recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**María Magdalena Petraccini** edo **Pettracini** (Florentzia, Toscana, 1759 - Bagnacavallo, Ravenna, 1791) anatomiako irakasle eta mediku italiarra izan zen.

Biografia
---------

Pettracini Toscanako merkatari-familia batean jaio zen, eta Emilia Romagnara joan zen Francesco Ferretti senarrarekin, Bagnacavalloko ospitaleko autoritatea zena. Senarra bezala, kirurgiako tutore izan zen. Hori baino lehen, Medikuntzako ikasketak hasi zituen Florentziako Unibertsitatean, eta Ferrarako Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten.

Mariak eta haren alabak, Zaffira Perettik, anatomia erakutsi zuten Ferrarako Unibertsitatean. Salerno eta Boloniako unibertsitateak Italiako medikuntzaren irakaskuntza-zentroak izan ziren, non emakumeek jarduera handiagoa izan baitzuten anatomian eta medikuntzan.

Pettraciniren eta haren alabaren karrerek Ferrarako emakume asko bultzatu zituzten ikastera zein irakasle izatera. Pettracinok erditzean haurrak eta emakumeak zaintzeari buruzko liburuak argitaratu zituen (1789). Gainera, haurtxoak bendatzearen ohituraren kontra protesta egin zuen, esan zuen lesioak eragin zitzakeela, eta esan zuen haurtxoei gorputz-adarrak mugitzen utzi behar zitzaiela. Amagandiko edoskitzearen alde agertu zen, eta haurrak beste elikagai batzuetara ohitu behar direla, esneaz gain, ahal bezain laster. Maria Pettracini 1791n hil zen eta urte askoan irakasteko, eta bere ideiek soka luzea ekarri zuten.

1. ↑    *Petraccini Ferretti Maria Maddalena (en francés).* .
**Afxariden Inperioa** afxar leinu turkmenak ipar-ekialdeko Khorasan probintzian ezarritako irandar inperioa izan zen, afxariden dinastiak ezarrita, eta XVIII. mendearen erdialdean Iran gobernatu zuena. Dinastiaren sortzailea, Nadir Xah, buruzagi militar arrakastatsu bat izan zen, 1736an safaviden dinastiako azken kidea kargutik kendu eta bere burua xah izendatu zuen.

Nadirren erregealdian, Iranek bere hedadura handiena lortu zuen Sasandar Inperiotik. Bere garaian, gaur egungo Iran, Armenia, Georgia, Azerbaijan, Afganistan, Bahrain, Turkmenistan eta Uzbekistan kontrolatzen zituen, baita Irak, Pakistan, Turkia, Arabiar Emirerri Batuak, Oman eta Ipar Kaukasoko eskualde batzuk (Dagestan) ere. Hil ondoren, bere inperioaren zatirik handiena zand, durrani, georgiar eta Kaukasoko khanerrien artean banatu zen, afxariden lurraildea Khorasango tokiko estatu txiki batera mugatzen zen bitartean. Azkenik, 1796an Agha Mohammad Khan Qajarrek afxariden dinastia eraitsi zuen, Irango inperio indigena berri bat ezarriko eta aipatutako hainbat eskualdetan irandar boterea berrezarriko zuena.

Dinastiaren izena afxar leinu turkmenagatik jaso zuen, Khorasandik hedatu zena. Afxarrak jatorriz XIII. mendean Turkestandik Azerbaijanera (Irango Azerbaijanere hain zuzen ere) migratu ziren. XVII. mendearen hasieran, Abbas Handiak afxar asko eraman zituen Azerbaijandik Khorasanera, bere estatuaren ipar-ekialdeko mugak uzbekiarren aurka defendatzeko, eta, ondoren, afxarak eskualde horietan kokatu ziren. Nadir afxaren Qereqlu adarrekoa zen.

Afxariden monarken zerrenda
---------------------------

* Nadir Xah (1736–1747)
* Adil Xah (1747–1748)
* Ebrahim Afxar (1748)
* Shahrokh Afxar (1748–1796)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *182. arauaː Dinastien izenak.* .
2. ↑   Pickett, James.  (2016). «Nadir Shah's Peculiar Central Asian Legacy: Empire, Conversion Narratives, and the Rise of New Scholarly Dynasties» *International Journal of Middle East Studies* 48 (3): 491–510.  doi:10.1017/S0020743816000453. ISSN 0020-7438..
3. ↑  Lockhart, L. "Nadir Shah: A Critical Study Based Mainly upon Contemporary Sources", London: Luzac & Co. 1938, 21
4. ↑  *Cambridge History of Iran* Volume 7, pp. 2–4

Kanpo estekak
-------------
**Xyston**a (grezieraz Ξυστόν, "lantza", "xabalina"), Antzinako Greziako lantza jaurtigarri bat zen. 3,5 eta 4,25 metro arteko luzera zuen, eta, ziuraski, soldaduak, bi eskuekin heltzen zion. Zurezko ardatz tradizional bat eta punta metalikoa zuen, mutur estu batekin. Xystona, orohar, hetairoien testuinguruan aipatzen da (antzinako grezieraz Εταίροι), "lagunak", antzinako Mazedoniako zalditeria tropak. Alexandro Handia hil ondoren, hetairoiak, xystophoroi (antzinako grezieraz Ξυστοφόροι", xystoforo singularrean, literalki, "xyston eramalea") Judutarren Gerra izeneko lan greziarrean, Flavio Josefo historialari juduak, xyston izena, erromatarren xabalina jaurtigarria zen piluma deskribatzeko erabiltzen du.

Xystonari norberaren buruaren gainetik edo azpitik heltzen zitzaion, ustez, bakoitzaren gustuaren araberakoa zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1326525

 |

* Wd Datuak: Q1326525
**Colonna** familia, Erroman, familia boteretsu bat izan zen Erdi Aro eta Pizkunde garaietan. Familia honetakoa zen Martin V.a aita santua, bere benetako izena, Odonne Colonna zelarik, baita Italiako historiako beste pertsona garrantzitsu batzuk ere.

Euren ohiko etsai edo arerioak, Orsinitarrak ziren.

Colonnatarrak, Tusculumeko kondeen ondorengoak dira. Lehena, Giovanni Colonna kardinala izan zen, 1192an aukeratua.

Erroman, Palazzo Colonna deritzon jauregia dago, gaur egun, Galleria Colonna bezala ezagutzen den familiaren arte bilduma dagoen museo bat dena.

Garrantzitsuak izan dira Petrarcak familia honekin izandako harremanak, askotan agertzen dena idazle honen lanetan (Canzonierean bereziki).

Colonnatarrek, 1527ko Erromaren Arpilaketan paper garrantzitsu bat izan zuten.

