recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ulpiano Vergara Díaz** (San José, Los Santos, 1948ko uztailaren 7a) Panamako soinujole eta herrialde horretako musika tipikoen konpositorea da, Ulpiano Vergara y Los Distinguidos Taldearen buru eta sortzailea. "El Mechi Blanco" ezizenez ere ezaguna da.

Biografia
---------

Vergara 1948ko uztailaren 7an jaio zen Las Tablasen, Panaman. Bere gurasoak Abraham Vergara eta Mercedes Diaz de Vergara dira. 40 urte baino gehiagoko esperientzia du, eta horregatik Panamako pertsonaia ezagunenetako bat bihurtu da. Sei urterekin hasi zen akordeoia jotzen. Bere lehen tutorea anaia nagusia izan zen, Hernán Vergara. 

Bere taldea artista ugarik osatu dute, besteak beste, Domingo "Mingo" Cedeño, Dalys Villarreal, Franklin Vergara (anaia), Lucho de Sedas, Elita Delgado, besteak beste. Bere ibilbidea txiki-txikitatik hasi zen San Migelen, San Jose ondoko herrian, bere lehen dantzaldia jo zuenean. Gero, Panama Hiriko Institutu Nazionalean egin zituen bigarren mailako ikasketak, eta bertan Petita Escobar irakaslearen folklore-taldean parte hartu zuen,  non atzerrira bidaiatzeko aukera izan zuen eta lortutako irabaziekin bere lehen instrumentuak erosi zituen.

1974an Dania González-ekin ezkondu zen,  eta harekin hiru seme-alaba ditu, Panamako herri musikari ere eskainiak: Ulpiano, Dania María eta Randy.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   González, Bolívar.  (2019-02-16). «Ulpiano Vergara y la cumbia panameña» *La Estrella de Panamá*.
2. 1 2   «¡Jo! Ulpiano cumple 48 años de casado y dice que el amor no ha muerto» *La Crítica* 2022-01-27.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16302672

 |

* Wd Datuak: Q16302672
**Vršič pasabidea** (və͡ɾˈʃiːt͡ʃ ahoskatua, eslovenieraz: *Prelaz Vršič*, italieraz: *Passo della Moistrocca*, alemanez: *Werschetzpass*) Esloveniako mendate ezaguna da, Juliotar Alpeak zeharkatzen dituena. 1.611 metrotako altuera hartzen duenez Esloveniako mendate garaiena da.

Etimologia
----------

*Vršič* izenak "tontor txikia" esan nahi du.

Historia
--------

1915ean ireki zuen Eugen artxiduke austro-hungariarrak, Lehen Mundu Gerran Isonzo fronteko tropak ornitzeko helburuaz. Gerra-preso errusiarrek eraiki zuten eta 2006an *Ruska cesta* (errusiarren bidea) izena hartu zuen. Hauen omenez eliza errusiar ortodoxoa ere eraiki zen albo batean.

1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zenean Italia eta Jugoslaviaren arteko muga izan zen 1945ean mugak birdefinitu ziren arte.

Iruditegia
----------

* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1089225
* Commonscat Multimedia: Vršič Pass

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130413768
* GND: 1070115711
* LCCN: n2008081182

 |

* Wd Datuak: Q1089225
* Commonscat Multimedia: Vršič Pass
Apatxeen wickiup-a, Edward S. Curtis-en argazkia, 1903. 
**Wigwam** edo baita **wickiup** ere, Ipar Amerikako zenbait kultura indiarren gela bakarreko kupuladun bizilekua da. *Wickiup* terminoa, oro har, Estatu Batuetako hego-mendebaldean eta mendebaldean dagoen egitura mota horretarako erabiltzen da eta, aldiz, *Wigwam* terminoa, Estatu Batuetako eta Kanadako hegoaldean dauden egitura horiei dagokionean erabiltzen da.

Egitura
-------

Kupula itxurako aterpe biribila edo obalatua da eta jatorrizko kultura askok erabiltzen dute. Gainazal kurbatuari esker, mota guztietako baldintzetarako aterpe aproposa da. Hasierako kolonoen etxeak bezain seguruak eta epelak ziren.

Egitura horiek zutoin okertuek osatzen dituzte; zurez eginak batez ere eta hormak eta goiko aldea hainbat materialez estalita daude. Eraikitzeko moduen xehetasunak kultura batetik bestera aldatzen dira, baita erabilgarri dauden materialen arabera. Estaltzeko materialen artean honako hauek dira ohikoenak: belarrak, animalien azalak, ihiak, alfonbrak, larruak eta oihalak.

Emakumeak ziren aterpetxe horiek eraikitzeko arduradunak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

* Opler, Morris E. (1941). *Apatxe bizimodua: Chiricahua indiarren erakunde ekonomiko, sozial eta erlijiosoak*. Chicago: Chicago University of Press. (1962, Chicago: University of Chicago Press, 1965, New York: Cooper Square Publishers, 1965, Chicago: University of Chicago Press eta 1994, Lincoln: University of Nebraska Press, ISBN 0-8032-8610-4 ).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q277986
* Commonscat Multimedia: Wigwam or Wickiup

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300005700

 |

* Wd Datuak: Q277986
* Commonscat Multimedia: Wigwam or Wickiup
**Powell konderria** (ingelesez: *Powell County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Deer Lodge da. 2010eko zentsuaren arabera 7.027 biztanle zituen, Powell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Powell konderriak 6.041,53 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,2 ura dira. Beste 6.025,33 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.027 pertsonetatik 6.542 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 117 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 302 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 82 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496602
* Commonscat Multimedia: Powell County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147756406
* LCCN: n81071011
* **Lekuak**
* OSM: 1740644
* TGN: 2001298

 |

* Wd Datuak: Q496602
* Commonscat Multimedia: Powell County, Montana
**Wyoming konderria** (ingelesez: *Wyoming County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pineville da. 2010eko zentsuaren arabera 23.796 biztanle zituen, Wyoming kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wyoming konderriak 1.299,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,13 ura dira. Beste 1.293,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,31 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.796 pertsonetatik 23.375 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 105 dira. 116 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 240 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501843
* Commonscat Multimedia: Wyoming County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151273606
* LCCN: n80149139
* NARA: 10039837
* **Lekuak**
* OSM: 2535277
* TGN: 2002304

