recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lamb konderria** (ingelesez: *Lamb County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Littlefield da. 2010eko zentsuaren arabera 13.977 biztanle zituen, Lamb kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lamb konderriak 2.635,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,97 ura dira. Beste 2.631,9 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.977 pertsonetatik 13.251 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.231 dira. 555 beltzak edo afroamerikarrak. 39 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 95 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112781
* Commonscat Multimedia: Lamb County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140727743
* ISNI: 0000 0004 0564 8789
* LCCN: n81057211
* NARA: 10047148
* **Lekuak**
* OSM: 1810775
* TGN: 2002025

 |

* Wd Datuak: Q112781
* Commonscat Multimedia: Lamb County, Texas
Lemavoen antzinako lurraldea
Lemavoak Gallaeciako tribu zeltiar bat ziren, haien lurraldea gaur egungo Tierra de Lemos da, Lugoko probintziaren hegoaldean

Iturriak
--------

Pliniok aipatzen ditu Naturalis Historia liburuan, IV, eta Klaudio Ptolomeoren Geographia liburuan ere agertzen dira, honek Dactonium haien hiriburua zela esan zuen,

Kultura
-------

Lemavoak Kastroen kulturaren parte ziren, Iberiar penintsulako iparraldeko kultura

Militarra
---------

Erromatarrekin parte hartu zuten eta Ala I Levamorum eta Cohors I Lemavorum civium romanorumsortu zen, idatzizko aztarnak geratzen direnak

Etimologia
----------

Lemavo izena  galiako Lemovizetik etorri ahal da \*limos / \*lemos hitztik, olmo esan nahi duena

Ikusi ere
---------

* Monforte de Lemos
* Monasterio de San Vicente del Pino
* Dactonium.
* Cohors I Lemavorum civium romanorum

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Cuevillas, Florentino L. *Historiaurrea*, Otero Pedrayo, Ramón, *Historia Galiza*, t. I. inprima Akal. Madrid. 1980.
* Moralejo Lasso, Abelardo, Toponimia galizia eta leon. Pico Sacro. Santiago de Compostela. 1977
* *Historia Monforte eta bere Lur Lemos*, Germán Vázquez, ISBN 84-241-9865-4
* "Nik lehen poboadores galizia, edo paleolitoko, Cadernos egin mintegia sargadelos 73" - Hainbat Autore

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6521037

 |

* Wd Datuak: Q6521037
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hemengo testu batzuk txineraz daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu txinera ikurren ordez. |

*Dazhung bao* egunkariaren alea (1932) osoki *Latinxua Sin Wenz*ez idatzia
***Latinxua Sin Wenz*** (txineraz: 拉丁化新文字, pinyinez: *lādīnghuà xīn wénzì*, hitzez hitz, "latindartutako idazkera berria") mandarin txineraren erromatartze (latindar alfabetorako transkribatze) sistema bat da, hasiera batean Sobietar Batasunean garatua, 1929an. *Latinxua Sin Wenz*ak ondoren *Hanyu Pinyin* sistemak (gaur egun erabiltzen dena) hartutako hainbat ezaugarri ditu. Esaterako, *c* eta *z* hizkien edota *ch* eta *zh* digrafoen erabilera gaur egun *Hanyu Pinyin*ak darabilen bera da. Zentzu horretan, *latinxua sin wenz*a *Hanyu Pinyin*aren aurrekaria da.

Txinera erromatartzeko beste sistema batzuk ez bezala (Wade-Gilesa, adibidez), *Latinxua Sin Wenz*a txineraren idazketa sistema estandar gisa sortu zen. Wade-Gilesa eta antzekoak, aldiz, txineraren hotsak latindar alfabetoaren bidez adierazteko sortu ziren, txinerazko izen nahiz termino zehatzak Europako hizkuntzetara itzuli ahal izateko. Horrela, *Latinxua Sin Wenz*a txinatar idazketa sistema gainditu nahi zuten Txinako hainbat intelektual erreformistak bultzatu zuten, txinera sistema fonetiko baten bidez idatzi ahal izateko.

Ikus, gainera
-------------

* Hanyu Pinyin

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1763818
* Commonscat Multimedia: Latinxua sin wenz

---

 |

* Wd Datuak: Q1763818
* Commonscat Multimedia: Latinxua sin wenz
**Latsako erreka** Bidasoa ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra da. Arantza (Nafarroa Garaia) udalerriaren eremuetan du iturburua. Arantza eta Igantzi udalerriko lurrak bustitzen ditu, Bidasoa ibaian isuri baino lehen. 11 kilometroko luzera du.

Mendaur mendiaren ipar-mendebaldeko isurialdean sortzen da, Iturri beltz. Burualdean, Aranazko herriraino, *Carnicería* erreka ere deitzen zaio. Bere ibaiadar nagusiak Aguila sakaneko erreka eta Garate eta Miari errekak dira. Azken zatian ipar-mendebaldetik hego-ekialderako norabidea hartzen du Bidasoa ibaiaren ezkerraldeko bokaleraino, Igantzi herriak beheko aldean duen Berrizaun auzoan. 11 km luze da eta Aranaz eta Igantziko udal mugapeetako 37 km2-ko azalera drainatzen du.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2013/09/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Latsa Euskaltzaindia.net
2. ↑    *Gran Enciclopedia de Navarra | LATSA, RÍO.*  (Noiz kontsultatua: 2020-08-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5476653
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 12914

 |

* Wd Datuak: Q5476653
**Lamar konderria** (ingelesez: *Lamar County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Purvis da. 2010eko zentsuaren arabera 55.658 biztanle zituen, Lamar kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lamar konderriak 1.296,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,75 ura dira. Beste 1.287,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 42,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 55.658 pertsonetatik 43.501 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.205 dira. 10.834 beltzak edo afroamerikarrak. 109 amerikar natiboak ziren eta 19 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 655 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 33 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 507 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490896
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134849722
* LCCN: n78085443
* NARA: 10039760
* **Lekuak**
* OSM: 1832971
* TGN: 2001122

