recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Robert Ryman** (Nashville, Tennessee, 1930eko maiatzaren 30a - New York, 2019ko otsailaren 8a) estatubatuar margolaria izan zen.

1952an New Yorkera aldatu zen, musikarako zaletasunak erakarrita (saxoa jotzen zuen), baina hara iritsi eta berehala hasi zen margolaritzan. 1950eko hamarraldian zehar hainbat lan egin zituen New Yorkeko Arte Modernoko Museorako, eta liburutegi baten arte-sailerako; lan horiek eta Lucy Lippard arte-kritikariarekin ezkondu izanak eman zioten prestakuntza artistikoa. Adierazpen errealistak alde batera utzirik, margolaritza hutsa landu zuen, autoerreflexiboa, pinturaren ezaugarri oinarrizkoenak ikertuz. Lehen koadro eta collageetan, 1955 ingurukoetan, materialarekin, koloreekin eta pintzelkadarekin esperimentatu zuen, margolaritza prozesuaren ikerketa harturik bere produkzioaren gai nagusitzat. 1965. urte inguruan, ordea, koloreak alde batera utzi eta zuria bakarrik erabiltzen hasi zen; zuriaren ñabardurekin beste kolore guztiak iradoki zituen Rymanek. Harrezkero, gardentasun, trinkotasun, tonu eta argitasuna euskarriaren eta pintzelkadaren arabera aldatu izan zituen. Margolaria ikertzaile zientifikoaren mailara eramanez, tankera, ehundura, ertz, euskarri eta distiraren arabera lor daitezkeen ikusmen-efektuak ikertu zituen Rymanek, eta garrantzi handia eman zien xehetasun guztiei, piezaren pertzepzioan duten eraginagatik. Erakusketa garrantzitsuak egin zituen Europan eta Amerikan. Kasseleko zenbait Documenta erakusketetan parte hartu zuen (1972, 1977 eta 1982) eta atzera begirako erakusketak egin zituen Amsterdam (1974), Zurich, Paris eta Düsseldorfen. 1992. urtean MoMAn eta Tate Galleryn atzera begirako erakusketa bat egin zuten bere lanarekin. American Academy of Arts and Letterseko kide izan zen 1994. urtetik. 2005. urtean, Praemium Imperiale saria eman zioten.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q640936
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96561254
* ISNI: 0000 0000 8346 0467
* BNE: XX1103139
* BNF: 13323572g (data)
* GND: 119191776
* LCCN: n81127660
* NDL: 001163456
* NKC: ola2003192342
* SNAC: w6057qzf
* SUDOC: 027409066
* ULAN: 500118752
* RKD: 69129
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05178/eu\_r\_1159/r1159
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q640936
**Rapides parrokia** (ingelesez: *Rapides Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alexandria da. 2010eko zentsuaren arabera 131.613 biztanle zituen, Rapides Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rapides parrokiak 3.526,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 113,17 ura dira. Beste 3.413,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 37,32 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 131.613 pertsonetatik 85.041 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.418 dira. 41.937 beltzak edo afroamerikarrak. 968 amerikar natiboak ziren eta 26 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.545 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 138 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.958 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Rapides Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503870
* Commonscat Multimedia: Rapides Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136041820
* LCCN: n80098364
* NARA: 10039623
* **Lekuak**
* OSM: 1838157
* TGN: 2000893

 |

* Wd Datuak: Q503870
* Commonscat Multimedia: Rapides Parish, Louisiana
**Rapier**ra esku bakarraz eusteko moduko ezpata mota bat da, punta mehe eta luzanga batekin, bi alboetatik zorroztua, batez ere puntaz jotzeko pentsatua, estokeen familiakoa (*gerren* eta *puntzet* ere deituak euskaraz).  Espainian eta Italian XV. mendearen erdialdean sortu ziren, baina azkar egin zen ezaguna Europako gainerako lurraldeetan XVI. eta XVII. mendean, Aro modernoan.

Etimologia
----------

Gaztelaniaz armari *espada ropera* deitzen zitzaion, jantziekin batera agerian eramateko ezpata zelako (*ropa* =arropa, gaztelaniaz). Hortik eratorri zen *rapière* hitz frantsesa, eta horren ordainak zabaldu dira gero Europako hizkuntzetan, *rapier* batez ere.

Kontuan izan behar da Aro Modernoko garaietan, Espainian, Italian eta Frantzian, *rapier* bati *ezpata* besterik gabe deitzen zitzaiola, mota nagusia hauxe zelako.

Deskribapena
------------

Ezpata luzanga bat da, xafla mehekoa eta bi aldeetatik zorrotza; batez ere puntuarekin labankada egiteko erabiltzen bada ere, aurkariari azaleko ebakiak ere egin diezazkioke. Hainbai mota bereizten dira, beren ezpata-buru edo bururtenaren arabera: 

* Begizta formako ezpata-burua.Begizta formako ezpata-burua.
* Maskor erako ezpata-burua.Maskor erako ezpata-burua.
* Katilu formako ezpata-burua.Katilu formako ezpata-burua.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Katalanezko wikipediako «Estoc» artikulutik itzulia izan da, 2021-08-01 data duen 27934471 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2021-08-01 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑   «OEH - Bilaketa - OEH» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-06).
2. ↑    *Diccionari de la llengua catalana.* .
3. ↑    *Rapier sword..* .
4. ↑    *Diccionari d'esgrima | TERMCAT.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q816745
* Commonscat Multimedia: Rapiers

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph1026308
* AAT: 300037085
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q816745
* Commonscat Multimedia: Rapiers
Río de Ororen kokalekua, eskualdean
**Río de Oro** (arabieraz: وادي الذهب *wādī-að-ðahab*, euskaraz: «urrezko ibaia»), 1969 baino lehen Saguia el Hamra eskualdearekin batera Espainiar Sahara probintzia osatzen zuten eskualdeetako bat izan zen. Probintziako hegoaldean zegoen, eta 184.000 km² zituen. Hiriburua Dakhla zen. Iparraldeko muga Bojador lurmuturrean (26º paralelo ipar latitudea) zuen; eta hegoaldeko muga, Lurmutur Zurian edo *Ras Nouadhibou*n (21 paralelo ipar latitudea). Biztanleak berbereak dira, beltzekin nahasiak batzuetan, eta musulmanak.

Basamortua, Río de Oroko ohiko paisaia.

