recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hugo Ayala Castro** (1987ko martxoaren 31) Mexikoko futbolari profesionala da, Ligako MXko Tigres UANL taldean erdiko atzelari gisa jokatzen duena.

Ibilbidea
---------

### Atlas

Hugo Ayalak Atlasekin hasi zuen bere ibilbide profesionala. 2006an debutatu zuen ofizialki titular gisa CD Guadalajararen aurka. Atlasek 3-1 galdu zuen arren, sarritan erabilitako ordezko bihurtu zen denboraldia amaituz. Hurrengo denboraldian defentsarako talentu handia erakusten hasi zen eta Atlasen defentsako hamaikakoan titular bihurtu zen, Atlas final-laurdenetaraino eraman zuen Club Américaren aurka, baina galdu egin zuen (7-4) emaitzarekin. Atlasen bere ibilbidean zehar ordezko gisa erabili zuten gehienbat Ricardo La Volpe Atlaseko entrenatzaile gisa hartu zuten arte. Orduan hasi zen La Volpe Ayalengan konfiantza izaten, eta Atlaseko titular eta kapitain bihurtu zuen Ayala. Orduan Tigresek Ayalarekiko interes handia ikusi ondoren bere klub berria Tigres izan zen

### Tigres UANL

2010ean, Tigres UANLera iritsi zen eta 2011rako lehen atzelari titular zen Juninhorekin batera, biak Apertura 2011 txapelketako jokalari giltzarriak. Ayala 2011ko Aperturako Denboraldiko defendatzaile onena izendatu zuten Jorge Torres Nilo taldekidearekin batera. Ayala, 2011. urtetik Tigres-en hasarazle bat, gero txapeldun izango da taldearekin 2015eko Apertura, 2016ko Apertura eta 2017ko Apertura denboraldietan, eta, gainera, 2015ko Libertadores Kopa hartuko du.

Nazioarteko ibilbidea
---------------------

2018ko maiatzean, Mexikoko 28 gizonen lehen eskuadroian izendatu zuten Ayala Errusiako Munduko Txapelketarako, eta, azkenik, ekainaren 4an ezagututako 23 gizonen azken zerrendan sartu zuten. Alemaniaren aurkako taldearen hasierako etapan agertuko zen, non Mexikok 1–0 irabazi baitzuen, eta Brasilek final-zortzirenetan galdu baitzuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Revealed: Every World Cup 2018 squad - Final 23-man lists» *Goal.com*.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Convocatoria de la Selección Nacional de México» *MiSeleccion.mx*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2348402
* Commonscat Multimedia: Hugo Ayala

---

 |

* Wd Datuak: Q2348402
* Commonscat Multimedia: Hugo Ayala
**Santa Maria la Mayor kolegiata** XVI. mendeko eliza gotikoa da, Bolea herrian dagoena, Huescako probintzian (Aragoi, Espainia).

Historia
--------

Antzinako arabiar gaztelu-jauregi baten lurretan dago eraikia; Al-Andalus iparraldeko kristau erresumetatik babesteko erabiltzen zen gaztelu hori. Dorrean eta horma batzuen oinarrietan eraikuntza horren aztarnak ikus daitezke oraindik. Eremu horretan, eliza erromaniko bat ere izan zen aurretik, eta kolegiatak haren zimenduak aprobetxatu zituen. Eraiki zenetik, Montearagongo Errege Kaperako priorato izan zen, 1571ra arte. Urte horretan, Huescako elizbarrutiko parte bihurtu zen, kolegiata gisa.

1983ko otsailaren 23an Monumentu Historiko Artistiko Nazional izendatu zuten. Gaur egun, ofizialki, Andre Maria Nagusiaren Eliza Parrokiala du izena. 1991n, Boleako Kolegiataren Lagunen Elkartea sortu zen, eraikinaren alderdi kulturalak eta turistikoak mantentzeaz, babesteaz eta sustatzeaz arduratzen dena.

Eraikina
--------

1541 eta 1559 artean eraiki zen, Pedro Irazabalen proiektu baten arabera. Errenazimendurako trantsizioko eliza gotikoa da, izaera aragoiarra duena. Zaragozako San Salvador katedralaren eta Barbastroko katedralaren adibideak jarraituz, oinplano karratuko areto-eliza da; garaiera bereko hiru nabe ditu, erdi-puntuko arkuez eta arku zorrotzez banatuta.

Irudi galeria
-------------

* Erretaula nagusia (1490-1503), Gil de Brabante eta margolari anonimo baten lana.Erretaula nagusia (1490-1503), Gil de Brabante eta margolari anonimo baten lana.
* Barruko ikuspegia.Barruko ikuspegia.
* Hildako Kristori buruzko aieneak.*Hildako Kristori buruzko aieneak*.
* San Sebastianen erretaula.San Sebastianen erretaula.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5776835
* Commonscat Multimedia: Colegiata de Bolea

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0004813
* SIPCA: 7-INM-HUE-006-904-001

 |

* Wd Datuak: Q5776835
* Commonscat Multimedia: Colegiata de Bolea
**Hugo Argüelles** (Veracruz, 1932ko urtarrilaren 16a - Mexiko Hiria, 2003ko abenduaren 24a) mexikar idazle eta antzerkigilea izan zen.

Medikuntza ikasi zuen bost urtez Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan, eta arte dramatikoa hiru urtez Arte Ederretako Institutu Nazionaleko Antzerki Eskolan. Gaztelaniazko irakaslea izan zen Mexikoko Unibertsitate Autonomoan. Arte dramatikoko irakaslea izan zen, eta Arte Ederretako hainbat eskola sortu zituen Mexikon. 1979an literatura dramatikoko lantegia sortu zuen. 1982an urteko idazlerik onenaren saria eman zioten *El ritual de la salamandra* (*Arrubioaren erritua*) lanagatik. Hainbat filmetako gidoiak ere egin ditu, besteak beste, *La primavera de los escorpiones* (*Eskorpioien uda*), *Las pirañas aman en cuaresma* (*Pirainak garizuman maitatzen dute*), *Las figuras de arena* (*Hondarrezko irudiak*), *Los amantes fríos* (*Maitale hotzak*) eta *One way* (*Bide bat*). Idatzi dituen lanen artean aipagarriak ditu: *Los prodigiosos* (*Miragarriak*), *Los cuervos están de luto* (*Beleek lutoan daude*), *El velorio en turno* (*Gaubeila-txanda*), *Doña Macabra* (telebista-saioa), *El ritual de la Salamandra* (1982, *Arrubioaren erritua*), *Los amores criminales de las vampiras morales* (1983, *Banpiro moralen amodio kriminalak*), *Los caracoles amorosos* (1988, *Barakuilu maitatiak*)*, Trilogía Musical* (1994, *Musika trilogia*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9005266
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 113777951
* ISNI: 0000 0000 8411 0100
* BNE: XX1143820
* BNF: 12149763f (data)
* GND: 124445853
* LCCN: n82211693
* NKC: xx0232235
* SUDOC: 02998906X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00452/eu\_a\_4522/a4522

