recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1. periodoko elementuak** taula periodikoan 1. periodoa osatzen dutenak dira, hau da, hidrogenoa eta helioa. Lehenengo periodoak lehenengo energia maila (1s) solik betetzen du eta beste edozein periodok baino elementu kimiko gutxiago ditu. Elementu hauek lehenengo periodoan kokatuak dira, komunean dituzten ezaugarrienagatik.

Hidrogenoak (Z=1) halogenoen antzeko ezaugarriak ditu, baina bere ezaugarri kimikoak metal alkalinoen antzekoagoak direnez, hauekin batera irudikatzen da.

Helioak (Z=2) gas noble gisa jokatzen du eta periodoaren bukaeran kokatzen da (18. taldean). Hurrengo periodoak 8 elementu ditu, beste gas noble bat agertzen den arte; hau da, bere ezaugarri berak dituena. Gaur egun, egoera hau egitura atomikoari esker azal daiteke.

**Periodo honetako elementu kimikoak**| Taldeak | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| #Izenak | 1H |  | 2He |
| konf. elektr. | 1s1 | 1s2 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191936
* Commonscat Multimedia: Periodic table row 1

---

 |

* Wd Datuak: Q191936
* Commonscat Multimedia: Periodic table row 1


| Elementu kimikoak |
| --- |
| **Taldeak:**   1 -  2 -  3 -  4 -  5 -  6 -  7 -  8 -  9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18

---

**Periodoak:**  1  -  2  -  3  -  4  -  5  -  6  -  7

---

**Serieak**:   Metal alkalinoak  -  Metal lurralkalinoak  -  Lantanoideak  -  Aktinidoak  Trantsizio-metalak  -  Metaloideak  -  Ez-metalak  -  Halogenoak  -  Gas nobleak

---

**Blokeak**:   s blokea  -  p blokea  -  d blokea  -  f blokea  g blokea

---

Taula periodikoa |
Testu hau 1876ko uztailaren 21an Madrileko gorteek ateratako lege bat da. Alfontso XII.aren aldian eta Cánovasen gobernupean zegoen garaian. Beraz, lehen mailako iturria den testu juridikoa da.

Pasarte honen idazleak, gorte moderatuak dira. Hortaz, dokumentu hau fidagarria dela esan dezakegu. Testu hau, publikoa da, baina konkretuki euskal lurraldeen biztanleei zuzenduta dago.

Jatorria
--------

1874ko behin-behineko gobernuak, lehen errepublika kentzea eta horrela, monarkiara itzultzea zuen helburu. Beraz, gobernu horri esker, Isabel II.aren semea, Alfontso XII.a, boterean jarri zen.

Martinez Campos jeneralak pronuntziamendu bat egin zuen, Sagasta jenerala gobernuan jarri zenean. Martinez Camposek Alfontso XII.a Espainiako errege aldarrikatu zuen. Pronuntziamendu horren ondorioz, Serranok Frantziara ihes egin zuen. Hortaz, indarrez, Alfontso XII.ak boterean jarri zen.

Alfontso boterean zegoelarik, gorte moderatuek 1876ko uztailean lege bat atera zuten. Gorteek, euskal lurraldeetako foruak abolituko zituzten lege honen bidez.

Liberal moderatuak zirenez, foruak kendu nahi zituzten lurralde horietan, berdintasuna lortzeko helburuarekin. Liberalek berdintasuna nahi zuten gizartean eta foruak zituzten herrialdeak besteak baino pribilegiatuagoak ziren. Foruek erregearen boterea mugatzen zuten eta herrialde horri nolabaiteko askatasuna edo boterea eskaintzen zioten. Hortaz, lege honen bidez foruak abolitu zituzten.

Ondorioak
---------

Lege honek ekarri zituen ondorioak hainbat izan ziren. Horietako bat, euskal lurraldeen foruen abolizioak sortutako indargabetasuna izan zen. Ondorioz, euskal lurraldeek (Espainiako beste lurraldeak bezala) soldadutzara joateko beharra izan zuten eta zergak ordaintzeko beharra ere bai. Aduanak Frantziako mugara berriz aldatu egin ziren eta foru-baimena indargabetu zen.

Hortaz, lege honek euskal lurraldeak indargabetu zituen oreka edo berdintasun soziala lortzeko helburua lortzen saiatuz.

Bi urte geroago, 1887an, Cánovasek Euskal lurretan kupoa jarri zuen eta horrela, Euskadiko ekonomia ez zen kaltetua aterako.

Kanpo estekak
-------------

* 1876ko Abolizio Legea (euskaratua, IZO)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiteka**n badira testuak, gai hau dutenak:***1876ko Abolizio Legea*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069743

 |

* Wd Datuak: Q61069743
**Saibi** —*Saibigain* izenaz ere ezaguna— Abadiñoko (Durangaldea, Bizkaia) mendi bat da, 946 metro garai. Urkiola inguruan dago, izen bereko mendilerroan, Eskuagatxeko mendilerroaren hegoaldeko muturrean, Anbotoko mendilerrotik hurbil.

Gerra Zibileko pasarteak
------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Saibigaingo gudua»
Saibi mendia izan zen gudarien erresistentzia lekua frankisten aurka Espainiako Gerra Zibilean. Apirilaren 6tik 15era hamaika egunez borroka latzak izan ziren bi bandoen artean, azkenean faxistak garaile gertatu arte.

Gaur egun, eusko gudarien aldeko oroitarria eta monumentua dago tontorrean, gurutze handia zehazki. Izatez, gurutze hau frankistek ipini zuten bere hildakoen omenez baina 1976an, Franco hil eta gutxira esan nahia aldatu, plaka bat jarri eta gudarien aldekoa bihurtu zuten gurutze hau.

Eusko gudarien omenezko oroitarria Saibigaingo tontorrean

Abiapuntuak
-----------

Urkiola Sabigaingo tontorretik ikusita. Ezkerraldetik eskuinaldera, Arrietabaso, Mugarra, Untzillaitz, Axtxiki, Alluitz eta Anboto.
Tontorrera ailegatzeko hiru bide daude.

