recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Siriako basamortua** (arabieraz: بادية الشام, bādiyat ash-shām‎) Arabiako penintsulako iparraldeko eremu lehorra da, Saudi Arabiako iparraldea, Jordaniako ekialdea, Siriako hegoaldea eta Irakeko mendebaldea hartzen dituena. 500.000 kilometro koadroko eremua hartzen du.

Geografia
---------

Esteparen eta benetako basamortuaren konbinazioa da Siriako basamortua. Orontes ibaiaren harana du mendebaldeko muga, eta Eufrates ibaia ekialdekoa; iparraldean ipar-erdialdeko Siriako lur emankorragoetan du amaiera, eta hegoaldean Arabiako basamortuarekin elkartzen da. Oasi gehienak, hala nola Palmira eta Damasko, iparraldean daude. Paisaia berezia da, Siriako hegoaldeko Jabal ad Duruz eskualdeko sumendietatik etorritako laba jarioek eratua. Urtean 125 mm euri jasotzen du eta historian ia ezin igarozko hesia izan da Mediterraneo sortaldeko eta Mesopotamiako lurralde jendeztatuen artean. Egun ibilgailuetarako bideek zeharkatzen dute eta petrolio hobiak daude han. Hegoaldea beduinoen bizileku izan da. Hauetako batzuek bizimodu nomadari eusten diote oraindik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017/1/8 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑    *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.*  euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-3-20).
2. ↑    *Where Does The Syrian Desert Lie?.*  worldatlas.com (Noiz kontsultatua: 2017-01-08).
3. ↑    *Syrian Desert.*  encarta.msn.com (Noiz kontsultatua: 2017-01-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q339162
* Commonscat Multimedia: Syrian Desert

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q339162
* Commonscat Multimedia: Syrian Desert
Alektus Britaniako enperadorearen quinarioa
**Quinarioa**, K.a. 211n, sestertzioa eta denarioarekin batera sortutako zilarrezko erromatar txanpona zen. Haren balioa denarioaren erdikoa zen, hau da, 5 asekoa, eta balio marka V edo Q zuen. Noizbehinka baino ez zen egin Errepublika garaian (K.a. 101ean, 99an, 97an, 43an, 42an, 39an eta 29an), baita Inperio garaian ere. Garaipena motarik ohikoena zuenez, zenbait egile klasikok *victoriati* deitu zuten.

Quinarioa kobrea, asean oinarritutako txanpon patroi gisan ordezkatu zuen txanpon sistema berriaren zati da. Sistema hori, quinarioak gain, denarioak, sestertzioak eta asak osatzen zuten, honako baliokidetza sistemarekin:

|  |
| --- |
| **Erromatar txanponen arteko baliokidetzak** |
|  | Denarioa | Quinarioa | Sestertzioa | Asa | Metala |
|
| Denarioa (X ikurra) | 1 | 2 | 4 | 10 | Zilarra |
| Quinarioa (V ikurra) | 1/2 | 1 | 2 | 5 | Zilarra |
| Sestertzioa (IIS ikurra) | 1/4 | 1/2 | 1 | 2,5 | Zilarra |
| Asa (I ikurra) | 1/10 | 1/5 | 2/5 | 1 | Brontzea |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1249084
* Commonscat Multimedia: Quinarius

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300037269
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1249084
* Commonscat Multimedia: Quinarius
**Probako merkatua** produktu berri bat esparru mugatu batean eta kantitate txikietan probatzeko erabiltzen den eremu geografiko edo demografiko bat da. Produktuak merkatuan orokorren izango duen harrera probatzeko erabiltzen da.

Zenbait abantaila baina baita ere desabantaila dituzte probako merkatuek. Lehenik, abantailei dagokienez, produktuaren harrera nolakoa izango den ikus daiteke, produktuak akatsen bat daukan egiazta daiteke, etorkizunean izango dituen salmentak ondoriozta daitezke eta marketin politika ezberdinen eragina ikuskatzea ahalbidetzen du.

