recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Angers-eko katedraleko ganga;arkuen arteko tartea adreiluz betea. 
**Plementeria**, **betegarria** edo **horma atal multzoa** harriz edo dobelaz (plementuz) osatutako elementua da eta gurutze-ganga baten nerbioen arteko gunea estaltzen du, edo, beste modu batera esanda, ganga bateko arkuen arteko gune bakoitzari horma atal, betegarria edo plementeria deritzo. Egitura funtziorik ez duten elementu pasiboak dira eta gangak arkuetan dute euskarria, azken hauek elementu aktiboak izaki.

Erabilerak
----------

Arkitektura gotikoan, plementeria edo betegarria, adreilua edo harlangaitza izan ohi zen. Juntura morteroaz betetzen zen eta, hasierako egituretan, banaketa nahiko irregularra izan arren, denborak aurrera egin ahala, betetze-piezen neurria eta tamaina hobetu zirenez (nahiz eta, orduan ere, betetzeko funtzioa izaten jarraitu) harlanduzko itxura hartu zuen, hala bada, ganga osoa harlangaitzez eginda zirudien. Plementeriak lodiera 10 edo 15 zentimetro inguru izaten zuen eta Euskal Herrian eta Espainian mortero geruza batez estaltzen zuten.

 Valentziako Llotja de la Sedako plementeria tamaina handikoa da eta ganga osoa erabat harriz egindako itxura hartzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3328691

 |

* Wd Datuak: Q3328691
**Vasylkiveko aire-basea** Ukrainako Aire Armadaren aire-base bat zen, Vasylkiv hiritik gertu kokatua, Kiev Oblastean, Ukrainan. Basean bertan, Hegazkintza Taktikoko 40. Brigadaren egoitza kokaturik zegoen.

Historia
--------

Vasylkiven zeuden unitateen artean aipagarri da Guardiako Ehiza-Hegazkinen 146. Erregimentua –146 Gv IAP modura ere ezaguna– , 41 Mikoyan-Gurevich MiG-25 PD hegazkinekin hegan egiten zuena. Erregimentua 1950ean iritsi zen basera, Aireko Defentsako 19. Dibisioaren menpean zegoenean; hau, 1989ko ekainean, Aireko Defentsako 49. Talde gisa berrantolatu zuten –edozein kasutan, Aireko Defentsako 8. Armadako kide bezala–. Ukrainak 1992ko ekainaren 1ean hartu zuen bere gain erregimentua, bai eta urtebete geroago, 1993ko ekainaren 1ean, desegin zen.

Bandera Gorriko Ehiza-Hegazkinen 92. Erregimentua 1993an iritsi zen Mukatxevotik, non egon zen 1994an desegina izan arte.

Basea Vasylkiveko guduan izandako borroka-gunea izan zen, Kieveko erasoaldiaren zati zen 2022ko Ukrainako inbasioan. Testuinguru horretan, aire-basea 2022ko martxoaren 12an suntsitu zuten, Errusiaren aire-basearen lurreratze-pistaren aurkako misil-erasoen ondorioz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Orbats» *scramble.nl* (Noiz kontsultatua: 2022-05-19).
2. ↑   «Авиация ПВО» *www.airbase.ru* (Noiz kontsultatua: 2022-05-19).
3. ↑   «146th Guards Fighter Aviation Regiment PVO» *www.ww2.dk* (Noiz kontsultatua: 2022-05-19).
4. ↑   «92nd Fighter Aviation Regiment» *www.ww2.dk* (Noiz kontsultatua: 2022-05-19).
5. ↑   **(Ingelesez)** «Airport completely destroyed due to missile attacks by invader in Vasylkiv, Kyiv region – mayor» *Interfax-Ukraine* (Noiz kontsultatua: 2022-05-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7917072
* Commonscat Multimedia: Vasylkiv

---

 |

* Wd Datuak: Q7917072
* Commonscat Multimedia: Vasylkiv
*Artikulu hau herri hustuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pierola (argipena)».*

**Pierola** Kanpezu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Araba lurraldean kokatuta, Arabako Mendialdea eskualdean.

Historia
--------

Orbisotik Santikurutzera bidean, Hornilloko mendilabarren azpian kokatzen zen Pierola. Erdi Aroan dorretxe bat zen, jauntxoentzat haranaren kontrolerako puntu ona zelako, Kanpezuko lautada-pasabidea kontrolatzeko. Baina nekazaritzarako toki ona ez, harriz betea baitago lurra (etimologikoki, *harri/piedra* hori izan liteke izenaren jatorria, Piérola edo Piédrola erromantzez), eta Santikurutzeko lur aberatsagoen inguruan garatu zen Kanpezuko erdigunea.

18. mendean jada ez zen herririk tokian, baina Frantziskotarren San Joan konbentua eta eliza geratzen ziren Pierolan. Orain abandonatuta daude, eta ia hondarretan eliza, terreno pribatu batzuetan, baina elizaren portikoa eta kanpai-horma zutik daude oraindik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Lands Care» *www.landscare.org* (Noiz kontsultatua: 2021-10-17).
2. ↑   «Convento / Fortaleza de Pierola o Piedrola. Ondarea. Sistema de información del Patrimonio Cultural Vasco» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-10-17).
3. ↑    Abaitua, Joseba; Fernandez, Luistxo.  (2021-04-01). «Kanpezura bisita (eta Sabandora, bide batez)» *Eibar.ORG | Eibarko peoria* (Noiz kontsultatua: 2021-10-17).
4. ↑   «Santa Cruz de Campezo / Santikurutze Kanpezu – Ayuntamiento de Campezo · Kanpezuko Udala» *www.kanpezu.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-10-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108914365
* Commonscat Multimedia: Pierola

---

 |

* Wd Datuak: Q108914365
* Commonscat Multimedia: Pierola
**Piero Sraffa** (Turin, Italia, 1898ko abuztuaren 5a - Cambridge, Ingalaterra, 1983ko irailaren 3a) italiar ekonomialaria izan zen.