* Urkiolako mendatetik (45 min.)
* Urkuletatik (1 ord. 45 min)
* Zumeltzatik (1 ord. 30 min)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Bizkaiko mendien zerrenda
* Urkiolako natura parkea

Kanpo estekak
-------------

* Joseba Aurkenerena: Bediaga komandantea eta Sabingaingo gudariak.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3461571
* Commonscat Multimedia: Saibigain

---

 |

* Wd Datuak: Q3461571
* Commonscat Multimedia: Saibigain


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Robertson konderria** (ingelesez: *Robertson County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Springfield da. 2010eko zentsuaren arabera 66.283 biztanle zituen, Robertson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Robertson konderriak 1.234,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,45 ura dira. Beste 1.233,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 53,71 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 66.283 pertsonetatik 60.062 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.903 dira. 4.877 beltzak edo afroamerikarrak. 190 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 323 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 765 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Robertson County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495043
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146576239
* GND: 4601695-8
* LCCN: n80030605
* NKC: ge542676
* **Lekuak**
* OSM: 1847641
* TGN: 2001910

 |

* Wd Datuak: Q495043
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Tennessee
**.properties** formatuko fitxategiak Javan garatutako aplikazioetan erabiltzen dira batez ere, eta aplikazio baten parametroak gordetzeko erabiltzen dira. Lokalizaziorako kateak gordetzeko ere erabiltzen dira, eta kasu horretan *Property Resource Bundle* izena ere erabiltzen da haiek izendatzeko. Mozillaren produktuek ere erabiltzen dituzte .properties fitxategiak.

Parametro bakoitza kate-bikote gisa gordetzen da, batean parametroaren izena gordetzen da (*giltza* alegia) eta bestean balioa.

Formatua
--------

.properties fitxategi bateko lerro bakoitzak giltza=balio bikote bat gordetzen du. Hainbat formatu onartzen dira, besteak beste giltza=balioa, giltza = balioa, giltza:balioa eta giltza balioa.

.properties fitxategietan traola (#) edo harridura-marka (!) erabil daiteke lerroaren hasierako marka gisa iruzkina dela adierazteko. Alderantzizko barra (\) ihes-karaktere gisa erabil daiteke.

Adibidea
--------

Hurrengo adibidean Vuze aplikazioaren euskararako .properties fitxategiaren zati bat ikus daiteke:

```
#There is a plugin to help with internationalizing these bundles at 
MainWindow.menu.file.open.torrent=Torrent fitxategia...
MainWindow.menu.file.open.torrent.keybinding=Meta+O
Main.parameter.maxUploads=Aldibereko karga-kopuru maximoa
Main.parameter.maxSpeed=Karga-abiadura maximoa byte/seg-tan
MainWindow.menu.file=&Fitxategia
MainWindow.menu.file.open=&Ireki
MainWindow.menu.file.create=&Torrent berria...
```

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1068805

 |

* Wd Datuak: Q1068805
**Ridnitšohkka mendixka**, Finlandiako bigarren mendixka garaiena da. Enontekiö udalerri iparraldean dago, herrialdeko sabaia den Haltin mendixkatik pare bat kilometrotara. Käsivarsi Eremu Basatian dago, Lappi lurralde osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatian hain zuzen; aliotak, antzarak, elur-hontzak, kaskabeltz handiak, marikoi buztanluzeak eta txontak dira esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago; hala nola, azeri artikoak, elur-orein basatiak, eper zuriak, erbinude zuriak, ipar-katamotz beldurtiak, jatunak, leming bizkorrak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Ikus, gainera
-------------

  


|  |  |
| --- | --- |
| * Enontekiö
* Halti mendixka
 | * Käsivarsi EB
* Somasjärvi aintzira
 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q952552
* Commonscat Multimedia: Ridnitšohkka

---

 |

* Wd Datuak: Q952552
* Commonscat Multimedia: Ridnitšohkka


| Enontekiöko mendixka garrantzitsuenak |
| --- |
| Ailakkavaara • **Halti** • Ounas • Peeravaara • Pyhäkero • **Ridnitšohkka** • Ropivaara • **Saana** • Saivaara • Termisvaara |
**Óscar Izurieta Molina** (1909ko urriaren 24a - 1990eko abuztuaren 17a) txiletar militarra izan zen. Izurietak Armadako Jeneralaren kalifikazioa izan zuen eta Txileko Armadako Komandante Nagusia izan zen 1958ko azaroaren 14tik 1964ko azaroaren 3ra. Oscar Izurieta Ferrer jeneralaren komandante nagusi ohiaren aita da eta Komandante Nagusi gisa Armada Jeneralaren izena erabili zuen lehen komandante nagusia izan zen. Bere aita Ricardo Izurieta Torres zen, Ortigosa de Cameros-eko Errioxako etorkin espainiarra, XX. mendearen lehen hamarkadan Txilera heldu zena.

Molina 16 urterekin Akademia Militarrean graduatu zen eta 22 urterekin Txileko Armadako Eskolan sartu zen. Infanteria Eskolan eta Akademia Militarrean aritu zen. 1941ean Amerikako Estatu Batuetara joan zen, Fort Benning-eko (Georgia) Infanteria Eskolako Txileko lehen ofizial bihurtuz. Gero Komandante Nagusia izango da. Gobernu militarrean Txileko Estatu Kontseiluko kide ere izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8078834
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1416149844941702960002
* GND: 113506301X

 |

* Wd Datuak: Q8078834
**1. Sinfonia** mi bemol maiorrean, KV. 16, Wolfgang Amadeus Mozartek idatzi zuen 1764an, zortzi urte besterik ez zituela. Une hartan, Mozart *wunderkind* (haur prodijioa) deitzen zioten Europa osoan, baina orain arte musika-pieza txikiak besterik ez zituen konposatu.

Historia
--------

Mozart familiak Europan zehar egin zuen bidaian idatzi zuten pieza, Londresen egon zirenean, Leopold Mozart aitaren gaixotasunagatik Chelseara joan behar izan zutenean. Ebury kaleko 180. zenbakian dagoen etxeak, orain Westminsterren, sinfonia hau idatzi zen tokian, plaka oroigarria du fatxadan. Sinfoniaren estreinaldia 1765eko otsailaren 21ean izan zen. Konpositore askoren eragina erakusten du lanak, bere aita eta Johann Sebastian Bachen seme-alabak barne, bereziki Johann Christian Bach, Mozartek Londresen egon zenean ezagutu zuen sinfonista garrantzitsu bat.

Partitura autografoaren *faksimilea* Krakoviako Jagielloρska Liburutegian dago gaur egun.