Familiako pertsona ezagunak
---------------------------

* Odonne Colonna aita santua
* Vittoria Colonna, Michelangeloren laguna
* Pompeo Colonna, Napoliko erregeordea
* Sciarra Colonna, lider militarra
* Marcantonio Colonna, Siziliako erregeordea
* Prospero Colonna, condottieria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q327202
* Commonscat Multimedia: House of Colonna

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q327202
* Commonscat Multimedia: House of Colonna
**José María Zuviría** (Salta, 1830- Buenos Aires, 1891ko azaroaren 9a) abokatu eta politikari argentinarra izan zen. Catamarca probintziako diputatu izan zen 1854an Argentinako Konfederazioaren Kongresuko lehen legealdian.

Biografia
---------

Salta hirian jaio zen 1830ean, Facundo Zuviría eta Isabel Lezamaren bosgarren semea izanik.   La Pazen (Bolivia) hazi zen, eta han bizi izan zen bere familiarekin aitaren erbestearen ostean. Zuzenbide ikasketak San Andres Unibertsitate Nagusian hasi zituen, Buenos Airesko Unibertsitatean amaituz, eta jurisprudentzian doktoregoa lortu zuen. 

Ogasun Ministerioko goi kargua eta 1853ko Santa Feko Kongresu Konstituziogileko idazkaria izan zen 

1854an, Paranako Argentinako Konfederazioaren Kongresuko lehen legegintzaldirako diputatu hautatu zuten Catamarca probintziarako, 1856ra arte karguan arituz. 1858an, Santiago del Estero probintziako ordezko diputatua izan zen. 

Ondoren, Egoitza Santuaren Argentinako legazioaren idazkari eta Banku Nazionaleko zuzendari gisa (Argentinako Nazioaren Bankuaren aurrekoa). 1862an, Santa Fe probintziako Gobernuko ministroa izan zen, Patricio Cullen gobernazioan. Rosarioko (Santa Fe) epaile federala izan zen 1863tik 1873ra, Buenos Aires hirian finkatu zenean. Bertan udal prokuradore izan zen 1875ean. 

Clara García de Zúñigarekin ezkondu zen, Mateo García de Zúñiga politikari eta abeltzainaren alabarekin. 

Buenos Airesen hil zen 1891n.

Obrak
-----

* *Estudios sobre la Historia Argentina contemporánea* (1881)
* *Los Constituyentes de 1853* (1881)
* *Religión de Religiones y sistemas religiosos* (1883)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Díaz Araujo, Enrique; en "Hombres olvidados de la organización nacional: Facundo Zuviría" (p. 15, Ed. Universidad Nacional de Cuyo - Facultad de Filosofía y Letras, 217 págs, República Argentina, año 1991).
2. ↑  Zavala, Silvio Arturo; en *"Revista de Historia de América"* (p. 169, Ed. Instituto Panamericano de Geografía e Historia, año 1991).
3. 1 2 3 4 5 6 7 8   «ZUVIRÍA, JOSÉ MARÍA - Patrimonio Legislativo» *apym.hcdn.gob.ar*.
**Vatsyayana** edo **Vātsyāyana** garai vedikoetako, Gupta Inperioko (Kristo ondorengo IV eta VI mendetan) erlijioso eta idazle indiarra izan zen. Bere izena *Kama Sutra*ren egilearen bezala ezaguna da. Antza, *Niāia Sutra Bhāshia* liburuarekin ere lotura izan lezake; azken hau Akṣapāda Gautamak idatzitako ''Nyāya Sūtra''ren liburuaren komentario zen.

Vatsyayana ren benetako izena Mal•li Naga o Mril•lana zela uste da. Vatsyayana abizena izango litzateke. Idazle honi buruz ezagutzen ditugun datu eskasak *Kama Sutra* liburuaren amaieran agertzen dira. Horren arabera liburu hori Benaresen erlijio gizona izateko ikasten ari zen garaietan gazte batek idatzi zuen. Hori egiteko aurretik Babhravia eta beste egileen lanak aztertu zituen. Brahman kastako baten semea omen zen.

Leiendaren arabera, Vatsyayana haurtzaroan putetxe batean bizi izan zen eta han ikasi omen zuen gero liburuan azaldu zituen kontzeptuak eta teknikak. Vatsyayanaren asmoa ez zen promiskuitatea zabaltzea baizik eta pertsonak hiritar hobeagoak izateko aukera ematea.

Kanpo estekak
-------------

* BharataDesam.com Kama Sutra ingelesez

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q380234
* Commonscat Multimedia: Vātsyāyana / Q380234

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86598733
* ISNI: 0000000108026668
* BNE: XX1031507
* BNF: 11927759j (data)
* GND: 118976761
* LCCN: n50016741
* NDL: 00459601
* NKC: jx20050311004
* CiNii: DA01945173
* SUDOC: 027178447
* BIBSYS: 90137963
* UB: a1055595
* ICCU: CFIV010530
* Open Library: OL2531003A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 641
* Gutenberg proiektua: 5593

 |

* Wd Datuak: Q380234
* Commonscat Multimedia: Vātsyāyana / Q380234
Nataliya Gotsiy Cynthia Rowley-rentzat modelatzen, New Yorkeko 2007ko Modaren Astean.
**New Yorkeko Modaren Astea** edo **New York Fashion Week** gisa ezagutua ingelesez, ofizialki **Mercedes -Benz Fashion Week** deitua, New Yorken urte erdiro egiten den modan jarduten den aste bateko ekitaldia da. Modaren industriako ekitaldirik garrantzitsuena kontsideratzen da. 2008ko Udazkeneko Modaren Astea 2008ko otsailaren 1etik 2008ko otsailaren 8ra bitartean egin zen.

