recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Gizajoen katalogoa*** liburua 2016.urtean Joxean Agirrek plazaratutako eleberria da. Eleberri berritzailea non erotismoarekin, umorea eta esperimentazioa nahasten diren.

Gertakizunak
------------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Gertakizunak Zarautzen ematen dira, orain urte gutxi batzuetan. Protagonista, liburu saltzaile jubilatua eta bibliografiaz interesaturik, idazle gris eta urtetan sartua dugu. Idazle esaten dugu baina zaletasun hori intimitatean gordetzen du literatura-tailer batean apuntatzen den artean. Tailer horren irakaslea neska gazte eta erakargarria da. Irakaslea literatura munduan mugitzen den fundazio misteriotsu baten kidea da eta protagonista balore berri bat bezala ikusten du. Bitartean, protagonistaren bizitza nahasia ezagutuko dugu: bere emaztea eta alabarekin bizi da; bi emakume horien artean konplizitate handia dago eta momentuero ari dira kofidentziak partitzen. Emaztea gizonei emanda bizi da, beti hurrengo amoranteaz pentsatzen. Protagonista hori guztia aztertzen duen bitartean, bizitza propio darama, bere gelan aipuak eta testuak prestatzen. Idazleak ere, bestetik, baditu harremanak beste emakume batekin, emaztearen ahizpa alegia. Irakaslearekin mainteminduko da baina gero bere bi idazle daudela deskubrituko ditu: Joxean Agirre bera eta Kirmen Uribe. Aldi berean, fundazioaren helburua hogeita bost urtetan Literaturako Nobel Saria euskaldun batentzat izatea bilatzen duela deskubrituko du. Narrazioa katramilatzen joaten da Kirmen Uriberen lehen eleberria lapurtu izan dela eta lehen susmagarria edadeko idazlea dela jakin arte.

Estiloa
-------

Eleberri honek plano desbedinak nahasten ditu. Protagonistari gertatzen zaizkionak eta gertatutakoak ditugu, batetik; egiten ari den gizajoen katalogoa eta aipuen antologia, bestetik. Guztietan Agirreren begirada ironikoa topatuko dugu, ironia baina baita ere galtzaileen aldeko xamurtasuna. Idazkera arina da, erakargarria. Literatura eta erotismo eleberriaren ardatzak dira eta behin eta berriro haien inguruko ausnarketak azaltzen dizkigu. Gai horien artean autofikzioaren gainekoek garrantzi berezia dute ezen egile berak eleberriaren pertsonaia baita. Orokorrean, Agirrek eleberri honetan literaturarekin berarekin jolasten duela esan daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Amalur Artolaren komentarioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187804

 |

* Wd Datuak: Q31187804
Washington, D.C.n ospatutako Wikimania 2012n Gibraltarpedia aurkezteko erabilitako bideoa.
Gibraltarko Turismo ministroa, Neil Costa, Gibraltarko Gobernuak Gibraltarpediari buruz emandako prentsaurrekoan, 2012ko uztailaren 18an
**Gibraltarpedia** Gibraltarko Gobernuak sustatutako proiektua da. Britainia Handiko Itsasoz haraindiko Lurraldea da Gibraltar, Iberiar Penintsularen hegoaldean, eta proiektuak lurralde britaniar honekin zerikusia duten gaien estaldura hobetzeko helburua du Wikipedian. Monmouthpedian oinarritzen da. 2012. urtean bertan Galesko hegoaldean Wikipedia bertoko edukiekin aberasteko proiektu arrakastatsua egin zen. Monmouth hirian, Galesko hegoaldean, proiektu arrakastatsu bat egin zen 2012ko udaberrian Wikipediaren iguruan. Gibraltarpedia proiektua 2012ko uztailean iragarri zuen Gibraltarko Gobernuak.

2012ko irailean eta urrian, proiektua eztabaidagai bihurtu zen Gibraltarko Turismo Batzordeak proiektuan zuen zereginari buruz, proiektua turismo-batzordearen interesak sustatzeko erabiltzen ari zela zioten alegazioei buruz eta Gibraltarko Gobernuaren eta Wikimedia Erresuma Batuko administratzaile baten artean ordaindutako aholkularitza-hitzarmen baten ondoriozko interes-gatazkei buruzko eztabaidak ohiko kanaletatik harago hedatu zen.

### QR kodeak erabiltzeko planak

Gibraltarpediako koordinatzailea, Tyson Lee Holmesen argazkia QR kodea duen plaka batekin.
Proiektuak QRpediaren QR kodeak (erantzun azkarreko kodeak) erabiltzeko asmoa zuen, Gibraltarren gai nabarmenak jorratzen dituzten Wikipediako artikuluak eleaniztasunez erraztasun handiz eskuratzeko aukera eskainiz. Kode horiek ezarri ondoren, bisitariei Wikipediako artikuluak lehenetsitako hizkuntzetan berreskuratzeko aukera eman zitzaien, QR kodeak irakurtzeko telefono adimendunak erabiliz. Gibraltarko eraikin garrantzitsuetan QR kodeak zituzten plakak jartzeko asmoa zuen proiektuak. Roger Bamkinek sistema "iturri-teknologia" gisa deskribatu zuen, eta bisitariei telefono zelular batekin QR kodeak "ukitzeko" aukera eman zien. QR kodearen atzean zeuden Wikipediako hainbat hizkuntzetako artikuluak, jakina, dinamikoak ziren. QR kodea ez zen aldatuko etorkizunean baina artikuluak, denborarekin hobetuko zirela espero zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Gibraltarpedia: WMUK press release.*  Wikimedia UK 21 September 2012.
2. 1 2   McCarthy, James.  (23 July 2012). «Monmouthpedia idea goes global as creator looks to Gibraltar for next Wiki town; Project Generated Publicity 'Worth Pounds 2M' for Authority» *Western Mail* (Cardiff, Wales).

Ikus, gainera
-------------

* Amarapedia
* Monmouthpedia
* Freopedia
* QRpedia
* Toodyaypedia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2188972
* Commonscat Multimedia: GibraltarpediA

---

 |

* Wd Datuak: Q2188972
* Commonscat Multimedia: GibraltarpediA
**Gibraltarko Itsasartea** (arabieraz: مضيق جبل طارق‎, *Madiq Jabal Tàriq*; gaztelaniaz: *Estrecho de Gibraltar*) Mediterraneo itsasoa eta Ozeano Atlantikoa lotzen dituen itsasartea da. Geografia politikoari dagokionez, iparraldean dituen Europako Espainia eta Gibraltar, eta hegoaldean dituen Afrikako Maroko eta Ceuta bereizten ditu. Geologiaren aldetik, itsasarte hau da Eurasiako eta Afrikako plaka tektonikoen arteko muga.