Egitura
-------

\relative c'' {
  \key es \major
  \tempo "Molto allegro"
  es2\f g |
  \repeat unfold 8 { bes8 } |
  g4 es r2 |
  bes1\p | as | as | g | g |
}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
Sinfonia bi oboez, bi tronpaz eta sokaz (lehen eta bigarren biolinak, biolak, biolontxeloak eta kontrabaxuak) osatutako orkestra batentzat dago idatzita. Hiru mugimenduk osatzen dute, eskema klasiko tipikoaren arabera bizkorra-geldoa-bizkorra, generoaren jatorria obertura italiarrean islatuz, eta aldi klasikoko sinfonien tipikoa.

1. Molto Allegro, 4/4
2. Andante, 2/4
3. Presto, 3/8

Hiru mugimenduko egitura hori ohikoa da Mozarten sinfonia goiztiarretan, nahiz eta geroago lau mugimenduren eskemak ordeztu zuen.

Sinfoniaren lehen mugimendua sonata moduan idatzitako pieza azkarra da, nahiz eta badiren zenbait aldaketa forma horri dagokionez aipagarriak direnak. Bigarrena motela da, do minorrean konposatua, mi bemol maiorraren tonu erlatiboa, kortxeaerdiko hirukotxo akonpainamendu ia konstantearekin. Hirugarrena azkarra eta bizia da, eta kontraste-joko handia egiten du: leunen eta forteen arteko pasarteak, biolinek bakarrik interpretatutako zatiak eta orkestra osoak interpretatutakoak.

Nahiz eta pieza horrek, konposizioaren aldetik, ez duen konparaziorik ondorengo lanekin, bere lanaren aurrerapenerako lehen harritzat hartzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sadie, Stanley.  (2006). *Mozart : the early years, 1756-1781.*  (1st ed. argitaraldia) Norton ISBN 0-393-06112-4. PMC 60796200. (Noiz kontsultatua: 2021-12-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163568
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 175324554
* BNF: 139149432 (data)
* GND: 300189559
* LCCN: nr2001016885
* NLA: 35101426

 |

* Wd Datuak: Q163568
**1. FC Lokomotive Leipzig** (izen osoa *1. Fußballclub Lokomotive Leipzig e.V.*) Alemaniako futbol talde bat da, Leipzig hirikoa. Gaur egun laugarren mailan ari bada ere, Ekialdeko Alemaniako 5 Kopa irabazi zituen eta Europako Errekopako finala jokatu zuen. Alemanian jokaturiko lehenengo Liga txapelketaren irabazlea izan zen.

Historia
--------

### VfB Leipzig

1845ean sorturiko *Allgemeine Turnverein 1845 Leipzig* kirol taldeak futbolarentzako zuen atala 1896an banatu egin zen eta 1898an *Sport Club Sportbrüder Leipzig* izena hartu zuen. 1903an *VfB Leipzig* zela Alemaniako lehenengo futbol txapelketa irabazi zuen. Hurrengo urteetan ere talde indartsua izan zen eta 1906 eta 1913an beste bi txapelketa lortu zituen.

Bigarren Mundu Gerraren aurretik Alemaniako Kopa irabazi zuen 1936an.

### Lokomotive Leipzig

Gerra ondorengo urteetan eskas ibili zen. Ekialdeko Alemaniako futbol txapelketetan Kopan nabarmendu zen, 5 aldiz irabazi baitzuen. Rankingeko hirugarren taldea izan zen. Liga ordea ez zuen inoiz irabazterik lortu, hiru aldiz bigarren egin bazuen ere.

Alemania biak batu zirenean bigarren mailan sartu zuten Lokomotive. 1993an lehen mailara igotzea lortu zuen baina urtebete egin zuen bertan. Gaur egun laugarren mailan ari da.

Palmaresa
---------

### Alemanian: 14

* Alemaniako Txapelketa (1903-1932) (3): 1903, 1906, 1913
* Alemaniako Kopa (von Tschammer und Osten Pokal) (1): 1936.
* Ekialdeko Alemaniako Liga (0): bigarren 1967, 1986 eta 1988an.
* Ekialdeko Alemaniako Kopa (5): 1957, 1976, 1981, 1986, 1987

### Nazio artean: 1

* Europako Errekopa (0): finalista 1987an.
* UEFA Kopa (0): finalerdiak 1974an.
* UEFA Intertoto Kopa (1): 1966.

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q162317
* Commonscat Multimedia: 1. FC Lokomotive Leipzig

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128636885
* GND: 5100091-X
* LCCN: nb2010002714

 |

* Wd Datuak: Q162317
* Commonscat Multimedia: 1. FC Lokomotive Leipzig
**1. Sinfonia Do minorrean Op. 3**, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak idatzi zuen bederatzi sinfonietako bat da. Bere lehen sinfonia hau 1865ean idatzi zuen. Konposatzaileak, bere lehen sinfonia honi, **Zloniceko kanpaiak** azpizenburua jarri zion, hau, konposatzailearen jaioterria zen Nelahozeves herritik gertu zegoen bohemiar hiri bat baitzen, non lehen musika ezagutzak jaso zituen bere irakasle Antonin Liehmannekin. Honako lau mugimendu hauek osatzen dute.

1. Allegro
2. Adagio di molto
3. Allegretto
4. Finale: Allegro animato

Dvořákek sekula ez zien bere lehen sinfoniei balio askorik eman, eta suntsitu nahi izan zituen. Lehen sinfonia hau, are gutxiago gustatzen zitzaion, sekula berrikusi ez zuena. Benetan, partitura, bere egilea gora-behera, mantendu egiten da, eta partituraren hasierako galtze baten ondorioz da. 1882an aurkitu zen Leipzigeko liburudenda baten, berriz desagertu, eta, behin betirako, galdutzat emateko. Hala ere, 1924an, Rudolf Dvořáken eskuetan aurkitu zen, konposatzailearen abizen bera zuen baina honekin senidetasun harremanik ez zuen bildumagile bat. Dvořákek, bere bizitzaren amaieran, bere lanak zerrendatu zituenean, sinfoniak, 1etik 8ra zenbatu zituen, lehen sinfonia hau alde batera utziz. Sinfonia hau, Brnon estreinatu zen, 1936an, konposatzailea hil eta 32 urte beranduago.

