recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gravity Co. Ltd.** ( **Gravity Corporation** bezala ere ezaguna) 2000ko apirilean sortutako bideo-jokoen konpainia da, Ragnarok Online MMORPG joko arrakastatsuagatik ezaguna.

Historia
--------

Gravity enpresa txiki gisa hasi zen, Seulen (Korea) sortua. *Ragnarok Online* joko masiboaren arrakastarekin, mundu mailako enpresa entzutetsu bat bihurtu zen, Los Angelesen (Kalifornia) sukurtsal erdi independente bat ezarriz, Gravity Interactive, Inc. izenez ezagutzen dena, non *Ragnarok Online jokoarekin* lotutako arazoak kudeatzen dituzten, mundu osoan *International Ragnarok Online* edo *iRO* izenez ezaguna.

Garai hauetan, enpresak barne arazo politiko ugari izan ditu. 2005eko abuztuaren 30ean, Jung Ryool Kim-ek, Gravity-ren akzioen kontrolatzaileak, bere ekarpenen % 52 saldu zuen, enpresa uzteko planak eginez. Erosleak Japoniako Ezer eta Techno Groove izan ziren, Il Young Ryu eta Taizo and Masayoshi Son-ek kontrolatutako bi enpresa teknologikoak. Akziodun berri bihurtu ondoren, 2005eko irailaren 13an, *Il Young Ryu* izendatu zuen Gravity-k presidente eta zuzendari bateratu berri gisa.

Kaleratutako jokoak
-------------------

* Ragnarok Online
* ROSE Online
* Time N Tales
* Ragnarok 2: The Gate of the World
* Requiem Online
* Ragnarok Mobile
* Ragnarök M

Garatzen ari diren jokoak
-------------------------

* Stylia

Kanpo estekak
-------------

* Gravity Co webgune ofiziala
* Times & Tales webgune ofiziala
* Rose Online Orri Ofiziala
* Ragnarok II webgune ofiziala
* Ragnarok Online-ren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484143

 |

* Wd Datuak: Q484143
*Artikulu hau argia sortzeko tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kriseilu (argipena)».*
**Kriseilu** bat.
**Kriseilua** antzinatik argiztatzeko erabiltzen den tresna da, olioz edo beste erregai batez beteriko buztin edo metalezko ontzi batean jarritako muki batean sua piztuz erabiltzen dena. Kandela eutsita izateko plater eta ontzia ere bada.
Antzinako Erroman erabiltzen zen kriseiluari lucerna izena ematen zaio.

* Bale gantza erabiltzen zuen kriseilua. Metropolitan Museum of ArtBale gantza erabiltzen zuen kriseilua. Metropolitan Museum of Art
* Latoizko kriseilua.Latoizko kriseilua.
* Karburozko kriseilua.Karburozko kriseilua.
* XIX. mendeko baten itxura duen kriseilu modernoa.XIX. mendeko baten itxura duen kriseilu modernoa.
* Jose Benlliureren La vieja del cándil (Kriseiluaren atsoa).Jose Benlliureren La vieja del cándil (Kriseiluaren atsoa).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q821952
* Commonscat Multimedia: Oil lamps

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4060401-9
* AAT: 300037630
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q821952
* Commonscat Multimedia: Oil lamps
**Gray konderria** (ingelesez: *Gray County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pampa da. 2010eko zentsuaren arabera 22.535 biztanle zituen, Gray kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gray konderriak 2.406,96 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,7 ura dira. Beste 2.398,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.535 pertsonetatik 20.929 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.365 dira. 1.055 beltzak edo afroamerikarrak. 152 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 83 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 304 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109312
* Commonscat Multimedia: Gray County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129013553
* LCCN: n81050293
* NARA: 10047091
* **Lekuak**
* OSM: 1809555
* TGN: 2001992

 |

* Wd Datuak: Q109312
* Commonscat Multimedia: Gray County, Texas
Gutun-azal bat irekitzen gutun-irekitzeko batekin
**gutun-irekitzekoa** labana itxurako objektu bat da, gutun-azalak irekitzeko edo liburuetatik moztu gabeko orrialdeak zatitzeko erabiltzen dena.

Bertsio elektrikoak ere eskuragarri daude, motorrak erabiliz gutun-azalak hortz batean zehar irristatuz funtzionatzen dutenak. Hauek gutun-azal bolumen handiagoa maneiatzeko abantaila dute, baina xaflak gutun-azalaren edukia moztu eta honda dezake.

Gutun-irekitzekoak egurrez, metalez, plastikoz egin daitezke, batzuetan bolizkoak edo material konbinatuz. Gutun-irekitzeko moderno batzuek bizar-xafla bat dute plastikozko helduleku baten barruan ezkutatuta. Nolanahi ere, papera etengabe mozteak ahoaren higadura ekarriko du, eta zorroztu edo ordeztu egin beharko da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q915110
* Commonscat Multimedia: Letter openers

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300259185

 |

* Wd Datuak: Q915110
* Commonscat Multimedia: Letter openers
**Béthincourt** Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 23 biztanle zituen.

Demografia
----------

### Biztanleria

2007an Béthincourt udalerrian erroldatutako biztanleak 23 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 17 etxebizitza zeuden, 12 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 16 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 12 etxebizitza nagusietatik 10 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Ekonomia
--------

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 10 ziren, horien artean 6 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 6 pertsona aktiboak lanean(4 gizon eta 2 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Gertuen dauden herriak
----------------------

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboaHerri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Béthincourt**Béthincourt**
Població amb 138 habitants (2000)Gercourt-et-Drillancourt (3,7 km)
Població amb 76 habitants (2000)Malancourt (3,8 km)
Població amb 0 habitants (2000)Cumières-le-Mort-Homme (3,9 km)
Població amb 44 habitants (2000)Cuisy (4,3 km)
Població amb 100 habitants (2000)Forges-sur-Meuse (4,5 km)
Població amb 176 habitants (2000)Chattancourt (4,6 km)
Població amb 127 habitants (2000)Esnes-en-Argonne (5,1 km)
Població amb 284 habitants (2000)Consenvoye (5,6 km)
Població amb 54 habitants (2000)Septsarges (5,7 km)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
2. ↑  Logement, 1968-2007
3. ↑  Emploi et population active 1999 et 2007

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Résumé statistique[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* **(Frantsesez)**Évolution et structure de la population[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* **(Frantsesez)**France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1047383
* Commonscat Multimedia: Béthincourt

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 15264716q (data)
* **Lekuak**
* OSM: 2978807
* INSEE: 55048

 |

* Wd Datuak: Q1047383
* Commonscat Multimedia: Béthincourt
ErronboedrikoaErronboedrikoa
**Sistema erronboedrikoa** (edo **trigonala**) kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Sistema erronboedrikoan, kristala luzera bereko bektoreez osaturik dago, eta horietatik hiru ez dira elkarrekiko ortogonalak.