 |

* Wd Datuak: Q9005266
**Jessie MacWilliams** (Stoke-on-Trent, Ingalaterra, 1917ko urtarrilaren 4a - 1990eko maiatzaren 27a) britainiar informatikoa izan zen.

Cambridgeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak eta 1939. urtean beka bat lortu zuelarik, Johns Hopkins Unibertsitatera joan zen, Oscar Zariskirekin ikastera. 1940an Harvardera aldatu zen. 1958. urtean konputagailuen programazio-lanetan hasi zen Bell laborategietan, bere senar Walter MacWilliams ingeniariarekin batera. 1961ean Unibertsitatean sartu zen berriro, doktoregoa ateratzeko, Bell laborategietako lantalde teknikoan sartzeko baldintza hori jarri baitzioten. Horrela, Bell laborategian lan egin zuen, harik eta 1983. urtean erretiroa hartu zuen arte. Bere karreran zehar kodetze teorien inguruko lanak egin zituen, eta alor horretako teorema nagusietako bat eman zuen *Combinatorial Problems of Elementary Group Theory* (*Taldeen teoria oinarrizkoaren problema konbinatorioak*) tesian. MacWilliamsen ekuazioei esker emaitza bikainak lortu dira diseinu konbinatorioetan. Kode ziklikoak ere aztertu zituen eta kode sail abeldarretara zabaldu zuen bere azterketa. 1977an, eta Bell laborategietako Neil J.A. Sloane lankidearekin batera, *The Theory of Error-Correcting Codes* (*Kode erorre-zuzentzaileen teoria*) lana eman zuen argitara, ospe gehien eman zion lanetako bat.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q468042
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9940940
* ISNI: 0000 0001 0869 0518
* BNF: 124396686 (data)
* GND: 1145466974
* LCCN: no2004087788
* NKC: xx0201918
* SUDOC: 033539014
* MGP: 55186
* ICCU: PUVV151005
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03960/eu\_m\_0055/m0055

 |

* Wd Datuak: Q468042
*Artikulu hau euskal idazleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elexalde».*

**Jesus Mari Elejalde Plazaola** (Aramaio, 1935eko martxoaren 7a - Gasteiz, 2020ko otsailaren 20a) arabar apaiza eta idazlea izan zen. Lan handia egin zuen sorterriko historia ikertzen eta ezagutzera ematen. Aramaioko Udalak herriko seme kuttun izendatu zuen 1999ko irailaren 26an.

Bizitza
-------

Jesus Mari Elejalde Aramaioko Azkoaga auzoko Salturralde baserrian jaio zen, 1935eko martxoaren 7an. 24 urterekin apaizturik, Oletan eta Ubidean jardun ostean, Ekuadorrera joan zen misiolari. Aramaiora itzuli, eta bertako parroko izan zen urte luzez. Horrez gain, Fagorren aritu zen lanean hainbat urtez. Aramaioko ondarea jasotzeko lan ugari egin zuen, eta zenbait liburu idatzi zituen. Ameriketatik sorterrira itzuli eta familiako etxean urte luzez bizi izan ondoren, Gasteizko seminarioko erresidentzian eman zituen azken urteak.

Idazlanak
---------

Aramaiori buruzko liburu hauek idatzi zituen:

* *Ermitas y caminos del Valle de Aramaiona* (1986).
* *Aramaioko udaletxea* (1988).
* *Ayer y hoy del Valle de Aramaiona* (1989).

Halaber, hainbeste artikulu argitaratu zituen egunkari eta aldizkarietan.

Sariak
------

* 1999ko irailaren 26an, Aramaioko seme kuttun izendatu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Iriondo, Julen. *Entziklopedia biziari, adio.*  *Goiena*, 2020ko maiatzak 11, CC BY-SA, goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-2-14).
2. ↑   Altube Arrese, Mirari. *Jesus Mari Elejalde abade aramaioarra hil da.*  *Goiena*, 2020ko otsailak 20, CC BY-SA, goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-2-15).

Kanpo estekak
-------------

* Jesus Mari Elejalde Plazaola, ahotsak.eus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260353

 |

* Wd Datuak: Q12260353
**John Rhys-Davies** (1944ko maiatzaren 5a, Ammanford, Carmarthenshire) galestar jatorriko aktore ingelesa da.

Biografia
---------

Bere bi gurasoak galestarrak ziren: ama Mary Margaretta Phyllis Jones, erizaina, aita berriz Rhys Davies, ingeniari mekanikoa eta koloniar ofiziala. Haurtzaroa Galesko Ammanford hirian eta Tanzania artean iragan zuelarik.

### Hastapena

Hasiera batean literatura klasiko ugari irakurtzeak idazle izateko helburura bultzatu zuen, baina azkenik antzeztu eta gidoiak idazteko aukerak aktore izatera eraman zuten.

Royal Academy of Dramatic Arts eta Norwich konderrian dagoen East Angliako unibertsitatean ikasi zuen, han William Shakespearen antzerki lanen estiloko aktorea bilakatuz graduatu zelarik, honek epika motako pertsonaiak antzezteko joera erakarri zion. Othello, Hamlet, Macbeth, Henrike IV.a, Hedda Gabler eta Molièren Misantropoa antzeztu izan ditu.

