**María Inés Guerra Núñez** (Guadalajara, Jalisco, Mexiko; 1983ko uztailaren 1a) mexikar abeslaria eta aurkezlea da. Noizean behin, aktore, idazle, konpositore, enpresaburu, modelo, altruista eta bitxien diseinatzaile gisa ere aritzen da. Bere lorpen ugarien artean, La Academia musika-telebistako programaren lehen belaunaldian parte hartu izana nabarmendu behar da; eta komunikabideetan duen presentzia esanguratsua programaren historiako emakume erakargarrienetakoa delako ere bai. L*e*hen diskografia-ekoizpena kaleratu ondoren, eten bat egin zuen bere musika-karreran, Glitz, Multimedios Televisión, Imagen Televisión, *Fashion TV*, TV Azteca eta E! Entertainment Telebista kanaletan telebista-aurkezle gisa zuen irudia indartzeko. Giza Garapenean lizentziaduna da Tecmilenio Unibertsitatean, Monterreyko Teknologian Literaturan espezialitateko Ikasketa Humanistikoetako irakaslea eta, gainera, *Proctor Gallagher* Instituteren ziurtagiria du TIRen, berprogramazio mentalean.

Txikitatik hasi zen aktore lanetan eta kantatzen, antzerki-ekoizpenetan paper *amateurrak* eginez. Monterreyko Institutu Teknologikoan eta Goi Mailako Ikasketetan (Guadalajarako Campusa) izan zen, denbora labur batez, Arkitektura karreran. Gainera, abesbatzan eta antzerki-muntaian aritu zenez, bira bat egiteko aukera eman zion Frantziara, Belgikara eta Herbehereetara. Horrela, handik gutxira ikasketak eten eta Europan bira egin zuen, TV Aztecarekin sinatu ondoren karrera artistikoa hasteko. 2002an, entzunaldi bat egin eta gero, La Academia musika-telebistako saioan parte hartu zuen, eta hamargarren postuan amaitu zuen, «*Hijo de la luna*» abestiaren interpretazioan kritika onak jaso zituelarik. Primera Generación-eko lankideekin batera, diamante-diskoa jaso zuen, programan zehar argitaratutako hogeita bat albumek milioi eta erdi kopia baino gehiago saldu baitziren. Gainera, hirurogei egun baino gehiagoko kontzertu-bira batean parte hartu zuen, Mexikon, Ameriketako Estatu Batuetan eta Ertamerikan. Birarekin batera, *Desafío de estrellas* eta "*Homenaje a ...* "telebista saioetan parte hartu zuen. Horietako beste gai esanguratsu batzuk, esate baterako «*El 7 de septiembre*» eta «*Te amaré*» izan ziren, hurrenez hurren.

Akademian parte hartu ondoren, 2003an *María Inés* —bakarlari gisa egin zuen lehen diskoa eta bakarra— kaleratu zuen BMG-Ariola diskoetxearekin eta Carlos Lara, Max Di Carlo eta Eduardo Posadaren ekoizpena zuen. Albumak arrakasta neurritsua izan zuen, eta hortik sortu zen «*A través de tu recuerdo*» herrialdeko hainbat lekutan harrera ona izan zuen sinplea. Gainera, «*Se fue», «Soledad», «Hijo de la luna», «No llores por mi Argentina»* eta *«Rueda mi mente»* covers-ak ere sartu ziren album horretan. 2018tik aurrera, album osoa musika digitaleko hainbat plataformatan dago eskuragarri: *Apple Music*, *Deezer*, *YouTube Music* eta *Spotify*.

Hala ere, haren karrera eta interesak beste alderdi batzuetara ere zabaldu ziren, eta, gerora, ingurune artistikoko aurkezle ezagunenetako bat izan zen goizeko *Con sello de mujer* izeneko saioan sartu zenetik. Gero, entretenimendu-programak egin zituen, batzuk aipatzearren: *Aguas con el muro, Planeta Disney, High School Musical: la selección* eta *Disco de oro*. Azken hori José Luis Rodríguez abeslariarekin agertokian egon zen, eta hark "*Mexikoko telebistako gidaririk politena*" izendatu zuen. Haren irudiak mugak gainditu ditu, eta nazioartekotzeko karrera bultzatu du, Glitz kanalean "*Update"* asteroko errebista- saioaren bidez eta *Estilo DF* astekariaren bidez. Igandeetako Los 25+ ikuskizun saioa aurkeztu zuen zazpi denboralditan, 2015eko azaroan azken emanaldia egin zen arte. 2020. urtean denbora labur batean *La caja de Pandora* saioan aurkezle izan zen Multimedios Televisión-en.

Bere lehen interpretazio aukera telebistako *Enamórate* telenobelan izan zen, eta, 2011n, Disney Juniorrek transmititutako *La florería de Sofía* haurrentzako telesaileko protagonista izan zen. Antzerkian, "*Las princesas y sus príncipe*", "*Peter Pan*" eta "*Los monólogos de la vagina*" lanetan parte hartu zuen. Hala ere, «Aktore errebelazio onena» saria irabazi zuen, *El diluvio que viene* musika-komedian egindako interpretazioarengatik. Paper horrek Bravo saria eta Antzerkiko Kritikoen eta Kazetarien Elkarteak emandako ACPT saria irabazi zituen, eta hainbat lan egin zituen soltura, eszenatokiaren nagusitasuna eta ahotsaren hazkunde nabarmena proiektatzen baitu. Gainera, *Grey's Anatomy* eta L*os imaginadores* telesailetarako bikoizketan lan egin zuen, baita *Una Chihuahua de Beverly Hills 3*, *Tinker Bell* eta Frozen II bikoizketetan ere.

Estilo klasiko, erromantiko eta dotore batek eraginda, hainbat argitalpenetan agertu da, "*Quién*" aldizkarietan, *Hola*! *Mexiko* eta *OK*, «Mexikoko hamar emakume ederrenetako bat» izendatu zuten, baita *In Style Magazine* aldizkariak egindako beste zerrenda batzuetan ere, «Urteko pertsonaiarik sexyenetako bat» dela esan zuten.

Bi hamarkadako ibilbidean, telebistako aurpegi ederrenetako bat bihurtu da, ikusleek onartzen dutena eta etorkizun oparoa duena ingurune artistikoan. Nabarmendu behar da indarrean jarraitzen duen Akademiako ikasketak amaitu dituenetako bat dela, arrakastatsuenetako bat; eta, gidatzeak lehentasuna duen arren, ez du baztertzen urte batzuetan musikara itzultzea bere estilo pertsonala islatzen duen diskoren batekin. Hala ere, musika-antzerkiak, Disneyrekin abestutako abestiek, sare sozialen bidez egindako covers-ek eta "*Siente y canta con María Inés*" haurrentzako ipuinen lehen liburua kaleratu izanak, abeslari ibilbidea jarraitu dute.

2013ko irailaren 7an, bost urteko ezkon-aldia izan ondoren, María Inés Gustavo Guzmán Favela publizista mexikarrarekin ezkondu zen; hala ere, 2019an ezkontza desegin zuten. Harremanetik seme-alaba hauexek jaio ziren: Pedro Pablo 2014ko maiatzaren 19an, María Inés 2016ko martxoaren 7an eta Luciano 2018ko irailaren 8an. Ibilbide artistikoa eta bizitza pribatua alde batera utzita, lan altruistetan ere ematen du denbora, baita gizarte-ongizaterako hainbat kanpainatan ere.

Biografia
---------

### 1983-2001: lehen urteak

María Inés Guerra Núñez Guadalajara hiriko Bernardette ospitalean jaio zen, Jaliscon, 1983ko uztailaren 1ean. Oscar Guerrak eta Laura Nuñezek osatutako senar-emazteen hirugarren alaba izan zen; gurasoen izen bereko ahizpa eta neba ditu. Zazpi hilabetekoa izan zen, eta espero ez zuten jaiotza. Amaren bigarren haurdunaldian, medikuek beti esan izan zioten haurtxo bakarra zuela haurdunaldi osoan, haurdunaldi anizkoitza zela ohartu gabe, bi haurren bihotzak aldi berean zartatzen baitziren, eta ultrasoinuetan María Inések Óscar neba bikiak estali baitzuen. Bere jaiotzaz eta haurtzaroaz honako hau esan zuen:

> *Amak ez zekien ni bidean nintzela, nire nebak beti estali ninduen sabelean, bihotzaren taupadak aldi berean ari baitziren, orduan ume bakarra zela pentsatu zuten. Nire neba bikia da, bai, gure ustez, antzekoak gara, baina bera ni baino askoz handiagoa ikusten da... bera jaio zen lehenbizi. Zazpi hilekoak izan ginen, beno nik ez dakit zenbat pisatu nuen... kilo bat-edo, zapata-kaxa batean sartzen nintzen, eta ez zuten pentsatu bizi nintekeenik. Ni txikitan arropa urdinarekin bizi izan nintzen. Nire haurtzaroa oso lasaia izan zen, bakean, maitasun handiz inguratua, gozotasun handiz... oso polita izan zen»*.
> 
> 

Guadalajarako katedrala, Mexiko, Maria Inesen jaioterria.
Katoliko gisa hazi zen, eta Roosevelt School Guadalajaran hartu zuen parte oinarrizko hezkuntzan, eta goi-mailako erdi-mailako hezkuntzan, berriz, Kulturarteko prestakuntzan. Han oinarrizko ikastaroak ere egin zituen frantsesa ikasi, esate baterako. Bere bizitza akademikoan kalifikazio onak lortu zituen, ohorezko koadroko kide izan zen eta eskoltakoa ere bai. Bere haurtzaroan komertzialak egin zituen, hainbat ekitalditan hartu zuen parte modelo gisa, eta, gainera, piano-ikasketak hasi zituen. Entretenimenduaren munduan karrera bat egin nahi zuen, batez ere emanaldian eta kantuan, horregatik amateur gisa hainbat antzerki-lanetan parte hartu zuen, besteak beste, *Grease* eta *Cats*.

Monterreyko Teknologia eta Goi Mailako Ikasketen Institutuan izan zen, Guadalajarako Campusean, Mexikoko eta Latinoamerikako eskola entzutetsuenetako batean, arkitektura-karreran. Garai horretan, musika komedia egin zuen, eta Europan zehar, Frantzia, Belgika eta Herbehereetan, bira bat egin zuen. Hala ere, Parisen, Frantzian, aurkeztea besterik ez zuen lortu; izan ere, bidaiatu aurretik egindako *La Academia de TV Azteca* *reality show-erako* *castinga* egin ondoren, hautatua izan zela jakinarazi baitzioten. Bigarren seihilekoan Arkitekturako karrera eten egin zuen arren, 2012an Giza Garapeneko karrera ohorezko aipamenarekin amaitu zuen Tec Milenio Unibertsitatean. 2016ko abenduan, Monterreyko Teknologikoan literatura espezialitateko Ikasketa Humanistikoetako maisutza amaitu zuen.