*a* = *b* = *c*; {\displaystyle \alpha =\beta =\gamma \neq 90^{\circ }}

Zenbait sailkapenetan, sistema erronboedrikoa sistema hexagonal handiago baten barruan sailkatzen da.

Bravaisen sareta erronboedriko bakarra existitzen da.

Adibideen zerrenda
------------------

Hurrengo zerrendan sistema erronboedrikoan dauden taldeak adierazi dira, nazioarteko idazkeran eta Schoenfliesen idazkeran nola idazten diren adierazi da eta bakoitzaren adibideak jarri dira.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Izena** | **Nazioarteko idazkera** | **Schoenflies idazkera** | **Adibideak** |
| Erronboedriko holoedrikoa | {\displaystyle {\overline {3}}m} | *D3d* | kaltzita, korindoia, hematitea |
| Erronboedriko hemimorfikoa | {\displaystyle 3m} | *C3v* | turmalina, alunita |
| Erronboedriko tetartoedrikoa | {\displaystyle {\overline {3}}} | *S6* | dolomita, ilmenita |
| Trapezoidala | {\displaystyle 32} | *D3* | kuartzoa, zinabrioa |
| Erronboedriko tetartoedrikoa | {\displaystyle 3} | *C3* | ez |

Ikus, gainera
-------------

* Kristal-egitura

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q588274
* Commonscat Multimedia: Trigonal lattices

---

 |

* Wd Datuak: Q588274
* Commonscat Multimedia: Trigonal lattices
**Komitatibo**a kasu gramatikoa da, «zerbaitekin / norbaitekin batera» adierazten duena.

Hizkuntza eranskarien artean zabalduta dago eta euskaran «-(a)rekin / -ekin» atzizkiak ditu.

Munduko hizkuntzetan
--------------------

Kasu hau, adibidez, bepsaerak (uraldar hizkuntzen kidea) du; hizkuntza horretan kasuak *-nke* eta *-*(*i*)*denke* atzizkiak ditu: *koira**nke*** «txakur batekin / txakurrarekin» — *koir**idenke*** «txakurrekin».

Izan ere, hizkuntza eranskari batzuek komitatiboaren atzizkia «eta» hitzaren ordez erabiltzen zuten eta, horren ondorioz, «eta» hitza mailegatu zuten, adibidez, finlandierazko / estonierazko *ja* «eta» hitza germaniar hizkuntza batetik eratorri zen eta turkierazko *ve* «eta» hitza persieratik eratorri zen.

Hizkuntza indoeuropearren artean osetierak du kasu hau.

Ikus, gainera
-------------

* Kasu (gramatika)
* Gramatika
* Izen
* Morfologia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q838581

 |

* Wd Datuak: Q838581
**Gothmog** J. R. R. Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da, Erdialdeko Lurraldekoa. Baso Minas Morguleko ordezkari militar bat zen, Mordorreko armadaren bigarren agintaria Pelennorreko Zelaietako Guduan, Angmarreko Errege Sorgina edo Nazgûlen Jaunaren atzetik, eta, beraz, hau hil ondoren, Gothmogek hartu zuen agintaritza.

Gothmogek, gudura, tropa gehiago bidali zituen Osgiliathetik eta gudua, Mordorreko armadaren alde jartzea lortu zuen. Aragorn, korsarioen itsasontzietan laguntzarekin iritsi zenean, Gothmogen tropak garaituak izan ziren.

Egokitze zinematografikoa
-------------------------

Eraztunen Jauna:Erregearen Itzulera filmean, Gothmog arrosa koloreko orko bat da. Pelennorreko Zelaietako guduan, huargo bat muntatzen du. Filmean, Gothmog, guduko buruzagi nagusia da, Nazgûlen Jauna, munstro hegodunaren gainean baitzihoan. Filmean, orko bat da, baina Nazgûl bat izan zitekeela esaten da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2556540

 |

* Wd Datuak: Q2556540
**Golko Saronikoa** (grezieraz Σαρωνικός κόλπος, *Saronikós kólpos*) Greziako ekialdeko kostaldeko golko zabal bat da, Egeo itsasora irekia eta Korintoko istmoaren ekialdeko muturra zehazten duena. Atenaseko hiriguneak inguratzen du golko honen ipar-ekialdeko kostaldea eta Pireoko portua zein Eleftherios Venizelos Nazioarteko Aireportua golkoaren ipar-ekialdeko ertzean daude.

Historia
--------

Bere izena Saron errege mitologikoaren izenetik dator, Psifaei (gaur egun Psifta) lakua zeharkatzen ito zena. Golko Saronikoa Avernorako sei sarreren sail bat zela uste zen, horietako bakoitza gaizkile edo lapur bezala azaltzen zen etsai ktoniko batek zaindua.

Bertako uretan, K. a. 480an Salaminako gudua gertatu zen, Europaren garapena egundaino aldatu zuena.

Antzinaroan Cencreaseko portua bertan zegoen.

Geografia
---------

Golko honetan zenbait uharte garrantzitsu daude, Saroniko uharteak bezala ezagutzen direnak, Egina, Salamina eta Poros kasu, Patroklou eta Vleves bezalako uharte txikiagoez gain.

Hondartzak ugariak dira bertako kostaldearen zati handi batean, Porosetik Epidaurora, Galatakitik Kinetara eta Megaratik Eleusisera doazen zatietan, El Pireotik Anavyssosera doan zatiaz gain.

Golkoaren barnealdeko sarguneen artean Faleroko badia, Falerotik gertu, Atenasetik hego-mendebaldera, Eleusiar badia Eleusisen, iparraldean eta Kechrieseko badia ipar-mendebaldean daude. Golkoaren hondoan Korintoko kanalaren ekialdeko muturra dago, istmoa zeharkatu eta Korintoko golkoarekin lotzen duena.

