recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Domenjón Gonzalez Andia** (Tolosa, Gipuzkoa, ? - Zumaia, Gipuzkoa, 1489ko azaroaren 18a) XV. mendeko politika-gizon gipuzkoarra izan zen.

Biografia
---------

Hainbat unibertsitatetan legeak ikasi ondoren, Gipuzkoako Batzar Nagusietako kide izendatu zuten. Gero, Joan II.aren eta Errege-erregina *Katoliko*en zerbitzuan egon zen, baina gorte haietako giro eta azpikeriak gogokoak ez izanez, kargu horiek utzi egin zituen.

Gipuzkoako enbaxadorea Ingalaterran, ospe handia lortu zuen bere garaiko nazioarteko diplomazian. Postu hartan Ingalaterra eta Gipuzkoaren arteko itunak negoziatu zituen, horien artean 1474ko Elkarrekiko indemnizazio ituna (*Convenio de recíprocas indemnizaciones*) izenekoa. Eduardo IV.ak *Order of the Garter* delakoaren kide izendatu zuen, Frantziako Luis XI.aren kontrako gerran Andiak ekarritako laguntzagatik.

Ermandadeentzat garrantzirik handieneko gizonetako bat izan zen, Oñaz eta Ganboa leinuen arteko guduetan murgildua zegoen Gipuzkoa hartan. Izan ere, Batzarretako Eskribau Nagusi eta Esportazioko alkatea izendaturik, lotura eman zion Ermandadeari, eta alderdiei buru egiteko zeregin hartan gipuzkoar herritarrak bere inguruan bildu zituen. Alderdikerien gaineko Gipuzkoa moldatu zuen gizon hau herriaren oroimenean txertaturik geratu zen, onbera eta, aldi berean, ausart erakusten duten garaiko bertso hauetan ikus daitekeenez: *Sagarra eder gezatea* / *gerriyan ere ezpatea* /*Domenjon de Andia* / *Gipuzkoako erregia.*

Kaleak
------

Donostia hiriak kale bat du Erdialdean haren omenez: Andia kalea.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1655013
* Commonscat Multimedia: Domenjón González de Andía

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 503
* Lur: 00327/eu\_a\_3272/a3272
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q1655013
* Commonscat Multimedia: Domenjón González de Andía
**Elkar Suntsiketa Ziurtatua**, ingelesez: *mutual assured destruction* edota **mutually assured destruction (MAD)**, estrategia eta kontzeptu multzo bat da, beren helburua arma nuklearren erabilera ekidin, edota gerra nuklear bat gertatuz gero, abantaila hipotetiko bat lortu eta arma nuklearren erabilpenaren bidez onura ekonomiko eta politikoak lortzea da.

Ingelesezko **MAD** laburdurak "ero" esan nahi du, nahitan aukeratutakoa. John von Neumann hungariar-estatubatuar zientzialariak sortu zuen, eta maiz **"1+1=0"** doktrina bezala ere izendatzen da.

Bai jendean nahiz aditu askoren artean gerra nuklear posible bakarra erabateko gerra nuklearra eta harekin munduaren amaiera etorriko den ideia orokortuan ez bezala, potentzia nuklearretako estatu nagusiek mota hauetako gaztazketan garaipena lortzeko edota erabateko gerra nuklear bat ekidinez abantailazko egoera baten egoteko estrategia ezberdinak teoritzatzen dituzte.

Estrategia hau Nash oreka delako teoria-jokoan oinarritzen da, alegia, partehartzaile bakoitzak gainontzekoek zer egiteko gai diren jakitun dira, hortaz, ez dago politiken edo estrategien aldaketa beharrik. Are gehiago, orekatik kanpo urratsen bat emanez gero bakoitzak bere berezko oreka ere gal dezake, inor garaile suertatuko ez litzateken egoera bat sortuz; hots, elkar suntsiketa ziurtatua 0 emaitza duen batuketa da, hortik "1+1=0", partaide baten irabaziak ala galerak gainontzeko partaideen galera eta irabaziekin zehazki orekatuak gelditzen diren egoera).

Aditu batzuek MAD kontzeptua "batak-bestearen buruan pistola bana elkarri jarriak dizkieten bi pertsonen etengabeko tentsio egoera" gisa deskribatu izan dute. Batak besteari tiroa joz gero, besteak hil aurretik beste tiro hilgarri batez erantzungo diola badakienez, bi aldeen arteko oreka eta batez ere bakea mantentzeko modu hilgarri bezain eraginkorra.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q637802
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q637802
**Erbitegi Etxeberri baserria**, Gipuzkoako Donostia hiribururen hegoaldeko lursailetan dagoen baserri bat da. Astigarragako mugan dago, udalerri horretako Ergobia auzoko Okendotegi bidean eta Renferen trenbidearen alboan.

XV. eta XVI. mendearen artean eraiki zen, hortaz, hiriko eraikin zaharrenetakoa, batzuen ustez San Bizente eliza bera baina zaharragoa dela uste dute.

Eraikinaren aurrealdean harrizko arkupedun ataria eta armarria ikusgai dauzka, eta Migel Pérez de Erbeta izena irakur daiteke, hortik Erbitegi izena datorkio. Donostian oinetxea zuen batxilerra zen, Donostiako alkatea ere izana, haren Grazia Olazabal alaba Alonso Idiakezekin ezkondu eta San Telmo komentuaren eraikuntzaren bultzatzailea izan zen, gaur egungo San Telmo Museoa dagoen eraikina.

Eraikina ez zegoen babestua, hortaz, 2020an Adifek desjabetu zuen, baserria bota eta lursailetan AHTaren burdinbidea eraikitzeko asmoz. Ancora Elkarteak Donostiako Udaleko alderdi politikoei baserriaren kontserbazioa aholkatzen zuen ikerketa txostena igorri zien, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko arduradunekin ere helburu horretarako bildu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ancorak Erbitegi baserriaren arkeologia kontrol bat eskatzen du. 2020ko otsailaren 27a, Noticiasdegipuzkoa-eus
**El Salvador Foroa** (gaztelaniaz: *Foro El Salvador*) Erromatar Eliza Katolikoaren barnean jaiotako elkarte zibikoa izan zen. 1999ko ekainaren 10ean sortu zuten, ETAren jarduera armatua eta Euskal Herriko Eliza Katolikoan euskal abertzaletasunak zuen hegemonia salatzeko. El Salvadorren Gerra Zibilaren (1980-1992) ondoren izandako adiskidetzea Euskadirako erreferentzia baliagarritzat hartu zuten; hortik datorkio elkarteari izena.

