recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Sweet November*** (euskaraz *Azaro Goxo*) 2001eko Pat O'Connor irlandar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama film bat da. *1968ko izenburu berdineko filmaren* berregokitzapena da. Keanu Reeves eta Charlize Theron aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Nelson Moss (Keanu Reeves) iragarkigile arrakastatsua bere lanarekin erabat obsesionatua bizi da. Behinola, bere gida baimena berritzen ari dela, Sara Deever (Charlize Theron) neska gazte eder baina itxura utzikoa ezagutuko du, biak ere bizitzari buruz oso ikuspuntu ezberdinak dituzten pertsonak. Biak hizketan ari direla, neskak mutilari berekin batera hilabete bat biziz gero bizitza aldatuko diola aipatuko dio, mutilak bere lana eta neskalaguna galdu eta bizitza hondamendira doakiola ikusirik, neskaren proposamenari baiezkoa emando dio.

Orduan Nelson Sararen "Azaroko Mutila" bilakatu eta munduaren ikuspegia guztiz aldaraziko dio. Sarak hainbat aru ezarriko dizkio: erlojuari jaramonik ez egitea, mugikorra edo internetik ez erabiltzea, telebista ez ikustea, luxuzko arroparik ez jaztea.... azken finean, edozein gizakiren eguneroko errutinatik ihes egitea. Hasieran, Nelsonek neska erotua dagoela usteko du, baina lasterrera Sarak bere onez inposatu dizkion arauak direla ohartuko da, eta neskaren bihotz ona eta haren bizimodua eta lagunak ezagutzen hasiko da: aitarik gabeko haurra, etxegabe bat, eta egun argiz itxura arrunta duten baina gauez emakumez jazten diren bi gizon. Gainera, Nelson Sararekin inoiz ez bezala dibertituko da.

Nelsonek Sarari bere bizitzari buruz mintzatuko zaio, baina Sarak bere bizitzaz ezer ez diola kontatzen ohartuko da. Hortaz, Nelsonek bere kaxaz Sarari buruz jakitea erabakiko du, eta azkenean iraganean Sara eta bere ahizpak hestebete enpresa bat sortu zutela jakingo du, baina enpresak sekulako arrakasta izan eta arreba aberats bilakatu aurretik Sarak enpresa bertan behera utzi omen zuen.

Nelson Sarataz maitemindu eta azkenean ezkontzea proposatuko dio, baina Nelsonen harridurarako Sarak ezin duela erantzungo dio. Une horretan Sarak minbizia duela eta bizi denboraldi laburra gelditzen zaiola jakingo du. Duela urte bat tratamenduak alde batera utzi zituelako bere arreba eta familiarekin haserretu zela, eta gaixotasunaren ondorioz, hilabetero gizon ezberdin bat hautatu eta zoriontsu egingo zuela erabaki zuela, berak ere gelditzen zitzaion bizialdia ahal zuen bezainbeste gozatuz.

Aktoreak
--------

* Keanu Reeves: Nelson Moss
* Charlize Theron: Sara Deever
* Jason Isaacs: Chaz Watley
* Greg Germann: Vince Holland
* Lauren Graham: Angelica
* Liam Aiken: Abner
* Frank Langella: Edgar Price
* Ray Baker: Buddy Leach
* Michael Rosenbaum as Brandon/Brandy
* Robert Joy: Raeford Dunne
* Jason Kravits: Manny
* Tom Bullock: Al

Kanpo estekak
-------------

* *Sweet November* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com **(Ingelesez)**
* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q325575

 |

* Wd Datuak: Q325575

  

]
Xakean, **Siziliar defentsa** erregearen peoiaren irekiera hasiera erdirekiari egiten zaion ohiko erantzun bat da:

1. e4 c5

Zurien lehen mugimendua 1.e4 baldin bada, orduan hau da emaitzarik ohikoena eta puntuaziorik altuena ematen duena. Hala ere, irekiera estatistikoki hobea da 1.d4 egitea, Siziliar defentsak oso emaitza ona ematen duelako 1.e4 aurrean. *New in Chess* aldizkariak 2000. urtean adierazi zuen 1.d4 bezala hasi ziren 296.200 jokoen %56,1etan zuriek irabazi zutela, baina 349.855 partida hasi ziren 1.e4-rekin eta %54,1etan irabazi zuten zuriek, batez ere Siziliar defentsak arrakasta %52,3ra jaitsi zuelako 145.996 jokotan. Maisuen %17ek jokatutako partidetan eta *Chess Informant* datubasearen %25ean Siziliar defentsa erabili zen. 

Izendapena, XVIII. mendean Jacob Henry Sarratt xakelariak defentsaren asmatzailea Pietro Carrera siziliar apaiza izan zelako esamesa hedatzetik datorkio.

1834an Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais frantziarrak Alexander McDonnell iralndarraren aurka arrakastaz erabili zuen arte defentsa eskasatzat jotzen zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Rowson, Jonathan.  (2005). *Chess for zebras : making the most of white and black.*  London : Gambit ISBN 978-1-901983-85-2. (Noiz kontsultatua: 2023-06-28).
2. ↑   Watson, John.  (2006-11-07). *Mastering the Chess Openings: v. 1.*  ISBN 978-1-904600-60-2. (Noiz kontsultatua: 2023-06-28).

Ikus, gainera
-------------

* Siziliar defentsa, Alapin bariazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188566
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX5411587
* GND: 4116509-3
* LCCN: sh2001008186
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188566
**Luis IV.a Beaumontekoa** (XV. mendea - 1530) Leringo kondea eta Nafarroako kondestablea izan zen.

Biografia
---------

Aita Luis III.a Beaumontekoa eta ama Leonor Aragoikoa zituen.

1508an aita hil eta, ondareak eta eskubideak konfiskatuta zituela, beaumontarren buruzagi bihurtu zen. Fernando II.a Aragoikoan 1509an Nafarroako errege-erreginei harentzat barkamena eskatu zien. Lortu ez zuenez, Nafarroako errege-erreginek Aragoiko Erresuman zituzten errentak eman zizkion, ondarea berreskuratu arte.

1512an Fernando Katolikoaren alde borrokatu zuen Nafarroako konkistan. Horregatik, bere ondarea itzuli zioten.