Neoklasikoen teoria aztertu eta berritu zuen, ekonomialari klasikoen lanetan oinarriturik. Irakasle izan zen Italian, Perugiako (1923) eta Cagliariko (1925-27) unibertsitateetan, harik eta 1927. urtean Cambridgeko Unibertsitate ospetsura joan zen arte; han Keynes ekonomialaria eta Wittgenstein filosofoa lagun handiak izan zituen, besteak beste. 1925. urtean *Anali di Economia* izeneko aldizkarian atera zuen *Sulle relazioni fra costo e quantità prodotta* eta 1926. urtean *Economic Journal* aldizkarirako idatzi zuen *The Laws of Returns Under Competitive Conditions* (*Errendimenduaren edo mozkinaren legea konpetentzia perfektuan*) izan ziren haren idatzi nagusiak. Bertan, teoria marjinalistari kritika gogorra egin zion, haren ustez teoria horren akatsak nabariak baitziren: marjinalistek merkatua *konkurrentzia perfektua*ren eredua oinarritzat hartuz aztertzen zuten; Sraffaren ustez, ordea, egokiago litzateke merkatua monopolioaren ikuspuntutik aztertzea, errealitatean merkatuak dituen oztopoak direla medio ez baitio hark inondik inora *konkurrentzia perfektua*ren ereduari jarraitzen. Ideia hori izan zen gerora J. Robinson eta E. Chamberlain ekonomialariek garatu zuten *Konkurrentzia inperfektua*ren analisiaren oinarria. David Ricardok eta Marxek hasitako bide beretik, gizarte-klaseen arteko errentaren banaketa aztertu zuen. 1960. urtean idatzi zuen *Production of Commodities by means of Commodities* liburuan balioaren teoriaren gainean idatzi zuen. Sraffak sortu zuen ereduan, salgaien presioek ekoizpen-kostuak adierazten zituzten, ekonomialari klasikoek erabili izan zuten balioaren nozioari jarraituz. 1930etik 1971rako urte artean, *Works and Correspondence of David Ricardo* izenburupean, 11 aletan argitaratu ziren David Ricardoren lanen argitaratzaile izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q370468
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7397238
* ISNI: 0000 0001 1467 0791
* BNE: XX1128078
* BNF: 11925385h (data)
* CANTIC: a12239240
* GND: 118616463
* LCCN: n79054507
* NDL: 00457396
* NKC: mzk2004231292
* CiNii: DA00598019
* SNAC: w6kj3gn2
* SUDOC: 02897218X
* BIBSYS: 90174488
* UB: a1376275
* ICCU: CFIV008360
* Open Library: OL4726000A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05478/eu\_s\_2972/s2972
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 272891

 |

* Wd Datuak: Q370468
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warrenton da. 2010eko zentsuaren arabera 20.972 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 1.149,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,64 ura dira. Beste 1.109,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.972 pertsonetatik 8.663 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 692 dira. 10.911 beltzak edo afroamerikarrak. 1.026 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 49 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 299 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507853
* Commonscat Multimedia: Warren County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154794716
* GND: 4643965-1
* LCCN: n82116624
* NARA: 10039472
* **Lekuak**
* OSM: 2528752
* TGN: 2001549

 |

* Wd Datuak: Q507853
* Commonscat Multimedia: Warren County, North Carolina
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monmouth da. 2010eko zentsuaren arabera 17.707 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 1.406,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,67 ura dira. Beste 1.404,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,59 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.707 pertsonetatik 17.072 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.490 dira. 287 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 93 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 205 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Warren County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491021
* Commonscat Multimedia: Warren County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157117400
* ISNI: 0000 0000 9816 8303
* LCCN: n81091937
* NARA: 10039310
* **Lekuak**
* OSM: 1800730
* TGN: 2000536

 |

* Wd Datuak: Q491021
* Commonscat Multimedia: Warren County, Illinois
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua McMinnville da. 2010eko zentsuaren arabera 39.839 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 1.124,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,51 ura dira. Beste 1.120,64 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 39.839 pertsonetatik 37.963 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.224 dira. 1.085 beltzak edo afroamerikarrak. 95 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 190 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 32 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 462 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Warren County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494774
* Commonscat Multimedia: Warren County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125501265
* LCCN: n81097822
* NARA: 10040148
* **Lekuak**
* OSM: 1848222
* TGN: 2001925

 |

* Wd Datuak: Q494774
* Commonscat Multimedia: Warren County, Tennessee
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Belvidere da. 2010eko zentsuaren arabera 108.692 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 939,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,38 ura dira. Beste 924,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 115,65 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 108.692 pertsonetatik 100.824 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.659 dira. 3.592 beltzak edo afroamerikarrak. 107 amerikar natiboak ziren eta 19 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.642 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 140 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.368 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502468
* Commonscat Multimedia: Warren County, New Jersey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158306271
* GND: 7536472-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2560072
* TGN: 1002985

 |

* Wd Datuak: Q502468
* Commonscat Multimedia: Warren County, New Jersey
**Vanesa Martín Mata** (Málaga, 1980ko azaroaren 14a) abeslari eta idazle espainiarra da. 100.000 bat kopia saldu ditu bere ibilbidean zehar, Espainiako abeslaririk ezagunenetarikoa izanik.