 |

* Wd Datuak: Q501843
* Commonscat Multimedia: Wyoming County, West Virginia
**Wythe konderria** (ingelesez: *Wythe County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wytheville da. 2010eko zentsuaren arabera 29.235 biztanle zituen, Wythe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wythe konderriak 1.203,43 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,31 ura dira. Beste 1.196,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,29 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.235 pertsonetatik 27.929 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 280 dira. 809 beltzak edo afroamerikarrak. 39 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 124 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 318 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513950
* Commonscat Multimedia: Wythe County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123164248
* ISNI: 0000 0004 0391 6305
* LCCN: n81056548
* NARA: 10039895
* **Lekuak**
* OSM: 2532641
* TGN: 2002196

 |

* Wd Datuak: Q513950
* Commonscat Multimedia: Wythe County, Virginia
**Wolfram von Eschenbach** (Eschenbach, ca. 1170 – ca. 1220) alemanez idatzi zuen zaldun eta poeta izan zen. Olerki lirikoak zein epikoak idatzi zituen baina azken hauek eman zioten ospe handia. Wartburgko trobadore handienetariko bat izan zen.

Biografia
---------

Von Eschenbach familia noble batean jaio zen, data ezezagunean, baina ziur aski XII. mendearen amaieran, Bavariako Dukerriko Eschenbachen. Agian zaldun gisa, Turingiako Hermannen gortekoa izan zen, eta Ansbachen bizi izan zen bere bizitzaren zati handi batean. Bere jaioterriak Wolframs-Eschenbach izena jaso zuen 1917an, eta monumentu bat eraiki zioten. Lehen Wolframs-Eschenbach Obereschenbach bezala ezagutzen zen.

Trobadore edo minnesänger gisa, Partzivaleko kondairaren sortzaileetako bat izan zen. Autore batzuen arabera, Wolfram von Eschenbachek ez zekien ez irakurtzen, ez idazten, antza denez obrak irakurarazten zituen eta memoria miresgarria zuen. Erdi Aroko zaldunaren, poetaren, monjearen eta gerlariaren nahasketa bat zen, «Elementu zaldunak eta herrikoiak, laikoak eta elizakoak biltzen zituen bere baitan; aberastasun bakartzat Jainkoak mantenu-iturri bakartzat eman zion artea zuen, kantua». Bere lanaren idazkirik zaharrenak ekialdeko frantziko izenez ezagutzen den barietate germanikoan bilduta daude.

Obra
----

Bere obra gailena, *Parzival* poema epikoa izan zen. Ustez XIII. mendearen hasieratik idatzia izan zen, Wartburgeko gazteluan, eta 1215ean amaitua. Walther von der Vogelweide eta Heinrich Tannhäuserrekin batera Erdi Aroko trobadore ospetsuenen multzoaren parte da. Richard Wagner bere lanetan oinarritu zen *Parsifal* eta *Tannhäuser* operak idazteko.

Beste bi epopeia amaitu gabe utzi zituen, *Titurel* (fideltasunari buruz) eta *Willehalm* (Gilermo Akitaniakoari buruzkoa). Gorteko olerkien egilea ere izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Statistisches Bundesamt (Hrsg.): Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27.5.1970 bis 31.12.1982. Kohlhammer, Stuttgart 1983, ISBN 3-17-003263-1, S. 707.
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18821
* Commonscat Multimedia: Wolfram von Eschenbach

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12316649
* ISNI: 0000 0001 2021 0118
* BNE: XX988506
* BNF: 11929364h (data)
* CANTIC: a10208082
* GND: 118634933
* LCCN: n79104201
* NDL: 00461341
* NKC: jn20000701979
* SUDOC: 027199312
* BIBSYS: 90082347
* UB: a1068549
* ICCU: CFIV086148
* BPN: 83227225
* Open Library: OL4351406A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 1873
* Gutenberg proiektua: 44243

 |

* Wd Datuak: Q18821
* Commonscat Multimedia: Wolfram von Eschenbach
**Okzitaniako udalerriak** frantsesezko izen ofizialarekin sortu genituen euskarazko Wikipedian. Hala ere, eztabaida baten ondoren, Okzitanierazko izena ematea erabaki genuen. Lan hau egitea luzea da, ia 10.000 udalerri baitira eta ez dagoelako zerrenda zentralizaturik. Wikiproiektu honetan azaltzen da artikuluak nola aldatu:

* Kategoria:Okzitanierazko\_izena\_ez\_duten\_udalerriak kategoriara joan. Bertan agertzen dira oraindik `{{lang-oc}}` txantiloian Okzitanierazko izenik ez duten artikulu guztiak.
* Ezkerreko interwikietan katalanerazko artikuluaren izena ikusi. Katalanerazko Wikipedian dagoeneko artikulu guztiek dute okzitanierazko izena jarrita.
* Gure artikuluan txantiloiaren barruko "izena" esparrua aldatu (baina ez "izen ofiziala"), eta artikulu hasieran dagoen **izena** eta `{{lang-oc}}` ondoren dagoen testua ere aldatu.
* Adibidez, lehen horrela zena:

````
{{Frantziako udalerri infotaula INSEE
| izena=  Bessèges
| armarria=  
| irudia =  Besseges.JPG
| irudiaren testua =
| ofiziala = Bessèges
| kokapena = Okzitania
| nazionalitatea = Okzitania
| dn = 44.29236
| de = 4.09601
| kantonamendua = [[Bessègesko kantonamendua|Bessèges]]
| INSEE = 30037
| postakodea = 30160
| dirigent_tipus1 = Batlle
| alkatea = Bernard Portales
| azalera = 10
| web = 
}}
'''Bessèges''' ({{udalOC|}}, {{udalFR|Bessèges|of}})

````

* Beste honetara aldatu

````
{{Frantziako udalerri infotaula INSEE
| izena=  Bessèja
| armarria=  
| irudia =  Besseges.JPG
| irudiaren testua =
| ofiziala = Bessèges
| kokapena = Okzitania
| nazionalitatea = Okzitania
| dn = 44.29236
| de = 4.09601
| kantonamendua = [[Bessègesko kantonamendua|Bessèges]]
| INSEE = 30037
| postakodea = 30160
| dirigent_tipus1 = Batlle
| alkatea = Bernard Portales
| azalera = 10
| web = 
}}
'''Bessèja''' ({{udalOC|Bessèja}}, {{udalFR|Bessèges|of}})

````

* Bukatzeko goian eskubian dagoen "Mugitu" aukerari eman eta artikulua izen berrira mugituko dugu.

