**Lareki** Urraulgoiti udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1970n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Urraulgoitiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *larekitarrak* ziren.

Izena
-----

*Lareki* toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Larechi* (1102)
* *Larequi* (1196)
* *Larequi* (1366)
* *Larequi* (1534)
* *Larequi* (1829)
* *Lareki* (1974)

Geografia
---------

Lareki Urraulgoiti ibarran dago.

### Inguru naturala eta kokapena

Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.

### Klima

Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.

Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.

#### Estazio meteorologikoak

Urraulgoitin dagoen Eparotz, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.

|      Datu klimatikoak (Eparotz, 1974-2020)      |
| --- |
|  Hila  |  Urt  |  Ots  |  Mar  |  Api  |  Mai  |  Eka  |  Uzt  |  Abu  |  Ira  |  Urr  |  Aza  |  Abe  |  Urtekoa  |
|
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 18.0 | 22.0 | 26.0 | 29.0 | 33.0 | 38.0 | 41.0 | 40.0 | 37.0 | 32.0 | 25.0 | 21.0 | **41.0** |
|
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.6 | 10.2 | 13.4 | 15.3 | 19.9 | 24.9 | 28.6 | 28.5 | 24.0 | 18.4 | 12.2 | 9.1 | **17.7** |
|
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.2 | 5.2 | 7.8 | 9.8 | 13.8 | 17.9 | 20.7 | 20.7 | 17.1 | 12.8 | 7.8 | 5.0 | **11.9** |
|
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.1 | 0.2 | 2.3 | 4.3 | 7.7 | 10.8 | 12.8 | 12.8 | 10.1 | 7.2 | 3.3 | 0.8 | **6.0** |
|
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -17.0 | -17.0 | -9.0 | -4.0 | -3.0 | 1.0 | 5.0 | 2.0 | 1.0 | -3.0 | -8.0 | -11.0 | **-17.0** |
|
|
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 69.3 | 67.9 | 62.6 | 91.9 | 71.3 | 52.8 | 35.0 | 39.5 | 62.2 | 92.0 | 93.7 | 95.2 | **833.5** |
|
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 47.0 | 35.5 | 50.0 | 46.0 | 38.0 | 48.0 | 56.0 | 73.0 | 66.5 | 87.0 | 54.0 | 74.5 | **87.0** |
|
|
|
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 10.5 | 9.7 | 8.9 | 12.2 | 10.7 | 6.9 | 4.6 | 4.8 | 7.0 | 10.5 | 11.5 | 12.0 | **109.3** |
|
|
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 1.6 | 1.4 | 1.2 | 0.8 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.5 | 1.1 | **6.6** |
|
|
| *Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua*  |

---

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Aukeratu beheko zatian urte-tarte bat, urte horiek goian xehetasun handiagoz ikusteko.

Ikusi edo aldatu datu gordinak.

Historia
--------

XII. mendearen hasierako abizen lokatibo gisa ageri da. Bertako nekazariek, 1427an, Orreagako Santa Mariari 3 kahitzeko urteko petxa, 3 gari-lapurreta eta kahitze eta erdi olo-lapurreta zor zizkioten, Leireko San Salbatzaileari gari-kahitze bat eta olo-kahitze bat eta Koroari bi gari-lapurreta baino ez.

1835-1845eko udal erreformak arte, ibarreko diputatuak eta herriko erregidorea zeuden Larekin, etxeen artean txandaka izendatua izan zena (zazpi 1802an; bederatzi 1847an). Azken egun horretan, apaiza auzokoak hornitzen ari zen, eta posta Agoitzetik iristen zen.

Oharrak
-------

1. ↑  /laɾéki/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑   «Lareki - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).
3. ↑   «Meteo Nafarroa - Fitxa Klimatikoak - Eparotz» *meteoeu.navarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-12-19).
4. ↑    *Eparozko estazioko balio klimatologikoak.*  Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).

Ikus, gainera
-------------

* Urraulgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11688336

 |

* Wd Datuak: Q11688336

| * i
* e
* a
  Urraulgoiti |
| --- |
| Kontzejuak | Aietxu • **Irurozki** • Imirizaldu • Ongotz |
| Lekuak | Adoain • Elkoatz • Eparotz • Ezkanitz • Ozkoidi • Zabaltza |
| Etxaldeak | Arieltz • Aristu • Artanga • Jakoisti • Santa Fe |
| Herri hustuak | Aikoa • Aizkurgi • Arangozki • Egillor • Etxazar • Gindano • Lareki • Larraun • Lete • Mondela • Narbaiza • Raxa • Sastoia • Uztarrozar • Zerrenkanobeiti • Zerrenkanogoiti |