Golko honetan itsasoratzen diren ibairik garrantzitsuenak Loutro eta Zefiso dira.

Golkoak zenbait birfindegi ditu iparraldeko zatian, Korintoko ekialdea, Agioi Theodoroiko mendebaldea, Eleusis, Aspropyrgos, Skaramangas eta Keratsini barne. Bere ekoizpen totala Greziako altuenetako bat da eta Atenas eta gainontzeko Greziako ekoizpenaren zatirik handiena egiten dute, petrolioaren zati bat esportaziorako erabiliz.

Golkoan zenbait itsasbide daude, bereziki Korintoko kanalera iristeko Perama eta Salaminaren arteko itsasartea zeharkatzen duena.

Geologia
--------

Falla lerroak nagusi dira bereziki ipar-mendebaldean. Methanako sumendiak hego-mendebaldean daude Kromyoniarekin batera, Korintoko istmoan, Eginan eta Porosen.

Golko honek richter eskalan 4,9 gradutara iritsi zen lurrikara bat jasan zuen 2005eko urtarrilak 4an. Lurrikarak Egina eta Nauplia astindu zituen, eta, beranduago, Kalamatara iritsi zen. Arratsaldeko 16:00etan (UTC) gertatu zen, 18:00etan (tokiko ordua).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211779
* Commonscat Multimedia: Saronic Gulf

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242985574
* LCCN: sh87000201
* NKC: ge1118630
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1113788

 |

* Wd Datuak: Q211779
* Commonscat Multimedia: Saronic Gulf

37°47′52″N 23°37′04″E﻿ / ﻿37.797777777778°N 23.617777777778°E﻿ / 37.797777777778; 23.617777777778
**Christian Gottlieb Welté** (1745/49ko abenduaren 3a - 1792ko abenduaren 17a) Alemaniako Mainz-eko akuaforte eta paisaia margolari bat izan zen.

Bere lanek, gehienbat formatu txikian egindakoak, rokokoa eta hasierako klasizismorako trantsizioa irudikatzen dute. Estonian, Põltsamaako paisaia handietan figurazko staffageak margotu zituen eta Estoniar nekazariak irudikatu zituen 1780ko hamarkadan; Mainz-en eta Frankfurt-am-Main- en gehienbat grabatzaile eta paisajista gisa ezagutzen zen. Welté Argien Garaiko artista tipikoa zen: pentsakorra garatzailea eta inkonformista. 

XVIII. mendearen amaieran Estonian lan egin zuen Põltsamaa gazteluan eta Põltsamaa portzelana fabrikan (1781-1784), gero Võisiku jaurerrian (1785-1788) etxeko irakasle gisa eta azken urteak Lohu jaurerrian eman zituen. egungo Kohila parrokia, Rapla konderrian, non 1792an hil zen.

Bere lanik garrantzitsuena, 27,6 m2-ko Lohu jaurerriko aretoko fresko ilusionistak, 1960ko hamarkadan aurkitu ziren On Kixoteren gaiari buruzko Grisaille fresko piktorikoen horma-paperen azpian, "Jacquemart & Bénard"-ek inprimatuta Parisen, Frantzian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Exhibition: Rococo in Estonia. Gottlieb Welte.* .

Kanpo estekak
-------------

* Anne Untera: Merezi gabeko talentua, Estoniar Art 2/07 (21), ISSN 1406-5711 (Online)
* Gottlieb Welté mundu osoko galerietan eta enkanteetan
* Lohu Jauregia
* Põltsamaa Manor (Gaztelua)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q477316
* Commonscat Multimedia: Gottlieb Welté

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 47939393
* ISNI: 0000 0001 1636 3242
* GND: 133002977
* LCCN: no2008081972
* ULAN: 500019338
* RKD: 342800

 |

* Wd Datuak: Q477316
* Commonscat Multimedia: Gottlieb Welté
Artur erregeak Lakuko Andereari Exkalibur ezpata eskatzen. 1911ko Walter Cranen margolana, Henry Gilbert idazlearen *Artur Erregearen Zaldunak: Mutiko eta Neskatoentzako Ipuin Berrazalduak* eleberrirako.
**Lakuko Anderea**, Bretainiako materia edota Arturiar zikloan agertzen diren eta elkarren artean lotura duten hainbat pertsonaiek jasotzen duten izena da. Ziur aski jatorri paganoa du, zehazkiago, zelta mitologiakoa.

Merlin aztiarekin eta Exkalibur ezpatarekin lotu ohi da, hain zuzen ere, bera izan zen Artur erregeari Exkalibur ezpata eman ziona, bai eta hura hiltzorian zela Exkalibur ezpata lakuaren uretara jaurti eta Andereak urpetik bere besoa ateraz ezpata jaso eta berriz ere urpera iztularazten duena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q854036
* Commonscat Multimedia: Lady of the Lake

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 220160370
* BNF: 136122883 (data)
* LCCN: sh93002329
* SUDOC: 080757197

 |

* Wd Datuak: Q854036
* Commonscat Multimedia: Lady of the Lake
'***Calligrammes, poèmes de la paix et de la guerre 1913-1916'*** ("Kaligramak, bakea eta gerra poemak 1913-1926") Guillaume Apollinairek 1918. urtean kaleratu zuen, ohiko poemekin batera, ikuste-poesiaren antologia da. Poemak gerra-frontean idatzi zituen.

Ezaugarriak
-----------

Liburu honetan Apollinairek, joera esperimentalean interesaturik, bere kaligramen bilduma bat aurkeztu zuen. Kaligramen ezaugarriak hitzen eta letren antolaketa tipografikoarekin lotuta dago. Elementu horiek poemak marrazkiak bihurtzen dituzte, testuari beste esanahai emanez. Marrazkiak hitzak bezain garrantzitsuak dira. Horren arabera, kaligramak ikuste-poesia eta poesia zehatza bezala definitu daitezke. Halaber, Apollinaire abangoardismoaren aitzindari izanik mugimendu horren barruan koka daitezke. Modu batez ere idazkera automatikoaren eta surrealismoaren aurrekari moduan har daiteke.