Itsasartearen gunerik estuenean, 14,4 kilometro daude Europaren eta Afrikaren artean. Gutxieneko sakonera Umbral de Camarinalen du (280 m) eta handiena Algecirasko badian (1.000 m inguru).

Duela bost milioi urte, itsasartea itxita egon zen, eta horren ondorioz Mediterraneoa lehortu zen (Messiniarreko gazitasun krisia). Faunarentzat nahiz giza merkataritzarentzat igarobide garrantzitsua da. Leku estrategikoa izanik, hainbat gatazka eragin ditu, historian; gaur egun ere bizirik daude Espainiaren eta Marokoren artekoa (Ceuta eta Melillari buruz) eta Espainiaren eta Erresuma Batuaren artean (Gibraltarri buruz).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *159. araua.*  Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-12).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** NASAko artikulua Gibraltarko Itsasarteko olatuei buruz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q36124
* Commonscat Multimedia: Strait of Gibraltar

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1145243764274441519
* BNF: 152385693 (data)
* GND: 4093478-0
* LCCN: sh85054865
* NKC: ge131443
* NARA: 10038207
* SUDOC: 027862844
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1115137

 |

* Wd Datuak: Q36124
* Commonscat Multimedia: Strait of Gibraltar
**Giclas katalogoa** mugimendu propio nabarmen bat duten izarrak dituen katalogo astronomiko bat da. Henry Lee Giclasek eta honen laguntzaile izan ziren Robert Burhnam, Jr. eta Norman G. Thomasek egin zuten bi zati ezberdinetan: lehena 1971n ipar hemisferiorako eta bestea 1978an hego hemisferiorako.

Bi katalogo hauek AEBetako Arizona estatuko Lowell Behatokian bildu ziren. Ipar hemisferioko katalogoak 8989 objektu biltzen ditu, hego hemisferiokoak soilik 2758 biltzen dituen bitartean, deklinazioari dagokionez estaldura ez osoaren ondoriozko diferentzia. Giclas katalogoa osatzen duten izarrak *G FFF-NNNA* eran agertzen dira, non *FFF* eta *NNN*k zenbaki osoak irudikatzen dituzten, hizki batekin batera (A), bigarren zenbakiaren atzean joan daitekeena. Adibidez, G 045-020 edo G 45-20k Wolf 359 (CN Leonis) izarra izendatzen du.

Euren Giclas zenbakiagatik ezagutzen diren izarren adibideak
------------------------------------------------------------

| Izarra | Izen alternatiboa | Konstelazioa | Distantzia(Argi-urteak) | Ezaugarri aipagarriak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| G 99-49 | GJ 3379 | Orion | 17,2 | Nano gorria, izarrik gertukoena bere konstelazioaren barnean |
| G 196-3 | NLTT 23293 | Ursae Majoris | 48,6 | nano marroi batek lagundutako nano gorria |
| G 114-10 | LTT 3201 | Hidra | 60 | Metaltasun handiko nano gorria |
| G 261-43 | GJ 9743 | Cepheus | 69,1 | Bi nano zurik osatutako sistema bitar bat |
| G 21-15 | Ross 137 | Ofiuchus | 179 | Hiru nano zurik osatutako izar sistema |
|

Ikus, gainera
-------------

* Bonner Durchmusterung
* Gliese katalogoa
* Ross katalogoa
* Zhakozhaj katalogoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2941618

 |

* Wd Datuak: Q2941618
**Pisako Errepublika** (italieraz *Repubblica di Pisa*) XI. mendetik aurrera Toskanako Pisa hiriburutzat zuen estatu *de facto* independiente bat izan zen. Merkataritza gune garrantzitsua bilakatu eta hiriko merkatariek Mendebaldeko Mediterraneoan euren itsas nagusitasuna ezartzearen ondorioz bere botere ekonomia areagotuz joan zen. Bere garai ekonomiko gorena XI. mendean zehar izan zuen, baina 1284an Genovako Errepublikaren aurka Meloriako guduan borrokatu eta porrota jasan ondoren, ez zuen gehiago bururik jaso ahal izan. 1402an Viscontitarrei saldua izan zen, eta hiriak florentziarrei erresistentzia hutsal bat jarri ostean, 1406ean Florentziako Errepublikak bereganatu zuen.

Erdi Aroan Italiako Itsas Errepublikak osatzen zituzten Errepubliketako bat izan zen.

Ikus gainera
------------

* Itsas Errepublikak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1365493
* Commonscat Multimedia: Republic of Pisa

---

 |

* Wd Datuak: Q1365493
* Commonscat Multimedia: Republic of Pisa
**Pisistrato** (antzinako grezieraz: Πεισίστρατος; K.a. 600 aldean - K.a. 528 edo 527) Atenasko tiranoa izan zen.

Bizitza
-------

Atenasek K.a. 565. urtean Megararen aurka izan zituen gerretan egin zen ezagun. Alderdi bat osatu zuen politikan parte hartzeko. Bere kontra ekintza bat egin zela aitzakia hartuta, guardia-talde bat izan zuen eskura eta horretaz baliatu zen K.a. 560-559 urteetan aginpideaz jabetzeko. Erbesteratu egin behar izan zuen, eta Greziako iparraldeko zilar- eta urre-hobiak ustiatu zituen.

Atika inbaditzeko gerra finantzatu zuen, eta Atenasko armada menderatu zuen Peleneko Gerran. Atenasko tirano bihurtu zen harrezkero. Solonek egindako erreformak gorde zituen, Atenasko industria, merkataritza eta nekazaritza bultzatu zituen, eta maileguak eskaini zizkien hiritarrei. Nekazaritzaren erreforma egin zuen, oliba- eta mahats-landaketa bultzatu zuen, eta esportazioak sustatu zituen. Arteak eta kultura babesteaz gainera, antzerki-jaialdi bikainak antolatu zituen. Panageo mendietako mea-ustiapenen bidez finantzatu zuen hori guztia. Ekonomia-oparotasun handia izan zuen Atenasko hiriak Pisistratoren agintaldian.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q242172
* Commonscat Multimedia: Peisistratos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 68246232
* ISNI: 0000 0000 9111 8012
* GND: 102403481
* LCCN: n98071627
* SUDOC: 069864292
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q242172
* Commonscat Multimedia: Peisistratos
**Gatolandia 76** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da. Kirol lehiaketa batean girotutako lehen abentura eta fikziozko herrialde baten gertatzen den bakarra da.