Geografia
---------

Basamortuak hartzen du lurralde guztia. Klima oso idorra da eta, oso handiak dira tenperatura aldeak barnealdeko zenbait lekutan: 0 °C gauean eta 65 °C arratsaldean.

Historia
--------

Berbere herriak bizi dira aspaldidanik Río de Oro aldean. 1346an lehorreratu ziren portugaldarrak Dakhlako badian, eta *Río de Oro* izena eman zioten alde hari, Afrika mendebaldetik ekarritako urre merkataritzan aritzen zirelako. 1884an iritsi ziren espainiarrak, eta nagusi geratu ziren, *Saguia el Hamra* (Mendebaldeko Saharako iparraldea) izeneko lurraldean bezala.

Espainiarrek alde egin ondoren (1976ko otsaila), Marokoko estatua jabetu zen Mendebaleko Saharako iparraldeko lurrez, eta berebat egin zuen Mauritaniak Río de Oroko lurretan (Dakhlako hiritik hegoaldera). 1976an sortu zen Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa, eta Fronte Polisarioa (*Frente Popular para la Liberación de Saguia el-Hamra y Rio de Oro* gaztelaniazko izenaren akronimoa da *Polisario*) gogor hasi zen bi armada okupatzaile horien aurka. 1979an Mauritaniak Río de Oro utzi eta Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa ezagutu zuen. Marokoko armada jabetu zen, ordea, lurralde hartaz, eta han jarraitzen du geroztik, Fronte Polisarioaren erasopean urte askoz, eta su-eten egoeran orain.

Munduko hirurogeita hamar estatuk onartu dute dagoeneko Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q929147
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158499987
* LCCN: n2008011909
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q929147
Rayleighen sakabanaketak zeruaren urdin kolorea eragiten du egunean zehar. Egunsentia eta ilunabarra aldean, ordea, kolore gorrixka eragiten du.
**Rayleighen sakabanaketa** edo **Rayleighen barreiatzea** (Lord Rayleigh fisikariaren omenez izendatua) argiaren edo beste erradiazio elektromagnetikoren sakabanaketa elastikoari deritzo, argia baino uhin-luzera laburragoa duten partikulek eragindakoa. Partikula hauek atomo zein molekula askeak izan daitezke. Argiak solido edota likido gardenetatik zehar bidaiatzen duenean gerta daiteke, baina batez ere, argiak gasetatik zehar bidaiatzen duenean ikus daiteke.

Lurreko atmosferan gertatzen den eguzki-argiaren Rayleighen sakabanaketak eragiten du zeruak kolore urdina izatea eta eguzkiak kolore horixka izatea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193709
* Commonscat Multimedia: Rayleigh scattering

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4177106-0
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q193709
* Commonscat Multimedia: Rayleigh scattering
**Raymond Léopold Bruckberger** (Murat, 1907ko apirilaren 10a - Friburgo, 1998ko urtarrilaren 4a) frantses domingotarra izan zen. Hogei urte zituela, Frantziako herritartasuna hartu zuen, eta 1929an domingotarren ordenan sartu zen. Okupazioaren garaian, katoliko guztiek nazismoari aurre ez egina deitoratu zuen. Baina, gero, heriotza-zigorraren ongintza sakratua defendatu zuen. Azken-aurreko liburua *Oui à la peine de mort* (1986, *Bai heriotza-zigorrari*) izan zuen. *Le cheval de Troie* aldizkariko sortzaileetako bat izan zen (1947-1948), Frantziako Elizaren jesuitismoaren kontra egiteko. Atzerriko Legioko kapilau izan zen. Ondoren, Afrika iparraldera joan zen. Gero, zortzi urte egin zituen Estatu Batuetan eta lau Grezian. Azkenik, Suitzako herrixka batera erretiratu zen. 1960an *Le Dialogue des carmélites* (*Karmeldarren elkarrizketa*) filma egin zuen, eta 1967an *Tu moissonneras la tempête* (*Ekaitza jasoko duzu*), Frantziako askatasunari buruzkoa. Bestalde, artikuluak idatzi zituen *Life*, *New York Times*, *L´Aurore*, *Figaro-Magazine* aldizkarietan. *Lettre ouverte à Jésus-Christ* (1973, *Eskutitz irekia Jesu Kristori*), *Lettre à Jean-Paul II, pape de l´an 2000* (1979, *Eskutitza Joan Paulo II.ari*) eta memoria liburu bat, *À l´heure où les ombres s´allongent* (1989, *Itzalak luzatzen direnean*) idatzi zituen, besteak beste. Burckberger aitak ohituren dekadentzia salatu zuen, eta bere burua katoliko ez-praktikatzailetzat zuen. 1981ean *Ce que je crois* (*Nik sinesten dudana*) idatzi zuen. 1985ean Académie des sciences morales et politiquesen sartu zen.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Raymond Léopold Bruckberger*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q731141
* Commonscat Multimedia: Raymond-Léopold Bruckberger

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 24598788
* ISNI: 0000 0001 2124 3894
* BNE: XX1212947
* BNF: 118942482 (data)
* CANTIC: a11993339
* GND: 116725877
* LCCN: n50041058
* NDL: 00434614
* NKC: jx20110204004
* NLA: 35115789
* CiNii: DA04425792
* S2: 120795803
* SUDOC: 026755718
* BIBSYS: 90216220
* UB: a1354173
* Open Library: OL5528966A
* PARES: 133568
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01177/eu\_b\_4852/b4852

 |

* Wd Datuak: Q731141
* Commonscat Multimedia: Raymond-Léopold Bruckberger
**Ronkona** (frantsesez: *roncone*, ingelesez: *ranseur*, *rawcon*, grezieraz *runka*) adar arma bat da, korzeskaren aldaera, bere alboetako marrazak puntetatik lurrerantz bihurritzen direnak, hiruhortz baten alderantzizko eran.

Historia
--------

Korzesken aldaera hau, XV. mendetik XVII. mendera arte erabilia izan zen, gainera, "parada" edo "ofizialtza" arma bat izan zelarik, itsas armadan erabilitako gerra arma bat.