1980ko azaroaren 14an jaio zen, Málagan. 6 urte baino ez zituela aitak lehen gitarra oparitu zion, orduan hasi zen bere musikarekiko miresmena. Urte batzuen buruan, gitarra klaseak hartzea erabaki zuen koroetan parte hartuz. Ondoren, bere lehen abestiak idazten hasi zen. 15 urterekin jada Málagako hainbat lokaletan abesten hasi zen, eta lehen agerpenak egin zituen telebista eta irratia saioetan.

2003.urtearen amaieran, Málagako Unibertsitatean magisteritza eta pedagogia ikasketak burutu ondoren, Madrilera joan zen bizitzera. Bertan bere lehen kontzertuak eman zituen *El Búho Real* tabernan. 2006.urtean bere estudioko lehen diska jaio zen, *Agua* (Carlos Jean DJak produzitua).

Lanak
-----

2009an Warner Music elkartearekin hasi zen lanean, eta hala bere estudioko bigarren diska sortu zuen: *Trampas*. Bob Benozzo produktoreak Milanen produzitu zuen. 2012ra arte ez zen hirugarren diska jaio: *Cuestión de piel*. Bertan hainbat abeslari espainiarrek hartu zuten parte: Pablo Alboránek, Malúk eta La Marik.

2014.urtean estudioko laugarren diska argitaratu zuen: *Crónica de un baile*. Orain arte bost dira abeslariaren estudioko lanak, 2016an irten baitzen kalera azken diska: *Munay*. Urte berean bere lehen liburua ere argitaratu zuen: *Mujer océano*, poema bilduma.

Aipatutakoez gain, Vanesak baditu beste bi diska bersortuak eta zuzeneko beste bi, Espainian eta Latinoamerikan milaka kopia salduz eta makina bat kontzertu emanez. Horrez gain, kidetzat eta jada laguntzat dituen artista ugarirekin egin du lan, esaterako: Malú, Pablo Alborán, India Martínez, Pastora Soler, Chenoa, David de María, El Arrebato, Manuel Lombo eta Diana Navarro.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5804065
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87562768
* ISNI: 0000 0000 6111 984X
* BNE: XX4435209
* CANTIC: a19112415
* LCCN: n2016056602

 |

* Wd Datuak: Q5804065


| * i
* e
* a
 *Mask Singer: adivina quién canta* |
| --- |
| 1. denboraldia(2020) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Lehiakideak | Paz Vega (Katrina) • Genoveva Casanova (Kanitxea) • Toni Canto (Kamaleoia) • Jorge Lorenzo (Belea) • Al Bano (Ekilorea)Pastora Soler (Indioilarra) • Terelu Campos (Txerrikumea) • Fernando Tejero (Munstroa) • Màxim Huerta (Ganba)Norma Duval (Adarbakarra) • Pepe Navarro (Olagarroa) • Georgina Rodriguez (Lehoia) |
| Gonbidatuak | Monica Carrillo (Marigorringoa) • Cristina Pedroche (Robota) |
| Ikertzaileak | Javier Calvo • Javier Ambrossi • Malu • Jose Mota • Vanesa Martin (ordezkoa) • Eva Gonzalez (gonbidatua) |
| Aurkezlea | Arturo Valls |

 |
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warren da. 2010eko zentsuaren arabera 41.815 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 2.327,27 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,37 ura dira. Beste 2.289,9 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.815 pertsonetatik 41.132 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 305 dira. 136 beltzak edo afroamerikarrak. 71 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 156 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 304 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495662
* Commonscat Multimedia: Warren County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151297188
* LCCN: n82144163
* NARA: 10037077
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 416689
* TGN: 1002988

 |

* Wd Datuak: Q495662
* Commonscat Multimedia: Warren County, Pennsylvania
**Wilsonen teorema** matematikan erabili ohi den teorema bat da, eta zenbaki osoen zatigarritasunarekin dago erlazionatuta. Honela dio:

|  |
| --- |
| 
*p* zenbaki lehena bada, orduan (*p* -1)!≡ -1(mod *p*)
John Wilson |

Kontrako inplikazioa ere egia da; hau da, {\displaystyle (p-1)!\equiv -1({\text{mod }}p)} bada, orduan {\displaystyle p} zenbaki lehena da, baina goiko enuntziatuari bakarrik deritzo Wilsonen teorema.

Historia
--------

Edward Waring izan zen teorema John Wilsonek asmatu zuela esan zuena. Izan ere, Wilsonek idatziz jaso omen zuen teorema hau. Dena den, Wilsonek ez zuen frogatu, ez eta Waringek ere. Lagrange izan zen Wilsonen teorema frogatu zuen lehena, 1771n.

Hala ere, Abū ‘Alī al-Hasan ibn al-Hasan ibn al-Háytham (*Alhazen* izenez ezaguna) izan zen teorema hau enuntziatu zuen lehena, XI. mendean.