Foroak, bere ibilbide osoan, lehendakari bakarra izan zuen: Jaime Larrinaga, Maruri-Jatabeko (Bizkaia) parroko ohia. Larrinagak mehatxuak jaso zituela salatu zuen.

Aski da! erakundearen sorrera babestu zuen.

El Salvador Foroa Espainiaren batasunaren alde agertu zen, besteak beste Madrilgo Puerta del Sol plazan egindako manifestazioan, Ermuko Foroarekin eta beste elkarte batzuekin batera. Foroaren lehendakari Jaime Larrinagak parte hartu zuen, Bilbon (Bizkaia), Espainiar Nazioaren Defentsarako Fundazioaren aurkezpenean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Larrinaga, Jaime. «Vigencia del Manifiesto Fundacional del Foro El Salvador.» *Arbil* 103 (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).
2. ↑   «Jaime Larrinaga: «Las amenazas contra mí vienen de Arzalluz» *ABC* 2002-11-18.
3. ↑   «El Foro Ermua se concentra en la Puerta del Sol por la unidad de España» *El Mundo* 2005-11-05 (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).
4. ↑   «En un mes dramático para España, Foro El Salvador continúa con su trabajo cívico» *Arbil* 108 (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).

Ikus, gainera
-------------

* Unionismo (Espainia)
* Espainiar nazionalismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5864071

 |

* Wd Datuak: Q5864071
Thomas Hemy ren margolana: HMS Birkenhead urperatzen ikusten da, emakumeak eta haurrak salbatzeko unean.
William Douglas O'Connor idazlea.
***Emakumeak eta haurrak lehendabizi*** esaldia abenturazko liburuetan eta filmetan topiko bihurtu den esaldia da. Jatorriz XIX. mendean hasi zen erabiltzen, itsas munduaren kulturan. Nolabait, izaki ahulenak bereizi egiten zituen horrela haiek, emakumeek zein haurrek, lehen laguntzak eta salbatxalupetan sartzeko unean lehenengoak izateko.

Historia
--------

XIX. eta XX. mendearen hasieran 10.000 tona baino gutxiago zuten itsasontziek ez zituzten bidaiari guztientzako salbatxalupak eramaten eta horrek mailaketa bat ezartzea eskatzen zuen.

Kontzeptua lehen aldiz 1860an William Douglas O'Connoren *Harrington: A Story of True Love* eleberrian agertu zen. Dena dela, esaldia aurretik ezagutzen zen; esaterako, 1852an, Hegoafrikan urperatu zen HMS Birkenhead itsasontziaren kasuan. Kontzeptua RMS Titanic-en urperatzean, 1912an, asko zabaldu zen. Izan ere, praktika hori Itsas zuzenbidean ez dago jasota.

Kritikak
--------

Kontzeptua zenbait kasutan polemikoa izan da. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea den Lucy Delapek esaterako, larrialdietan, emakumeak lehenago salbatzeko beharra ezartzea nolabait generoen arteko lubakia azpimarratzea dakar, desberdintasunak azpimarratuz. Nolabait, kontzeptuak emakumeak haien buruak babesteko gaitasun eza erakutsiko luke, gizonezkoen babesaren beharra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Naufrage: les femmes et les enfants d'abord? Non, les hommes d'abord», RTBF,‎ 2012ko uztailaren 30.
2. ↑   Delap, Lucy (2012ko urtarrilaren 20). «Shipwrecked: women and children first?». University of Cambridge.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Elisabeth Franken: «Les femmes et les enfants d'abord», *Les Échos*,‎2018ko martxoaren 11.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2113136

 |

* Wd Datuak: Q2113136
Eszentrikak Timpanogos Cave National Monumenten, AEBak
**Eszentrikoak** itxuraz grabitate indarraren eraginari ihes eginez sortutako espeleotema karstikoak dira. Antoditak edo heliktitak izan daitezke. Antoditak, azaleko isuriagatik eratzen dira. Aire korronteak eta ondorengo lurrunketa dauden tokietan eratzen dira. Aragonitozkoak direnean, antodita oso hauskorrak eta talde oso zuntztsuak ikus daitezke. Kaltzitazkoak direnean, adar itxura dute eta sendoagoak dira. Heliktitek, euren hazkuntzarako ura eramango duen erdiko kanal bat behar dute. Edozein norantzatan hazten dira, eta, euren eraketan, faktore askok parte hartzen dute, kristalizazio ardatzen birak, alboko poroen agerpenak (erdiko hodia eten izanagatik), ezpurutasun metaketa uraren lurrunketagatik eta aire korronteak, adibidez.

Ez dira leize askotan agertzen. Espainian, Kantabriako El Soplaon, Alacanteko Canelobreko Leizeetan, Huelvako Mirarien Leizean eta Palentziako Frantziarren Leizeaan daude. Euskal Herrian, Bizkaiko Pozalaguan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15981398

 |

* Wd Datuak: Q15981398


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eszentriko (espeleotema)*** |
**Emakumearen eta Emakumezko Herritarraren Eskubideen Adierazpena** Olympe de Gougesek 1791 urtean, Frantziako Iraultzaren testuinguruan, idatzi zuen agiri bat da.

Urte bi lehenago, 1789an, Frantziako Biltzar Nazionalak Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena onartu zuen, emakumeak barne hartzen ez zituena. Gabezia hori konpondu nahian idatzi zuen Gaugesek bere agiria, aurrekoa oinarri gisa hartuta. Hola, testuan zehar emakumeei eta gizonei eskubide berberak aitortzen zizkien. Gaugesen nahia agiria Biltzar Nazionalak onartzea zen, baina ez zuen arrakastarik izan. Edozein kasutan, testu feminista aitzindaritzat hartzen da.

Kanpo estekak
-------------

* Testua euskaraz PDFan, Kondaira webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q730868
* Commonscat Multimedia: Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen

---

 |

* Wd Datuak: Q730868
* Commonscat Multimedia: Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen
**Domecq Pabilioia**, Errege Pabilioiaren antzekoa baina tamaina txikiagokoa, Sevillako Maria Luisa Parkean eraiki zen, 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketako beste hainbat pabilioik jasan zuten behera botatzetik salbatuz.

Domecq, Iberoamerikar Erakusketan parte hartzeko aukera izan zuten enpresetako bat izan zen, eta, Erakusketa, 1892an eginiko ardo bat iragartzeko probestu zuen, Amerikaren aurkikuntzaren 4. mendeurrenaren omenez. Ardo honen izena, *La Raza* zen, honela, aipaturiko aurkikuntzaren ondoren gertatu zen arraza mestizaiaren aberastasun kulturala omentzeko deitua.