 "Reconnais-toi", 1915eko kaligrama ezaguna.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Jatorrizko liburuaren erreprodukzioa *The Public Domaine Review* webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2729612
* Commonscat Multimedia: Calligrammes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119430681 (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2729612
* Commonscat Multimedia: Calligrammes
**Gorky's Zygotic Mynci** musika talde Galesdar bat zen. Carmarthen, Mendebaldeko Galesen osatu zen taldea 1991ean. Galeseraz eta Ingelesez abesten zuten, eta folk galesdarraren eragina nabarmen zen, bereziki bere lehenengo diskoetan. Euros Childsek sortu zuen taldea lagun batzuekin batera eskolan zegoenean. Bi cassette grabatu zituzten Ankst diskoetxeak bere diskak argitataratzen hasi baino lehen. Diskoetxe berriarekin 1992 eta 1995 artean egin zuten lan eta ospea lortu zuten Erresuma Batuan. Estatu batuetan ere konpilazio berezi bat argitaratu zuten. 1997an *Barafundle* diska Fontana diskoetxea handiagoaren bidez argitaratu zuten. Spanish Dance Troupe, The Blue Trees eta How I Long to Feel That Summer in My Heart, bere diska arrakastatsuenak Mantra diskoetxearekin argitaratu zuten. 2003an Sleep/Holiday, bere azken diska grabatu zuten, kritika txarrak jaso zuena. 2006an taldea desegin egin zen.

Diskografia
-----------

* Patio (Ankst, 1992)
* Tatay (Ankst, 1994)
* Bwyd Time (Ankst, 1995, )
* Barafundle (Fontana, 1997)
* Gorky 5 (Mercury Records, 1998,)
* Spanish Dance Troupe (Mantra, 1999)
* The Blue Trees (Mantra, 2000,)
* How I Long to Feel That Summer in My Heart (Mantra, 2001)
* Sleep/Holiday (Sanctuary, 2003)

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofizialak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1538347
* Commonscat Multimedia: Gorky's Zygotic Mynci

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 149128767
* ISNI: 0000 0001 2181 8029
* GND: 10330201-3
* LCCN: no97059680
* NKC: xx0028745

 |

* Wd Datuak: Q1538347
* Commonscat Multimedia: Gorky's Zygotic Mynci
**Gorka Otaegi Uriya** (Tolosa, Gipuzkoa, 1988ko martxoaren 10a) komunikatzailea eta irrati esataria da. Txolarre Irratian hasi zuen bere ibilbidea, eta Gaztea irratian egin zuen lan ondoren. Gaur egun Euskadi Irratiko *Amarauna* irratsaioan dabil lanean.

Ibilbidea
---------

Tolosako Laskorain ikastolan ikasi zuen. Gaztetatik zuen irratiarekiko zaletasuna, eta DBH garaietan asteroko irratsaio bat egiten zuen ikastolan, beste ikaskide batzuekin batera. 16 urterekin Txolarre Iratian hasi zen lanean. *38 gradu* erreportaje saioa aurkezten hasi zen, eta ondoren *Hitzak hegan* magazina aurkeztu zuen urtebetez. Irratia lanbide gisa gustatzen zitzaiola jabetuta, Gaztea irratiko casting batera aurkeztu eta hautatu egin zuten.

Hiru urtez egin zuen lan Gaztean. Magisteritza (Lehen Hezkuntza) ikasi zuen Donostian, eta ondoren, kazetaritzan lizentziatu zen. Gazteako lanaren ondoren prentsa idatzian ere aritu zen, *Bilbao Udal Aldizkaria*n bi urtez. Garai hartan, *Galtzaundi* aldizkarian eta *Tolosaldeko Hitza*n ere aritu zen kolaborazioak egiten. Gerora Gazteara itzuli zen, eta *Irrati formula* saioa aurkeztu zuen. Gazteako beste zenbait saiotan ere kolaboratzaile aritu da, besteak beste *Dida*n eta *Gaztea Box*en.

Gaur egun Euskadi Irratiko langilea da. Kultura zein kirol ekitaldietako esatari aritu da *Amarauna* saioan nahiz ETB 1en, eta *Faktoria* irratsaioan esatari lanak egiten ditu. Halaber, uda denboraldietako *Udako Faktoria* magazina gidatu du azken urteetan, Manu Etxezortu ordezkatuz.

2022ko irailetik *Amarauna* irratsaioko gidaria da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    ««Hedabide publikoek beren audientziak neurtzeari utzi beharko liokete» - Tolosa» *Tolosaldeko ataria* (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
2. ↑    «Madrileko gaua ekarri digu gaur Gorka Otaegik» *www.eitb.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
3. ↑    «Tolosako inauteriei buruzko saio berezia, gaur arratsaldean, ETB1en eta eitb.eus-en» *Euskal Irrati Telebista* 2020-02-21 (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Euskadi Irratia y otras emisoras vascas y navarras emiten el inicio de «la korrika» – Guia de la Radio.*  (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
5. ↑    «Udako programazioaren suziria piztu du Euskadi Irratiak» *Euskal Irrati Telebista* 2020-06-24 (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
6. ↑    «'Blai', 'Bihotzeko Fonoteka' eta 'Txiriboga' entzungai, Euskadi Irratian, udan» *Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
7. ↑    Urkizu, Urtzi. «Maider Segurolak aurkeztuko du Euskadi Irratiko 'Faktoria' magazina» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-10-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96875092

 |

* Wd Datuak: Q96875092
**Landgravea** noblezia titulu bat izan zen, nagusiki Germaniako Erromatar Inperio Santuan erabilia, eta, ondoren, estatu honengandik eratorritako lurraldeetan, kondearen (alemanez: *graf*) pareko, zuzenean enperadorearekin behar feudal bat zuelarik. Bere jurisdikzioa, batzuetan, oso lurralde handietara hedatzen zen, tarteko kargu baten mende egon gabe, dukea, apezpikua edo konde palatinoa. Landgraveak burujabetza eskubideak gauzatzen zituen, bere erabakitze boterea dukearenaren parekoa zen.

Hitza, lehen aldiz, behe Lotaringian agertu zen, 1086an eta Lehen Mundu Gerraren ondoren erabiltzeari utzi zitzaion arte erabili zen.