1513ko maiatzean Nafarroako kantzelari eta Errege Kontseiluaren presidente bihurtu zen. 1524an Karlos V.ak bere titulua berretsi zuen.

1521ean Noaingo guduan eta Donibane Garaziko setioan parte hartu zuen, Albako dukearen eta espainiarren alde.

Ezkontza eta seme-alabak
------------------------

1486an Naiarako dukea zen Pedro Manrique Larakoaren alaba zen Brianda Manrique Larakoa ezkondu eta bost seme-alabak izan omen zituzten:

* Luis, oinordekoa
* Piarres
* Joanes
* Luisa (agian sasikumea)
* Maria (agian sasikumea)


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Luis II.a Beaumontekoa |  | Luis III.a Beaumontekoa |  | Luis IV.a Beaumontekoa |  | Luis V.a Beaumontekoa |  | Brianda Beaumontekoa |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Hiru.com. *Deio.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Leringo kondeen genealogia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113923
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00849/eu\_b\_1574/b1574
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q113923


  

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Alfontso Carrillo Peralta** | **Nafarroako kondestableLuis IV.a Beaumontekoa**1513-1530 | Ondorengoa**Luis V.a Beaumontekoa** |
**MUBIL**

Gipuzkoako Foru Aldundiak bere Etorkizuna Eraikiz programaren ildotik sortutako fundazio bat da. Orain, fundazio hau Gipuzkoako Foru Aldundiaz gain, Donostiako Udalak eta Energiaren Euskal Erakundeak ere sustatzen dute ekimen hau. Bere egitekoa mugikortasun adimendun eta jasangarriaren estrategia hedatzea, eta erreferentzia zentroa eta enpresa gunea kudeatzea da [1].

Horrela, MUBIL, Mugikortasun Berriaren Zentroa, mugikortasun adimendun eta jasangarriaren arloko jarduera, zientzia eta ezagutza garatzen diren espazioa da eta Tolosan kokatzen da.. Bere web orriak dion bezala, "Topaketarako, elkarrekintzarako eta integraziorako espazio-ekosistema bat da" [2]. Bere helburua Gipuzkoa "mugikortasun berri eta elektrifikazioari dagokionean erreferentea bilakatzea" [3] da. Horretarako, ezinbestekoa izango da esperimentazioa eta baita sortzen diren aukera guztiak hartzea ere, eta horretarako dago zentro hau. 

Ekimen guzti honen azken helburua "Gipuzkoa elektromugikortasunean espezializaturiko lurralde bilakatzea da, horretarako eginiko aurrerabideak ikertu eta haiek ezartzea sustatuta, eta oinarri teknologikoko eredu berriak sortuta" [4].

---

[1] "Fundazioa". *MUBIL*. Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[2] "Zer da?". *MUBIL*. Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[3] "MUBIL". *Gipuzkoako Foru Aldundia.* Noiz kontsultatua: 2021-09-15

[4] "MUBIL". *Gipuzkoako Foru Aldundia.* Noiz kontsultatua: 2021-09-15
**Sidonia Saxoniakoa** (Meissen, 1518ko martxoaren 8a - Weissenfels, 1575eko urtarrilaren 4a) Wettin leinuko printzesa bat zen eta, ezkontzaz, Bruswick-Lüneburgeko dukesa eta Calenberg-Göttingeneko printzesa. Henrike IV.a Saxoniakoa eta Katalina Mecklenburgekoaren alaba, Magno II.a Mecklenburgekoaren biloba. Bere anaiak Maurizio Saxoniakoa printze hauteslea eta Augusto ziren. Bere ahizpa Sibila Saxonia-Lauenburgeko dukesa zen ezkontzaz eta bere beste ahizpa Emilia Brandenburg-Ansbacheko margravina.

Biografia
---------

Sidonia 1545eko maiatzaren 17an Erik II.a Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu zen, bera baino hamar urte gazteagoa. Ezkontza negoziatua izan bazen ere, elkarrekin maiteminduta zeuden. Bi urte geroago Erik katolizismora itzuli zen, baina Sidoniak bere fede luteranoa mantendu zuen. Arazo ekonomikoekin eta umerik gabe, laster hasi zen bikotearen bizitza okertzen.

Sidoniak uste zuen bere senarrak pozoitu nahi zuela. Augusto anaiak kontaktua izan zuen Genovako merkatari batekin esan ziona pozoia erosteko kontaktatu zuela eta Erikek uste zuela erlijio arazoengatik hobeto zela emakume bat hiltzea 20.000 herritar baino. Erikek erlazioa hasi zuen Calenberg gazteluan zegoen meneko batekin eta Sidoniari gaztelura sartzea debekatu zion, sartzekotan sudurra moztu eta begian botaka egingo ziola aginduz.

1564tik aurrera etxean atxilotuta egon zen, eta kexak bidali zizkion Enperadoreari eta bere anaiari, alferrik. 1564n Erik gaixotu zen eta pozoitu zutenaren ustea zuen. Horregatik Neustadt am Rübenbergen sorginak izatearen susmoa zegoen lau emakume erre zituzten. 1570an Enperadoreak, Saxoniako printze hautesleak eta Julio Brunswick-Wolfenbüttelekoak mediazioa egin zuten eta Sidonia eta bere senarraren arteko gatazka konpondu. Sidoniaren esku geratuko zen Calenberg gaztelua, baina Erikek ez zuen nahi.

1572ko martxoaren 30ean Erikek, hainbat aholkularirekin batera Sidonia sorginkeriaz salatu zuen. Froga gisa lehenago torturatutako eta erretako lau emakumeen testigantza aurkeztu zuen. Sidoniak Maximiliano II.a Enperadoreari eskatu zion laguntzeko eta, sekretupean, Calenberg utzi eta Vienara joan zen. Maximilianok agindu zuen ikerketa Gorte Inperialak egin zezala, baina kasua Julio eta Gilen Brunswick-Wolfenbüttelekoaren esku utzi zuen. 1573ko abenduaren 17an egindako epaiketan Sidoniaren aurkako testigantzak atzera bota ziren.