 |

* Wd Datuak: Q490896
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Mississippi
**Lamar konderria** (ingelesez: *Lamar County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Barnesville da. 2010eko zentsuaren arabera 18.317 biztanle zituen, Lamar kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lamar konderriak 481,31 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,05 ura dira. Beste 475,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.317 pertsonetatik 12.284 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 341 dira. 5.621 beltzak edo afroamerikarrak. 34 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 68 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 22 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 286 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493049
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140724997
* LCCN: n81018225
* NARA: 10039273
* **Lekuak**
* OSM: 1028127
* TGN: 2000376

 |

* Wd Datuak: Q493049
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Georgia
**Latimer konderria** (ingelesez: *Latimer County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wilburton da. 2010eko zentsuaren arabera 11.154 biztanle zituen, Latimer kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Latimer konderriak 1.888,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,22 ura dira. Beste 1.870,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,91 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.154 pertsonetatik 8.011 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 293 dira. 80 beltzak edo afroamerikarrak. 2.215 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 814 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q848649
* Commonscat Multimedia: Latimer County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158295128
* LCCN: n82041118
* **Lekuak**
* OSM: 1822219
* TGN: 2001661

 |

* Wd Datuak: Q848649
* Commonscat Multimedia: Latimer County, Oklahoma
**Lenawee konderria** (ingelesez: *Lenawee County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Adrian da. 2010eko zentsuaren arabera 99.892 biztanle zituen, Lenawee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lenawee konderriak 1.972,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,7 ura dira. Beste 1.941,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 50,65 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 99.892 pertsonetatik 95.097 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.614 dira. 2.397 beltzak edo afroamerikarrak. 379 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 492 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 47 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.459 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q167565
* Commonscat Multimedia: Lenawee County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150103054
* LCCN: n81018695
* NARA: 10036413
* **Lekuak**
* OSM: 1801750
* TGN: 1002588

 |

* Wd Datuak: Q167565
* Commonscat Multimedia: Lenawee County, Michigan
**Lengoaia konpilatua** programazio lengoaia bat zeinek bere inplementazioak konpiladoreak (iturburu kodetik makina lengoaia eratzen duten itzultzaileak) diren eta ez interpreteak (iturburu kodea pasoz pauso exekutatzen dute, exekuzioan inolako itzulpenik egin gabe).

Definizioa ez da beti betetzen. Printzipioz, edozein lengoaia konpiladore edo itzultzaile bat erabiliz inplementatu daiteke. Hala ere, gero eta ohikoagoa da bi irtenbideen arteko konbinazio bat: konpiladore batek  iturburu-kodea itzuli dezake tarteko elementu bat erabilita (sarritan *Bytecode* bat), gero interprete bati pasatuko zaiona exekutatzeko.

Abantailak eta desabantailak
----------------------------

Konpilazio denborari dagokionez, kode makinara konpilatutakoak, itzuli egin behar direnak baino azkarragoak dira, itzulpen prozesua egin behar ez dutelako. Hala ere, teknologia berriak, konpilazioa denbora exekuzioan bezala, eta hainbat hobekuntzak itzulpen prozesuan, hutsune hori murrizten hasi dira. Tarteko uneren batean, irtenbide mistoa eraginkorragoa izan ohi da *bytecode*-ak erabiliz.

Behe-mailako programazio lengoaiak normalean konpilatuak dira, batez ere eraginkortasuna kezka nagusia bada, gurutze-plataformen euskarria ordez. 

Ahalegin txikiak eginda posible da lengoaia interpretatuentzako konpiladoreak eraikitzea. Adibidez, Common Lisp  Java bytecode-re konpilatua izan daiteke, Java-ren makina birtualak interpretatzen duena; C kodera, kode-makinara konpilatu egiten dena. Konpilazio era ezberdin eskaintzen dituzten lengoaiek, kontrol gehiago eskaintzen dute programatzaileak exekuzio denbora kontrolatzeko eta plataforma ezberdinetan bateragarritasuna sustatzeko.

Lengoaiak
---------

Normalean konpilatutzat hartzen diren zenbait lengoaia:

* Ada
* ALGOL
	+ Algol 60
	+ Algol 68
	+ SMALL
* BASIC
* C
	+ C++
	+ Objective-C
	+ C# (bytecode-ra)
* D
* CLEO
* COBOL
* Cobra
* Common Lisp
* Delphi
* Eiffel
	+ Sather
	+ Ubercode
* Factor (azken bertsioak)
* Forth
* Fortran
* Go
* Haskell
* Haxe (bytecode-ra)
* IBM RPG
* Java (bytecode-ra)
* JOVIAL
* G
* Lisp
* Lush
* Mercury
* Meta Lengoaia
	+ Standard ML
		- Alice
	+ OCaml
* Modula-2
* Modula-3
* Open-URQ
* PureBasic
* Pascal
* Perl
* PHP
* PL/I
* Rust
* Scala
* Seed7
* Swift
* Visual Basic
* Visual Foxpro
* Visual Prolog

Tresnak
-------

* ANTLR
* CodeWorker
* Lex
* Yacc
* Flex
* GNU Bison
* Yacc

Ikusi gehiago
-------------

* Konpiladore
* Interprete

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q651794

 |

* Wd Datuak: Q651794
**Lengoaia** edo **hizkuntza informatiko** bat ordenagailuek erabiltzen duten hizkuntza bat da, edo horiekin lotuta dagoena. Askotan, termino hau programazio-lengoaiaren sinonimo gisa erabiltzen da, baina hizkuntza informatiko batek ez da programazio-lengoaia bat izan behar beti.

Adibidez, HTML bezalako markatze-lengoaia bat ez da programazio-lengoaia bat, baina bai lengoaia informatiko bat.

Oro har, beste edozein hizkuntza gisa, **lengoaia informatiko** bat sortzen da zerbaiten informazio bat ordenagailuan oinarrituta norbaiti transmititu behar zaionean.

Programazio-lengoaia programatzaileek erabiltzen duten euskarria da programa bat sortzeko; markatze-lengoaia bat euskarria da ordenagailu bati formatua edo dokumentu baten egitura deskribatzeko.