Argitalpen ibilbidea
--------------------

Komikia 1972an (1972ko Municheko Olinpiar Jokoengatik) Mortadelo aldizkarian saildu zen, eta, hasiera batean, *En la Olimpiada* deitu zen, baina izena aldatu zitzaion Olinpiar Jokoei buruzko hurrengo komikiak izan ziren Moscú 80 (jatorrian Olimpiada de 1980), Los Ángeles 84, Seúl 88, Barcelona 92, Atlanta 96, Sydney 2000, Atenas 2004, Pekín 2008 eta Londres 2012rekin jarraipena mantentzeko.

Istorioa
--------

Mortadelo eta Filemonek Gatolandia herrialdera joan behar dute, non Olinpiar Jokoak ospatuko diren, misio batekin: kirolarien artean infiltratzea eta Gatolandiaren etsai sutsua den Perrolandia herrialdeko agentea aurkitzen saiatzea, jokoak boikoteatu nahi dituena.

Mortadelo eta Filemon, euren misioa betetzeko kirolaritzat pasatzen dira, zenbait probatan parte hartuz. Espainiar ordezkaritzako kirolari bakarrak dira, jokoen itxiera desfilean ikus daitekeen bezala. Mortadelo da olinpiar suzia Espainiatik Gatolandiara eramateko eta pebeteroa pizteko arduraduna.

Aipamenak
---------

Disko jaurtiketa proban Mortadelok Manolo Escobarren Mi carro diskoa jaurtitzen du, 1969an argitaratua eta komikia argitaratu zen garaian oso modan zegoena.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Los inventos del profesor Bacterio** | **Mortadelo eta Filemonen abenturak**1972 | Ondorengoa**Operación ¡bomba¡** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3728207

 |

* Wd Datuak: Q3728207
**Gibralfaro** Espainiako Andaluzia erkidegoko hiriburuetako bat den Málagan dagoen 130 metroko altuerako mendi bat da. Antzinako feniziarrek mendi honen inguruan sortu zuten hiria. XIV. mendearen hasieran Granadako Erresumako errege zen Yusuf I.ak bere tontorrean izen bereko gaztelua eraiki zuen, itsasargi bat ere bazuen antzinako feniziar barruti baten inguruan, nondik muinoaren izena datorren (*Jbel-Faro* edo itsasargiaren harkaitza).

Mendia pinu eta eukaliptoz osatutako baso trinko batek estaltzen du. Bere magalean seminarioa eta alkazabaren eraikin historikoak eta *Jardines de Puerta Oscura* izeneko lorategiak daude.

Gaur egun, oraindik onartzeke dagoen proiektu batek mendia eta bere ingurua hirigintza proiektu orotatik salbatu nahi du, hiritarren aisialdirako bultzatzen duen aldi berean. Beste proiektu batean Malagako Erdigune Historikoa Gibralfaroko gazteluarekin lotuko duen funikular bat eraikitzea pentsatzen da.

Málaga hiriko zein Málagako probintziako armarrietan agertzen da.

Inguru geologikoa
-----------------

Gibralfaro Málagako mendien hegoaldeko muturren zati da, *complejo maláguide* deritzonaren materialez osatutako Mendikate Penibetikoko mendikatea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751086
* Commonscat Multimedia: Monte Gibralfaro

---

 |

* Wd Datuak: Q3751086
* Commonscat Multimedia: Monte Gibralfaro
**François d'Orbay** (1634–1697 irailaren ̩4an) arkitekto eta marrazkilari frantziarra izan zen. Louis Le Vaurekin eta Jules Hardouin Mansartekin lan asko egin zuen.

Lanak
-----

Hainbat eraikuntza eta diseinu egin ditu : Enbaxadoreen eskailera, Hotel des Comédiens ordinaires du roi-a, Cathédrale-Notre-Dame, Nazio Batuen eskola...

François D´Orbayek Enbaxadoreen Eskailera eraikitzen hasi zen. Ondoren, Louis Le Vau (bere laguna) eskailera hori eraikitzen jarraitu zuen.

Charles Le Brunek, François D´Orbayekin batera, erregearen gelatako barnea apaindu zuten.

Bere lanik adierazgarrienak hauek dira: Premonstrantesko ateburuak, Tritinate eta Karmeliten ospitalea Lyonen, eta Montaubango katedrala.

1670ean Louis Le Vau hil zenean, François D´Orbay, aurrekoaren laguntzailea Versailleseko jauregiaren proiektuaz arduratu zen.

Biografia
---------

1660tik-1661ra eskailera bat proposatu zuen Trinidad-des-Montsentzat. Parisera itzultzen denean, Louis Le Vau-ren estudiora sartu zen. Urte bereko abenduaren 31n Arkitektura-Akademia Errealean onartu zuten. Bere aitaginarreba hil zenean, Luis XIV. erregearen arkitekto bihurtu zen.

Adituek Israel Silvestreko lanetan arkitektura grabatu zuena François D´Orbay izan zela diote. Albert Laprade arkitektoaren arabera, François D´Orbay hobeto ematen zitzaion marraztea arkitektoa izatea baino.

### Familia

Bere aita François I.a, erregearen eraikinetako maisu enpresaria zen. François, Louise Dufresnoyrekin ezkondu zen. Louise Dufresnoy, 1664. urtean hil zen eta bere emaztea hil eta gero, berriro ezkondu zen Élisabeth Deshouliéresrekin. Élisabeth Deshouliéres 1707. urtean hil zen.

Erreferentziak
--------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1270258
* Commonscat Multimedia: François d'Orbay

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 20893603
* ISNI: 0000 0000 7720 6841
* BNF: 15317170q (data)
* GND: 134107284
* LCCN: nr93008648
* SUDOC: 111780969
* ULAN: 500016748
* KulturNav: id
* RKD: 99377

 |

* Wd Datuak: Q1270258
* Commonscat Multimedia: François d'Orbay
**François Joseph André Louis** (Orthez, 1858ko abenduaren 29a - Virton, Belgiar Luxenburgo, 1914ko abuztuaren 22a) Frantziar militarra izan zen, Lehen Mundu Gerraren hasierako guduetan parte hartu zuena.