Adibidea
--------

Taula honetan, {\displaystyle p}-ri 2tik 12rako balioak esleituz gero, {\displaystyle (p-1)!}-ek izango dituen balioak ageri dira, bai eta {\displaystyle (p-1)!/p} egindakoan lortutako hondarrak ere. Izan ere, {\displaystyle p/q} zatiketaren hondarra {\displaystyle p({\text{mod }}q)} adierazten da. Hondar hori eta {\displaystyle -1({\text{mod }}p)} berdinak badira, {\displaystyle p} lehena izango da, eta errenkada horretako gelaxkak arrosez margotuta ageriko dira. {\displaystyle p/q}-ren hondarra eta {\displaystyle -1({\text{mod }}p)} desberdinak badira, berriz, {\displaystyle p} konposatua izango da, eta gelaxkak berdez margotuta egongo dira.

| {\displaystyle p>1} | {\displaystyle (p-1)!} | {\displaystyle (p-1)!({\text{mod }}p)} | {\displaystyle -1({\text{mod }}p)} |
| --- | --- | --- | --- |
| 2 | 1 | 1 | 1 |
| 3 | 2 | 2 | 2 |
| 4 | 6 | 2 | 3 |
| 5 | 24 | 4 | 4 |
| 6 | 120 | 0 | 5 |
| 7 | 720 | 6 | 6 |
| 8 | 5040 | 0 | 7 |
| 9 | 40320 | 0 | 8 |
| 10 | 362880 | 0 | 9 |
| 11 | 3628800 | 10 | 10 |
| 12 | 39916800 | 0 | 11 |

Froga
-----

### Aritmetika modularra erabilita

Absurdura eramanez, demagun {\displaystyle \exists {\text{ }}p\in \mathbb {N} :p>1{\text{ eta }}(p-1)!\equiv -1({\text{mod }}p)}, {\displaystyle p} konposatua izanik. 

Orduan, {\displaystyle p} konposatua denez, {\displaystyle \exists {\text{ }}a\in \{2,...p-1\}{\text{ non }}a\mid p}; hau da, zkh ({\displaystyle a}, {\displaystyle p}) {\displaystyle \neq 1} izango da.

Beraz, lehenengo adierazpena honela idatz daiteke:

{\displaystyle a\cdot b\equiv -1({\text{ mod }}p)}, 

{\displaystyle b=\prod \_{1\leq k\neq a<p}k=1\cdot 2\cdot ...\cdot (a-1)\cdot (a+1)\cdot ...\cdot (p-2)\cdot (p-1)} izanik.

{\displaystyle (-1)^{2}\equiv 1({\text{mod }}p)} denez, idatz dezagun {\displaystyle (a\cdot b)^{2}\equiv (-1)^{2}\equiv 1({\text{mod }}p)}. Hori bete dadin, {\displaystyle a^{2}}-k biderketarekiko alderantzizkoa izan behar du modulu {\displaystyle p}-n. Baina hori ezinezkoa da, zkh ({\displaystyle a^{2}}, {\displaystyle p}) {\displaystyle \neq 1} baita. Beraz, hipotesia gezurra da; hau da, {\displaystyle p} lehena da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q276082
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q276082
**Walton konderria** (ingelesez: *Walton County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua DeFuniak Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 55.043 biztanle zituen, Walton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Walton konderriak 3.210,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 523,1 ura dira. Beste 2.687,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 55.043 pertsonetatik 49.778 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.921 dira. 3.147 beltzak edo afroamerikarrak. 463 amerikar natiboak ziren eta 37 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 491 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 62 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.065 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503455
* Commonscat Multimedia: Walton County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159461068
* LCCN: n81132535
* **Lekuak**
* OSM: 1210716
* TGN: 2000290

 |

* Wd Datuak: Q503455
* Commonscat Multimedia: Walton County, Florida
**Poopó** ur gaziko lakua da, Boliviako bigarren handiena Titikaka eta gero. Desaguadero ibaiak aintzira biak lotzen ditu. Poopó lakua Boliviako Oruroko departamenduan dago eta 84 km luzera, 55 km zabalera eta 2.337 km² azalera ditu.

Bai aipatutako Desaguadero ibaiaren bai Márquez ibaiaren urek Poopó betetzen dute. Hustubidea Laca Jahuira ibaia ez ezik batez ere lurrunketa da.

Lakuaren garrantzia
-------------------

Poopó lakua hegazti migratzailentzat geldiune garrantzitsua da. Inguruko beste espezie asko ur horren inguruan bizi dira, esaterako Andeetako puma. Arrantza dela eta, inguruko herrientzat ere garrantzi handia du laku honek.

Kutsadura
---------

Poopó lakua zeharo kutsatuta dago. Victor Zabaleta eta Michael Bremer ikerlariek beruna, kobrea, zilarra, kadmioa, kobaltoa, nikela, kromoa, eztainua, burdina, manganesoa, antimonioa eta zinka aurkitu zituzten bere uretan. Hori dela eta, 2003an natur-erreserba bihurtu egin da.

20016an desagertu zen
---------------------

Inguru oso agorra denez eta, bestetik, uraren sakonera oso handia ez denez, egoera klimatikoeen araberako aldaketen aurrean Poopók oso sentsiblea da. 2016ko urtarrilean Proba-V sateliteak eginiko argazkietan lakua erabat lehortu dela ikus daiteke. Izan ere, ofizialki 2015eko abenduan Oruroko gobernuak berria zabaldu zuen. Hondamendia aurretik emana zen 1944an baina horrek ez dio arazoarik bere larritasunik kentzen. Boliviako Gobernuak lakua salbatzeko 114 milioi dolar inbertituko ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q464945
* Commonscat Multimedia: Poopó Lake

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5205516
* LCCN: sh87005794
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q464945
* Commonscat Multimedia: Poopó Lake
***Warg*** edo otso basatiak, Tolkienen legendariumean agertzen diren fikziozko izaki batzuk dira. Oro har, orkoen aliatuak dira, hauei, euren bizkar gainean muntatzen uzten dietelarik guduetan. Huargoak, eraginkorrak dira zalditeriaren aurka, zaldiek beldurra baitiete eta *warg*en zaldizkoak, zaldien sabela sastakatzeko beheregi geratzen baitira, *warg*ak erasotzen dituen zaldizkoak behera botaz. *Warg*ek, oinarrizko hizkuntza propio bat ulertzen du. Litekeena da Eguzkiaren Lehen Aroko Draugluineko otso gizonen ondorengoak izatea.