Historia
--------

New Yorkeko Modaren Lehen Astea, ondoren "Komunikabideen Astea" izendua, munduan ospatutako modaren lehen astea izan zen. "Komunikabideen Astea" edo "*Press Week*", moda-ekitaldi baterako bereziki antolatutako lehen astea izan zen. Ekitaldia 1943an ospatu zen, eta Bigarren Mundu Gerran Frantziako moda-ikuskizunen jarraitzaileen arreta erakartzeko diseinatu zen, moda-diseinatzaileak Parisa ezin zirenean joan moda-ekitaldiak ikustera. Eleanor Lamber moda-publizistak "Press Week" izeneko ekitaldia antolatu zuen, diseinatzaile estatubatuarren diseinuak erakusteko moda-diseinatzaile frantsesei, haiek beti kritikatzen baitzuten beren berrikuntzetatik. (Eroslei ez zieten ekitaldietara joaten uzten, baina diseinatzaileen showroometara joan behar zuten). Komunikabideen Astea oso arrakastatsua izan zen, eta Vogue bezalako moda-aldizkariak, normalean diseinatzaile frantsesez beteta zeudenak, Estatu Batuetako moda-diseinatzaileen kopurua handitzen hasi ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Big 4 Fashion Weeks Get Company." International Herald Tribune (Oct. 3, 2006).
2. 1 2 3 4  Fortini, Amanda. How the Runway Took Off: A Brief History of the Fashion Show. Slate Magazine (Feb. 8, 2006).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1113829
* Commonscat Multimedia: New York Fashion Week / Q1113829

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7859198-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1113829
* Commonscat Multimedia: New York Fashion Week / Q1113829
**Jevgenia Eduardovna Frolkina** –errusieraz, Евгения Эдуардовна Фролкина (Penza, Errusia, 1997ko uztailaren 28a) 3×3 saskibaloian lehiatzen den atleta errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du ROC taldearekin, AEBren atzetik (urrezkoa) eta Txinakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuko dira. Hauek osatuko dute ROC taldea: Evgenia Frolkina, Olga Frolkina, Julia Kozik eta Anastasia Logunova-k. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapan lehiatu zirela.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia
  | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Saskibaloia3x3 emakumezkoa.
  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Evgenia Frolkina» *olympedia.org* 2022-01-03an begiratua**(Ingelesez)**
2. ↑  «Evgenia Frolkina» Olympics.com 2022-01-03an begiratua **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  "Saskibaloia, emakumezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106263580

 |

* Wd Datuak: Q106263580
**Fatayer** (arabieraz: فطاير, faṭāyir‎) Sortalde guztian jaten den pastel bete bat da, haragi txikituz, ziazerbaz (*sabanej*) eta gaztaz (*ŷibne*) betetzen dena.

Arabiar gastronomiako plater tradizionalenetako bat da. Iraken, Sirian, Egipton, Libanon, Kuwaiten, Saudi Arabian, Yemenen, Palestinan, Jordanian eta Israelen jaten da. Haragiz betetako opil gisa mundu guztian zabaldu zen eta tokian tokiko osagaiak eta izenak hartu zituen.

Historia
--------

Ez da ezagutzen fatayer plateraren jatorria, baina jakina da K.a. mende pare bat sortu zela Mediterranear Sortaldean.

Erdi Aroan asko kontsumitzen zen, izan ere haragia kontserbatzeko teknika aproposa zuen. Ogi orearen barnean sukaldatzeak hainbat egunetan haragia egoki mantentzea bermatzen zuen. Zerbitzatzeko orduan pasta finagoak egin eta labean berriz berotzen zen.

Immigrante arabiarrek munduan zehar hedatu zuten eta tokian tokiko produktuak erabili zituzten. Iberiar penintsulan haragiaren ordez arraina eta itsaskiak erabili zituzten eta enpanada sortu zen. Espainiarrek Hego Amerikara eraman zuten eta Argentinan adibidez *empanada árabe* edota *empanada criolla* izenez ezagutzen da. Grezian ogiaren ordez hostorea erabili zuten eta .

Izen ugari hartzen ditu fatayerrak, hala nola, *fatay*, *lehmeyun*, *lajmashin*, *lahem bajin*... Gehienek "haragiz betetako masa" esan nahi du.

Osagaiak
--------

Hasiera batean haragi gisatua, batez ere bildoskia, egositako irin masa batean sartzen zen eta ondoren labean berotu. Gaur egun haragi txikitua, ziazerbak eta feta edo akkawi gaztak erabiltzen dira. Hauei espeziak gehitu dakizkioke edo pinaziak bezalako hazi eta fruitu lehorrak. Hainbatharagi mota erabiltzen dira, bildoskia, behikia, oilaskoa...

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «Fatayer - Alchetron, The Free Social Encyclopedia» *Alchetron.com* 2017-08-18 (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
2. ↑   **(Ingelesez)** Labensky, Steven; Ingram, Gaye G.; Labensky, Sarah R..  (2001). *Webster's New World Dictionary of Culinary Arts.*  Prentice Hall ISBN 978-0-13-026430-5. (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Árabes, Eq Páginas.  (2018-04-25). «Fatayer, Sfijas - Empanadas Árabes» *Páginas Árabes* (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ventana, Pati. *Fatayer (empanadillas de carne y verduras) - Receta de DIVINA COCINA.*  (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
5. ↑   «Fatayer | Traditional Snack From Lebanon | TasteAtlas» *www.tasteatlas.com* (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3740034

 |

* Wd Datuak: Q3740034
**Mihailo Vasić**, alfabeto zirilikoz Михаило Васић, (Belgrad, Serbia, 1993ko uztailaren 20a) 3x3 modalitateko saskibaloi jokalari serbiarra da. FIBA 3x3 World Tour-eko Liman 3x3 taldean jokatzen du, eta Serbiako selekzioa ordezkatzen du nazioartean

Hastapenak
----------

Vasić Novi Sadeko Vojvodina taldean hazi zen. 2013an, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, eta, han, batxilergoko saskibaloian jokatu zuen Lee Academy-rekin, senior mailan. Unibertsitateko lehen eta bigarren mailako ikasle gisa, National Junior College Athletic Association-eko (NJCAA) Harcum Bears taldearekin jokatu zuen. 2016an, NCAA Division II-ko New Haven Chargers taldean sartu zen, eta junior eta senior urteak jokatu zituen bertan.

3x3. Ibilbidea
--------------

Vasić Novi Sad-eko Liman 3x3 taldeko kide da 2017tik.

3x3 selekzioko ibilbidea
------------------------

Vasić Serbiako 3x3 selekzio nazionala ordezkatzen du nazioartean. 2019ko FIBA 3x3 Munduko Kopan debutatu zuen, eta bere taldeak 4. postuan amaitu zuen. Gainera, Serbia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Serbiako taldearekin Letoniakoaren (urrezkoa) eta ROC taldearen (brontzezkoa) atzetik sailkatuko dira. Hauek osatuko dute Serbiako taldea: Dušan Domović Bulut, Dejan Majstorović, Aleksandar Ratkov eta Mihailo Vasić-ek.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia
  | 03 !3. postua, brontzezko domina | Saskibaloia3x3 gizonezkoa.
  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Basketball Alumnus Shooting for Olympic Finals» *harcum.edu*.
2. ↑   «A guide to the 2021 Olympic athletes with ties to Connecticut» *ctpost.com*.
3. ↑   «#33 Mihailo Vasic, Position: F» *newhavenchargers.com*.
4. ↑   «We are LIMAN 3x3» *liman3x3.com*.
5. ↑   «TOP 5: Najbolje od Limana» *basket3x3.rs*.
6. ↑   «SRBIJA OSTALA BEZ TITULE SVETSKOG PRVAKA: Letonci izbacili Buluta i drugare u polufinalu Svetskog prvenstva!» *espreso.co.rs*.
7. ↑   «Team Roster Serbia» *olympics.com*.
8. ↑   «VASIC Mihailo» *olympics.com*.
9. ↑  «Mihailo Vasić» *olympedia.org* 2021-12-28an begiratua**(Ingelesez)**
10. ↑  «Mihailo Vasić» Olympics.com 2021-12-28an begiratua **(Gaztelaniaz)**
11. ↑  "Saskibaloia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

