recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Narciso Ibáñez Serrador** —*Chicho Ibáñez Serrador* eta *Luis Peñafiel* izen-deiturez ere ezaguna— (Montevideo, Uruguai, 1935eko uztailaren 4a - Madril, 2019ko ekainaren 7a) zinema- eta telebista-zuzendaria izan zen. Uruguain jaioa, Espainian bizi zen 1947az geroztik. Telebistarako egin zituen saioek ospe handia eman zioten. Bereziki aipagarriak ditu *Un, dos, tres... responda otra vez* —lehen garaikoa (1972-1978) izan zen arrakastatsuena, nahiz eta gero (1982tik 1988ra eta 1991tik 1994ra) jarraipena izan zuen— eta *Hablemos de sexo* (1990), non maisutasun handiz bildu baitzituen dibertsioa eta pedagogia, umorea, erotismoa eta kultura.

Bizitza
-------

Gurasoak antzezleak zituen, eta antzerki-lanak idazten hasi zen. Geroago, ordea, zinemarako eta telebistarako idatzi zuen. RTVEren hasieran, *Historias de la frivolidad* (1967) egin zuen, zeinetan erotismoaren eta zentsuraren arteko historian zeharreko borrokari buruzko ikuspegi umoretsua eskaintzen baitzuen. Aitzitik, *Historias para no dormir* (1970) saioan beldurrezko istorioak kontatzen ziren. Zineman, aldiz, *La residencia* (1969) eta *¿Quién puede matar a un niño?* (1976) beldurrezko filmak zuzendu zituen. Berrikiago, eta RTVErentzat betiere, *Waku-Waku* (1990) eta *El semáforo* idatzi eta zuzendu zituen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2429535
* Commonscat Multimedia: Narciso Ibáñez Serrador

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 60865880
* ISNI: 0000 0000 7828 1392
* BNE: XX1084183
* BNF: 161524881 (data)
* CANTIC: a10695771
* GND: 139918590
* LCCN: n98103381
* NKC: jo20231184323
* SUDOC: 17072977X
* UB: a1230824
* autores.uy: 126
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02928/eu\_i\_0043/i0043
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q2429535
* Commonscat Multimedia: Narciso Ibáñez Serrador
**Joanes Zuhigaraitxipi** (Hendaia, 1640 (1646?)- Saint john's, Ternua, 1694ko irailaren 10), frantsesez *Joannis de Suhigaraychipy*, eta ezizenez *Le Coursic* (euskaraz "Kortsario txikia") XVII. mendeko kortsario euskalduna izan zen. Sei urtetan ehundik gora itsasontzi nederlandar eta espainiar harrapatu zituen Frantziako erregeren patentearekin.

Hainbat idazlek eta ikerlarik baionarra zela zabaldu duten arren, Édouard Ducéré (1849-1910) baionar liburuzain, artxibozain eta historialari ospetsuak ongi frogatu zuen Zuhigaraitxipi itsasgintzari loturiko Hendaiako familia bateko semea zela.

Abizena Urruñako Zuhigaraitxipi baserritik zetorkien. Ez dezagun ahantzi 1654ra arte Hendaia Urruñako auzotegia izan zela. Gizon txipia zen, sendoa, adoretsua eta azkarra. Marinel euskaldunek izugarri maite zuten eta azkeneraino jarraitzen zioten. Txipia izateaz gain deituran ere ZuhigaraiTXIPI zuenez, Kortsario Txipia goitizenaz izan zen ezaguna (frantsesez *Le Coursic).*

Hainbeste itsasontzi harrapatu zituen non esaten baitzen Donibane Lohizunetik Zibururaino itsasontzi-itsasontzi joan zitekeela, ura ukitu gabe.

Bere balentriei esker titulu asko lortu zituen. Bestalde, bere trebetasunak bataila aunitzetan gailentzen lagundu zion: behin nederlandarren kontra, hauek ehun gizon galdu zituzten bitartean, **Zuhigaraitxipik**, ordea, soilik bost galdu zituen.

Bere hilobia Plazentzian (Ternua) dago.

Euskal literaturan
------------------

* ***Maddi eta euskal piratak*** (Fernando Morillo). Gaumin, 2014. Gazteentzako eleberriko pertsonaia da Joanes Suhigaraitxipi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Aurkenerena, Joseba.  (2015-10-13). «Joanes Zuhigaraitxipi "Kortsario txipia"» *naiz: IRITZIA* (Noiz kontsultatua: 2019-12-26).

Ikus, gainera
-------------

* Louis de Harismendy

Kanpo estekak
-------------

* XVII. Mendea:Euskal korsaritzaren urrezko mendea[*Betiko hautsitako esteka*]
* Joanes Zuhigaraitxipi, Kortsario Txipia[*Betiko hautsitako esteka*] Joseba Aurkenerena, Naiz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9012116

 |

* Wd Datuak: Q9012116
**Itzhak Stern** (Krakovian (Polonia), 1901eko urtarrilaren 25a - Israel, 1969) Oskar Schindlerren kontulari industriala izandako judu poloniarra izan zen. *Schindler Deutsche Emailwarenfabrik* enpresan aritu zen kontulari, Krakovia erdian, eta laguntza handikoa izan zen kudeaketa hura. *Schindler's List* filmean erakusten duten juduen zerrenda osatu zuen, Holokaustoan bizirautea ahalbidetuz.

Lehenengotako elkarrizketa batean, Itzhakek lantegian langile juduak erabiltzeko aholkua eman zion Schindlerri, poloniarrak baino merkeagoak zirelako. Oskarrek kasu egin zion eta lana eskaini zien normalean *ez-funtsezko* kontsideratuak izango ziren judu askori eta kontzentrazio esparrutik bizirik ateratzeko modua lortu zuten. Ez gutxitan, lan dokumentuak faltsifikatu egin zituen eta irakasle eta intelektualak funtsezko langile kalifikatzeko bide egin zuen.

Gerra amaitu zenean, Schindler juduak salbatzen ahalegindu zela frogatzen saiatu zen. 1945ean, Sophia Backenrot abokatuarekin ezkondu zen eta, Polonian antisemitismoa emendatzen ikusirik, 1948an Israelera emigratzea erabaki zuten.

Schindler eta Stern harreman profesionalean hasi ziren elkarlanean, baina lagun min bihurtu ziren gero. 1969an Stern hil zenean, Oskar bere hiletara joan zen eta malko galantak isuri zituen lagunaren heriotzagatik
.