Hobbita eleberrian, *warg*ak bi aldiz agertzen dira: lehenengoa, Hithaeglirren ekialderako Bilbo Zorrozabal, Gandalf eta nanoak jazartzen dituztenean, eta, bigarrena, Bost Armaden guduan. Eraztunen Jauna eleberrian, Bi dorreak izeneko zatian aipatzen dira, non *warg* talde batek eta euren zaldizko orkoek Edoraseko errefuxiatuak erasotzen dituen Hollinen, Helmeko abismoan gertatutakoguduan ere agertzeaz gain. Eraztunaren Gerran, 3018-3019. urteetan, *warg*ak, Breeko hormetatik kanpo agertu ziren.

Eraztunen Jauna film trilogian, Peter Jacksonek zuzendutakoa, *warg*ak, gehiago dirudite hiena hartz eta otso arteko hibrido bat, otso handiak soilik baino gehiago, ohiko otsoetatik ezberdintzeko ahalegin batean, *warg*a, urrutiko lehengusu antzeko bat bezala aurkeztuz. Hala ere, nabarmendu beharrekoa da, Tolkienek *warg*aren deskribapen oso bat sekula eman ez bazuen ere (berak soilik, deabruzko otsoak zirela idatzi zuen), benetan, otso itxura dutela, aipatuak diren gertakarietan, Hobbita zein Eraztunen Jauna eleberrietan.

Sarumanek, *warg*ak mantendu zituen Isengard azpiko gordelekuetan, eta, Eraztunaren Gerran, gudura, *warg*en gainean zihoazen orkoak bidali zituen. Sarumanen *warg* zaldizkoak, basatiak eta hilgarriak ziren, beldurtzeko moduko itxuradunak, euren armajantziak, gizaki eta zaldien larruazal eta hezur hondarrekin eta huargo ile adatsekin egiten baitziren. Oro har, berebiziko orbainak zituzten, animalia basati hauekin zuten ukitze estuaren ondorioz. Mordorreko zalditeria, nagusiki, *warg* zaldizkoena zen.

Ikus, gainera
-------------

* Warg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q719935

 |

* Wd Datuak: Q719935
**Ware konderria** (ingelesez: *Ware County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waycross da. 2010eko zentsuaren arabera 36.312 biztanle zituen, Ware kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ware konderriak 2.351,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 40,22 ura dira. Beste 2.311,46 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.312 pertsonetatik 24.790 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.207 dira. 10.662 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 278 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 35 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 443 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498353
* Commonscat Multimedia: Ware County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152459745
* ISNI: 0000 0004 0408 570X
* LCCN: n81144594
* **Lekuak**
* OSM: 420860
* TGN: 2000439

 |

* Wd Datuak: Q498353
* Commonscat Multimedia: Ware County, Georgia
Prostiloa.
Atena Nike tenplua, anfiprostiloa, K.a. 421ean eraikia.
**Prostiloa** zutabe askeak definitzen dituen izen arkitektoniko bat da, ilara batean zabalki espaziatuak dauden zutabeak. Zutabeak soilik bere aurrealdeko fatxadan dituen eraikina ere izendatzen du. Sarri adjektibo bezala erabiltzen da egitura nagusitik proiektatzen den eraikin klasiko baten zutabedun arkupeari erreferentzia egiten dionean.

Lehenik greziar tenpluetan erabili zen (4 edo 6 zutabe izaten zituztenak ohi) eta etruriar tenpluetan. Beranduago, erromatarrek xehetasun hau gehitu zuten euren tenpluetan eta beranduago oraindik arkitektura palladiarrak berrartu zuen.

Eraikin honen adibideak Dodonako Santutegiko tenpluan, Paroseko A tenpluan, Olinpiako Gelako Altxorrean, Atenasko agorako Apolo Patroosen tenpluan, Miletoko Demeterren tenpluan edo Magnesiako Zeus Sosipolisen tenpluan ikus daitezke.

Arkitektura estilo hau, ziur asko ekialdeko greziar uharteetan sortu zen, K.a. VIII. mendean zehar. Alabaina, Italia hegoaldeko tenplu arkaikoetan ere adibide ugari ikus daiteke.

Tenpluak zutabeak bi fatxada txikietan dituenean, anfiprostilo deritzo. Ez da oso ohiko eraikina. Azken honen adibiderik esanguratsuena Atenasko Akropoliko Atena Nike tenplua da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q338520
* **Identifikadoreak**
* AAT: 300163741

 |

* Wd Datuak: Q338520
Pope Toledo bat 1905eko Gordon Bennett Kopan 
**Pope konpainia** (jatorrizko izena ingelesez: *Pope Manufacturing Company* ) lehenik bizikleta eta gero ibilgailu motorizatuak fabrikatzen zituen enpresa amerikarra zen. Albert Augustus Pope-k sortu zuen 1876 inguruan Boston-en (Massachusetts), eta bere jarduera Connecticut-en garatu zuen 1877tik aurrera. Bizikleten produkzioa 1878an hasi zen Hartford-en, Weed Josteko makinen konpainiaren fabrikan.