Adibideak
---------

Lengoaia informatikoak zenbait klasetan sailkatu ahal dira, ondokoak tarteko.

* Programazio-lengoaiak
* Espezifikazio-lengoaiak
* Kontsultarako lengoaiak, SQL edo XQuery bezalakoak
* Markaketa lengoaiak, XML edo HTML bezala.
* Eraldatze-lengoaia, XSLT bezala
* Komunikazio-protokoloa, HTTP do FTP bezala
* Soinu-lengoaia, soinuak sortzekoa.
* Lengoaia grafikoa, irudiak eta marrazkiak sortzekoa.
* Sasikodea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q629206

 |

* Wd Datuak: Q629206
**Lanbideen eta Memoriaren museo-etxea** Zangozerriko Oibar udalerrian dago. Oibarko Trilladora Elkarte zaharraren egoitza izan zen eraberritutako nekazaritza-eraikin batean kokatzen da. Gaur egun, Zangozerria eta Mendialdea Behereko kultura tradizionala, antzinako bizimoduak eta herriko kultura-ondare immateriala biltzen ditu, eta hari gisa ardoa, olioa eta zereala erabiltzen ditu, inguruko labore tradizionalak.

Bisitariak inguruko lanbide eta bizimodu zaharretara, Oibarko jendearengana eta Nafarroako gastronomia aberatsera hurbiltzen dituen zentroa da. Hemen mahatsa, olioa edo zereala nola lantzen den azaltzen da, eta hain urrun ez dagoen garai bateko aromak eta oroitzapenak aurkitzen dira.

Guneak
------

* Hasiera, nekazaridenda
* Ardoak eta mahastiak
* Oliboak eta olioak
* Zerealak eta ogiak
* Erabili desberdinen gela

Erreferentziak
--------------

* **(Gaztelaniaz)** «Oibarreko Lanbideen eta Memoriaren museo-etxea :: Descubre Navarra» *turismo.navarra.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-15).

Ikus, gainera
-------------

* Oibar
* Zangozerria
* Mendialdea Beherea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111607586

 |

* Wd Datuak: Q111607586
**Beti Casedano**, Kasedako futbol taldea da 1923an sorturikoa.

Historia
--------

Bere lehen presidentea Joaquin Iriarte izan zen eta bere laguntzaileak Francisco Egea, Javier Mauleon, Celestino Oneca eta Luciano Larraz. Hasieran klubak kirol jarduera egiten zuen baina ez zegoen federatuta. Lehen urteetan, oraingo Txantrea auzoan (Ibarra zelaian) eta San Zoilon jokatzen zuten.

1968an zelai bat prestatu zuten Aragoi ibai ondoan "La Laca" izeneko tokian.

Beti Casedano 1970-1971 denboraldian federatu zen, futbolzaleak elkartu eta zuzendaritzako junta bat osatu zuten. Momentu hartan Amado Benedit zen presidentea, Pedro Apestegui entrenatzailea eta Pedro Morea masajista. Abuztuaren 1968an, aldagelak eta ateak eraiki zituzten. Urte honetan lehen regionalera igo zen.

1978-1979 denboraldian peña bat zeukan eta Beti Casedanoren partidak animatzen zituzten, bombo eta banderarekin. Peña hau "La Leonera" deitzen zen. Urte hauetan "Copa de Primavera" eta "Copa de aficionados" lehiaketen finalera iritsi zen.

80ko hamarraldian Beti Casedanoren diztira bukatu zen, Viscofan enpresa sortu zen eta futbolariek zeregin asko zutelako.

1987-1988 denboraldian ia desagertu zen eta udaletxeak lagundu zion. Geroztik, udaletxeak urtero dirua ematen dio.

Diru arazoak zirela eta Beti Casedanok Santa Agedako jaiak antolatzen hasi zen gaur egun arte.
Taldearen ereserkia Andres Zoco musikagileak egin zuen.

Azken denboraldiak
------------------

| Denboraldia | # | Maila | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010-11 | 6 | Nafarroako Lehen Erregionala | 8.a |
| 2011-12 | 6 | Nafarroako Lehen Erregionala | 3.a |
| 2012-13 | 5 | Nafarroako Preferentea | 12.a |
| 2013-14 | 5 | Nafarroako Preferentea | 16.a (jeitsi) |
| 2014-15 | 6 | Nafarroako Lehen Erregionala | 1.a |
| 2015-16 | 6 | Nafarroako Preferentea¹ | 10.a |
| 2016-17 | 6 | Nafarroako Preferentea | 2.a (igo) |
| 2017-18 | 5 | Nafarroako Lehen Autonomikoa | 9.a |
| 2018-19 | 5 | Nafarroako Preferentea | 16.a (jeitsi) |
| 2019-20 | 6 | Nafarroako Lehen Erregionala | 1.a (igo) |
| 2020-21 | 5 | Nafarroako Lehen Autonomikoa | 7.a |
| 2021-22 | 6 | Nafarroako Lehen Autonomikoa | 19.a |
| 2022-23 | 6 | Nafarroako Preferentea |  |

* ¹ Nafarroako Preferentea **Lehen Autonomikoa** bihurtu zen eta ondorioz Lehen Erregionala, Nafarroako Preferente.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255095

 |

* Wd Datuak: Q12255095
**Lancaster konderria** (ingelesez: *Lancaster County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lincoln da. 2010eko zentsuaren arabera 285.407 biztanle zituen, Lancaster kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lancaster konderriak 2.192,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,88 ura dira. Beste 2.169,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 130,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 285.407 pertsonetatik 257.387 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 16.685 dira. 9.636 beltzak edo afroamerikarrak. 1.674 amerikar natiboak ziren eta 131 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.895 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 379 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.305 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484530
* Commonscat Multimedia: Lancaster County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129011067
* LCCN: n81018554
* NARA: 10039511
* **Lekuak**
* OSM: 1425457
* TGN: 2001370

 |

* Wd Datuak: Q484530
* Commonscat Multimedia: Lancaster County, Nebraska
Fang mozorroa.
**Beti-Pahuin herriak** Kamerun, Kongoko Errepublika, Ekuatore Ginea, Gabon eta São Tomé eta Príncipe herrialdeetan bizi diren herri bantuen multzo bat da. Talde honetako kideek beren buruak hainbat talde etnikotan banatzen dituzten arren, historia eta kultura komuna dute denek.