Morfologia
----------

Infanteriako beste adar arma luze batzuk bezala, ronkona, gizon bat baino garaiagoa zen, orohar, 2 metro ingurukoa izaten zelarik. Bere moharra, soilik sastatzeko zen, horregatik, bere erdialdeko marraza, partesana eta korzeskarena baino luzeagoa da. Bere alboko marrazek, bere ezaugarri berezia ematen diotenak, kako forma hartzen dute, eta, hirurak batean, zitori hori baten antzekotasuna hartzen dute. Horregatik, borla ukitu eta amaiera aberasdun "parada" aleak aurki daitezke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1400675
* Commonscat Multimedia: Ranseurs

---

 |

* Wd Datuak: Q1400675
* Commonscat Multimedia: Ranseurs
**Ricardo "*Ritxar*" Gómez Álvarez** (Vigo, 1970), Galizian sortutako idazle eta musikagile gipuzkoarra da. Sortzaile gisa, gaztelaniaz idazten du literatura, eta musikagile gisa, euskarazko eta gaztelerazko musika proiektuetan egon da inplikatuta. **Ciclos Iturgaiz** izenarekin ere ezagun da, proiektu musikal hori gorpuzten duena Ritxar Gómez baita.

Ibilbide musikala
-----------------

1990eko hamarkadatik, Gipuzkoako Goierriko zenbait proiektutan parte hartu izan du, elkarrekin harreman genealogikoa eta partaidetza dutenak, sarritan bere lagun Mikel Aizpuruarekin:

* Anímese Martínez (1994-1996)
* Elurretan (2003-2009)
* Nahiadance (2008)
* Ciclos Iturgaiz (2010-)

Azken proiektu honetan hitz eta musika egiten du Gómezek eta talde-izena bere marka pertsonala ere badela esan daiteke: izen hori erabiltzen du Twitterren eta liburuak auto-editatzeko orduan ere zigilu gisa erabili du.

Musika talde hauetan guztietan asmo transzendentalik gabeko pop zuzena eta jostalaria egin izan dute beti, Ciclos Iturgaizekin sarkasmoa eta umore beltza landu arte. Joera bera ikusten da, euskaraz baina ukitu naif-ago batekin, Kau Kori Kura proiektuan, zeinean Ritxar Gómezen lagun Mikel Aizpurua dagoen.

Literatura
----------

Hiru eleberri argitaratu ditu Ritxar Gómezek.

* *Gooolpe de vista (*2016, Ciclos Iturgaiz autoediciones)
* *El fin justifica los miedos* (2018, Ciclos Iturgaiz autoediciones)
* *Los crímenes de la Vuelta 83* (2020, Antipersona)

Lehenak eta hirugarrenak elementu komunak dituzte: 1980ko hamarkadako giroa, musika, kirol gertakari benetakoak eta haiekin lotutako fikzio politiko eroak. 2018kak berriz, ustez Makiavelorena den esaldi bati buelta emanez, zerikusi gehiago du euskal industria handiaren erretratu fiktizio bat ematearekin; Ritxar Gomezek, CAF-en lan egiten duelarik, barrutik ezagutzen du esparru korporatibo hori, eta sarkasmoz eta umore beltzez marrazteko aitzakia ematen dio horrek.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Tercera novela de Ritxar Gómez» *El Diario Vasco* 2020-07-04 (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
2. ↑   «"Izpiritu libreko artisten zain nago"» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *EL FIN JUSTIFICA LOS MIEDOS |.*  2020-12-02 (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «¿Para cuándo el apeadero de CAF?» *El Diario Vasco* 2007-09-15 (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105513701

 |

* Wd Datuak: Q105513701
**Ricardo Balaca Orejas-Canseco** (Lisboa, 1844ko abenduaren 31 — Aravaca, Madril, 1880ko otsailaren 12a) guduen eszenak  margotzen espezializatua zegoen pintore espainiarra..

Biografia eta lanak
-------------------

'Almansako gudua',  Ricardo Balacak margotua. (Pradoko Museoa).
Bere aita José Balaca Carrión margolaria ere bazen. Ricardo semea jaio zen unean Lisboan zegoen, Espainatik erbesteratu ondoren arrazoi politikoak zirela medio.

Formakuntza senidearen estudioan hasi zuen eta Madrilgo Escuela Superior de Pintura Escultura y Grabado delakoan osatu, non  Federico Madrazo. margolariaren ikasle izan zen.  Gazte zela, nabarmendu zen eta 1858 urtean, 13 urte baino ez zituela, parte hartu zuen Espainiako Exposición Nacional de Bellas Artes , non ohorezko aipamena jaso zuen.

Teresa Vergara Domínguez izan zuen emazte eta harekin hiru seme izan zituen. 37 urte zituela hil egin zen. Bere anaia,  Eduardo Balaca , margolari aitortua izan zen ere. 

Marrazkigintza, ilustrazio grafikoa, erretratua eta batik bat guduen eszenak margotzen nabarmendu zen. Hori XVIII mendeko genero tipikoa zen, baina XIX mendean, Erromantizismoa zabaltzean, generoa gailendu zen berriz. Bere lanen artean, azpimarragarriak dira Hirugarren Karlistaldian eginikoak, Gerra Ministerioak berriemaile izendatutakoan. Epe horretan, hainbat marrazki egin zituen gerrako gertaerak islatzen..

Bere lanen artean, badago  *La Batalla de Almansa* Madrilgo Pradoko Museoan erakusgai dagoena,  *Teresa Vergara* emaztearen erretratua,  Lazaro Galdiano Museoan eta   *Inocencia Serrano y Cerver*, Cerralbo Markesaren erretratua, Madrilgo Cerralbo Museoan ere. Ilustratzaile gisa, On Kixote Mantxakoaren Montaner y Simónek eginiko argitalpenaren ilustrazio lanak egin zituen eta garaiko hainbat aldizkarien kolaboratzaile izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ricardok Balaca bigarren karlistadako margolaria.*  Zumalakarregi Museoa (Noiz kontsultatua: 2016-3-22).[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑   «Balaca y Canseco» *XIX. mendeko albuma* (Gipuzkoako Foru Aldundia) (Noiz kontsultatua: 2016-3-22).
3. ↑   Ricardo Balaca. Un joven prodigio.] 2011ko apirilaren 2an eginiko kontsulta.
4. ↑  Museo del Prado, enciclopedia online: Ricardo Balaca y Orejas-Canseco. 2011ko apirilaren 2an eginiko kontsulta

Bibliografia
------------

* Ossorio y Bernard, Manuel.  (1868). *Galería biográfica de artistas españoles del siglo XIX.*  1 Madril: Imprenta a cargo de Ramón Moreno, 61-62 or..