### Ibilbidea

Bere antzezpen ezagunenen artean *Shogun* telesaileko Rodrigues portugaldar itsasgizona eta Robin of Sherwood telesaileko Rikardo III.a *Lehoi Bihotz* daude. Indiana Jonesen filmetan protagonistaren adiskidea den Sallah delakoaren papera antzezten ere parte hartu du (*Raiders of the Lost Ark* eta *Indiana Jones and the Last Crusade*); bai eta 1985eko *King Solomon's Mines*, 1986ko *Firewalker* eta 1987ko James Bonden *The Living Daylights* filmako Puskin sobietar jenerala ere; *Lost World* eta *Return to the Lost World* filmetan Challenger profesorea antzeztu du; *Sliders* telesailan Maximilian Arturo profesorea antzeztu du; y en la *Eraztunen Jaunaren zinema trilogia* Gimli pertsonaia antzeztu eta Barbol pertsonaiari ahotsa ipini zion.

Bizitza pertsonala
------------------

1966an lanbidez itzultzailea den Suzanne A.D. Wilkinson-ekin ezkondu eta bi seme izan zituzten: Ben eta Tom. 1980ko hamarkadaren hasieran banandu egin ziren, halere emazte ohiak Alzheimer gaixotasuna duenetik bien artean harreman estua dute.

2004tik aurrera Man Uhartea kokatzen den jabego batean Lisa Manning bere bikotekidearekin batera bizi da, Maia izeneko alaba bat dutelarik. Bere bizitza Estatu Batuetako Los Angeles hiria eta Erresuma Batuaren artean banatzen du. John Rhys-Davies auto bildumazalea da.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***John Rhys-Davies*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16455
* Commonscat Multimedia: John Rhys-Davies

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86479705
* ISNI: 0000 0001 1773 3719
* BNE: XX1679181
* BNF: 139878011 (data)
* GND: 128957638
* LCCN: nr96011677
* NKC: xx0080199
* SNAC: w6kp8xtz
* ICCU: RAVV327314

 |

* Wd Datuak: Q16455
* Commonscat Multimedia: John Rhys-Davies
Tiepoloren madonna bat; Jesusek karnaba du eskuetan.
Botticelliren Granadaren Madonna, detailea: fruituraren gorria da kasu honetan odolaren sinboloa.
**Jesus haurra eta Kristoren Odola** sinbolikoki lotuta agertzen diren errepresentazio artistiko ohikoak dira, batez ere Pizkundearen garaiaren inguruan eta Italiako artean.

Esangura
--------

Madonna batzuen errepresentazioan, Jesus haurrak eskuetan eusten duen txori baten sinbolismoan gauzatzen da alegoria; ohikoan karnaba edo txantxangorria izan ohi da txori hori, lumetan adierazgarri gorri nabarmena duten Europako bi txori, batak marka gorria du buruan, eta besteak paparrean.

Elezahar edo kultura herrikoiak kontatu izan du, Jesus gurutzean zela, hurbildu zitzaiola txoria errukiagatik koroatik arantza bat edo gurutzetik iltze bat kentzera. Ontasun zeinu horretan, Kristoren Odolak txoria igurtzi, eta hala irabazi zuen txoriak bere lumajeko parte gorria.

Jesus haurraren errepresentazioan txoria eta odola agertzea, beraz, anakronikoa da: ez da Jesusen bizitzako une horretako pasadizo bat, baizik eta *flash forward* kontzeptual bat, adierazten duena zein izango den Jesusen patua, gizaki guztien salbazioaren alde odola isurtzea.

Botticelliren *Granadaren Madonna* lanean, Jesus haurrak granada fruitu ireki bati eusten dio sinbolismo beraz: gurutzean isuriko duen odola adierazten du irudiak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Riojarchivo » El petirrojo sacía la sed de Jesucristo.*  (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
2. ↑    *El jilguero de Jesucristo.*  (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
3. ↑   **(Ingelesez)** «The goldfinch: symbol of salvation yet thrice-cursed, ‘enjailed in pitiless wire’» *That's How The Light Gets In* 2013-10-19 (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
4. ↑   «Madonna of the Pomegranate by Sandro Botticelli» *historylink101.com* (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98899545

 |

* Wd Datuak: Q98899545
**Jon Abril Olaetxea** (Bera, Nafarroa, 1975) kazetaria, bertsolaria, politikaria, idazlea eta dokumentalgilea da. 2019an Elhuyar Fundazioko zuzendari nagusi izendatu zuten.

Kazetari eta kultur dinamizatzaile gisa jardun ondoren, Aralarren politikari hasi zen. Berako alkateordea izan da 2003 eta 2007 urteen artean, eta baita 2011 eta 2015 urteen artean ere. 2007-2011 legegintzaldian ere zinegotzi gisa jardun zen.

Biografia
---------

Aralarreko koordinatzaileordearen kargua hartu zuen 2006ko azaroan Bilboko Euskalduna jauregian ospatu zen "Ezkerraberri" Aralarren III. kongresuan zuzendaritzakide hautatua izan eta gero.

Kazetari gisa hainbat hedabidetan jardun izan da, erredaktore eta kolaboratzaile lanetan, besteren artean, Argian, Egunkarian, Xorroxinen, Nabarran, Euskalerria Irratian eta Bortzirietako Ttipi-Ttapa telebistan. Azken honetan ari zela, 2000ko abuztuaren 17an, Audientzia Nazionalaren kanpoaldean akreditazio gabe grabatzeagatik, ETA erakunde armatuarekin kolaboratzeagatik epaitu zuten.

2002an Mariano Izeta elizondoarraren biografia argitaratu zuen Bidegileak sailean (Eusko Jaurlaritza)

2003an *Helloak Txinan* liburua argitaratu zuen Txalaparta argitaletxearekin, Asiako herrialdera egindako bidaiaren kronika.

2016. urtean zerbitzari lanera erbesteraturiko emakumeen lekukotasun eta omenaldi den *Neskatoak* izeneko dokumentala zuzendu zuen.

Nafarroako eta Euskal Herriko Bertsolari Txapelketetako epaile lanetan jardun da 1995etik gaur egun arte.

Euskokultur Fundazioan ari da, lehenik aholkulari gisa eta gero patronatukide, eta 2019ko ekainean, Elhuyar Fundazioko zuzendari nagusi izendatu zuten.