Lan ibilbidea
-------------

### 2002-2003: ibilbidearen hasiera

Mexiko osoan berrogeita hamar mila pertsona baino gehiagoren artean aukeratu zuten María Inés, La Academia musika-telebistako saioko hamalau parte-hartzaileetako bat izateko, bere lehen belaunaldian. Gainerako taldekideek ez bezala, oso berezia izan zen aukeratu zuten ezustekoa, Parisen (Frantzia) baitzegoen, Monterreyko Teknologiaren antzerki-taldearen bira batean. 18 urte besterik ez zituela, 2002ko maiatzaren 26an, Guadalajarako Merkataritza Ganberan parte hartu zuen, 13. parte-hartzailea zela, eta *«Nire isla», «Desdén» eta «Historias»* abestiak interpretatu zituen. Entzunaldiari buruz honako hau esan zuen:

> *«Monterreyko Teceko abesbatza-taldearekin joan nintzen. Arkitektura ikasten ari nintzen, baina arratsaldero entseatzen genuen: abesbatza eta komedia musikala. Eta horretan ikusi nuen "La Academia" iragartzen zuen iragarki bat, orduan esan nien iragarkia ikusi ote zuten, Aztecan beste reality bat egotekoa zen abeslarientzat eta besteentzat. Eta denok erabaki genuen castingera joatea, eta guk benetan joko gisa hartu genuen. Castingak egun osoa iraun zuen, proba bat zen, apur baten zain egon behar zenuen hurrengoa egiteko, geratzen bazinen, eta ni gelditu eta gelditu egin nintzen, inork ezin zuen sinetsi, zeren… "nola?, María Inés pasatu da?, lehen kanporaketa pasatu du?". Ni oso lotsatia nintzen, egun horretan hankek dar-dar egiten zidaten, nerbioek noiznahi traizio egingo zidatela sentitzen nuen ... Arima osoarekin abestu nuen, ez dakit ondo egin nuen edo gaizki egin nuen, baina ziur nago egia osoarekin egin nuela. Ez genuen sufritu, dibertitzera joan baikinen, eta, azkenean, lasaitasun horrekin, agian zerbait ikusi zuten, zerbait nigan. Eta hortik aurrera goitik behera aldatu zen nire bizitza».*
> 
> 

María Inés, autografoen sinadura batean, 2011n.
Lehen saiotik nabarmendu zen bere kideen artean bere edertasunarengatik, seguru asko ahots-erregistro mugatu batekin, baina oso ahots-tinbre bereziarekin, Ana Torroja, Amaia Montero eta Jeanette bezalako kantarien antzera. Lehian zehar kritika onak eta erregularrak jaso zituen, «*Hijo de la luna»* gaia bere interpretazio onenetako bat bihurtu zen telebistako programan zehar; izan ere, ikusleek txalotu ez ezik, beren maisuek eta musikako adituek ere txalotu zuten, pianoz zuzenean kantatzean beren talentua aintzatetsi baitzuten. 

María Inés kasu berezia izan zen; izan ere, seigarren saioan kanporatu zuten lehen aldiz, eta «*Yo no soy esa mujer*» interpretatu zuen. Gero, saioak izandako arrakastari esker, produkzioak kanporatutako parte-hartzaileen saio bat egitea erabaki zen, eta han berriro sartzeko aukera izan zuen, saioan boto gehien jaso zituzten hiru parte-hartzaileetako bat izan baitzen, «*Se fue*» interpretazioarekin. Hala ere, hamalaugarren saioan kanporatu egin zuten berriro «*Cuéntame*» abestia interpretatu zuenean; eta hamabosgarren saioan, kanporatutako parte-hartzaileen saio-formatu bera errepikatu zen, baina, ordukoan, ezin izan zuen berriz sartu «*No llores por mí Argentina*» abestia abestuta. Kantu hori berak aukeratu zuen, bere gogokoetako bat baitzen. Telebistako saioan interpretatu zituen beste gai batzuk hauexek izan ziren: *«Me nace del corazón», «Así es la vida», «I Want It That Way», «Soledad», «Te quiero», «Mírame», «Ay amor»* eta *«Rueda mi mente»*. Lehen belaunaldiak hogeita bat disko kaleratu zituen saio dominikaletan abestutako abestiekin, eta Mexikon milioi eta erdi kopia baino gehiago saldu zituen, diamantezko diskoa lortuta. La Academiaren ondoren, hirurogei egun baino gehiagoko birari ekin zion akademia-ikaskideekin, Mexikon, Estatu Batuetan eta Ertamerikan aurkezpenak eginez. Zazpi egun izan zituzten Auditorio Nazionalean, bost egun *Universal Amphitheatre-n* eta abar.

Herrialdeko hainbat tokitan egon eta bira amaitu ondoren, *Enamórate* telenobelan paper antagoniko batean parte hartzera gonbidatu zuten, telebistako aktore gisa debuta eginez eta Martha Higaredarekin eta Yahirrekin kredituak partekatuz. Etapa horretan, TV Aztecak *Desafío de estrellas* telebista-saioa egitea erabaki zuen. *Desafío de estrellas* Akademiako lehen bi belaunaldietako hogeita hamabiren arteko lehia izan zen. Hala ere, María Inések ez zuen lortu finalistetan agertzea. Laugarren saioan, «*El 7 de septiembre*» abestu zuen, eta bakarlari gisa abestu zuen abesti bakarra eta, berriz ere, «*Hijo de la luna*» abesti ikonikoa abestu zuen. Gero, "*Homenaje* *a..."* izan zen parte hartu zuen azken musika-saioa. Saio horretan, parte-hartzaileek artista jakin baten abestiak abestu zituzten; besteak beste, *«No huyas de mí», «Me gustas como eres», «Llueve sobre mojado»* eta *«No lastimes más»*. María Inések seigarren postura heltzea lortu zuen Miguel Boséren «*Te amaré*» abestiaren bidez, "*Homenaje a... grandes compositores españoles"* saioan. Berak Akademiaren azken saioan kantatu zituen gai horiek, eta ordukoan ikusleek bere alde egin zuten saioan emandako txaloen bidez. Jarraitzaileen gogokoenetako bat ere izan zen, Lehen Belaunaldiko 2017. urteko berrelkartzean ikusi zen bezala. 

2003ko uztailean, bakarlari gisa egin zuen lehen diskografia-ekoizpena jarri zuen abian, *María Inés* izenekoa. Eduardo Posadak, Carlos Larak eta Max Di Carlok idatzi eta ekoitzi zuten, eta BMG-Ariola zigiluarekin argitaratu zen. Albuma Mexikon, Espainian eta Los Angelesen grabatu eta ekoitzi zen; argitaratu gabeko lau gai izan zituen: *«Atrévete a vivir», «Te amare», «Dj tonight»* eta *«A través de tu recuerdo»*. Azken hori da produkziotik atera den eta jarraitzaileek bere web orri ofizialaren bidez aukeratu zuten bakarra. Beste hauek ere sartu ziren: *«Se fue», «Hijo de la luna», «Soledad», «Rueda mi mente»* eta *«No llores por mi Argentina»*. Gai horiek Akademian egon zenean, interpretatu eta grabatu zituen. Albumak harrera ona izan zuen eta arrakasta neurritsua izan zuen Mexikon, ehun mila kopia inguru saldu ondoren. Hala ere, María Inések erretiro-gutuna jaso zuen BMG diskoetxearen eskutik, bost diskoren trukeko kontratua sinatu bazuen ere. Kontratua desegin ondoren, Sony Music konpainiarekin bat egin zuen. Albumaren sustapenari dagokionez, urte batzuk geroago behar bezala egin ez zela adierazi zuen, eta *Con sello de mujer* saioaren aurkezle-lanak kezka handia piztu zion komunikazio-arloan, eta alde batera utzi zuen abeslari-karrera une horretan. 2018tik aurrera, album osoa musika digitaleko hainbat plataformatan dago eskuragarri: *Apple Music*, *Deezer*, *YouTube Music* eta *Spotify*.

### 2004-2008: aurkezle gisa finkatzea eta antzerkian debuta egitea

2003. urtearen azken aldera, Magda Rodríguez produkzio-etxeak *Con sello de mujer* telebista-saioaren aurkezle titular gisa gonbidatu zuen, Annette Cubururen ordez. 2004ko martxoan Mark Tacher eta Paola Nuñezekin batera, eta Disneyren "Aurora" eta "Errauskine" printzesen paperean antzoki profesionalean hasi zen lehen aldiz *Las princesas y sus príncipes* lanean. 2004ko azaroan, eta goizetan ia urtebete pasatu eta gero, etenaldia egin zuen *Con sello de mujer* saioan, San Antonion (Texas) musika eta diseinua ikasteko, baina 2005eko abuztuan Mexikora itzuli zen aurkezle gisa. Saioan zehar kredituak partekatu zituen Maggie Hegyi, Tere Bermea, Gloria Pérez-Jácome eta Pamela Cerdeirarekin, besteak beste. Gainera, telebistak *Bailando por un millón* telebista-saiora gonbidatu zuen. *Reality show* horretan, hainbat pertsona famatuk eta dantza-bikotek koreografietan parte hartzen zuten. Saio horrek bi etapa izan zituen, eta María Inések amaierara iristea lortu zuen bietan, lehen etapan, laugarren tokian gelditu zen, eta bigarren etapan, ostera, bigarren postuan.

Maria Ines 2011n.
2007ko martxoan, saioa utziko zuela iragarri zuen. Bat-batean eta behin betiko saiotik atera zen arren, lan handiko urtea izan zen, eta bere ibilbide artistikoa sendotzeko proiektuak egin zituen. Alde batetik, TV Aztecan, Alejandro Lukini eta Paula Sánchezekin batera, "*Chiflando y aplaudiendo*" goizeko saioa aurkezteko aukera eman zitzaion. Ordutegian, *Con sello de mujer* ordezkatu zuen, baina, handik gutxira, kendu egin zen saioa, entzule gutxi baitzituen. Hala ere, airean zuen *Disco de oro* izeneko reality show dominikala ere, José Luis Rodríguez kantari venezuelarraren ondoan telebista-aurkezle gisa egindako ibilbidea sendotu zuena. Bertan besteak beste, Karina, Beatriz Adriana, Lila Deneken eta Nicho Hinojosa bezalako kantariek parte hartu zuten. Irudi publiko gisa, Elektra dendako komertzialen seriearekin ere airean egon zen haren irudia. Gainera, Grupo Salinas taldearen ehun urteko kapitulu berezi bat grabatu zuen *"Lo que callamos las mujeres*" saio bateratuan, eta horrek bere posizionamendua eta telebistaren aintzatespena ekarri zituen. Antzerkian, berriz ere, bigarren aukera bat aurkeztu zitzaion, ordukoan "Campanita"-ren paperean, Peter Pan antzezlaneko pertsonaia birtuala, eta pertsonaiak holograma gisa zituen eskakizunak eta *Disco de oro* saioaren transmisioa zirela eta, muntaian izandako parte-hartze osoa grabatu zuen. Campanita pertsonaia zikloramen bidez ikusi ahal izan zen Lolita Cortesekin eta Jaime Camilekin Aldama antzokian egiten ziren eszenetan.