1993an, Steven Spielbergek *Schindler's List* filma egin zuen eta Ben Kingsleyk eman zion bizia Itzhak Sternen paperari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)**
2. ↑  **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q642430
* Commonscat Multimedia: Itzhak Stern

---

 |

* Wd Datuak: Q642430
* Commonscat Multimedia: Itzhak Stern
*Artikulu hau Goi Mailako Kontserbatorioari buruzkoa da; Kontserbatorio Profesionala gaitzat duena beste hau da: «Pablo Sarasate Musika Kontserbatorio Profesionala»*
**Nafarroako Kontserbatorioa**, (ofizialki **Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioa**) Iruñeko musika irakaskuntza zentru bat da.

Historia
--------

Kontserbatorioaren historiaren hastapenak XIX. mende erdialdekoak dira, 1859an sortu baitzen Iruñeko Udal Musika Eskola. Eskola hura kontserbatorio bihurtu zen 1957ko abenduan. Pablo Sarasate Musika Kontserbatorioa zeritzon orduan, eta Vinculo plazan kokatua zen. Izena Pablo Sarasate musikagile eta biolinjolearen omenez hartu zuen.

389/1992 Errege Dekretuak graduak banatzea ekarri zuen, eta ondorioz kontserbatorioa bi zatitan banatu zen 1990an, Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioa eta Pablo Sarasate Musika Kontserbatorio Profesionala sortuz. Banaketa administratiboa zen batez ere, bi eskolak eraikin berean baitziren.

2003an Kontserbatorio Profesionala kale nagusiko eraikin batera mugitu zenean bereizi ziren fisikoki bi eskolak.

2007-2008 ikasturtean eskolaren 150. urteurrena ospatu zuten.

2011-2012 ikasturtean Iruñeko "Musikaren Hiria" deritzon tokiko egoitza batean kokatu da Kontserbatorioa, Kontserbatorio Profesionalaren alboan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Conservatorio Superior de Música de Navarra – Sitio web del Conservatorio Superior de Música de Navarra» *csmn.educacion.navarra.es* (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Moreno Moreno, Berta. «El Conservatorio Profesional de Musica Pablo Sarasate» *Auñamendi Entziklopedia* (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).
3. ↑   Arbizu López, Carmen. «Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioa» *Auñamendi Entziklopedia* (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47458185

 |

* Wd Datuak: Q47458185
**Narciso Irureta Aburto** (Valdivia, 1924ko ekainaren 30a - Santiago, 2005eko abenduaren 26a ) abokatu eta politikari txiletarra izan zen, euskal jatorrizkoa. Eduardo Frei Ruiz-Tagle presidentearen Estatu ministroa izan zen.

  

Bere eskola garaia amaitu ondoren, Unibertsitate Katolikoan sartu zen zuzenbidea ikastera, baina bi urte bakarrik eman zituen bertan, Txileko Unibertsitatera joan baitzen, non bere karrera amaitu eta abokatu titulua lortu zuen 1950ean.

Bizitza pertsonala
------------------

Narciso Irureta Irureta izeneko azkoitiar baten semea, bere anaiarekin batera Buenos Airesera joan zena. Hiriburuan bi urte eman ondoren, 1918an Txileko Valdivia hirira iritsi zen, non Edma Aburto y Valverderekin ezkondu zen, hau ere euskal jatorrikoa. Gaztetan, bere ikasketak Pishuincoko Eskola Publikoan hasi zituen, eta, ondoren, Salestar Institutuan eta Valdiviako Gizonen Lizeoan jarraitu zituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6038067
* **Identifikadoreak**
* Biografías BCN: url

 |

* Wd Datuak: Q6038067
**Rappahannock konderria** (ingelesez: *Rappahannock County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Washington da. 2010eko zentsuaren arabera 7.373 biztanle zituen, Rappahannock kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rappahannock konderriak 691,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,07 ura dira. Beste 689,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.373 pertsonetatik 6.881 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 228 dira. 318 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 108 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q510920
* Commonscat Multimedia: Rappahannock County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130196306
* ISNI: 0000 0004 0391 4916
* LCCN: n81083878
* NARA: 10040002
* **Lekuak**
* OSM: 2534201
* TGN: 2002184

 |

* Wd Datuak: Q510920
* Commonscat Multimedia: Rappahannock County, Virginia
**Joan Beaumont** (1419ko apirilaren 3a - 1487ko martxoaren 27a) Nafarroako Erresumako kantzilerra eta Karlos Vianako printzearen irakaslea izan zen.

Biografia
---------

Karlos Beaumonten semea eta Leringo kondearen anaia; Vianako printzearen alde jarri zen, Nafarroako erregetzarako gerra piztu zenean (1451). 1454an Iruñeko apezpiku izateko bere hautagaitza aurkeztu zuen baina, Maria Kristina Erbiti bere maitalearekin batera seme natural- Martin Beaumont eta Menaldo Beaumont- zituenez, Martin Peraltakoa II.a hautatu zuten. Ordain gisa, 1455eko ekainean Printzeak Abarca eta Aberoako bizkonde izendatu zuten.

1460an Printzearekin batera Bartzelonara joan zen. Bi urte geroago, Kataluniako Gerra Zibila hasi zenean, matxinoen alde egin zuen eta urte hartako irailaren 12an, Kataluniako erregeorde zela, Henrike IV.a Gaztelakoari koroa eskaini zion. Honek ezetz erantzun eta Joanek Vilafranca del Penedès errenditu eta 1464. urtean Aragoiko erregearen esanetara jarri, eta ondasun guztiak itzuli zizkioten. San Joan Jerusalemgoaren ordenako abadea izan zen, eta Garesko komentua eta erietxea eraiki zituen.


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Martín de Beaumont |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Luis Nafarroakoa |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Karlos Beaumontekoa |  | Joan Beaumont |  |  | Menaldo de Beaumont |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Marie de Lizarazu |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Frantses Beaumont |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
2. ↑   Morales Roca, Francisco José.  (1999). *Prelados, abades mitrados, dignidades capitulares y caballeros de las Ordenes Militares habilitados por el brazo eclesiástico en las Cortes del Principado de Cataluña.* .
3. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2545460
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00848/eu\_b\_1569/b1569
* GEN: 12233
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q2545460
**Ius osculi** (euskaraz, *musu emateko eskubidea*) Erromatar zuzenbideko lege bat zen, zeinaren arabera emakume ezkonduek, egunero, senarrari ahoan musu eman behar zioten.