Bere forma femeninoa *landgravina* da; landgraveak gobernaturiko lurralde edo kargua, *landgraverria* da. Hauetatik, bi dira ezagunak: Hesseko Landgraverria eta Turingiako Landgraverria.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q841633
* Commonscat Multimedia: Landgraves

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4285907-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q841633
* Commonscat Multimedia: Landgraves
**Carroll konderria** (ingelesez: *Carroll County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carrollton and Vaiden da. 2010eko zentsuaren arabera 10.597 biztanle zituen, Carroll kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carroll konderriak 1.643,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,43 ura dira. Beste 1.627,14 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,45 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.597 pertsonetatik 7.033 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 106 dira. 3.444 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 83 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112499
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154793751
* LCCN: n82104407
* NARA: 10039645
* **Lekuak**
* OSM: 1833614
* TGN: 2001093

 |

* Wd Datuak: Q112499
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Mississippi
**Carroll konderria** (ingelesez: *Carroll County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carrollton da. 2010eko zentsuaren arabera 10.811 biztanle zituen, Carroll kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carroll konderriak 355,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,65 ura dira. Beste 332,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 30,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.811 pertsonetatik 10.364 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 789 dira. 160 beltzak edo afroamerikarrak. 25 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 194 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491899
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132587102
* GND: 4719664-6
* LCCN: n85098151
* NARA: 10036757
* **Lekuak**
* OSM: 1804282
* TGN: 1002237

 |

* Wd Datuak: Q491899
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Kentucky
**Google+** (**Google Plus** bezala ahoskatua eta idatzia, **G+** laburduraren bidez ere ezaguna) Google Inc.-ek martxan jarri eta mantentzen duen gizarte-sare zerbitzu bat da. Google+ 2011ko ekainean abiarazi zen. Gizarte-sare honen erabiltzaileek, gutxienez, hamairu urte eduki behar dituzte bertan kontu bat sortzeko. Google+ munduko hirugarren gizarte-sarerik erabiliena da, ez ordea bere ospearengatik, You Tuberekin lotu zelako ditu hainbeste erabiltzaile, zehazki, gaur egun 343 milioi erabiltzaile aktibo ditu.

Ikus, gainera
-------------

* You Tube
* Google
* Internet

Kanpo estekak
-------------

Wikimedia Commonsen badira hainbat multimedia fitxategi Google+en inguruan.

* Webgune ofiziala.
* Google+en kontu ofiziala gizarte-sare berean.
* Google+ Google Playen.
* Google+ iTunesetik ikusita.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q356
* Commonscat Multimedia: Google+

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 220807360
* GND: 7843593-6
* LCCN: no2011196208
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q356
* Commonscat Multimedia: Google+
Bulego obala goitik ikusita.
**Bulego obala** (ingelesez *The Oval Office*) Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen bulego ofiziala da. Etxe Zuriaren Mendebaldeko Hegalean kokatzen da. Bulegoa itxura obalatuz diseinatua izan zen, Resolute idazmahaiaren atzealdean kokatzen diren eta hegoaldera begira dauden hiru leiho garai dituelarik. Iparraldean tximinia bat ere badu.

Bulego obalak lau ate ditu: ekialdeko ateak Arrosen lorategira jotzen du; mendebaldeko ateak berriz ikasgela pribatu batetara jotzen du; honek era berean Etxe Zuriko Langileen Buruzagiaren bulegora daramalarik; ipar-mendebaldeko ateak Mendebaldeko Hegalaren pasabide nagusira sartzeko aukera eskaintzen du; eta azkenik, ipar-ekialdeko ateak Presidentearen idazkariaren bulegora zuzentzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q338067
* Commonscat Multimedia: Oval Office

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2009005676
* NARA: 10675112

 |

* Wd Datuak: Q338067
* Commonscat Multimedia: Oval Office

38°53′51″N 77°02′15″W﻿ / ﻿38.8974°N 77.0374°W﻿ / 38.8974; -77.0374
***Compañía Anónima Basconia, La Basconia*** bezala ezaguna, Bizkaiko metalurgia alorreko fabrika bat izan zen, Basaurin kokatua, Ibaizabal ibaiaren ondo-ondoan.

1892. urtean, bizkaitar zenbait industrialari Ildefonsa Ayarragarayrekin, Gorbeñaren alargunarekin, harremanean hasi ziren. Asmoa latorrizko xaflak egiteko fabrika bat sortzea zen, alargunaren jabetza ziren Larrazabal-Kareagako lursail batzuetan. XIX. mendean sortutako metalurgia fabrika horrek hamarkada batzuk iraun zituen. Hasieran latorrizko xaflak egitetik geroago metalezko estruktura nahiko handiak ere egitera pasatu ziren. 1969. urtera arte. Urte horretan fabrika ez zen desagertu, baina urte horretan AHV enpresak bereganatu zuen *La Baskonia*.

Bere garaian lanpostu ugari kudeatu zituen *La Basconia*k (fabrika, XX. mendean, 3.500 langile izateraino heldu zen).

San Mames zaharreko Arkua (1953) *La Baskonia* fabrikan egin zuten.
*La Basconia* fabrikan eraiki ziren, esaterako, Deustuko Zubia (1934), Mesedeetako Andra Mariaren elizaren metalezko kupula Areetan, Getxon (1954), San Mames zaharreko Arkua (1953), eta beldar-traktore bat ere bai, 1929an, 60 CV.ko Mercedes motor batekin ekipatua.

*La Basconia* konpainiaren bulego nagusiak
Fabrika honek Basaurin azpiegitura batzuk eginarazi zituen, *La Basconia* zubia, esate baterako. Langileentzako etxebizitza sozial batzuk ere sustatu zituen bere garaian. Osasun zerbitzuak eskaintzeko eraikuntza bat, Guardia Zibilaren kuartel-etxe bat, ekonomatu bat, Baskoniako Botikina (gaur egun beilatokia da); Arte eta Lanbideen eskola zena (*Baskoniako Aprendiz Eskola* esaten zitzaion); San Jose Ikastetxea (kristau eskola); Probidentzia Eskola, (kristau eskola); Social Antzokia; San Pedro eliza...

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «La Basconia | www.basauri.net» *www.basauri.net* (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
2. ↑    «Colegio San Jose Ikastetxea» *Colegio San Jose Ikastetxea* (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
3. ↑   «Probidentzia Eskola - Basauri» *probidentziabasauri* (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
4. ↑   «Probidentzia Eskola - Kongregazioa» *probidentziabasauri* (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
5. ↑   «Iglesia de San Pedro Apostol | www.basauri.net» *www.basauri.net* (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).