* Mihailo Vasić liman3x3.com webgunean
* Eurobasket profila
* FIBA 3x3 profila
* Mihailo Vasić realgm.com webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107638989

 |

* Wd Datuak: Q107638989
***TVyNovelas*** entretenimendu-aldizkaria da. elkarrizketetan oinarritutako informazioa zabaltzen duen. Aldizkaria 1982az geroztik argitaratu du Editorial Arzaguik eta 1992an Editorial Televisak.

Nazioarteko 7 edizio argitaratu ditu herrialde hauetan: EUA, Puerto Rico, Txile (2010 arte; 2023), Argentina (2011 arte), Panama, Peru (2014 arte), Venezuela (2018 arte) eta Kolonbia (2019 arte).

Mexikon, ikuskizungintzaren argitalpen nagusitzat hartzen da, bereziki Telenobelen kasuan. Kolonbian, herrialdeko aldizkaririk irakurriena zen, eta lehena saltokietan, 1991n lehen zenbakia eman zuenetik; Venezuelan, 1992an argitaratu zen; Txilen, 1994an argitaratu zen, eta 2010eko abenduan utzi zion zirkulatzeari. *TVyNovelas* aldizkariak Venezuelan, 2018ko abenduaren 18an, utzi zion zirkulatzeari, eta Kolonbian, berriz, 2019ko urtarrilaren 26an, Editorial Televisa itxi zutenean Hego Amerikako herrialde horietan.

*TVyNovelas* aldizkaria berriro ere Txilen ibiliko da 2023an, 13 urtez couché paperean inprimatua eta digitalean egon gabe ondoren, Txileko Alfa Editores SA argitaletxearen eskutik (2023ko abenduan KS Medios).

Estatu Batuetan, "*TVyNovelas*" aldizkaria paperean eta digitalean berriro argitaratu zen 2023an, Televisa argitaletxeak eta Wellness Talk Media Publishing Housek Alonso García Puente kazetariaren zuzendaritzapean sinatutako lizentzia-hitzarmenari esker.

Sariak
------

Aldizkariak Premios TVyNovelas izeneko sari banaketa antolatu zuen urtero, eta bertan telebistan egindako eta aurkeztutako lana aitortzen zen. Mexikoko Las Estrellas katean, Kolonbiako Canal RCN kanalean edo AEBko Univisionen ikusi ahal izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «'Tv y Novelas' vuelve a Chile tras 13 años: contará detalles del quiebre de Tonka Tomicic y Parived» *Pagina 7*.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Autozefalia**, eliza kristauetan, eta, bereziki, Eliza Ortodoxoan eta ekialdekoetan, eliza hierarkiko baten estatusa da, non bere gotzainak, goragoko mailako beste inor ez duen. Kontzilio ekumeniko batek edo maila altuko gotzain edo beste primatu batek, probintzia eklesiastikoak gotzain horren autoritatetik askatzen dituenean, eliza independente berria, jada bertakoa ez den hierarkiarekiko erabat leial mantentzen den bitartean, kontseilua edo primatua, autozefalia ematen ari da.

Adibidez, Zipreko Eliza Ortodoxoari, autozefalia eman zitzaion Efesoko kontzilioan, eta Zipreko artzapezpikuak zuzentzen du, goragoko autoritate eklesiastikoren aurrean erantzuten ez duena, bere eliza, beste eliza ortodoxo batzuekiko erabat leial mantentzen den arren. Antzera, Etiopiako Tewahedo Elizari autozefalia eman zion Gotzain Koptoak 1950ean, eta Amerikako Eliza Ortodoxoak, Moskuko Aitalehendiak autozefalia eman zion 1970ean.

Autozefaliaren aurreko maila bat, **autonomia** da. Eliza autonomo batek, bere maila goreneko gotzaina du, artzapezpiku edo metropolitar bat bezala jatorrizko elizako aitalehena goragoko autoritate bezala duelarik, baina erabateko burujabetza du beste gauza guztietan.

*Autozefalok* ez du *autogobernu* esan nahi, baizik "buru propioarekin". Kephalosek, grezieraz, burua esan nahi du. Beraz, autozefalok, buru propioa duela esan nahi du, autonomok, "autolegetua" esan nahi duen bitartean. Nomos da, grezieraz, "legea" esan nahi duen hitza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191903
* Commonscat Multimedia: Autocephaly / Q191903

---

 |

* Wd Datuak: Q191903
* Commonscat Multimedia: Autocephaly / Q191903
**Zisma Nagusia** Erdi Aroko kristautasuna mendebaldeko (Eliza Katoliko Erromatarra) eta ekialdeko (Eliza Ortodoxoak) adarretan erdibitu zuen prozesua da. Maiz aipatzen den data 1054koa baden ere, zisma prozesu luze baten ondorioa da.
Ikuspuntuaren arabera, **Ekialaldeko Zisma** (katolikoena, eta, beraz, euskal kulturan) edo **Mendebaldeko Zisma** (ortodoxoena) izenak ere hartu ditu.

Historia
--------

Erdibitzearen eragile nagusia Aita Santuaren autoritatearen inguruko tirabirak izan ziren. Leon IX.a Aita Santuak uste zuen Erromako Apezpikuak ekialdeko lau patriarken gaineko autoritatea zuela. Gaur egun ere, ortodoxoek adierazten dute Laugarren Kontzilioan adostutakoaren arabera, Konstantinopolis eta Erromako apezpikuen arteko berdintasuna ezarri zela. Horretaz gain, horrenbeste garrantzia ez zuten beste kausa ere bazeuden, hala nola nizeatar kredoan gehitutako klausula batek (*filioque klausula* zeritzonak) eztabaida ere eragin zuen.