Karrera Militarra
-----------------

1858ko abenduaren 29an jaio zen Orthezen, Bearnoko eskualdean. Ernest eta Louise Ursule Laffargueren semea, 1879tik armadan sartu zen eta 1890an Kapitain maila lortu zuen. 1901ean batailloi baten agintaria egin zuten eta 1914an, gerra hasi baino lehen, 130. Infanteria Erregimenduaren agintaria egin zuten. Abuztuaren 10ean, Mangiennesko guduan parte hartu zuen herria defendatzen lortuz. 21ean Frantzia-Belgika muga zeharkatu zuen eta Belgikako Virtongo hirian hil zuten egun bat geroago, 55 urte zituela. Hil eta gero Ohorezko Legioaren domina eman zioten.

Bizitza Pribatua
----------------

1892an Claire Marie Charlotte Clicquot de Mentquerekin ezkondu zen eta hiru seme eta bi alaba izan zituzten.

Bernard Laffargue, bere semerik zaharrena, François baino bi egun geroago hil zuten Belgikan ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «MémorialGenWeb Fiche individuelle» *www.memorialgenweb.org* (Noiz kontsultatua: 2019-12-26).
2. ↑   **(Frantsesez)** «Généalogie de Bernard Ernest Eugène Louis Pierre LAFFARGUE» *Geneanet* (Noiz kontsultatua: 2019-12-26).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q80224677
* **Identifikadoreak**
* Léonore: [LH//1432/65 LH//1432/65]

 |

* Wd Datuak: Q80224677
***Goldsmithen ikaslea*** liburua 2017.urtean Joxean Agirrek plazaratutako eleberria da. Joxean Agirreren estiloan, eleberri berritzailea non erotismoarekin, umorea eta esperimentazioa nahasten diren lana dugu hau ere. James Joyceri keinu ugari egiten dizkion eleberrian zehar.

Gertakizunak
------------

Protagonista idazle izan nahi duen gizona da. Horretarako protagonistak Second Lifeko Literatura Ikastaro birtual batean eman du izena, eta, Goldsmith irakaslearen aholkuei jarraituz, bere gaztetako pasadizo bati buruz idazten du: behin etxera itzuli eta bere neska-laguna beste bi gizonezkorekin topatu zuen ohean, larrua jotzen. Hortik aurrera, literatura, umorea eta sentsualitatea esperimentazioarekin nahasten dituen objetktua da non errealitatea eta fikzioa nahastu egiten da; esaterako Kenneth Goldsmith (1961) benetako idazlea da. Liburuaren amaieran, 29. kapituluan, beste bitixkieria jaso du Agirrek. Egileak ikastaroaren lankideei Euskal Herrian jasotzen ditu eta haiekin ibilbide kultural berezia antolatu zuen; ibilidearen deskribapenean berriro ere benetako pertsonaiak eta gertaerak azaltzen dira.

Estiloa
-------

Eleberri honek plano desbedinak nahasten ditu. Protagonistari gertatzen zaizkionak eta horren inguruan asmatzen dituen aldaketak, batetik; egiten ari den literatura ikastaroa, bestetik. Guztietan Agirreren begirada ironikoa topatuko dugu, ironia baina baita ere galtzaileen aldeko xamurtasuna. Idazkera arina da, erakargarria. Literatura eta erotismo eleberriaren ardatzak dira eta behin eta berriro haien inguruko ausnarketak azaltzen dizkigu. Orokorrean, Agirrek eleberri honetan literaturarekin berarekin jolasten duela esan daiteke. Liburuaren zenbait ataletan, perspektibismoarekin jolasten du hitza protagonistaren emazte ohiari emanez; emakumeak orduan bere zahartzaroa irudikatzen du eta gizonaren izandako beste neskalagunekin bilerak asmatzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* Joxean Agirre liburuaren aurkezpenean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070406

 |

* Wd Datuak: Q61070406
Polimeroen kimikan, **polimerizazio biziduna** kate-polimerizazioaren modu bat da, non hazten ari den polimero-kateari hiltzeko (bukatzeko) ahalmena ezabatu zaion. Hori hainbat modutan lor daiteke. Katearen hazkuntza amaitzeko eta kate-transferentziako erreakziorik ez egotea, eta katearen haste-tasa katearen hedapen-tasa baino askoz handiagoa izatea komeni da horretarako. Horren ondorioz, polimero-kateak ohiko kate-polimerizazioan baino erritmo konstanteagoan hazten dira, eta kateen luzerak oso antzekoak dira (hots, polidispertsitate-indize oso baxua dute). 

Polimerizazio biziduna bloke-kopolimeroak sintetizatzeko metodo ezaguna da; izan ere, kopolimeroa etapatan sintetiza daiteke, eta etapa bakoitzean monomero diferente bat usatu. Pisu molekularra kontrolatzea errazten duela da polimerizazio bizidunen beste abantailetako bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Iruin, J.J. & Elortza, J.M..  (1988). *Kimika fisiko makromolekurra.*  Udako Euskal Unibertsitatea, 231-236 or. ISBN 84-86967-01-5..

Ikus, gainera
-------------

* Polimerizazio
* Ioi-polimerizazio
* Anioi-poliomerizazio
* Katioi-polimerizazio
* Erradikal-polimerizazio
* Kate-polimerizazio
* Koordinazio-polimerizazio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q903447
* Commonscat Multimedia: Living polymerization

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4333529-9

 |

* Wd Datuak: Q903447
* Commonscat Multimedia: Living polymerization
**Georgios Zoitakis** (grezieraz: Γεώργιος Ζωιτάκης; Nafpaktos, 1910eko martxoaren 3a - Atenas, 1996ko urriaren 21a) greziar militar eta politikaria izan zen.

1932an graduatu zen Greziako Akademia Militarrean eta Bigarren Mundu Gerran esku hartu zuen. Greziaren porrotaren ondoren, alemaniarren aurkako gerrilla borrokan esku hartu zuen. Greziako Gerra Zibilean ere borrokatu zen eta komunistek preso hartu zuten.

Parte hartu ez bazuen ere, 1967ko apirilaren 31ko estatu-kolpe militarra babestu zuen. 1967ko abenduaren 13an erregeorde izendatu zuten, Konstantino II.a errege iheslariaren ordez. 1972ko martxoaren 21an Georgios Papadopulos erregeordetzan ordezkatu zuen. Aldi berean, jeneral mailarekin erretiratu zen armadatik.