Gaztaroko lan bat da, konposatzaileak 24 urte inguru zituenean idatzia, eta, beraz, argi uzten du esperientzia falta pixka bat, baina baita etorkizunean probestu beharreko dohai handi batzuk ere. Formari dagokionez, Beethovenen 5. Sinfoniarekin antzekotasun pixka bat du. Bere instrumentazioa eta antolaketa harmonikoa, berriz, konposatzaile erromantiko batenak dira, Franz Schuberten estilora.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Lehena izan zen** | **Dvořáken sinfoniak**1865 | Ondorengoa**2. Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163532
* **Identifikadoreak**
* BNF: 13907943k (data)
* WorldCat
* LCCN: n84149887

 |

* Wd Datuak: Q163532
Fritz-Walter-Stadion.
**1. FC Kaiserslautern** (izen osoa *1. Fußball-Club Kaiserslautern*) Alemaniako futbol talde ezagunetako bat da, Bundesliga lau aldiz eta Kopa bi aldiz irabazteaz gain UEFA Kopako finalaurrekoak ere bi aldiz jokatu baititu. Kaiserslautern hiriko futbol talde da.

Historia
--------

1900ko ekainaren 2an **Germania 1896** eta **FG Kaiserslautern** elkartu egin ziren **FV 1900** sortzeko. Ondoren **FC Palatia** eta **FC Bavaria** (1909an) eta **SV Phönix** (1929an) gehitu zitzaizkien, guztia **FV Phönix-Kaiserslautern** sortu zelarik. Izena sinpleagotze aldera 1932an gaur egungo **1. FC Kaiserslautern** izena hartu zuen.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren izan zituen lehenengo emaitza onak, bi liga irabazi baitzituen 1951 eta 1953an. Klubeko lau jokalari zeuden Alemaniako futbol selekzioak irabazi zuen 1954ko Munduko Futbol Txapelketan. Hurrengo hamarkadetan ez zuen arrakasta handirik izan Kopako finalak lau aldiz jokatu eta galdu zituen arren, 1961, 1972, 1976 eta 1981an. 1982an hala ere UEFA Kopako finalaurrekoa jokatzera iritsi zen.

90. hamarkada oparoa izan zen klubarentzat, bi liga eta bi kopa irabazi baitzituen. 1999an UEFAko Txapeldunen Ligan final laurdenak jokatu zituen eta 2001ean berriz iritsi zen UEFA Kopako finalaurrekoetara. 2006an ordea bigarren mailara jeitsi zen eta lau urte egin ditu bertan. 2010-11ean Bundesliga nagusira itzuli zen baina urtebete egin du bertan.

Palmaresa
---------

### Alemanian: 7

* Bundesliga (4): 1951, 1953, 1991 eta 1998
* Alemaniako Kopa (2): 1990 eta 1996
* Alemaniako Superkopa (1): 1991

### Europan: 0

* UEFA Kopa (0): finalaurrekoak 1982 eta 2001ean.
* UEFAko Txapeldunen Liga (0): final laurdenak 1999an.

Jokalari ezagunak
-----------------

* Fritz Walter (1920-2002): 1954ko Munduko Futbol Txapelketan Alemaniako selekzioaren kapitaina.
* Horst Eckel (1932-2021)
* Michael Ballack (1976- )
* Miroslav Klose (1978- )

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Kaiserslauternek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000-01 | UEFA Kopa | Final erdiak | AlavesKaiserslautern | 5-11-4 | KaiserslauternAlaves |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8466
* Commonscat Multimedia: 1. FC Kaiserslautern

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131826978
* GND: 2069254-7
* LCCN: nr2007002687

 |

* Wd Datuak: Q8466
* Commonscat Multimedia: 1. FC Kaiserslautern
**Red Willow konderria** (ingelesez: *Red Willow County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua McCook da. 2010eko zentsuaren arabera 11.055 biztanle zituen, Red Willow kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Red Willow konderriak 1.859,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,64 ura dira. Beste 1.856,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.055 pertsonetatik 10.807 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 462 dira. 81 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 28 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 88 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490678
* Commonscat Multimedia: Red Willow County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158282065
* LCCN: n81018551
* NARA: 10039524
* **Lekuak**
* OSM: 1425415
* TGN: 2001388

 |

* Wd Datuak: Q490678
* Commonscat Multimedia: Red Willow County, Nebraska
**1571ko Bilboko sutea** 1571eko azaroaren 9an Zazpikaleak ia guztiz suntsitu zuen sutea izan zen. Garai horretan, harresiak, elizak eta dorretxe batzuk izan ezik, beste guztia egurrez eraikia zegoen hirian. Esteban Garibai da gertakizun honi buruz argibide gehien ematen dituen iturria, berak aipatzen baitu egurrezko etxeak erre zirela, baina hurrengo urtean jada berreraikitzen ari zirela eta "etxe bakoitzak aurreko kale osoak baino gehiago balio" zuela. Hiriak kalte handiak izan bazituen ere, agintariek hainbat lur erosi zituzten, eta itsasadarraren kanalizazioa egiteko probestu zuten gertakaria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bilbao a través de su historia : ciclo de conferencias conmemorativo del 700 Aniversaro de la fundación de la villa de Bilbao.*  Fundación BBVA 2004 ISBN 84-95163-91-8. PMC 433530315. (Noiz kontsultatua: 2021-11-03).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Surgimiento y notas históricas referentes a la villa de Bilbao» *Kobe* (Noiz kontsultatua: 2021-11-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109375695

 |

* Wd Datuak: Q109375695
**Purchaseko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (normalean **Purchaseko Unibertsitatea** edo **SUNY Purchase**) Purchaseko (New York) unibertsitate publikoa da. New Yorkeko Unibertsitate Publikoen (SUNY) sistemako 13 ikastetxe integraletako bat da. Nelson Rockefeller gobernadoreak sortu zuen 1967an, "SUNY sistemaren harribitxi kultural gisa".