Testuingurua
------------

K. a. VIII. mendea, Erroman, kondairaren arabera, Romulok, hiriaren fundatzaileetako batek berak, *Ius Osculi* (musu emateko eskubidea) izeneko legea jarri zuen indarrean, beste arau askorekin batera.

Helburua
--------

Ez zen hura senar-emazteen arteko harremana derrigorrez estutzeko neurri bat, emakumeei nolabaiteko alkoholemia kontrola egiteko bidea baizik: gizonak hatsean antzemango zion emazteari ardoa edan zuen ala ez.

Lehen erromatarrentzat (gizonezkoentzat) alkoholaren kontsumoa eta adulterioa guztiz lotuta zeuden (edaten zutenak emakumeak zirenean soilik). Horregatik emakumeek debekatuta zeukaten alkohola kontsumitzea. Derrigorrezko musuen bidez kontrolatzen zuten hori eta, senarraren alkoholimetroa beti nahikoa ez zenez, *Ius Osculi* legeak jasotzen zuen haren senitartekoek ere emazteari musu eman behar ziotela, hasierako emaitza positiboa ala negatiboa berresteko.

Zigorrak
--------

Emaitza positiboa zenean zigorra senarraren esku geratzen zen: jipoia, zapuztea edota heriotza. Valerio Maximok dio Egnazio Mezenio izeneko erromatar batek emaztea kolpeka hil zuela ardoa edateagatik. Eta idazleak esaldi honekin justifikatzean zuen zigorra: "*Ardo egarriz dagoen emakume orok bertuteari ateak ixten dizkio, eta bizioei ireki*". Eta Plinio Zaharrak azaldu zuenez, alkohola edandako emakumeak maiz gela batean giltzaperatu eta hantxe gosez hiltzen uzten zituzten.

Denboraz, lege zurruna lasaitu zen pixkanaka eta erromatar emakumeei Bakoren plazerraz, ardoaz, gozatzeko baimena eman zieten.

Bibliografia
------------

1. 1 2 3 4 5 6   Irazustabarrena, Nagore.  (2018ko maiatzaren 13a). «'Ius Osculi', emazteak edan ez dezan» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3804619

 |

* Wd Datuak: Q3804619
**Ivan Gennadievitx Jakovlev**, errusieraz Иван Геннадьевич Яковлев,  (San Petersburgo, Errusia, 1995eko apirilaren 17a), boleibolean lehiatzen den kirolari errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean , ROC taldearekin Frantziaren atzetik eta Argentinaren aurretik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Denis Bogdan, Valentin Golubev, Ivan Jakovlev, Jegor Kliuka, Igor Kobzar, Ilias Kurkaiev, Maksim Mikhailov, Pavel Pankov, Viktor Poletaiev, Jaroslav Podlesnykh, Dmitri Volkov eta Artiom Volvitx-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoak, estalia
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ivan Jakovlev» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
3. ↑  Ivan Yakoblev WorldofVolley-en **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65598477
* Commonscat Multimedia: Ivan Iakovlev

---

 |

* Wd Datuak: Q65598477
* Commonscat Multimedia: Ivan Iakovlev
**Nafarroako Filmoteka** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen filmoteka bat da. Mendebaldea auzoko Antonio Pérez Goiena pasealekuaren 3. zenbakian dago, Nafarroako Liburutegiaren eraikin berdinean eta Pablo Sarasate Musika Kontserbatorioaren alboan.

Nafarroako Filmotekaren helburu nagusia da Nafarroarekin lotura duten filmak eta ikus-entzunezko obrak nahiz zinea eta ikus-entzunezkoa orokorrean eta nafarra bereziki aztertzeko interesgarriak diren bestelako elementuak berreskuratzea, artxibatzea, kontserbatzea, ikertzea eta hedatzea.

Funtsean daude partikularrek emandako filmak eta Nafarroako Gobernuak erosi, babestu edo lagundutako pelikulak. Azken urteetan besteak beste honako hauek eman edo utzi dute material zinematografikoa: Antonio José Ruiz, Adrián Martínez "Hamsi", Golem, Saide, el Cine Club Lux, Jesús Baztán, Enrique Soler, Javier Garreta, AlfonsoVerdoy, Mirentxu Purroy eta Miguel Urabayen. Gainera artxiboan honako hauek ere gordeta daude: SER kateak Iruñean daukan irrati-etxeko (Radio Pamplona) artxibo diskografikoa eta dagoeneko desagertu den Canal 4 Navarra tokiko telebista-kateko programazio-zintak.

Kanpo estekak
-------------

* Nafarroako liburutegiaren webgunea  **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492460

 |

* Wd Datuak: Q20492460
**Roberto Urdaneta Arbeláez** (Bogotá, 1890eko ekainaren 27a - *ibidem*, 1972ko abuztuaren 20a) kolonbiar diplomazialaria, estatu-gizona, kazetaria eta politikaria izan zen. 

Hagako Arbitraje Auzitegi Iraunkorreko Kolonbiako Talde Nazionaleko kidea izan zen.  Kolonbiako Unibertsitate Nazionaleko irakaslea, Ogasun ministroa, Gobernuko ministroa eta Gerra ministroa, presidente hauen agintaldietan: Alfonso López Pumarejo, Mariano Ospina Pérez eta Laureano Gómez .

1951ko azaroaren 5etik 1953ko ekainaren 13ra arte Kolonbiako presidentea izan zen, Laureano Gómez Castro izendatutakoaren ordez, kargutik erretiratu zenaren ordez osasun arrazoiengatik. 4 urteko diktadura militarrak jarraitu zion.