Barkamena lortu ostean, Vienatik Dresdenera bidaiatu zuen, bere anaiarekin batera egoteko. Konpentsazio gisa Weissenfelseko monasterio bat jaso zuen, bere sarrera guztiekin. Bertan bizi izan zen 1575ra arte.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q539111
* Commonscat Multimedia: Sidonie of Saxony

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 47615747
* ISNI: 0000 0000 7147 655X
* BNF: 15748895j (data)
* GND: 121349098
* LCCN: n2008039809
* SUDOC: 139089543

 |

* Wd Datuak: Q539111
* Commonscat Multimedia: Sidonie of Saxony
**Lord's Cricket Ground**, ezagunagoa **Lord's** gisa, Erresuma Batuko Londres hirian dagoen kriket estadio bat da, Westminster Hiriaren St John's Wood auzoan. 31.100 ikusleetzako edukiera du eta "Kriketaren Katedrala" ezizenez ezaguna da. Marylebone Cricket Club taldearen egoitza da.

Historia
--------

1814an Thomas Lord kriket jokalariak sortu zuen, hortik bere izena, halere, aurrez, kokaleku honetan beste bi kriket jokaleku ere egon ziren, aurreko biak Old Ground (1787-1811) eta Lord's Old Ground (1811-1813) izan ziren.

1805ean Old Ground jokalekuan Eton College eta Harrow School ikastetxetako taldeek kriket partidu batean lehiatu zirenetik, bertan, bi talde horiek urtero gaur egun arte iraun duen kriket txapelketa antzinakoena jokatu ohi dute.

2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan arkularitza lehiaketaren egoitza izan zen.

Eraikin osagarriak
------------------

Zelaiaren instalazioaren parte dira bi eraikin nabarmen. 

Batetik Lord's Pavilion delakoa, 1889-1890 urteen artean eraikia, klub pribatu gisa eta aldi berean bertatik partidak ikusteko toki esklusibo gisa. Partidak jokoan ziren bitartean, 1999 arte, emakumezkoak ezin ziren eraikin honetara sartu, salbu eta Elisabet II.a erregina.

Bestetik, Lord's Media Centre komunikazio eta hedabideen gunea, eraikin futurista bat 1994 - 1999 urteen artean Future Systems arkitektura bulegoko Jan Kaplický eta Amanda Levete arkitektoek egina.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Lord's Pavilionen ikusmira, eta Lord's Media Centre, harmailen gainetik |  | Lord's Pavilionen ikusmira, eta Lord's Media Centre, harmailen gainetik |
| Lord's Pavilionen ikusmira, eta Lord's Media Centre, harmailen gainetik |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Lord's Cricket Pavilion» *Simon Fieldhouse* (Noiz kontsultatua: 2023-03-22).
2. ↑   **(Ingelesez)** «When women stormed the citadel» *Cricinfo* (Noiz kontsultatua: 2023-03-22).
3. ↑   **(Txekieraz)** «Archiweb - NatWest Media Centre» *www.archiweb.cz* (Noiz kontsultatua: 2023-03-22).

Kanpoko loturak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q331613
* Commonscat Multimedia: Lord's Cricket Ground

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316746050
* LCCN: sh00005160
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1103201

 |

* Wd Datuak: Q331613
* Commonscat Multimedia: Lord's Cricket Ground
**Luis Romo**, (Ahome (Mexiko), 1995eko ekainaren 5a), futbolean aritzen den kirolari mexikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen futbolean Mexiko ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) eta Espainiako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Mexikoko taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Mexikoko taldea: Luis Malagón, Jorge Sánchez, César Montes, Jesús Angulo, Johan Vásquez, Vladimir Loroña, Luis Romo, Carlos Rodríguez, Henry Martín, Diego Lainez, Alexis Vega, Adrián Mora, Guillermo Ochoa, Érick Aguirre, Uriel Antuna José Joaquín Esquivel, Sebastián Córdova, Eduardo Aguirre, Ricardo Angulo, Fernando Beltrán, Roberto Alvarado eta Sebastián Juradok.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Futbola, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Luis Romo» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Luis Romo» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56433831

 |

* Wd Datuak: Q56433831
Loughcrew multzo megalitikoko T hilobia
**Loughcrew** (irlanderaz *Loch Craobh*) Irlandako hilobi megalitikoa da, K.a. 3500 eta 3000 artean eraikitakoa. Meatheko konderriko Oldcastle herrian kokaturik dago *Sliabh na Caillí* muinoaren gainean hain zuzen ere.

Egitura
-------

Irlandako lau korridorezko hilobietako bat da, besteak Brú na Bóinne, Carrowkeel eta Carrowmore dira, eta guztiak garai beretsuan eraiki ziren. Gurutze itxurako gelak dituzte eta tumuloz estalita daude. Loughcrew hiru zatitan banaturik dago, bi zati muinoaren gainean daude *Carnbane East* eta *Carnbane West*, hirugarrena aldiz Patrickstownen azaltzen da, baina ez dago hain egoera onean. Guztira 23 hilbobi daude Loughcrewen.

Martin Brennan ikerlari amerikar-irlandarrak 1980an aurkitu zuen udaberriko ekinozioan argiak korridore guztia zeharkatu eta barnealdeko irudiak argitzen dituela.

Kondaira
--------

Muinoaren irlanderazko *Sliabh na Caillí* izenak "sorginaren muinoa" esan nahi du. Kondairak dio sorgin erraldoi batek eraiki zuela amantalean harri erraldoiak ekarriz.

Historia
--------

Mendeetan zehar Plunkett familia normandiarraren lurretan egon da. Familiaren eliza bera ere lurraren barnean egina dago. Isolaturik dagoenez katolikoentzako elkargunea ere izan zen, epaitegi gisa erabiltzen zelarik. 1640ko irlandar matxinadetan parte hartu zuten Plunkettarrek, eta horregatik 1655ean beren lurraldeak galdu eta Ingalaterrako erregeak Naper familiari eman zizkion. Hauek 730 km²-ko lursaila jaso zuten Meatheko konderrian.

Ikus, gainera
-------------

* Irlandako monumentu megalitikoak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Loughcrew, artea eta astronomia
* **(Ingelesez)** Knowth.com, Loughcrew buruzko informazioa eta irudiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202563
* Commonscat Multimedia: Loughcrew

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 241230680

 |

* Wd Datuak: Q202563
* Commonscat Multimedia: Loughcrew
*Artikulu hau politikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ibero (argipena)».*

  

 **Luis Ibero** (Iruñea, 1949ko uztailaren 11 - Iruñea, 2020ko azaroaren 10a) Zizur Nagusiko alkatea izan zen 1983tik 1995ra arte.