Purchaseko Unibertsitateak honako tituluak ematen ditu: Arte lizentziatua (BA), Zientzia lizentziatua (BS), Arte Ederretako lizentziatua (BFA), Musika lizentziatua (MusB), Arte masterra (MA), Arte Ederretako masterra (MFA) , eta Musika Masterra (MM). Arte eta Zientziak lizentziaturak lortzeko baldintza gisa, ikasleek azken urteko proiektu bat burutzen dute, zeinean bi seihilekoko azterketa sakon, original eta sortzaile bati eskaintzen dizkioten fakultateko tutore baten ardurapean. Era berean, BFA eta MusB ikasketak goi mailako erakusketa, film edo errezitaldi batekin amaitzen dira. Master tituluak tesi batekin amaitzen dira eta MFA eta MM erakusketa, errezitaldi edo hari lotutako aurkezpen batekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4359408
* Commonscat Multimedia: State University of New York at Purchase

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151459043
* ISNI: 0000 0001 0165 1508
* LCCN: n2001021109
* ULAN: 500310275

 |

* Wd Datuak: Q4359408
* Commonscat Multimedia: State University of New York at Purchase
**Rockingham konderria** (ingelesez: *Rockingham County*) New Hampshireko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brentwood da. 2010eko zentsuaren arabera 295.223 biztanle zituen, Rockingham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockingham konderriak 2.059,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 260,01 ura dira. Beste 1.799,32 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 143,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 295.223 pertsonetatik 284.153 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.142 dira. 1.790 beltzak edo afroamerikarrak. 418 amerikar natiboak ziren eta 93 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4.910 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 348 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.511 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54438
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, New Hampshire

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138380787
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 70951
* TGN: 7014352

 |

* Wd Datuak: Q54438
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, New Hampshire
**Rockingham konderria** (ingelesez: *Rockingham County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wentworth da. 2010eko zentsuaren arabera 93.643 biztanle zituen, Rockingham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockingham konderriak 1.483,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,53 ura dira. Beste 1.464,77 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 63,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 93.643 pertsonetatik 73.903 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.159 dira. 17.529 beltzak edo afroamerikarrak. 307 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 423 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 97 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.340 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505422
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137216929
* LCCN: n81076881
* NARA: 10039414
* **Lekuak**
* OSM: 2528739
* TGN: 2001535

 |

* Wd Datuak: Q505422
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, North Carolina
**Robotikaren Hiru Legeak** Isaac Asimov errusiar zientzia-fikziozko idazleak idatzi zituen robotikari buruzko arauak dira. Idazle honek idatzitako eleberri guztietako errobotek bete ditzaten diseinatuak daude. Lehenbiziko aldiz, 1942ko *Ni, Robota* eleberriko *Runaround* (*Zirkulu Biziotsua*) kontakizunean agertu ziren.

Honako hauek dira:

1. Robot batek ezin diezaioke gizaki bati kalterik egin, ezta gizakiak kalterik jasan dezan utzi edo onartu ere.
2. Robot batek gizakien aginduei men egitera derrigortua dago, betiere lehenbiziko legea urratzen ez badute.
3. Robot batek bere burua babestu beharra du, betiere honek lehen eta bigarren legeak urratzen ez baldin baditu.

Zero legea
----------

Giskard Reventlov robotak bere egin eta Daneel Olivaw robotaren burmuinean txertatu zuen lege bat da. Lehen legearen orokortzea da eta honakoa dio:

0. Robot batek ezin diezaioke Gizateriari kalterik egin, edota Gizateriak kalterik jasan dezan utzi edo onartu ere.
Lege honek Daneel Olivaw robota edozeren gainetik Gizateria babestera derrigortzen du, bai eta gizaki jakin bakar bat babestera ere. Zero legea *Robotak eta Inperioa* kontakizunean garatua da eta *Sorrera eta Lurr* eleberrian paper garrantzitsua jokatzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23758
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q23758
| Quebrantahuesos |
| --- |
| 2007ko lasterketa Somport ingurutik iraganez. |
| **Lekua** | Aragoi Sabiñanigo, Aragoi Espainia |
| **Data** | Ekaina aldera |
| **Mota** | Egun bakarreko lasterketa |
| **Antolatzailea** | Peña Ciclista Edelweiss |
| Historia |
| **Lehenengo edizioa** | 1991 |
| **Edizio kopurua** | 20 (2010) |
| **Webgunea** | www.quebrantahuesos.com |

**Quebrantahuesos** (gaztelaniazko hitza, euskaraz «ugatza» esan nahi duena) Aragoin jokatzen den egun bakarreko txirrindularitza amateurreko lasterketa bat da, mota horretako lasterketen artean munduko garrantzitsuenetakoa. Sabiñanigo udalerriko Peña Ciclista Edelweiss elkarteak antolatzen du, urtean behin, eta 8.000 bat txirrindulari amateurrek parte hartu ohi dute.

Lasterketa Sabiñanigo udalerrian hasi eta Espainia aldeko Somport (1632 m) eta Portalet (1794 m) mendateak iragaten ditu, aldiz, Frantzia aldeko Maria Blanca (1035 m) mendatea ere igarotzen du. Ibilbideak honako udalerri hauek iragaten ditu: Pardinilla, Guasa, Castiello de Jaca, Villanúa, Canfranc, Candanchú, Urdos, Bedous, Sarrance, Escot, Bilhères, Bielle, Gère-Bélesten, Laruns, Aigas Caudas, Artosta, Formigal, Escarrilla, El Pueyo de Jaca, Hoz de Tena, Biescas eta Senegüé.

Kanpo estekak
-------------

* Quebrantahuesos lasterketaren webgunea **(Gaztelaniaz)** **(Frantsesez)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5996029
* Commonscat Multimedia: Marcha cicloturista Quebrantahuesos

---

 |

* Wd Datuak: Q5996029
* Commonscat Multimedia: Marcha cicloturista Quebrantahuesos
**Sabé** Star Wars film sagan Padmé Amidala erreginaren ohorezko dama da. Panakak aukeratu zuen gorteko dama bezala Amidalarekin zuen antzekotasun fisikoagatik, baita bere adimena, kemena eta leialtasunagatik. Bere erreginari beita bezala zerbitzatu zion zuhurtziarik gabeko begiradak xede nagusitik baztertuz. Sabé Amidala erreginaz janzten zen eta Padmé gainontzeko konpainia damen artean ezkutatzea uzten zuen, horrela seguru zegoelarik. Oso gaztetatik Padmérekin batera jaso zuen entrenamenduaren ondorioz Amidala erreginaren izaera politiko bera du, batzuetan, garaitu ere egiten duelarik. Bere nortasuna erreginak berak argitu zuen Gunganengana Merkataritza Federazioa garaitzeko laguntza bila joan zenean. Ordu batzuk beranduago Nute Gunray erregeordearen armadaren aurka garaipena lortu zuten, gainontzekoekin egiten zuten bezala ziria sartuz. Sabé Amidalaren errege segizioko damarik garrantzitsuena da. Krisi egoeretan Sabék eta Amidalak euren paperak trukatzen dituzte. Sabé tranpa bat bihurtzen da, erregina bezala mozorrotua, Amidalak konpainia dama baten jantzi xaloa janzten duen eta hain formala ez den Padmé Amidala izenarekin doan bitartean. Paper hau hartzen dutenean, Sabé eta Amidalak elkarrekin modu sekretuan komunikatzen dira zeinu oso sotilekin, euren benetako nortasunak agerian ez uzteko. Nabooko federazioaren merkataritza inbasioan Sabé erregina bezala aurkeztua izan zen zenbait alditan.