* Pereira Bueno, Fernando; Sousa Jiménez, José.  (1994). «Apuntes de una estancia del pintor Ricardo Balaca en Galicia» *Anuario Brigantino* (Concello de Betanzos) (17): 287-302. ISSN 1130-7625..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9068949
* Commonscat Multimedia: Ricardo Balaca

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86517682
* ISNI: 0000 0000 6635 3184
* BNE: XX1000119
* GND: 1053060572
* LCCN: n2021026374
* SUDOC: 182652327
* ULAN: 500035281
* RKD: 129928
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* Museo del Prado: d00e8d64-0de6-4b9b-9132-9df03469dd56

 |

* Wd Datuak: Q9068949
* Commonscat Multimedia: Ricardo Balaca
***Sadko***, tbaita ere ***Sadko urpeko erresuman*** (errusieraz: Садко в Подводном царстве), Ilia Repin margolari errealistaren olioa mihise gaineko lana da. Margoa 1876an egin zuen, Frantziara egindako bidaia batean.

Errusiar poema epiko batean oinarrituta, Sadko merkatari eta musikariaren pertsonaia mitikoa deskribatzen du, Urpeko Erregearen alabetako bat aukeratu behar duena harekin ezkontzeko. Tsesarévich Aleksandr Aleksandrovitxek, etorkizuneko Alexandro III.a tsarrak erosi zuen. Egun San Petersburgoko Errusiar Museoko bilduman dago.

Gaia
----

Sadkoren gaia bilina batena da, ahozko poema epiko bat, Errusiako ipar-mendebaldean grabatua. Sadko merkatari eta musikaria Urpeko Erregearen erresumara eraman dute emanaldi bat emateko. Urpeko Erregeak bere musikarekin dantza egin ondoren, ekaitz suntsitzaile bat eraginez, Sadkori eskatzen zaio erregearen alaba sirenetako bat hauta dezala bere emaztetzat hartzeko. Santu baten aholkuari jarraiki, Sadkok hiru aldiz hirurehun alaba baztertzen ditu azkena onartu aurretik, Chernavushka. Repinek Sadkó margotu zuen eskuinean, erdi gizaki diren eta erdi uretakoak diren emakumeen prozesio bati begira; baztertutako sirenak atsekabetuta daude.

Teknika
-------

Zeruertz altu batekin kontrapikatutako planoan egina dago. Margolana olioz margotuta dago mihise gainean, eta 322,5 zm × 230 zm-ko neurriak ditu. Teknikoki lan konplexua zen, elementu ugariekin.

Kritikoen erantzuna
-------------------

Repin Errusiara itzuli zuenean, Parisen egindako lanak erakutsi zuen, tartean *Sadko*; besteak biak *Emakume beltza* eta *Paris Cafe* ziren, biak errealismoarekin erabat lerrotuta. *Sadko*, aldiz, mitologiako gaia izanik, beste motatako elementuak zituen eta, ondorioz, kritika ugari jaso behar izan zituen. Batzuen ustez gai mitologikoak ez ziren Repinek margotzeko egokiak. Dena dela, arrakasta izan zuen eta hari esker margolariak, 1876an, Arteen Akademia Inperialean sartu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Sternin, Grigori; Kirillina, Jelena (2011). *Ilya Repin*. New York: Parkstone International. 134.or. ISBN 978-1-78042-733-1.
2. ↑
3. ↑  Valkenier, Elizabeth Kridl (2009). «Ilia Repin and His Critics». Adlam, Carol; Simpson, Juliet, editoreak. *Critical Exchange: Art Criticism of the Eighteenth and Nineteenth Centuries in Russia and Western Europe. Cultural interactions* 12. Berna: Peter Lang. 231-232. or. ISBN 978-3-03911-556-3.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Errusiar Museoaren fitxa teknikoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4404599
* Commonscat Multimedia: Sadko (Repin)

---

 |

* Wd Datuak: Q4404599
* Commonscat Multimedia: Sadko (Repin)
**Ricardo Ariztía de Castro** (1944ko abenduaren 12a) Txileko agronomoa, enpresaburua, lider sindikala eta politikoa da, 2000. eta 2002. urteen artean herrialdeko enpresa erakunde nagusia den Ekoizpen eta Merkataritza Konfederazioaren (CPC) presidentea.

Biografia
---------

Hiriburuko *Verbo Divino* ikastetxean ikasi zuen eta gero Unibertsitate Katoliko Pontizikalean, nekazaritza ingeniari graduatu zen.   Lizentziatu berria, María Cristina Tagle Larraínekin ezkondu zen, eta harekin hiru seme izan zituen: María Cristina, Francisca eta Ricardo.  

Santiagoko metropolitar eskualdeko Alhué inguruko nekazaria zen Ricardo Ariztía Ruiz aitaren gidaritzapean hasi zuen negozio jarduera.

1974an lurrak erosi zituen Talaganten eta ondoren Melipillako baserriekin jarraitu zuen, Txileko hiriburutik gertu, eta bertan frutazaintzan, mahastizaintzan eta behi, txerri eta zaldi hazkuntzan hasi zen.

Bere bizitza sindikala 1989. urtearen amaieran hasi zen Fruta Ekoizleen Federazio Sindikal Nazionaleko (Fedefruta) buruzagi gisa, eta handik salto egingo zuen, 1997an, Nekazaritza Elkarte Nazionaleko (SNA) presidentetzara.

Agintaldi hori 2000. urtean eten zuen CPCko kargua hartzeko. Erakunde horretan lan-zerga eta zerga erreformek mehatxatutako enpresa-komunitatearen interesak defendatzerakoan izaera irmoa erakutsi zuen.

2010eko apirilean, Sebastián Piñeraren gobernuan, Nekazaritza Garatzeko Institutuko (Indap) behin-behineko zuzendari bihurtu zen.  Urte bereko irailean, titular gisa berretsi zuten Kudeaketa Publikoko Goi Mailako Sistema lehiaketa egin ondoren.

Eskuineko liberaltzat jotakoa, Herri Batasunean (1970-1973) Alhueko alkate izan zen Alderdi Nazionalean.