Bere gobernuan zehar ezkerreko taldeentzako amnistien bidez herrialdea baketzen saiatu zen, herrialdeak segurtasun arazo larriak baitzituen alderdi politiko tradizionalen gehiegizko indarkeriaren ondorioz, "El Bogotazoko" gertakarien ondorioz. Era berean, Gómezen politikekin jarraituz, Kolonbiako agenda politikoa NBEri eta OEAri atxiki zion. Gerra Hotzaren esparruan, Urdanetak laguntza militarra bidali zion Hego Koreari Iparraldeko komunistekin izandako gatazkan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *La voz del poder.* .
2. ↑   Colombia, Por: Lexbase.  (16 de junio de 2014). «El "Pacto de Bogotá" y el Fallo de la Corte Internacional de Justicia - Jurídica» *SITE\_NAME*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q734862
* Commonscat Multimedia: Roberto Urdaneta

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9065545
* ISNI: 0000 0000 3250 9582
* BNE: XX1471533
* GND: 1056605995
* LCCN: n93121510

 |

* Wd Datuak: Q734862
* Commonscat Multimedia: Roberto Urdaneta
**Jane di Castro** (Rio de Janeiro, Brasil, 1947ko apirilaren 7a - *ibidem*, 2020ko urriaren 23a) brasildar abeslaria eta ikuskizun-artista izan zen.

Bizitza
-------

Haurtzaroa Rio de Janeiroko Oswaldo Cruz auzoan eman zuen. Ama ebanjelikoa eta aita militarra zituela, etxean errepresioa jasan zuen trabestia izateagatik. 1960ko hamarkadan ile-apaintzaile hasi zen lanean Copacabanan. Auzoko gau-klubetan hasi zen antzezten eta, 1966an, Teatro Dulcina antzokian debutatu zuen. Lanbidearekin batera uztartu zuen ibilbide artistikoa.

Bibi Ferreiraren zuzendariaren esanetara aritu zen *Gay Fantasy* ikuskizunean , Rogéria, Marlene Casanova eta Ney Latorraca lankide zituela.

2004an *Divinas Divas* musikalean antzezten hasi zen Teatro Rival antzokian, Rogéria, Divina Valéria, Camille K, Eloína dos Leopardos, Marquesa, Brigitte de Búzios eta Fujika de Halliday antzezleekin batera. Musikalak Copacabanako trabesti eta transformisten ibilbidea oroitzen zuen. 10 urtez egon zen ikusgai.

2014an Otávio Bonfimekin ezkondu zen, 47 urteko elkarbizitzaren ondoren, 160 LGBT ezkongai-bikote bildu zituen zeremonia batean. Handik laster alargundu zen. Senarra minbiziak eragindako konplikazioen ondorioz hil zitzaion 2018an.

2020ko urriaren 23an hil zen minbiziak jota, 73 urte zituela, Rio de Janeiroko Ipanema ospitalean. Parque Jardim da Saudade hilerrian ehortzi zuten, Jardim Sulacap auzoa, Rio de Janeiroko mendebaldean.

Filmografia
-----------

### Telebista

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 | *Rua do Sobe e Desce. Número Que Desaparece* | Lana |  |
| 2017 | *A Força do Querer* | Bere burua |  |
| 2014 | *Pé na Cova* | Patricia Swanson |  |
| 2013 | *Salve Jorge* | Bere burua |  |
| 2008 | *Faça Sua História* | Bere burua |  |
| 2007 | *Paraíso Tropical* | Bere burua |  |
| 1995 | *Explode Coração* | Bere burua |  |

### Zinema

* *De Perto Ela Não é Normal* (2020)
* *Rogéria, Senhor Astolfo Barroso Pinto* (2018)
* *Divinas Divas* (2016)
* *O País do Cinema* (2016)
* *A Inevitável História De Letícia Diniz* (2012)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Portugesez)** «Jane di Castro, atriz e cantora, morre no Rio, aos 73 anos» *G1* 2020-10-23 (Noiz kontsultatua: 2021-03-01).
2. ↑   **(Portugesez)** Vanini, Eduardo.  (2018-11-29). «Recém-viúva, a atriz Jane Di Castro relembra o romance de meio século com o marido, Otavio Bonfim» *O Globo* (Noiz kontsultatua: 2021-03-01).
3. ↑   **(Portugesez)** «Corpo de Jane di Castro é enterrado no Rio; Leandra Leal diz que atriz mudou sua vida» *Folha de S.Paulo* 2020-10-25 (Noiz kontsultatua: 2021-03-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20048661

 |

* Wd Datuak: Q20048661
Eskandinaviar mitologian, **Ivaldiren semeak**, Freyren itsasontzia (Skíðblaðnir), Odinen lantza (Gungnir), eta Lokik, bere bihurrikerietako batean moztu zion ilea ordezteko Sifen urrezko ilea sortu zituzten nano batzuk ziren.

Skaldskaparmalen arabera, objektu hauek sortu ondoren, Lokik, apustu bat egin zuen beste nano batekin, Brokekin, honen anaia Sindri edo Eitri, Ivaldiren semeek sortutako objektuak bezain bikainak ziren objekturik sortzeko gai ez zela izango. Apustu honetan, Freyren basurdea zen Gullinbursti, Odinen eraztuna zen Draupnir eta Thorren mailua zen Mjolnir sortu ziren, jainkoek epaitu zituztenak, eta Ivaldiren semeek eginikoak baino bikainagoak zirela adierazi zuten. Honela, Brokek irabazi zuen apustua.

Istorio honen kontakizuna, Skaldskaparmalen agertzen da, eta ez ditu Ivaldiren semeen izenak adierazten, ezta zenbat diren ere, eta ez dira beste inon agertzen, aipatzen dituen ahapaldiaz gain. Grimnismalen aipatzen dira Skíðblaðnirren sortzaile bezala "itsasontzirik hoberena", eta ez dago ezer gehiago eurei buruz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1675516

 |

* Wd Datuak: Q1675516
**Ivan Brzić**, jaiotze izena **Ivica Brzić** (Novi Sad, 1941eko maiatzaren 28a - Novi Sad, 2014ko ekainaren 2a) serbiar futbol jokalari eta entrenatzailea izan zen. Internazionala izan zen UEFA Euro 1968an, Jugoslaviako futbol selekzio nazionalarekin parte hartu zuelarik.

Biografia
---------

Ivan Brzić Novi Saden jaio zen, 1941eko maiatzaren 28an, II. Mundu Gerra garaian. Hilabete batzuk lehenago, Hungariak hartu zuen Novi Sad, erresuma hark, 1941eko hasieran, naziek Jugoslavia hartzen lagundu baitzuen. Beraz, Brzić-en lehen urteak atzerriko militar okupazioaren pean joan ziren.

2014ko ekainaren 2an, gaixotasun luze batek hil zuen Ivan Brzic Novi Saden, Serbian.