Ez da askoz gehiagorik ezagutzen Sabéren bizitza pertsonalari buruz, baina "Erreginaren kuttuna" dela ezagutzen da, Amidala eta bera lagun handiak baitira eta elkar zaintzen baitira.

Star Wars film sagako bigarren trilogian agertzen da, Keira Knightley aktore britainiarrak interpretatuz.
**Renault Clio** Renaultek 1990ean sortutako automobila da, egun hirugarren belaunaldian dagoena. Cliok arrakasta handia izan du, Europan salduenen artean eta Frantzian salduena izanik.

Lehenengo belaunaldia 1994an eta 1996an sortu zen. 1998ko udazkenean, bigarren belaunaldia aurkeztu zen Parisko Motorrean: Renault Klio II.a, plataforma berri batean. 2000. urtean, Renault Klio Sport 6-ren aldaketa bat erdialdean kokatuta dagoen B6 motorrarekin agertu zen, atzeko eserlekuen ordez. Hiru litroko motor honen boterea izan zen 230 hp-hau Da, Ekoizpen Renault Klio bertsio boteretsuena. 2012ko urriaz geroztik ekoizten Den Elio ibarraren arabera, Renault diseinatzaileek Harrapari konpaktu bat garatu dute, eta ekoizpena 2013ko bigarren seihilekoan hasi zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Renault’s New Clio III"; GreenCarCongress.com
2. ↑    *Renault Klio 2022: zehaztapen teknikoak, prezioa, argitalpen data.* .

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q309258
* Commonscat Multimedia: Renault Clio

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12249289x (data)
* NKC: ph117119

 |

* Wd Datuak: Q309258
* Commonscat Multimedia: Renault Clio
**Safari callejero** Francisco Ibáñezek sortutako pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen laugarren abentura luzea da, 1969ko azaroak 10 eta 1970 artean aritaratua.

Argitalpen ibilbidea
--------------------

Gran Pulgarcitoren 42.etik 52. zenbakirarte serialdu ondoren, zenbaki bakoitzeko 4 orrialde argitaratuz, bilduman errekopilatua izan zen, Ases del Humorren 3. zenbakian, Colección Oléren hirugarren edizioko 98. zenbakian eta Ediciones Bren Súper Humorren 21. liburukian Chapeau el "esmirriau", El sulfato atómico, El plano de Alí-gusa-no eta La caja de los diez cerrojosekin batera.

Laburpena
---------

Lapur bat sartu da Bacterio profesorearen etxean sartu eta bertako laborategiko animali guztiek ihes egitea eragin du. Animaliak metabolismoa eta ohiturak aldatzen dizkien suero baten eraginpean daude. Mortadelo eta Filemonek hiri osoan zehar bilatuz berreskuratu beharko dituzte. Hala, beraz, beste batzuen artean, Celestino banpiroa, Dorotea oiloa eta Zacarías zakurra bilatuko dituzte.

Eraginak eta ondarea
--------------------

Bildumako hasierako biñeta André Franquinen beste biñeta baten plagioa da. Alabaina, abentura hau Ibáñezen oso bereizgarria da eta berezitasunak dituzten animalien harrapaketaren baliabidea Misión de perros edo Pánico en el zoo bezalako beste komiki batzuetan berrerabiliko da.

Beste komunikabide batzuetan
----------------------------

* Osorik pertsonaiei buruzko telesailean egokitu da. Mortadelo y Filemón II: Safari callejero izeneko bideo-joko bat ere egin zen 1989an.

Benetako aktoreekin eginiko La gran aventura de Mortadelo y Filemón filmean agenteak modu berean esnatzen dira (hormatik irtetzen den mazo baten bidez).

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Contra el "gang" del chicharrón** | **Mortadelo eta Filemonen abentura luzea**1969-1970 | Ondorengoa**Valor y... ¡al toro!** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754221

 |

* Wd Datuak: Q3754221
*Njáls saga*ren zati bat Möðruvallabók eskuizkribuan (AM 132 *folio* 13r) c. 1350.
**Saga** Islandiako Erdi Aroko literaturan, hitz lauzko kondaira epikoa. Norvegiatik Islandiara joan zirenen artean sortu ziren sagak, X. mendearen inguruan. Lehenbizi ahoz kontatzen ziren, eta XII. mendeaz geroztik idatziz gorde ziren. Sagetako gertaerak (mendekuak, hilketak, grinak) ia beti tragikoak ziren, eta zoritxarreko halabeharra zuten gaitzat.

Gaur egungo sailkapenen arabera, errege-sagak, kondaira-sagak, eta islandiarren sagak edo familia-sagak dira mota nagusiak. Azken multzoa da ezagunena. Familia-sagetan Islandian 930-1050 urteetan gertatutako kondairak biltzen dira, eta 1190etik 1320ra idatzi ziren gehienak. Denbora luzean uste izan da familia-sagak benetako pertsonaien gertaeretan oinarrituak zirela, baina gaur egun eleberri historikoen antz handiagoa ematen zaie, eta oinarrian egia izan ala ez, literatura lantzat hartzen dira eta ez historia lan gisa.

Dena den, kondaira horietan antzinako bizimoduaren berri ugari ematen da. Hogeita hamar bat familia-saga ezagutzen dira, horien artean, Snorri Sturlusonen *Egils saga* (1179-1241); *Gisla saga*, eta *Njals saga*. 1230-1290 bitarteko urteetan idatzi ziren familia-saga gehienak. Erregeen sagetan Norvegiako erregeen berri ematen da *(Morkinskinna*, *Fagrskinna* eta handiena, *Heimskringla).* Bilduma zaharrenak 1200-1235 ingurukoak dira. XIII. mendean kondaira-sagek arrakasta handia izan zuten; horietan gauza harrigarriak eta liluragarriak zituzten historiako gertaera zehatzak baino gustukoago. Horietako bat da *Völsunga saga* (1270), Nibelungoen kondairaren moldaera.