Urteko bigarren seihilekorako, *Disco de oro* saioa amaitu ondoren, *High School Musical: la selección* izeneko reality showa aurkeztu zuen Roger Gonzálezekin batera. TV Azteca eta Disneyren arteko lankidetza izan zen emanaldia. *Casting* bat egin zuten gazteen artean, *High School Musical* filmaren bertsio mexikarreko protagonista izan zen bikote bat aukeratzeko. Telebista-saio horrekin batera, beste aukera bat iritsi zen antzerkian; Peter Pan lanean ari zela Jaime Camil aktorea ezagutu zuen, eta hark, *El diluvio que viene* komedia musikalaren hirugarren agerraldirako *castinga* egitera gonbidatu zuen. Castinga egin eta Fela Fábregas antzerki-ekoizleak onartu ondoren, "Clementina" rol protagonikoa lortu zuen. Pertsonaia horri kritika onak egin zizkion Jaime Camilek, Ernesto D'Alessiorekin batera, Carmen Delgado, María Filippini eta Patricio Castillo aktoreek. 

> 
> *Akademiara sartu nintzenetik, komedia musikala egiteko ametsa nuen. Beti oso urrun ikusten nuen, ia ezinezkoa, eta bat-batean Jainkoaren oparia izan zen ni iristea. —María Inés, "El diluvio que viene" lanean izan zuen parte-hartzeari buruz* 
> 
> 

Horrez gain, diskografia-ekoizpen bat kaleratu zen, eta bertan, María Inések honako abesti hauek nabarmendu zituen: «*Bella noche sin sueño», «Que pena que sea pecado» eta «Cuando el arca se detenga»*, album hori salgai egon zen San Rafael antzokian. Zalantzarik gabe, lan horretan parte hartzeak bere ibilbidean aldaketa ekarri zuen, bere talentu artistikoa prentsak, antzerki-kritikariek eta, oro har, ikusleek ezagutu baitzuten. Gainera, Antzerkiko Kritikoen eta Kazetarien Elkarteak emandako aintzatespena, «errebelazio aktore onenaren» ACPT saria jaso zuen, eta Bravo saria, Rafael Banquells Elkarteak, kategoria berean antzerkian nabarmendutakoari emandakoa. 

2008an, mundu osoan *Hole in the wall* izenaz ezagutzen den formatu japoniarrean oinarritutako *Aguas con el muro* saioa aurkeztu zuen, Martín Altomaro aktorearekin batera. Hiru pertsonako bi taldek osatutako parte-hartzaileek forma arraro sakonak hartzen zituzten hormetan, haiek zeharkatzeko eta, hartara, ur-igerileku batera ez erortzeko. Azkenik, programa amaitu egin zen, eta lehen denboraldia egoterik baino ez zuen lortu; gainera, gonbidatu ospetsu bat ere bazegoen. Urte horretan, halaber, *Poker de reinas* eta la Academia: azken belaunaldia-ren *Camino a la fama* saioaren aurkezle ere gonbidatu zuten.

Telebistako emanaldian, berriro grabatu zuen "*Lo que callamos las mujeres*" saioa. Akademian sartu baino lehentxeago, bere bizitzaren historia kontatu zuen, eta Televisión Aztecako "*Cambio de vida*" serieko kapitulu batean parte hartu zuen. Bestalde, Disney Channel *Los imaginadores* haurrentzako telesailean hasi zen bikoizketako aktore lanean, "Nina" rolean. Telesaileko gai batzuk ere abestu zituen, eta pertsonaia baten ahotsa bikoiztu zuen "*Marido por accidente*" filmean.

### 2009-2013: ikuskizunetan sartzea eta nazioartekotzea

2009. urtearen hasierarako, Fernando del Solarorekin batera, María Inések Juguetón aurkeztu zuen eta, geroago, Roger Gonzálezekin batera, haurrentzako Planeta Disney saioa aurkeztu zuen. Saio horretan Disneyk ekoitzitako bi film ematen zituzten igandero, eta, gainera, erreportajeak, elkarrizketak eta jendearekiko interakzioak egiten zituzten Disneyk Kalifornian eta Walt Disney World Floridan egindako egoitzetatik. "*¿Quién mató a Michael Jackson?*" eta "*Mi México*" saio berezietan parte hartu zuen; gainera, berriro *Camino a la fama* saioan, zazpigarren belaunaldiko "*La Academia: al descubierto*" izenarekin.

María Inés, elkarrizketa batean, 2015ean.
Aldizkari, lehiaketa eta haurrentzako saioak aurkeztu ondoren, Inés Góm-Mont aurkezlea Los 25+ ikuskizunen saioan ordezkatzeko aukera izan zuen. Etapa berria izan zuen bere ibilbidean, inoiz ez baitzuen aurkeztu kazetaritza-arlo horretako saiorik. Aurkezle lan hori lortu aurretik, lau casting pasatu zituen, non abeslari, aktore eta modeloen artean hogeita hamar pertsona baino gehiago aritu ziren.

Saioaren zazpi denboraldietan hainbat lagunen elkarrizketa egin zuen: Víctor González, Lambda García, Mariana Torres, Inés Sainz, Mauricio Isla, Rossana Nájera, María Fernanda Yépes, Niurka, Yuridia... Hamaikagarren denboralditik aurrera, saioak aldaketa txiki batzuk izan zituen formatuan: gonbidatuari elkarrizketa egiteaz gain, zenbait dinamika ere egiten ziren.

Oso denbora laburrean, "*Los monólogo de la vagina"* antzezlanean, 'hiru' emakumearen paperean parte hartu zuen, non intziriengatik nabarmendu zen. Mexiko Hiriko NH hoteleko antzokian lan egin zuen Janet Arceo eta Nuria Bages aktoreekin batera.

Gero, TBko lanarekin batera, TV Aztekak Fashion TV kanaleko "FTV Mag México" programaren aurkezle gisa parte hartu zuen 2010ean. Glitz\* kanalak ordezkatu zuen, eta, aldi berean, programak izena aldatu zion *Update* izena izan zuen bigarren denboraldian. Horrekin, María Inések hedapen handiagoa lortu zuen, Latinoamerikako hainbat herrialdetan programa transmititzen baitzen. Kanal horretan egon zen bitartean, Jorge Castañeda, Guadalupe Loaeza, María Antonieta de las Nieves eta Anhor abeslariari elkarrizketa egin zien, besteak beste. Azkenik, 2011. urtean amaitu zuen etapa hori.

2011ko apirilerako, eta Disney planetan eta *High School Musical* eskolan parte hartu ondoren, Mexikon eta Latinoamerikako iparraldeko zati batean estreinatu zuen *La florería de Sofía*, Disney Junior eta Disney Channelek transmititutako haurrentzako seriea. Telesaila Buenos Airesen (Argentina) grabatu zen oso-osorik. Programa bakoitzak haurren garapen emozional eta soziala bilatzen zuen, giro koloretsuan jolas, dantza eta abestien bidez. María Inések hogei abesti grabatu zituen David Muri aktorearekin eta Seidy Bercht aktorearekin batera. Haurrentzako telesailaz gain, Disney Junior kanalari ahotsa jarri zion, «*Donde empieza la magia*» izeneko gai instituzionala grabatzen. Hori musika-promozioetan entzun daiteke. *Grey's Anatomy* telesail estatubatuarraren zazpigarren denboraldiaren bikoizketan ere parte hartu zuen, "Lucy Fields" doktorearen paperean.

Urte bereko azarorako, "*El café del martes*" izeneko Internet bidezko emisioan parte hartu zuen. Bertan, *Con sello de mujer* saioko lankideak, Maggie Hegyi, Pamela Cerdeira eta Gabriela Quiroga Maggie, bildu ziren berriro. Emakumeak gizartean eta kulturako interesei buruz hitz egiten zuten, baina lan-kontuengatik ez zuen jarraitu.

Izan ere, 2012ko ekainean hasi behar zuen Akademiaren lehen belaunaldiaren hamargarren urteurrena, eta, beraz, María Inés eta haren lankideak talde-berrelkartze bat izaten saiatu ziren. "Primera generación" kontzeptuaren aurkezpen ofiziala "La Academia: 10 años"-ren lehen kontzertua egin zen, eta bertan Laura eta Wendolee lankideek egindako «*Ten fe*» gaia kaleratu zen. Gero, gai bereko bideoklipa grabatu zen, eta 2013ko irailaren 13an atera zen *YouTube* bideo-orriaren bidez. Mexikoko errepublikaren barruan kontzertu-bira bat egitea aurreikusi bazen ere, azkenean kontzertu bakarra zehaztu zen Tlalpujahua de Rayónen (Morelia); Maria Inések taldeko popurri batzuetan hartu zuen parte, eta bakarlari gisa, 2002an ospetsu egin zuen «*Hijo de la luna*» abestiaren bertsio berri bat. Bakarlari gisa zenbait gairekin, baita kanta guztiz berriak ere, diskografia-ekoizpen berri bat ere aipatu bazen ere, proiektu hori ere ez zen burutu.

2012ko irail*e*an, telebistan E! Entertainment Television kateko *Estilo DF* aldizkari-saioa aurkeztu zuen. Saio horretan 2013. urteko hasierara arte Paola Núñez, Leonardo García, Fey, Reik eta OV7 pop-taldeei eta Martha Debayleri elkarrizketak egiteko aukera izan zuen. Gero, Eugenia Debaylek ordezkatu zuen bigarren denboraldian. *E*! kanalean ere parte hartu zuen denbora laburrean. Latin News, John Paul Ospinaren ordez. Urte horretan bertan, bikoizketa egin zuen *The* *Accidental Husband*, *Una Chihuahua de Beverly Hills 3*, *Santa Paws 2: The Santa pups eta Tinker Bell: Secretof the Wings* filmetan, azken bietan, pertsonaiei ahotsa emateaz gain, «*Ya vienen los cachorros de Santa*» eta «*Nos verás*» abestiak grabatu zituen.

### Aldi baterako erretiroa, Lehen Belaunaldiko topaketa

2014. urtean, Los 25+ programan parte hartzen jarraitu zuen. Hainbat aldaketaren artean, listetakoei buruz baino ez hitz egiten ez zuten gonbidatuek, une horretan, erronkak eta puntuzko jokoak zituzten ataletan parte hartu zuten. Hamargarren denboraldian, 2015. urtean, "*Udako rallya"* egin zen, eta, gonbidatu famatuez gain, Mexikoko jendeak parte hartu zuen Mexikoko hainbat espaziotan grabatutako dinamiketan. Zalantzarik gabe, Mexikon egin zuen lan ezagunena izan zen, 2015eko azarora arte. 2015. urtearen amaieran eta 2017. urteko lehen seihilekoan, bere bizitza pertsonalaz arduratu zen, eta denbora labur batez utzi zuen bere karrera artistikoa.

