**Abraham Zacut** edo **Abraham Ben Zacuto** —hebreeraz: אברהם זכות; portugesez: Abraão ben Samuel Zacut— (Salamanca, Gaztelako Koroa, 1452ko abuztuaren 12a - Damasko, 1510 inguruan) judu matematikari, astronomo eta historialaria izan zen.

Biografia
---------

Abraham Zacutoren *Almanach Perpetuum* astronomiarik buruzko lana
**Abraham Zacut** edo **Abraham Ben Zacuto** Salamancan jaio zen, 1452an. Samuel Zacutoren seme izan zen eta Isaac Aboab izan zuen maisu.

Astronomia ikasi zuen Salamancako Unibertsitatean eta, gaztaroan, Salamancako gotzain eta errektore zen Gonzalo de Viveroren adiskide izan zen; honek animatu zuen Abraham *El gran Tratado*edo *Compilación Magna* argitaratzera. 1478an atera zuen eta hebreeraz idatzia zegoen. 1481ean, Juan de Salaya Astronomiako katedradunak itzuli zuen gaztelerara eta, 1496an, José Vicinh izan zen latinerara itzuli eta argitaratu zuena *Almanach Perpetuum Celestium Motuum* izenburupean. Zacutoren testuak garrantzi handia hartuko zuen Atlantikoan egingo ziren nabigazioetan.

Rabino izan zen bere komunitatean eta astronomiako irakasle unibertsitatean; ziurrenik, 1486an, Kristobal Kolonen Mendebaldeko Indietara joateari ezetza eman zioten Unibertsitateko Kontseiluko kideetako bat izan zen.

Zehaztasun hobea izango zuen astrolabioa garatu zuela ere badakigu.

1492an, juduak bidali zituzten Espainiatik eta Portugalen bilatu zuen babesa. Joan II.a Portugalgoak *errege historialari eta astronomo* izendatu zuen, eta Manuel I.aren garaian ere kargu horretan izan zen.

1497 inguruan, Portugaldik ihes egin beharrean izan zen, han ere kristautzera behartzen baitzuten. Otomandar Inperioan ezarri zuen egoitza eta hantxe hilko zen 1510 inguruan.

Behartutako erbesteratze hartan, Tunisian egon zen eta *El libro del linaje* (Sefer Yuhassin, hebraieraz: ספר יוחסין) lan gistoriografikoa osatu zuen hebraieraz. Bertan, juduen belaunaldien kontadizo kronologikoa egin zuen, Mundua sortu zenetik bere garairaino. 1581ean berrargitaratu zuten Krakovian, 1717an Amsterdamen eta 1857an Königsbergen. Ingelesez, berriz, ez zen 2005era arte aterako.

Bitxikeriak
-----------

* Salamancan, Zientzietako kanpuseko liburutegiak *Abraham Zacut* izena darama .
* Hori gutxi balitz, parean juduak bota aurreko sinagoga zegoen tokian eraikin bat dago eta, bertan, Zientzietako Fakultateko Matematika Saila dago. Barruan, sinagoga horri aipamen egiten dion plaka dago.

Lanak
-----

* *Hasafot leséfer ha–‘Aruk* (obra lexicografikoa),
* *Séfer Yugasin* (histórica)
* *Haajibbur hagadol* (*El gran Tratado* edo *Hibbur ha-gadol*, *Almanach perpetuum* edo *Almagesto*,
* *Tratado de las influencias del cielo y Juicio de los eclipses*,
* *Mix paté ha-cisteganin*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Ingelesez)**
3. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Enlaces externos
----------------

* Jewish Encyclopedia 1901-1906
* *Almanach perpetuum*[*Betiko hautsitako esteka*] (Inkunablea. 1496) Espainiako Liburutegi Nazionala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q330740
* Commonscat Multimedia: Abraham Zacuto

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100216826
* ISNI: 0000 0001 1945 0173
* BNE: XX928114
* BNF: 119903983 (data)
* CANTIC: a11238847
* GND: 100967280
* LCCN: n88074450
* NKC: mzk2003195763
* SNAC: w6321xbg
* SUDOC: 061402591
* UB: a1266326
* ICCU: BVEV050989
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q330740
* Commonscat Multimedia: Abraham Zacuto