* Landnámabók eskuizkribua Reykjavik-en (Islandiako Asentamentuen liburua)<ref> **(Islandieraz)** «Landnámabók (Islandiako Asentamenduen liburua) AM 371 4to | Handrit.is» *handrit.is* (The Árni Magnusson Institute of Icelandic Studies) (Noiz kontsultatua: 2023-04-27).</ref>
* 
* 
*

Ikus gainera
------------

* Islandiar sagak

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180494
* Commonscat Multimedia: Sagas

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85116475
* NKC: ph116321
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q180494
* Commonscat Multimedia: Sagas
**Safe Harbor** (euskaraz *Badia Segurua*) 2009ko Jerry Jameson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako telefilm bat da. Treat Williams eta Nancy Travis aktoreek antzeztu zuten.

Benetazko istorio batean oinarritua dago, Safe Harbor Boys Home arriskuan dauden nerabeak hezitzeko programarenprogramaren hastapenean, AEBetako Florida estatuko Jacksonville kostaldeko hirian Doug eta Robbie Smith senar-emazteek sortua. Honetan, nerabe gatazkatsuak itsasontzian jaso eta nabigazio eta itsas jarduerak irakatsiz berreskuratzen dira, tartean soldadura, mekanika eta elektrizitate irakaspenak ere eskeiniz.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

AEB, Florida, Jacksonville. Doug eta Robbie (Treat Williams eta Nancy Travis) itsasontzi batean bizi den seme-alabarik gabeko senar-emazte heldu batzuk dira. Elkarrekin itsasbidai bati ekitera doazen unean, eta Dougen adiskidemina den David Roberts (Orson Bean) epaileak hala eskaturik, lau nerabe gatazkatsu beren ontzian jasotzea erabakiko dute, erreformategira bidal ez ditzaten.

Aktoreak
--------

* Treat Williams: Doug
* Nancy Travis: Robbie
* Orson Bean: David Roberts epailea
* Reiley McClendon: Luke
* Charlie McDermott: David Porter
* Cameron Monaghan: Larry Parker
* Sam Jones III: Billy
* Jimmy Ortega: Sheriffa

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3220353

 |

* Wd Datuak: Q3220353
**1923ko Txinatarren Migrazio Legea**, baita ere **Txinatar Esklusio Legea**, Kanadako Parlamentuak onartutako legea izan zen. William Lyon Mackenzie King Kanadako Alderdi Liberaleko lehen ministroaren gobernuak onartu zuen, Kanadara txinatarren migrazioa ia guztiz debekatuz. Nazio gehienetako migrazioa nolabait kontrolatzen bazen ere, Txinatik zetozen migratzaileak izan ziren guztiz debekatu ziren bakarrak. 

Bigarren Mundu Gerraren ostean Kanadak Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala sinatu ostean legea bertan behera utzi zen, 1947ko urtarrilaren 1ean 1946ko Kanadako Hiritartasun Legea onartu ostean. Hala ere, 1962ra arte ez zen berriro hasi txinatar migrazioa modu arautu batean, eta 1967an puntuetan oinarritutako migrazioari ekin zitzaion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Stoke, Harold W..  (1933-10). «Some Problems of Canadian Federalism» *American Political Science Review* 27 (5): 804–811. doi:10.2307/1946903. ISSN 1537-5943. (Noiz kontsultatua: 2023-04-29).
2. ↑   «Chinese Immigration Act, 1923 | Canadian Museum of Immigration at Pier 21» *pier21.ca* (Noiz kontsultatua: 2023-04-29).
3. ↑   Ng, Wing Chung.  (1999). *The Chinese in Vancouver, 1945-1980 : the pursuit of identity and power.*  UBC Press ISBN 978-0-7748-5223-4. PMC 758649712. (Noiz kontsultatua: 2023-04-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3100989

 |

* Wd Datuak: Q3100989
*Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Sailkapen zientifiko (argipena)»*

**Domeinua**
**Erreinua**
**Filum edo  
dibisioa**
**Klasea**
**Ordena**
**Familia**
**Generoa**
**Espeziea**
Taxonomia maila nagusiak  
(tarteko mailak ez dira ageri)

**Sailkapen zientifikoa** edo **biologiako sailkapen zientifikoa** biologian espezie eta organismoak sailkatzeko erabiltzen den sistema da. Lineok proposatu zuen metodoan oinarritzen da, baina ondoren Charles Darwinek egindako ekarpenekin hobetu, DNAren inguruko ikerketek eta analisi informatikoak berritu egin dute hau egiteko modua.

Lineo
-----

Lineok *Systema Naturae* liburua argitaratu zuen 1735an. Bere sisteman natura osoa hiru zatitan banatua zegoen: mineralak, begetalak eta animaliak. Lineok lau sailkapen maila zehaztu zituen: klasea, ordena, generoa eta espeziea.

Hala ere bere ekarpenik famatuena gaur egun erabiltzen den sistema binomiala da, zeinetan espezie bakoitza *Genero espezie* moduan aipatzen den.

Garapena denboran
-----------------

Lineoren klasifikazioaren geroztik Charles Darwinen arbaso komunaren ideia sartu zen sailkapenetan.

1960ko hamarkadan eskola kladistikoa sortu zen, taxoi bakoitza eboluzio-zuhaitz batean kokatuz. Taxoi bakoitzak arbaso komun bateko izaki guztiak jaso behar ditu eta hauei monofiletiko deitzen zaie. Talde batea kontrakoa gertatzen bada, parafiletikoa izango da (adibidez, satitsu guztiak ez dira talde berekoak).

Domeinuak erlatiboki berriak dira, 1990an sortu baitzen hiru domeinuen sistema. Gaur egun biologo gehienek sistema hau erabiltzen dute, nahiz eta batzuek *bost erreinuen sistema* erabiltzen duten. Metodo honetan lehen zegoen Monera (Bacteria) erreinua orain Bacteria eta Archaea domeinutan banatu da. Beste 4 erreinuak Eukaryota domeinuan bildu dira.