Eliza kristaua dotrina, teologia, hizkuntza, politika eta geografia arloetan bereizi zen, eta bien arteko hutsunea ez da desagertu. Are gehiago, ondotik etorri ziren hainbat gertaerak, 1200ean gurutzatuek Konstantinopolis arpilatzeak, areagotu egin zituzten desadostasunak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51648
* Commonscat Multimedia: East–West Schism / Q51648

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119787783 (data)
* GND: 4130393-3
* LCCN: sh85118130
* NKC: ph264905
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q51648
* Commonscat Multimedia: East–West Schism / Q51648
**Maiatzeko Iraultza** (gaztelaniaz: *Revolución de Mayo*) gertaera iraultzaile sail bat izan zen, 1810eko maiatzaren 18tik 25era Buenos Airesen jazotakoa, Río de la Platako Erregeorderriaren hiriburuan. Espainiar kolonia horrek, gutxi gorabehera, egungo Argentina, Bolivia, Paraguai, Uruguai eta Brasileko eskualde batzuk hartzen zituen. Iraultzaren ondorioz, Baltasar Hidalgo de Cisneros erregeordea kendu eta bertako gobernu bat ezarri zen, *Primera Junta* ("Lehenbiziko Batzarra") deitutakoa.

Argentinako estatuaren sorreraren hasiera izan bazen ere, Lehenbiziko Batzarrak ez zuen burujabetza adierazi, eta Fernando VII.a Espainiako erregearen izenean hartu zuen agintea. Independentzia adierazpen ofiziala Tucumángo Kongresuak egin zuen, 1816ko uztailaren 9an.

Oharrak
-------

1. ↑  *Junta Provisional Gubernativa de las Provincias del Río de la Plata* zuen izen osoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *La Revolución de Mayo de 1810.*  todo-argentina.net (Noiz kontsultatua: 2023-12-23).
2. ↑    *El congreso de Tucumán: Declaración y Jura de la Independencia.*  todo-argentina.net (Noiz kontsultatua: 2023-12-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q838980
* Commonscat Multimedia: May Revolution

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q838980
* Commonscat Multimedia: May Revolution
***Kakumeiki Valvrave*** (革命機ヴァルヴレイヴ *Kakumeiki Varuvureivu* ?, Lit. ´´Makina Iraultzaile Valvrave´´) (***Valvrave The Liberator*** bezala ere ezaguna) mecha generoko anime serie bat da, Sunrisek ekoiztua. Kō Matsuo izan du zuzendari, eta Ichirō Ōkouchi, berriz, gidoilari, lehenago Code Geass idatzi eta Angelic Layer animearen egokitzapena egin zuena. Telesaila 2013ko apirilaren 12an estreinatu zen lehen aldiz. 12 ataleko bi denboralditan dago banatua.

Argumentua
----------

Istorioa etorkizunean kokatzen da, egutegi errealeko 71. urtean (真 *Shinreki* ?). Etorkizun horretan gizakien %70a Lurretik eguzki-sistemako beste planeta batzuetara edota Eguzkiaren inguruan sorturiko Dyson sphere plataformara atzerriratu dira. Gizateria bi superpotentziatan banatua dago: Dorushia (FMD) (ドルシア軍事盟約*Dorushia Gunji Meiyaku Renpo* ?) eta Eraztun Atlantikoko Estatu Batuak (ARUS) (环大西洋 *Kan Taiseiyō Gasshūkoku* ?). Bi herrialde horien artean ekonomikoki oparoa den JIOR (*Jiōru* ?) izeneko herria dago. Urte hartan, JIOR herriak eraikitako Dyson spherea Dorushiako indar armatuek inbaditua izan da. Haruto Tokishimak, "77. Moduluko" Sakimori eskolako ikasleak, Valvrave (ヴァルヴ *Varuvureivu* ?) izeneko mekanismo robotiko misteriotsu zein ahaltsu bat aurkitu du inbasioa gertatzen ari dela. Honetaz baliatuz, modulua Dorushiagandik babestuko du JIORren inbasioa burutu bitartean.

Inbasioari aurre egin eta gero, Dorushia eta ARUS kosta ala kosta Valvrave eskuratu nahian dabiltzala ohartuko dira JIORreko biztanleak. Horretarako 77. Modulua sakrifikatu behar badute ere. Hori dela eta, Sakimori eskolak 77. Modulua estatu independente aldarrikatuko du eta JIORreko lurraldetik alde egingo dute. Beranduago Valvrave unitate gehiago aurkituko dituzte. Hauek beste kide batzuek eskuratu dituzte eta Harutorekin bat egingo dute lurralde berria babesteko.

Valvrave Unitateak
------------------

Seriean 6 unitatek parte hartzen dute:

**RM-011 Valvrave I *Hito***

Animean agertuko den lehenengo unitatea, gorri kolorekoa eta Haruto Tokishimak zuzendua.

**RM-031 Valvrave III *Hikaminari***

Hori koloreko unitatea, Raizo Yamadak gidatua eta Nobu Lightning ezizenaz ezaguna.

**RM-047 Valvrave IV *Hinowa***

Berde koloreko unitatea, Saki Rukinok zuzendua eta Carmilla izengoitia duena.

**RM-056 V Valvrave *Hiuchiba***

Inuzuka Kyumak gidatutakoa, urdin kolorekoa eta ezkutua darama.

**RM-069 Valvrave VI *Hiasobi***

Anil kolorekoa eta Akira Renbokojik zuzendutakoa.

**RM-020 [FREEZE] Valvrave II**

Bukatu gabeko unitateak, Cain bideratutakoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2791605

 |

* Wd Datuak: Q2791605
**Lander Beloki Mendizabal** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1971ko martxoaren 5a), gaur egun Mondragon Unibertsitateko Enpresagintza Fakultateko dekanoa da.

Bibliografia
------------

Mondragon Unibertsitateko Enpresagintza Fakultateko **Dekanoa** dena, Euskal Herriko Unibertsitatean Enpresa eta Ekonomia Zientziak ikasi zuen. Urte batzuk aurrerago, "Mikroeconomia, antolaketa industrial" tesia defenditu eta arloan espezializatu zen, Euskal Herriko Unibertsitatean, horrela lortu zuen enpresa eta ekonomia zientzietan doktore izatea.
Doktoretza amaitzerakoan, 1998tik 1999ra irakasle bezala hasi zen lanean Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia Aplikatu departamentuan. 1999tik 2005era, Mondragon Unibertsitatean Enpresagintza Fakultateko **ekonomia irakaslea eta enpresa gestioko dekanorde** postua lortu zuen 2005erarte.
2005etik aurrera, Mondragon Unibertsitateko **Enpresagintzako fakultateko dekano** postua, MU Enpresagintza S.Coop **zuzendari postua** eta MIK S.Coop **ikerketa alorreko zuzendari** postua lortu zuen. Gainera, Mondragon unibertsitateko zuzendari batzordeko kidea da ere.