2021eko Tene Mujika sariaren bidez, 2022anm *Isildutako eskuak* liburua argitaratu zuen. Bertan gerra osteko emakume langileen kontakizuna egiten da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Jon Abril izango da Elhuyar fundazioaren zuzendari berria» *El Diario Vasco* 2019-06-20 (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).
2. ↑   «Â«EB-Aralar koalizioak gehiengo osoak ekiditen lagunduko duÂ»» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).
3. ↑    «Jon Abril kazetariak sei hilabeteko zigorra onartu du, espetxea saihesteko.» *Berria.eus* (Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.) (Noiz kontsultatua: 2021-08-21).

Kanpo estekak
-------------

* Bertsozale.com: Jon Abril
* Jon Abril Euskaldunon egunkariaren hemerotekan. (477 albiste)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260489
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87303990
* ISNI: 0000 0000 6098 8445
* BNE: XX1580529
* SUDOC: 119449196
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00036/eu\_a\_0367/a0367

 |

* Wd Datuak: Q12260489
**San Lazaro eta Magdalenaren ospitalea** Agurain iparraldean dagoen eraikin historikoa da (Araba), egun eginkizun hori betetzen ez badu ere. Arabako Donejakue bideko puntu honetan bat egiten zuten, batetik, Zalduondo eta Erdoñatik eta, bestetik, Araia, Iduia, Ametzaga, Egilatz eta Mezkiatik zetozen bideek. Aurrealdea azken bide honetara begira du.

Deskribapena
------------

Baserri itxurako eraikin honek gordetzen ditu, artean, ospitale garaiko aztarna gutxi batzuk. Mezkiatik datorren bideko aurrealdean, sarrera nagusiko arkuaren aztarnak ditu, Pizkunde berantiarrekoa eta alfizean kokatua. Lehen, armarria aurrealde horretan zegoen; gaur, berriz, Erdoñatik datorren bideko alboko paretan dago. Armarrian agertzen dira Aguraingo ikurra, uhinen gaineko dorre bat eta lehoi bat haren atarian. Ondorengoa irakur daiteke: "S. MAR: MADALENA".

Barrualdea erabat berreraikia izan zen, eta bakarrik gurutze ganga baten abiaburuak antzeman daitezke bertako gela batean, Pizkunde garaikoak. Ospitale honetakoa da segur aski egun Santa Maria elizan dagoen Madalenaren tailla bat, ustez Lope de Larrea aguraindar eskultoreak moldatua eta XVII. mende hasierako dataduna itxura batean. Kapera eta erretaula bana zituen barruan, Arrizabalagako elizak 1856an lagatakoa. Orduan, eraman bide zuten Madalenaren irudia Santa Maria elizara.

Ikus, gainera
-------------

* Bentaberriko gurutzea (Agurain)

Erreferentzia
-------------

1. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Portilla Vitoria, Micaela.  (1991). *Por Álava, a Compostela: una ruta europea; Del paso de San Adrián al Ebro / Micaela J. Portilla..*  Diputación Foral de Álava/Arabako Foru Aldundia, 45-49 or. ISBN 84-7821-066-0. (Noiz kontsultatua: 2019-09-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56669286

 |

* Wd Datuak: Q56669286
**Saleukami**, Star Wars film sagan agertzen den planeta bat da. Star Wars III. atala: Sithen Mendekua izena duen III. atalean agertzen da.

Saleukami, planeta mortu eta antzu bat da, soilik erraboil formako landare handiz, harkaitzez eta palmondoz betetako oasiekin leundua. Zerua, ohi, lainatu egoten den arren, klima, epela eta hezea da. Kegan eta Handooine artean dago.

Planeta, Yavineko gudua gertatu baino 6.100 urte lehenago kolonizatu zuten wrooniarrek (planetari izena eman ziotenak, euren hizkuntzan, Saleukami hitzak "oasi" esan nahi baitu) gizakiek, weequayek, granek eta twi'lekek. Hiru landare mota eta sei animali espezie inguru daude planetan. Planetaren azaleraren %32 inguru, urez estalita dago.

Klon Gerretan, Saleukami, Errepublika Galaktikoaren armadak setiatu zuen, lehenik Quinlan Vosen agindupean, Sora Bulq Jedi iluna hil zuena, eta, ondoren, Stass Allie eta Neyo Komandantearen agindupean.

Borroka bero baten ondoren. Separatisten Konfederakuntzaren armada garaitua izan zen, eta soilik gudu zelai hondatuak esploratzea geratu zen. Honela, Stass Allie neska Jedia, Neyo Komandantearekin eta beste bizkarzain batekin mugitu ziren Saleukamin zehar zenbait patruilatan. Azkenik, 66 Agindua emana izan ondoren, Neyok, Stass Allie tirokatu eta hil egiten du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q751544

 |

* Wd Datuak: Q751544
**Jean Pierre Iratxet**, izengoitiz ***Chilhar***, ***Piarres Iparla*** eta ***Otto Pierres*** (Bidarrai, Nafarroa Beherea, 1921eko ekainaren 28a - Buglose, Frantziako Landetan, 1991ko azaroaren 10a), Behe Nafarroako idazlea izan zen.

Biografia
---------

Uztaritzen egin zituen apaiz izateko ikasketak, eta Pierre Lafitteren ikasle izan zen. Euskaltzain ohorezkoa egin zuten 1988an.

II. Mundu Gerraren ondoren, *Herria* aldizkarian hasi zen idazten. Pilota-partiden berri ematen zuen, eta 1946an eleberri bat eman zuen argitara epeka, *Antton* izenburuarekin, Patri Urkizuk 1990ean liburu batean argitaratu zuena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260321
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 69474
* Lur: 03076/eu\_i\_1523/i1523

 |

* Wd Datuak: Q12260321
**Jantzari: Tradizioa eta parekidetasuna** Jone Guenetxea eta Carlos Iglesias-en euskarazko dokumental bat da, Iurretako emakume dantzarien parte-hartzea aztertzen duena.

Laburpena
---------

Iurretan, Euskal Herriko beste plaza garrantzitsuetan bezala, gizonek emakumeak baino protagonismo gehiago izan dute dantzan. 2018an, emakume eta gizonez osatutako dantza taldeak Iurretako Aita San Migueleko plazara atera zen herriko festetan dantzatzera, horrela 100 urte zituen tradizioa apurtuz. Bost urtean behin ospatzen den 2019ko Urrijenan, lehenengoz, talde mixtoa parte hartu zuen, belaunaldi desberdinak batuz. Dokumentalean, entseguak, prestaketak eta 35 testigantza ere agertzen dira, besteak beste, Marisa Barrena dantzaria, Oier Arazolaza antropologoa, Aritz Ibañez Duguna taldeko kidea, Maggi Bullen eta Miren Guillo antropologoak.