Desabantailei dagokienez, normalean, probak garestiak dira, eta horrez gain, hautatu den laginak populazio osoaren errealitatea ez islatzea gerta liteke eta emaitza faltsuak eman. AUrrekoaz gain, produktua gutxi erosten bada, denbora mugatua denez, lehenengo erosketa aztertu daiteke baina ez ondorengoak. Gainera, probaren bidez askotan ezin dira merkataritza estrategia guztiak aztertu eta lehiakideek ohartarazi daitezke enpresaren asmoez, berrikuntzaren abantaila galduz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2406468

 |

* Wd Datuak: Q2406468
**Maiztasun-bandak** irrati komunikazirako maiztasun-espektroko tarte txikiak dira, zeintzuetako bakoitza arlo edo helburu jakin baterako erabili eta gordetzen baita.

Seinaleen interferentziak saihesteko eta irrati espektroaren erabilera eraginkorra ahalbidetzeko, antzeko erabilera duten zerbitzuei bandak esleitzen zaizkie. Adibidez, irrati-hedabideei, irrati mugikorrei edo nabigazio-sistemei, gainjarriko ez diren maiztasun-tarteak ematen zaizkie.

Banda horietako bakoitza nola erabili eta partekatuko den aldez aurretik zehaztua dago, interferentziak ekidin eta transmisoreen eta hargailuen bateragarritasun protokolo bat ezartzeko. Banda banaketa arautua dago: 10n metroko uhin-luzeratan edo 3×10n hertz-eko maiztasunetan banatzen dira. Adibidez, 30 MHz maiztasunak HF eta HVF bandak banatzen ditu. Banden erabilera Telekomunikazioen Batasun Internazionalak (ingelesez ITU, International Telecommunication Union) arautzen du, eta leku batetik bestera desberdina izan daiteke.

Maiztasunaren arabera
---------------------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Europar Batasuna, NATO** |
|
| Banda | Maiztasun tartea |
| A banda | 0 - 0,25 GHz |
| B banda | 0,25 - 0,5 GHz |
| C banda | 0,5 - 1,0 GHz |
| D banda | 1 - 2 GHz |
| E banda | 2 - 3 GHz |
| F banda | 3 - 4 GHz |
| G banda | 4 - 6 GHz |
| H banda | 6 - 8 GHz |
| I banda | 8 - 10 GHz |
| J banda | 10 - 20 GHz |
| K banda | 20 - 40 GHz |
| L banda | 40 - 60 GHz |
| M banda | 60 - 100 GHz |

 | 

|  |
| --- |
| **AEB** |
|
| Banda | Maiztasun tartea |
| L banda | 1 - 2 GHz |
| S banda | 2 - 4 GHz |
| C banda | 4 - 8 GHz |
| X banda | 8 - 12 GHz |
| Ku banda | 12 - 18 GHz |
| K banda | 18 - 26,5 GHz |
| Ka banda | 26,5 - 40 GHz |
| Q banda | 33 - 50 GHz |
| V banda | 50 - 75 GHz |
| W banda | 75 - 110 GHz |
| F banda | 90 - 140 GHz |
| D banda | 110 - 170 GHz |

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q902174
* Commonscat Multimedia: Radio spectrum

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4225227-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q902174
* Commonscat Multimedia: Radio spectrum
***Proactiva Open Arms*** Badalonako (Katalunia) gobernuz kanpoko erakunde bat da. Oscar Camposek sortu zuen 2015eko urrian.

Erakundearen helburu nagusia da gerretatik, jazarpenetik edo pobreziatik ihesi Europara heltzen diren errefuxiatuak itsasotik erreskatatzea. Egeo eta Mediterraneo itsasoetan laguntza behar duten pertsonen itsasontzien zaintzan eta salbamenduan aritzen dira, baita gertatzen ari diren injustizia guztien salaketan ere.

Jatorriz, Proactiva itsas salbamendu eta sorospen enpresa bat zen, *Proactiva Servicios Acuaticos* deiturikoa. Errefuxiatuen krisiaren ondorioz, 2015ko irailean Pro-Activako zuzendariak Lesbosera joatea erabaki zuen, enpresako hiru kideekin batera. Enpresak hondartzetako zaintzan esperientzia handia zeukan, beraz, Egeo itsasoan egunero gertatzen ziren heriotzei aurre egiteko erabiltzea erabaki zuten. Hasieran, neoprenoak, hegatsak eta erreskate hodiak ziren haiek zeukaten material bakarrak. Taldearen ekintza nagusia errefuxiatuei hondartzetara heltzeko laguntza ematea zen, gehienbat Siriarrak, Turkiatik etortzen zirenak oso itsasontzi prekarioetan. Denborarekin, ordea, ekipamendua hobetu zen, batez ere partikularren dohaintzei esker.