Brzić jokalari
--------------

Erdilari izan zen eta hainbat ekipotan jokatu zuen, besteak beste hurrengoetan:

* FK Novi Sad (1961-1964).
* FK Željezničar Sarajevo (1964-1964).
* Jokalari ibilbidearen zati handiena FK Vojvodinan igaro zuen (1965-1972).
* UEFA Euro 1968an jokatu zuen Jugoslaviako selekzioarekin.
* DSV Leoben (1972-1974).
* FC Linz (1974-1977).

Brzić entrenatzaile
-------------------

Entrenatzaile ibilbideari dagokionez, aipagarria da 1983 eta 1987 bitartean, Osasuna zuzendu zuela. Bera entrenatzaile zela, 1984/1985eko denboraldiko ligan talde nafarrak 6. postuan amaitzea eta, lehenbiziko aldiz bere historian, UEFA Txapelketarako sailkatzea lortu zuen.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *...Iruñean pasatu nituen 4 urteak nire bizitzako hoberenak izan ziren. Oroimen onak besterik ez ditut gogoan, zuzendaritza, jokalariak, afizioa… Jainkoa banintz bezala tratatu ninduten eta beti eskertuko diet hori. Osasuna klub handia da, ez dago horrelakorik mundu osoan (...)...* |  » |

Beste hainbat talde zuzendu zuen Espainian: Real Mallorca, Real Oviedo edo Hércules FC Alacantekoa.

Perun ere izan zen, 1992an, Limako Club Universitario de Deportesren zuzendari eta txapeldun izan ziren urte horretan. Peruko neska batekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituen.

1993an, emaitza txarrak zirela-eta, bota egin zuten, Sergio Markarián uruguaiarrak ordeztu zuelarik (3-0 emaitzaz irabaziko zuen honek titulua).

1995ean, Alianza de Lima eta 2001ean, Sport Boys del Callao zuzendu zituen. 1999an, berriz, Boliviako Club Blooming de Santa Cruz.

2008ra arte, Fudbalski Klub Vojvodinaren entrenatzaile eta zuzendari teknikoa izan zen, hasi zen lekuan bukatu baitzuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3
2. 1 2
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2659979

 |

* Wd Datuak: Q2659979
***Itzulera*** Zetak taldeak 2022ko Herri Urrats jairako sortu zuen abestia da. 

Koronabirusgatik bi urtez egoera berezi batean egon ondoren, 2022koa "itzulera" desiratuaren urtea izan zen. Senpereko lakuko jaiaren leloa horixe izan zen. Giro horren barruan Itzuli zen Zetak taldea Herri Urrats-en abestiarekin batera. Zetak taldearen eta Erramun Martikorenaren arteko elkarlanean ateratako abestia da ***Itzulera***. Erabateko estilo-aldaketa ekarri zuen. Bideoklipa Pello Repazek zuzendu zuen, Iratze Reparazekin batera, txalaparta eta Kukai dantza taldearen Oskara koreografia ere integratu zutela.

* Pello ReparazPello Reparaz
* Erramun MartikorenaErramun Martikorena

Hitzak
------

Hauek dira abestiaren lehen hitzak:

*Mendikate honek lotuta*
*Zurekin mintzo direla diote xoriek*
*Esan zer kanta egin dizuten*
*Zein gertu gauden*
*Sentitzen al den*
*Amaiurren*
*Hori diote*
*Baigorrin ere*
*Mugalari hoiek*
*Mendikate honek lotuta*
[...]
Ipar eta hegoaldearen arteko lotura azpimarratzea da abestiaren gai nagusia. 

Mendikate batek alde bi guztiz banatzen dituela esan ohi da beti, baina kanta honek alderantzizkoa erakutsi nahi digu hasiera-hasieratik:"*Mendikate honek lotuta*". 

Txoriek erraz pasatzen dira mendikateko alde batetik batera mezuak eramateko: "Z*urekin mintzo direla diote xoriek. Esan zer kanta egin dizuten, Zein gertu gauden", "Xoriak mugaren bestalde, Jantzia dute, Doinu dotorez. Gaztelugatxe" "Ta estali dute Larrun bera ere".*

Espazioa eta sentipena konpartitzen dute alde biek: "*Zure zauria nirea da. Ta kantu hau biona. Erkidetasunaren bozeramaile, Zeuen urratsa geurea da, ta* [pandemia bukatu ondorengo] *itzulera denona*".

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «HERRI URRATSEKO ABESTIA» *Herri Urrats* (Noiz kontsultatua: 2022-08-18).
2. ↑     *ZETAK, Erramun Martikorena - Itzulera (Herri Urrats 2022).*  (Noiz kontsultatua: 2022-08-18).
3. ↑     *Itzulera( ZETAK-Erramun Martikorena) Herri Urrats 2022 | Txantxangorria-Euskal karaokeak.*  2022-04-08 (Noiz kontsultatua: 2022-08-18).

Ikus, gainera
-------------

* Herri Urrats
* Zetak

Kanpo estekak
-------------

* Itzulera abestiaren hitzak Genius.com
* Itzulera( ZETAK-Erramun Martikorena) Herri Urrats 2022 txantxangorria.eus
* Itzulera. - ZETAK, Erramun Martikorena (Herri Urrats 2022). Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-08-18).

* Zetak Spotify
* Zetak Youtube
* Zetak. Kontzertua Tolosan 2021. 40 argazki CC-BY-SA lizentziarekin. Plazara, Kultura. (2021-07-16).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113551519

 |

* Wd Datuak: Q113551519
**Joanne Kate Swinson** (Glasgow, Eskozia, 1980ko otsailaren 5a) britainiar politikari liberal demokrata ohia da, eta liberal demokraten buruzagia izan zen 2019ko uztailaren 22tik abenduaren 13ra. Kargua bete zuen lehen emakumea eta pertsona gazteena izan zen, baita karguan epe laburrenez iraun zuena. Swinson Komunen Ganberako kidea (MP) izan zen 2005etik 2015era eta 2017tik 2019ra. 2020ko irailean *Swinson Partners for a New Economy* (P4NE) taldearen zuzendari bihurtu zen. 

Swinsonek London School of Economics unibertsitatean ikasi zuen, eta epe laburrez harreman publikoetan egin zuen lan, Komunen Ganberako hautetsia izan aurretik. Parlamentuan sartu zenean orduko legebiltzarkiderik gazteena bilakatu zen.  Liberal Demokraten bozeramailea izan zen hainbat sailetan, besteak beste, Eskozia, Emakumea eta Berdintasunak, Komunitateak eta Tokiko Gobernuak eta Atzerriko eta Mankomunitateko Saila.