1929ko urriak 12 (Hispanitatearen eguna), ardo hau aurkezteko aukeratu zen eguna izan zen.

Erakusketaren ondoren, Meteorologia Zerbitzuaren egoitza bezala erabili da, baita bere Chopin Gelan ematen diren kontzertu toki bezala ere.

Covadongaren Glorietatik gertu dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9053901
* Commonscat Multimedia: Pabellón Domecq

---

* **Ondare historikoa**
* IAPH: i21964

 |

* Wd Datuak: Q9053901
* Commonscat Multimedia: Pabellón Domecq
Esperantoaren bandera ofiziala
**Esperantoaren bandera** edo **bandera esperantista** (esperantoz: *Esperanto-flago, Standardo Esperantista* edo *Verda Flago*) esperantoaren ikur ofiziala da mundu osoan. Bandera gehiena berdea da, hasiera-hasieratik berdea izan baita esperantoaren kolorea; eta ezkerreko goiko zatian lauki zuri bat du, bost puntako izar berde bat duena.

Sinbolikoki, hauek dira elementu horien esanahiak:

* Berdea: itxaropena.
* Zuria: bakea.
* Izarra: mundua. Haren bost puntak, bost kontinenteak.

Historia
--------

Bandera hau Frantziako Boulogne-sur-Merko esperanto taldeak asmatu zuen. 1905ean, herri horretan Esperantoaren Lehenengo Batzar Unibertsala (*unua Universala Kongreso de Esperanto*) egin zuten, eta bandera hori hizkuntzaren ikurtzat onartu.

Neurriak
--------

Esperantoaren banderak proportzio hauek ditu:

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Esperanto Flag

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2742210
* Commonscat Multimedia: Esperanto flags

---

 |

* Wd Datuak: Q2742210
* Commonscat Multimedia: Esperanto flags
L. L. Zamenhof, esperantoaren sortzailea. Haren jaiotegunean ospatzen da Esperantoaren Eguna.
**Esperantoaren Eguna** abenduaren 15ean ospatzen den esperantoaren omenezko nazioarteko eguna da. Egun horretan, esperantoaren sortzaile L. L. Zamenhofen (1859-1917) jaioteguna gogoratzen da; horregatik, batzuetan, ***Zamenhof Eguna*** izenaz ere aipatzen da. Egun hau da, zalantzarik gabe, esperantoaren kulturaren barruan gehien ospatzen den festa. Mundu osoko esperantozaleek batzarrak eta hitzaldiak antolatzen dituzte, efemeridea ospatzeko. Era berean, Eguberriaren gertutasuna baliatuz, ohikoa da esperantozaleen arteak opariak trukatzea ohikoa da; bereziki, hizkuntza horretan idatzitako liburuak.

Egunaren jatorria
-----------------

 Zamenhof Eguna Kelmisen (2008).
Egunaren tradizioa XX. mendeko bigarren hamarkadan sortu zen, zenbait intelektual zein esperanto zale, besteak beste, Julio Baghy eta Nikolao Nekrasov, aurkeztutako proposamenaren inguruko ausnarketaren ondorioz. Azkenik, Abenduaren 15 festa ospatzeko egun egokiena bezala onartua izan zen. Festaren helburu nagusia esperantoz idatzitako liburua zen eta, horregatik, **Esperanto-librotago** bezala ere ezagutzen da ("Esperantoz idatzitako liburuaren eguna"). Gaur egun hizkuntza horretan idatzitako liburuak 30.000 baino gehiago dira. Mundu osoan bi milioi pertsonek erabiltzen dute esperanto, horietatik 10.000 baino gutxiago dira ama hizkuntza bezala esperanto dutenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* 2006ko Zamenhof Eguna Albersdorfen, Alemanian egindako ospakizunen bídeoa.
* 2008ko ospakizuna.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1024590
* Commonscat Multimedia: Zamenhofa Tago

---

 |

* Wd Datuak: Q1024590
* Commonscat Multimedia: Zamenhofa Tago
**"Errukarria"**, euskalkian "Errukarriya", Jose Maria Iparragirreren abesti ezaguna da. Umore puntu batekin, abestiak garai batzuetan bizitzen zen gosea da; nolabait, janaria eta janariaren falta da gai nagusia. Abesti bakikotzat jo izan da, umore beltzaren adierazpena.

Gaia
----

Protagonistak gure etxean janaririk sartzen ez dela dio. Baina gaur salbuespena izango da, jateto denetatik izango dugu. Zalantza bakarra ea dena jateko indarrik izango dugun. Interesgarria da XIX. mendeko txiroen otoruntza baten elementuak aipatzen dituela.

Hitzak
------

Hau da gurera heldu den bertsioa:

Aspaldien ezta gure etxean  

Ogirik ikusi,  

Bañan gaur txitxi ta parra  

Izango da noski.

Gaur bai jana ta edana
Labiru lena
Jango otedegu dana
labiru la. Ju!
Oso arlote bizi gera,  

ezin osaturik;  
 
zenbat aldiz eguerdian   

oraindik baraurik.

Gaur bai jana ta edana...
Marto opillak egiteko  

arto egiteko,  

aitak atzo saldu zuen   

anega bat arto.

Gaur bai jana ta edana...
Talo esnea jateko gu   

gaude zaleturik;  

sei talo jango nituzke  

neronek bakarrik.

Gaur bai jana ta edana...
Gure sabelak eske daude   

au da miseria   

Erdi gosiak dagona   

Da errukarria.

Gaur bai jana ta edana...
Pitxarra ere guretzako   

izango da noski,  

gure barrena alai   

jarriko da aurki.

Gaur bai jana ta edana...

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *Iparragirre*, 1987, 158 or.
2. ↑

Bibliografia
------------

* Jesus Maria Arozamena-Tomas Garbizu: *Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak*. Donostiako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1971, 260-262 or.

Kanpo estekak
-------------

* Abestia Oskorriren bertsioan.
* Abestia Xeberriren bertsioan.
* Abestiaren partitura.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111441981

 |

* Wd Datuak: Q111441981
Qumran.
**Eseniar** (hebreeraz: אִסִּיִים, *Isiyim*; antzinako grezieraz: Εσσήνοι, Εσσαίοι edo Οσσαίοι, *Essēnoi*, *Essaioi*, *Ossaioi*) sekta judu bateko kidea izan zen (K.a. II. mendea - K.o. I. mendea). Aszetismoa, garbitasuna, zelibatoa, ondasunen jabego komuna eta jantzi zuria ziren eseniarren ezaugarriak. Qumrâmgo elkarteak *Justizia maisu* bat zuen, mesias bat iragartzen zuena. Kristautasunaren sorrerarekin lotu izan da, baina ez dago hori ziurtatzerik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012-12-1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189204
* Commonscat Multimedia: Essenes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11938553c (data)
* LCCN: sh85044924
* NKC: ph117531
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q189204
* Commonscat Multimedia: Essenes
**Ekarrizketen memoranduma** negozio batean barne-komunikaziorako erabiltzen den mezu edo erregistro laburra da. Barne-idatzizko komunikazioaren lehen forma izan ondoren, memorandumek ez dute erabilerarik izan posta elektronikoa eta beste mezularitza elektroniko batzuk sartu zirenetik; hala ere ohar argiak idatzi ahal izateak, zalantzarik gabe, balioko dizu negozioaren barneko mezu elektronikoak idazteko, askotan helburu bera betetzen baitute.