Adibideak
---------

Taula honetan biologiaren historian erabili diren 5 espezie nagusiak agertzen dira.

| Izena | Ozpin-eulia | Gizakia | Ilarra | Kuleto faltsua | *E. coli* |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Domeinua** | Eukarya | Eukarya | Eukarya | Eukarya | Bacteria |
| **Erreinua** | Animalia | Animalia | Plantae | Fungi | Monera |
| **Filuma** | Arthropoda | Chordata | Magnoliophyta | Basidiomycota | Eubacteria |
| Azpifiluma | Hexapoda | Vertebrata | Magnoliophytina | Hymenomycotina |  |
| **Klasea** | Insecta | Mammalia | Magnoliopsida | Homobasidiomycetae | Proteobacteria |
| Azpiklasea | Pterygota | Placentalia | Magnoliidae | Hymenomycetes |  |
| **Ordena** | Diptera | Primates | Fabales | Agaricales | Enterobacteriaceae |
| Azpiordena | Brachycera | Haplorrhini | Fabineae | Agaricineae |  |
| **Familia** | Drosophilidae | Hominidae | Fabaceae | Amanitaceae | Enterobacteriaceae |
| Azpifamilia | Drosophilinae | Homininae | Faboideae | Amanitoideae |  |
| **Generoa** | *Drosophila* | *Homo* | *Pisum* | *Amanita* | *Escherichia* |
| **Espeziea** | *D. melanogaster* | *H. sapiens* | *P. sativum* | *A. muscaria* | *E. coli* |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11398
* Commonscat Multimedia: Taxonomy

---

 |

* Wd Datuak: Q11398
* Commonscat Multimedia: Taxonomy
**Saint-Maloko Saint Vincent katedrala** (frantsesez: *Cathédrale Saint-Vincent-de-Saragosse de Saint-Malo*) Bretainiako Saint-Malo hiriko katedral katolikoa da. Hueskako San Bizenteren katedrala da.

Historia
--------

VII. mendeko eliza bat IX. mendean beste bat izan ziren tokian eraiki zen katedrala, Jean de Châtillon (1146-1163) Saint-Maloko apezpiku zela. XII mendekoak dira klaustroa, habeartea eta transeptua. XIII. mendean korua gehitu zitzaion eta dorrea 1422an bukatu zuten.

Hurrengo mendeetan atalak gehitu zitzaizkion eta gaur egungo aurrealdea 1722 eta 1773 artean egina da. Katedrala diozesi zabal baten egoitza zen baina 1801eko konkordatuak diozesiaren amaiera ekarri zuen eta lurrak Rennes, Saint-Brieuc eta Vanneseko apezpikuen esku gelditu ziren.

1944ko bonbardaketek Saint-Malo suntsitu egin zuten eta katedrala bera ere oso kaltetua gelditu zen. Berreraikitze lanak 1972 arte luzatu ziren. Raymond Cornon izan zen berrizte lanak aurrera eraman zituen arkitektua. Brontzezko aldare nagusia 1991eko abenduaren 8an sagaratu zen.

Tro Breizh
----------

Bretainia sortu zuten zazpi santuen katedralak biltzen dituen erromes ibilbidea da. Santu hauek V. eta VI. mendeetan Armorika kristautu zuten monje zeltak izan ziren. Hauek dira zazpi hiriak eta santuak:

* Quimper (Saint Corentin)
* Saint-Pol-de-Léon (Saint Pol)
* Tréguier (Saint Tudwall)
* Saint-Brieuc (Saint Brioc)
* Saint-Malo (Saint Malo)
* Dol-de-Bretagne (Saint Samson)
* Vannes (Saint Pattern)

Iruditegia
----------

* Katedrala.Katedrala.
* Katedrala.Katedrala.
* XII mendeko klaustroa.XII mendeko klaustroa.
* Aldare nagusia.Aldare nagusia.
* Erroseta.Erroseta.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2385003
* Commonscat Multimedia: Cathédrale Saint-Vincent de Saint-Malo

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00090798

 |

* Wd Datuak: Q2385003
* Commonscat Multimedia: Cathédrale Saint-Vincent de Saint-Malo
**Roman Maiz Uriguen "Okelar"** (Mutriku, Gipuzkoa, 1928ko azaroaren 5a - *ib.*, 2015eko otsailaren 6a) herri-bertsolari ezaguna izan zen, Modesto Maizen anaia.

Izen bereko baserrian bizi izan zen. Bertsolari bezala bere saio gehienak sagardotegi eta elkarteetan izan zituen, askotan Jon Azpillagarekin baina baita ere Patxi Etxeberria, Jon Mugartegi, Nikolas Zendoia e.a. Felix Ibargutxiren hitzetan "bertsolaritza zaharreko azken maisu handietako bat da Okelar."

2012an bere bertsogintzari buruzko liburua argitaratu da. Lan horren sarreran horrela dio Pello Esnalek: "Izan ere bertsolari maitagarria bada, horixe da Roman Maiz, Okelar bertsolaria. Eta norbaiten bertsoek plazaratzea merezi badute Okelarren bertsoek merezi dute".

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Artikulua: Felix Ibargutxiren komentarioa DVn.
2. ↑  *Roman Maiz, Okelar bertsolaria*

Bibliografia
------------

* Mutrikuko Bertso Eskola: *Okelar*. Mutriku, 1993.
* Okelar anaiak (Roman eta Modesto): *Okelar: Ahotik paperera. 25 urte*.
* *Roman Maiz, Okelar bertsolaria* Pello Esnalek eta Joxemari Iriondok paratutako edizioa. Auspoa bilduma 322, 2012.ISBN: 978-84-7907-687-0

Kanpo estekak
-------------

* 2015-02-06 Hitza: Lea Artibai eta Mutrikuko Hitza

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266667

 |

* Wd Datuak: Q12266667
**Rockland konderria** (ingelesez: *Rockland County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New City da. 2010eko zentsuaren arabera 311.687 biztanle zituen, Rockland kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockland konderriak 516,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 66,8 ura dira. Beste 449,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 603,71 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 311.687 pertsonetatik 252.453 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 48.783 dira. 34.623 beltzak edo afroamerikarrak. 487 amerikar natiboak ziren eta 43 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19.099 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 609 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.373 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111098
* Commonscat Multimedia: Rockland County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148912345
* ISNI: 0000 0004 0436 0206
* GND: 4496993-4
* LCCN: n79095422
* NARA: 10036438
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1835363
* TGN: 1002833

 |

* Wd Datuak: Q111098
* Commonscat Multimedia: Rockland County, New York