2010ean, Liberal Demokratak Alderdi Kontserbadorearekin koalizio gobernuan sartu ondoren, Swinson Nick Clegg lehen ministroordearen parlamentuko idazkari pribatu gisa aritu zen, eta gero Parlamentuko Lan Harremanetarako eta Posta Gaietarako Estatu Idazkariorde izendatu zuten.  2015eko hauteskundeetan bere eserlekua galdu zuen, baina bi urte geroago egindako hauteskunde aurreratuetan berreskuratu zuen. Legebiltzarrera itzuli ondoren, Liberal Demokraten lehendakariorde bihurtu zen, bozketan aurkaririk gabe. 2019ko uztailean, Vince Cable erretiratu ondoren, Swinsonek Ed Davey garaitu zuen Liberal Demokraten buruzagi izateko hauteskundeetan.

Handik gutxira Swinsonek bere alderdia 2019ko hauteskunde orokorretan zuzendu zuen, gobernua osatzeko ordezkaritza nahikoa eskuratzekotan Brexita bertan behera utziko zuela zin eginez. Horren ordez, Swinsonek eserlekua galdu zuen Eskoziako Alderdi Nazionalaren mesedetan, eta alderdiko buru gisa jarraitzeko inhabilitatua izan zen. Horrela, eserlekua galdu zuen buruzagi liberal demokrata nagusi bakarra bihurtu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *P4NE.* .
2. ↑   **(Ingelesez)** Shackle, Samira.  (). «20 under 40: Jo Swinson» *New Statesman*  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2011/12/31).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Jo Swinson MP, East Dunbartonshire» *TheyWorkForYou*.

Kanpoko estekak
---------------

* Webgune ofiziala
* Jo Swinson erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q327790
* Commonscat Multimedia: Jo Swinson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305129012
* ISNI: 0000 0004 1733 4760
* GND: 1154866807
* LCCN: nb2013015704

 |

* Wd Datuak: Q327790
* Commonscat Multimedia: Jo Swinson
**Jean-Claude Gallotta** (Grenoble, Isère, Frantzia, 1950eko apirilaren 7a) frantses dantzaria eta koreografoa da.

Biografia
---------

Frantziako Jeune Danse taldeko dantzari nagusia izan zen, eta koreografiaren erabateko aldaketa ekarri zuen. Arte Ederren ikuspegitik, ikuskizun distiratsuak asmatu zituen, non antzezle, dantzari eta artistek bat egiten baitute.

New Yorken, Merce Cunningham koreografoaren lana ezagutu zuen. Hark Émile Dubois taldea sortzera bultzatu zuen, eta Grenobleko Kultura Etxeko sorkuntza koreografikoko taldea izan zen.

*Ulysse* (1981) lanarekin, bizitzaren poza adierazi nahi izan zuen, eta hiztegi klasiko eta modernoak bat egin nahi izan zituen. Ondoren egin zituen *Les Aventures d'Ivan Vaffan* (1984, "Ivavn Vaffanen abenturak") eta *Les Louves et Pandora* (1986, "Otsoak eta Pandora"). 1987an, *Mammame* lanak izugarrizko arrakasta izan zuen Dantza Berriaren Montrealgo Nazioarteko Jaialdian. *Docteur Labus* (1988) eta *Les Mystères de Subal* (1990, "Subalgo misterioak") egin eta gero, Gallottak antzerkian eta musikan barneratu zuen dantza, *La Légende de Roméo et Juliette* (1992) eta *La Légende de Don Juan* (1992) obrekin, esaterako.

Bere unibertso nahasi eta hunkigarria zinemara eraman zuen *Rei Dom* (1989) eta *L'Amour en deux* (1991) filmekin. 2009an, Serge Gainsbourgen *L'Homme à tête de chou* albuma egokitu zuen. Orduz geroztik, *La Petite Sirène* (2010), *Faut qu'je danse !* (2011) eta *Le Sacre du printemps* (2012) proiektuak egin ditu.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Jean-Claude Gallotta*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3164986
* Commonscat Multimedia: Jean-Claude Gallotta

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 54185874
* LCCN: n95043941
* NKC: xx0169694
* SUDOC: 029999634
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02306/eu\_g\_0521/g0521

 |

* Wd Datuak: Q3164986
* Commonscat Multimedia: Jean-Claude Gallotta
**Jean-Baptiste Say** (Lyon, 1767ko urtarrilaren 5a - Paris, 1832ko azaroaren 15a) frantses ekonomialaria. Enpresaria zen, eta eguneroko lanean hartu zuen ekonomiarekiko zaletasuna. 1816. urtean ekonomiari buruzko eskolak ematen hasi zen. 1819. urtean *Conservatoire National des Arts et Métiers*-en Industria Ekonomia sailaren ardura hartu zuen. 1831. Urtean, berriz, *Collège de France*-ko Ekonomia Politikoko irakasle hautatu zuten. Argitaratu zituen obren artean nagusiak *Traité d’économie politique* (1803) eta *Cours complet d’économie politique* (1829) dira. Ekonomia teorian *entrepeneur* kontzeptua sartu zuen, eta oinarrizko ekoizpen bideak hirutan (lurra, lana eta kapitala) sailkatu zituen. Hala ere, ezaguna da batik bat bere izena daraman merkatuei buruzko legearengandik. Lege horrek ez zuen ekonomia teorian izan duen eragina lortuko ez balitz izan Keynes-en eta Eskola Klasikoaren arteko tirabira; Keynesen ustez, Eskola Klasikoaren huts handia zen Say-ren legea beren makroekonomia teoriaren oinarrizko ideiatzat hartzea. Bada zalantzarik Say-k postulatu horrekin esan nahi zuenari buruz; Keynes-en ustez legeak, funtsean, "ekoizten diren salgaien kopurua eta erositako salgaien kopurua berdinak dira" dio; beste modu batera esanda, "eskaintzak bere eskaria sortzen duela"; definizioz, beraz, ez litzateke inoiz izango baliabideen gutxiegizko erabilpenik. Legearen beste zenbait ikuspuntu funtsa handirik ez duten topikoak baizik ez dira, "truke orotan badirela eroslea eta saltzailea", eta "salgai bat saldu bada, norbaitek erosi duelako", esaterako. Seguruenik esanahi handieneko interpretazioa Keynes-ena da, baina oreka izateko baldintza gisa. Bere obren artean aipatzekoak dira orobat Ricardo ekonomialari ingelesaren obren frantseserako itzulpenak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-3-23 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13513
* Commonscat Multimedia: Jean-Baptiste Say