XX. mendearen amaieran 3.320.000 lagun zirela zenbatu zen, eta Gabon zein Ekuatore Ginea herrialdeetan talde etniko nagusia dira. Multzoko talde bakoitzak hitz egiten dituzten hizkuntzak elkarrekiko ulergarriak dira, eta horregatik batzuek hizkuntza beraren, Beti hizkuntzaren, dialektotzat hartzen dituzte.

Azpitaldeak
-----------

Beti-Pahuin multzoaren barruan 20 talde etniko inguru dago. Historia partekatu luzea dutenez eta sarritan elkarrekin ezkontzen direnez, zaila izan daiteke talde ezberdinak bereiztea.

Hiru azpimultzo daude:

### Beti

Beti taldean hurrengo etniak daude: **Ewondo**, **Bane**, **M'fang,** Mbida-Mbane**,** Mvog-Nyenge **eta**Eton**.**

### Fang

Sakontzeko, irakurri: «Fang»
Fang (edo Fan) taldean hauek daude: **Fang**, **Ntumu**, **Mvae** eta **Okak**.

Fang taldea oso nabarmena da Gabonn, Ekuatore Ginea eta Kamerunen, eta gutxiago Kongon. Ekuatore Ginea nagusitasun politikoa dute.

### Bulu

Bulu taldea Kamerungo Beti-Pahuin guztien herena dira. Honako hauek dira: **Bulu**, **Fong**, **Zaman**, **Yengono**, **Yembama**, **Yelinda**, **Yesum**, **Yebekanga**, **Yekebolo** eta **Mvele**.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1042768
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119439613 (data)
* LCCN: sh85013466
* SUDOC: 027386511

 |

* Wd Datuak: Q1042768
Vitus Beringen hilobia.
**Bering uhartea** Bering itsasoan dagoen irla errusiarra da. Komandante uhartetan dago, Kamtxatka aurrez aurre. Administratiboki Errusiaren Kamtxatka kraian dago.

Geografia
---------

90 kilometroko luzera eta 20 zabalera ditu eta 1.660 km² ditu, Komandante uharte taldeko uharterik handiena da. Aurretik Avacha uhartea bezala ezagutzen zen. Bering uhartetik 4 km ipar-mendebaldera Toporkov uharte txikia dago ("Ostrov Toporkov"), 800 m inguruko diametroa duen uharte ia zirkularra.

Klima gogorra duen lurralde isolatua da. Lurzorua irregularra da eta ez dago zuhaitzik. Uhartean 1825 arte biztanle iraunkorrik ez zegoen arren, egun biztanleak baditu. Kokaleku nagusia Nikolskoye da, 600 eta 800 biztanle artean, horietatik 300 aleutiarrak. Jarduera ekonomiko nagusia arrantza da.

Uhartea uharte mugikor gisa ere ezagutzen da nazioarteko data lerroan flotatzen duen kokapenagatik.

Bering uhartearen ertzak itsas igarabarentzako (*Enhydra lutris L.*) habitat naturala osatzen dute. Uhartea bere itsas koloniengatik ere ospetsua da.

Historia
--------

1741an, Vitus Bering, nabigatzaile danimarkarra Errusiar Inperioaren zerbituzan, Svyatoy Pyotr itsasontziarekin, inguru honetara heldu zen, bertan urperatuz. Bera ete bere 28 gizon Bering uhartean hil ziren, eskorbutoaren eraginez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193962
* Commonscat Multimedia: Bering Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126884154
* LCCN: n2006063440
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 4176597

 |

* Wd Datuak: Q193962
* Commonscat Multimedia: Bering Island
**Bernard César Augustin Barsi** (1942ko abuztuaren 4a – 2022ko abenduaren 28a) Eliza Katolikoaren frantziar prelatua izan zen, eta Monakoko artzapezpikua izan zen 2000tik 2020ra.

Biografia
---------

Barsi 1942ko abuztuaren 4an jaio zen Nizan, Frantzian. 1969ko ekainaren 28an apaiztu zuten 

Ordenatu ondoren, Nizako Saint-Etienne de Tinée parrokian bikario izan zen 1969tik 1972ra. 1972tik 1982ra elizbarrutiko bokazio bulegoan lan egin zuen. La Trinité parrokiako artzain izendatu zuten, 1982tik 1991ra bitartean. Nizako elizbarrutiko bikario nagusi izendatu zuten 1991n, eta kargu horretan jardun zuen 2000. urtera arte etenaldi labur batekin 1997tik 1998ra, orduan Rennes-eko Elizbarrutiko administratzailea izan zen. 

Barsi Monakoko artzapezpiku izendatu zuten 2000ko maiatzaren 16an. Urte bereko urriaren 8an gotzain sagaratua izan zen. Sagaratzaile nagusia Jean Bonfils, S.M.A. Nizako gotzaina izan zen. Bertan izan ziren François San Macary, Rennesko artzapezpikua, eta Joseph Marie Sardou, S.C.J. orduan Monakoko artzapezpiku emeritua.

2003an, 1970eko hamarkadan Erroman izandako haurren abusuari buruzko ikerketa bat gainbegiratu zuen Vatikanoan. Emaitza ez zen erabakigarria izan.

Barsik Rainier III.a printzearen hiletan eman zuen ofizioa 2005eko apirilean, eta 2011ko uztailaren 2an Alberto II.a printzearen eta Charlene Wittstock-en ezkontzako buru izan zen.

Frantzisko aita santuak dimisioa onartu zuen 2020ko urtarrilaren 21ean.

Barsi bihotzekoak jota hil zen 2022ko abenduaren 28an, 80 urte zituela.