Erabilera
---------

Normalean, pertsona batek gertatutakoaren gertaerak azaldu behar ditu gertatu eta lehenbailehen. Adierazpen material guztiak eta eztabaidatutako elementuak eztabaidatu eta deskribatzen dira ahalik eta zehaztasun handienarekin, etorkizunean kontsultatu ahal izateko. Memorandumak gertaera historikoen dokumentazio gisa balio du, hala nola estatu buruen eta legea betearazteko funtzionarioen arteko elkarrizketak. Eztabaidatutako garapen zehatzak, bileraren ordua, kokapena eta bertaratutako pertsonak bertan gordeak gelditzen dira.

Estatu Batuetako Justizia Saileko abokatuek eta Ikerketa Bulego Federaleko agente bereziek elkarrizketa-memoriak erabili ohi dituzte. AEBetako gobernu federaleko goi mailako zuzendaritzako langileek eta burokratek gehienek etengabe erabiltzen dute metodoa. Ulermen-memoranduma sortzeak langile federalek beren elkarrizketen eta transakzioen memorializazioa eta erregistroa gordetzeko aukera ematen du.

Aurkezteko memoriak sektore pribatuko ikerketetan erabiltzen dira. Adibidez, korporazio handi baten iruzur unitateak memorandumak erabil ditzake artxibatzeko, banakako elkarrizketak eta telefono bidezko elkarrizketa esanguratsuak salatzeko.

Historia
--------

Segurtasun Nazionaleko Gaietarako presidentearen laguntzaileorde ohia eta, ondoren, Brent Scowcroft, Segurtasun Nazionaleko Gaietarako presidentearen laguntzaile ohia, Gerald R. Ford AEBetako presidentetzarako administrazioan aritu zena, bere bileren dokumentazio ugari gorde zituen memorandum moduan. Eskuz idatzitako oharrak hartzen zituen, eta berehala makinaz idatzitako formatuan transkribatzen zituen, Estatu Batuetako Segurtasun Kontseilu Nazionaleko langileen laguntzarekin. Gerald R. Ford Presidentzia Liburutegi eta Museoak Richard Nixonen Lehendakaritzari eta Gerald Ford-en Lehendakaritzari buruzko elkarrizketa dokumentuen 1.000 memorandum baino gehiago biltzen ditu, batez ere Estatu Batuetako segurtasun nazionalarekin lotuta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Kotler, Philip..  (2004). *Ten deadly marketing sins : signs and solutions.*  Wiley ISBN 0-471-65022-6. PMC 53814537. (Noiz kontsultatua: 2020-12-14).

Ikus, gainera
-------------

* Memorandum
* Erakundearen memorandum
* Memorandum Pribatu
* Memorandum Publiko

Kanpo estekak
-------------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30693565

 |

* Wd Datuak: Q30693565
Esferoide kamutsa.
Esferoide luzanga.
Esferoidearen **a** eta **b** ardatzerdiak
**Esferoidea** biraketa-elipsoide bat da, hau da, elipse bat bere ardatzetako baten inguruan biratzean lortzen den gorputza; beraz, bi ardatzen luzerak berdinak dituen elipsoidea da.

Hitzarmenez, simetria-ardatza **b** izendatzen da eta *z* koordenatu kartesiarren ardatzean kokatzen da.

Simetria-ardatzarekiko ardatz perpendikularra **a** izendatzen da.

a > b bada (simetria-ardatza txikiena da), gainazala esferoide kamutsa da (lurra planetaren antzekoa).

a < b bada (simetria-ardatza handiena da), gainazala esferoide luzanga da (errugbi baloiaren antzekoa).

a = b bada (simetria-ardatza berdina da), gainazala esfera bat da.

Esfera esferoidearen kasu berezia da, non kurba sortzailea ardatz berdineko elipse bat den, hots, zirkunferentzia bat.

Esferoide elipsoidearen kasu berezia da, non hiru ardatz nagusietako bi berdinak diren.

Ekuazioa
--------

{\displaystyle \left({\frac {x}{a}}\right)^{2}+\left({\frac {y}{a}}\right)^{2}+\left({\frac {z}{b}}\right)^{2}=1\quad \quad {\hbox{ edo }}\quad \quad {\frac {x^{2}+y^{2}}{a^{2}}}+{\frac {z^{2}}{b^{2}}}=1}

Azalera
-------

Esferoide kamutsa:

{\displaystyle A=\pi \left[2a^{2}+{\frac {b^{2}}{e}}\ln \left({\frac {1+e}{1-e}}\right)\right]}
*e* elipsearen eszentrikotasuna izanda: {\displaystyle e={\sqrt {1-(b^{2}/a^{2})}}.}
Esferoide luzanga:

{\displaystyle A=2\pi a(a+{\frac {b}{e}}{\text{arcsin}}\ e)}.
*e* elipsearen eszentrikotasuna izanda: {\displaystyle e={\sqrt {1-(a^{2}/b^{2})}}.}
**a** eta **b** ardatzerdien luzera izanda.

Bolumena
--------

{\displaystyle B={\frac {4}{3}}\pi a^{2}b}

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Weisstein, Eric W. *Spheroid*, MathWorld

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208395
* Commonscat Multimedia: Spheroids

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208395
* Commonscat Multimedia: Spheroids
Fluor esekidura uretan.
**Esekidura** likido baten barruan solido disolbaezin baten dispertsioa da non barne faseko partikula solidoen tamaina 1 μm baino handiagoa den. Partikula solidoak esekitzeko erabiltzen den osagaia ura denean, esekidura mekanikoak bezala ezagutzen dira.

Esekiduran barne fasea eta kanpo fasea bereiz daitezke. Kanpo fasea likidoa izango da, gehienetan ura, eta barne fasea aldiz, bertan esekiko den solidoa. Kanpo fasea gasa eta barne fasea solidoa denean, aerosola izango dugu eta bi faseak likido nahastezinak direnean emultsioa.