Guenetxearen arabera, emakumeen parte-hartzea areagotzearen lorpena ez da egun batetik bestera eman, jende asko aritu da hori bultzatzen eta kulturaren esparrutik gizartea eraldatzeko aukera dagoela erakusten duela dio:

> "Matxismoak defendatzen du tradizioa ezin daitekeela inolaz ere aldatu eta hemen ikusten dugu, Iurretako dantzen kasuan, hainbat urtetan gizonek dantzatu duten dantza parekidea izan daitekeela eta parekidetasun horrekin tradizioa aberastu egin daitekeela".
> 
>

Ekoizpena
---------

Jone Guenetxea eta Carlos Iglesias dira dokumentalaren zuzendariak eta gidoilariak, Xabier Zabala ere gidoilaria da. Musika ordea, Mikel Núñez Lauzirikaren esku dago eta argazkigintza David Maezturen esku. Dokumenatala Iurretako Mikel Deuna dantza taldea, Bideografik ekoiztetxea eta Anboto Komunikabidearen elkarlanaz aberastu da.

Sari eta Aitortza
-----------------

* 2020an, Cine Invisible jaialdian *genero ekitatearen* saria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «"Garrantzitsua da dantzari gazteek jakitea normaltasunez egin duten aldaketa horren atzean zer dagoen" - Iurreta» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).
2. 1 2   «El Zornotza Aretoa te posibilita hoy ver 'Jantzari', el documental sobre la evolución de la danza en Iurreta» *Mugalari Kultura* 2021-07-17 (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).
3. ↑    «'Jantzari' dokumentalaren egileek aurrerapen bat proiektatuko dute Irudienean, abenduaren 7an - Iurreta» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).
4. 1 2    dantzancom. «Jantzari dokumentala saritu dute Cine Invisible jaialdian» *dantzan.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).
5. ↑    «[BIDEOA 'Jantzari' dokumentalaren aurrerapena aurkeztu dute - Durangaldea»] *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).
6. ↑    «Cine Invisible jaialdian genero ekitatearen saria jaso du 'Jantzari’ dokumentalak - Iurreta» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-06).

Ikus, gainera
-------------

* Dokumentalak Euskal Herrian
* Iurretako dantzariak

Kanpo estekak
-------------

* Jantzari - Webgune ofiziala
* Jantzari - Filmin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115102490

 |

* Wd Datuak: Q115102490
**Jaimes de Zamora** (Lezo, XVI. mendea) itsas pilotu nagusi izan zen XVI. mendean, garaiko euskal pilotuen artean nabarmendu zena.

*Mareas derrotas* izeneko tratatu teknikoa idatzi zuen, gerora nabigatu zuten pilotuek baliatu zutena. Zoritxarrez gaur egun lan hori galduta dago. Baina, Lope de Isasti lezoarrari esker, badakigu hainbat arruta bildu zituela liburu hartan; hain zuzen ere Florida, Flandria, Ingalaterra, Irlanda, Eskozia, Norvegia eta Espainiako itsasbazterretakoak, eta Mediterraneo itsasokoak. Lope de Isastik1625-1626 urteetan idatzi zuen liburuan agertzen da aipamena, 1850ean argia ikusi zuen *Compendio Historial de Guipúzcoa* liburu mamitsu horretan (649. orrialdea).

Gaur egungo idazleen artean Julio Caro Barojak egin zuen Jaimes de Zamoraren aipamena, *Los vascos y el mar* liburuan kosmografoei eskainitako atalean (88. orrialdea).

1568an **Jaimes de Zamora** Lezoko etxe baten jabe zen. Eta 1580an herriko lonjaren ardura izan zuen, bertako pisua kudeatuz.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    Zurutuza Sunsundegi, Lander.  (2014-12-23). «Jaimes de Zamora pilotua» *Lezoko Portua* (Lezoko portua) (Noiz kontsultatua: 2020-08-13).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98368440

 |

* Wd Datuak: Q98368440
**Santiago Zabala Urdangarin**, ***Lexo*** (Lezo, Gipuzkoa, 1942ko urriaren 5a - Irun, Gipuzkoa, 2012ko martxoaren 21a) Lezoko bertsolaria izan zen.

Bizitza
-------

Santiago Zabala Urdangarin 1942an Lezoko (Gipuzkoa) Gantxurizketa baserrian jaio zen.

Lexoren bertsoa
---------------

*Aspaldiko kontuak noa esatera,*

*gordean dauden gauzak nahi ditut atera.*

*Gazteei nahi nieke eman jakitera,*

*ezin hobea bai dut daukadan aukera.*

*Ea betetzen dudan bertsoez papera.*

  

*Baserri bat izan zen jaiotze seaska,*

*hamaika seniden ta aita amen bazka.*

*Edariaren upel janarian aska,*

*nahikorik ezin lortu nahiz ez asko eska.*

*Edukiaz behartsu ezean gainezka.*

  

*Eskola bidea hartu genuen behin,*

*ikasketaren zama jarriaz gure gain.*

*Saiatzeak gerora badu zerbait ordain,*

*Pepi "Señoritari" esker dakit orain.*

*Lau reglak idazten ta irakurtzeko hain.*

  

*Hor bukatu zen nire "eskribau" karrera,*

*berealaxe nuen aurreran barrera.*

*Denboraz ezin luza eskolan sarrera,*

*etxean beso falta ta lan gogorrera.*

*Baserria atera behar zen aurrera.*

*...*

Erreferentziak
--------------

* Lezo Aldizkaria 1988ko iraila.

Kanpo Loturak
-------------

* armiarma.eus Xanti Zabalaren hemeroteka
* Xanti Zabala ‘Lexo’ zena omenduko dute etzi Gaintxurizketan hitza.info[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267032
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5329050
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 144719

 |

* Wd Datuak: Q12267032
**Remontival pilotalekua** Lizarrako pilotaleku luzea da, Remontival auzoan kokatua. 2002ko ekainaren 26an inauguratua, Lizarrako Udalaren jabetzakoa da, eta San Miguel pilota klubaren egoitza.