Ohoreak
-------

* Monako: Grimaldi ordenako ofiziala (2011ko azaroa)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Txantiloi:French  *Archevêché.*  Roman Catholic Archdiocese of Monaco.
2. ↑   Cheney, David M.  (20 February 2011). «Archbishop Bernard César Augustin Barsi» *Catholic-Hierarchy*.
3. ↑   **(Alemanez)** «Trauerfeier für Rainier: 'Jetzt fühlen wir uns alle verwaist'» *Frankfurter Allgemeine Zeitung* 15 April 2005.
4. ↑   Txantiloi:French Pignarre, Christine.  (1 July 2011). «Monaco et la religion catholique» *Le Monde*.
5. ↑  Sovereign Ordonnance n° 3.537 du 17 novembre 2011 portant promotions ou nominations dans l’Ordre de Grimaldi (French).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q822291
* Commonscat Multimedia: Bernard César Augustin Barsi

---

 |

* Wd Datuak: Q822291
* Commonscat Multimedia: Bernard César Augustin Barsi
**Lamasko mamoa** Portugalgo monumentu megalitikoa bat da Lamas fregesian dagoena, Minho probintzian, Braga udaletik gertu. 1993ko otsailean aurkitu zuten, oraindik lurrarekin babestuta. Barruan hilobi bat zegoen, dolmen batez babestuta. Mamoak Portugalen Neolito garaiko hil-muinoak edo tumuluak dira.

Ezaugarriak
-----------

Monumentua hil-muinoa da, Neolitoan eraikia, K.a.3000. urte inguruan. Lur azpian zegoen dolmenaren hiru harlauza bere tokian zeuden, gainontzekoak muinoaren inguruan aurki izan dira. Aurkikuntzak inguru honen historiari buruzko informazio handia eman du.

Mamoa de Lamas Lamas museoaren kontrolpean dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)**: Geira - Lamasko Fregesia.
* **(Portugesez)**:Lamasko Fregesiaren Batzarra.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10323466
* Commonscat Multimedia: Mamoa de Lamas

---

* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 13333981
* SIPA: 33763

 |

* Wd Datuak: Q10323466
* Commonscat Multimedia: Mamoa de Lamas
**Lamar konderria** (ingelesez: *Lamar County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Paris da. 2010eko zentsuaren arabera 49.793 biztanle zituen, Lamar kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lamar konderriak 2.416,73 kilometro koadro ditu. Horietatik 67,11 ura dira. Beste 2.349,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 49.793 pertsonetatik 41.114 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.223 dira. 6.628 beltzak edo afroamerikarrak. 592 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 304 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.123 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113313
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127835509
* LCCN: n80013384
* NARA: 10040104
* **Lekuak**
* OSM: 1634428
* TGN: 2002024

 |

* Wd Datuak: Q113313
* Commonscat Multimedia: Lamar County, Texas
*Artikulu hau Hispaniako antzinako herriari buruzkoa da; nahasketa gaitzat duena beste hau da: «Hormigoi»*
**Betoi** (latinez: *Vetton*; grezieraz: *Ouettones*) Hispanian, Iberiar goi-lautadan, bizi zen herri zelta izan zen. Burdin Aroan, ordotsen kultura sortu zuten Duero eta Tajo ibaien artean. Gaur egungo Avilako probintzian, Salamancakoan eta Cacereskoan bizi ziren nagusiki, baita Toledokoa eta Zamorakoaren zati batzuetan eta Castelo Branco eta Guardako mugako zonaldeetan ere.

Arte ikur nagusien artean, harrizko eskultura zoomorfoak ditugu, "verraco" izenekoak, zezenak, txerriak edo basurdeak irudikatzen dituztenak. Mikeldiko idoloaren antzeko irudiak ziren. Halaber, kastroen eraikuntzak ere mantendu dira gaur egun arte.

Hiri nagusiak
-------------

Ptolomeo geografoak II. mendean 11 hiri aipatzen ditu: Lancia Oppidana, Cottaeobriga, Salmantica (Salamanca), Augustobriga (Valdecañas), Ocelum, Capara (Ventas de Cáparra), Manliana, Laconimurga, Deobriga (Raya de Portugal), Obila eta Lama (Plasencia / Baños de Montemayor). Hauekin batera, beste batzuk gehitu ditzakegu, Caesarobriga (Talavera de la Reina) besteak beste.

Kastroak
--------

* Avilako probintzian: Castro de las Cogotas (Cardeñosa), Castro de la Mesa de Miranda (Chamartín de la Sierra), Castro de Ulaca (Solosancho), Castro del Raso (Candeleda), Castro de los Castillejos (Sanchorreja) eta Castro de Las Paredejas (Medinilla).
* Salamancako probintzian: Castro de Yecla la Vieja (Yecla de Yeltes), Castro de Las Merchanas (Lumbrales) eta Castro de El Castillo (Saldeana).
* Caceresko probintzian: Castro de La Coraja (Aldeacentenera) eta Castro de Villasviejas del Tamuja (Botija).

Irudi galeria
-------------

* "Verraco" Ciudad Rodrigon (Salamanca)."Verraco" Ciudad Rodrigon (Salamanca).
* "Toros de Guisando" El Tiemblon (Avila)."Toros de Guisando" El Tiemblon (Avila).
* Mingorrian (Avila).Mingorrian (Avila).
* Castro Ulaca (Avila).Castro Ulaca (Avila).

Ikus, gainera
-------------

* Espainiako historia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 3 or..
2. ↑   Álvarez-Sanchís, Jesús R..  (2005). «Oppida and Celtic society in western Spain» *e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q924779
* Commonscat Multimedia: Vettones

---

 |

* Wd Datuak: Q924779
* Commonscat Multimedia: Vettones
**Autostrada A11** edo Italiako **A11 autobidea** ***(Autostrada Firenze-Mare*** bezala ere ezaguna), Italiako autobidea da, herrialde hartan garai faxistan eraiki zen hirugarren kronologikoki. Lehenago Autostrada dei laghi *(lakuen autobidea)* eta Milano-Bergamo egin ziren.