Esekidurak disoluzioak ez dituen zenbait ezaugarri eta abantaila ditu:

* Uretan disolbagarritasun txikia duten produktuekin erabilgarriak dira.
* Esekidura edateko denean, bertan esekitzen diren produktuen zapore txarra estaltzeko balio dute.
* Esekitako produktuaren egonkortasuna disoluzioan baino hobea da.

Esekidurek hainbat desegonkortasun fisiko jasan ditzakete. Hauetan ohikoena jalkitzea da, esekiduran dauden partikulak hauspeatu egiten dira.

Beste eragozpen bat agregazioa da, partikulen elkarketa. Partikulen artean dagoen likido guztia kanporatzen bada agregatu trinkoa eratuko da eta hau zementazioa bezala ezagutuko da, baina ez bada likido guztia kanporatzen ez da hain agregatu trinkoa lortuko eta honi malutapena deritzo.

Ikus, gainera
-------------

* Disoluzioa
* Emultsioa
* Aerosola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26100
* Commonscat Multimedia: Suspensions

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11979644r (data)
* GND: 4058671-6
* LCCN: sh85130899
* NKC: ph519306
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D013535

 |

* Wd Datuak: Q26100
* Commonscat Multimedia: Suspensions
**Elkarteen gaineko zerga** merkataritza-baltzuen eta beste erakunde juridikoen mozkinak zergapetzen dituen zuzeneko zerga da, gehienetan mozkin horien portzentaje moduan kalkulatzen dena.

Ezarpen-eremua
--------------

Zerga hau herrialde gehienetan aplikatzen da eta baltzu guztiei ezartzen zaie. Hego Euskal Herrian (EAE eta Nafarroan), Espainian ezartzen denarekiko pixka bat ezberdina da, lurraldeok duten itun ekonomiko edo hitzarmen ekonomikoa indarrean dago-eta. Sozietate zergaren zama-tasa EAE eta Nafarroan %28koa da (Espainia aldean %30ekoa).

Zerga-egitatea
--------------

Zerga-egitatea subjektu pasiboak mozkinak eskuratzea da, kontabilitatean jasotakoaren arabera.

Subjektu pasiboa
----------------

Zergaren subjektu pasiboak, besteak beste, hauek dira:

* Pertsona juridikoak, baltzu zibilak izan ezik.
* Inbestimendu-funtsak.
* Kapital-arrisku funtsak.
* Pentsio-funtsak.
* Inbestimendu bermeko funtsak.

Hego Euskal Herrian
-------------------

Hego Euskal Herriko lurraldean egoitza duten erakundeei ezartzen zaie. Subjektu pasiboak eskuratzen duten irabazi guztiarekin zergapetuak izango dira, non ekoitzi den kontuan hartu gabe eta ordaintzailearen egoitza edozein dela kontuan hartuta.

Entitateen egoitza Hego Euskal Herriko lurraldean dagoela joko da baldintza hauetako bat betetzen dutenean:

* Bertako legeen arabera eratuta egotea.
* Baltzuaren helbidea bertan izatea.
* Benetako zuzendaritzaren egoitza bertako lurraldean izatea.
* Ondorio horietarako ere, ulertuko da entitate baten benetako zuzendaritzaren egoitza Espainiako lurraldean dagoela bere jarduera guztiak lurralde horretan zuzendu eta kontrolatzen direnean.

Zergatik salbuetsita daudenak besteak beste hauek dira:

* Lurraldeko herri-administrazioak.
* Lurraldeko herri-administrazioen organismo autonomiadunak.
* Gizarte Segurantzaren kudeaketaren ardura duten herri-erakundeak.

Aldi baterako egozketa
----------------------

Sarrerak eta gastuak sortzen diren zergaldian egotziko dira, horiek ordezkatzen dituzten ondasun eta zerbitzuen benetako korrontearen arabera, diru edo finantzen korrontetik at, batzuen eta besteen arteko korrelazioa errespetatuz.

Kanpo-estekak
-------------

* **Euskal Herria**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q645011
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528045
* BNF: 131629913 (data)
* GND: 4031597-6
* LCCN: sh85032951
* NDL: 00563565
* NKC: ph119341
* SUDOC: 027763498
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q645011

* **Bizkaia**\*\*
* **Gipuzkoa**
* **Araba**
* **Nafarroa**
**Elise Konstantin-Hansen** (Frederiksberg, 1858ko maiatzaren 4a - Kolding, 1946ko otsailaren 25a) Danimarkako margolari eta zeramikaria izan zen. Berezko estiloa garatu zuen, sarritan itsas-txoriak, itsas-animaliak, itsas-landareak eta itsas-paisaiak margotuz.

Gaztaroa eta hezkuntza
----------------------

Konstantin-Hansen Kopenhageko Frederiksberg auzoan jaio zen 1858 urteko maiatzaren 4an. Aita Carl Christian Constantin Hansen eta ama Magdelene Barbara Købke izaki. 1908 urtean izena aldatu eta Konstantin-Hansen jarri zuen.

Artisten giroan hazi zen. Zortzi anai-arreben artean artista ugari izan zituen, batez ere Kristiane aizpa, bordatuak egiten aparta.

1880 urtean, aita zendu zenean  Thorvald Bindesbøllren laguntzaile nagusia izan zen.

Aitak lehendabiziko margo ikasketak eman zizkion eta 1886 urtean, Parisera joan baino lehen, Christen Dalsgaard eta Laurits Tuxen margolariek ere, margolaritza ikasketak eman zizkioten.

Estilo artistikoa
-----------------

1880 urte inguruan, bordatuak egiten hasi zen. Ondoren, Skovgaard anaiekin, zeramikagintzan ere aritu izan zen Uttersleveko tailerrean .

Japoniar artearen eraginez itsas-animaliak, landareak eta paisaiak sarri margotu zituen.

Konstantin-Hansenen azken maisu margolana 1930 urtean egin zuen, *Svaneflok dut våge* deritzona eta bertan Kolding fiordo inguruko beltxarga batzuk margotu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  "Elise Konstantin-Hansen" **(Danieraz)**
2. 1 2 3  Munk, Jens Peter.
3. ↑  "Elise Konstantin-Hansen" **(Danieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12309769
* Commonscat Multimedia: Elise Konstantin-Hansen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 29347365
* ISNI: 0000 0000 8213 7553
* GND: 138521514
* LCCN: no2008094050
* SUDOC: 198594895
* KulturNav: id
* RKD: 464094

 |

* Wd Datuak: Q12309769
* Commonscat Multimedia: Elise Konstantin-Hansen
**Emilie Norton Martin** (Elizabeth, New Jersey, 1869ko abenduaren 30a - 1936ko otsailaren 8a) matematikari estatubatuarra eta Mount Holyoke College-ko matematika irakaslea izan zen.