Zizur Nagusiko alkatea izan zen 1983til 1995ra, beti bere alderdi politikoa lehenengoa izanten, AIZM, Agrupación Independiente de Zizur Mayor, izenekoa.

1995. urtean, Zizur Nagusiko Udala utzi zuen eta bere postuan Luis Mª Iriarte jarri zen.
Iberok, CDN (Convergencia de Democratas de Navarra) alderdira pasa zen eta Eraikuntza, garraio eta Komunikazio kontseilaria izendatu zuten, PSN, CDN eta EA itunari ezker.

2003. urtean Iruñeko mankomunitateko Lehendakaria izan zen CDN eta UPN botoekin, 4 urte egongo da karguan.
Urte horretan ere, Iruñeko Udalean bere izena eman zuen CDN-ko zerrenda politikoetan sartzen eta alkatea izateko. Bakarrik 3 zinegotzi lortu zuten eta Ibero zinegotzi bezala geratu zen.

2007. urtean, politika utzi zuen.

COVID-19 delako gaixotasunak hil zuen.

Ikus, gainera
-------------

* Zizur Nagusiko politika

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9025128

 |

* Wd Datuak: Q9025128
**Louis "Lou" Diaz** (c. 1947) Drogen Aurkako Agentziako (DEA) agente ohia da. Leroy Nicky Barnes edo "Ukiezina jauna" atxilotu eta zigortzearen arduradun nagusia izan zen. Barnesen "Council" izeneko droga trafikatzaileen erakunde osoa desegiteko ere lagungarria izan zen. Ezkutuko agente gisa, Medellin karteleko kideak ere atxilotu zituen. Diaz idazle eta aktorea ere bada, **Lou Casal** ezizenarekin telesail eta Hollywoodeko film garrantzitsu askotan parte hartu baitu.

Biografia
---------

Diaz New Yorken jaio zen eta Red Hook-en (Brooklyn) hazi zen. Euskal Herriko gurasoen semea da.  Diaz Brooklyneko Holy Trinity High Schoolean egon zen. Graduatu ondoren, St. Francis College-n ikasi zuen, Brooklyn-en ere eta Queens College-n, Queens-en (New York), eta han lortu zuen lizentziatura.  1964an, Diaz New York Daily News Golden Glovesetako pisu welterreko boxeo finalista izan zen.

Diaz Estatu Batuetako armadan aritu zen. Alemanian egon zen eta bertan, boxeolari afizionatu gisa, 3. Mailako pisu ertaineko txapelketa irabazi zuen.

1971n, Diaz Alkoholaren, Tabakoaren eta Su Armen Bulegoak (ATF) kontratatu zuen eta bertan ezkutuko agente gisa aritu zen. ATFn zegoela, Diazek armen kasu handiak egin zituen eta antolatutako krimeneko kide asko atxilotu zituen.

1975ean, Diaz Drogen Aurkako Agentziak (DEA) kontratatu zuen New Yorken, eta 28 urte eman zituen agente berezi gisa, horietatik 22 ezkutuko gaitasun handian lanean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *'Fairly Legal' star Louie Diaz goes from perps to parts.* .
2. ↑  "Lou Casal", IMDb
3. ↑   Martinez, Al. *Louie the Actor Is Back.* .
4. 1 2  Jack Murphy, "A Cop Who Busts Drug Dealers Jaws", *San Diego Union*, 27 August 1978.
5. ↑  Nathan M. Adams, "Target: Mr. Untouchable", *Readers Digest*, June 1978

Kanpo estekak
-------------

* Diazen parte hartzea *Mr. Untouchable* dokumentalean (bideoa)
* Louis Diaz-ek elkarrizketa egin dio *Let it Shine filmean* (bideoa)
* Louis Diaz istorioa approbation *(bideoa)*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45818367

 |

* Wd Datuak: Q45818367
**Solomon Robert Guggenheim** (Filadelfia, 1861eko otsailaren 2a-New York, 1949ko azaroaren 3a) enpresari eta aberats estatubatuarra, arte bildumagile eta filantropoa izan zen.

Biografia
---------

Solomon Filadelfian jaio zen, Pennsylvanian. Familia judu baten altzoan jaio zen: aita Meyer Guggenheim zen eta Solomonen anaiak Simon, Benjamin eta Daniel ziren. Suitzan ikasi zuen, gero Estatu Batuetara itzuli zen meatzaritzan eta metalurgian familiako negozioan lan egiteko, urteak geroago Alaskan Yukon Gold Company sortu zuen.
1904an Braden Copper Company sortu berriaren lehen presidentea izan zen; meategi hori munduko lurpeko meategirik handiena izatera iritsi zen. Irene M. Rothschildekin (1868-1954) ezkondu zen. 1919an bere negozioak utzi zituen bere arte bilduman buru belarri aritzeko; horretan, Hilla Rebay margolari alemaniarrak lagundu zion. 1937an Solomon R. Guggenheim Fundazioa sortu zuen, arte modernoaren garapena eta hedapena bultzatzeko asmoz. 1949an hil zen. Brooklyngo Salem Fields Cemetery hilerrian lurperatuta dago.

Lehen museoa
------------

New York hiriko Solomon R. Guggenheim Museoa, 1955 eta 1959 artean eraiki zen. Eraikinaren diseinua Frank Lloyd Wright arkitektoarena izan zen. Solomonen omenez haren izenarekin bataiatu zuten. Museo horren lan asko Salomonen bilduma pertsonaletik zetozen. Hiru alaba izan zituen, tartean Eleanor Guggenheim (gero Lady Castle Stewart bihurtua) eta Gertrude Guggenheim.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Ibidem

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q444352
* Commonscat Multimedia: Solomon R. Guggenheim