Toskanako errepiderik erabiliena da, ordainpekoa da, eta Florentzia Tirreniar itsasoko kostaldearekin lotzen du, Arnoko lautada igarotzen du, baita Nievole harana eta Prato, Pistoia eta Lucca hirien inguruko eskualde lau, populatu eta industrializatua igarotzen du. Florentziako muturretik gertu, autobidearen ondoan ikusten ahal da *Eguzkiaren Autobideko Eliza*, 20. mendeko eliza brutalista ikusgarri bat.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| A11 Italiako mapan eta hurbilagoko detailean. |  | A11 Italiako mapan eta hurbilagoko detailean. |
| A11 Italiako mapan eta hurbilagoko detailean. |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   *www.lotsberg.net* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Chiesa Dell'Autostrada del Sole» *main* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q781975
* Commonscat Multimedia: Autostrada A11 (Italy)

---

* **Lekuak**
* OSM: 110312

 |

* Wd Datuak: Q781975
* Commonscat Multimedia: Autostrada A11 (Italy)
***Beti Galizian*** (jatorrizko izenburua galizieraz: *Sempre en Galiza*) Alfonso Daniel Rodríguez Castelaok idatzitako politika saiakera bat da, bai eta galiziar nazionalismoaren oinarrizko idazlanetako bat ere.

Liburua hau Castelao beraren hainbat artikulu, saiakera eta hitzaldiz osatua dago, bai eta idazlan honetarako bereziki prestaturiko materiala ere. Liburuaren sarrera den *Adro* idazlanak 1935an Badajoz hiritik *A Nosa Terra* aldizkarirako idatzitako artikuluez osatua dago. Liburuaren lehenbiziko zatia 1937an Valentzia eta Bartzelona hirien artean idatzia dago. Bigarren zatia New York hirian eta 1940ean Buenos Aires hirira zeraman bidaian zehar idatzi zuen. Gainontzekoa 1942-1943 bitartean Buenos Airesen idatzi zuen.

Liburua lehenbizikoz 1944ko martxoaren 14an *Artes Gráficas Bartolomé U.* argitaletxearen eskutik argitaratu zen, Galiziara klandestinoki iritsi zelarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3091932

 |

* Wd Datuak: Q3091932
**Berkeley konderria** (ingelesez: *Berkeley County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Martinsburg da. 2010eko zentsuaren arabera 104.169 biztanle zituen, Berkeley kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Berkeley konderriak 832,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,07 ura dira. Beste 831,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 125,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 104.169 pertsonetatik 93.340 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.961 dira. 7.234 beltzak edo afroamerikarrak. 242 amerikar natiboak ziren eta 29 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 860 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 102 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.362 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490949
* Commonscat Multimedia: Berkeley County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141899416
* GND: 4693566-6
* LCCN: n81018761
* NARA: 10039911
* **Lekuak**
* OSM: 1149480
* TGN: 2002254

 |

* Wd Datuak: Q490949
* Commonscat Multimedia: Berkeley County, West Virginia
Autotxokeak ohikoak dira herri askotako jaietan.
**Autotxokeak** atrakzio mekaniko mota bat dira, kotxeen arteko talka egiteko aukera ematen duena. Azpian duten pistaren gainazalaren eta sabaiaren arteko konexioaren bidez energia lortzen dute ibilgailu txikiek. Auto horiek babesteko gomazko banda bat dute azpiko aldean, eta haien artean talka egiteko aukera ematen dute modu seguru batean. Operadore batek urrutitik pizten eta itzaltzen ditu, normalki aurrez erositako fitxa bat sartuz kotxean. Bere asmatzailearen inguruan teoria bat baino gehiago daude: batek dio Victor Levand izan zela, General Electricentzat lan egiten zuena; beste baten arabera Max eta Harold Stoehrer izan ziren, 1920an patentea eskuratu zutenak.

Irudiak
-------

* Autotxokeak Leioan.Autotxokeak Leioan.
* Autotxokeak Kanadan.Autotxokeak Kanadan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Redacción.  (2018-05-30). «El origen de los coches de choque: la historia de un reclamo en todas las ferias» *Clicacoches* (Noiz kontsultatua: 2020-06-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q547376
* Commonscat Multimedia: Bumper cars

---

 |

* Wd Datuak: Q547376
* Commonscat Multimedia: Bumper cars
**Bass Rock uhartea** (ingelesez: *The Bass Rock*, Eskoziako gaeleraz: *Creag nam Bathais*) Eskoziako ekialdeko kostaldean dagoen uharte txiki bat da.

Geografia
---------

Fortheko fiordoan kokaturik dago, Ekialdeko Lothian eskualdean, kostaldetik bi kilometrotara.

107 metrotako altuera duen arroka bolkaniko malkartsua da. Zanga populazio handi bat bizi da bertan.

Historia
--------

Gaur egun gizakirik bertan bizi ez bada ere, aintzina izan zen gaztelu bat bertan, Commonwealth garaian gartzela gisa ere erabili zena. XII mendetik Lauder familia izan zen uhartearen jabea eta 1706an Sir Hew Hamilton-Dalrymple-ek erosi zuen, pareko kostaldean dagoen .

1902an itsasargia eraiki zen uhartean.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* Gazteluaren hondarrak eta itsasargia.Gazteluaren hondarrak eta itsasargia.
* 
* Zangak itsasargiaren inguruan.Zangak itsasargiaren inguruan.
* Tantallon gaztelua.Tantallon gaztelua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q151445
* Commonscat Multimedia: Bass Rock

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 239214921
* LCCN: sh00009824
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q151445
* Commonscat Multimedia: Bass Rock
Tuk tukak Maha Rat kalean, Bangkok, Thailandia.
**Autorickshaw** (hizkera arruntean **auto ricksha**, **auto**, **tuk-tuk**, **tuctuc**, **mototaxi** eta eskualdeko aldaera ugari bezala ere ezaguna) motordun triziklo ibilgailua da. Rickshaw tradizionalaren (pertsona batek tiratutako bi gurpileko gurditxo txikia) eta ziklotaxi (pedalen bidez mugitutako hiru gurpileko ibilgailua) bertsio motorizatua da.