Ikus, gainera
-------------

* Baskonia Kirol Kluba
* Bizkaiko Labe Garaiak

Kanpo estekak
-------------

* *La Basconia*. Historia.
* José María GONZÁLEZ GARCÍA: «Basconia», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*
* Eduardo J. ALONSO OLEA: «Basconia S.A.», *Bilbaopedia*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107362871
* Commonscat Multimedia: Compañía Anónima Basconia

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 11804

 |

* Wd Datuak: Q107362871
* Commonscat Multimedia: Compañía Anónima Basconia
Buleuterion, Akrai, Sizilia
**Buleuterion** (grezieraz βουλευτήριον) Antzinako Greziako arkitekturako eraikuntza mota bat da. Bertan poliseko agintariak edo kontseilua, *bule* deitua, biltzen zen. Esan daiteke gaurregungo udaletxearen eta legebiltzarraren aurrekaria zela. Hiriaren arabera, eraikin honen izena alda zitekeen. Hala, Mesenen *sinedrion* zen, eta Nisan *gerontikon*.

Buleuterion eraikinaren tipologia hasiera batean megaron motakoa bazen ere, denboran zehar moldatu egin zen areto hipostilo laukizuzena edo karratuaren egitura ohikoa garatu arte, K.a. V. mendearen amaieran. Prieneko buleuteriona da hoberen kontserbatu dena.

Ikus, gainera
-------------

* Arkitektura greziar
* Metroon
* Pritaneo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q751024
* Commonscat Multimedia: Bouleuterion

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q751024
* Commonscat Multimedia: Bouleuterion
**La Banda Sin Futuro** Donostian eratu zen rock talde bat izan zen, nagusiki gaztelerazko musika egin zuena, Ignacio Gasca *Poch*-ek sortua eta 1978-1982 urteen artean funtzionatu zuen, Donosti Sound bataiatu zuten mugimenduaren aitzindaritza eginez. Taldeko muinak, Pochek berak eta Alejo Alberdik, Derribos Arias eratuz jarraitu zuten taldearen bidea Madrilera joanda.ç

Ibilbidea
---------

Poch-ek talde pare batean urratsak eman zituen 1970eko hamarkadaren bigarren zatian, baina bere lehen proiektu propioa Glass Onions izeneko talde bat izan zen, bertsioak egiten hasi zena. Horixe bera berrizendatu zen La Banda Sin Futuro izenarekin, gai propioak sortuz, eta aurreko bertsioei gehituz (Lou Reed, Ramones). Partaideak izan ziren Poch (ahots eta gitarra), Alejo Alberdi (gitarra), Manuel Moreno *Paul* (bateria), José Tarín (baxuan, zeinarekin Pepo delako batek ere jo zuen).

Lehen fase batean 1981an eten zuten lana, baina 1982an berriro bildu ziren kontzertu baterako, eta Madrilen disko bat grabatzeko aukera izan zuten. Grabaketatik ez zen gauzatu diskorik, ordea, baina materiala (5 abesti) 1997an berreskuratu zuen Subterfuge Records disketxeak 'Grabaciones desinfectadas' argitaratuz.

1982an bertan, Madrilen kokaturik kide gehienak, Derribos Arias sortu zen, edo talde hartan bilakatu ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Poch: Marqués del Tendedero Alto y Bajo.*  (Noiz kontsultatua: 2021-01-01).
2. ↑   «Grupos Nacionales Nuevaola80: La Banda sin Futuro» *Grupos Nacionales Nuevaola80* (Noiz kontsultatua: 2021-01-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104616855

 |

* Wd Datuak: Q104616855
**Bulgariako Lehen Inperioa** (bulgarieraz: ц︢рьство бл︢гарское, *ts'rstvo bl'garskoe*) Erdi Aroko bulgariar estatua izan zen, hego-ekialdeko Europan VII. eta XI. mendeen artean iraun zuena. Une gorenean, Simeon I.aren agintaldian (893-927), Danubiotik Itsaso Beltzeraino eta Dnieperretik Itsaso Adriatikoaraino hedatzen zen.

Historia
--------

Asparukhek sortu zuen Bulgariako Lehen Inperioa, 681. urte inguruan, protobulgariarrak ipar-ekialdeko Balkanetan kokatu zirenean. Ongalgo guduan menderatuak izan ondoren, bizantziarrek aitortu zieten tribu horiei Danubioren hegoaldean finkatzeko eskubidea.

Iraun zuen urteetan, bulgariar estatuak harreman estuak izan zituen Bizantziar Inperioarekin, batzutan adiskidantzazkoak bestetan etsaitasunezkoak. Izan ere, bizantziarren iparraldeko antagonista nagusi bilakatu zen, eta hainbat gerra izan zituzten. Beste batzuetan aliatuak izan ziren, hala nola 718an Konstantinoplako arabiar setioa apurtu zutenean bezala. Bizantzioren eragin kulturala oso handia izan zen, eta 864an Boris I.ak kristautasun ortodoxoa hartu zuen inperioko erlijiotzat. Abaroen Khaganerria desegin eta gero, Panoniako ordokian zehar zabaldu zen. Gero, petxenegoen, kumandarren eta magyarren aurka borrokatu ziren, eta Panonian ezarri zuten muga.

Simeon I.aren agintaldian erdietsi zuen Bulgariako Lehen Inperioak unerik gorena. Konstantinoplan hezia, Simeon greziar arte eta kulturaren mireslea izan zen, eta jauregi, eliza eta monasterioen eraikuntza sustatu zuen. Preslav hiriburu bikaina bilakatu zen, Konstantinoplarekin lehiatzeraino. Inperioa zabaltzera deliberaturik, zenbait garaipen erdietsi zituen bizantziarren aurka, eta Konstantinopla setiatu zuen 923 eta 924an. Simeon hil ostean, Bulgaria ahulduz joan zen, bogomilismoaren hedapenaren eta magyar, petxenego eta bizantziarren erasoen ondorioz. 1014ko Kleidiongo guduan erabateko desegigo pairatu ostean, 1018rako Bulgaria osoa Bizantziar Inperioaren mende gelditu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bulgar people.*  britannica.com (Noiz kontsultatua: 2017-8-19).
2. 1 2 3    *Bulgaria: The first Bulgarian empire.*  britannica.com (Noiz kontsultatua: 2017-8-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q203817
* Commonscat Multimedia: First Bulgarian Empire

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85017862
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 8711735

 |

* Wd Datuak: Q203817
* Commonscat Multimedia: First Bulgarian Empire
**Krisa** (grezieratik Κίρρα *Krissa* edo *Krisa*) Fozidako antzinako hiri bat izan zen, denbora askoz, *Cirrha* edo *Kirra* hiri berbera izan zitekeela uste izan zena. Pausaniasek, Cirrha, Krisaren antzinako izena zela dio, baina Estrabonek, bi hiri ezberdin zirela dio. Ulrichsen ikerketek bi hiri ezberdin zirela adierazi dute.