2017an, *La Academia* saioaren hasieraren hamabosgarren urteurrena bete zen. Hori zela eta, prentsaurrekoan, María Inések eta bere kideek bigarren topaketa iragarri zuten Primera Generación kontzeptuaren pean, eta abuztuaren 24an «*Inseparables Tour*» birari hasiera eman zioten Mexiko Hiriko Auditorio Nazionalean. Auditorio Nazionalaren kontzertu horretan, «*Hijo de la luna*», «*Te amaré*» eta «*Dejar que salga la luna*» abestiak interpretatu zituen; azken horretan, José Alfredo Jimenezek konposatutako gaian falseteak erabiliz, haren ahotsaren hazkunde eta potentziaren zati bat erakutsi zuen. Kontzertuaren promozioan, lehen aldiz ikusi zuten María Inés telebistako zenbait saiotan, besteak beste, Mojoe, Hoy, Es de noche... y ya llegué, Tu casa TV, eta Sale el sol. Abuztuaren 4an, plataforma digitaletako «Inseparables» sinplearen jaurtiketa ofiziala egin zen, baita *YouTube* plataformaren bidez bideoklipa jaurtitzea ere. 

2018ko ekainean, *Todo un show* programan izan zen gonbidatua, eta, hari elkarrizketa egiteaz gain, «*Amorcito corazón*» gaia zuzenean abestu zuen.

### 2019-Oraina: sare sozialak, ibilbidera itzultzea

María Ines, 2021ean.
2019an Bobo Producciones agentziako kide izan zen, Ari Borovoy abeslariaren zuzendaritzapean. 2019ko abuztuan, Gustavo Guzmán senarraren dibortzioaren zurrumurruen erdian, aurkezle izateko gonbidapena jaso zuen *Tira la alegría* saioan. Mexiko Hirian Myriam lagunaren 17 urteko lanarengatiko kontzertuan ere ikusi zuten. Agertokia partekatu zuen, eta «Te amaré» eta «The rose» bikotean abestu zuten. Urte horretan bertan parte hartu zuen Frozen II.aren bikoizketa zinematografikoan, Iduna erreginaren paperean. 

2020ko koronabirus-gaixotasunaren pandemian, Mexikon aktiboago egon zen bere sare sozial guztietan, non hainbat sukaldaritza-errezeta partekatu, hainbat cober pianoan interpretatu, hainbat ariketa egin eta seme-alabekin jolas-jarduerak egin baitzituen. 2020ko uztailaren 20an, LCDP telebista-programa estreinatu zuen Gabriela Quirogarekin eta Laisha Wilkinsekin batera. Telebistan hiru urte baino gehiago eman ondoren, Multimedios Televisión kanalean sartu zen zazpi hilabetez, 2021eko otsailean irten zen arte. 2020ko uztailaren 25ean, *Primera generación* kontzertu birtual bat egin zen, eta Maria Inesek 7 kiderekin batera hartu zuen parte, eta «Hijo de la luna» eta «Alma mía» abestiak interpretatu zituen. Abuztuaren 18tik aurrera (asteartea), Estrellarekin batera, Mujeres impares programa estreinatu zuen Facebook plataforman. Hainbat gai aurkezten zituzten, eta aditu gonbidatu bat ere bazuten. Azkenik, 2021eko maiatzean amaitu zen. 

2021eko maiatzean, TV Aztecako *Mimí contigo* saiora gonbidatu zuten. Bere ibilbide artistikoaz eta bizitza pertsonalaz hitz egin zuen. 2022ko lehen seihilekoan, haurrentzako lehen musika-liburua kaleratu zuen, "Sentitu eta kantatu Maria Inesekin" izenekoa, eta propaganda egteko hainbat komunikabidetan egon zen, hala nola TV Azteca, Multimedios Televisión eta Imagen Televisión. Mónica Noguera ordezkatzeko hautagaia izan zen Imagen Televisión-en "*De primera mano*" ikuskizun-programan, baina azkenean ez zen bideratu, baina aste batzuetan gidari gonbidatu gisa parte hartu zuen.

### Artea

#### Musika estiloa eta ahotsa

La Academia, Desafío de estrellas eta Asesinato a... telebista-saioetan aritu zenetik, bere musika pop eta balada erromantikoa izan zen gehienetan; izan ere, Laura Pausini, Flans, Paulina Rubio eta Timbiricheren abestiak abestu zituen. Sarritan, Espainiako pop-ak eragina izan zuen Mecano, La Oreja de Van Gogh, Camilo Sesto eta Miguel Boséren abestiekin. Amparo Rubín ekoizle mexikar eta kritikoa kontzertuetako bat amaitzean hauxe esan zuen:

> *«Tinbre berezi bat duzu, Ana Torroja, La Oreja de Van Gogh, disko asko saltzen dituen eta gehiegi erakutsi behar ez duen jendea, kendu nahi dizuten berezitasuna duzu. Nik, ekoizle gisa, disko bat egingo nizuke».*
> 
> 

Hala ere, bere lehen disko-produkzioan, balada erromantikoaz eta *pop*az gain, dance pop generoa ere sartu zuen, «*Dj tonight*» gaian ikus daitekeen bezala, eta, gainera, erabat ingelesez dago. 2012rako esan zuen musikara itzultzeko interesa zuela, folk edo soul generoko diskografia-produkzioan lehentasuna zuela, eta horrek bere estilo pertsonala islatuko zuela; bere bizitzako uneren batean, Armando Manzanero abeslari hilarekin dueto bat grabatzeko interesa aipatu zuen. María Inés Guerrak soprano arineko ahots-tinbrea du; ibilbidearen hasieran, ziur aski, ahots-erregistro mugatu eta ez-tinkoa izan zuen, baina bularreko ahotsean egonkorragoa eta larri handiak lortzekoa. Hala ere, "*El diluvio que viene*" musikalean parte hartu ondoren, harritu egin zuen ahots kalitate handiarengatik, bere ahotsa ñabarduratzea lortu baitzuen, dardara sendoa, eta, gainera, segurtasun handia tonalitate akutuan. Akademian sartu zenetik, bere ahots kalitateari buruzko eztabaida sortu zen, pertsona askok sinetsarazi baitzioten ez zuela ahotsik ez talenturik musikan. Elkarrizketa batzuetan aurrekoaren berri eman zuen:

> *Akademian sartu baino lehen, eskolako abesbatzean ari izan nintzen beti, noski, unibertsitate guztian; baina ez zuen inoiz desafinatzen, bakarlaria ere izaten nintzen, eta hara (akademiara) iritsi eta izualdi eszenikoa, beldurrezkoa. Gainera esaten dizute: "zuk ez duzu kantatzen, zu polita zara", eta sinetsi egiten duzu. Egia esan, nik segurtasun handiagoa behar nuen, ez kasu egin hainbeste kritika negatiboari, eta badakit ez dudala ahotsaren indar handirik, baina afinatua naizela, kanta dezakedala bai. Kantatzea izugarri gustatzen zait, baina ulertu nuen ez dela nire bidea eta ez dudala esparru horretan garatu nahi, ez da nire ametsa, noski, musika gustatzen zait, bikoizketa egiten jarraituko dut eta Disneyrekin programak.* *Egongo da diskoak egiteko denbora. Onartuta daukat ez dudala emanaldirik izango,ez dudala diskorik egingo, ez naizela Mexikok espero duen abeslaria izango, noski. Onartzen dut ez dudala ahots indartsurik, onartzen dut mariachiak abesteko ahotsik ez dudala, baina... baina kantatu egiten dut»*
> 
> 

Urte batzuen ondoren, María Inés Guerrak helburuak eta erronkak mentalizatu zituen bere ahots talentuaz jabetzeko, eta arrakasta handiz aurkitu zuen antzerki musikala egin dezakeela, ahotsa izan zitekeela eta Disney konpainiari abestiak grabatu ahal izan zizkiola; eta agian ez ditu bakarlari gisa kontzertuak egingo Auditorio Nazionalean, baina hori ere ez zen helburua. 2017an, Primera Generación berrelkartze-biran, María Inések ikusleak harritzea lortu zuen, haien ahotsaren hazkundearekin eta potentziarekin, baita «*Deja que salga la luna*» gaian egindako interpretazioarekin ere, falseteak erabiltzean, eta agertokian segurtasun handia erakutsi zuen, Auditorio Nazionalean eskainitako kontzertuan ikusi zen bezala.

Bizitza pertsonala
------------------

### Ezkontza eta familia

2008an, Telebista Aztekako urteko golf-txapelketa batean, María Inések, ekitaldiaren aurkezle gisa, Gustavo Guzmán Favela "*Más por más*" egunkariko zuzendaria ezagutu zuen, eta, handik gutxira, maitasun-harremana hasi zuten. 2013ko otsailaren 23an, María Inések konpromiso-eraztuna jaso zuen Arte Ederren Jauregian, eta bikotea Eugenia León abeslariaren kontzertu batean egon zen; ondoren, urte bereko irailaren 7an, bost urtez bikote egon ondoren, Colegio de las Vizcaínaseko zeremonia pribatu batean ezkondu ziren, Mexikoko hiriko Zentro Historikoan eta mila gonbidaturekin.

2013ko urrian, María Inések jakinarazi zuen haurdun zegoela, eta Pedro Pablo semea jaio zen 2014ko maiatzaren 19an. Hiru kilo berrehun gramo inguru pisatu eta berrogeita hamaika zentimetro neurtu zituen. 2016ko martxoaren 7an, María Inés izena jarri zion bigarren umeari. 2018ko irailaren 8an jaio zen bere hirugarren haurra, eta Luciano izena jarri zien.

2019ko abuztuan, "*Quién*" aldizkariaren argitalpen baten bidez, Gustavo Guzmán senarrarengandiko dibortzioaren zurrumurrua zabaldu eta lasterrera berretsi zen.

### Ikasketak eta interesak

2002an, María Inések Monterreyko Institutu Teknologikoan eta Goi Mailako Ikasketetan (Guadalajarako Campusa) egin zuen arkitektura-karreraren bigarren seihilekoa. Hala ere, karrera hori eten egin zen Akademian parte hartzean. Ondoren, zenbait elkarrizketetan lizentziatura bat amaitzeko nahia aipatu zuen. Hala, 2012an amaitu zuen Tec Milenio Unibertsitateko Teknikoko Giza Garapeneko karrera, eta ohorezko aipamena lortu zuen.