Asiako eskualde desberdinetan oso erabiliak, tuk-tukak poliki-poliki ezaguna egin ziren mundu osoan. Maiz erabiltzen dira taxi eta salgaiak bidaltzeko ibilgailu gisa, nahiz eta zenbait lekutan ia soilik funtzio turistikoa duen. Motogurdia (edo garraio arineko motorreko trizikloa) izeneko aldaera dago, atzeko aldea zama-ibilgailu gisa jarrita dagoena, nahiz eta Kolonbian garraio publikoko autorickshaw-ei *mototaxiak* deitzen dieten.

Lehenengo modeloak 1960ko hamarkadan sortu ziren rickshawak eta motorrak konbinatuz, Japonian ekoiztu eta urte batzuk geroago Asiako herrialde askotara esportatu ziren. Azkar lortu zuten sartze eta onarpen handia India eta Thailandia bezalako herrialdeetan. Hala ere, 1948az geroztik Italian zirkulatzen zituzten motogurdiak*, ape* bezala ezagutzen direnak (Piaggio Ape markak fabrikatua) eta noizbehinka bidaiariak garraiatzeko erabiltzen ziren.

Izen desberdinak dituzte munduko hainbat lekutan, eta zenbait lekutan saltzen duen markaren izen berarekin deitzen zaie maiz, hala nola, Indiako Bajaj enpresa, desagertutako Tempo konpainia alemaniarra (unitate handiagoak eraikitzen zituen) edo marka Jinan Qingqi (hortik datorkio Pakistanen eman zitzaien izen arrunta, *txingtxia*).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59720
* Commonscat Multimedia: Auto-rickshaws

---

 |

* Wd Datuak: Q59720
* Commonscat Multimedia: Auto-rickshaws
**Autozerbitzuetan** bezeroak berak hartzen ditu erosi nahi dituen produktuak. Ondoren, kutxan ordainduko ditu.
Saltokietan, **autozerbitzua** erosketak egin eta ordainketa egiteko sistema bat da, non bezeroak berak erosi nahi dituen produktu guztiak hartu ondoren, produktuak kutxa erregistratzaile batetik pasa eta ordaindu beharrekoa kalkulatzen den. Horretarako, produktuak apaletan jarrita egoten dira, bezeroaren eskura. Produktu bakoitzaren prezioa ere zehazten da apaletan, bezeroak aurrez jakin dezan zenbat ordaindu behar duen produktu hori erosten badu. Autozerbitzua ohiko erosketa-sistema da supermerkatu eta hipermerkatuetan, baina denda zenbaitetan ere erabiltzen da. Lehenengo autozerbitzuak XX. mendearen hasieran garatu ziren Estatu Batuetan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1369310
* Commonscat Multimedia: Self service

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4054383-3
* NKC: ph1062752

 |

* Wd Datuak: Q1369310
* Commonscat Multimedia: Self service
*Fédération internationale des associations vexillologiques*en bandera.
**Bexilologia** banderak aztergaitzat dituen diziplina da. Terminoa *vexillum* latindar hitzaren eta -logia atzizkiaren sintesia da. *Vexillum* Erromatar legioek aro klasikoan zerabilten bandera mota bat zen. Bexilologia hasiera batean heraldikaren atal gisa hartzen zen, eta oraindik ere hala hartzen da batzuetan, nahiz eta egile batzuentzat semiologiaren alorra den.

Bexiolologiaren nazioarteko elkartea den FIAVek (*Fédération internationale des associations vexillologiques*) diziplina hala definitzen du: "Mota guztietako banderei eta euren forma zein funtzioei buruzko jakintza-eremuaren sorrera eta garapena, eta jakintza horretan oin hartutako teoria zientifikoak eta printzipioak."

Banderak ikertzen dituena *bexilologoa* da, eta banderak diseinatzen dituena *bexilografoa*.

Ikus, gainera
-------------

* Bandera
* Heraldika

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** *Country Flags of the World*.
* *Bexilologia. Banderak, trapuak baino gehiago* Gaiak.net—Zazpika.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186083
* Commonscat Multimedia: Vexillology

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph127065
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q186083
* Commonscat Multimedia: Vexillology
Bismarcken omenezko monumentua Berlinen
**Bismarcken omenezko Monumentu Nazionala**, Berlingo Tiergartenen dagoena, Otto von Bismarcki eskainitako estatua handi bat da, Prusiako erresumako lehen ministroa eta II. Alemaniako Inperioko lehen kantzilerra. Brontzez eta granito gorriz egin zuen Reinhold Begasek 1901ean. Hau izan zen, eskultore bikainaren azken lan handia. Monumentuak, 20 metroko zabalera, 15 metroko altuera eta 12 metroko sakonera ditu.

Idulkia, granito gorriz egina dago, eta bere gainean altxatzen da estatua, 6,6 metroko altuera duena. Ezkerreko eskuan, Bismarckek sable bat darama eta, eskuinekoan, Alemaniako Inperioa sortutzat ematen duen dokumentua du.

Monumentu handiak, Bismarck erakusten du bere kantziler postuko jantzi zeremonialarekin, honako hauen estatuen gainean:

* Atlas, erdian, Bismarcken ekintzen handitasunaren ikur dena
* Germania (edo estatuaren alegoria), pantera bat bere hanka azpian duena, estatuaren etsaien aurkako boterearen ikur dena.
* Sibila ezkerrean, esfinge baten gainean, Historiaren liburua irakurtzen, Bismarcken garrantzi historikoaren ikur dena.
* Sigfrido, atzean, ezpata bat lantzen, Alemaniaren nagusitasun industrial eta militarra erakusteko.

Monumentu hau eta Garaipenaren Zutabea, hasiera batean, Reichstagaren aurrean aurkitzen ziren, baina Tiergartenera eraman ziren 1938an Adolf Hitlerren aginduz, Berlin, Welthaupstadt Germania bezala berrantolatzeko bere egitasmoaren zati bezala. Leku aldaketak, ziuraski, monumentua, erabateko suntsipenetik salbatu zuen Bigarren Mundu Gerran, Reichstagaren aurreko lorategia, Berlingo guduan erabat suntsitua izan baitzen 1945ean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q679124
* Commonscat Multimedia: Bismarck-Nationaldenkmal

---

* **Ondare historikoa**
* Berliner Kulturdenkmal: 09050419,T,003

 |

* Wd Datuak: Q679124
* Commonscat Multimedia: Bismarck-Nationaldenkmal
**Bertatik Bertara** telebista saio bat izan zen.