Biografia
---------

Martinek Bryn Mawr College-n lortu zuen lizentziatura 1894an, matematika eta latina ikasiz. Bryn Mawr-en jarraitu zituen graduondoko ikasketak Charlotte Scotten zuzendaritzapean. 1897 eta 1898 bitartean Bryn Mawr-eko Mary E. Garrett beka erabili zuen Göttingengo Unibertsitatean ikasteko.  Göttingenen Martin eta Virginia Ragsdale Felix Kleinen eta David Hilberten hitzaldietara joan ziren. Bere izena eta tesiaren izenburua 1899ko hasierako programan inprimatu bazituzten ere, bere doktoregoa. ez zioten eman 1901. urtera arte, bere tesia argitaratu zen arte.

1903an Mount Holyoke Collegeko irakasle izan zen. Gerora irakasle elkartua eta gero irakasle titularra izen zen. Doktoretza lortu bazuen ere, horrek ez zuen azkartu irakasle izateko. Zortzi urte eman zituen irakasle gisa eta hamabost irakasle elkartu gisa. Hori ohikoa zen bere garaiko emakumeentzat, askotan katedra elkartua gainditu ezinik. Martinen ikerketak 15. graduko ordezkapen talde primitiboetan eta 18. graduko ordezkapen talde primitiboetan zentratu ziren. 1904an American Mathematical Society-ren buletinaren lehen hamar liburukien aurkibidea argitaratu zuen. 

Martin Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkarteko, Estatu Batuetetako Matematika Elkarteko eta Amerikako Matematika Elkarteko kidea izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Riddle, Larry. «Emilie Norton Martin» *Biographies of Women in Mathematics* (Anges Scott College).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Martin Matematikaren Genealogia Proiektuan
* **(Ingelesez)** Emakume Ikasleentzako Derrigorrezko Matematikari buruzkoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17006460
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 289317701
* ISNI: 0000 0003 9476 4206
* MGP: 6972

 |

* Wd Datuak: Q17006460
**Elisabeth (Elise) Zénaide Arnberg** (1826ko azaroaren 11 - 1891ko irailaren 6a), suediar miniaturista eta argazkilaria izan zen. Boli gainean egindako miniatura erretratuengatik da ezaguna, baina argazkilari gisa ere jardun zuen. Urmargoa, gouache-a eta argizari-arkatza landu zituen. Askotan Stockholmen egin zituen erakusketak eta bere lana *Nationalmuseumen* dago irudikatuta.

Eric Talén metalartistaren eta Henrietta Engelbrecht-en alaba zen eta Thure Arnberg (h. 1866) argazkilariarekin ezkondu zen 1859an. August Malmström eta Anders Lundquisten ikaslea izan zen. Elise Arnberg Falun-en bizi izan zen bere ezkondutako garaian, baina bestela Stockholmen eman zuen bere bizitza.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4936505
* Commonscat Multimedia: Elise Arnberg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7379148753706241320005
* KulturNav: id
* RKD: 461975

 |

* Wd Datuak: Q4936505
* Commonscat Multimedia: Elise Arnberg
**Eteokles** (antzinako grezieraz:  Ἐτεοκλῆς) greziar mitologiako hainbat pertsonaien izena da:

Tebasko erregea
---------------

Edipo eta Jokastaren semea eta Polinizes, Ismene eta Antigonaren anaia zen.

Bere aitaren krimenak jakitera eman zirenean, Polinizes eta Eteoklesek laguntza ukatu zioten euren aitari hau erbesteratua izan zenean eta begizkoa bota zien.

Ados jarri ziren, Tebasen bakoitzak urte beteko erregealdia izateko, baina, bere erregealdia amaitu zenean, Eteoklesek ez zion tronua bere anaiari utzi izan nahi, eta, horregatik, Polinizes, Adrasto (Argosko erregea), eta beste heroi batzuek, armada bat bildu eta konkista espedizio bat hasi zuten, Zazpiak Tebasen aurka bezala ezagutzen dena, non, Polinizesek eta Eteoklesek elkar hil zuten.

Eteokles, Laodamanteren aita izan zen, hau ere Tebaseko errege.

Orkomenoko erregea
------------------

Andreo, Orkomenoko erregearen eta Euipen semea zen, bere aita, Zefiso ibai jainkoa zela ere esaten zen arren. Orkomenoko tronuaren oinordeko izan zen, eta berari ematen zaio Kariteen gurtzaren jatorria, elezaharrak, hauentzako sakrifizioak egin zituen lehen gizona zela baitio. Orkomenon, esaten zenez, Eteoklesi zerutik bidaliak ziren harri batzuk ere gurtzen ziren.

Eteokles honek ez zuen seme-alabarik izan, eta, hil ondoren, Orkomenoko tronua Flegiasek hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506550
* Commonscat Multimedia: Eteocles

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 307461809
* BNF: 150828277 (data)
* LCCN: no2014020769
* NKC: jo2016908861
* SUDOC: 240567102
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q506550
* Commonscat Multimedia: Eteocles
**Emilio Adolfo Westphalen** (Lima, Peru, 1911ko uztailaren 15a - 2001eko abuztuaren 17a) perutar poeta eta kritikaria izan zen.

Xavier Abril eta César Mororekin batera, 1930 ondoko urteetan, André Bretonek sortutako mugimenduaren eraginpean, Peruko poesia berritu zuen talde surrealistako kidea izan zen.

Biografia
---------

Letretako ikasketak egin zituen, Limako San Marcos Unibertsitatean. Ikasketak amaitu eta berehala argitaratu zituen bere lehen poema-bildumak: *Las ínsulas extrañas* (1933, *Irla bitxiak*) eta *Abolición de la suerte* (1935, *Zortearen abolizioa*).

1939an *El uso de la palabra* literatura-aldizkari surrealistak argitaratu zuen ale bakarraren zuzendaria izan zen. Bi aldi desberdinetan Peruko kultura-aldizkari nagusietako biren zuzendari izan zen: *Las moradas*ena 1947tik 1949ra bitartean eta *Amaru*rena 1967tik 1971ra bitartean. Halaber, *Revista Nacional de Cultura* aldizkariaren arduradun izan zen 1964tik 1966ra bitartean.