Udalerrien izena bera bada
--------------------------

* Udalerriaren izena bera bada frantsesez eta okzitanieraz, hasierako parentesi arteko eremua kendu behar da:

````
({{udalOC|}}, {{udalFR|Blanzat|of}})
````

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187674

 |

* Wd Datuak: Q31187674
*Artikulu hau kontzeptuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Wikipedia:Wikiproiektu».*
**Wikiproiektua**, Wikimedia higikundearen barruan helburu partekatuak dituzten wikilarien kidetasun-talde bat da. Wikiproiektuak nagusiki wiki handienaren barruan daude hau da, Wikipedian. Baita ere hainbat mailatan existitzen dira "neba-arrebak" diren proiektuetan, hala nola Wikiztegia, Wikiesanak edo Wikidatan.

Wikiproiektu batean hainbat lankide bildu daitezke, tresna edo metodologia zehatz bat erabiliz itxura bertsua duten edo gai berbera jorratzen duten artikuluak sortu edo osatzeko.

Euskarazko wikipediako wikiproiektuak
-------------------------------------

Euskarazko Wikipedian egitasmo ezberdinak daude eta gai anitzak lantzen dira. Behean daude aipatutako wikiproiektuetako batzukː

* Wikiproiektu:WikiBahai
* Wikiproiektu:WikiEmakumeok
* Wikiproiektu:Haur\_eta\_Gazte\_Literatura

Aspaldian egin zen egitasmo ezagunaː

* Wikiproiektu:Lur Hiztegiak Wikipediaratzeko Lantegia

Ikus, gainera
-------------

* Wikipedia:Wikiproiektu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16695773

 |

* Wd Datuak: Q16695773
**Pietronella Peters**, baita **Petronella Peters** ere, (Stuttgart, 1848ko martxoaren 4- ibidem, 1924) margolari alemaniarra izan zen. Batez ere erretratuak eta haurrekin eszenak margotu zituen.

Biografia
---------

Pietronella Peters artisten familia baten altzoan jaio zen, Stuttgarten jaio zen, 1848ko martxoaren 4an. Gurasoak Pieter Francis Peters margolaria eta Gertrude Mali holandarrak ziren. Bere aitona Petersek jada beirategi pintore gisa lan egiten zuen Nimegan. Bere arreba, Anna Peters, margolaria ere izan zen. Ama, bestetik, Christian Maliren arreba zen, Municheko Eskolaren margolaria. Margolaritzaren lehen ikasketak etxean jaso zituen. Bere familiarekin, 1894tik 1904ra, uda guztietan, Köngen gazteluan igaro zituen, Stuttgarteko hego-ekialdean. 1907 eta 1924 bitartean ere noizbehinka itzuli zen gaztelura non arte-lanak egiten zituzten. Haren lanen modeko asko gazteluko ​​egoiliarren haurrak ziren. Peters familiaren lan ugari Biberach an der Rißeko Braith-Mali museoan erakusten dira. 1912tik bizi zen bere ahizparekin Stuttgart-Sonnenberg etxean bizi izan zen, 1924an hil zen arte.

Estiloa
-------

Zehaztasun askotariko lanak dira, normalean haurren eszenak eta erretratuak.

Obra batzuk
-----------

* *Mädchen mit Blumenstrauß* (Neskatxa lore sortarekin).
* *Die junge Künstlerin Anna Peters an der Staffelei* (Anna Peters artista gaztea astoan lanean).
* *The puppet show* (Txotxongiloen ikuskizuna).
* *Die Lesestunde* (Irakurketaren ordua).
* *Zwei kleine Mädchen mit Puppe am Fenster in einer Stube* (Bi neskatxa panpinekin gelako leiho ondoan).

Iruditegia
----------

* Panpinaren soineko berria.*Panpinaren soineko berria*.
* Anna Peters artista gaztea astoan lanean.*Anna Peters artista gaztea astoan lanean*.
* Irakurketaren ordua.*Irakurketaren ordua*.
* Neska entsalada garbitzen.*Neska entsalada garbitzen*.
* Hiru neska haurren kafea hartuz. *Hiru neska haurren kafea hartuz*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Monika Machnicki: Anna Peters. Vorwort zum Katalog zur Ausstellung "Anna Peters 1843 - 1926" im Braith-Mali-Museum in Biberach an der Riß, 1990, ISBN 3-924392-13-7

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)**:Pietronella Petersen margolanen galeria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2094530
* Commonscat Multimedia: Pietronella Peters

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155845287
* ISNI: 0000 0004 2660 9367
* GND: 1045720984
* LCCN: no98108101
* ULAN: 500162347
* RKD: 228720

 |

* Wd Datuak: Q2094530
* Commonscat Multimedia: Pietronella Peters
**Wolfgang José Bournonville eta Urselekoa**, **Flegnieseko II. kondea** (Mons, Hainaut, 1715eko abenduaren 4a - Madril, 1784ko apirilaren 29a, Valoniako militarra izan zen, Espainiaren zerbitzura aritu zena. Karlos III.a Espainiakoaren agindupean Gipuzkoako kapitan orokorra izan zen.