1975ean bizi osorako kartzela zigorra ezarri zioten traizioagatik, baina 1988an askatu zuten osasun-arrazoiengatik. Etxean atxilotuta egon zen 1996an hil zen arte.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q728903

 |

* Wd Datuak: Q728903
**Georgios Dervisis**, grezieraz Γιώργος Δερβίσης (Atenas, Grezia, 1994ko urriaren 30a) Greziako waterpolo jokalaria da. 2015eko Munduko Uretako Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen greziar taldeko parte izan zen.

Greziako Olympiacos potentzian jokatzen du, eta harekin 2017-18 LEN Txapeldunen Liga irabazi zuen.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Greziarekin lehiatu zen taldeko kidea izan zen. 6. postuan amaituko zuten.2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina irabazi zuen Greziako taldean izan zen. Serbiak, urrezkoa, eta Hungariak brontzezkoa eskuratuko zuten. Greziako taldea honako hauek ordezkatu zuten: Stylianos Argyropoulos, Georgios Dervisis, Ioannis Fountoulis, Konstantinos Galanidis, Konstantinos Genidounias, Konstantinos Gkiouvetsis, Marios Kapotsis, Christodoulos Kolomvos, Konstantinos Mourikis, Alexandros Papanastasiou, Dimitrios Skoumpakis, Angelos Vlachopoulos eta Emmanouil Zerdevas-ek.

Udako Olinpiar Jokoetako dominak
--------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia
  | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Waterpoloagizonezkoa.
  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *BCN 2015 Greek Men's Water Polo Team.*  Omega Timing.
2. ↑   «Rio 2016» *Rio 2016*.
3. ↑  «Georgios Dervisis» *olympedia.org* 2022-01-08an begiratua**(Ingelesez)**
4. ↑  «Georgios Dervisis» Olympics.com 2022-01-08an begiratua **(Gaztelaniaz)**
5. ↑  "Waterpoloa, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21005602
* **Kirolariak**
* COI: georgios-dervisis

 |

* Wd Datuak: Q21005602
**Gilen Burdinezko Beso** (jaiotzez, ziurenik **Guillaume de Hauteville**; italieraz: *Guglielmo Braccio di Ferro*, frantsesez: *Guillaume Bras-de-Fer*, sizilieraz: *Gugghiermu Vrazzu di Ferru*, latinez: *Willelmus Ferreabrachia*; 1010 baino lehen - 1046) normandiar abenturazalea izan zen, Goiuriko etxearen ondasunen sortzaileetako bat. Tankredo Goiurikoaren hamabi semeetako bat zen eta bere anaia Drogorekin batera 1035 inguruan gaur egungo Italiako hegoaldean zehar bidaiatu zuen, Aversako konte zen Rainulf Drengoten deialdiari jarraiki.

1038 eta 1040 artean, beste normandiar batzuekin batera Melfiko lombardiarrekin borrokatu zuten Bizantziar Inperioaren mertzenario gisa Sizilian, sarrazenoen aurka. Bertan *Burdinezko Beso* ezizena eman zioten, Siracusako emirra hil zuelako. Giorgio Maniace greziarrak Arduino Lombardiarra umiliatu zuenean lombardiarrak eta normandiarrak erretiratu ziren. Maniace Konstantinoplara itzuli zenean Mikel Dukianok Arduino Melfiko agintari izendatu zuen. Melfik, Apuliako beste lombardiar batzuekin batera, bizantziar agintearen aurkako errebolta piztu zuen, Gilen eta beste normandiarren laguntzarekin. Bizantziarrek lortu zuten matxinatuen buruak erostea (lehenago Atanulfo Beneventokoa eta bero Argyrus). 1042ko irailean normandiarrek euren lider berria hautatu zuten, Arduino alboratuz. Matxinada, hasiera batean lombardiar, laster bilakatu zen normandiar.

Argyrusen defekzioaren ostean Gilen aukeratu zuten normandiarrek euren "konte". Bera eta beste buru batzuek, euren artean Drogo eta Petri I.a Tranikoa zuedela Guaimar IV.a Salernokoari eskatu zioten euren konkistak onar zitzan. Melfi eta inguruko lurrak eman zizkioten eta Guaimar "Apulia eta Kalabriako Duke" izendatu zuten. 1043an, Melfin, Guaimarrek eskualdea zatitu zuen (Melfi kenduta) hamabi jaurerritan, normandiar nagusiei onruak emanez. Gilenek Ascoli jaso zuen. Bertan ezkondu zen Guidarekin, Guy Sorrentokoaren alaba eta Guaimarren iloba.

Erregetza honetan Gilen eta Guaimarrek Calabria konkistatu zuten 1044an eta Stridulako gaztelua eraiki zuten. 1045an Tarantotik gertu Argyrusen aurka galdu zuen. 1046aren hasieran hil zen, eta bere anaia Drogok hartu zuen bere lekua. Bere titulua inoiz konfirmatua izan ez bazen ere Drogo *Comes Normannorum totius Apuliae e Calabriae* izendatua izan zenez, Gileni ere titulu bera ematen zaio.
**Glynn konderria** (ingelesez: *Glynn County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brunswick da. 2010eko zentsuaren arabera 79.626 biztanle zituen, Glynn kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Glynn konderriak 1.515,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 428,63 ura dira. Beste 1.087,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 79.626 pertsonetatik 56.728 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.126 dira. 20.525 beltzak edo afroamerikarrak. 146 amerikar natiboak ziren eta 74 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 894 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 107 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.152 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487016
* Commonscat Multimedia: Glynn County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124345201
* ISNI: 0000 0004 0509 5213
* GND: 4601683-1
* LCCN: n81075797
* NARA: 10039180
* **Lekuak**
* OSM: 1028120
* TGN: 2000354

 |

* Wd Datuak: Q487016
* Commonscat Multimedia: Glynn County, Georgia
**Ponsol Etxea** kapela, txapelak eta bestelako burugainekoak saltzen dituen Donostiako denda historikoa da. Donostiako Parte Zaharreko Narrika kalean dago, Sarriegi plazaren izkina batean. 1838. urtean abiarazi zuen negozioa frantses jatorrikoa zen Bernardo Ponsolek. 1870. urtean hil zen eta Agapito Ponsol semeak jarraitu zuen negozioa, Donostiako Kontxako pasealekuetan tamarindoak ere sartu zituenak. Urte horietan sona handia irabazi zuen dendak eta 1897. urtean Maria Kristina Austriakoak errege-etxearen hornitzaile ofizial izendatu zuen. Jose Luis Leclercq izan zen dendaren ardura hartu zuena, 1922an Agapito Ponsol seme-alabarik gabe hiltzean. Kapelen erabilpen soziala behera eginagatik, egun haien ondorengoek jarraitzen dute dendaren ardurarekin.