Aitaren anaia zenez, Fernando Ariztía Ruiz Monseñorea osaba zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Cosas (Santiago), 2001, p,14
2. 1 2  El Mercurio (Santiago), 16 de diciembre de 2000, p.B1
3. ↑  La Segunda (Santiago), 22 de abril de 2010, p.17

Kanpo estekak
-------------

* 2009ko elkarrizketa ChilePotenciaAlimentaria.cl-ek erreproduzitutako Estrategiari .
* ChilePotenciaAlimentaria.cl-ek erreproduzitutako El Mercurio Field aldizkariari egindako 2008ko elkarrizketa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9068944

 |

* Wd Datuak: Q9068944
**Sabin Irizar** (Deba, Gipuzkoa, 1923ko martxoaren 8a - 1995) euskal idazlea izan zen.

Biografia
---------

Deban 1923an jaioa, haurra zela orainik Espainiako Gerra Zibilatik ihesi barku batean sartu zuten Frantziara lehenengo eta Belgikara ostean ihes eginez. Ondoren, Bigarren Mundu Gerra lehertu zen eta Hitlerrengandik ihesi Landetara joan zen eta, hortik, berriro ere Hego Euskal Herrira. Hortxe soldaduska egitea tokatu zitzaion, baina ihesi egin zuen eta Ordoki komandantearekin izan zen Frantziako Erresistentzian. Mundu-gerra amaitutakoan Parisen, judutar sionistei arma-garraioan eta abarretan laguntzen aritu zen. Bere gaztaroko esperientzietan oinarrituta idatzi zituen *Txingo* eta *Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak*.

Ondoren, Venezuelara joan zen, eta bertan jatorrizko herrien inguruan ikertu zuen. Esperientzia hori *Txirike-Parú* liburuan jaso zen.

Francoren heriotzaren ostean Euskal Herrira itzuli zen eta Euskal Sozialista Biltzarreako militante izan zen, baina bere azken urteak Kanarietan eta Murtzian pasa zituen.

Lanak
-----

### Narrazioa

* *Txingo (Gertaldi eta ibilkeriak)* (1973, *Gero*)
* *Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak* (1990, *Elkar*). Hau aurrekoaren edizio berritua.
* *Txirike-Parú* (1996, *Erein*)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Mendiguren, Xabier. *Abenturero zaharren kontatzeko grazia.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
2. ↑   Juaristi, Felipe. *Nobela bat balitz bizitza….*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
3. ↑    «Irizar Elosua, Sabin - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).

Kanpo estekak
-------------

* Sabin Irizar literaturaren zubitegian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266735
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 45954750
* ISNI: 0000 0000 5943 7849
* Literaturaren Zubitegia: 603
* BNE: XX1724647
* LCCN: n92030120
* SUDOC: 157142272
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 70063

 |

* Wd Datuak: Q12266735
***Saber y Ganar*** (euskaraz: «Jakin eta Irabazi») Espainiako TVE telebista kateko galdera-erantzunen lehiaketa da, Sergi Schaaffek zuzentzen duelarik. Lehiaketaren aurkezleak Jordi Hurtado eta Juanjo Cardenal (ahotsa) dira, Pilar Vázquez aurkezleak laguntzen dituelarik.

Ezaugarriak
-----------

Egunero, astelehenetik ostiralera, 15:38 inguruan La 2 katean aireratu ohi da. 2011ko abenduaren 15etik aurrera igandetan eta ordu berdinean ere aireratzen da. Lehiaketaren musika eta doinuak Victor Martínek konposatuak dira.

*Saber y Ganar* lehiaketan hiru lehiakideek kultura orokorreko galderak zuzen erantzuten saiatzen dira. Egunero, bigarren postuan gelditzen den lehiakidea gainontzeko probez gain *La calculadora humana* ("Giza-kalkulagailua") mizeneko proba ere gainditu beharrean dago, lehiaketan irabazitako guztia gal ez dezan. Hiru lehiakideek *La parte por el todo* ("Zatia guztiarengatik") izeneko azken-aurreko proba batean zuzen erantzun ezkero diru estra bat lortzeko aukera ere badute. *Última llamada* ("Azken deialdia") izeneko proba gainditu ez duen lehiakideak *El reto* ("Erronka") izeneko saioaren azken proba gainditu ezkero hurrengo saioan berriz ere parte hartzeko aukera izaten du.

Víctor Castro lehiakideak 78.820€ irabaziz saioaren dirusari errekorra apurtu zuen, aurretik José Manuel Dorado aragoiarra 73.780€-ekin errekor horren jabea zelarik. Orain arte biak ere, lehiakide bakar batentzako mugarri diren ehun saioetara modu jarraian iristea lortu duten bakarrak izan dira.

Sariak
------

* Telebistaren Akademiako Sariak: Aniztasun eta Lehiaketa Saiorik Onena (1999).
* Urrezko TPa: Lehiaketa Onena. 2003, 2004, 2005 eta 2010ean izendatua.

Kanpo estekak
-------------

* *Saber y Ganar* lehiaketaren orrialde ofiziala **(Gaztelaniaz)**
* 2005-2011 *Saber y Ganar* lehiaketaren eztabaidagunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3310937

 |

* Wd Datuak: Q3310937
**Ricardo García Damborenea** (Madril, 1940ko otsailaren 6a) euskal politikari eta medikua da.

Biografia
---------

Medikuntza-ikasketak egin zituen Bilbon, eta Gurutzetako Ospitaleko nefrologia-arduraduna izan zen.

1980. urteaz gero politikagintzan jardun zuen. PSOEko kidea, Bizkaiko Idazkari Nagusia zela, "Demokrazia Sozialista" izeneko adarraren buruzagia izan zen eta euskal abertzaletasuna gogor kritikatu zuen. Hainbat kargu politikoren ardura izan zuen, besteak beste Eusko Legebiltzarrean eta Espainiako Diputatuen Kongresuan.

1987an Euskal Herriko epaileek ETAren eta Herri Batasunaren alde jokatzen zutela salatu zuen, eta adierazpen horien ondorioz dimisioa eman behar izan zuen. PSOEren barruan joera bat sortu zuen, Democracia Socialista izenekoa, gobernu sozialistaren politika sozialaren eta ekonomikoaren kontrako iritzia azaldu zuena eta sindikatuekin liskarrak sortu izana gobernuari leporatu ziona. PSOEko buruzagitzak Democracia Socialista desegiteko eta Damborenea alderditik kanporatzeko erabakia hartu zuen. García Damboreneak bere alderdia sortu zuen, baina hauteskundeetan arrakastarik lortu ez zuenez, alde batera utzi zuen politika 1994 arte. Ondoren, Espainiako Alderdi Popularrera hurbildu zen.