Popek bizikletak, motoak eta automobilak egiten zituen. 1905-1913 bitartean, pixkanaka bere industrialdea sendotu zuen Westfield-en, Hartford-en bulego nagusiak utziz. Autoen ekoizpena 1915ean gelditu zuen, eta motoen produkzioa 1918an gelditu zuen. Bizikletak *Columbia* markaren azpian eskuragarri egoten jarraitu zuten.

Lehen urteak
------------

1876an konpainia Boston hirian zegoen, 54 High Street-en. Connecticut-en egin zituen eskriturak 1877ko martxoan, Albert Pope, Charles Pope eta Edward Pope izendatuz akziodun gisa. Albertok 595 partaidetza-titulu zituen, bere aita Charles-ek 400 eta bere lehengusua Edward-ek beste bost akzio zituen. Sortu-agiriek adierazten dute konpainia negozio jarduera hauetan aritu zela: *"Aire pistolak eta karbinak fabrikatzeko (eta saltzeko hirugarrenei lizentziak fabrikatzeko eta saltzeko), pasaratzeko makinak, zaleentzako tornuak, zigarroak biltzeko makinak eta patentatutako beste gai batzuk; eta patenteen eta jabetza industrialaren gaineko tratuak edukitzeko, saltzeko eta mantentzeko, horiek fabrikatzeko."* Konpainiak garai hartan jadanik pistolak eta zigarroak biitzeko makinak saltzen zituen.

Pope konpainia Connecticut-en erregistratu bazen ere, bere bulegoak eta operazio asko Boston-en egin zituen. 1874. urteaz geroztik, Albert eta Edward Pope-k bostongo Summer kaleko 87 zenbakian zigarroak biltzeko makinak ekoizteko lantegia zuzendu zuten.

* Columbia normal "Cliff", 1886 inguruan Columbia *normal* "Cliff", 1886 inguruan
* Segurtasun-bizikleta gizonezkoentzat Columbia 40. eredua (1895) Segurtasun-bizikleta gizonezkoentzat Columbia 40. eredua (1895)
* Segurtasun-bizikleta emakumezkoentzat Columbia 41. eredua (1895) Segurtasun-bizikleta emakumezkoentzat Columbia 41. eredua (1895)
* Columbia Bizikletaren iragarkia (1895) Columbia Bizikletaren iragarkia (1895)
* Pope motozikleta (1914) Pope motozikleta (1914)
* Pope Toledo (1907) Pope Toledo (1907)
**Pinot noir** mahats barietate ezaguna da. Pinot noir mundu osoan hazten dute, batez ere eskualde hotzetan, baina batez ere Frantziako Borgoina eskualdearekin lotuta dago.

Munduko ardorik dotoreenetako batzuk ekoizten dituela uste da, baina barietate hori lantzeko eta ardoak egiteko zaila da. Mahatsak mahats mordo estuak sortzeko joera du, eta horrek arrisku bitikulturalak eragin ditzake, besteak beste, usteltzea, eta kanopiaren mantentze arduratsua eskatzen du. Bere azal finak eta konposatu fenolikoen maila baxuek pinot noir-ak kolore argiko ardoak, gorputz ertaina eta tanino gutxi ekoiztea eragiten dute. Barietate horretako ardoek zahartze desberdina eta aurreikus ezina dute, eta fase mutu batetik igaro daitezke (zaporeak eta usainak ez dira ikusten). Gazteak direnean, pinot noir ardoek fruta gorrien aromak izaten dituzte, hala nola gereziak, mugurdiak eta marrubiak. Zahartu ahala, landare-aromak eta "baserritarrak" gara ditzakete.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Wine & Spirits Education Trust.  (2012). *Wine and Spirits: Understanding Wine Quality.*  (2. argitaraldia) Londres, 6-9 or. ISBN 9781905819157..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223701
* Commonscat Multimedia: Pinot Noir

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh93005134

 |

* Wd Datuak: Q223701
* Commonscat Multimedia: Pinot Noir
**Vernon konderria** (ingelesez: *Vernon County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Houston da. 2010eko zentsuaren arabera 21.159 biztanle zituen, Vernon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Vernon konderriak 2.167,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,02 ura dira. Beste 2.140,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.159 pertsonetatik 20.533 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 336 dira. 100 beltzak edo afroamerikarrak. 141 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 270 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496440
* Commonscat Multimedia: Vernon County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131337904
* LCCN: n79089829
* **Lekuak**
* OSM: 1180539
* TGN: 2001253

 |

* Wd Datuak: Q496440
* Commonscat Multimedia: Vernon County, Missouri
**Wirral penintsula** (ingelesez *Wirral Peninsula*) Ipar-mendebaldeko Ingalaterran kokatua dagoen penintsula bat da. Merseyside eta Cheshire konderrien artean banaturik dago. Mendebaldean Dee ibaia du, hau Ingalaterra eta Galesen arteko muga delarik, ekialdean Mersey ibaia eta Liverpool hiria ditu, eta iparraldean Irlandako itsasoa.

Bertakoek, penintsula izendatzeko *Wirral* eta *the Wirral* izendapenak erabili ohi dituzte, bertakoei aldiz ingelesez *Wirral* (singularrez) eta *Wirralians* (pluralez) deitu ohi zaie.