Dendak Luis Felipe estiloaren hainbat elementu ditu, altzarien molduretan eta beirateetan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Horcajo, Lola; Blasco Olaetxea, Carlos; Fdz. Beobide, Juan José.  (2010). *Comercios Donostiarras Centenarios.*  Egileak, 9 or. ISSN 2171-6803..
2. ↑   «Historia de Casa Ponsol» *www.casaponsol.com*.
3. ↑   Ane Valverde. «Estilo Louis Philippe, el primero surgido de la resolución industrial» *Optim Interiors* (Noiz kontsultatua: 03-09-2016).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187788

 |

* Wd Datuak: Q31187788
Ponpoi bat.
**Ponpoia** apaingarri edo jantzien osagarri bat da, adibidez, txanoetan eta txapeletan erabilia, poltsetan eta jaketan ere bai (artilezko euskal kaikuetan, adibidez). Borla mota bat da, baina hari solteetan barik, forma biribil batean bildua duena muturra.

Ponpoi batzuek funtzio praktikoa ere bazuten, adibidez, marinel frantsesen txanoetan, non ontzian burua ez kolpatzeko balio zuten, itsasontziek sabai oso baxuak baitzituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Narbaiza, Leire. «Kaikuak, gudariak eta mendigoizaleak; hiru izen eta jaka bi» *eibar.org* (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «¿Sabías por qué algunos marineros llevan un pompón en sus gorros?» *La Voz de Galicia* 2018-04-29 (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97312897
* Commonscat Multimedia: Pom-poms

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph964178

 |

* Wd Datuak: Q97312897
* Commonscat Multimedia: Pom-poms
**Pecos konderria** (ingelesez: *Pecos County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fort Stockton da. 2010eko zentsuaren arabera 15.507 biztanle zituen, Pecos kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pecos konderriak 12.340,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,53 ura dira. Beste 12.338,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.507 pertsonetatik 14.756 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.430 dira. 528 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 74 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 70 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114459
* Commonscat Multimedia: Pecos County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146580661
* LCCN: n80098319
* **Lekuak**
* OSM: 1814607
* TGN: 2002055

 |

* Wd Datuak: Q114459
* Commonscat Multimedia: Pecos County, Texas
**Green konderria** (ingelesez: *Green County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monroe da. 2010eko zentsuaren arabera 36.842 biztanle zituen, Green kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Green konderriak 1.513,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,32 ura dira. Beste 1.512,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,34 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.842 pertsonetatik 36.146 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.033 dira. 137 beltzak edo afroamerikarrak. 50 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 197 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 288 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489163
* Commonscat Multimedia: Green County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126682581
* GND: 1074918649
* LCCN: n81119840
* NARA: 16556500
* **Lekuak**
* OSM: 1799445
* TGN: 1002421

 |

* Wd Datuak: Q489163
* Commonscat Multimedia: Green County, Wisconsin
**Gizonen Nazioarteko Eguna** azaroaren 19an ospatutako urteroko nazioarteko ekitaldi bat da. 1992ko otsailaren 7an inauguratu zuen Thomas Oasterrek. Trinidad eta Tobagon 1999an berriro hasi zen proiektua. Gizonen Nazioarteko Eguna Maltan ospatu zen lehen aldiz, 1994tik, zehazki.

Ingeborg Breines-ek, UNESCOko Emakumea eta Bakearen Kultura programako zuzendariak, gizonezkoentzako nazioarteko eguna aukeratzeko ekimenaren alde egin zuen, eta "sexuen arteko oreka pixka bat emango duen ideia bikainatzat" hartu zuen eta eta lankidetzan aritzeko interesa agertu zuen. Halaber, NBEren menpeko beste agentzia batzuek, hala nola Osasun Erakunde Panamerikarrak (PAHO), kontuan hartzen dute eta jarduerak antolatzen dituzte.

Hala ere, aurrekoa gorabehera, eta OME bezalako erakundeek agendan gizonezkoen ekitatearen eta osasunaren gaia sartu behar dela onartu arren, orain arte laguntza ez da ofizialki eta modu masiboan zehaztu. Hori da, hain zuzen ere, egun honek Emakumearen Egunak baino aintzatespen-maila askoz txikiagoa izatearen arrazoietako bat; izan ere, egun horrek izaera ofiziala eta finantza-babesa ere baditu zenbait herrialdetan.

Helburuak
---------

Gizonaren Nazioarteko Egunaren ikurra.

2009ko azaroan, Teelucksingh doktoreak eta DIH Koordinazio Batzordeko beste kide batzuek formalki berretsi zituzten Gizonaren Nazioarteko Egunaren helburu nagusiak, haien balio nagusiak babesteko eta etorkizuneko ospatzaileentzat erreferentzia-puntu fidagarri bat eskaintzeko asmoz.

Hauek dira Gizonaren Nazioarteko Egunaren "6 euskarriak":

* **Gizonezkoen eredu positiboak sustatzea**; ez bakarrik zinemako izarrak eta kirolariak, baita bizitza duin eta zintzoak bizi dituzten eguneroko bizitzako gizonak ere, langile klasekoak.
* **Gizonek gizarteari, komunitateari, familiari, ezkontzari, haurren zaintzari eta ingurumenari egindako ekarpen positiboak ospatzea.**
* **Gizonen osasunean eta ongizatean arreta jartzea**; arlo sozialean, emozionalean, fisikoan eta espiritualean.
* **Gizonen aurkako diskriminazioa nabarmentzea,** gizarte-zerbitzuko arloetan, gizarte-jarreretan eta -itxaropenetan, eta legedian.
* **Genero-harremanak hobetzea eta genero-berdintasuna sustatzea.**
* **Mundu seguruagoa eta hobea sortzea**, jendea seguru egoteko eta hazteko, bere ahalmen osoa lortzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «‘Kansas Stream’ 1991-92» *web.archive.org* 2014-11-29 (Noiz kontsultatua: 2019-03-08).
2. ↑   «International Men's Day - 'Kansas Stream' 1991-92» *web.archive.org* 2010-11-10 (Noiz kontsultatua: 2019-03-08).
3. ↑   «‘Caribbean Stream’ 99-00» *web.archive.org* 2014-12-07 (Noiz kontsultatua: 2019-03-08).
4. ↑   «Malta & South Africa» *web.archive.org* 2014-12-07 (Noiz kontsultatua: 2019-03-08).