Pilotalekuaren argiztatzeak kritika ugari eragin du pilotariengandik eta pilotazaleengandik: eraikitzean, izan ere, leihoak jarri zizkioten ezker paretaren gainaldean, eta horrek pilota ondo ikustea eragozten die pilotariei eta ikusleei, pilotari argi kontra begiratzen diotenean. Gainera, hasieran, kolore berde ilunez margotu zenez, udan ere argi artifiziala behar zen, eta ondorioz 2010eko abenduan urdinez margotu zuten, argitasun handiagoa izan zezan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** «La cruz: Los aficionados a la pelota descubrieron varias deficiencias en el estreno del Frontón Remontival», *Calle Mayor* aldizkaria, 242. zenbakia, 2002-07-11. Ikus 7. orrialdea.
3. ↑  **(Gaztelaniaz)** «El frontón Remontival de Estella se pintará azul»[*Betiko hautsitako esteka*], *Diario de Navarra*, 2010-11-27.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20493039

 |

* Wd Datuak: Q20493039
**Joinville uhartea** Antartikako Joinville uhartediko uharterik handiena da. Penintsula antartikoko Luis Felipe penintsularen ipar-ekialdeko muturreko puntan dago, elkarrengandik Itsasarte Antartikoak bananduta daudelarik.

Gutxi gora-behera 64 kilometro neurtzen du ekialdetik mendebaldera eta 20 kilometroko zabalera du. Erabat izoztua dago.

Joinville uhartea 1838an Jules Dumont d'Urvilleren Frantziar Espedizio Antartikoak aurkitu eta gutxi gorabehera kartografiatu zuen. D'Urvillek Frantzisko Orleansekoaren omenez izendatu zuen; Frantzisko (1818-1900) Joinvilleko printzea zen, Luis Filipe I.a Frantziakoa Orleansko dukearen hirugarren semea.

Lurralde aldarrikapenak
-----------------------

Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Hiru aldarrikapenak Itun Antartikoaren baldintzetara mugatuta daude

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak penintsula osoa *isla Joinville* deitzen du.
* Txilek *isla Joinville*
* Erresuma Batuak *Joinville island*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q887590
* Commonscat Multimedia: Joinville Island

---

* **Lekuak**
* OSM: 2968186
* TGN: 1007555

 |

* Wd Datuak: Q887590
* Commonscat Multimedia: Joinville Island
**Johnston konderria** (ingelesez: *Johnston County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tishomingo da. 2010eko zentsuaren arabera 10.957 biztanle zituen, Johnston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Johnston konderriak 1.704,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,64 ura dira. Beste 1.665,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.957 pertsonetatik 8.277 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 423 dira. 209 beltzak edo afroamerikarrak. 1.636 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 802 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486651
* Commonscat Multimedia: Johnston County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132510183
* LCCN: n79058543
* **Lekuak**
* OSM: 1822216
* TGN: 2001657

 |

* Wd Datuak: Q486651
* Commonscat Multimedia: Johnston County, Oklahoma
**Julene Lazkano Zenitagoia** (Elorrio, Bizkaia, 1985eko azaroaren 30a) irakaslea eta politikaria da. 

Elorrioko alkate bilakatu zen 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

Biografia
---------

2004. urtetik 2007. urtera Hizkuntzako (ingelesa) irakasle ikasketak egin ondoren, 2007. urtetik 2009. urtera Hizkuntzen Psikopedagogia ikasi zuen Mondragon Unibertsitatean.

Julene Lazkano Elorrioko Udalbatzarekin, 2023.06.17

Ibilbidea
---------

### Irakasle

2009tik Sare publikoan irakasle aritu da. 

### Politikari

2019-2023 legegintzaldian kultura, gazteria eta jaietako zinegotzi izan jardun zuen Elorrioko udalean. 2023ko urtarrilean alkategaitzarako aurkeztu zen.

2023ko ekainaren 17an ordura arte alkate izan zen Idoia Buruagaren eskutik jaso zuen aginte makila Elorrioko udalbatzan egindako kargu hartze ekitaldian. Julene Lazkanok sei boto jaso zituen eta EAJko Mikel Arruabarrenak beste sei. Podemos-Ezker Anitza-IU-Aliantza Berdea koalizioko Joseba Andoni Fernandez, berriz, abstenitu egin zen. Beraz, seinako berdinketa sortu zen. Baina hauteskundeetan EH Bildu izan zenez zerrendarik bozkatuena, Julene Lazkanok hartu zuen alkate kargua.

Alkate berriaren agurra:

> *"Eskerrik asko Elorrioko herriari gugan jarritako konfiantzagaitik", "Elorrio maite dugulako gaude gaur hemen eta arduraz, konpromisoz, ilusioz eta indarrez egingo dugu lan hurrengo lau urteetan". Oposizioko alderdiei "ardura" eta "jarrera eraikitzailea" eskatzen diet, "hori baita Elorrio hobe bat lortzeko biderik zintzoena". Idoia Buruagari "bihotzez eskerrak" herriaren alde egindako lan guztiagatik.*
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «[ELORRIO: EH Bildurena izan da zerrendarik bozkatuena - Elorrio»] *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Legorburu, Javier García.  (2023-06-17). «Julene Lazkano (EH Bildu) releva a Idoia Buruaga al frente de Elorrio» *El Correo* (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)**.  (2023-02-16). «Julene Lazkano será la candidata de EH Bildu de Elorrio a la alcaldía | dotb Durangaldeko Telebista» *dotb.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cayado, Nahikari.  (2023-05-19). ««Queremos seguir con la misma gestión y el mismo compromiso en Elorrio»» *El Correo* (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
5. 1 2    «[BIDEOA EH Bilduko Julene Lazkano da Elorrioko alkate berria - Elorrio»] *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Julene Lazkano se estrena como nueva alcaldesa en la villa de Elorrio» *Deia* 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119704401

 |

* Wd Datuak: Q119704401
24°27′N 111°50′W﻿ / ﻿24.450°N 111.833°W﻿ / 24.450; -111.833

**Margarita uhartea** edo **Santa Margarita uhartea**  Hego Kalifornia Behereako uharte hegoaldekoena. Populazio txikia da, herri bakar batez: Puerto Alcatraz; 156 biztanle ditu. Halaber, Mexikoko itsas armadaren base txiki bat dago. 40 km.ko luzera du.