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86147266865335482305
* ISNI: 0000 0000 6663 2175
* BNF: 150457553 (data)
* GND: 119233401
* LCCN: n94088566
* NKC: jo2016902062
* SNAC: w69c84fx
* SUDOC: 194871134
* ULAN: 500117878
* Open Library: OL2330551A
* RKD: 469163
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q444352
* Commonscat Multimedia: Solomon R. Guggenheim
**Potter konderria** (ingelesez: *Potter County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Coudersport da. 2010eko zentsuaren arabera 17.457 biztanle zituen, Potter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Potter konderriak 2.801,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,56 ura dira. Beste 2.800,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.457 pertsonetatik 17.181 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 181 dira. 61 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 136 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501340
* Commonscat Multimedia: Potter County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147753381
* LCCN: n81029029
* NARA: 10036391
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 416679
* TGN: 1002800

 |

* Wd Datuak: Q501340
* Commonscat Multimedia: Potter County, Pennsylvania
**Láadan** Haden Elginek 1982. urtean sortutako eraikitako hizkuntza ginozentrikoa da, Sapir–Whorf-en hipotesia frogatzeko garatua; bereziki, emakumeen iritziak adierazteko hizkuntzaren garapenak kultura bat osatuko ote zuen zehazteko. Hizkuntza garatu zenean, bigarren olatuko feminismoaren hipotesi subsidiario bat zen Mendebaldeko hizkuntza naturalak egokiagoak izan zitezkeela gizonen iritziak adierazteko emakumeak baino. Native Tongue zientzia-fikziozko trilogian garatu zen hizkuntza. Láadanek zenbait hitz ditu, esaten ari denari buruz nola sentitzen den azaltzeko balio duten ezbairik gabeko hitz eta lokailu logikoak ditu. Elginek dioenez, emakumeek hizkuntza androzentriko batek duen mugei aurre egiteko diseinatuta dago, "badakit hori esan nuela, baina hori esan nahi nuen" erantzun behar izan gabe. 

Lojban hizkuntzak Láadanaren elementu batzuk hartu ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Bruce, Karen.  (2008-03-22). «A woman-Made language: Suzette Haden Elgin's Laadan and the Native Tongue trilogy as thought experiment in feminist linguistics» *Extrapolation* 49 (1): 44–70. (Noiz kontsultatua: 2023-06-16).
2. ↑   «Oooh! Arrgh! Ugh! Yecch! Attitudinal and Emotional Indicators - The Lojban Reference Grammar» *lojban.github.io* (Noiz kontsultatua: 2023-06-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q35757
* Commonscat Multimedia: Láadan

---

 |

* Wd Datuak: Q35757
* Commonscat Multimedia: Láadan
**Spalding konderria** (ingelesez: *Spalding County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Griffin da. 2010eko zentsuaren arabera 64.073 biztanle zituen, Spalding kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Spalding konderriak 516,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,08 ura dira. Beste 508,85 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 64.073 pertsonetatik 41.437 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.451 dira. 20.937 beltzak edo afroamerikarrak. 153 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 567 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 79 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 870 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503486
* Commonscat Multimedia: Spalding County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129020671
* ISNI: 0000 0004 0408 4213
* LCCN: n81147193
* NARA: 10039184
* **Lekuak**
* OSM: 1028124
* TGN: 2000417

 |

* Wd Datuak: Q503486
* Commonscat Multimedia: Spalding County, Georgia
*Artikulu hau Erresuma Batuko Londres hiriburuko kaleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Portobello».*

**Portobello Road** Ingalaterrako Londres hiriburuko Notting Hill auzoko kale bat da, hain zuzen ere, Kensington eta Chelsea barrutian dago, hiriaren mendebaldean. Notting Hill auzoa hegoaldeti iparraldera zeharkatzen du, gutxi gorabehera Ladbroke Grove kalearekin paraleloki. Berta, larunbatetan Portobello Road Market kale-azoka egon ohi da, Londresko kale-azoka ospetsuenetako bat dena, bigarren eskuko jantzi eta zaharkinen salerosketa puntu garrantzitsua izateagatik ezaguna. 1996tik abuztuero kale honen inguruan Portobelloko Zinemaldia ospatu ohi da.

1999an kale honetan *Notting Hil* filma filmatu zen.

Portobello gaur egun
--------------------

Portobello Road kaleko ospea ez da bere kale-azokan bakarrik oinarritzen. Kale honetan munduko kultura eta herrialde askotako jendea bizi da, honek auzoa kosmopolita eta bizi-bizia bilakatzen du. Bertako Arkitektura koloretsuak ere paper garrantzitsua jokatzen du, bai eta kaleak bere ibilbidean zehar dituen jira-bira eta birhurguneek ere, hurbileko eremuetako kale-egitura antolatuagoarengandik ezberdintzen dutelarik. Viktoriar Aroko terrazas eta dendak nagusi dira, eskura dagoen edozein zirrizku aprobetxatuz, kaleari intimitate ukitu bat emanez. Portobelloko Adiskide Elkarteak kalearen dinamismoa bizirik mantentzen saiatzen dira, aldameneko eremuetan ohikoak diren kate handietako denda nahiz merkatalgune handien etorrera saiestuz.

Portobello Road Market kale azoka.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1813941
* Commonscat Multimedia: Portobello Road

---

 |

* Wd Datuak: Q1813941
* Commonscat Multimedia: Portobello Road
**Luisa Karolina Radziwiłł** (polonieraz: *Ludwika Karolina Radziwiłł*; lituanieraz: *Liudvika Karolina Radvilaitė*; 1667ko otsailaren 27a - 1695eko martxoaren 25a) Lituaniako Dukerri Handiko magnatea izan zen Bi Nazioen Errepublikaren garaian, eta erreformista aktiboa. Printzesa titulua zuen. Prusiako Dukerrian jaioa, Radziwiłł familiako kidea zen, Lituaniako kalbinisten lerro garrantzitsueneko azken oinordekoa, eta Gediminidoen eta Jogalia etxearen ondorengoa. Dubingiai, Slutsk eta beste lur batzuk jaso ziten bere aita Bogusław Radziwiłł printzearengandik. Bere ama ere lurren oinordeko legala zen eta Kėdainiai eta Biržaiko dukerriak ere erosi zituen. Luisa Karolina 1695an hil zenean Radziwiłłen Biržai-Dubingiai familia ildoaren amaitu zen. Era berean Biržai eta Dubingiai gazteluak izan zituen azken Radziwiłł kidea izan zen.