1949an New Yorkera joan zen bizitzera, eta Nazio Batuen Erakundean itzultzaile gisa lan egitera. 1957tik 1963ra bitartean, Erroman bizi izan zen, itzultzaile gisa han ere, Nazio Batuetako Elikadura eta Nekazaritzako Erakundearen (FAO) zerbitzura. Perura itzuli zenean, Kolon aurreko Ameriketako arteko irakasle izan zen. Gero, diplomatiko gisa lan egin zuen Lisboan eta Mexikon.

Bere obran, surrealismoaren eraginaz gainera, abangoardiako beste idazle batzuen eragina ere nabari da: Pound, Eliot, Rilke, garai hartako mexikar idazleak eta abar.

Lan nagusiak: *Bajo las zarpas de la quimera. Poemas 1930-1988* (1991, *Irudipenaren atzaparretan. 1930etik 1988ra bitarteko poemak*), bere aurreneko bi liburuen eta *Arriba bajo el cielo* (1982, *Goian zerupean*) obraren bilduma; *Máximas y mínimas de sapiencia pedestre* (1982, *Oinezko jakituriaren maximak eta minimak*); *Nueva serie* (1984, *Sail berria*); *Belleza de una espada clavada en la lengua* (1986, *Mihian sartutako ezpata baten edertasuna*); *Ha vuelto la diosa Ambarina* (1988, *Ambaria jainkosa itzuli da*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q535605
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 99867203
* ISNI: 0000 0000 8403 3467
* BNE: XX897931
* BNF: 12071912m (data)
* GND: 134048857
* LCCN: n81093393
* NKC: jo20010093657
* SUDOC: 029001013
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 06019/eu\_w\_0153/w0153

 |

* Wd Datuak: Q535605
**Estatutu** hitzak, amankomuneko ezaugarri bezala, gizarte edo lurralde batetakoak izatea amankomunean duten pertsona batzuen harremanak erregulatzea duten arau juridiko ezberdinei erreferentzia egiten die.

Arau orokorrak
--------------

Estatutu izena jasotzen duten lege edo araudi mailako arauak existitzen dira. Ohi, izen hori, arrazoi historikoengatik jasotzen dute, eta kolektibo zehatz batentzako erregulazio bat ematen dute. Erga omnes eragina duten arauak dira

Espainian, horren adibide bat, Langileen Estatutua da lan harremanak eta eskubide sindikalak erregulatzen dituen legeak jasotzen duen izena dena (formalki, legea, Errege Dekretu Legegile bat da).

Espainian dagoen bigarren adibide bat, Autonomia Estatutuak dira, Autonomia erkidegoen eskumenak erregulatzen dituzten arauak direnak (bana dago autonomia erkidego bakoitzeko). Kasu honetan, *estatutu* izenak, arau berezi bat dela esan nahi du, non autonomia erkidegoko legebiltzarra eta Estatukoaren arteko onarpen berezi sistema bat dagoen.

Sozietate baten estatutuak
--------------------------

Sozietate zuzenbidean estatutu izena pertsona juridiko baten (sozietate, elkarte edo fundazioa) funtzionamendua erregulatzen duen bazkide edo sortzaileen artean adostutako arauak hartzen du. Orokorrean, organo kolegiatu guztiek amankomunean dute, baita izaera juridiko gabeko entitateek ere.

Beste batzuen artean, bere funtzio garrantzitsuenak, honako hauek dira:

* Entitatearen funtzionamendua kanpokoen aurrean erregulatzea (adibidez, erabakiak hartzeko arauak, ordezkariak, etab...)
* Partaideen eskubide eta betebeharrak eta hauen arteko harremanak erregulatzea

Kasu honetan, arauak, nagusiki, inter partes eragina du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q679847
* Commonscat Multimedia: By-laws

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX549461
* BNF: 12226220t (data)
* GND: 4051778-0
* LCCN: sh99001480
* NDL: 00575033
* NKC: ph137375
* NARA: 10633189
* SUDOC: 030947812
* AAT: 300027433

 |

* Wd Datuak: Q679847
* Commonscat Multimedia: By-laws
***Estatu Kontseiluaren ekitaldia 1901eko maiatzaren 7an, bere fundazioaren mendeurrena dela eta*** (errusieraz: Торжественное заседание Государственного совета 7 мая 1901 года в день столетнего юбилея со дня его учреждения) Ilia Repin margolari errealista errusiarraren lana da. 1903ko mihise gaineko olio-pintura da.

Gaia
----

Estatu Kontseiluak (Errusiar Inperioa) mendeurrena izan zuen Mariinsky jauregian eta Repinek ekintza margotzeko aukera izan zuen. Repinek, gelan zegoela eta, zirriborro azkar bat egin zuen; geroago hau margolan osora zabaldu zuen Boris Kustodiev eta Ivan Kulikov margolarien laguntzarekin. Margolanaren fotorrealismoa bere garaian azpimarratu zen.

Margolana San Petersburgoko Errusiar Museoan ikus daiteke gaur egun.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13381307
* Commonscat Multimedia: Group portrait of Members of the State Council (Repin)

---

 |

* Wd Datuak: Q13381307
* Commonscat Multimedia: Group portrait of Members of the State Council (Repin)
***Euskal Herriko ospakizuna (Antigua, Donostia)*** (gaztelaniaz: *Celebración vasca (El Antiguo, San Sebastián*) 1890. urtearen inguruan Darío de Regoyosek eginiko margolana da. Asturiar margolariak beti Donostiarekiko sentimendu berezia izan zuen, eta hiria behin baino gehiagotan haren lanen protagonista izan zen. Urte batzuk geroago, 1906an eta 1907an, Regoyos Donostian bizi izan zen, Trueba kaleko 8.ean. Euskal Herriko ohiturak eta pertsonaiak, bestetik ere, bere interesekoak ziren.

Ezaugarriak
-----------

Margolan honetan txistulariak eta dantzariak, paisaiarekin batera, protagonistak dira. Hamaika dira azaltzen zaizkigun pertsonaiak, ziur aski festa eguneko erromerian. Lau emakume dantzatzen duten bitartean beste lau begira daude. Eszena hiru gizonekin osatzen da: txistularia, atabala jotzen duen bestea eta begira dagoen hirugarren bat.

Hondoan, pertsonaiek duten garrantzi parekoarekin, Donostiako paisaia ikusten da. Margolanak garaiko Donostiaren gaineko informazioa ematen du: Urgull mendia, eta Parte Zaharra zehaztasun handiz ikus daitezke; atzean ere Ulia dago baina ez hainbeste zehaztasunez. Itsasontzi batzuk badian zehar ere ikus daitezke. Santa Klara uhartea ez da agertzen eta horrek erromeria egin zen tokiari buruzko datuak ematen dizkigu ere bai.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23936176

 |

* Wd Datuak: Q23936176
**Estatu libre elkartua** edo **mankomunitatea** *(Commonwealth,* ingelesez) AEBetako Puerto Rico eta Ipar Mariana uharteetako gobernu mota da. Bere independentzia lortu aurretik, Filipinetako Mankomunitateak Ameriketako Estatu Batuetako Estatu libre elkartu bat ere osatu zuen.