Sariak
------

Egiten dituen ekintzengatik, Proactivak hainbat sari jaso ditu. Horien artean,

* Nabarmenenena da 2016ko Europar Herritarraren Saria.
* Fundatzailea, Oscar Campos, Urteko Katalan izendatu zuten.
* 2017ko Creu de Sant Jordi saria eman zion Generalitateak.

Kanpo estekak
-------------

* Erakundearen webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23498813
* Commonscat Multimedia: Proactiva Open Arms

---

 |

* Wd Datuak: Q23498813
* Commonscat Multimedia: Proactiva Open Arms
**Probabilismoa** (jatorrian, Latinez *probare*, testa egin, probatu) kasuistikan, ekintza bat moralaren ikuspegitik zilegi den ala ez jakiteko erabiltzen den hastapena da. Probabilismoak "iritzi egiantzekoena" proposatzen du ekintza bat onar daitekeen ala ez erabakitzeko. Iritzi egiantzekotzat hartzen da bai aldeko argumentu logikoak dituena, eta baita ere alor horretan ardura dutenek aldeko iritzia ematen dutenean. Bartolomé de Medina Salamancako domingotarrak finkatu zuen probabilismoa dotrina modura 1577an, eta jesuitak izan dira batez ere haren aldekoak.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1328995
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1328995
***Sphagnum*** goroldio genero bat da, *Sphagnaceae* familiako bakarra. 151-350 espezie ditu, zohikatz-goroldio deitutakoak (ingelesez: *peat moss*), munduko lurren %1 estaltzen dutenak. Esfagnoek, bai bizirik, bai hilik, ura metatzeko gaitasun aparta dute: espezie batzuek, urasetzen direnean, beren pisu lehorra halako 20 pilatzen ahal dute zelulen barnean.

Esfagnoak funtsezkoak dira zohikatzaren sorreran. Ez sustrairik, ez egiazko ehunik ez duten landare hauek, gorantz etengabe hazten diren heinean, beheko aldea hil egiten da. Urez asetutako ingurune azido eta anoxikoan bizi direnez gero, materia organikoa ez da usteltzen eta zohikatz bilakatzen da.

Morfologia
----------

Esfagnoak zohikaztegi eta antzeko hezeguneetan hazten dira, kuxin berdeak edo, batzuetan, gorrixkak eratuz. 10-40 cmko kaulidio ("zurtoin") tenteak dituzte, inguru osoan adaxka laburrak dituztenak. Bai kaulidioan, bai adaxketan, ezkata-itxurako filidioak ("hostoak") dauzkate. Filidioetan bi zelula mota daude: klorozistoak, zelula fotosintetiko txikiak, eta hialozistoak, ura metatzen dutenak.

Banaketa
--------

*Sphagnum* generoko goroldiak Ipar Hemisferioko zohikaztegi, konifero-baso eta tundra hezeko eremuetan hazten dira, batez ere. Populaziorik iparraldekoena Svalbard uhartedian (Norvegia, 81° N) dago.

Hego Hemisferioko esfagnadi zabalenak Txile eta Argentinako hegoaldean daude. Beste espezie batzuk Brasilgo mendialde subtropikaleko harkaitz hezeetan bizi dira.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau idazteko Ingelesezko Wikipediako *Sphagnum* artikuluko informazioa erabili zen.

Kanpo estekak
-------------

* Lucía ALVAREZ BUSCA: Goroldioa, landareen senide gutxietsia[*Betiko hautsitako esteka*] Zientzia.net
* **(Frantsesez)** *Sphagnum* L.[*Betiko hautsitako esteka*] Système d'Information Taxonomique Intégré
* **(Ingelesez)** *Sphagnum* L. NCBI

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30019
* Commonscat Multimedia: Sphagnum
* Wikispecies Espezieak: Sphagnum

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4185724-0
* LCCN: sh85099088
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* Dyntaxa: 1004718
* GBIF: 2668958
* ITIS: 15683
* NCBI: 13804
* Paleobiology Database: 321353
* W3TROPICOS: 35001213
* USDA Plants: SPHAG2

 |

* Wd Datuak: Q30019
* Commonscat Multimedia: Sphagnum
* Wikispecies Espezieak: Sphagnum
*Artikulu hau politikari eta kazetariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxeberri (argipena)».*

**Louis Etxeberri** (Donazaharre, Nafarroa Beherea, 1853ko otsailaren 22a - 1907ko urriaren 15a) politikaria eta kazetaria izan zen. Maulen diputatu, Donazaharren auzapez eta Garazi aldean sindiko izan zen. Piarres Xarritonek dioenez, Etxeberri politikoki bonapartista zen.