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64011652
* ISNI: 0000 0001 2136 3650
* BNA: 000026145
* BNE: XX1114014
* BNF: 119238753 (data)
* BNC: 000137022
* CANTIC: a10322413
* GND: 118820281
* LCCN: n50016910
* NDL: 00525869
* NKC: vse2005299804
* NLA: 35766292
* CiNii: DA02453480
* SNAC: w6513xsb
* SUDOC: 02712505X
* BIBSYS: 90523468
* UB: a1244615
* ICCU: TO0V062579
* Open Library: OL7203257A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05313/eu\_s\_1327/s1327
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 20458

 |

* Wd Datuak: Q13513
* Commonscat Multimedia: Jean-Baptiste Say
**Nikaraguako Guardia Nazionala** (gaztelaniaz: *Guardia Nacional de Nicaragua*) bezala ezagutzen da 1930etik 1979rarte funtzionatu zuen talde militar bati. Anastasio Somoza Debayleren diktadura bukatzean taldea desartikulatu zen arte.

*Constabulary* deritzonaren ordezkoa izan zen, marine estatubatuarrek sortu eta zuzendua AEBren Nikaraguako bigarren esku-hartzean (1926an hasi eta 1933 bukatu zena AEBren marineen infanteria erretiratuaz Augusto Sandino jeneralak eta bere Subirotasun Nazionalaren Defentsarako Armadak, EDSN, egindako erresistentziarengatik). Estatu Batuarrek Nikaraguan zituzten aliatu eta interesak defendatzeko bidali zituzten marineak, baina bertakoak menderatu ezin zituztela ikustean, Nikaraguarrez osaturiko talde hau sortu eta entrenatzen hasi zen. Guardia Nazionaleko buru nagusia Anastasio Somoza Garcia jenerala izan zen, zeinek (orduko Estatu Batuetako Arthur Bliss Lane enbaxadoreak aginduta) Sandino jeneralaren erailketa agindu zuen 1934ko otsailaren 21ean.

Guardia Nazionala, existitu zen bitartean, ez zegoen segurtasun nazionalaren kargu soilik, baita ordena publikoarena ere, hau da, aldi berean armada eta poliziaren lanetan aritu zen, izugarrizko botere eta influentziak zituelarik gizarte nikaraguarrarengain. Bere kideek ez zuten boto eskubiderik Nikaraguako 1939, 1948, 1950 eta 1974ko konstituzioaren arabera.

Ikus ere
--------

* Sandino
* Anastasio Somoza Garcia
* Askatasun Nazionalerako Fronte Sandinista, FSLN

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1541185
* Commonscat Multimedia: National Guard (Nicaragua)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 122718359
* LCCN: n80119550
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1541185
* Commonscat Multimedia: National Guard (Nicaragua)
**Niʻihau** edota **Niihau**, AEBetako Hawaii uhartediko uharte bat da, Hawaii estatuan. Kauai uhartetik 29 kilometro mendebaldera dago, eta populaturik gabeko Lehua uhartetik 1,1 kilometro hegoaldera. Uharteko herri nagusia Puʻuwai da.

184 km²-ko azalera du eta 2010eko erroldaren arabera 170 biztanle zituen. 10 kilometro zabal eta 30 kilometro luze ditu. Punturik garaiena Pānīʻau (381 m) mendia da.

Uharteko biztanle ia guztiak hawaiiar jatorrikoak dira eta egunerokoan nagusiki hawaieraz mintzatzen dira, horregatik Hawaii uhartedi osoan jatorrizko hizkuntza hobekien mantendu izan den uhartea da. Honen azalpena, Elizabeth McHutchison Sinclairrek (1800-1892) Kamehameha V.a erregeari Niihau uharte osoa eta Kauai uhartearen zati batzuk 10.000 dolarretako baliodun urrearen trukean erosteko kontratuan biztanleen usadioak eta hizkuntza bere hartan gordetzearen baldintza zegoela da, gainera 1915ean haren biloba Aubrey Robinsonek uhartea kanpotar bisitariei itxi zien. Gaur egun oraindik ere uhartera bertaratzeko bisitak mugatuak daude.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q239743
* Commonscat Multimedia: Niihau

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 246154582
* GND: 4214889-3
* LCCN: sh85091930
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1077974
* TGN: 1008345

 |

* Wd Datuak: Q239743
* Commonscat Multimedia: Niihau


| * i
* e
* a
Hawaii uharteak |
| --- |
| **Uharte Nagusiak**: Hawaii • Maui • Oahu • Kauai • Molokai • Lanai • Niihau • Kahoolawe**Ipar-mendebaldeko Hawaiiar Uharteak**: Nihoa • Necker • French Frigate Shoals • Gardner PinnaclesMaro uharria • Laysan • Lisianski • Pearl eta Hermes • Midway • Kure |  |
**Randolph konderria** (ingelesez: *Randolph County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chester da. 2010eko zentsuaren arabera 33.476 biztanle zituen, Randolph kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Randolph konderriak 1.546,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,22 ura dira. Beste 1.490,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,64 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.476 pertsonetatik 29.800 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 867 dira. 3.245 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 102 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 262 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Randolph County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486499
* Commonscat Multimedia: Randolph County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151282043
* GND: 4321519-1
* LCCN: n81096331
* NARA: 10039267
* **Lekuak**
* OSM: 1800898
* TGN: 2000526

 |

* Wd Datuak: Q486499
* Commonscat Multimedia: Randolph County, Illinois
**Párvusz** (1981eko martxoaren 1an *Norbert Kiss* bezala jaioa) hungariar artista grafiko bat da.

Estiloa eta margolanak
----------------------

Párvuszen margolanak Norvegian.
Bere ikasketak Budapest eta Szeged hirietan burutu zituen. Orokorrean Párvuszen artea tinta txinatarra eta aldika erabiltzen duen akuarelan oinarritzen da, baina oinarrizko koloreak beltza eta zuria dira.