1998ko maiatzaren 25ean Segundo Mareyren bahiketan (GAL talde armatuaren ekintza izan zen) parte hartu izanagatik kondenatua izan zen. Justiziari lagundu ziola eta, laster atera zen kartzelatik.

2000. urtean, *Uso de razón* izeneko saiakera argitaratu zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Abizena horrela idaztea euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, *Gartzia Danborenea* onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753530
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02336/eu\_g\_0826/g0826

 |

* Wd Datuak: Q3753530
**Ricardo Ibáñez Conde** (Barakaldo, 1949ko urriaren 5a) bizkaitar futbolaria ohia da, aurrelari moduan aritu zena.

Biografia
---------

Athletic Clubeko harrobian hazi eta 1968an iritsi zen lehen taldera. 1969ko otsailaren 23an egin zuen debuta, Errealaren aurka 2-0 galduta. 1973ra arte Athletic Cluben egon zen, jarraikortasun gutxirekin (25 partida eta bost gol). Bizkaitar klubeko bere etapan, Kopako bi titulu (1969 eta 1973) lortu zituen taldeko kide izan zen.

1973an Cádiz CFek fitxatu zuen, non 1980ra arte jokatu zuen. Urte horretan Recreativo de Huelvak fitxatu zuen, non 1981ean futbola utzi zuen.

Ibilbidea
---------

| Kluba | Urtea(k) |
| --- | --- |
| Athletic Club | 1968-1973 |
| Cádiz CF | 1973-1980 |
| Recreativo de Huelva | 1980-1981 |

Tituluak
--------

| Titulua | Kluba | Urtea |
| --- | --- | --- |
| Kopa | Athletic Club | 1969 |
| Kopa | Athletic Club | 1973 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Athletic Club

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16911622

 |

* Wd Datuak: Q16911622
**Saichō** (japonieraz: 最澄, *Argitasunik Handiena*?, Ōmi probintzia, 767ko irailaren 15a - Hiei mendia, 822ko ekainaren 26a)
 Tendai-shū tradizioa sortu zuen monje budista japoniarra izan zen. Tendaia, Tiantai txinatarretik abiatzen da, bere ezagutza, Tiantaigo menditik zabaltzen zuena. Saichōk Tendai-shūa sortu zuen, bere tenplu nagusia den Enryaku-ji Hiei mendian zuena, Kiototik gertu. Bere hil ondorengo izena, Dengyō Daishi (japonieraz: 伝教大師?)
 da.

13 urterekin ordenatua, Txinan ikasi zuen eta Tendai budismoaren irakaskuntzekin itzuli zen, Lotoaren Sutra hartzen duena. Japoniako beste sekta budista batzuk ez bezala, honek, mundu materialak, esanahia eta garrantzia izan dezakeela dio, Budak esandakoak, guztiek lor ditzaketela, eta ez soilik aukeratu batzuk.

Saichōk gobernuaren mesedea izan zuen, baina, batzuetan, beste sekta budista japoniar batzuen buruzagien etsaitasuna lortu zuen. Hiei mendian eraiki zuen monasterioa, ikasketa budistari buruzko gunerik handienetako bat bihurtu zen.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Saichō*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q449943
* Commonscat Multimedia: Saicho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19909768
* ISNI: 0000 0000 8099 2695
* BNF: 144923237 (data)
* GND: 118750828
* LCCN: n81010503
* NDL: 00271567
* SUDOC: 060314931
* Open Library: OL5527964A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q449943
* Commonscat Multimedia: Saicho
Ludwig van Beethovenen **Lehen Sinfonia do maiorrean op. 21** konpositore honen bederatzi sinfonietatik lehena da. Vienan idatzia izan zen 1799 eta 1800 artean eta Gottfried van Swieten baroiari eskeinia izan zen, melomanoa eta Wolfgang Amadeus Mozarten laguna zena.

Harizko instrumentuek, bi zehar txirulak, bi oboek, bi klarinetek, bi fagotek, bi tronpak, bi tronpetak eta perkusiozko instrumentuek osatutako orkestra batentzat idatzia dago.

1800eko apirilak 2an estreinatu zen Vienako Burgtheaterren. Egitura oso klasiko bat duen arren, lan hau bere izaera berritzaileagatik kritikatua izan zen: obertura ez zen tonalitate nagusiarekin (do maior) hasten, modulazio ugari zituen, hirugarren mugimendua (faltsuki menuetto deitua) azkarregia zen etab. Mozarten 41. Sinfoniarekin, Jupiter ezizena duena, edo Joseph Haydnen beste sinfonia batzuekin antzekotasun gehiegi izatea egozten zitzaion.

Mugimenduak
-----------

Lau mugimendu ditu.

* Adagio molto - allegro con brio
	+

* Andante cantabile con moto
	+

* Menuetto - Allegro molto e vivace
	+

* Finale - Adagio, allegro molto e vivace
	+

Azterketa
---------

Lehen sinfonia, nolabait, Beethovenek ondoren idatziko duenaren guztirako sarrera bat da: izatez, sarritan kontrastatuak diren ostertz ugari esploratzen ditu. Hala, bata bestearen atzean, lirikoa eta lasaia (azken bi mugimenduetan), iluna eta apasionatua (sarrera motelean), tentsoa eta dramatikoa (hasierako allegroan) eta patetikoa (mugimendu motelean) bezala definitzen da. Bestalde, Hirugarren eta Zazpigarren sinfonietako mugimendu motelen premonizio bat dirudi. Amaierarako Haydnengan oinarritu zen, honen eragina interpretazio azkarretan nabarmenago egiten delarik; izan ere, lan honetako mugimendurik berritzaileena hirugarrena da, scherzo bat dena, bizia eta arina, Beethovenek ordutik aurrera ohiko minuetoaren ordez erabiliko zuena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163493
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 1 (Beethoven)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 302535543
* BNF: 139081815 (data)
* GND: 300016336
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q163493
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 1 (Beethoven)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Lehena izan zen** | **Beethovenen Sinfoniak**1799-1800 | Ondorengoa**Bigarren Sinfonia** |
**Saide Karlos III zinemak** Nafarroako Iruñea hiriburuan zegoen zinema areto bat izan zen.