Informazio gehigarria
---------------------

* Erakunde ezberdinek antolatutako ekintzetan parte hartu du:
* 2001etik 2005era, Ekonomikoen Euskal Elkargoko Gipuzkoako Gobernu Batzordeko kidea.
* 2006tik Euskaliteko Ebaluazio klubeko taldekidea.
* 2008tik 2009ra Innobasqeko Kontseilu Exekutiboko kidea.
* 2009tik 2012ra Uztailera Eusko Ikaskuntza kontseilu exekutibo eta iraunkorreko kide.
* 2012eko Ekainetik Eroskiko Kontseilu Errektoreko kide.
* 2014ko Abendutik, Euskal Ekonomia eta Kontseilu sozialeko kide aditua.
* Mondragon Unibertsitateko ordezkaria Berrikuntza Euskal Agentzian (Innobasque)
* Gai ekonomiko eta enpresarialen kolaboratzailea Euskadi Irratian, Radio Euskadin eta Euskal Telebistan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Gobernu organoak.* .
2. ↑    *Eroskiko erakunde gobernua.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64541747

 |

* Wd Datuak: Q64541747
**Maria Louisa Angwin** (Small Point-Adam's Cove-Blackhead-Broad Cove, Ternuako kolonia, 1849ko irailaren 21a - Ashland, 1898ko apirilaren 25a) kanadar medikua izan zen. Eskozia Berrian medikuntza praktikatzeko baimena izan zuen lehen emakumea izan zen.

Biografia
---------

Maria Louisa Angwin 1849ko irailaren 21ean jaio zen, Blackheaden (Concepcion badia, Ternua). Maria Louisa Emma Gillen eta Thomas Angwin apaizaren (artzain metodista) alaba zen. Familia Eskozia Berrira joan zen 1865ean. Mount Allison Wesleyan Academyko emakumeentzako akademian egin zituen ikasketak: Arte Liberaletan graduatu zen, 1869an. Truroko irakasle-eskolara joan zen, eta bost urtez Dartmouth-en irakatsi zuen, gero egingo zituen ikasketak finantzatzeko.

New Yorkeko Woman's Medical College-ko medikuntza-eskolan, medikuntzako doktoretza lortu zuen, 1882an. Bostongo Ingalaterra Berriko Emakume eta Haurren Ospitalean ikastaro bat egin zuen. Londresko Royal Free Hospitalen jarraitu zituen ikasketak. 1884ko irailaren 20an, Eskozia Berrian medikuntza praktikatzeko baimendutako lehen emakumea bihurtu zen, eta bulego bat ireki zuen Halifaxen. 1895ean, higieari buruzko hitzaldiak eman zituen Annie Isabella Hamilton []ekin (en), Dalhousie Unibertsitateko medikuntzako doktoretza jaso zuen lehen emakumearekin.

Woman's Christian Temperence Union-eko kidea zen, eta emakumeen sufragioaren alde ere egin zuen.

1897an, New Yorkera itzuli zen goi-mailako ikasketekin jarraitzeko. 1898ko apirilaren 25ean bat-batean hil zen, Ashland-en (Massachusetts), kirurgia txiki batetik sendatzen ari zen bitartean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Maria Louisa Angwin» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

1. ↑    *Maria Louisa Angwin, 1849 - 1898.*  27 juin 2017.

Lotutako artikulua
------------------

* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette* filma
* Emakumeen sufragismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22017234

 |

* Wd Datuak: Q22017234
**Ilona Schoknecht-Slupianek** (Alemaniako Errepublika Demokratikoa, 1956ko irailaren 24a) atleta alemaniarra izan zen, pisu jaurtiketako proban espezializatua, 1983an munduko txapeldun eta Moskuko txapeldun olinpikoa 1980an.

Kirol ibilbidea
---------------

Demminen jaioa, Ekialdeko Alemaniako Bezirk Neubrandenburgon, Ilona Schoknecht bezala bosgarren amaitu zuen 1976ko Montrealgo Olinpiar Jokoetan 20.54m.rekin. 1977an, deskalifikatu egin zuten, Helsinkiko Europako Kopako bileran estereotipo anabolikoengatik positibo eman ondoren, non bere gertaera 21.20ko superlatibo batekin menderatu zuen.

Nazioarteko atletismo Federazioak 12 hilabetez bertan behera utzi zuen Slupianek, 1978ko Europako txapelketak baino bi egun lehenago Pragan amaitu zen zigorra. IAAFek espero zuenaren alderantzian, Ekialdeko Alemaniara bidaliz, esan nahi zuen libre zela esteroide anabolikoekin oztoporik gabe entrenatzeko, nahi bazuen, eta urrezko beste domina bat lortzeko lehian hasteko. Orain, Ilona Slupianek bezala lehiatuz, urrezko domina irabazi zuen Pragan, 21.41m.ko mailarekin. 1979an Europako Indoor titulua irabazten jarraitu zuen, ondoren Moskuko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuelarik. Hurrengo urteetan urrea lortu zuen Europako Indoor Championships 1981ean eta Europako Championships 1982an, ondoren brontzezko domina 1983ko Munduko Txapelketan.

1984an ezkondu zen Hartmut Briesenick putter tiroz. Ilona Briesenick bezala lehiatzen, bere azken domina handia irabazi zuen 1987ko Munduko Indoor Championships txapelketan zilarra irabaziz.

1976tik 1986 arte, FDJko diputatu izan zen Ekialdeko Alemaniako legebiltzarrean. Hirugarren aldiz 2008an ezkondu zen, eta 2013an Italian bizi da. Alaba bat izan zuen Briesenickekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Schoknecht-Slupian, Ilona..
2. ↑   **(Alemanez)** «Hartmut Briesenick: DDR-Kugelstoßer tot mit 63» *bild.de* 2013-03-13 (Noiz kontsultatua: 2022-02-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57979
* Commonscat Multimedia: Ilona Slupianek / Q57979

---

* **Kirolariak**
* COI: ilona-schoknecht-slupianek
* IAAF: 14352842

 |

* Wd Datuak: Q57979
* Commonscat Multimedia: Ilona Slupianek / Q57979
**Eliza Ritchie** doktorea (Halifax, Eskozia Berria, 1856ko maiatzaren 20a - Ibid. 1933ko irailaren 5a) sufragista entzutetsua izan zen Kanadako Eskozia Berrian.

Biografia
---------

Ritchie 1856ko maiatzaren 20an jaio zen, Halifaxen (Eskozia Berria). Amelia Almon eta John William Ritchieren alaba zen. Dalhousieko Unibertsitatera joan zen, eta Cornelleko Unibertsitateko filosofia alemaneko doktoretza lortu zuen, 1889an. Doktoratu zen Kanadako lehen emakumeetako bat izan zen. Leipzigera (Alemania) eta Oxfordera (Ingalaterra) joan zen ikasten jarraitzeko.