Bere aita Janusz Radziwillen eta Elisabet Sofia Brandenburgokoaren semea zen, eta bere lehengusu Janusz Radziwiłłekin batera traizioz beteriko papera jokatu zuten Suediak Polonia inbaditu zuenean, Erauntsia gisa ezagutzen den garaia. Suedia erretiratu zenean, Luisa Karolinaren aita amaren familiarekin batera joan zen Brandenburgo-Prusiara. Bere emazte Ana Maria Radziwiłł, lehengusuaren alaba zena, Luisa Karolina erditu eta gutxira hil zen. Bogusław bi urte beranduago hil zen, Luisa Karolina umezurtz baina oso aberats utziz. Bere zaintza Frederiko Gilen I.a Brandenburgekoaren esku geratu zen, etorkizunean bere aitagin-arreba izango zena.

Luisa Karolinak bizitzaren zatirik handiena Berlin eta Königsbergen eman zuen, baina dukerriko bizitzaz ere arduratzen zen. Bere aitak bezala lituanierazko liburuak inprimatzea ordaindu zuen eta kalbinismoan oinarritutako hezkuntza babestu zuen. Lituaniako ikasleentzat teologia bekak eman zituen. Lituanierazko lehen katezismoa ere ordaindu zuen.

Lehen ezkontza hamahiru urterekin egin zuen, Luis Brandenburgekoarekin. Frederiko Gilenen eta Luisa Henriketa Nassaukoaren semerik gazteena zen. Luis, hala ere, oso gazte hil zen eta Luisa Karolina Karlos III.a Filipe Neoburgekoarekin ezkondu zen. Bigarren ezkontza honetatik ondorengotza lortu zuen. Izan zituzten lau umeetatik alaba gazteena zen Elisabet Augusta Sofia Neuburgekoa bakarrik irisi zen heldua izatera. Bere ondorengoen artean Bavariako erregeak daude, baita Europako beste hainbat monarkia ere, Mindaugas II.a Lituaniakoa gisa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q274353
* Commonscat Multimedia: Ludwika Karolina Radziwiłł

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 168691765
* ISNI: 0000 0001 1549 7724
* GND: 128635622

 |

* Wd Datuak: Q274353
* Commonscat Multimedia: Ludwika Karolina Radziwiłł
**Prairie konderria** (ingelesez: *Prairie County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Terry da. 2010eko zentsuaren arabera 1.179 biztanle zituen, Prairie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Prairie konderriak 4.513,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,1 ura dira. Beste 4.498,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.179 pertsonetatik 1.141 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 16 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 30 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496678
* Commonscat Multimedia: Prairie County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129035712
* GND: 4505939-1
* LCCN: n82227139
* **Lekuak**
* OSM: 1740645
* TGN: 2001299

 |

* Wd Datuak: Q496678
* Commonscat Multimedia: Prairie County, Montana
**Mairu-belarra** (***Solanum nigrum***) Solanaceae generoko landare-espeziea.

Landare belarkara da, eta 50 cm-ko garaierara hel daiteke. Hosto handi, lantzeolatu edo erronboide-formakoak ditu, peziolatuak eta aldizkakoak. Loreak hermafroditak dira, 5-7 cm-koak, eta 3-6 loreko infloreszentziak osatzen dituzte. Loreek petalo zuriak eta antena horiak dituzte.

Fruituak globulu-formako baiak dira; berdeak izan ohi dira ondu gabe daudenean, eta beltzak eta distiratsuak, ondutakoan. Solanina-kontzentrazio handia izan lezakete, lurzoruaren eta fruituen umotasunaren arabera. Substantzia hori oso toxikoa izan liteke; izan ere, harrapariek jan ez dezaten baliatzen du, defentsa gisa. Hortaz, ez du bazka-baliorik abereentzat, ezta elikadura interesik ere gizakiontzat. *Solanum nigrum*az pozoituz gero, goitika, tripako mina, loeria, tenperatura-igoera eta, kasu larrietan, paralisia eta heriotza eragin dezake, bihotza gelditzeagatik.

Landare pozoitsu askok bezala, ordea, badu interesik sendabelar gisa. Kasu honetan, hosto, zurtoin eta fruituak baliatzen dira. *Solanum nigrum*en hostoekin egindako infusioak propietate lasaigarri, antiinflamatorio, antipiretiko eta libragarriak ditu. Nekazaritza ekologikoan ere baliatzen da intsektizida gisa, *Agrobacterium tumefaciens* bakterioarekin nahasita, bereziki.

Jatorriz Eurasiakoa da, eta Amerikan, Australian, Asian eta Afrikaren hegoaldean ere sartu da. Solanazeoa denez, patataren, alberjiniaren eta tomatearen familiakoa da. Nitrogeno ugari duten lurzoruak gustatzen zaizkio, eta, hori dela eta, ganadua dagoen tokiekin hazten da sarri.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q146400
* Commonscat Multimedia: Solanum nigrum
* Wikispecies Espezieak: Solanum nigrum

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85124480
* NDL: 00564182
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 119782
* BioLib: 40760
* Catalogue of Life: 204733
* Dyntaxa: 223488
* EOL: 418543
* Fl. China: 200020597
* GBIF: 2932865
* GRIN:
* IPNI: 30048260-2
* ITIS: 565525
* NCBI: 4112
* W3TROPICOS: 29600125
* USDA Plants: SONI
* VASCAN: 9381
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D032324
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 0FMD6WV47M

 |

* Wd Datuak: Q146400
* Commonscat Multimedia: Solanum nigrum
* Wikispecies Espezieak: Solanum nigrum
**Luise Begas-Parmentier** (1843–1920) paisaia eta arkitektura margolari austriar-alemaniarra  eta Irakurle talde batekoa zen.

Biografia
---------

 Frascatiko Villa Torlonia-ko eszena
Begas-Parmentier (Parmentier jaiotzez) 1843ko apirilaren 15ean jaio zen Vienan, Austrian.  Maria von Parmentier [de] arrebaren adibidea jarraituz, artista izatea erabaki zuen. Emil Jakob Schindler paisaia-margolariarekin eta William Unger akuafortistarekin jaso zuen lehen prestakuntza.  Hogeita bi urte zituela, landa gaiei buruzko lanak erakusten zituen Vienako Künstlerhausen. 1875 inguruan, Italiara ikasketa-bidaia batzuk hasi zituen, Venezian zentratuta.  1876tik aurrera, bere italiar gaiari buruzko margolanak ohikoak ziren Berlingo Arte Akademian egindako erakusketetan.