Historia
--------

1848an iparraldeko Kalifornia Ameriketako Estatu Batuetako eskuetan gelditu zen eta, ondorioz, Santa Margarita uharteak iparraldeko piraten eraso jarraia jasan zuen. 1854an Gaston de Raousset-Boulbon kondea, pirata hau ere, Guaymas aldean zindoanean, uhartean naufragu zuen.

Fauna
-----

Arrantza aberatsa eskaintzen du inguru honek. Itsazs ugaztunak ikusteko oso inguru egokia da.

Mineral errekurtsoak
--------------------

Ingurua magnesita fosforiko mineralez oso aberatsa da. Mineral hauen ustiapenak ingururako arazo handiak ekar ditzake.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Santa Margarita uharteari buruzko dokumentala.

Ikus, baita ere
---------------

* Mexikoko geografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q634306
* Commonscat Multimedia: Isla Santa Margarita

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128146153203105252849

 |

* Wd Datuak: Q634306
* Commonscat Multimedia: Isla Santa Margarita
**Santa Maria atea** Hondarribiko harresien bi sarreretako bat da, hain zuzen ere, hegoaldekoa, bestea, San Nikolas atea da. XVI. mendearen erdialdean eraiki zuen Fratin ingeniariak babeserako gune bezala, 1572an San Feliperen gotorkelua eraiki zenean. Ondoren, Tiburcio Spanocchi ingeniariak egindako eraldaketek, ateaurrea ixtea ekarri zuten, eta bertara sartzeko dimentsio handiko ate bat eraiki zen; ate honetara heltzeko eraikin batetik igaro (Guardia Gorpua) eta zubi bat zeharkatu behar zen. Zubi honek altxatzen zen zati bat zuen eta beste bat finkoa. 2009. urtean egindako indusketan egitura guzti hauek aurkitu eta aztertu ahal izan ziren.

Santa Maria atea.

Ikus gainera
------------

* San Nikolas atea
* Hondarribiko harresiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267000
* Commonscat Multimedia: Walls and gates in Hondarribia

---

 |

* Wd Datuak: Q12267000
* Commonscat Multimedia: Walls and gates in Hondarribia
**Salleko Lagunak Kirol Kluba** Laudioko futbol taldea zen. 1982an sortua, 2002an desagertu zen Laudio Kirol Kluba sortzeko.

Historia
--------

1982an Laudioko La Salle eskolan *Agrupación Deportiva La Salle* sortu zuten, gero *Salleko Lagunak* izango zena.

2001ean, Hirugarren Mailara igo zen.

2002an, herriko Llodio Kirol Elkartearekin batera Laudio Kirol Kluba sortu zuen.

Uniformea
---------

**Lehenengoa**: Zamarra horia eta praka beltzak.

Futbol Zelaia
-------------

Ellakuri Futbol Zelaia 1978an ireki zuten. 3.000 ikusleentzako tokia eta 100x63 metro ditu.

Datuak
------

* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 1
* **Emaitzarik onena**: 18.a (Hirugarren Mailako IV. Multzoa, 01-02 denboraldia)

### Mailak

* 1982-2001: Erregional Mailak.
* 2001-2002: Hirugarren Maila.

Ikus, gainera
-------------

* Laudio Kirol Kluba

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5667807

 |

* Wd Datuak: Q5667807
**Joseba Aldamiz-Etxebarria Koskorrotza** (Lekeitio, 1920ko azaroaren 16a – Flor de Acre, 1966ko abenduaren 24a), **Padre Jose Aldamiz** izenaZ ere ezaguna, misiolari eta abiadore bizkaitarra izan zen.

Misioak
-------

Dominikoen ordenean apaiz bihurtu ondoren, Perura joan zen eta Ordenaren Bikario Probintziala izan zen. Han indigenek zituzten komunikazio zailtasunei erreparatu zien: haien komunikabide bakarra ibaia zen, eta ez zegoen errepiderik. Horrekin lotuta, Puerto Maldonadon "Madre de Dios" irrati emisora sortu zuen.

Abiazioa
--------

Puerto Maldonadoko aireportua 2004ean.Padre Aldamiz aireportua (Puerto Maldonado) 2004ean.
Indigenak ospitalera eraman ahal izateko, 1960ean aire-pilotu titulua atera zuen Liman. Gero "Cessna 695" hegazkin bat hartu zuen, "Fray Martin de Porres" izendatu zuena. Hegazkin hoRRekin Aldamiz-Etxebarria garraio lanetan hasi zen: mezuak trukatu, jendea eraman (gaixoak, ikasleak...) edo janaria garraiatzen zuen, indigenek herrien aldirietan apropos prestatutako aireportu txikiak erabiliz.

Heriotza
--------

1966ko abenduaren 24ean, Iberiako aireportutik atera zen Puerto Esperanza Misiorantz; Purús ibai inguruko lau neskato zeramatzan, Gabonetako oporrak familiarekin pasatzera. Motorrarekin arazoak izan ziren ordea, eta hegazkina amiltzera zihoala ikusi zuen. Aldamiz-Etxebarriak haurrei absoluzioa eman zien, eta haiek bere gorputzarekin babesten saiatu zen. Hegazkinak behea jo zuen Flor de Acreko baso batean: bi neskato salbatu ziren, eta beste biak eta Aldamiz-Etxebarria bera hil egin ziren.

Omenaldiak
----------

* Lekeition, Joseba Aldamiz-Etxebarriaren izena daraman auzoan bere omenezko monumentua.Lekeitioko Aldamiz-Etxebarria auzoko monumentua.Lekeition Armintxeko muino gainean eraikitako auzoari haren izena eman zitzaion. 1968an, Anton Moral Etxebarrieta alkate zela, haren omenezko monolitoa ezarri zen bertan. Testu hau ageri da: *Egazkin-gizon zinan / Peruko zeruan / Kristogaitik bizia / emon zenduan. 1966-XII-24. Aita Joseba Aldamiz-Etxebarriari Lekeitio'ko erriak. 1968-III-19*".
* Perun, Errepublikako Lehendakariak Bakearen Gudako Heroi izendatu zuen, eta harrezkero Puerto Maldonado (Madre de Dios) hiriko aireportuak haren izena darama.