Ikus, gainera
-------------

* Emakume Langilearen Nazioarteko Eguna
* Gizon

Kanpo estekak
-------------

* Gizonen Nazioarteko Egunaren weborria
* Gizonen Nazioarteko Eguna - "Oporrak" Ataria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15964944
* Commonscat Multimedia: International Men's Day

---

 |

* Wd Datuak: Q15964944
* Commonscat Multimedia: International Men's Day
**Ford konderria** (ingelesez: *Ford County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Paxton da. 2010eko zentsuaren arabera 14.081 biztanle zituen, Ford kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ford konderriak 1.259,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,62 ura dira. Beste 1.257,74 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.081 pertsonetatik 13.814 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 294 dira. 78 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 36 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 110 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486874
* Commonscat Multimedia: Ford County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129016881
* GND: 4323361-2
* LCCN: n81096318
* NARA: 10036793
* **Lekuak**
* OSM: 1800374
* TGN: 1002377

 |

* Wd Datuak: Q486874
* Commonscat Multimedia: Ford County, Illinois
***Grazia*** (espainieraz *La gracia*) Julio Romero de Torres margolari andaluziarraren margolan sinbolista da. 1913 - 1915 urtetan margotu zuen eta beste bi margolanen osagarria daː *Bekatua*, 1913an egina, eta *Bi bidexkak*, 1915koa. Hirurak triptikoa osatzen dute. Obra hau artistak 1915ean Arte Ederren Erakusketa Nazionalean aurkezteko egin zuen. 2000. urtean Sotheby's etxeak egindako enkantean Kordobako Udalak erosi zuen, horretarako 380.000 libra ordainduz. Gaur egun Kordobako Julio Romero de Torres Museoan ikus daiteke.

Azterketa
---------

Emakumea ia biluzik ikusten dugu margolanaren erdian. Bi mojek heltzen diote, bat zutik, bestea belaunikatuta. Atzean emakume zahar batek eszena ikusten du; eskuinean, beste emakume batek malkoak zapi batez xurgatzen ditu, beste eskuarekin zitori bat duen bitartean. Bi emakume hauek lutoz jantzita daude.

Atzealdean, galeria baten bidez, Guadalquivir ibaia ikusten da, Kordobako zubi erromatarra eta Calahorrako Dorrea. Hurbilago San Rafael hilerria eta, ezkerrean, Santa Marina eliza.

Margolana iluna da eta argia, Romero de Torresen lanetan agertzen den berezitasunekin, biluzik dagoen emakumearen gainean zentratzen da.

Esanahi sinbolista
------------------

Julio Romero de Torresen obran emakumearen irudiak garrantzi handia du. Behin eta berriro emakumearen gorputzean eta adin desberdinen inguruko ausnarketan zentratu egindo da. Hiru margolan hautan garaian eta haren ustez emakumeak zituen bi bide azaldu nahi zituenː erljioarena eta sexuarena, beste modu batez esanda, garbitasunarena eta lizunkeriarena.

* Bekatua (1913).*Bekatua* (1913).
* Bi bidexkak, (1915)*Bi bidexkak*, (1915)

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Erakusketaren irudia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16913179

 |

* Wd Datuak: Q16913179
**Green Valley** espainiar estatuko musika talde bat da. Talde honek reggae-a eta dancehall-a kantatzen ditu bereziki. Bost musikagile katalan eta arabarrek osatzen dute eta haien berezitasuna apaltasuna, umiltasuna eta indarra dira. Euren abestiekin bidegabekeria sozialak aldarrikatzen saiatzen dira, mundu osoari mezu positibo bat emanez.

Historia
--------

2001ean Ander Valverde, Green Valley-ren fundatzailea Sound system formatuan hasi zen Gasteizen. Urte bat geroago, taldekide berri bat integratu zen, *Joaquin Chica* izenekoa.
2007.an, bigarren maketa grabatu zuten, *Inmigrantes* hain zuzen ere. Hiru urte geroago, merkaturatu zuten haien lehen lan diskografikoa; *En tus manos*. Disko honek reggae, roots eta dancehall musika motak nahasten zituelarik.
2012an, haien bigarren diskoa argitaratu zuten; disko hau Joaquin Chicaren bizitzaren tarte batean oinarrituta zegoen marihuana erretzen zuenean hain zuzen, hori dela eta *Marihuana Forever* izena jarri zioten. Urte baten buruan, *Mírame a los ojos* publikatu zuten, lan berri bat, sentimendu asko adierazten zuena.
2014an hamargarren urteurrena ospatu zuen talde honek, eta behar bezala ospatzeko disko berezi bat argitaratu zuen *Hijos de la Tierra* deitutakoa.

Taldekideak
-----------

* Ander Valverde, (Kantari eta Konpositorea).
* Egoitz Uriarte, (Bateria).
* Ander Larrea (Musikagilea), (Gitarrista).
* Juantxi Fernández, (Baxua).
* Jonathan Sánchez, (Teklatua).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478560

 |

* Wd Datuak: Q25478560
***Fratercula*** (euskaraz, lanperna-musua) hegazti genero bat da, Alcidae familiakoa. Hegazti pelagikoak dira eta batez ere ur azpian sartzen elikatzen dira. Kostaldeko hegietan eta kostatik gertu dauden uharteetan bizi dira, eta habiak arroketan edo lurzoruetako zuloetan egiten dituzte. Bi espezie, *Fratercula cirrhata* eta *Fratercula corniculata,* Ozeano Barearen iparraldean bizi dira, eta lanperna-musuak Ozeano Atlantikoaren iparraldean.

Espezie guztiak beltzak edo zuri-beltzak dira eta moko handiak dituzte. Mokoko atal koloretsuak galtzen dituzte kumaldiaren ondoren, moko txikiago eta ahulago batek ordezkatuta. Hegal laburrak igeri egiteko moldatu zaizkie eta ur-azpian hegaz egiteko teknika antzeko bat darabilte. Airean, hegalak azkar astintzen dituzte, minutuko 400 aldiz baino gehiago, eta askotan ozeano gainazaletik gertu mugitzen dira.