1877an Adalbert Begas margolari lagunarekin ezkondu zen,   bera hamabost urte zaharragoa zen eta Italiaren miresle sutsua zena. Bikotea Berlingo Tiergarten-go hegoaldean estudio bat zuen luxuzko etxe batera joan zen bizitzera, eta han sortu zituen margolanak lore edo mahats italiar motibo erromantikoekin, baita ohiko mihise-margoekin ere, orduko modaren arabera. Era berean, behin eta berriz egin zituzten "ikasketa-bidaiak" Italiara, batez ere Sizilia, Capri eta Veneziara.  1888ko bidaia horietako batean, Adalbert biriketako gaitz batek jota hil zen.

Hala ere, bidaiatzen eta erakusketak egiten jarraitu zuen. Begas-Parmentierrek bere lana erakutsi zuen Woman's Building-en 1893ko Chicagoko (Illinois) Munduko Kolonbiako Erakusketan.  Hainbat urtez, *Verein der Berliner Künstlerinnen*, emakumeen artea sustatzeko artisten elkarteko zuzendaritzan aritu zen, 1919ra arte ezin izan baitzuten akademia ofizialetara joan.

Bere jarduera artistikoez gain, bere etxea irakurle klub gisa ospetsua zen.  1900ean, *Daheim* aldizkariak zioen: "Berlingo mundu artistikoko fenomeno ezagun eta ospetsuenetako bat da; gizartekotasun intelektual, informal eta artistiko eder baten erdigunea". Ohiko gonbidatuak ziren pertsona nabarmenen artean, Isadora Duncan, Tilla Durieux, Samuel Fischer, Alfred Kerr, Ernst von Wildenbruch eta Harry Graf Kessler aipa daitezke.

 Gazteluko harresiaren ondoan ipotxak
Begas-Parmentier 1920ko otsailaren 11n hil zen Berlinen, Alemanian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Seite aus Biographisches Künstler-Lexikon: Begas-Parmentier - Behrendsen» *Retrobibliothek*.
2. 1 2 3   **(Nederlanderaz)** «Luise Begas-Parmentier» *RKD*.
3. 1 2 3   Nichols, K. L.. *Women's Art at the World's Columbian Fair & Exposition, Chicago 1893.* .
4. 1 2 3   «Luise von Begas-Parmentier» *AskArt*.

Kanpo estekak
-------------

* ArtNet: Begas-Parmentierren margolan gehiago
* 1895ean bere saloietako baten deskribapena, Paul Clairmont @ Navigare/HvH-rena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q475749
* Commonscat Multimedia: Luise Begas-Parmentier

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 755313
* ISNI: 0000 0001 1736 3471
* GND: 116109041
* LCCN: nr94021841
* ULAN: 500011494
* RKD: 5943

 |

* Wd Datuak: Q475749
* Commonscat Multimedia: Luise Begas-Parmentier
**Prairie konderria** (ingelesez: *Prairie County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Des Arc, Des Arc, DeValls Bluff da. 2010eko zentsuaren arabera 8.715 biztanle zituen, Prairie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Prairie konderriak 1.749,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 71,63 ura dira. Beste 1.678,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.715 pertsonetatik 7.551 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 81 dira. 1.061 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 72 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61472
* Commonscat Multimedia: Prairie County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146724957
* LCCN: n92071786
* NARA: 10038609
* **Lekuak**
* OSM: 1818427
* TGN: 2000163

 |

* Wd Datuak: Q61472
* Commonscat Multimedia: Prairie County, Arkansas
**Macon konderria** (ingelesez: *Macon County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fredericktown da. 2010eko zentsuaren arabera 15.566 biztanle zituen, Macon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Macon konderriak 2.104,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 28,86 ura dira. Beste 2.075,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.566 pertsonetatik 14.885 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 150 dira. 349 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 63 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 222 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490002
* Commonscat Multimedia: Macon County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126682599
* LCCN: n81119857
* **Lekuak**
* OSM: 1180446
* TGN: 1002619

 |

* Wd Datuak: Q490002
* Commonscat Multimedia: Macon County, Missouri
**Pragako bakea** 1635eko maiatzaren 30ean Germaniako Erromatar Inperio Santua enperadore zen Fernando II.a Habsburgokoa eta inperioko estatu protestante gehienen arteko hitzarmen bat izan zen. Honek, Hogeita Hamar Urteko Gerraren gerra zibilaren aldearen amaierara modu eraginkorrean eraman zuen (1618-1648), baina, dena dela, gerrak jarraitu egin zuen Alemaniann Espainia, Suedia eta 1635eko erdialdetik aurrera, Frantziaren jarraikako parte hartzearekin.

Adostasuneranzko negoziaketak, Saxoniako printze hauteslea zen Joan Jurgi I.ak bultzatuak izan ziren, printze luteranoa zen arren, Enperadorearen aliatua, 1630eko suediar parte hartzea arte izan ez zena. Urteetako borrokak, katolizismoa indarrez inposatzeko gaitasun eza; eta alemaniar kontuetan, atzerriko herrialdeen parte hartzeari amaiera jartzeko behar bat, dena konbinatuta, Fernando II.a, printze luteranoei kontzesioak egiteko borondate batekin eraman zuten negoziaketa mahaira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1455240
* **Identifikadoreak**
* GND: 1256861324
* LCCN: sh85106062
* NKC: unn2012685573
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1455240
***Pregón*** Iruñean 1993tik 2013ra argitaratu zen literatura aldizkaria izan zen. Oso joera tradizionalista eta nabarrista zuen. 2016tik gaur egun arte aldizkari digitala moduan plazaratzen da. Gaztelaniaz agertzen da.

Historia
--------

Aldizkari berriak gerra ondorengo *Pregón* aldizkariaren bidea jarraitu nahi zuen. Lehendabiziko bi zenbakiak ziklostilez egin ziren. Proiektuarekin aurrera jarraitzeko elkarte bezala legalizatu behar ziren, Asociación Cultural Peña PREGÓN izenarekin. Garai berri horretan separatak eta monografikoak plazaratu zituzten. Tartean *Diario de Navarra* egunkariarekin kolaborazioa bultzatu zuten. 2013an, krisialdi ekonomikoarekin eta Nafarroako Kutxaren desagerpenarekin aldizkariak diru-iturririk gabe gelditu zen eta haien aktibitateak bertan behera gelditu ziren. Ordurako 46 zenbaki plazaratuak ziren.