Urte horretan bertan hasi zen ikasten Giza Ikasketetan maisutza bat, literaturan espezializatua, eta 2016ko abenduan Monterreyko Teknologikoan amaitu zuen. Gaztelania eta ingelesa ez ezik, frantseseko eskolak ere hartu zituen, Parisen lan egin nahi baitzuen noizbait. Saxofoia eta pianoa erabiltzen dakien instrumentuak dira, eta bigarren hori da gustukoena. Izan ere, bere sare sozialen bidez, «*Mientes tan bien*», «*La barca*» eta «*Contigo en la distancia*» abestiak interpretatzen jarri ditu. Hainbat kirol-lasterketa eta maratoi egin ditu bizitzan zehar. 

María Inés eta irakurtzeko zaletasuna.
Bere interes musikalen artean Norah Jones, Regina Spektor eta Luis Miguel nabarmendu ditu, eta azken hori noizbait elkarrizketatu nahiko lukeela esan du; *«Uste dut gustatuko litzaidakeela Luis Miguel elkarrizketatzea, aurrez pentsatutako ideia bat dagoelako, eta ezagutzen ez duzun arte, ezin duzu ezer esan bere pertsonari buruz»*, esan zuen elkarrizketa batean. Haruki Murakami idazle japoniarraren lanarekiko lilura ere aipatu du behin baino gehiagotan, eta berari ere elkarrizketa egitea gustatuko litzaioke. Bestalde, etxekotzat jotzen da eta bere sare sozialetan sukaldean aritzeko gogoa erakutsi du, batez ere postreak.

### Altruismoa

2011ko uztailean, María Inések eta Fernando del Solarrek Haurrentzako Ospitale Psikiatrikoko ludoteka inauguratu zuten: Juan N. Navarro, Mexiko Hirian. Aurkezleek jokoak partekatu zituzten, baita berrogeita hamar haur baino gehiagorekin argazkiak eta autografoak banatu ere. Inaugurazioaz gain, *"El león que se vió en el agua*" izeneko ipuina irakurri zen. Irakurketa hori irakurtzen haurrek lagundu zuten, eta, bitartean, katu bat protagonista zuen istorioaren partaide egin ziren. María Inések lan horiei jarraipena ematen jarraitu nahi zuela esan zuen, eta Giza Garapenean ikasketak amaitu zituenean bere gizarte-zerbitzua ospitalean egin nahi zuela.

2011ko abuztuan, Unibertsitate Panamerikarrarekin batera, María Inések haurrentzako liburutegi bat sortu nahi izan zuen, baliabide gutxiko haurrentzako liburuak emanez. Lan altruista hori abeslariaren jarraitzaileek ere babestu zuten, eta zazpi urtetik hamabost urtera bitarteko haurrentzako liburu ugari eman zituzten. 2012ko martxorako, Fundaziotik ehun haur baino gehiagorekin bizi izan zen, I.A.P. haurraren alde, CIE Fundazioaren "*Ipuin-kontalaria*" programaren barruan. Ekitaldi horretan, gainera, pinazi-pare bat apurtu ziren, opariak eman ziren, eta Maria Inesek giro osasuntsuago eta etxekoago batean integratzeko lanarekin bat egin zuen. "*La señora y el águil*a" eta "*El hombre mal educado*" liburuak irakurri ziren.  2016ko ekainean, "Irakurri ondo egoteko" kanpainari lagundu zion, Mexikoko haur guztien artean irakurketa interes handiagoz sustatzeko.

2014aren hasierarako, María Inések Mexikoko *Fundación del mañana* sortu zuen. Fundazio horren helburu nagusia Mexikoko haurren jolas- eta kirol-jarduerak sustatzea zen. Baliabide gutxiko pertsonei mantak banatzeko urteko kanpaina egiteaz gain, 2014ko otsailean bi mila mantatik gora banatu ziren Xochimilcoko herrixketako biztanleentzat, bost mila pertsonak baino gehiagok jaso zuten laguntza hori neguko denboraldian, tenperatura baxuen kalteak murrizteko, batez ere eremu ahuletako haur eta helduen kasuan.

María Inés eta Nadia, ongintzako kontzertu batean, 2015ean.
2014ko apirilean, Azcapotzalco Gizarte Laguntza eta Integrazioko Zentroaren (CAIS) hormak kolorez margotu ziren, aterpetxean bizi ziren haur guztiei ikuspegi berria emateko. Bertan bizi ziren hamahiru haur izan ziren artista nagusiak, eta, Maria Inesen parte-hartzearekin, horma-irudi bat egiteko ideiak eman eta, hartara, bakoitzaren ezaugarri artistikoak nabarmendu ahal izan zituzten. Haren amaieran, zuhaitzak ikusi ziren, eta animalia ugari, espazio bat sorkuntza handien leku nola bihurtzen zen erakusteko aukera eman zutenak. Urte bereko maiatzean, arte-galeria bat egin zen Azcapotzalco CAISko haurrei laguntzeko eta haietan ahaleginaren eta aurrezkiaren ohitura sortzeko; etorkizuneko gobernu delegazionalak eta mexikarrek barrutiko kultura-etxean haurrek egindako arte-sorkuntzen enkante bat egin zuten. Haziekin, pinturarekin, kartoiarekin eta paperarekin egindako maitagarrien, fikziozko pertsonaien, paisaien, helbideen eta dekorazio-objektuen koadroak landu zituzten haurrek, aurkeztu eta saltzeko. Ekitaldian, Sergio Palacios Trejo ordezkaritzaburua izan zen, eta fundazioari eta María Inési era horretako ekitaldietako lan altruista nabarmendu zuen.

2014ko abuztuan, hogeita zazpi herrialdetako lasterkariek parte hartu zuten Mexiko Hiriko maratoian, mundu osoko hamar maratoi onenen artean kokatzeko asmoz. Bestalde, Horacio de la Vega Kirol Institutuko titularrak esan zuen ziurtagiri bila zebiltzala hainbat kirol-ekitalditan; izan ere, urtero hirurehun eta hogei ekitaldi baino gehiago egiten baitziren hirian, eta eskerrak eman zizkien Mexikoko hemezortzi fundazioren ordezkariei, hala nola María Inési, ekitaldia garatzen laguntzeagatik, hogei mila korrikalariren ehuneko hamar elkarte horietatik baitzetozen.

Fundazioarekin batera, "*Concierto con causa*" kontzeptua zabaldu da. Finantza-funtsak bildu nahi dituen ongintzako ekitaldia da, eta Nadiak eta Estrella Velozek kontzertuko dirua eman diote fundazioari.

### Publizitate-irudia

2003. urtean, *La Academia*ren biraren ondoren, María Inések, bere sorkuntza-lankideekin batera, *Con seilu de mujer* saioko sarrera ofiziala egin zuen. Telebistan hainbat iragarki egin ditu. Lehena, Espainian, *Ecko* zartagin-markarako izan zen. 2007an, "Elektra" dendaren irudia izan zen. Bi markak Evangelina Elizondo lehen aktorearekin batera aurkeztu zituen, eta Mexikon oso ezaguna den 'mancuerna' bat sortu zuen, Evma markaren ilerako xanpuaren irudia. 2012an, *Kleenex Cottona* paper higienikoko komertzialen irudia da, eta, 2014. urtean, marka berarekin ekin zion publizitate-kanpainari. 2015ean, *Gerber* haurtxoarentzako elikagaiaren sustatzaileen irudia izan zen.

2004an, "*La Academia: tercer generación*" saioaren promozioetako bat izan zen. Iragarkiak sarrerarekin hasi ziren: "*Esta es una historia de éxito*". Ondoren, ikasle ohiek realityn egindako urratsaren berri eman zuten. 2008rako, berriz ere, "La Academia: última generación"-rako promozioak grabatu zituen, bere lekukotza emanez eta reality-an une batzuk gogoratuz, haien eslogana hauxe zen: "*En la Academia sólo faltas tú*". Urte horretan bertan grabatu zituen Televisión Aztecaren promozio-lanak, irudi berrirako, eta eslogan bat eman zuen: "*Vive la tele*". Promozio-bideoan, María Inés bakarrik agertzen zen eszena batzuetan; beste batzuetan, berriz, "*Chiflando y aplaudiendo"* saioko kideen ondoan. Kanpaina bereko beste promozio-sail batean, banku batean eserita agertu zen. Besteak beste, Inés Góm-Mont, Christian Martinoli, Paty Chapoy eta Fernando del Solar ere ondoan izan ziren. 

2010ean, "*Longchamp*" poltsen eta osagarrien markako enbaxadorea izan zen bigarren urtez jarraian, 2011ko negu-denboraldiko marka zen. Urte horretan bertan, Cecilia Piñeiro, Mariana Torres eta Ana Layevska Mexikon "*Tous*" bitxi-markaren enbaxadore bihurtu zen; gainera, "*Nine CO*" zapata-markaren enbaxadore, eta, aldi berean, "*Kérastase*" ilearen zainketarako eta tratamendurako markaren enbaxadore bihurtu zen.

2011ko maiatzean, "*Reebok*" markako eta Komunikazio Kontseiluaren "Diviértete leyendo/ Ondo pasa irakurtzen" kanpainako kide bihurtu zen. 2011ko irailean, "Mexikose siente/ Mexiko sentitzen da" kanpainako enbaxadorea da. Zentzumenen bidez goza zitezkeen kultur aberastasuna eta edertasun naturalak estimatzera eta gomendatzera gonbidatzen zuen Maria Inesek, orduan Mexikoko presidente zen Felipe Calderónen eskutik. 2011ko azaroan, "Hamar manamenduak" kanpainan parte hartu zuen. Kanpaina horretan, emakumeek gizarte garaikidean egindako ekarpenak eta aldaketak zabaldu ziren. Kanpaina hori Anette Michel aurkezlearekin batera egin zen. Abenduan, Televisión Aztecaren Gabonetako promozioetan, hauxe aipatu zuen: «*Mila esker zuri, zure argiak bendizioez betetzen gaituelako*». Gainera, Rocío Sánchez Azuara eta Sergio Basañez eta Héctor Bonilla aktoreak ere agertu ziren.

2012ko urtarrilean, "EsMX proiektua" kanpainarekin bat egin zuen, eta arkitektura, moda eta artea, identitate femeninoa eta argazkia zituen Mexiko bat erakutsi nahi zuen. Berriro ere "*Tous*" eta "*Kérastase*" marketako enbaxadorea izan zen 2012 bildumarako eta edertasun-saio baterako, hurrenez hurren. Otsailean ADO autobus-linearen irudi ere bihurtu zen. 2012ko maiatzean, berriro grabatu zituen 10 urteko promozioak Akademiarentzat, lehen belaunaldiko lagunekin batera.