1887an *Eskualduna* aldizkaria —euskaraz inoiz izan den lehenengo astekaria— sortu zuen. Artikulugile oparoa izan zen, eta batik bat soziologiari lotutako gaiak jorratu zituen: Amerikara migratutako euskaldunen bizitza, Lehen Mundu Gerrara joandako euskal herritarren goraipamenak, eta abar. 1944 arte argitaratu zuten aldizkaria, baina, barneko ika-mika batzuk zirela eta, Etxeberrik zuzendari kargua utzi behar izan zuen eta bere bizitzako azken hiru urteetan (1904-1907) *Eskualdun Ona* agerkarian aritu zen.

Kanpo estekak
-------------

* Bernardo ESTORNÉS LASA: «Louis Etcheverry», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
* Argia aldizkariaren laburpena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262626
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 728148451571715970004
* ISNI: 0000 0004 5950 4238
* BNF: 10433596f (data)
* SUDOC: 204351812
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 42579

 |

* Wd Datuak: Q12262626
**Potret obala** (The Oval Portrait, ingelesez) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1842an *Graham's Magazine* aldizkarian argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Erretratu* *obala* izenburupean argitaratu zuen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Ipuinak gizon zauritu baten istorioa azaltzen du. Bere zerbitzariarekin gaua pasatu zuen gaztelu utzi berri batean. Gaztelua tapizez eta margolanez beteta zegoen. Gizona oheratu zen eta burkoaren azpian liburu bat aurkitu zuen, gazteluko margolanei buruzkoa. Argimutila lekuz aldatzean, neska gazte eta eder baten potret obal bat ikusi zuen eta horri buruzko istorioa irakurtzen hasi zen liburuan.

Neska hori margolari batekin maitemindu eta ezkondu zen. Senarra zorrotza eta Artearekin jada ezkondua zen; neskak Artea baino gorroto ez zuen, hura baitzuen arerioa. Senarrak emaztearen potreta egiteko desioa izan zuen; emazteak, nahiz eta nahi ez, esanekoa zenez, onartu zuen. Asteak eta asteak eman zituen gela ilun batean eta, ondorioz, ahultzen eta osasuna galtzen hasi zen. Senarra ez zen konturatu, potretari bakarrik begiratzen ziolako. Potreta amaitzean emaztea hila zela ikusi zuen.

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q878571
* Commonscat Multimedia: The Oval Portrait

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 383144783029162850780

 |

* Wd Datuak: Q878571
* Commonscat Multimedia: The Oval Portrait
**Slemish** edota **Slieve Mish** (irlanderaz *Sliabh Mis*) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen mendi bat da. Ballymena udalerritik kilometro batzuk ekialdera dago. 437 metroko garaiera du.

Berez oso garaiera apaleko muino edo mendia izan arren, Irlanda orokorrean uharte eta herrialde laua denez, bere itxurak oso nabarmen egin eta inguruko ordokietatik ikusgai den mendia da, ondorioz eskualdean nahiko mendi sinbolikoa da.

Usadioa
-------

Bertako usadioaren arabera, San Patrizio elizgizon bilakatu eta irlandarrak kristautu aurretik, Gales jaioterrian mutikoa zela irlandar itsaslapurrek bahitu eta Irlandan esklabo edo morroi zela, eremu honetan hazi eta mendiaren magalean artzain izan omen zen, orduantxe Jainkoa topatu omen zuen.

Geologia
--------

Paleogenoan sorturiko sumendi lepo baten aztarna da, hortik gaur egun duen itxura.