2016ko martxoan zuzendaritza berria izendatu zen eta aldizkari digitalaren formatoan agertu ziren

Aurrekariak
-----------

Antzeko taldeak bultzatuta bi saiakera izan ziren aurretik:

* *Vida Navarra*, 1940an.
* *Marzo*, 1941an.
* *Pregón*, 1943tik 1977ra.

Kolaboratzaileak
----------------

Hauek dira ohikoenak:

* Juan José Martinena Ruiz
* Luis Eduardo Oslé Guerendiain
* Ricardo Ollaquindia
* José Javier Viñes Rueda
* José María Muruzábal del Solar, elkartearen presidentea
* Pedro Sáez Martínez de Ubago
* Javier Álvarez Caperochipi
* Jose Maria Corella Iráizoz
* Víctor Manuel Arbeloa Muru
* Joaquín Ansorena Casaus
* Ricardo Guelbenzu Morte
* Javier Díaz Húder

Edukiak
-------

Orokorrean Nafarroarekin lotura duten gai kultural eta artistikoak. Nahiz eta literatura aldizkaria izan, gai etnografikoek eta historikoek pisu gehiago dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elkartearen ohorezko presidentea Jose Maria Corella Irazizoz da.
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* *Pregón*

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Aldizkariaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216340
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 1696-1161
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 26663

 |

* Wd Datuak: Q65216340
**Macon konderria** (ingelesez: *Macon County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Salem da. 2010eko zentsuaren arabera 110.768 biztanle zituen, Macon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Macon konderriak 1.517,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,41 ura dira. Beste 1.503,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 73 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 110.768 pertsonetatik 88.894 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.072 dira. 17.916 beltzak edo afroamerikarrak. 199 amerikar natiboak ziren eta 26 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.107 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 145 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.481 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Macon County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115324
* Commonscat Multimedia: Macon County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154778323
* GND: 4317036-5
* LCCN: n81050411
* NARA: 10036474
* **Lekuak**
* OSM: 1800576
* TGN: 1002618

 |

* Wd Datuak: Q115324
* Commonscat Multimedia: Macon County, Illinois
**Preludioa do minorren** (BWV 999) Johann Sebastian Bachek 1710eko hamarkadaren bukaeran edo 1720ko hamarkadaren hasieran idatzitako preludio bat da, lauterako idatzia.

Lan honen piano bertsio bat ere editatu zen *J. S. Bach: Hemezortzi Preludio Txiki* izenburuarekin. Kitarra edo bibolinarekin jotzeko bertsioak ere badira.

Askotan Fuga sol minorren, BWV 1000 jo aurretik jotzen da.

  

Lehen erdia

\relative c' {\new PianoStaff <<
\new Staff {\key c \minor \time 3/4
r16 c es g es c es c r c r c
r c es g es c es c r c r c
r c f aes f c f c r c r c
r c f aes f c f c r c r c
r b d f d b d b r b r b
r b d f d b d b r b r b
r g c es c g c g r g r g
r g c es c g c g r g r g
r g c es c g c g r g r g
r g c es c g c g r g r g
r a c es c a c a r a r a
r a c es c a c a r a r a
}
\new Staff {\key c \minor \clef "bass"
c,4 r g'8 es
c4 r g'8 es
c4 r aes'8 f
c4 r aes'8 f
c4 r aes'8 f
c4 r aes'8 f
c4 r es8 c
bes4 r es8 c
aes4 r es'8 c
g4 r es'8 c
fis,4 r es'8 c
fis,4 r fis'8 d
}>>}Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Classical Archives

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7240086
* Commonscat Multimedia: BWV 999 – Prelude in C minor for harpsichord

---

 |

* Wd Datuak: Q7240086
* Commonscat Multimedia: BWV 999 – Prelude in C minor for harpsichord
**Slea Head** (irlanderaz *Ceann Sléibhe*) Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderrian dagoen lurmutur bat da. Berez, Dingle penintsularen mendebaldeko muturrean dago, penintsula horretako nahiz Irlanda osoko lur lehorreko punturik mendebaldekoena delarik. Bertaratzeko, R559 errepidean aurrera eta penintsularen amaierarte joan behar da. Hurbilen dituen udalerriak Ballyickeen, Coumeenoole eta Dunquin dira.

Slea Head lurmuturrak itsasoa nahiz bertan dauden Blasket uharteen ikuspegi bikainak izateagatik ospetsua da. Bestalde, lurmutur honetan bat-bateko eguraldi aldaketak izan ohi direnez, enbata handiak sortu ohi dira, hortaz itsas ekaitzak sortzean Blasket uharteak eta Slea Head lurmuturraren arteko itsasartea nabigaziorako oso arriskutsua bilakatu ohi da, bertan ontzi ugari hondoratu izan direlarik.

1588. urtean lurmutur honetan Espainiara itzuliz zihoazen Espainiako Itsas Armada Garaiezinaren hainbat ontzi hondoratu ziren, horregatik 1988an Armada Garaiezineko ontzien hondoratze horietan hildako itsasgizonen omenezko plaka bat ezarri zen. 1982an leku honetan ere, Santandertik Reykjavik zihoan MV Ranga zamaontzia hondoratu zen.

Zinema
------

1970. urtean Slea Head lurmuturrean David Lean zinema zuzendariaren *Ryan's Daughter* filmeko hondartza eszenak filmatu ziren, bai eta 1992ko *Far and Away* filmaren hasierako eszenak ere.

Iruditegia
----------

* Slea Head penintsula atzealdean Blasket uharteak dituela.Slea Head penintsula atzealdean Blasket uharteak dituela.
* Slead Head penintsulako hondartza.Slead Head penintsulako hondartza.
* Kristau irudiak Slea Head lurmuturrerako bidean.Kristau irudiak Slea Head lurmuturrerako bidean.
* Slea Head.Slea Head.

Ikus gainera
------------

* Dingle penintsula

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3657178
* Commonscat Multimedia: Slea Head

---

 |

* Wd Datuak: Q3657178
* Commonscat Multimedia: Slea Head