2013an, Nestlé marka iragarri zuen, jogurt "greko" berriaren merkaturatzean. Berriro ere TV Aztecako promozioetan agertu zen, "Azteca Hamahiru, zugandik hurbilago" esloganarekin, eta 2014ko Gabonetako promozioetan. 2015erako, Aztekaren promozioan, "Hamahiru zurekin" eslogana agertu zen. 2017an Alpura kremaren publizitate-kanpainan parte hartu zuen. 2020an, bere sareen bidez, "Marias Gamesa" eta "Quaker" oloak bezalako markak iragarri zituen.

### Aldizkariak eta argitalpenak

2007an, "Modeli" zapata-markaren irudia izan zen. Alan Tacher aurkezlearekin batera, katalogo bidezko salmenta-kanpaina bat egin zuen: 2007ko udazken-negutik 2009ko udaberri-udara arte. 2013. urtean, berriz ere, markaren katalogoaren parte izan zen; orduko horretan, uda-udaberrirako eta -negua-2013ko denboraldirako. Hamabost urteko soinekoen eredu gisa agertu zen, *Ventaneando* *con Paty Chapoy* lineako aldizkarian. Hilabete batzuk geroago, azalean agertu zen berriro, Los 25+ ikuskizun-saioaren aurkezle berria baitzen. 2010eko urrian, berriz ere, *La florería de Sofía* haurrentzako seriea grabatzeko Argentinara egindako bidaiaren argazkiak aurkeztu zituen.

Hainbat agerraldi eta erreportaje egin zituen hainbat egunkari eta aldizkaritan, eta nabarmentzekoa da 2008an *Quién* aldizkariak egindako aurkezpena, Mexikoko hamar neska ederrenetako bat, Altaír Jarabo eta Belindaren ondoan. Urte berean, *OK* aldizkarian agertu zen, eta Mexikoko hamabi emakume ederrenak bildu zituen bigarren urteurrenerako. Argitalpenean, María Inesez gain, besteak beste Adriana Louvier, Maite Perroni eta Paola Núñez aktoreak izan ziren. 2009ko urrian hamabi argazkiko editoriala ere nabarmendu zen *Glow Magazinen*, eta urte horretako abenduan *In Style* Magazineren argitalpenaren artikulu bat gehitu zen, Latinoamerikako bertsioa.

Ana Silvia Garzak "Pro edad / Dove" izeneko liburua argitaratu zuen, non berrogeita hamahiru pertsona ospetsuk bakoitzak bere amari pentsamendu bat eskaini zioten, María Inések ikuskizuneko beste pertsona ospetsu batzuekin batera parte hartu zuen, hala nola Fernanda Familiar eta Dominika Paletarekin. 2011ko uztailean, argitalpenak kaleratu zituen "*Dónde ir", "Excelsior Teve", "Actual", "Gente", "15 a 20"* aldizkarietan, eta berriro ere OK eta *In Style Magazine* aldizkarietan. Azken horretan, urteko pertsonaiarik sexyenetako bat izendatu zuten. "Kaixo!" abenduko ediziorako Mexiko"k argazki-saio berezi egin zuen emaztegaientzako ezkontza-soinekoen bidez. 2012ko otsailean, argitalpenak egin zituen "*Cosmo Español*" aldizkarian; martxoan, erreportaje bat egin zuen *"El Universal*" egunkariko "*Clase In*" egun karian; irailean, erreportaje bat egin zuen, Lía Ferrérekin batera, "Hola! Mexiko", eta erreportajea *Central* izeneko aldizkarian. 2013. urtean erreportajeak egin zituen berriro "Hola! Mexiko", "*Quién*" eta "*Teve*" aldizkaria. 2014ko martxorako, erreportaje batean "Kaixo! Mexiko"n, lehen haurdunaldiari buruz hitz egin zuen, eta abuztuan Pedro Pabloren aurkezpena egin zuen.

Erreportajeez gain, María Inés Mexikoko zirkulazioko hainbat aldizkaritan agertu zen; lehenengoetako bat Eve aldizkaria izan zen, eta "Modama" argitalpena, 2011ko otsailean, "Kena" aldizkarian agertu zen. Apirilean, "Cocina con alegría" aldizkariaren azalean agertu zen, Fernando del Solariorekin batera. Ekainean, "Club de carreras" aldizkarian agertu zen, eta 2012an, "Imagen Fashion" aldizkarian agertu zen, uztaileko edizioan. Han, Gucci-ren bildumako hogei hamarkadako look baekint ageri zen, eta irailean *Women's Health* aldizkarirako ere agertu zen. 2013an, *Five Secrets* aldizkariaren azalean agertu zen, abenduko edizioan, Renato López aurkezlearen ondoan. 2015eko maiatzean, "Emakumeen DF" aldizkariaren azalean agertu zen.

### Beste proiektu batzuk

María Inések goizeko saioko kazetari lan egin zuen hasieran, *Con sello de muje*r Mariana Seoane bezalako pertsona famatuak elkarrizketatu zituen, gidari titular izan aurretik. Telebistako aurkezle egin duen ibilbidea osatuz, politika-, kirol-, gizarte- eta arte-arloetako pertsona famatuak elkarrizketatzeko aukera izan zuen, hala nola Jorge Castañeda, Elena Poniatowska, Anhor Puente, Noel Schajris, Fey eta Leonardo García (azken bi horien zalea izan zen). Halaber, Guadalupe Loaeza idazlea elkarrizketatu zuen. Idazleak bere liburuetako batean hauxe idatzi zion: «*Para María Inés: su color de ojos, inspiró, segura a Agustín Lara una canción de amor*».  

Akademian zehar interpretatu zituen «*Ay amor*» eta «*Mírame*» abestiak "*La vida es una canción*" programa bateratuko bi kapitulu aurkezteko erabili ziren. "*Descontrol*" marrazki bizidun konputarizatuen programako sketch komikoetako batean irudikatu zuten. Programa horretan *Con sello de mujer* saioaren parodia egin zuten. Bi aldiz parte hartu zuen "Ya cayó" programak egindako txantxetan; lehenengoan, proba inozoak egin zizkioten fikziozko programa bat gidatzeko, eta bigarrenean, mutil-lagun ohiak beste emakume batekin semea zuela.

Hainbat programatan elkarrizketatu zuten: *Ventaneando, La historia tras el mito, Cada mañana, La hora de los kids, Las mujeres, Ciudad capital, Top Ten, Javier Poza en Fórmula, Entre lo público y lo privado, Todo para la mujer, Al tú x tú, Tiene que ver, Historias engarzadas, La vida es una canción* eta *Famosos*. Telebista Aztekako lehiaketa-programa batzuetan parte hartu zuen, esaterako *Reina por un día, Para todos, Doble cara, Si te la sabes cántala... con famosos, Sexos en guerra* eta *El asesino*. Halaber, abeslari gisa agertu zen Akademiako *Primera Generación* popurrietan, *La Academia: tercera generación, La academia: última generación* eta *La Academia 10 años*, zenbait gairen inguruan bigarren eta laugarren belaunaldian, eta «Ave Maria» eta «Ten fe» abestiak Las mañanitas a la virgen programa berezian. 2006ko Alemaniako munduko futbol-txapelketan parte hartu zuen, "Alemania de sol a sol" izeneko atalean, Jean Duverger eta Alejandra Uridiaínekin batera. Han, kirol-ekitaldiaren egoitza den Alemaniako gaueko bizitza kontatzen eta erakusten zuten.

2009. urtean Exa FM kateko irratsaio batean hasi zen. Igandero ematen zituen "La nueva academia"-ren kontzertuen iruzkinak eta laburpenak. Halaber, bi aldiz gonbidatu zuten Shanik Bermanen saiora. Emanaldiko pertsona famatu batzuei buruzko iruzkinak egin zituen. 2010ean, epaimahai gisa parte hartzera gonbidatu zuten Elle Edertasunaren Sarien VI. Banaketan. 2013ko abuztuan, "La cabina Exa" saiora gonbidatu zuten. Hantxe aurkeztu zituen bere kanta gogokoenetako batzuk, baita "A través de tu recuerdo" ere, 2003an argitaratutako lehen albumaren kanta.

Gero, María Inés sare sozialetan jarraitzaile gehien dituenetako La Academiako kide ohi bat da. *Facebook*, *Instagram*, *YouTube* eta *Twitter* ditu. Azken horretan, gainera, hilabete batzuetan "*El café de los martes*" saioaren transmisioa egin zuen, *Con sello de mujer* enpresako lankideekin batera.

### Diseinatzailea eta enpresaria

2011n, diseinatzaile eta enpresaburu bihurtu zen, zilarrezko bitxi-bildumaren bidez. Lerro horrek bere izena du, eta gutxi gorabehera berrogei modelo ditu, neska gazte eta emakume helduei zuzendutakoak.

Proiektu horretarako aliantza bat egin zuen Talleres de los Ballesteros enpresarekin. Enpresa hori 1937an sortu zen, eta Mexikon bitxigintzako eta urregintzako produktore garrantzitsuenetakotzat jotzen da. Hori zela eta, zilarrarekin bakarrik lan egin nahi izan zuten, metal horren ekoizle nagusia Mexiko baita. Gainera, harri natural erdi-bitxiak erabili ziren, hala nola korala eta turkesa. Eraztun handiak, eskumuturrekoak, dijeak, truka daitezkeen lepokoak, harete handiak eta ilerako brotxeak jendearen eskura daude herrialdeko hainbat hiritan.

### Idazlea eta konpositorea

2022an, "*Siente y canta con Maria Ines*" izeneko lehen liburua kaleratu zuen. Haurrentzako musika-liburua da, eta mutilen eta handien irudimena bultzatu nahi du, hiru ipuinen bidez haien emozioak zalantzan jarri eta onar ditzaten. Ipuin bakoitzak izen bereko hiru abesti ditu: «Respira ya», «¿A qué sabe el miedo?», eta «Algodón de azúcar» Gainera, gurasoentzako eskuliburuak ere badaude, arnasketaren, loaren eta emozioekiko loturaren garrantzia gomendatzen dutenak.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

| Urtea | Antolaketa | Lana | Kategoria | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005 | Urrezko Mikrofonoaren saria | *Con sello de mujer* | Ibilbidea | **Irabazlea** |
| 2008 | Bravo saria | *El diluvio que viene* | Aktore ezagun onena | **Irabazlea** |
| Antzerki Kritikari eta Kazetarien Elkartearen saria | **Irabazlea** |
| 2011 | Urrezko saria | Los 25+ | Ibilbidea | **Irabazlea** |
|

Ibilbidea
---------

### Telebista

| Urtea | Titulua | Pertsonaia | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | Enamórate | "Dulce María Alcázares" | Antagonista |
| 2007 | Lo que callamos las mujeres | "Ofelia"/"Lorena" | Kapitulu berezia: "Ehun urte Grupo Salinas" |
| 2008 | Lo que callamos las mujeres | Bera | Kapitulu berezia: "Las alas de mi alma" |
| Cambio de vida | "Alejandra" | Kapitulua: "Zauri zentzugabea" |
| 2008-2011 | Los imaginadores | "Nina" | Bikoizketa |
| 2009 | Lo que callamos las mujeres | "Mónica" | Kapitulua: "Seme propioa" |
| 2011 | Grey's Anatomy | "Lucy Fields doktorea "| Bikoizketa |
| La florerá de Sofía | "Sofia" | Protagonista |
| 2020 | Mucho más allá: Creando Frozen 2 | Evan Rachel Wood | Bikoizketa |