ETB1 katean emititu zen, 1995etik 2006ko ekainaren 28ra bitartean. Batez ere Euskal Herriko herritetako tokiko gaiak lantzen zituen erreportai bidez.

Lehen denboraldietan Andoni Aizpuru izan zen aurkezle, eta iluntzeetan emititzen zen.

Saioak zuen arrakasta zela eta, bi emanaldi egiten hasi ziren 2000-2001 denboraldian, eguerdian eta iluntzean. Nerea Iriarte eta Andoni Aizpuru aritu ziren aurkezle lanetan, Iriarte eguerdiko saioan eta Andoni gauekoan.

2003tik aurrera Estitxu Fernandez izan zen aurkezle.

Sariak
------

2000 urtea: Rikardo Arregi kazetaritza saria

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «'Bertatik bertara' saioa datorren astean amaituko da» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).
2. ↑   «"Bertatik Bertara". El éxito de la información más cercana» *www.euskonews.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).
3. ↑   «Rikardo Arregi kazetaritza saria» *rikardoarregikazetaritzasaria.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q91465837

 |

* Wd Datuak: Q91465837
Ohiko plastikozko kuterra.
**Kuterra** (ingelesezko cutterretik, ebakitzailea) maiz erabiltzen den tresna da hainbat zeregin eta lanetarako, hala nola kable elektrikoei plastiko isolatzailea zuritzeko edo kentzeko.

Orokorrean kirten lau, sinple eta merkeaz osatuta dagoen labana mota bat da, gutxi gorabehera 2,5 cm-ko zabalera eta 7,5 eta 10 cm-ko luzera duena, metalez edo plastikoz egina. Batzuek aho estandarrak erabiltzen dituzte, beste batzuek, beira edo linoleoa ebakitzeko bezalako helburu jakin baterako eginak, aho biko xaflak erabiltzen dituzte.

Haren kirtena plastikozkoa da deskarga elektrikoetatik isolatzeko (aipatu behar da ez duela babesten deskarga handietatik edo goi-tentsioetatik), eta labana irristakorra da. Kuterrak sistema bat ere badu, hortza heldulekutik zenbateraino ateratzen den doitzeko. 

Orriak, labana lerrakor, mehe, filoso eta ordezkagarri batek, ahoa galtzen duenean, berehala zati daiteke, oraindik erabili ez diren tarteak aprobetxatzeko edo berria jartzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23769
* Commonscat Multimedia: Utility knives

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300024669

 |

* Wd Datuak: Q23769
* Commonscat Multimedia: Utility knives
**Bamberg konderria** (ingelesez: *Bamberg County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bamberg da. 2010eko zentsuaren arabera 15.987 biztanle zituen, Bamberg kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bamberg konderriak 1.024,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,68 ura dira. Beste 1.018,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.987 pertsonetatik 5.949 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 258 dira. 9.786 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 68 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 137 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497890
* Commonscat Multimedia: Bamberg County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138389393
* ISNI: 0000 0004 0577 6449
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1856997
* TGN: 2001729

 |

* Wd Datuak: Q497890
* Commonscat Multimedia: Bamberg County, South Carolina
**Lanberto I.a Hesbayekoa** (650a baino beranduago hil zen) Krodoberto I.a Toursekoaren semea zen noblea izan zen. Neustriako *noblilis* bezala identifikatzen da *Europäische Stammtafeln* lanean, Krodoberto I.aren semea eta Krodoberto II.aren aita. Honela, robertotar leinuaren arbasoetako bat izan zen, Europako monarkia askoren arbasoa. Angadrismaren anaia zen, eta askotan euren lehengusu eta irakasle Lanberto Lyongoarekin nahasten da.

Ez dakigu zein kargu izan zuen nobleziaren artean, baina bere familiaren posizioa dela eta, ziurrenik gortean arduraren bat izan zuen. Lanberto I.a izena erabiltzen da Lanberto Hesbayekoarengandik (askotan Lanberto II.a) bereizteko.

Semeak
------

Bere emaztearen izena, ustez, Krotlinda izan zen. Honakoak izan ziren euren semeak:

* Krodoberto II.a, Klotario III.aren konte palatinoa.
* Teodardo Maastrichtekoa, apezpikua

Baliteke Teodardo ez izatea Krodobertoren anaia, baizik eta anaiordea.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24886308

 |

* Wd Datuak: Q24886308
|  |
| --- |
| **Lenako Zutabeen Natura Parkea**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
|  |
| **Mota** | Naturala |
| **Irizpideak** | viii |
| **Erreferentzia** | 1299 |
| **Kokalekua** |  Errusia |
| **Eskualdea2** | Europa/Ipar Amerika |
| **Koordenatuak** | 61°06′25″N 127°21′42″E﻿ / ﻿61.1069°N 127.3617°E﻿ / 61.1069; 127.3617 |
| **Izen ematea** | 2012 (XXXVI. bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Lenako Zutabeak** (errusieraz: Ле́нские столбы́, translit.: *Lenskiye Stolby*; sakheraz: Өлүөнэ туруук хайалара, *Ölüöne Turūk Khayalara*) Lena ibaiaren (Errusia) ertzean kokaturik dagoen arroken egitura da. Zutabeek 150-300 m arteko garaiera dute eta Kanbriar garaiean osatu ziren. UNESCOk Lenako Zutabeen Natura Parkea *Gizateriaren Ondare* izendatu zuen 2012an.

Gunea Jakutsketik (Sakhako Errepublikako hiriburua) egun bat baino gutxiagora dago itsasontziz, ibaian gora (hegoaldera).

Zutabeak, kanbriar goiztiar eta ertaineko kareharri, arbel, dolomita eta tupa geruzez daude osaturik, txandaka.

Ikus, gainera
-------------

* Lena ibaia

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q277683
* Commonscat Multimedia: Lena Pillars

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1299

 |

* Wd Datuak: Q277683
* Commonscat Multimedia: Lena Pillars