XXI. mendearen hasieran Iruñeko erdigunean itxi zen azken zinema aretoa izan zen, eta 2016. urteaz geroztik hirian gelditzen diren gainontzeko zinema aretoak Mendebaldea auzoa edota Morea eta Itaroa merkataritza-guneetan daude.
2019. urteko otsailean eraikin zaharra eraitsi zuten, leku berean 46 etxebizitza berri eraikitzeko. Lurzorua hondeatzeko lanetan hainbat aztarna arkeologiko aurkitu zituzten, hala nola XVI-XVII. mendeetako hiriko harresien aztarnak. Eraikin berriak aztarna hauek beregan integratuko ditu.

Kokalekua
---------

Iruñeko Bigarren Zabalgunean zegoen, Nafarroako Gorteak kalearen 7. zenbakian, Nafarroako Gorteak kalea eta San Ignazio etorbidearen arteko izkinan, eta San Ignazio elizaren parean.

Historia
--------

1964ean inauguratu eta berehala iruindar zinema areto kuttunenetakoa bilakatu zen. Hasiera batean 1.500 lagunentzako areto bakarra zeukan eta orduko pantailarik handiena.

2000. urtean aretoanizduna bilakatu zen, baina 52 urtez filmeak pantailaratzen egon ondoren, munduko zinema areto ugariri jazotakoaren antzera interneten filmeen eraginez, 2016ko martxoaren 3an bere azken filma pantailaratu eta behin betiko ateak itxi zituen.
2019. urteko otsailean eraikinaren eraispen lanak hasi ziren, bertan etxebizitza berriak eraikitzeko planarekin.

Ikus gainera
------------

* Saide Príncipe de Viana zinemak

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Adio Iruñeko Saide Carlos III zine-aretoei | Klaketa» *www.klaketa.net* (Noiz kontsultatua: 2019-06-11).
2. ↑  Karlos III zinemak datorren martxoan bere ateak itxiko ditu. 2016ko otsailaren 24a. Diario de Navarra.com **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476105

 |

* Wd Datuak: Q25476105
Probabilitate teorian, **zorizko saiakuntza** edo **saiakuntza** erabat aurresan ezinezko hainbat emaitza edo gertakizun ezberdin izan ditzakeen ekintza edo fenomenoa da, betiere lagin espazioa edo emaitza posibleen multzoa erabat ezaguna eta hasierako baldintzak berdinak izanik. Adibidez, txanpon baten jaurtiketa zorizko saiakuntza bat da, ezin baita aurresan zein emaitza (aurpegiko edo gurutzeko) suertatuko den.

Eztabaidatua da zorizko saiakuntza edo fenomenoak benetan existitzen diren. Adibidez, txanpon bat jaurtitzean, jaurtiketa definitzen duten parametro guzti guztiak (altuera, indarra, norabidea, ...) zehatz-mehatz ezagunak balira, txanponaren emaitza erabateko ziurtasunez aurresaterik egongo litzateke. Praktikan ordea, ezinezkoa da erabateko ezagutza izatea fenomeno bat eragiten duten faktore guzti guztiei buruz eta ezjakintasun hau da zientzia zoria sortzera bultzatu duena. Zoriaren existentzia ukatzen duen jarrera zientifikoari determinismo deritzo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3062469
* Commonscat Multimedia: Experiment (probability theory)

---

 |

* Wd Datuak: Q3062469
* Commonscat Multimedia: Experiment (probability theory)
**Robertson konderria** (ingelesez: *Robertson County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Olivet da. 2010eko zentsuaren arabera 2.282 biztanle zituen, Robertson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Robertson konderriak 259,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,49 ura dira. Beste 258,77 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.282 pertsonetatik 2.254 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 22 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 21 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503468
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143435165
* LCCN: no2006067417
* **Lekuak**
* OSM: 1846580
* TGN: 1002829

 |

* Wd Datuak: Q503468
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Kentucky
**Rooks konderria** (ingelesez: *Rooks County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Stockton da. 2010eko zentsuaren arabera 5.181 biztanle zituen, Rooks kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rooks konderriak 2.318,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,96 ura dira. Beste 2.306,47 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.181 pertsonetatik 5.088 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 107 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 40 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379665
* Commonscat Multimedia: Rooks County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127856568
* LCCN: n81134994
* **Lekuak**
* OSM: 1070354
* TGN: 2000741

 |

* Wd Datuak: Q379665
* Commonscat Multimedia: Rooks County, Kansas
Franz Ferdinand artxidukearen aldeko Requiem meza San Petersburgoko katedralean (1914).
**Requiem** (latinez "atsedena") izenekoak dira hildakoen alde egindako mezak, bereziki Eliza Katolikoak ospatutakoak, eta beste Eliza batzuetan antzeko erritu baliokideak dituenak, adibidez Eliza Ortodoko Greziarrean *"Parastas"* eta Errusiarrean *"Panikhida"*.

Vatikanoko II. kontzilioaren ostean aldaketak egin zituzten liturgia honetan. Hileta-elizkizunen barruan egoten da normalean, aparte burutu daitekeen arren.

Musika
------

Mendeetan zehar meza hauen testuak abestuta jaso zituen kantu gregorianoak: Introitus, Kyrie Eleison, Graduale, Tractus, Sequentia (Dies Irae), Offertorium, Sanctus, Agnus Dei, Communio, Pie Jesu, Libera Me eta In paradisum.

Musikatutako 2.000 requiem baino gehiago konposatu izan dituzte historian, lehenengoen artean Johannes Ockeghem (1460) eta Antoine Brumel (1500) musikagileenak ditugularik.

Wolfgang Amadeus Mozartena ziur aski ezagunena da (1791), baina aipatzekoak dira halaber Hector Berlioz, Giuseppe Verdi, Antonín Dvořák eta Johannes Brahmsenak, izan kontzertuak edo oratorioak.

Hileta-martxak pieza laburrak dira bestela, Frederic Chopinek egindakoa (Pianorako sonata 2. zbk, 1839) ospetsuena izanda.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**"Requiem survey"

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51616
* Commonscat Multimedia: Requiem Mass

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4128596-7
* NKC: ph224436
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q51616
* Commonscat Multimedia: Requiem Mass
**1893ko Donostiako sutea** martxoaren 18tik 19rako gauean sugar piztu zen Urbieta kaleko seigarren eraikinean. Ezin izan zuten su hori kontrolatu, eta ondorioz, 25 lagunek galdu zuten bizia. Gerretatik kanpo, hiriak bizi izan duen ezbeharrik handienetzat hartzen da.