Iruditegia
----------

* Thurstaston hondartza.Thurstaston hondartza.
* Wirral penintsularen mapa.Wirral penintsularen mapa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1191558
* Commonscat Multimedia: Wirral Peninsula

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148900948
* LCCN: n78015009

 |

* Wd Datuak: Q1191558
* Commonscat Multimedia: Wirral Peninsula

53°18′N 3°00′W﻿ / ﻿53.3°N 3°W﻿ / 53.3; -3
**Power konderria** (ingelesez: *Power County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua American Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 7.817 biztanle zituen, Power kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Power konderriak 3.736,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 99,51 ura dira. Beste 3.636,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.817 pertsonetatik 7.492 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.328 dira. 18 beltzak edo afroamerikarrak. 161 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 106 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491311
* Commonscat Multimedia: Power County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146590506
* **Lekuak**
* OSM: 1742105
* TGN: 2000490

 |

* Wd Datuak: Q491311
* Commonscat Multimedia: Power County, Idaho
**Vuomajärvet** aintzirak Enontekiö udalerri finlandiarrean dauden aintzira multzo bat dira. Pöyrisjärvi Eremu Basatiaren barnean dago, Pöyrisjärvi aintziratik hurbil. Bertan, hegazti babestu asko aurki daiteke; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak.

Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira .

Pöyrisjärvi iparraldean **Vuomajävet** aintziren bizilagun nagusia da. Pöyrisjoki ibaiak zeharkatzen ditu aintzirak iparraldetik hegoaldera, beraz, ibaiaren betebidea eta hustubidea bera da.

Aintzirak oso ezagunak dira arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da eta bertako uharte bakarrak, Turvekammi uhartean zehazki, zuhaizti txiki bilakatzen da lurzoru izoztuaren gainean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pöyrisjärven erämaa[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268922

 |

* Wd Datuak: Q12268922


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
> *Artikulu hau mitologia hinduko pertsonaiari buruzkoa da, argizagiari buruzkoa hurrena: (20000) Varuna.*
> 
> 

Gezikadaka, Rama errege jainkoak Varuna itsasotik irtetzera behartzen du.
Hinduismoari dagokionez, **Varuna**, ozeanoaren jainkoa da.

Sui Ten, hamabi deva nagusietako bat (Varuna jainkoaren bertsio japoniarra. Kyotoko Museo Nazionala, Japonia

Vedatar garaian
---------------

Erlijio vediko primitiboan (hinduismoaren aurrekoa), Varuna jainko nagusi bat zen, Ādityatako bat. Jainko hindu garrantzitsuenetako bat zen, asuren buruzagia, Rig-vedan aipatzen denaren arabera.

Zeruaren edo euriaren jainkotzat hartzen zen, gutxi gorabehera alde negatiboan, zeruko kaosa eratzen baitzuen, euria, ekaitzak, tximistak eta trumoiak sortuz.

Varunak hildakoen erresuma ere gobernatzen zuen.

X. mendeko Varunaren estatua, champa kulturan (zibilizazio hinduista Vietnamen). Goian, Kubera eta Īśāna. Behean, Nairrita, Agni, Varuna eta Indra.Beti zihoan bere anaia biki Mitrarekin ('laguna' esan nahi duena), Eguzkiaren, Egunsentiaren eta adiskidetasunaren jainkoa zenarekin. Biak ziren zinaren eta kontratuen jainkoak. Elkarrekin egun osoa irudikatzen zuten: Varuna gaua eta iluntasuna zen; Mitra eguna, goiza eta eguzki argia zen. Horregatik, biek irudikatzen zuten legea bere bi aurpegiekin.

Atharva vedak Varuna guztia dakiena bezala deskribatzen du, edozein gezur atzemateko gai. Izarrak mila begiko bere espioiak dira, gizakien mugimendu bakoitza zaintzen.

Mitrak adiskidetasunean eta harreman guztietan promesak, zinak, kontratuak eta zintzotasuna betetzen zirela zaintzen zuen bitartean, Varunak beste horrenbeste egiten zuen bere aldetik, baina modu gatazkatsuan, zeruan zein sakontasunen handitasunean.

Hinduismoan
-----------

Purana garaian, Varuna itsasoaren jainko bat izatera pasa zen, bigarren mailako erdijainko bat. Bere *vajana* (ibilgailua) krokodilo bat zen.

Ramaiana testu epikoaren arabera, Varuna Saumanasaren jabea zen, alegia, Unibertsoari eusten dioten lau elefanteetatik Mendebaldekoarena, alegia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1001037
* Commonscat Multimedia: Varuna

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 118764373
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1001037
* Commonscat Multimedia: Varuna
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Front Royal da. 2010eko zentsuaren arabera 37.575 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 561,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,48 ura dira. Beste 552,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 66,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 37.575 pertsonetatik 34.663 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.318 dira. 1.709 beltzak edo afroamerikarrak. 103 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 350 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 35 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 708 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q510934
* Commonscat Multimedia: Warren County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124340907
* LCCN: n81018455
* NARA: 10039880
* **Lekuak**
* OSM: 1633332
* TGN: 2002193

 |

* Wd Datuak: Q510934
* Commonscat Multimedia: Warren County, Virginia
**Plaza de la Alfalfa** izeneko plaza, Alfalfa kalearen luzapen naturala da, eta bertan, Alcaicería de la Loza, Ángel María Camacho, Jesús de las Tres Caídas, Odreros, San Juan, Guardamino eta Pérez Galdós kaleak amaitzen dira.