### Zinema

—María Inés, "*Tinker Bell: El secretos de las hada*" filmean izan zuen parte-hartzeari buruz

> *Asko gustatu zitzaidan zelan gelditu zen abestia; oso pozik nago, eta etorkizunean Disneyrentzako bikoizketa gehiago egiten jarraitzea espero dut, eta, beharbada, protagonista lan bat egitea filmetako batean, eta haientzat kantatzeko aukera izaten jarraitzea».*
> 
> 

| Urtea | Titulua | Pertsonaia | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Marido por accidente | Marka | Bikoizketa |
| 2012 | Tinker Bell: el secreto de las hadas | Spike | Bikoizketa |
| Una chihuahua de Berverly Hills 3: ¡Viva la fiesta! | Rachel Ashe | Bikoizketa |
| Santa Paws 2: Los cachorros | Paw andrea | Bikoizketa |
| 2019 | Frozen II | Iduna erregina | Bikoizketa |
|

### Antzerkia

—María Inés, "*El diluvio que viene*" izan zuen parte-hartzeari buruz

> *Nik banekien hori zela nire behin betiko proba; Akademiatik atera ondoren segurtasun falta handia izan nuen, ahalmena ote nuen. "El diluvio que viene"-rekin musikatik hurbil egon nintekeela konturatu nintzen.*
> 
> 

| Urtea | Titulua | Pertsonaia | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Las princesas y sus príncipes | Cenicienta/Aurora |  |
| 2007 | Peter Pan | Campanita |  |
| El diluvio que viene | Clementina | Protagonista |
| 2010: | Los monólogos de la vagina | Mujer 3 | Aktore gonbidatua #82 |
|

### Bideografia

| Urtea | Gaia | Artista | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2006 | «Cha cha (2006ko Alemaniako bertsioa)» | Txeloa | Ohean |
| 2008 | «Si tu no estás» | Librea | Eredua |
| 2012 | «Urge» | Raúl Sandoval | Eredua |
| 2013 | «Ten fe» | Lehen belaunaldia | Abeslaria |
| 2017 | «Inseparables» | Lehen belaunaldia | Abeslaria |
| 2022 | «La mala costumbre» | Miguel Ángel Rodríguez Chapital | Abeslaria |
| 2022 | «Respira ya» | Bera | Abeslaria |
| 2022 | «¿A qué sabe el miedo?"" | Bera | Abeslaria |
| 2022 | «Algodón de azúcar» | Bera | Abeslaria |
| 2022 | «We are the world» | Kempak | Abeslaria |
|

### Aurkezlea

—María Inés aurkezle gisa egindako lanari buruz

> *Urte hauetan zehar pixka bat gozatu dut emanaldiaz, musikaz eta gidatzeaz, baina azken honekin eman diot nire bizitzako denbora gehien, hor ireki baitzizkidaten ateak eta aukera handiagoa eman baitzait».*
> 
> 

| Urtea | Egitaraua | Oharrak |
| --- | --- | --- |
| 2003-2007 | Con sello de mujer | Transmisiorik gabe |
| 2006 | Especial año nuevo con Telcel | Aurkezle gonbidatua |
| 2007 | Disco de oro | Transmisiorik gabe |
| Chiflando y aplaudiendo | Transmisiorik gabe |
| Especial: La Academia cinco años después | Aurkezle gonbidatua |
| Las Lunas del Auditorio Nacional | Aurkezle gonbidatua |
| High School Musical: la selección | Transmisiorik gabe |
| 2008 | Camino a la fama: La Academia última generación | Transmisiorik gabe |
| Póker de reinas | Aurkezle gonbidatua |
| Venga la alegría | Aurkezle gonbidatua |
| Aguas con el muro | Transmisiorik gabe |
| Premios de belleza Elle | Aurkezle gonbidatua |
| Las Lunas del Auditorio Nacional | Aurkezle gonbidatua |
| 2009 | El juguetón | Aurkezle gonbidatua |
| Planeta Disney | Transmisiorik gabe |
| Especial: ¿Quién mató a Michael Jackson? | Aurkezle gonbidatua |
| Saio berezia: Mi México | Aurkezle gonbidatua |
| Auditorio Nazionaleko Las Lunas | Aurkezle gonbidatua |
| La academia: al descubierto | Transmisiorik gabe |
| 2009-2015 | Los 25+ | Transmisiorik gabe |
| 2010: | Los siete expertos... en el cuidado del pelo | Transmisiorik gabe |
| FTV Mag México | Transmisiorik gabe |
| *Update* | Transmisiorik gabe |
| 2011 | Las Lunas del auditorio | Aurkezle gonbidatua |
| 2012 | Sorteo Pronósticos | Aurkezle gonbidatua |
| El café de los martes | Transmisiorik gabe |
| *E! Latin News* | Aurkezle gonbidatua |
| Estilo DF | Lehen denboraldia |
| 2013 | El juguetón | Aurkezle gonbidatua |
| 2015 | Ellas arriba | Aurkezle gonbidatua |
| 2017 | Sale el sol | Aurkezle gonbidatua |
| 2020-2021 | LCDP | Aurkezlea |
| 2022 | De primera mano | Aurkezle gonbidatua |
|

### Pódscasta-a

| Urtea | Egitaraua | Oharrak |
| --- | --- | --- |
| 2020-2021 | Mujeres impares | Aurkezlea |
| 2023 | Porque soy tu madre | Aurkezlea |
|

### Komertzialak

| Urtea | Enpresa | Produktua/Marka |
| --- | --- | --- |
| 2003 | Grupo Vasconia S.A.B | Ecko presio-eltzea |
| 2007 | Grupo salinas | Elektra (hainbat) |
| 2010: | Genomma Lab Internacional | Ma Evans xanpua |
| 2011 | Consejo de la comunicación | 'Diviertete leyendo' kanpaina |
| 2012, 2014 | Kimberly-Clark | Kleenex Cottona komuneko papera |
| 2015 | Gerber Products Company | Gerber ahia |
| 2015 | Chata | Haragi hotzak |
| 2017 | Alpura | Alpura krema |
|

### Liburuak

| Urtea | Titulua | Oharrak |
| --- | --- | --- |
| 2022 | *Siente y canta con Maria Ines* | Audioliburua |
|

### Lehiakidea

| Urtea | Egitaraua | Emaitza |
| --- | --- | --- |
| 2002 | La Academia | Hamargarrena |
| 2003 | Desafío de estrellas | Hamaseigarrena. |
| Homenaje a ... |  |
| 2005 | Bailando por un millón 1 | Laugarren tokia |
| Bailando por un millon 2 | Bigarrena |
|