Iruditegia
----------

* Slemish media BucknatikSlemish media Bucknatik
* Slemish mendia Carnstroan LanetikSlemish mendia Carnstroan Lanetik
* Slemish mendia Collin RoadetikSlemish mendia Collin Roadetik
* Slemish mendia Racavan RoadetikSlemish mendia Racavan Roadetik
* Slemish mendia Shilnavogy RoadetikSlemish mendia Shilnavogy Roadetik

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q743542
* Commonscat Multimedia: Slemish

---

 |

* Wd Datuak: Q743542
* Commonscat Multimedia: Slemish
**Potrotaino** Ordizian (Gipuzkoa) 1984an sortutako punk musikako talde bat da.

Historia
--------

Laukotetzat hasi ziren; baina, haien abeslaria (Toño) soldaduska egitera joan zenean, hirukotetzat jarraitu zuten. 1987an *Hasta los cojones* beren lehen maketa grabatu zuten. Maketa horren 1000 kopia baino gehiago saldu zituzten. Euskal Rock Erradikalaren eztandaren urteetan, garai onenean zegoen taldea, baina ustekabeko arazoek (Antonek taldea utzi zuen) taldea ia desagertzea ekarri zuten.

Hala ere, 1990. urtean bateria berriarekin (Gorka) eta maketa berriarekin (*Beraien adierazpen askatasuna*) bueltatu ziren.

1991ean lehen diskoa kaleratu zuten (*Muerte al violador*) laukotetzat. Disko hori beren inguruko Tx diskoetxeak kaleratu zuen, eta oso harrera ona izan zuen jendartean. LP formatuan 1000 diskotik gora saldu zituzten.

1994ean, DDT zigiluaren eskutik disko berria kaleratu zuten (*Potrotaino*). Disko horrekin zuzenekoak ematen ibili ziren Euskal Herrian zehar. Arazo batzuen ondorioz (Pedroren moto istripua eta Gorkaren osasun arazoak), ordea, zuzenekoak emateari utzi zioten.

2002an, bateria berriarekin (Maxi) *La verdad comienza aqui* diskoa plazaratu zuten, Oihuka diskoetxearekin.

Taldekideak
-----------

### Hasierako Taldekideak

- Pedro: baxua eta ahotsa

- Toño: ahotsa

- Txapu: gitarra

- Anton: bateria

### *Muerte al violador* eta *Potrotaino* diskoetako partaideak

- Gorka: bateria

- Pedro: baxua eta ahotsa

- Txapu: gitarra

- Estebi: gitarrra

### *La verdad comienza aquí* diskoko partaideak

- Pedro: baxua eta ahotsa

- Txapu: gitarra eta ahotsa

- Estebi: gitarra

- Maxi: bateria

Diskografia
-----------

- *Potrotaino* (autoekoizpena, 1987). Maketa

- *Beraien adierazpen askatasuna* (autoekoizpena, 1990). Maketa

- *Muerte al violador* (Tx, 1991). LPa

- *Potrotaino* (DDT, 1994). LPa

- *Muerte al violador + Potrotaino* (DDT, 2000). CDa

- *La verdad comienza aqui* (Oihuka, 2002). CDa
Kanpo estekak
-------------

- **(Gaztelaniaz)** Potrotainoren Myspace webgunea

- Oihuka diskoetxearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	* **Wikimedia proiektuak**
	* Wd Datuak: Q12266172
 |

	* Wd Datuak: Q12266172
**Sullivan konderria** (ingelesez: *Sullivan County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sullivan da. 2010eko zentsuaren arabera 21.475 biztanle zituen, Sullivan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sullivan konderriak 1.176,15 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,06 ura dira. Beste 1.158,09 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.475 pertsonetatik 20.224 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 294 dira. 946 beltzak edo afroamerikarrak. 53 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 201 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q426746
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125510260
* LCCN: n82067505
* NARA: 10038964
* **Lekuak**
* OSM: 1187285
* TGN: 2000556

 |

* Wd Datuak: Q426746
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, Indiana
**Sullivan konderria** (ingelesez: *Sullivan County*) New Yorkeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monticello da. 2010eko zentsuaren arabera 77.547 biztanle zituen, Sullivan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sullivan konderriak 2.581,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 74,05 ura dira. Beste 2.507,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 30,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 77.547 pertsonetatik 68.334 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.554 dira. 6.349 beltzak edo afroamerikarrak. 228 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.033 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 189 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.400 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q70979
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146574817
* GND: 1122661878
* LCCN: n80008174
* NARA: 10037152
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1838023
* TGN: 1002926