### Lan ibilbidea

Estatu Batuetako zenbait unibertsitatetan irakatsi zuen, 1899an Kanadara itzuli aurretik.

Ritchie Sisters Windows, San Pablo eliza (Halifax, Eskozia Berria)1901etik aurrera filosofia-eskolak eman zituen Dalhousieko Unibertsitatean. Ella Almon eta Mary Walcot bere ahizpekin gizarte aktibismoan jardun zuen, Halifaxen. Halifaxeko Emakumeen Tokiko Kontseiluko eta Viktoriako Arte Eskolako Batzordeko zuzendaria izan zen. Ritchiek Agnes Dennis eta Edith Archibaldekin lan egin zuen emakumeen sufragioaren kausa sustatzeko.

1889an, Ritchiek *The Problem of Personality* (Nortasunaren arazoa) idatzi zuen, eta, 1931n, *Songs of the Maritimes* (Maritimoen kantuak).

Ritchie Dalhousieko Ikasleen Elkarteko lehendakaria izan zen. 1919an, Dalhousieko Gobernadore Batzordeko kide izendatu zuten, lehen emakumea. 1927an, Dalhousieren ohorezko titulua jaso zuen, ohore hori izan zuen lehen emakumea.

Ritchie ez zen inoiz ezkondu. 1933ko irailaren 5ean hil zen, Halifaxen.

Aintzatespenak
--------------

* Dalhousie unibertsitateko erresidentziari Eliza Ritchie Hall izena ezarri zioten, zeina 2015ean eraitsi baitzuten.
* Kristalezko leiho tindatu bat ere badu, San Pablo elizan (Halifax), berari eta bere ahizpei eskainia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Eliza Ritchie.* .
2. ↑    *Eliza Ritchie.* .
3. ↑   «Eliza Ritchie, 1856 - 1935» *Nova Scotia Museum* 27 June 2017.
4. 1 2 3   «Eliza Ritchie» *The Canadian Encyclopedia*.
5. ↑   «Biography – Ritchie, Eliza – Volume XVI (1931-1940)» *Dictionary of Canadian Biography*.
6. ↑   «Dalhousie Original: Eliza Ritchie» *Dalhousie University*.

Lotutako artikuluak
-------------------

* Suffragette

* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette* filma
* Emakumeen sufragismoa

Kanpo estekak
-------------

* Judith Fingard. "The Ritchie Sisters and Social Improvement in Early 20th Century Halifax." *Journal of the Royal Nova Scotia Historical Society*, Vol. 13, 2010. 1-22

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16029242
* Commonscat Multimedia: Eliza Ritchie / Q16029242

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9279391
* ISNI: 0000000073909523
* LCCN: n2006072459

 |

* Wd Datuak: Q16029242
* Commonscat Multimedia: Eliza Ritchie / Q16029242
**Wilhelmina Hay Lamond**, **Elizabeth Abbott** izenez ezaguna (Dundee, 1884ko maiatzaren 22a - 1957ko urriaren 17a) eskoziar sufragista, editorea eta hizlari feminista zen.

Biografia
---------

Wilhelmina Hay Lamond 1883an jaio zen, Dundeen (Eskozia). Haren aita, Andrew Lamond, jute-fabrikatzailea zen. Bigarren mailako ikasketak City of London School for Girlsen eta Bruselan egin zituen, eta, gero, Londresen idazkaritza eta kontabilitate ikasketak egin zituen. Gero, Londresko University Collegera joan zen 1907ko udan, eta etika, filosofia modernoa eta ekonomia ikastaroak egin zituen. Emakume gazte zela, Elizabeth izena erabiltzen hasi zen. 1911n ezkondu zen George Frederick Abbott autorearekin, eta bikoteak seme bat izan zuen, Jasper A.R. Abbott (1911-1960), OBE, Royal Navyko ofiziala.

1909an, Edinburgh National Society for Women's Suffrage-ren (Edinburgoko Emakumeen Sufragioaren aldeko Elkarte Nazionala) antolatzaile bihurtu zen, eta, 1910ean, Scottish Federation of Women's Suffrage-ren (Eskoziako Emakumeen Sufragioaren aldeko Federazioa) zuzendaritza-batzordeko kide izan zen. Hitzaldiak eskaini zituen Australian, Indian eta Zeelanda Berrian, emakumeentzako Eskoziako ospitaleetarako funtsen kanpainaren barruan. National Union of Societies for Equal Citizenshipren (Herritartasunen Berdintasunerako Elkarteen Batasun Nazionala) ordezkaria izan zen, Emakumeen Nazioarteko Aliantzan, 1923an. 1926an, Chrystal MacMillanekin fundatu zuen Open Door Council eta, gero, Open Door International. Berrogei urtez lan egin zuen, halaber, higiene moral eta sozialerako elkartearekin; hamar urtez izan zen lehendakari. Josephine Butlerrekin korrespondentzia izan zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Wilhelmina Hay Abbott» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

1. ↑  Cheryl Law, *Women: A Modern Political Dictionary* (I.B. Tauris 2000): 9. ISBN 186064502X
2. ↑   **(Ingelesez)** «The Women's Suffrage Movement: A Reference Guide 1866-1928» *Routledge & CRC Press* (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Women, a modern political dictionary | WorldCat.org» *search.worldcat.org* (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
4. ↑   **(Ingelesez)**  *Abbott, Wilhelmina Hay (Elizabeth) neé Lamond – Suffragist and Equalitarian Feminist | Dundee Women's Trail.*  (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
5. ↑    «Wilhelmina Hay Abbott» *geni\_family\_tree* 2022-05-02 (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).

Bibliografia
------------

* Abbott, Elizabeth, Mrs (1883-1957) », dans Elizabeth Crawford, The Women's Suffrage Movement. A Reference Guide 1866–1928, Londres, Routledge, 2001, p. 1-2.

Lotutako artikuluak
-------------------

* Suffragette

* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette* filma
* Emakumeen sufragismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18163745
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 310628783
* ISNI: 0000000436857655
* LCCN: no2014113944

 |

* Wd Datuak: Q18163745
**Pullinque zentral hidroelektrikoa** energia hidraulikoa energia elektriko bihurtzen duen ur lasterreko zentrala da. Panguipullitik 12 km-ra dago, eta Los Ríos eskualdeko Valdivia ibaiaren arroko Huanehue ibaiaren emaria aprobetxatzen du. 1962ko apirilean hasi zen lanean, 48,6 MW-eko ahalmenarekin.