Biografia
---------

Herbehereetako familia garrantzitsu batekoa zen, Sarseko markesaren semea. 1736an Corpseko guardiako kide sartu zen, Espainiako monarkiaren zerbitzura. Bertan alferez lehenengo eta teniente karguak lortu zituen, ondoren. 1743 eta 1748 artean Filipe I.a Parmakoaren alde aritu zen Austriako Ondorengotza Gerraren Italiako kanpainan. 1744an brigadier gradua eskuratu zuen, eta mariskala 1754an. 1748an Calatravako Ordenean sartu zen. 1760an teniente jeneral izendatu zuten eta 1767an Gipuzkoako kapitain orokor izendatu zuten. 1766ko matxinadaren errepresioan paper garrantzitsua izan zuen. 1768ko martxoaren 24an Aragoiko kapitain orokor izendatu zuten, eta Aragoiko Errege Audientziako presidente. 1769ko azaroaren 8an Corpseko guardiako kapitain izendatu zuten, hil arte izan zuen titulua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Vicente Kindelan Luttrell» *studylib.es* (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Wolfgang José Bournonville y de Ursel | Real Academia de la Historia» *dbe.rah.es* (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).
3. ↑   Didier. Ozanam,.  (2008). *Los capitanes y comandantes generales de provincias en la España del siglo XVIII : estudio preliminar y repertorio biográfico.*  Universidad de Córdoba ISBN 9788478018871. PMC 318876902. (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56402337
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q56402337
**Wibaux konderria** (ingelesez: *Wibaux County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wibaux da. 2010eko zentsuaren arabera 1.017 biztanle zituen, Wibaux kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wibaux konderriak 2.304,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,71 ura dira. Beste 2.303,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.017 pertsonetatik 1.000 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 4 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 8 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496109
* Commonscat Multimedia: Wibaux County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137229242
* LCCN: n82088487
* **Lekuak**
* OSM: 1740319
* TGN: 2001314

 |

* Wd Datuak: Q496109
* Commonscat Multimedia: Wibaux County, Montana
**Pierce konderria** (ingelesez: *Pierce County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Blackshear da. 2010eko zentsuaren arabera 18.758 biztanle zituen, Pierce kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pierce konderriak 888,96 kilometro koadro ditu. Horietatik 69,25 ura dira. Beste 819,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.758 pertsonetatik 16.747 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 887 dira. 1.646 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 215 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486800
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133696734
* LCCN: n81018222
* NARA: 10039128
* **Lekuak**
* OSM: 1073922
* TGN: 2000404

 |

* Wd Datuak: Q486800
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Georgia
**Pierce konderria** (ingelesez: *Pierce County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rugby da. 2010eko zentsuaren arabera 4.357 biztanle zituen, Pierce kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pierce konderriak 2.803,23 kilometro koadro ditu. Horietatik 165,07 ura dira. Beste 2.638,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,55 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.357 pertsonetatik 4.128 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 44 dira. 19 beltzak edo afroamerikarrak. 169 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 33 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48878
* Commonscat Multimedia: Pierce County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124358971
* LCCN: n82104476
* **Lekuak**
* OSM: 1740301
* TGN: 2001591

 |

* Wd Datuak: Q48878
* Commonscat Multimedia: Pierce County, North Dakota
**Pierce konderria** (ingelesez: *Pierce County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pierce da. 2010eko zentsuaren arabera 7.266 biztanle zituen, Pierce kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pierce konderriak 1.488,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,48 ura dira. Beste 1.484,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.266 pertsonetatik 7.191 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 93 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 34 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496003
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146614742
* LCCN: n83030112
* **Lekuak**
* OSM: 610947
* TGN: 2001385

 |

* Wd Datuak: Q496003
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Nebraska
**Vikidia** Frantzian sortutako wiki entziklopedia-proiektu bat da, 8 eta 13 urte bitarteko umeentzat pentsatua, baina ez bakarrik irakurle edo erabiltzaileak izateko, baita parte hartzaile eta artikulugileak izateko ere. Webgune hau ez dago Wikipedia bultzatzen duen Wikimedia Fundazioarekin loturik. Jatorrizko **Vikidia** proiektua 2006ko azaroan jarri zen martxan.

* Euskarazko Vikidiaren bertsioa, Txikipediaren oinarria izan zen.

### Sorrera

Vikidia proiektua *Wikipedia Junior* izeneko wiki entziklopedia bat sortzeko asmoan du jatorria. Frantsesezko *Wikipedia Junior* horretan, Wikipediako artikulu bilduma bat hartu eta umeentzako CD-ROM batean argitaratu nahi zen. Azkar ikusi zen, ordea, artikuluak adin-tarte horretarako egokiak eta baliagarriak izango baziren, moldaketa dezentekoak egin beharko zirela, bai artikuluen luze-laburrari dagokionez, baita erabilitako hizkuntza-mailari dagokionez ere. Gainera, bultzatzaileek garbi zuten umeen beraien partaidetza ere interesgarria izango zela; hau da, umeek aukera izan behar zutela artikuluak egiteko ere, ez bakarrik irakurtzeko. Hori, irakasleen laguntzarekin errazagoa izango zela pentsatu zen, eskolako lan edo jarduera osagarri modura. Horregatik guztiagatik, aparteko wiki bat egitea erabaki zen.

Garai hartan Wikipedia Fundazioaren barruan hori egitea posible ez zenez gero, Mathias Damour (Astirmays) izeneko wikizale batek zabaldu zuen Vikidia 2006ko azaroaren 17an, aurreko proiektuari buruzko eztabaidetan parte hartu zuten beste wikizaleen laguntzaz.

### Norentzat da Vikidia?

Vikidia umeentzat da eta umeek ere idatz dezaketen entziklopedia bat da. Wikipediak duen funtzionamendu berbera du, arau berberak eta antolaketa berbera.

Artikuluak idatzi nahi dituztenek argi eduki behar dute 8 eta 13 urte bitarteko umeen euskara eta ulermen mailara egokitutako testuak nahi ditugula. Horrek ez du esan nahi beste edonork erabili ezin duenik Vikidia gai bati buruzko azalpen sinple bat eskuratzeko. Vikidiako artikulu bat oso lagungarria izan daiteke, euskarazko wikipediako artikulua luzeegia edo zailegia bada.

