**Béla Tarr** (Pécs, Hungaria, 1955eko uztailaren 21a) hungariar film zuzendari, gidoigile eta aktorea da.

Bizitza
-------

Pécsen jaioa, Budapesten hazi zen langile familia batean. Bere amak Hungariar telebista nazionalera (MTV) casting bat egitera eraman zuen 10 urte zituela eta telebistarako egokitutako The Death of Ivan Ilyich (Leon Tolstoi) lanean aritu zen protagonistaren semearen paperean. 1886an Miklós Jancsóren *Szörnyek évadja* (Season of Monsters) filmean antzeztu ondoren Tarr ez da aktore lanetan ibili.

Karrera
-------

Zinemagintzan, 16 urte zituela hasi zen amateur lanak egiten eta beranduago House for Culture and Recreation zaintzen. Bere lehenengo lan hauek dokumentalak ziren, eta gehienetan hungariar langile edo txiroak erretratatzen zituen. Lan hauek, Béla Belázs Studioetara hurbildu zuen Tarr, eta 1977an *Családi tűzfészek* (Family Nest) egin zuen bertan, 22 urterekin. Filmak ez zuen ez aurrekonturik ezta ere aktore profesionalik (egin zutenagatik ezer jaso ez zutenak) eta lokalizazio errealak erabili zituen sei egunetako filmaketan. Filma Budapest Schoolekoa zen, eta Béla Balázs Studioetako ildotik giza-errealitatea erakusten zuen pantailan. Kritikoek John Cassavetesen influentziak ikusi zituzten bertan, nahiz eta Tarrek hau gezurtatu, izan ere, esan zuenaren arabera ez zituen Cassavetesen filmik ikusi filmaketaren osteraino baino.

Harrera
-------

1984an *Őszi almanach* (Almanac of Fall) sortu ondoren, László Krasznahorkai nobelagilearekin lanean hasi zen (ordura arte berak idazten zituen pelikulak), eta 1988an Kárhozat (Dammation) aurkeztu zuten. Krasznahorkai beraren Satantango nobela epikoaren egokitze lana ere orduan hasi zuten, eta zazpi urte beranduago 1994ean harrera oso onarekin hartu zuten mundu osoko kritikoek 415 minututako filma. 1995ean *Journey on the Plain* sortu eta gero, isilpean egon zen 2000. urtean *Werckmeister Harmóniák* (Werckmeister Harmonies) aurkeztu zuen arte. Zirkuitu internazionalean txalo artean jaso zuten orokorrean. Amaierako film hauetako hartze (toma) asko hamaika minututik gorako iraupena dute, eta hilabeteak eman zituzten hartze on bakarra lortzeko. Kamerarekin trebetasun handia erakusten dute bere filmek, eta pertsonaiak laguntzen dituzte leku ezberdinetatik, edo Hungariako herri lokaztuetatik, egun edo gauez.

Werkmeister eta gero Georges Simenonen *The Man From London* nobelaren egokipena grabatzen hasi zen. 2005eko Cannes Film Festivalean estreinatu behar zuen arren, Humbert Balsan produktoreak bere buruaz beste egin ondoren, filmaren finantzamendu arazoak zirela eta 2007rarte luzatu zen estreinaldia, eta Cannes Film Festivalean aurkeztu zen. Japonen ezik, urte askotan ez da bere materialik egon DVD formatuan, baina orain gutxi Werckmeister Harmonies eta Damnationen kopiak atera dira. Satantangoren DVDa azkenean 2008an atera zuten eta bere hasierako zenbait lan ere eskuragarri daude Estatu Batuetan.

Filmografia
-----------

### Filmak

* *Családi tűzfészek / Family Nest* (1977)
* *Szabadgyalog / The Outsider* (1981)
* *Panelkapcsolat / The Prefab People* (1982)
* *Őszi almanach / Autumn Almanac* (1985)
* *Kárhozat / Damnation* (1988)
* *Sátántangó / Satan's Tango* (1994)
* *Werckmeister harmóniák / Werckmeister Harmonies* (2000)
* *A londoni férfi / The Man from London* (2007)
* *A torinói ló / The Turin Horse* (2009)

### Telesailak

* *Macbeth* (1982)

### Film laburrak

* *Hotel Magnezit* (1978)
* *Utazás az alföldön / Journey on the Plain* (1995)
* *Visions of Europe* (2004) *Prologue* atala

### Film dokumentalak

* *City Life* (1990) *Az utolsó hajó / The Last Boat* atala

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Béla Tarr*** Aldatu lotura Wikidatan |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «LA CINEFILIA NO ES PATRIOTA: HOY, A LAS 7: LAS ARMONÍAS DE WERCKMEISTER (2001) DE BÉLA TARR, EN LA CAYETANO HEREDIA» *web.archive.org* 2012-07-02 (Noiz kontsultatua: 2021-02-16).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Béla Tarr | Biography, Movie Highlights and Photos» *AllMovie* (Noiz kontsultatua: 2021-02-16).
3. ↑   «Satantango - Mih�ly Vig» *www.dvdbeaver.com* (Noiz kontsultatua: 2021-02-16).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q312944
* Commonscat Multimedia: Béla Tarr

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 42117948
* ISNI: 0000 0001 2129 9716
* BNE: XX4807451
* BNF: 150100660 (data)
* CANTIC: a11524388
* GND: 1020678070
* LCCN: no2005121250
* NKC: js20100830002
* Tabakalera ID: 49562
* CiNii: DA17399232
* SNAC: w6pq2ns6
* SUDOC: 094531072

 |

* Wd Datuak: Q312944
* Commonscat Multimedia: Béla Tarr