2000)* narrazio sorta, *Biziaren bisutsak* (2000) artikulu bilduma eta *Abaraskak* aforismo liburua (2000). Franz Kafkaren *Metamorfosia* itzulpena ere egin zuen.

Lanak
-----

### Narrazioa

* *Dena dago zatitxo baten baitan* (1994, *Kutxa*)
* *Zaldiarangoak* (2000, *Hiria*)
* *Hire magalean* (2001, *Alberdania*)

### Artikuluak

* *Biziaren bisutsak* (2000, *Hiria*)

### Bertsoa

* *Artxanberriren ziriak, Patxi Errotaren ugaritasuna, Jainkoaren ateraldiak* (1999, *Sendoa*)
* *Ñañarriri begira* (2003, *Sendoa*)

### Aforismoak

* *Abaraskak* (2000, *Hiria*)

### **Itzulpenak**

* Metamorfosia (2000, *Hiria*)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Iraola, Rufino. *Nañarriri Begira*. Oiartzun: Sendoa, 2003 liburuaren azal-hegalean dagoen azalpena
2. ↑    «Iraola Garmendia, Rufino - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-06-19).
3. ↑    «rufino iraola garmendia» *rufino iraola garmendia* (Noiz kontsultatua: 2019-06-19).
4. ↑    Uranga, Amagoia Gurrutxaga. «Rufino Iraola zendu da» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2019-06-19).

Kanpo loturak
-------------

* Rufino Iraolaren bloga
* Rufino Iraola literaturaren zubitegian
* Rufino Iraola Bertsolaritzaren datu-basean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266703
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262082483
* Literaturaren Zubitegia: 36
* GND: 105329221X
* LCCN: n00031359
* SUDOC: 113359799
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 71771
* Lur: 03074/eu\_i\_1508/i1508

 |

* Wd Datuak: Q12266703