### Nork egiten du Vikidia?

Nornahik har dezake parte Vikidia eraikitzeko lanetan, baina arauak errespetatuz beti ere. Horretarako, beharrezkoa da kontua irekitzea. Hasieratik bertatik, bultzatzaileek asmo garbia erakutsi dute eskola-komunitatearen partaidetza bilatzeko, eta, horregatik, gure eskoletako ikasle eta irakasleei dei egiten diegu proiektu hau handitzen eta hobetzen laguntzeko, artikuluak idatziz, osatuz, zuzenduz eta, beti ere, hobetuz. Izan ere, Vikidian ez dago kontu desberdinik partaideen adinaren arabera: kontua irekitzean, adina ez da eskatu ere egiten!

Frantsesezko Vikidia bultzatu dutenak Wikipediako kolaboratzaileak ziren lehendik ere, baina, orain, izena emanda dauden gehienak eskola-ume gazteak dira.

Ikus, gainera
-------------

* Txikipedia.

Kanpo estekak
-------------

* Vikidia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3051048
* Commonscat Multimedia: Vikidia

---

 |

* Wd Datuak: Q3051048
* Commonscat Multimedia: Vikidia
**Pierce konderria** (ingelesez: *Pierce County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ellsworth da. 2010eko zentsuaren arabera 41.019 biztanle zituen, Pierce kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pierce konderriak 1.532,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 46,95 ura dira. Beste 1.486 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.019 pertsonetatik 39.887 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 623 dira. 223 beltzak edo afroamerikarrak. 141 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 299 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 440 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501575
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155933688
* LCCN: n80024663
* NARA: 10039868
* **Lekuak**
* OSM: 1795854
* TGN: 2002345

 |

* Wd Datuak: Q501575
* Commonscat Multimedia: Pierce County, Wisconsin
| ***Vikingak*** |
| --- |
| Formatua | Telebista saioa |
| Aurkezlea(k) | Zuriñe HidalgoErika OlaizolaAmancay Gaztañaga |
| Iraupena | 60 minutu |
| Herrialdea |  Euskal Herria |
| Hizkuntza | Euskara |
| Ekoiztetxea(k) | TAOM Producciones |
| TB Katea |  ETB1 |
| Ordutegia | Asteazkenetan 22:30ean |
| Emisioa | 2022ko uztailaren 20a –2022ko irailaren 21a |
| Denboraldia(k) | 1 |
| Atal kopurua | 8 |
| Audientzia | %0,8 share |

***Vikingak*** Euskal Telebistako udako programa bat izan zen. Zuriñe Hidalgok, Erika Olaizolak eta Amancay Gaztañagak aurkeztu eta antzeztua. ETB 1 katean euskaraz emititu zen asteazkenetan 22:30ean. Saioko gidoilaria Kepa Errasti izan zen.

Saioak denboraldi bakarra izan zuen eta zortzi atal. 2022ko uztailaren 20an estreinatu zen eta urte bereko irailaren 21ean bukatu. Programak ez zuen ikuslearen babesik lortu. Audientzia datu oso baxuak eman zituen, kateak azken aldian izan dituen baxuenak. Bataz beste %0,8ko sharea lortu zuen. Horregatik programak ez zuen jarraipenik izan.

Saioaren azalpena
=================

Udan zehar, Zuriñek, Erikak eta Amancayk, programa honetako hiru protagonistek, Euskal Herria zeharkatuko dute autokarabana batean. Batera eta bestera arituko dira txoko ezberdinak bisitatuz eta gonbidatu ezberdinak elkarrizketatuz, hainbat abentura bizi bitartean. 

Saio bakoitza gai baten inguruan eraikita egongo da. Gai jakin bat izango da atalaren ardatz eta fikzioa eta errealitatea nahastuta hainbat pertsonekin egingo dute topo. Batzuk herrikoak, bertakoak, izango dira eta beste batzuk, berriz, zenbait esparrutako aurpegi ezagunak.

Denboraldiak
============

| Denboraldia | Atalak | Estreinaldia | Amaiera | Audientzia (bataz bestekoa) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ikusleak | Kuota |
|  | 1 | 8 | 2022ko uztailaren 20a | 2022ko irailaren 21a | ----- | %0,8 |

### Audientzien eboluzioa astez aste

Atalak eta audientziak
======================

| Atala | Kostaldeko herriak | Emisio data | Audientzia |
| --- | --- | --- | --- |
| Ikusleak | Kuota |
| 1 | Gozatu | 2022ko uztailaren 20a |  | %0,7 |
| 2 | Gazteak | 2022ko uztailaren 27a | 3.000 | %0,5 |
| 3 | Bihozkadak | 2022ko abuztuaren 3a |  | %0,2 (%0,7) |
| 4 | Uda | 2022ko abuztuaren 10a |  | %1,6 (%5,8) |
| 5 | Komunikazioa eta saretzeak | 2022ko abuztuaren 31a |  | %2,1 (%6,0) |
| 6 | Ospakizunak | 2022ko irailaren 7a |  | %0,2 (%0,7) |
| 7 | Irudiak duen pisua | 2022ko irailaren 14a | 4.000 | %0,8 (%2,7) |
| 8 | Zerk sorarrazten digu adrenalina? | 2022ko irailaren 21a | 2.000 | %0,3 (%0,5) |

Erreferentziak
==============

Kanpo estekak
=============

* Webgune ofiziala
**Wicca** (ahoskera */ˈwɪkə/*) neopaganismoaren barnean dagoen erlijio bat da, sorginkeria eta antzinako paganismoan oinarritua. Ingelesezko **witch** (*sorgin*) hitza Erdi Aroko *wicche* hitzetik dator, eta era berean antzinako ingelesezko *wicce* ( / wɪttʃe /) (emakumezkoa) "sorgin" eta *wicca* ( / wɪttʃɑ /) (gizonezkoa) "jakintsu".

Jatorriz, XX. mendearen lehen erdian Ingalaterran sortu eta garatu zen, eta 1954an Gerald Gardner ingeles funtzionari erretiratuak jendaurrean ezagutzera eman zuen.