Diskografia
-----------

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «María Inés sabe aprovechar las oportunidades» *Salim Kuri* (www.quien.com).
2. ↑   «María Inés festeja su cumpleaños con ex académicos» *www.informador.com.mx*.
3. ↑   «María Inés usa su fama para ayudar.» *Sughey Baños* (www.eluniversal.com.mx).
4. ↑   «Las fotos que demuestran que Maria Inés es la exparticipante más bella de La Academia.» *El Heraldo digital*.
5. ↑   «La Academia: las 5 ex participantes más guapas de la historia del reality.» *www.gluc.mx*.
6. ↑    *Aquí están las cantantes más bellas que han participado en La Academia..* .
7. ↑    *Las bellas tapatías que brillaron en La Academia..* .
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20   «María Inés será una chica de plata» *Sandra Carrasco* (www.eluniversaldf.mx).
9. ↑   «María Inés: "Donde los sueños se hacen realidad"» *Televisión Azteca* (www.youtube.com).
10. ↑   «Myriam, favorita para ganar La Academia» *Elizabeth Hernández* (www.eluniversal.com.mx).
11. ↑   «Promociona María Inés su primer disco» *www.elsiglodetorreon.com.mx*.
12. 1 2 3 4 5   «María Inés debutará en los monólogos de la vagina» *www.elinformador.com.mx*.
13. 1 2 3 4   «María Inés y Roger los conductores de High School Musical» *www.lasnoticiasdemexico.com*.
14. 1 2 3 4 5 6 7   «La versatilidad de María Inés» *www.informador.com.mx*.
15. ↑   «María Inés traspasa ‘el muro’ del olvido» *www.elsiglodetorreon.com.mx*.
16. 1 2   «"Planeta Disney" en televisión con María Inés y Roger» *www.lasnoticiasdemexico.com*.
17. ↑   «Primer concierto del programa Disco de Oro» *www.lasnoticiasdemexico.com*.
18. 1 2   «María Inés estrena programa» *www.noroeste.com.mx*.
19. ↑   «María Inés y su internacionalización» *Álvaro Cueva* (www.youtube.com).
20. ↑   «Update nuevo programa de María Inés» *www.tvyespectaculos.com*.
21. ↑   «María Inés se une como talento al canal E! Entertainment» *www.tvnotas.com.mx*.
22. 1 2   «María Inés desea consolidarse en la conducción con *Estilo DF*» *www.elinformador.com.mx*.
23. ↑   «LLegan los cambios a la programación de Televisión Azteca.» *www.zeleb.mx*.
24. ↑   «María Inés debuta como actriz en Enamórate.» *www.elsiglodetorreon.com.mx*.
25. 1 2   «Combina María Inés la conducción con el protagónico de una serie.» *www.elmanana.com*.
26. ↑  María Inés protagonizará La florería de Sofía
27. 1 2   «Interpretará María Inés a Campanita en Peter Pan.» *www.eluniversal.com.mx*.
28. ↑   «María Inés debuta en "Los monólogos de la vagina".» *www.eluniversal.com.mx*.
29. 1 2   «María Inés se alzó como Revelación Femenina.» *www.eluniversal.com.mx*.
30. 1 2 3   «María Inés es gran conductora.» *www.informador.com.mx*.
31. ↑   «María Inés mostrará talento en ‘El Diluvio’.» *www.elsiglodetorreon.com.mx*.
32. ↑  El diluvio que viene en 2007. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
33. 1 2 3   «Convencen Jaime Camil y María Inés en "El diluvio que viene".» *www.lasnoticiasmexico.com*.
34. 1 2   «Triunfa El diluvio que viene en los premios ACPT.» *www.eluniversal.com.mx*.
35. ↑   «María Inés se alzó como Revelación Femenina.» *www.eluniversal.com.mx*.
36. 1 2  Tinker Bell y el Secreto De Las Hadas, presenta talento en las voces para Latinoamérica
37. 1 2  María Inés nos invitó a un día de compras con Tous. Consultado el 09 de febrero de 2015.
38. ↑  Las 12 Mujeres más Guapas de México. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
39. ↑  María Inés cumple uno de sus sueños; conducirá programa de estilo de vida en E! Entertainment. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
40. ↑   «Regresa La Academia, prepárense» *Susana Moscatel* (www.milenio.com).
41. ↑  Muchos alumnos, pocos profesionales. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
42. ↑  ¿Y la primera generación de 'La Academia'? Consultado el 11 de noviembre de 2014.
43. ↑  María Inés, belleza tapatía. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
44. ↑    *A María Inés le gustaría hacer un dueto con Armando Manzanero.* .
45. ↑  Todos los detalles de la boda de María Inés Guerra Consultado el 08 de septiembre del 2013.
46. ↑   «¡María Inés está embarazada, va por su segundo bebé!» *Andrea P. De la Rosa Mejía* (www.aztecatrends.com).
47. ↑   «María Inés recibió una gran noticia, ¡está embarazada nuevamente!» *www.tvnotas.com.mx*.
48. ↑   «La exacadémica María Inés anuncia embarazo en sus redes» *www.lanetanoticias.com*.
49. ↑   **(Gaztelaniaz)** Torreón, El Siglo de.  (2006-02-03). «María Inés cambia, pero no en esencia» *www.elsiglodetorreon.com.mx* (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
50. ↑  María Inés: Espero que llegue a mi vida alguien que me entienda. Consultado el 31 de diciembre de 2013.
51. ↑  María Inés de paseo por el Mercado de las Flores Consultado el 23 de agosto de 2013.
52. ↑  María Inés, expulsada número 5. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
53. ↑  Regresan a La Academia Víctor, Toñita y María Inés. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
54. ↑  Tendrán nueva oportunidad los ex-alumnos. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
55. ↑  María Inés es expulsada del Desafío de Estrellas
56. ↑  Vuelve a ganar Estrella Consultado el 11 de noviembre de 2014.
57. ↑  Rendirán ex de La Academia homenaje a Juan Gabriel. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
58. ↑  Gana Víctor 'homenaje a Juan Gabriel'. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
59. ↑   «María Inés combinará canto y actuación.» *www.elsiglodetorreón.com.mx*.
60. 1 2   «Promocionará María Inés su primer disco.» *www.elsiglodetorreón.com.mx*.
61. ↑   «María Inés y Roger los conductores de High School Musical.» *www.lasnoticiasdemexico.com*.
62. ↑   «María Inés se casará con Raúl.» *www.eluniversal.com.mx*.[*Betiko hautsitako esteka*]
63. ↑   «Noche de sorpresas.» *Lasnoticiasdemexico.com*.
64. ↑   «Pedro Sola y Miriam ganaron el millón.» *www.cronica.com.mx*.
65. ↑  En Bailando por un millón ganó la simpatía mas no el talento
66. ↑   «Ajustan programación Televisa y TV Azteca.» *www.eluniversal.com.mx*.
67. ↑   «Realiza Azteca juste tras salida de Chiflando y aplaudiendo.» *www.eluniversal.com.mx*.
68. 1 2 3  María Inés estrena novio. Consultado el 09 de febrero de 2015.
69. ↑  Presenta María Inés un capítulo de su vida en Lo que Callamos las Mujeres
70. ↑  Resumen de telenovela Cambio de vida. Consultado el 27 de febrero de 2015.
71. ↑  Conductoras toman café en internet
72. ↑  Reencuentro de La Academia 1
73. ↑  Inicia *La Academia 10* con seis expulsados. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
74. ↑  Iniciará Primera Generación de "La academia" gira en Tlalpujahua. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
75. ↑  María Inés canta en el soundtrack de "Tinker Bell y el Secreto de las Hadas"
76. ↑   «'Los 25 más' renuevan su espacio.» *Norma Gutiérrez* (www.elinformador.com.mx).
77. ↑   «LLegan los cambios a la programación de Televisión Azteca.» *www.zeleb.mx*.
78. ↑  Toñita, Yahir, Víctor... ¿qué pasó con la primera generación de La Academia. Consultado el 2 de junio de 2017.
79. ↑  Exintegrantes de la primera generación de 'La Academia' realizarán gira musical. Consultado el 2 de junio de 2017.
80. ↑  Víctor García y Myriam Montemayor en gira de primera generación La Academia.. Consultado el 2 de junio de 2017.
81. ↑   «¡Se gradúa con honores!» *www.latarde.com.mx* (Reforma).
82. ↑   «Pr1mera Generación demuestra crecimiento escénico y vocal e inicia "Inseparables Tour"» *www.radioformula.com.mx*.
83. ↑   «Se gradua con honores Pr1mera Generacióna» *www.ntrzacatecas.com*.
84. ↑   «La versatilidad de María Inés» *www.informador.com.mx*.
85. ↑   **(Gaztelaniaz)** «María Inés: Espero que llegue a mi vida alguien que me entienda» *Quién* 2012-09-25 (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
86. ↑   «María Inés es gran conductora.» *www.informador.com.mx*.
87. ↑   «¡Se gradúa con honores!» *www.latarde.com.mx* (Reforma).
88. ↑   «Pr1mera Generación demuestra crecimiento escénico y vocal e inicia "Inseparables Tour"» *www.radioformula.com.mx*.
89. ↑   «Se gradua con honores Pr1mera Generacióna» *www.ntrzacatecas.com*.
90. ↑  María Inés estrena novio. Consultado el 09 de febrero de 2015.
91. ↑  Todos los detalles de la boda de María Inés Guerra Consultado el 08 de septiembre del 2013.
92. ↑  María Inés tuvo una boda de lujo Txantiloi:Wayback Consultado el 7 de febrero de 2015.
93. ↑  La divertida boda de María Inés y Gustavo Guzmán. Consultado el 7 de febrero de 2015.
94. ↑   «La exacadémica María Inés anuncia embarazo en sus redes» *www.lanetanoticias.com*.
95. ↑  María Inés confirma su divorcio Consultado el 9 de noviembre de 2019.
96. ↑  María Inés: Espero que llegue a mi vida alguien que me entienda. Consultado el 31 de diciembre de 2013.
97. ↑  María Inés de paseo por el Mercado de las Flores Consultado el 23 de agosto de 2013.
98. 1 2   «María Inés será una chica de plata» *Sandra Carrasco* (www.eluniversaldf.mx).
99. ↑   «María Inés sabe aprovechar las oportunidades» *Salim Kuri* (www.quien.com).
100. 1 2   «María Inés descubre las bondades de la conducción.» *elinformador.com.mx*.
101. ↑  María Inés promueve la platería mexicana. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
102. ↑  María Inés comparte lectura con niños
103. ↑  María Inés, Un regalo contra el frío. Consultado el 09 de febrero de 2014.
104. ↑  Entregan 2 mil cobijas en zonas vulnerables de Xochimilco. Consultado el 09 de febrero de 2014.
105. ↑  Mural para el C.A.I.S junto a Mexicanos del mañana. Consultado el 05 de diciembre de 2014.
106. ↑  Presentan galería de arte, niños y niñas del CAIS Azcapotzalco. Txantiloi:Wayback Consultado el 05 de diciembre de 2014.
107. ↑  Galería de arte de los niños del CAIS Azcapotzalco. Consultado el 05 de diciembre de 2014.
108. ↑  Presentan la playera para el Maratón CDMX 2014. Consultado el 05 de diciembre de 2014.
109. ↑  Presentan camiseta oficial del Maratón CDMX. Consultado el 05 de diciembre de 2014.
110. ↑   «María Inés usa su fama para ayudar.» *Sughey Baños* (www.eluniversal.com.mx).
111. ↑   «Ofrecerá Nadia show benéfico en Azcapotzalco el sábado: María Inés. Con Maxine Woodside.» *www.radioformula.com.mx*.
112. ↑   «Donaré ingreso de show Azcapotzalco en apoyo a niños del mañana: Nadia. Con Flor Rubio.» *www.radioformula.com.mx*.
113. ↑   «Hoy Nadia y María Inés juntas en pro de niños vulnerables.» *www.oem.com.mx*.
114. ↑  NINE & CO presentó su nueva colección en el salón Terrace. Consultado el 15 de noviembre de 2014.
115. ↑  De la moda, lo que te acomoda: Famosas. Txantiloi:Wayback Consultado el 15 de noviembre de 2014.
116. ↑  María Inés nos invitó a un día de compras con Tous. Consultado el 09 de febrero de 2015.
117. ↑  María Inés, embajadora de la marca Tous. Consultado el 15 de noviembre de 2014.
118. ↑  María Inés, embajadora de la marca Kérastase. Consultado el 15 de noviembre de 2014.
119. ↑  María Inés nos invitó a un día de compras con Tous. Consultado el 09 de febrero de 2015.
120. ↑  María Inés en la campaña "Diviértete Leyendo"
121. ↑  Festejan el Día de la Familia. Txantiloi:Wayback Consultado el 15 de noviembre de 2014.
122. ↑  Los diez mandamientos de la mujer (Capítulo gratis). Consultado el 15 de noviembre de 2014.
123. ↑  María Inés en campaña 10 mandamientos. Consultado el 15 de noviembre de 2014.
124. ↑  María Inés nos presenta a su hijo, Pedro Pablo. Consultado el 18 de septiembre de 2014.
125. ↑   «María Inés descubre las bondades de la conducción.» *elinformador.com.mx*.
126. ↑  María Inés en el programa "La hora de los kids" Consultado el 19 de marzo de 2014.
127. ↑  Graban ex-alumnos de La Academia mañanitas a la virgen. Consultado el 09 de febrero de 2015.
128. ↑  Las mañanitas a la virgen. Txantiloi:Wayback Consultado el 09 de febrero de 2015.
129. ↑  Parten Los protagonistas a Alemania. Consultado el 15 de noviembre de 2014.
130. ↑  María Inés jurado de la Sexta Entrega de Premios a la Belleza Consultado el 25 de abril de 2014.
131. ↑   «María Inés será una chica de plata» *Sandra Carrasco* (www.eluniversaldf.mx).
132. ↑  María Inés promueve la platería mexicana. Consultado el 25 de diciembre de 2014.
133. ↑  María Inés se vuelve diseñadora y empresaria
134. ↑  María Inés plasmó las huellas de sus manos en la Plaza de las Estrellas. Consultado el 11 de noviembre de 2014.
135. ↑  Dan banderazo al Juguetón 2013. Consultado el 11 de enero de 2013.

Kanpo estekak
-------------

* María Inés Guerra erabiltzailearen orria, Facebook zerbitzuan
* María Inés Guerra erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***María Inés Guerra*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3550312
* Commonscat Multimedia: María Inés Guerra / Q3550312

---

 |

* Wd Datuak: Q3550312
* Commonscat Multimedia: María Inés Guerra / Q3550312