Bitxikeriak
-----------

Estepan Aldamiz-Etxebarria kazetaria Joseba Aldamiz-Etxebarriaren anaia baten semea da: osaba-ilobak dira, beraz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «ALDAMIZ, José - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-10-25).
2. ↑    Koldo. «José Aldamiz» *www.lekitxo.info* (Noiz kontsultatua: 2018-10-25).
3. 1 2 3   «Selvas Amazónicas - Misioneros Dominicos» *www.selvasamazonicas.org* (Noiz kontsultatua: 2018-10-25).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Papa Francisco en Perú: ¿Por qué el aeropuerto de Puerto Maldonado lleva el nombre de un padre?» *Diario Correo* (Noiz kontsultatua: 2018-10-25).
5. ↑   **(Frantsesez)** «Lekeitio - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-10-25).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57742826

 |

* Wd Datuak: Q57742826
*Jainko Semearen irudikapena*, Emilio Pizarro

*Ez nahasi Jainkoaren semearekin*.
**Jainko Semea** edo **Seme Jainkoa** (antzinako grezieraz: Θεός ὁ υἱός), kristau elkargo gehienetan, Hirutasuna osatzen duten hiru pertsonetako bigarrena da.

Beste pertsonekin duen harremana eztabaida teologiko biziak sortu du hasierako kristautasunetik (arianismo, adopzionismo, nestorianismo, pelagianismo, gnostizismo, eta abar), dogmantikaren ikuspegitik Nizeako I. kontzilioak amaitu zuena. Edonola ere, deneak aho batez onartzen dute Jesus Nazaretekoa Jainko Semea dela: «Izan ere, Jainkoak hain maite izan zuen mundua, non bere Seme bakarra eman baitzion, harengan sinesten duenik inor gal ez dadin, baizik betiko bizia izan dezan».

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]
2. ↑   Carmignac, Jean.  (1969). *Recherches sur le « Notre Père ».*  Paris: Éditions Letouzey & Ané, 608 or. ISBN 978-2-204-08866-4..
3. ↑  Jn 3:16

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1141210
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph138450
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1141210
**Juan de los Toyos González** (Barakaldo, 1890eko ekainaren 23a - Mexiko, 1965eko apirilaren 5a) euskal herritar politikari sozialista zen. UGTko idazkaria Bizkaia eta Gipuzkoan eta PSOEko kidea zen.

Eibarko Alfa kooperatibaren gerentea zen, orduko kooperatibarik handiena.

Eibarko zinegotzi eta Eusko Jaurlaritzako Lana, Aurreikuspen eta Komunikazio Sailburu hautatu zuten. 1931n Espainiako Bigarren Errepublikako bandera berak Eibarko udaletxean lehendabizikoz atera zuen. 1934ko Iraultzan parte hartzeagatik atxilotu zuten.

Eusko Jaurlaritzako Lana, Aurreikuspen eta Komunikazio Sailburu gisa, langileentzako soldata eta laguntzez, gizarte aseguruez, Euskal Lan Istripu Kutxaz sortzeaz, ibilgailu bahituran hartzeaz eta komunikazio sistema antolatzeaz arduratu zen. Azkena egiteko, Donibane Lohizunen *Natxo-Enea Zerbitzua* sortu zuen.

Espainiako Gerra Zibila bukatu eta gero, Mexikora ihes egin zuen eta bertan Mexiko Hiriko *Colegio Madrid* eskolako administratzaile izan zen, 1965ean hil zen arte.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Eusko Jaurlaritzako sailburuak (1936) |  |
| **Jose Antonio Agirre** (*Lehendakaritza*) • **Jesus Maria Leizaola** (*Lehendakariordetza eta Justizia eta Kultura*) • 
**Telesforo Monzon** (*Herrizaintza*) • 
**Eliodoro de la Torre** (*Ogasuna*) • 
**Santiago Aznar** (*Industria*) • 
**Juan de los Toyos** (*Lana, Aurreikuspen eta Komunikazioa*) • 
**Juan Gracia** (*Laguntza Soziala*) • 
**Ramon Maria Aldasoro** (*Merkataritza eta Hornikuntza*) • 
**Juan Astigarrabia** (*Herri Lana*) • 
**Alfredo Espinosa** (*Osasuna*) • 
**Gonzalo Nardiz** (*Nekazaritza eta Arrantza*) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11686650
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 130573

 |

* Wd Datuak: Q11686650
**Reeves konderria** (ingelesez: *Reeves County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pecos da. 2010eko zentsuaren arabera 13.783 biztanle zituen, Reeves kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Reeves konderriak 6.842,99 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,4 ura dira. Beste 6.825,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.783 pertsonetatik 12.923 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.233 dira. 672 beltzak edo afroamerikarrak. 21 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 118 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 27 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112550
* Commonscat Multimedia: Reeves County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132532443
* LCCN: n81061696
* **Lekuak**
* OSM: 1812659
* TGN: 2002062

 |

* Wd Datuak: Q112550
* Commonscat Multimedia: Reeves County, Texas
**Jaunaren Itxuraldaketaren eliza** Bizkaiko Trapagaran udalerrian dagoen eliza bat da. Trapagarango udaletxearen alboan dago, eta Olaso jauregitik hurbil.

Historia
--------

1930ean estilo neorromanikoan eraiki zen.

Eraikina
--------

Harrizko eraikuntza da, bere horma asko margotuta dituenak. Fatxada nagusian irekitzen diren erdi-puntuko hiru arkuak nabarmengarriak dira. Bertikaki, eliza hiru gorputzetan dago banatuta. Albokoek bi altuera eta terraza txiki bat dute. Gorputz nagusia dorreak errematatzen du. Behealea, erdi-puntuko arku bat irekitzen da. Tinpanoan arrosa-leiho bat duen beste arku handiago batez markoztatuta dago. Jarraian, oinplano karratuko dorrea altxatzen da. Gurutze batek koroatzen duen piramide-formako teilatu batez errematatuta dago. Dorrearen hormetan, barruan kanpaiak dituzten bao zuzen batzuk irekitzen dira.

* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Kanpandorrea.Kanpandorrea.
* Alboko ikuspegia.Alboko ikuspegia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25903707
* Commonscat Multimedia: Church of the Transfiguración del Señor, Trapagaran

---

 |

* Wd Datuak: Q25903707
* Commonscat Multimedia: Church of the Transfiguración del Señor, Trapagaran