Antzinako hainbat sinismen paganoetan eta XX. mendeko jarduera hermetikoetan oinarritzen da, eta bai bere teologia egitura nahiz erritual jarduerengatik ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59774
* Commonscat Multimedia: Wicca

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4132000-1
* LCCN: sh2006006643
* NKC: ph191895
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q59774
* Commonscat Multimedia: Wicca


| * i
* e
* a
Neopaganismoa |
| --- |
| Erlijio nagusiak | 
* Egipziarra
* Erromatarra
* Eskandinaviarra
* Eslaviarra
* Germaniarra
* Greziarra
* Jainkosaren mugimendua
* Neodruidismoa
* Neoxamanismoa
* Wicca
* Zelta

 |
| Bestelakoak | 
* Armeniarra
* Baltiarra
* Cochranismoa
* Errumaniarra
* Euskalduna
* Feri
* Gaianismoa
* Hungariarra
* Indopaganismo
* Judua
* Kaukasiarra
* Kanariarra
* Oseatiarra
* Paganokristaua
* Stregheria
* Turkiarra
* Uraldarra

 |
Wikivoyageren logotipoa
**Wikibidaiak** edo **Wikivoyage** egile boluntarioen lanarekin osatutako bidai gida doan eta librea da. Izena erabiltzen duen Mediawiki teknologiatik dator.

Webgunea Wikitravelen italiera eta alemanierazko bertsioetako lankideek euren edukiak leku berri batera mugitzeko hartutako erabakiarekin hasi zen. 2006ko abenduaren 10ean Wikivoyage izeneko webgunea sortu zen. Alemaniako elkarte batek kudeatzen du, Wikivoyage e.V.. Edukia Creative Commons Attribution-ShareAlike lizentziapean argitaratzen da.

2012an euren hosting zerbitzuarekin hainbat arazo izan ostean ingelerazko Wikitravelen bertsioaren proiektua zatitu zen. Ingelerazko Wikitravelen komunitatea berriro batu zen Wikivoyageko taldearekin eta, aldi beraen, Wikivoyageko hizkuntza guztietako bertsioak Wikimedia Foundationen zerbitzarietara igaro ziren, Wikipedia berari ostatu ematen dion fundazioa. 2013ko urtarrilaren 15ean Wikimediaren barruko beste proiektu baten gisa aurkeztu zen, lantaldeak erabaki horrekin ados zeudela esan ostean.

Kanpo estekak
-------------

* Wikibidaiak webgunearen euskarazko bertsioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q373
* Commonscat Multimedia: Wikivoyage
* Meta-Wiki Koordinazioa: Wikivoyage

---

 |

* Wd Datuak: Q373
* Commonscat Multimedia: Wikivoyage
* Meta-Wiki Koordinazioa: Wikivoyage


| * i
* e
* a
Wikimedia Fundazioaren proiektuak |
| --- |
| Wikiliburuak • Wikibertsitatea • Wikimedia Commons • Wikiztegia • Wikialbisteak • Wikipedia • Wikiesanak • Wikiteka • Wikiespezieak • Wikidata • Wikibidaiak • Meta-Wiki | Wikimedia Fundazioa |
**Wilson konderria** (ingelesez: *Wilson County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lebanon da. 2010eko zentsuaren arabera 113.993 biztanle zituen, Wilson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wilson konderriak 1.510,47 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,04 ura dira. Beste 1.478,43 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 75,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 113.993 pertsonetatik 103.408 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.691 dira. 7.234 beltzak edo afroamerikarrak. 353 amerikar natiboak ziren eta 34 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.259 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 126 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.579 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Wilson County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501606
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138385488
* LCCN: n81083036
* **Lekuak**
* OSM: 1848226
* TGN: 2001931

 |

* Wd Datuak: Q501606
* Commonscat Multimedia: Wilson County, Tennessee
Velázquezen jaiotetxea, Victorio & Lucchinoren egoitza Sevillan
**Victorio & Lucchino** Espainiako moda firma bat da. Izena bere sortzaileetatik datorkio: José Víctor Rodríguez Caro (Victorio) eta José Luis Medina del Corral (Lucchino).

1970eko hamarkadaren amaieran ekin zioten ibilbide honi Sevillan. Hiri honetako Disart enpresan elkartu ziren profesionalki eta, handik atera eta denda bat ireki zuten bien artean, bere lehen diseinuak merkaturatzeko asmoz.. Diseinu berriak ziren eta bolanteek, lumek, litsek, enkajeek eta distirek berehala erakarri zituzten inguruko erosleak.
 Horrela zabaldu zen bikotearen moda Andaluzia eta Espainia osora.

1984an, emaztegaien soinekoen eskari handia sumatu zuten eta lehen bilduma egin zuten, Bartzelonan aurkeztu zutelarik.

1985ean, lehen bilduma aurkeztu zuten New Yorken. Hortik aurrera, eta Cibeles Pasarela sortu zenetik batez ere urtero atera zituzten prêt-à-porter bildumak

1992an, dibertsifikazioa helburu, emakumeentzako lehen perfumea atera zuten, *Carmen*, Puig elkartearekin batera. Bitxigintzan ere aritu dira eta hainbat antzerki eta zinema ekoizpenetan ere elkarlanean aritu dira, *Yerma*, *La Celestina* edo Whitney Houstonen soineko bat *The Bodyguard* filman aterako zena. 2005ean inauguratu zen Madrileko Puerta América hotelaren bosgarren solairua ere haiena da.

Bikotearen sormena ez da Espainiara mugatzen, Japonia, Alemania, Italia, Frantzia, Herbehereak edo AEBetan ere ezagunak baitira.

Lan esparruan bikote, etxeko eremuan ere bai, José Víctor Rodríguez eta José Luis Medina 2007ko martxoan ezkondu baitziren Carmonan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3557747

 |

* Wd Datuak: Q3557747
***Wilt*** Tom Sharpe idazle britainiarraren eleberri komikoa da, jatorriz 1976an Secker and Wardburgek argitaratu zuena.

Wilt literatura irakaslea zen Lanbide Heziketako eskola batean eta bere ikasleak etorkizuneko fresatzaile edo harakinak ziren. Egoera hoberenean, ez zioten kasurik egiten, edo, txarrenean, irakasle gizarajoa izutzen zuten edo sexualki jazarri.