Puerto Ricoko Alderdi Demokratiko Popularrak 1952az geroztik Puerto Ricoren eta AEBen arteko itun bat egon zela dio Puerto Ricori gobernu autonomoa eman eta Nazio Batuen kolonien zerrendatik kendu zuena. Adierazpen hori 2015ean argitu zuen Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak, Puerto Rico Estatu Batuetako Kongresuaren aginte eta ahalmen boteredunen menpeko Estatu Batuetako lurraldea dela errepikatuz, Espainiak 1898ko Parisko Itunaren akordioen barruan eman ondoren. 2023ko apirilean, Puerto Ricoren Estatus Legea, Estatu Batuekin duen lurralde-egoera eta harremana ebatzi nahi dituena maila federalean plebiszitu lotesle baten bidez, berriro aurkeztu zuten Demokratek Ganberan..

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q609591

 |

* Wd Datuak: Q609591
**Ezkonferentzia** edo **deskonferentzia** (ingelesezko *unconference* neologismoaren itzulpena) informazioa jaso eta elkar trukatzeko teknika bat da. Hitzaldietan ez bezala, ezkonferentzietan parte hartzen duten guztiak dira *aldi berean* entzule eta komunikatzaileak. Parte hartzaileen arteko informazio trukaketa horizontala sortzea da helburu, aldez aurretik adostutako gai bati eutsita.

Moderatzaileak edo hitz egiteko txandak banatzeko beste baliabide batzuk ere adostu egiten dira.

Parte hartzaile batzuk ezkonferentzia egiten den lekutik kanpo egon daitezke eta internetek eskaintzen dituen baliabideei esker egin ditzakete haien ekarpenak.

Historia
--------

1997ko *Open Space Technology* liburuan, Harrison Owen idazleak komunikatzeko teknika batzuei buruz hitz egiten zuen, gaur egun ezkonferentziarekin bat datozen teknika batzuk hain zuzen. Baina bere liburuan ez zuen "unconference" hitza aipatzen.

Ingelesaren "unconference" 1998an agertu omen zen lehen aldiz honako iragarkian: the annual XML developers. Geroago, hitz hori Lenn Pryorrek erabili du BloggerCon-en eta Dave Winerrek 2004ean zabaldu zuen, BloggerCon horren antolatzaile nagusienetako bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Ezkonferentzia" hitza b08leioa.net[*Betiko hautsitako esteka*] gunean
2. ↑  "Deskonferentzia" hitza Larrabetzu Literaturia blogak eta letrak blogean

Ikus, gainera
-------------

* Konferentzia.
* Web konferentzia.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Unconference Blog
* **(Ingelesez)**Open Space World
* **(Ingelesez)**"Possibilities for Transformational Conferences"
* Euskara irakasleen unconference[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1067715
* Commonscat Multimedia: Unconferences

---

 |

* Wd Datuak: Q1067715
* Commonscat Multimedia: Unconferences
*Ameriketako Estatu Batuetako Konstituzioaren Sinatzearen margolana,* Howard Chandler Christy-ren (1940) olio-pintura.
**Estatubatuar filosofia**, Ameriketako Estatu Batuekin erlazionaturiko filosofoen aktibitate, korpus eta tradizioa da. *Interneteko Filosofia Entziklopediaren* arabera, estatubatuar filosofiak faltan botatzen dituen bitartean "ezaugarri definitzaileen muina; halaber, estatubatuar identitatea islatzeko eta moldatzeko gai izan da nazioaren historian zehar".

Nahiz eta jende, komunitate eta nazio ugari bizi ziren Estatu Batuak okupatzen duten lurralde geografikoan, eta kultura zein erlijioarekin batera pentsamendu filosofiko konplexuak garatu zituzten; estatubatuar filosofia eta honen historia europar kolonizazioarekin batera hasi zen, Ingeles protestanteak edo puritanoak Ingalaterra Berrira heldu zirenean 1620an.

XVII. mendea
------------

Mayflower Konpaktua, 1620 margolana, J.L.G. Ferris (*ca*. 1932).
"*Mundu Berrira*" heldu ziren lehen kolono ingelesak probidentzialista puritanoak ziren, haien ustez Jainkoak kontrolatzen ditu Lurrean jazotzen diren gertakizun guztiak. Nozio erlijioso hau oinarri bezala, akordioak eratu zituzten banakoaren eta komunitatearen arteko harremana nabarmenduz. Ideia hauek Fundamental Connecticut-eko Orden Fundamental (1639) eta Massachusetts-eko Eskubideen Korpus (1641) dokumentuetan islatu ziren.

Tradizio honen ordezkari bezala garaiko buruzagi kolono batzuk aurki ditzakegu: John Winthrop (1588-1649), bizitza publikoa pribatuaren gainetik defendatzen zuena; eta Roger Williams (1603-1683), tolerantzia erlijiosoaren bidez komunitatearen homogenizazio erlijiosoa eskura zitzatekeela defendatu zuena. Idei hau bera aztertu daiteke Maryland-eko Tolerantzia Aktan (1649).

XVIII. mendea
-------------

Orohar, hurrengo mendeko pentsamendua bitan bana daiteke; alde batetik, puritanoen pentsamendu protestantearen eraginpean zegoena, eta bestetik, europar Ilustrazioaren ideiak jarraitu zituena.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   **(Ingelesez)**  *American Philosophy | Internet Encyclopedia of Philosophy.*  (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Providence and the Invention of the United States, 1607–1876.*  ISBN 9781139466288. (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).
3. ↑   **(Ingelesez)** «The Fundamental Orders of Connecticut. 1909-14. American Historical Documents, 1000-1904. The Harvard Classics» *www.bartleby.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).
4. ↑   **(Ingelesez)** «Liberties» *history.hanover.edu* (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).
5. ↑   **(Ingelesez)** «Freedom: A History of US. Webisode 3: Liberty for All? Segment 2 | PBS» *www.thirteen.org* (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).
6. ↑   **(Ingelesez)** Vile, John R.. «Maryland Toleration Act of 1649» *www.mtsu.edu* (Noiz kontsultatua: 2022-04-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2364399
* Commonscat Multimedia: American philosophy

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph118378

 |

* Wd Datuak: Q2364399
* Commonscat Multimedia: American philosophy