  

La **central hidroeléctrica Pullinque** es una planta transformadora de energía hidráulica en eléctrica de pasada ubicada a 12 km de Panguipulli que aprovecha el caudal del río Huanehue de la cuenca del río Valdivia en la Región de Los Ríos. Entró en operaciones en abril de 1962 con una capacidad de 48,6 MW.:12

Historia
--------

Zentrala 1951n jakinarazi zuten lehen aldiz, Txileko Endesa estatuko enpresak hura eraikitzeko proiektua egitea erabaki zuenean. 1954an uraren behin-behineko eskubideak lortu ziren (1958an behin betikoak), eta hasierako lan batzuk egin ziren Berreraikuntza eta Sustapeneko Nazioarteko Bankuaren kredituaren zain. Pullinque zentralerako, Isla zentral hidroelektrikorako eta Abanico zentral hidroelektrikorako kontratua sinatu ondoren, lanek garrantzi handiagoa hartu zuten.

Jakina denez, 1960ko maiatzaren 22an Txileko hegoaldean Valdiviako Lurrikara (historian izan den handiena) zabaldu zen, eta, besteak beste, hainbat bizi-galera eta kalte material eragin zituen, San Pedro ibaiaren (Calle-Calle) bidean zeuden mendi-hegalak eraistea eragin zuen, eta, ondorioz, Valdivia hirian olatu suntsitzaile bat gertatzeko arriskua sortu zen. Larrialdia zela eta, gobernuak San Pedro ibaian fluxua normalizatzeko lan-indarraren ahalegina kontzentratzeko agindu zuen. Oztopoak kentzeko lanek 2 hilabete eman zituzten, eta, ondoren, lanean jarraitu zuten. 1962ko apirilean zentral hidroelektrikoa ekoizten hasi zen.

 Pullinque zentralaren obren plano orokorra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  ENDESA, 1962
2. ↑  (ENDESA 1962)

Kanpo estekak
-------------

* OSM
**Huaquiko gudua** Argentinako Independentzia Gerrako liskar armatua izan zen. 1811ko ekainaren 20an gertatu zen, Peruko Errege Armadaren eta Rio de la Platako Probintzia Batuetakoaren artean. Antonio González Balcarce eta Juan José Castelli ziren platatar independisten buruzagi nagusiak, eta José Manuel de Goyeneche espainiar erregezaleena. Peruko Errege Armadak garrantzi handiko garaipena erdietsi zuen.

Historia
--------

Juan José Castellik antolatu zuen Peru Garaiko espedizio laguntzailea, 1810eko ekainean, eta Buenos Airestik abiatu zen, iraultza independentista iparralderantz zabaltzeko xedearekin. 1811ko ekainaren 20an, Peruko Erregeorderriaren mugan, Titikaka aintziraren hego-ekialdeko bazterrean, topo egin zuten Peruko Errege Armadarekin. Gudua hasi orduko izua hedatu zen soldadu iraultzaileen artean, eta iheska erretiratu ziren.

Oharrak
-------

1. ↑  Huaquiko gudua, Guaquingo gudua, Desaguaderoko gudua, Yuraicoraguako gudua eta Huaquiko hondamendia deitu izan zaio.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Otero, Pablo S.. *Huaqui, historia de un brutal desengaño.*  laprensa.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-3-7).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2888833

 |

* Wd Datuak: Q2888833
Rambo sagar akuarela batean.
**Rambo sagarra** Ameriketako Estatu Batuetako sagar barietate ezaguna da. Sylvester Stallone estatubatuar aktoreak antzeztutako Rambo pertsonaia ospetsua frantziar jatorriko Rambo sagar barietatean oinarritua dago; izen hori David Morrell idazleak erabili zuen.

Jatorria
--------

Peter Gunnarsson Rambok (1612-1698) aitzindari suediarraren bere izena zeraman fruta-arbolaren haziak egungo Estatu Batuetako ipar-ekialdean zegoen Suedia Berriko kolonian sartu zituen.

David Morrellek, *First Blood Behind* eleberriaren egileak, Rambo protagonista duen film sortaren oinarria denak, emazteak merkatutik ekarritako sagarrei begira pertsonaia nagusiaren izenerako inspirazioa aurkitu zuen. Rambo sagarrak ziren, eta horrek gaztetan irakurri zuen Arthur Rimbaud idazlearengan pentsarazi zion. Beraz, film horien izen nagusia sagar baten izenetik dator.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Peter Stebbins Craig, « Peter Gunnarsson Rambo », Swedish Colonial News, 1.liburuki, 2.zk. (1990eko udazkena).

Ikus, gainera
-------------

* Rambo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3418406
* Commonscat Multimedia: Rambo (apple) / Q3418406

---

 |

* Wd Datuak: Q3418406
* Commonscat Multimedia: Rambo (apple) / Q3418406
**Square Séverine** Parisko hiri-parkea da, 20. barrutian. 1933an sortu zuten. Plazan Boulevard Mortier dago mendebaldean, Avenue de la Porte-de-Bagnolet hegoaldean, Rue Le Vau ekialdean eta Rue Dulaure iparraldean.

Izena
-----

Plazaren izenak Caroline Rémy "Séverine" (1855-1929) idazle eta kazetari libertario eta feminista frantsesari egiten dio erreferentzia.

Historia
--------

1933an sortu zen Albert Besson doktorearen ekimenez; garai hartan Parisko udal kontseiluko presidenteorde eta barrutiko zinegotzi zen.

Ezaugarriak
-----------

Parkea 23 527 m²-koa da. Soropila eta landare trinkoak dituzten lorategiek osatzen dute, baita hainbat espezietako zuhaitz ugarik ere: sahats zuria, zumarra, Judasen arbolaa, ginkgoa, *zedrela*, pagoa, almez, idi-bihotz arbola, intxaurrondo beltza, *Pterocarya fraxinifolia*, akazia hiruarantza.

Skateparkea, ping-pongeko mahaiak eta haurrentzako hondarrezko kaxoi batekin jolasgunea ere baditu.

Plaza kulturan
--------------

Gilbert Bécaud abeslariak 1957an *Casino de París* filmerako soinu-banda egin zuen, besteak beste, "Square Séverine" izeneko abestiarekin.

Iruditegia
----------

* Plazaren plaka batPlazaren plaka bat
* Elurra parkean.Elurra parkean.
* Zuhaitz espezie ugari dago.Zuhaitz espezie ugari dago.
* Gauean ixten da.Gauean ixten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Parisko Square Séverine.[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Frantsesez)**:Skate parkea Square Séverinen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3494832
* Commonscat Multimedia: Square Séverine / Q3494832

---

 |

* Wd Datuak: Q3494832
* Commonscat Multimedia: Square Séverine / Q3494832