Endre Szász eta Maurits Cornelis Escher artistek bere artearengan eragina izan zuten eta 2004ean bere izenpeko bi margolan egin ondoren bere berezko estiloa aurkitu zuen. 2005an Laponiara joan zen, gerora Hungariara itzuli eta laponiar zeinuak marrazteari ekin zion. Garai honetako margolanik onena Norvegian saldu zuen Mona Lisa saamia izan zen. 2007an bere zazpi margolan Tromsø hiriko norvegiar aretoan erakutsi ziren. 2009an beste arte mota bat aurkitu zuen, honela egur grabaketarekin hasi zelarik.

Bere lanak
----------

* Mona Lisa saamiaMona Lisa saamia
* Lau zatiko anatomiaLau zatiko anatomia
* Martha, Muchako estiloanMartha, Muchako estiloan
* M. C. Escher, bere berezko estiloanM. C. Escher, bere berezko estiloan
* Martharen armarriaMartharen armarria
* Zuhaitza - SustraiaZuhaitza - Sustraia
* 1.go Gurutzea1.go Gurutzea
* 2.go Gurutzea2.go Gurutzea
* Gurutze zeltiarraGurutze zeltiarra
* Kalevalako AinoKalevalako Aino
* 'Kish''Kish'
* Sunset in Helsinki. Oil on wood. 82 cm x 62 cmSunset in Helsinki. Oil on wood. 82 cm x 62 cm

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Parvusz.fw.hu
2. ↑  RedBubble
3. ↑  76 Ways to Say Amen. Vergitsis, Elias
4. ↑  Infonuorra.no[*Betiko hautsitako esteka*]
5. ↑  Arppa - Working partners[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Párvusz*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Webgune Ofiziala
* Infonuorra: *Ungarer vil bli same*[*Betiko hautsitako esteka*] (norvegieraz)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1774908
* Commonscat Multimedia: Párvusz

---

 |

* Wd Datuak: Q1774908
* Commonscat Multimedia: Párvusz
|  |
| --- |
| **Iparragirre** |
| Iparragirre |
| **Kokalekua** |
| **Lurraldea** | Gipuzkoa |
| **Udalerria** | Zaldibia |
| Iparragirre baserria is located in GipuzkoaIparragirre baserriaIparragirre baserriaIparragirre baserria (Gipuzkoa) |
| **Ezaugarriak** |
| **Katalogatua** |
| **Eusko Jaurlaritza** | 2005eko maiatzaren 24a |

**Iparragirre** Zaldibian dagoen baserria da, Olaeta bailarako goialdean dagoena.

2005eko maiatzaren 24an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Baserriak oinplano laukiluzea du, bi isurkiko zurezko estalkia, eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta, hegoalderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Fatxada nagusiko beheko solairua eta lehen solairua harri-hormez eginak daude. Fatxada, oholtzez itxita dago. Zona honetan dagoen aldapaz baliatuta, eraikinean sartzeko (mendebaldeko etxebizitza), harrizko zubia gurutzatuta, zurezko atea dago. Inguru honetan ere atxikitako eranskin bat dago; hau ere harri-hormez eta taulaz egina, aurrekoaren antzeko zubi baten gainean dago (ekialdeko etxebizitza). Ekialdeko fatxadaren beheko solairua harri-hormez egina dago, lehen solairua berriz, harri-hormez betetako otaesi bertikalez. Fatxada honen iparraldean, eranskin bat eraiki zuten; lehen solairua harri-hormez egina dago eta hormak zementuz zarpiatuak eta kareztatuak ditu. Mendebaldeko fatxadak, bi solairuetan harri-hormak ditu. Bertan sarrerako atea eta leiho-bao txikiren bat daude. Iparraldeko fatxada altu honetako –lurraren aldaparen ondorioz– beheko solairua eta lehen solairua harri-hormez eginak daude, eta ganbara oholtzez.

Barrualdeko egiturak, lurzoru naturalaren gainean jarritako harrizko zapatek eusten duten haritzezko atal bakarreko hamabi zutabe ditu. Zutabeek, habeek, besoek eta petralek osatzen dute enarabuztan eta aho-zirikaz lotutako armadura. Hegoaldeko fatxada nagusiaren elkarzut kokatutako harri-hormazko –eta oholtzazko itxitura ganbaran– paretak banatzen ditu barrutik baserriko bi etxebizitzak, ekialdekoa eta mendebaldekoa. Lehena bigarrena baino handiagoa da. Fatxada nagusian dauden sarrerako harrizko zubiak eta bertan dagoen eranskina, monumentutik kanpo geratzen dira.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8341964
* Commonscat Multimedia: Iparragirre baserria

---

 |

* Wd Datuak: Q8341964
* Commonscat Multimedia: Iparragirre baserria
**Iparraldeko Bulgaria** (bulgarieraz: Северна България, *Severna Bylgarija*) edo **Mesia** (bulgarieraz: Мизия, *Mizija*) Bulgariako iparraldeko eskualdea da, herrialdea erdibitan banatzen dituzten Balkanen iparraldean daude. Mendebaldean Timok ibaia eta Serbia, iparraldean Danubio eta Errumania eta ekialdean Itsaso Beltza ditu.

Eskualdea Valakiar ordokiaren zabalpena da, muinoz beterik dagoena. Guztira 48.596 km² eta, 2011ko erroldaren arabera, 2.674.347 biztanle (herrialde osoaren %36a). Bertoko hiri nagusiak Varna, Rousse eta Pleven dira.

Eskualdea 14 probintziatan banaturik dago:

* Dobritx probintzia
* Gabrovo probintzia
* Lovetx probintzia
* Montana probintzia
* Pleven probintzia
* Razgrad probintzia
* Ruse probintzia
* Xumen probintzia
* Silistra probintzia
* Targovixte probintzia
* Varna probintzia
* Veliko Tarnovo probintzia
* Vidin probintzia
* Vratsa probintzia

Burgas, Sliven eta Sofia probintzietako eskualde batzuk ere bertan daude.

* Dobrujako ordokiaDobrujako ordokia
* Danubio ibaia BelenenDanubio ibaia Belenen
* Ipar-mendebaldeko Balkanetako herrixka batIpar-mendebaldeko Balkanetako herrixka bat
* Itsaso Beltzako kostaldea Varnatik gertuItsaso Beltzako kostaldea Varnatik gertu

Erreferentziak
--------------

1. ↑  2011ko errolda **(Bulgarieraz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3447812

 |

* Wd Datuak: Q3447812