Wilten ondoan, Eva zegoen, emaztea; ilegorri indartsu eta goxoa, baina emozionalki ez oso egonkorra. Eta gertu jazartzen zion, era berean, Yates sarjentuak, Wilti latzak pasarazten zizkiona. Behin, protagonista Evarekin haserretu eta panpina puzgarria hormigoizko putzu batera bota zuen amorrazioaren amorrazioz. Eva, berriz, haserre bizian, etxetik joan egin zen. Yatesek interpretazio okerra egiten du eta panpina Wilt anderea delakoan dago....

Tom Sharperen eleberri hoberena dela esaten dute eta egoera komiko ugari dago *Wilt* eleberrian; pertsonaia sinesgaitzak, ezusteko argudio aldaketak eta sexualitate handiko bromak. Edukazio handiko gizarte britainiarraren estereotipoei egiten die iseka eta, errepresio itxuraren azpian, engainu eta anarkia sexuala dagoela bizi-bizirik planteatzen du.

1989an, eleberria zinemara egokitu zuten; *Wilt* izenburua hartu zuen Erresuma Batuan eta Australian eta, AEBetan, berriz, *The Misadventures of Mr. Wilt*. Harper Collinsen laburpenaren audioliburua ere egin dute, Andrew Sachsek irakurri zuelarik batean eta Nigel Grahamek, berriz, ISIS Audio Booksen bertsioan.

Antzerki bat ere egin dute, Espainian 2012an eszenategietara eraman zena. Fernando Guillén Cuervo, Ana Milán eta Ángel de Andrés Lópezen eskutik joan zen.

### Wilt Saila

1. *Wilt* (1976)
2. *The Wilt Alternative* (1979)
3. *Wilt On High* (1984)
4. *Wilt in Nowhere* (2004)
5. *Wilt's herency* (2009)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11705322

 |

* Wd Datuak: Q11705322
**Victoria Aizpuru Agirretxe** (Errezil, Gipuzkoa,1919ko azaroaren 16a) erraketista profesionala izan zen. ***Victoria, Vichori*** eta ***Pitxirri"*** izengoitiez jokatu zuen, aurrelari postuan, Logroñoko, Valentziako eta Santa Cruz Tenerifeko frontoietan.

Biografia
---------

Victoria, bere herrikide Margara Urdalleta Uzkudun "Margara" bezala, erraketista profesionala izan zen. Logroñoko Beti-Jai frontoian, Valentziako Chiquin eta Santa Cruz Tenerifeko Tenerife frontoietan jokatu zuen.

Aitzindariak
------------

Emakume kirolari antzindariak izan ziren erraketistak. Arrakastaz beteriko hiru edo lau hamarkada bizi izan zituzten. 1940ko eta 1950eko hamarkadak izan ziren erraketisten urrezko aroa. Bartzelonan eta Madrilen zazpina frontoi zeuden orduan. Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen erraketisten jaioterrietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Victoriana Aizpuru Aguirreche Victoria» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
2. ↑    «Victoriana Aizpuru F. Tenerife-ko karteleran | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
3. ↑    «Victoriana Aizpuru Tenerifen | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
4. ↑    «F. Tenerifeko kuadroa 4 | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
5. ↑    «F. Tenerifeko kuadroa 3 | Raketistak» *datubasea.raketistak.com* (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
6. ↑   «Raquetistas, esas grandes olvidadas de los frontones» *El Diario Vasco* 2019-11-29 (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).

Kanpo estekak
-------------

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistasBideoa
* Raquetistas lehen eta orain(Trailerra)
* Erraketistak emakume aitzindariak pilota munduan Bideoa
* Emakume erraketistak. ErakusketaBideoa
* Aintzina lanbide. Emakume erraketistakBideoa
* Azken erraketistak. Mende hasierako kirolari profesional, Argia, 2017

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116186513

 |

* Wd Datuak: Q116186513
Wardenclyffe Dorrea 1904. urtean.
**Wardenclyffe Dorrea** (1901-1917), **Tesla dorrea** izenarekin ere ezaguna, Nikola Teslak Long Island-en diseinatu eta eraikiarazi zuen haririk gabeko transmisio estazio esperimentala izan zen 1901-1902an , New Yorkeko Shoreham herrian kokatua. Teslak Atlantikotik Ingalaterrara eta itsasoko itsasontzietara mezuak, telefonia eta irudi faksimilak igortzeko asmoa zuen, seinaleak Lurra transmisore bezala erabil zitekeela zioten teorietan oinarrituta. Instalazioak handitu eta hari gabeko potentziaren transmisioari buruzko ideiekin ez zen urrutiegi ailegatu. Guglielmo Marconiren irrati bidezko telegrafo sistemarekin hobeto lehiatzea zen helburua baina finantziazioa ukatu egin zion JP Morganek proiektuaren babesle nagusiak. Ezin izan zuen inbertsio osagarririk aurkitu, eta proiektua 1906an bertan behera utzi zen, eta benetan ez zen inoiz martxan jarri Teslak nahi zuen bezala.

Teslaren zorrak kitatzeko asmoz, 1917an dorrea eraitsi zuten txatarretarako eta 1922an exekuzioan hartu zituzten ondasunak. 50 urtez, Wardenclyffe argazkilaritza hornidurak ekoizten zituen prozesatzeko instalazio bat izan zen. Eraikin asko gehitu ziren orubera eta hartzen dituen lurrak 16 acres (6.5 ha) baina jatorrizkoa, 94 by 94 ft (29 by 29 m) , Stanford Whitek diseinatutako adreiluzko eraikinak zutik dirau gaur egun arte.

1980ko eta 2000ko hamarkadetan, argazki garaiko hondakin arriskutsuak garbitu ziren, eta gunea saldu eta garbitu egin zen garapen berrirako. Gunea salbatzeko oinarrizko kanpainak 2013an jabetza erostea lortu zuen, Nikola Teslari eskainitako etorkizuneko museoa eraikitzeko asmoekin. 2018an jabetza leku historikoen erregistro nazionalean sartu zuten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2164598
* Commonscat Multimedia: Wardenclyffe Tower

---

* **Ondare historikoa**
* NRHP: 100002744

 |

* Wd Datuak: Q2164598
* Commonscat Multimedia: Wardenclyffe Tower
Oholezko fatxadak.