Krisa lurrean barrena zegoen, Delfosetik hegomendebaldera, Parnaso mendiaren hegoaldeko zatian. Bere hondakinak, Chrysóko hiritik distantzia gutxira ikus daitezke, 40 santuen eliza ondoan duelarik, harresien hondakinak geratzen dira. Hiriak, bertatik ez oso urruti zegoen badiari izena eman zion, eta, batzuetan, Korintoko Golko osoari. Estrabonek, hiriak, Italian, Metaponto izeneko kolonia bat sortu zuela dio.

Cirrha beranduago eraikia izan zen, Krisako badian, Pleitos ibaiaren ahoan eta Zirfis mendiaren magalean, eta, izatez, Krisako portua izan zen. Hondakinak, oraindik Magulan ikus daitezke, bereziki harresiak eta eraikin batzuk.

Bi hirien artean, iparraldean Parnaso mendia, ekialdean Zifis ibaia, eta mendebaldean lokriar ozoliarren mendiak zituen lautada handi bat zegoen, eta Anfisaraino iristen zen.

Denborarekin, portua hiri handi batean bihurtu zen, Delfos bezala, Krisa, Pytho edo Pitoren santetugirik gabe (Delfosena zena) gainbehera etorri zen bitartean. Delfoseko biztanleak, tenplura, lurretik edo itsasoz joan zitezkeen, baina, bigarren bide honetatik, Cirrhak domeinatzen zuen pasabidea, hiri hau, pasabide eskubide handiak kobratzen hasi zen, eta ordaindu nahi ez zuten erromes batzuk, euren emazteek tratu txarrak jaso izanaz kexatzen ziren. Anfiktioniak, gerra adierazi zion Cirrhari K. a. 595 inguruan, eta K. a. 585ean, hiria hartu zuen, suntsitua izan zena. Ez dago Krisarekin zer gertatu zen jakiterik, baina litekeena da jada garrantzirik gabeko hiri bat izatea eta gainbehera etortzea bere portua galdu ondoren (bertako biztanleak Cirrha edo Delfosera joanak izango ziren). Hirian espoliatutakoa, anfiktioniak erabili zuen Pitiar Jokoak sortzeko. Cirrhako hiria eta lautada, landu ezin zitezkeen toki sakratu bezala izendatuak izan ziren, eta hala bete zen Filipo II.a Mazedoniakoaren garaian agindua bete gabe geratu zen arte, Anfisako hiriak lur horiek landu eta hiria berreraikitzen saiatu zen arte, bigarren gerra sakratua eraginez, non Filipo II.ak, anfiktioniak estratego bezala izendatua, Anfisa hartu zuen arte.

Hiria, dena dela, berreraikia izan zen, eta Delfoseko portu bezala erabilia izan zen. Apolo, Artemisa eta Letoren hiru tenplo zituen, estatua asko, eta, agian, hipodromoa eta estadioa (lehenago ere existitu zirenak).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4241204
* Commonscat Multimedia: Krisa (Akropolis)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245092905
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 23293

 |

* Wd Datuak: Q4241204
* Commonscat Multimedia: Krisa (Akropolis)

38°26′00″N 22°26′24″E﻿ / ﻿38.43342°N 22.44°E﻿ / 38.43342; 22.44
**Caldwell konderria** (ingelesez: *Caldwell County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lockhart da. 2010eko zentsuaren arabera 38.066 biztanle zituen, Caldwell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Caldwell konderriak 1.417,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,93 ura dira. Beste 1.412,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.066 pertsonetatik 34.763 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 17.922 dira. 2.456 beltzak edo afroamerikarrak. 90 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 344 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 54 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 351 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26591
* Commonscat Multimedia: Caldwell County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148932706
* GND: 4085121-7
* LCCN: n81066281
* NARA: 10036703
* **Lekuak**
* OSM: 92017
* TGN: 1002220

 |

* Wd Datuak: Q26591
* Commonscat Multimedia: Caldwell County, Texas
**Krispin Sorarrain Uzkudun** (Asteasu, 1889ko azaroaren 19a – Alkiza, 1974ko irailaren 11) Alkizako alkatea eta kronista izan zen.

Bizitza
-------

Asteasuko Elizmendi bailarako Motxe baserrian jaio zen. 1893an umezurtz gelditu eta Zizurkilgo osaba-izebarengana joan zen bizitzera.

Baserriko lanak egiteaz gain bizargina zen eta Asteasun bertan zuen bizartegia. Soinujolea ere bazen. Esaten denez, 1913ko Santiago egunean, uztailaren 25ean, Billabonatik abiatu zen soinua joz eta Hernioraino ailegatu zen jotzeari laga gabe. Igandeetan soinua jotzen zuen Alkizako plazan eta inguruko herrietatik ere deitu egiten zuten ezkontza, festa eta antzekoetrako.

1915ean Maria Hermenegilda Amunarriz Blanzako anoetarrarekin ezkondu eta Iriarte baserria aldatu zen. eta zortzi seme-alaba izan zituzten. 1922 Alkizako Perurena baserrira mugitu zen familia eta bertan jaio ziren 4 seme-alaba gazteenak, tartean Antonio Sorarrain euskal idazlea. Krispin 1930ean alargundu zen.