Gertakariak
-----------

Dena 1893ko martxoaren 18tik 19rako gauean gertatu zen, Benito Odriozola industrialaria bere dendako upategian lanean ari zenean, Urbieta kaleko sei zenbakia duen eraikinean. Dendan drogeriako materiala, gozoak eta bestelako askotariko elikagaiak eta edari alkoholdunak izaten zituen. Merkantzia horietako batzuk egur labearekin eta gas argiztapenarekin batera izateak ez zion mesederik egin, ordea, eta gau hartan, sugar handi bat piztu zen dendan. Garaiko kroniken arabera, Odriozolak berak itzali nahi izan zuen, lortu gabe. Hala ere, ezin izan zuen eragotzi etxean eta aldameneko etxebizitzetan sutea berehala zabaltzea, lau eta zortzi zenbakia duten etxeetan, alegia. 

Suhiltzaileak iritsi zirenean, zorigaiztoko arazoarekin egin zuten topo. Hiri eraiki berriaren alde horretan ur hargune berri batzuk jarri zituzten baina suhiltzaileei akople berezi bat eginarazten zieten. Bitartean, sutea zabaltzen joan zen eta eraikin horiek suntsitu egin ziren azkenean.

Hildakoak
---------

Garaiko kronikek diotenez, lehenengo hildakoa sei hilabeteko ume bat izan zen, lo zegoena; bere gurasoak, harakinak, hiltegian ari ziren lanean. Guztira, 25 pertsona hil ziren hiru eraikinetan. Biktima gehien izan zituen etxebizitza laugarrena izan zen.

Monumentua
----------

Sute ondoren, diru bilketa handia egin zen, hildakoen aldeko monumentu bat eskaintzeko. Monumentua Polloeko hilerrian dago. Francisco Egurenen tailer marmolistan egin zen. Monumentuan, honako esaldia irakur daiteke: "Urbieta kaleko sutearen biktimak. 1893".

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Sara Ibarguren: "Urbieta kaleko sute lazgarria", *Hirutxuloko Hitza*, 2354. zk. 2023/04/21.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117814205

 |

* Wd Datuak: Q117814205
**110 metroko hesi-lasterketa** edo **110 m hesiak** egungo atletismoaren lasterketa bat da, gizonezkoen modalitatean bakarrik lehiatzen dena, emakumezkoak 100 metroko hesi-lasterketan lehiatzen baitira.

Historia
--------

Lasterketa honen jatorria 1830ean dago, Oxfordeko Unibertsitateko ikasleek 140 yardako lasterketa bat antolatu zutenean, non 10 hesi gainditu behar zituzten. Geroago, 1864an, egin beharreko distantzia 120 yarda (109,72 metro) eta hesien altuera 3,5 oinetan (1,0667 metro) finkatu zen, lehenengoa irteeratik 15 yardara (13,72 metro) eta gainerako bederatziak 10 yardako (9,14 metro) tarteetan kokatuz.

1888an, Frantziak distantzia egokitu zuen azken hesia eta helmugaren artean 28 zentimetro gehituz, eta horrela, behin betiko, lasterketaren funtsezko ezaugarriak ezarri ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q170004
* Commonscat Multimedia: 110 m hurdles

---

 |

* Wd Datuak: Q170004
* Commonscat Multimedia: 110 m hurdles
2008ko Txapeldunen Ligako garaipena ospatzen.
**1. FFC Frankfurt** (izen osoa *1. Frauen Fußball Club Frankfurt e.V*) Frankfurt hiriko emakumezkoen futbol taldea da. Alemaniako talde indartsuena izateaz gain UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga gehien irabazi duen taldea da.

Historia
--------

1973an sortu zen *SG Praunheim* taldean du jatorria. 1990 hamarkadan Bundesligan aritu zen, sailkapenaren erdialdean. 1998an 1. FFC Frankfurt srtu zen eta berehala iritsi ziren tituluak. 2002an UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga abiatu zen eta garaipena lortu zuen finalean Umeå IK suediarra 2-0 gaindituz.

Palmaresa
---------

* Alemaniako Liga (7): 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2007, 2008.
* Alemaniako Kopa (9): 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2007, 2008.
* UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga:
	+ Txapelduna (4): 2002, 2006, 2008, 2015.
	+ Finalista (2): 2004, 2012.

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q162449
* Commonscat Multimedia: 1. FFC Frankfurt

---

 |

* Wd Datuak: Q162449
* Commonscat Multimedia: 1. FFC Frankfurt
**Reykjavikeko Unibertsitatea** (islandieraz: *Háskólinn í Reykjavík*) unibertsitate pribatu handiena da Islandiako hiriburuan, Reykjaviken. Merkataritza Ganberak, Islandiako Industrien Federazioak eta Islandiako Enplegatzaileen Konfederazioak babesten dute.

ReYkjavikeko Unibertsitatea 3.000 ikasle baino gehiago eta 500 langile baino gehiago dituen herrialdeko unibertsitate pribatu handiena da (bere irakasleak 26 herrialde baino gehiagotatik datoz). Unibertsitatea erabat elebiduna da (ingelesez eta islandieraz) 2010aren hasieratik, eta lau eskola akademiko ditu: Zuzenbide Fakultatea, Negozio Fakultatea, Konputazio Zientzien Fakultatea eta Ingeniaritza Fakultatea.

" Executive MBA" programa AMBA elkarteak akreditatu du. Elkarte horren zentrala Londresen dago. 

Unibertsitateak lau fakultate ditu: 

* Administrazio-fakultatea
* Zuzenbide Fakultatea
* Informatika Fakultatea
* Ingeniaritza Fakultatea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Stjórnun og skipulag Háskólans í Reykjavík» *Háskólinn í Reykjavík*.
2. ↑   Anonymous.  (7 de noviembre de 2012). «Nýir útreikningar gagnast HR» *RÚV*.
3. ↑   «Reykjavik University» *Reykjavik University*.

Ikus, gainera
-------------

* Islandiako Unibertsitatea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1542418
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 298145003306361301015
* ISNI: 0000 0004 0643 5232
* GND: 6028651-9
* LCCN: no2016074035

 |

* Wd Datuak: Q1542418