**Vauban** Friburgon (Alemanian) dagoen ekoauzoa da, hirigunetik 4km hegoaldera dagoena eta 5.000 biztanle eta 600 lanpostu dituena. Frantziar base militarraren lekuan kokatua (Vauban ingeniariaren omenez izendatua), "eredu iraunkorreko auzo" izateko eraiki da.

Eraikuntza 1990eko hamarkada erdialdean hasi zen, eta 2001ean 2000 biztanle inguru zituen dagoeneko. Lanak 2006an amaitu ziren eta egun 5.500 biztanle inguru ditu, 38 hektareako eremuan.

Lekuaren historia
-----------------

Hirigunearen hegoaldean, orube honetan 1936an eraikitako kaserna bat zegoen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Alemanian kokatutako frantziar indarrek okupatua. 1992ko abuztuan, militarrek lekua utzi zuten.

Urte guzti batzuetan kaserna okupatua izan zen, baina 1996an udalak auzo berri bat egitea erabaki zuen, garapen iraunkorrean oinarrituta.

Eraikuntza iraunkorra
---------------------

Eraikuntza guztiak energia kontsumo txikiko sistemak erabiliz eraiki dira, horietako 100 *passivhaus* delako energia kontsumo ultra-txikiko sisteman. Beste eraikin batzuk kogenerazioa erabiliz berotzen dira, egur ezpalak errez. Hala ere, gehiengoak eguzki-pilatzaileak edo plaka fotovoltaikoak dituzte.

Munduko lehen auzoa da energia-balantze positiboa duena. Soberako energia saldu egiten da, beste edozein etxebizitzek erabili ahal izateko.

Garraioa
--------

Tranbia batek hirigunearekin lotura egiten du 2006tik. Ibilbidea bera auzoarekin batera diseinatu zen, etxebizitza guztiek tranbia geraleku bat hurbil izateko asmoarekin. Hala ere, bidegorri sareak hirigunean 15 minututan egoteko aukera ematen du.

Espazio publikoa, jolaskaleak (*Spielstrassen*) eta etxebizitzen lorategi pribatuen azalera handitzeko asmoz, ibilgailu pribatuen erabilera era zorrotzean gutxitu da. Barneko zirkulazioa 5 km/h gehienezko abiadura debekua du eta parking pribatu zein publikoa auzoaren perimetroan kokatzen dira. Gainera, biztanleen %25 bakarrik dute automobila (2009), baina udal ibilgailuak alokatu daitezke asteburuko irtenaldiak edo erosketak egiteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CEPHEUS Final Report on as-built thermal performance
2. ↑  Delleske, Andreas. Passivhaus Wohnen & Arbeiten
3. ↑  Rolf Disch Solararchitektur

Ikus, gainera
-------------

* Garapen iraunkorra
* Hammarby Sjöstad
* BedZED

Kanpo estekak
-------------

* Vauban informazioa
* Passivhaus »Wohnen & Arbeiten«, Vauban
* Vauban, Friburgo: irudiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q690922
* Commonscat Multimedia: Vauban (Freiburg im Breisgau)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132692199
* GND: 4590636-1
* LCCN: n96019783

 |

* Wd Datuak: Q690922
* Commonscat Multimedia: Vauban (Freiburg im Breisgau)

  

47°58′33″N 7°49′29″E﻿ / ﻿47.97583°N 7.82472°E﻿ / 47.97583; 7.82472
**Praga Irratia** (txekieraz: *Český rozhlas 7 - Radio Praha*), kapital publikozko irrati igorpeneko kate txekiar bat da. Atzerrirako programazioa sei hizkuntzatan ematen du: ingelesez, frantsesez, alemanez, gaztelaniaz, txekieraz eta errusieraz. Honekin batera, Praga Irratiak, beste herrialde batzuetako irrati emisoreekin saioak elkarrekoizten ditu Errumania, Kroazia eta AEBetako txekiar elkarteentzako.

Europa mendebaldean, Praga Irratiko saioak, elkarlaguntza akordioetara iritsi den beste estazio batzuk ere igortzen dituzte. Radio France Internationalek, adibidez, "Accents d'Europe" saioaren ekoizpen eta igorpenean laguntzen du. Praga Irratiko ingelesezko erredakzioak, "Central Europe Today" saioa egiten du, Europa erdialdeko egunerokotasunarentzako, Eslovakia Irratia, Budapest Irratia eta Polonia Irratiaren parte hartzearekin.

Praga Irratiaren igorpenen medio nagusiak uhin laburra izaten jarraitzen duen arren, kate honek, internet bidez ere igortzen du zuzenean sei hizkuntzatan, eta Real Media eta MP3 formatuetan hemeroteka aberatsa ere badu.

Kate honen borondatea, Txekiar Errepublikaren mundurako leihoa izatea da. Horretarako, herrialdeka espezialdutako zenbait erredakzio ditu, Txekiar Errepublikako eguneroko jazoerak kontatzen dituztenak alde guztietatik: politika, ekonomia, kultura, kirola eta gizartea.

Český rozhlas kate sareko zati da, 7 irrati kate eskaintzen dituena:

* **ČRo 1 - Radiožurnál** (Informazioa)
* **ČRo 2 - Praha** (Magazineak eta saio familiarrak)
* **ČRo 3 - Vltava** (Kultura, artea eta musika klasikoa)
* **ČRo 4 - Radio Wave** (Gazteentzako irratia)
* **ČRo 5** (Hamaika tokiko kate)
* **ČRo 6** (Tertuliak eta elkarrizketak)
* **ČRo 7 - Praga Irratia** (atzerritarrentzako)

Česká televize, Txekiar Errepublikako telebista kate publikoa da.

2006an, bere 70. urteurrena bete zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1939322
* Commonscat Multimedia: Český rozhlas Radio Prague International

---

 |

* Wd Datuak: Q1939322
* Commonscat Multimedia: Český rozhlas Radio Prague International