Alkate eta kronista
-------------------

1924an Argia astekarian herriko kronikak idazten hasi zen, *Ernio-Mendi* goitizenarekin. 1936a arte hogeita hamar kronikatik gora idatzi zituen. Kontuan hartu behar da herrian beste kronista batzuk ere aritu zirela garai berean. Hona 1924ko azaroaren 16ko alean publikatu zuen kronikaren zati bat:

> *'Baserritarrak pozik gabiltza. Udazken ederra jaungoikuak eman digu, artua galanki, babarruna asko, sagarra beñere ezagutu den geyena, aurten sagardo ederrak izango diran ustea degu ¡nai nuke! Onenak etxian gelditu ta txarrenak besteri ema; nik beintzat ez det inun pitarrik eskatuko aurten, baizik ¡sagardua! eta ¿zeñelin edan biardira? Gaztañak basuan gelditu zaizkigula, sardiñ zarrak txarrak eta garesti daudela.¡A! sagardo onak berak emango du egarria ¡ala beharrko!'*
> 
> 

1931ko udal hauteskundeetan alkate aukeratu zuten eta 1934an zinegotzi. II. Errepublikaren kontrako matxinatuen Burgosko Juntak 1936ko abuztuaren 27an kargugabetu zuen alkatearekin eta gainerako zinegotziekin batera. 500 pezeta isuna ordaindu behar izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Krispin Sorarrain, Asteasuko soinujolea - Asteasu» *Aiurri.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑    Aranburu Ugartemendia, Pello Joxe.  (2001). *Alkiza auzo eta hiribilduaren azterketa historikoa (1348-1950).*  Alkizako udala, 479 or. ISBN 84-606-3058-7..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q89493201

 |

* Wd Datuak: Q89493201
**Lakua I** Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusiko eraikinetako bat da, lehenbizi erabili zena Eusko Jaurlaritzak 1980an Gasteizen egoitza hartu zuenean.

Historia
--------

Gasteiz ipar-mendebaldeko Arriaga-Lakuako ingurune zelai eta eraikinez hutsean eraiki zen 1970ko hamarkadan, ospitale geriatrikoa bilakatzeko asmoarekin, eta Arabako Foru Aldundiaren enkarguz. Julio Herrero, Enrique Hernández, Luis de Vicente eta Federico Collaut arkitektoek egin zuten proiektua eta 1978rako amaitua zegoen, baina ez zen asmo originalerako hornitu.

Aldiz, 1970eko hamarkadako amaierako Gernikako Estatutuaren eta hiru probintzietarako autonomiaren eztabaidetan, auzian zegoen ea Gasteiz hiriburu edo erakundeen egoitza (1979ko Estatutuak definitzen duen formula) izan ote zitekeen, eta kontestu horretan Arabako hiriburuan aukerak zeuden egoitza ofizial erraz edukitzeko. Horrek ere lagundu zuen hiriburutzan, eta hain zuzen Eusko Jaurlaritzaren egoitzarako Lakuako eraikin hauxe proposatu zen, eta 1980tik aurrera funtzio horrekin bete zen bulegoz eta sailez.

1991. urtean, Jose Antoni Ardanza lehendakari zela, zabalkunde bat erabaki zen eta horrela eraiki zen beste bulego eraikin, originalaren ekialderantz kokatua. Berria amaitzean, Lakua II izendatu zen eraikin berria, eta originala Lakua I.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Crespo, Txema G..  (1998-06-29). «Una capital de segunda mano» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Andueza, Iker Rioja.  (2021-05-16). «Vitoria se reafirma en su capitalidad dentro de Euskadi 41 años después de una decisión polémica y pragmática» *ElDiario.es* (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Azumendi, Eduardo.  (2007-02-28). «Una de las tres sedes del Gobierno en Lakua funciona sin la licencia de primera ocupación» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109544422

 |

* Wd Datuak: Q109544422
**Krisia** (grezierazko κρίσις, "krisis", hitzetik), pertsona, erakunde, gizarte eta orohar sistema batean, funtzionamendu egoki edo normalarekin bat ez datorren egoerari dagokio. Adiera zabalean, edonolako egoera larri bati ere krisi deritzo. Krisiak gertatzen diren arloak zein diren, krisi ekonomiko, krisi politikoak edo ingurumen krisiak izan daitezke, besteak beste. Pertsona baten bizitzaren kasuan krisi pertsonalak izan daitezke, familiarekiko harremanetan edo osasunari dagokionean esaterako. Krisia eragin dezakeen faktore edo krisia gertatzen den aldi eta egoerari **kritikoa** dela esaten zaio. Gehienetan aurreikusezinezko eta ustegabeko faktoreek eragiten dute gehienetan, sistema batzuetan krisiak aldiro gertatzen direla ezaguna bada ere. Krisiak berez egoera normaltasunera etorriz, erabaki egokiak hartu ondoren sistemaren funtzionamenduan edo bere antolamenduan aldaketak eraginez edo aurreko egoerarekiko erabateko haustura batez gerta daitezke. Horrela, sistema baten funtzionamenduari eragiten dioten krisiak bereizten dira alde batetik, egoera berrira egokituz gainditzen direnak; eta sistemaren egiturari berari eragiten diotenak bestetik, sistemaren mutazioz (iraultza batez, krisi politiko edo ekonomnikoen kasuan, adibidez) burutzen direnak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q381072
* Commonscat Multimedia: Crises

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4033203-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 026214

 |

* Wd Datuak: Q381072
* Commonscat Multimedia: Crises
**Książ** edo **Książ gaztelua** (polonieraz: *Zamek Książ* eta alemanez: *Fürstenstein*) Silesia eskualdean dagoen gaztelu bat da, Poloniako Silesia Behereko voivoderrian eta Wałbrzych hiriaren iparraldean

Leku honetan zegoen lehen gotorkelua 1263an Otakar II.a Bohemiakoaren indarrek suntsitu zuten. Gaur egungo gaztelua 1288-1292 artean Bolko I.a Zorrotzak, Świdnica eta Jaworko agintariak, eraikiarazi zuen. 1509-1941 artean Hoberg kondeen jabetzakoa izan zen.

Bigarren Mundu Gerran zehar Riese Proiektuaren bidez Alemania Naziak etorkizuneko Adolf Hitlerren egoitza nagusia bilakatzeko asmoa zuen, baina 1945ean Armada Gorriak gaztelua harpilatu zuren. Ondoren Poloniak hainbat langile elkarteen egoitza izateko erabilia zuen. 1971. urteaz geroztik eskualdeko kirol, kultur eta turismo gunea izan zen.

1990ean bisitari eta turistei irekia izan zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q738109
* Commonscat Multimedia: Książ castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148301698
* GND: 4213498-5
* NKC: mzk2014801343

 |

* Wd Datuak: Q738109
* Commonscat Multimedia: Książ castle