Shetland uharteetan *Fratercula* generoko hegaztien galera handia dago eta zientzialariak kezkatuta daude.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *26 Questions About Puffins.*  2012-08-29 (Noiz kontsultatua: 2018-11-09).
2. ↑   **(Ingelesez)** Tickle, Louise.  (2018-06-20). «A world without puffins? The uncertain fate of the much-loved seabirds» *the Guardian* (Noiz kontsultatua: 2018-11-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311761
* Commonscat Multimedia: Fratercula
* Wikispecies Espezieak: Fratercula

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300252276
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Fratercula
* BOLD: 4527
* BioLib: 21726
* Dyntaxa: 1001519
* EOL: 45509369
* Fauna Europaea: 96990
* GBIF: 2481352
* ITIS: 177024
* NCBI: 28700
* Paleobiology Database: 39614
* WoRMS: 137039
* uBio: 1282

 |

* Wd Datuak: Q311761
* Commonscat Multimedia: Fratercula
* Wikispecies Espezieak: Fratercula
*Gaua Mendi Gorrian* musikalana entzungai.
**Gaua Mendi Gorrian** (errusieraz *Ivanova noch' na Lisoy gore*, "San Joan Gaua Mendi Gorrian") Modest Musorgski errusiar konposatzailearen olerki sinfoniko bat da. Musikalan hau jatorriz Nikolai Gogol idazlearen ipuin batean oinarritua dago, bertan baserritar edo nekazari batek San Joan gauez Kiev hiritik hurbil dagoen Mendi Gorrian akelarre bat ikusten du (Walpurgis gauaren parekidea). Berritzailea izateaz gain, musikalanak osaketa bihurria du, eta bertsio ugari ezagutu ditu.

Músorgskik musikalaren hasiera berak idatzitako oharrak ipini zuen, hauek hasiera batetik aurrera musikalanaren fantasiazko giroa hobekiago ulertzen lagundu zutelarik:

* Naturazgaindiko ahotsen lurpeko murmurioak.
* Ilunpeko izpirituen eta Chernabogen (Satan) agerpena.
* Chernabogen ohoretzea eta meza beltza.
* Sorginen larunbata.
* Urrutira herriko elizaren kanpai hotsa entzuten da, ilunpeko izpirituak sakabanatuaraziz.
* Egunsentia.

Musorgskiren heriotzaren ondoren, haren lagun eta adiskidea zen Nikolai Rimski-Korsakovek musikalan bikain, koloretsu eta indartsu hau orkestratu eta moldatu zuen, ondorioz kontsertu eta musika emanaldi askotan ospetsu bilakatu delarik.

Ondarea
-------

1940an Walt Disneyren Fantasia marrazki bizidun filmean musikalan hau Gaizkia edo Gaiztakeria irudikatzeko erabili zen.

Kanpo estekak
-------------

* *Gaua Mendi Gorrian* musikalana entzungai. Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q285976
* Commonscat Multimedia: Night on Bald Mountain

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 184285928
* BNF: 140107198 (data)
* GND: 300113056
* LCCN: n82040734
* NLA: 35528885
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q285976
* Commonscat Multimedia: Night on Bald Mountain
**Gilchrist konderria** (ingelesez: *Gilchrist County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Trenton da. 2010eko zentsuaren arabera 16.939 biztanle zituen, Gilchrist kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gilchrist konderriak 920,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,41 ura dira. Beste 905,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.939 pertsonetatik 15.727 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 845 dira. 884 beltzak edo afroamerikarrak. 63 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 59 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 193 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111720
* Commonscat Multimedia: Gilchrist County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146594365
* ISNI: 0000 0004 0631 852X
* LCCN: n81124826
* **Lekuak**
* OSM: 1210741
* TGN: 2000269

 |

* Wd Datuak: Q111720
* Commonscat Multimedia: Gilchrist County, Florida
GAU IBILADI MITOLOGIKOA. Uztaila. Ataun.

Garai bateko ipuin eta legenda harrigarrien munduan sartzen gaitu ekitaldi honek. Ataunen bihotzean egiten da. Leku berezi honetan jaio eta bizi izan zen euskal kulturaren "arima "jaso zuen Joxemiel Barandiaran, eta inguru horretan gertatu ziren, Barandiaranek entzun eta jaso zituen ipuin eta legenda asko. 

Barandiaran Museotik abiatu eta Agauntza errekaren soinua entzunez, herri bide zaharrean egiten da ibilaldia. Ibilbidean zehar, sei guneetan pasarte mitologikoak antzezten dira.

Ikusleak, Gau Ibilaldi Mitologikoa
Uztailaren bigarren astean egiten da. Iluntzeko 20:30ak aldera hasten da Barandiaran Museoan. Bi taldetan banatzen da ikuslegoa eta ordu erdiko aldearekin abiatzen dira. Gaueko 23:30ak aldera bukatzen da. 3 kmko luzaera du.

120 ataundar baino gehiagok hartzen dute parte, ibilaldian zehar izango diren antzerkitxo, ustekabeko gertaera eta antolakuntza lanetan..

  

Ibilaldia egun-argitan hasten da baina ibilaldi erdi-aldera erabat ilunduko du eta gauez egiten da azken zatia. 

Euskal mitologiako pertsonaia ezagunak izaten dira lagun bidean zehar. 

Euskal Herrian eta Ataunen gorde eta galdu ez diren kontu-zahar eta legendak, naturaren erdi-erdian txertatzen dira, istorioak umeentzat horrela sinesgarriagoak bihurtzen dira. Urtero ikuskizuna berria izaten da eta bospasei pasarte antzezten dituzte.

Lamiak errekan

  

ipuin miresgarriak ikusi eta entzuteko aukera ederra. Ibilaldia, leku esanguratsuetatik egiten da Barandiaran Museoa, Errotatxo zerrategia eta errota zaharra, Sara etxea (Barandiaranen bizilekua), Perunezahar baserria (Barandiaranen sortetxea) eta Jentilek egin omen zuten San Martin Elizaren aurrean amaitzen da.

Euskal mitologiako pertsonaiak agertuko zaizkigu bidean zehar: Lamiak errekan ilea orrazten, Jentil erraldoiak menditik behera, Torto begi bakarra, Basajaun eta Samartin Txiki, Marimunduko eta bere sorgin guztiak, Mateo Txistu apaiz-ehiztaria, Akerbeltz, Otsoko … eta ustekabean agertuko diren beste izaki harrigarriak.

Jentilbaratza Kultur Elkarteak antolatzen du.