Denboraren eta bertan gertaturiko jazoeren igaroan, izen aldaketek (ugariak izan direnak) ez diote bere izen herrikoiari eragin, gogoratzen denetik, mundu guztiak deitu baitu Plaza de la Alfalfa, errotuluan agertzen zen izena kontutan hartu gabe. Ez da kasu bakarra, nahiko gertu duen Plaza de Nuestro Padre Jesús de la Pasióni gauza bera gertatzen baitzaio, modu herrikoian, Plaza del Pan deitua dena.

XIX. mendearen erdialdetik, zehazki 1852tik, plazara, animali salerosketa azoka bat ekartzen da (Mercado de la Alfalfa deritzona), Sevillako udaletxearen aginduz, lehen Triana auzoan kokatuta zegoen azoka berera joateko zeharkatu behar zen txalupa zubiak suposatzen zuen arriskua eragozteko asmoz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11699802
* Commonscat Multimedia: Plaza de la Alfalfa

---

 |

* Wd Datuak: Q11699802
* Commonscat Multimedia: Plaza de la Alfalfa
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Vicksburg da. 2010eko zentsuaren arabera 48.773 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 1.602,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 77,84 ura dira. Beste 1.524,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 30,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 48.773 pertsonetatik 25.039 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 896 dira. 22.836 beltzak edo afroamerikarrak. 106 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 412 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 355 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156411
* Commonscat Multimedia: Warren County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157123893
* GND: 4409182-5
* LCCN: n82020691
* NARA: 10039333
* SUDOC: 050846531
* **Lekuak**
* OSM: 1833662
* TGN: 2001160

 |

* Wd Datuak: Q156411
* Commonscat Multimedia: Warren County, Mississippi
**Warren konderria** (ingelesez: *Warren County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Queensbury da. 2010eko zentsuaren arabera 65.707 biztanle zituen, Warren kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Warren konderriak 2.412,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 167,45 ura dira. Beste 2.245,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 65.707 pertsonetatik 63.763 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.178 dira. 556 beltzak edo afroamerikarrak. 117 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 449 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 37 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 780 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56151
* Commonscat Multimedia: Warren County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134873407
* LCCN: n81018351
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 87979
* TGN: 1002986

 |

* Wd Datuak: Q56151
* Commonscat Multimedia: Warren County, New York
**Playa del Inglés** (ˈplaʝa ðel iŋˈgles ahoskatua; euskaraz: «Ingelesaren hondartza») Kanaria Handiko uhartearen hegoaldeko muturrean dagoen hondartza da, San Bartolomé de Tirajana udalerriko Maspalomas hirikoa. 1962tik aurrera urbanizatua; merkataritza-zentroak, hotelak eta apartamentu-eraikinak, beheko solairuko txaleten lorategidun konplexuak... hori guztia, hasiera batean, turismo-ustiapenerako edo oporretako bigarren bizilekurako pentsatuta zegoen, nahiz eta gaur egun, Playa del Inglésen bertokoak eta turistak txandakatzen diren. Gay turismoaren helmuga ezaguna ere bada, herrialde nordikoetan oso ezaguna dena.

Playa del Inglések, hiru kilometro inguru ditu, eta, batez beste, 100 metroko zabalera du. Bere urrezko hondar finak eta bere ur lasaiek herrialde osoko hondartzarik ezagunenetako bat bihurtu dute. Urteko hamabi hilabeteetan jasotzen ditu bisitariak.

Galeria
-------

* 
* 
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1929363
* Commonscat Multimedia: Playa del Inglés

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153713065
* LCCN: n88160972

 |

* Wd Datuak: Q1929363
* Commonscat Multimedia: Playa del Inglés
**Probirusa** bere material genetikoa zelula ostalariaren DNAn txertatu duen birusa da. Birusa bakteriofagoa baldin bada, profago deritzo bakterioaren DNAn integratutako genoma birikoari.

Probirusa, beraz, birusaren material genetikoa besterik ez da, zelula ostalariaren DNAn integratuta dagoena eta berarekin batera erreplikatzen dena. Horrenbestez, probirusa ondorengo zelulei transmititzen da zatiketa zelularra (mitosia ala erdibitzea) gertatzen denean.

Erretrobirusen kasuan RNAa DNA bihurtu behar da (alderantzizko transkriptasaren bidez) zelula ostalariaren material genetikoan integratu baino lehen. RNA birusek ezin dute zuzenean euren material genetikoa ostalariaren DNAn txertatu.

Probirusa sor egoeran luzaro egon daiteke. Egoera horretan, zelula ostalariek birusaren material genetikoa daramate baina ez dute inongo kalterik jasotzen. Birusak ziklo lisogeniko deritzona jarraitzen du, ez da modu aktiboan erreplikatzen eta ez ditu birus berriak sortzen.

Infekzio latentea aktibo bihur daiteke kanpoko eragile baten edo zelula ostalariaren aldaketa baten eraginez: probirusa aktibatzen da orduan eta birus berriak sortu, zelula ostalariaren lisia burutuko dutenak.

Birus batzuk (giza papilomaren birusa, herpesbirusa, GIBa…) probirus moduan egon daitezke zelula ostalariaren DNAn integratuta. Giza papilomaren birusa, gainera, zelularen material genetikoa alda dezake eta minbizia sortu: birus onkogenikoa da .

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Probirus ZT Hiztegi Berria, Elhuyar
2. ↑   Lwoff A. Tumor Viruses and the Cancer Problem: A Summation of the Conference in Cancer Res. vol. 20, 1960ko ekaina, pp. 820-9

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q422467
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D011533

 |

* Wd Datuak: Q422467