 |

* Wd Datuak: Q70979
* Commonscat Multimedia: Sullivan County, New York
2006ko Pro Bowleko jokaldia.
**Pro Bowla** (**Profesionalen Katilua** edo **Izarren Katilua**) bere izen ofiziala **AFC-NFC Pro Bowl** delarik, NFLko izarren partida da. Partida honek futbol amerikarreko denboraldiaren amaiera ofiziala adierazten du. 1951 tik ospatzen da, eta, 1980ko urtarriletik aurrera Hawaiiko hiriburu den Honoluluko Aloha Stadiumean beti, 2010ean izan ezik, Floridako Miami hirian ospatu zena.

Lesio arriskua dela eta, Pro Bowlean jokalariek partida erregularretan baino askoz indar gutxiagorekin talka egiten dute, ikusleen eta publikoaren kritikak eragin dituena. Associated Pressek 2012ko partida burko borroka batekin alderatu zuen.

2013ko Pro Bowla 2013ko urtarrilak 27an ospatu zen Hawaiin, Super Bowl XLVII baino aste bete lehenago, hala, ospakizunaren aurreko astean irrika handiagoa eragiteko.

2015eko urtarrilak 25ean Pro Bowla Arizonako hiriburu den Phoenixen ospatu zen; bigarren aldiz formatu berri batekin: bi kapitain bere jokalariak aukeratzen. NFCko Irvin taldeak 32-28 irabazi zion AFCko Carter taldeari. NFLko denborapasako partida honen edizio honetan J. J. Watt izan zen partidako Defentsako Jokalaririk Baliotsuena, geldiketa bat egin ondoren baloi aske bat berreskuratu eta zaleen dantzak zuzentzen zituen partidako etenaldi komertzialetan. 63.225 pertsona joan ziren Phoenixeko Unibertsitateko Estadiora, Super Bowl XLIXen aurreko asteburuan.

Pro Bowlean gehien parte hartu duten jokalariak Merlin Olsen D.Ta eta Bruce Mathews O.T dira 14 partehartzerekin, eta biak ala biak dira NFLren Ospearen Aretoko kide.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q786705
* Commonscat Multimedia: Pro Bowl

---

 |

* Wd Datuak: Q786705
* Commonscat Multimedia: Pro Bowl


| * i
* e
* a
National Football League |
| --- |
| AFC | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Ekialdea | Iparraldea | Hegoaldea | Mendebaldea |
|  |
| 
* Buffalo Bills
* Miami Dolphins
* New England Patriots
* New York Jets

 | 
* Baltimore Ravens
* Cincinnati Bengals
* Cleveland Browns
* Pittsburgh Steelers

 | 
* Houston Texans
* Indianapolis Colts
* Jacksonville Jaguars
* Tennessee Titans

 | 
* Denver Broncos
* Kansas City Chiefs
* Las Vegas Raiders
* San Diego Chargers

 |

 |

 |
| NFC | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Ekialdea | Iparraldea | Hegoaldea | Mendebaldea |
|  |
| 
* Dallas Cowboys
* New York Giants
* Philadelphia Eagles
* Washington Redskins

 | 
* Chicago Bears
* Detroit Lions
* Green Bay Packers
* Minnesota Vikings

 | 
* Atlanta Falcons
* Carolina Panthers
* New Orleans Saints
* Tampa Bay Buccaneers

 | 
* Arizona Cardinals
* Los Angeles Rams
* San Francisco 49ers
* Seattle Seahawks

 |

 |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Txapelketak | 
* AFCko Txapelketa
* NFCko Txapelketa
* Super Bowl
* Pro Bowl
* Vince Lombardi Trofeoa

 |

 |
Mendexako probarri zaharrak, eta 21. mendeko bat, 1.900 kilokoa.
Elgetan erabiltzen zen harria, 1944an.
**Probarria** idi-probetan eta beste demetan erabiltzen den harria da. Dema modernoetako harria errektangularra da, zertxobait estuagoa aurreko aldean, non zulo bat landua duen katearentzako. Pisua oso aldakorra da, 1.500 eta 4.000 kilo bitartekoa izan daiteke idientzat; txikiagoak gizon-probarako.

Herriz herrikoak
----------------

Antzinako desafioetan oso harri handiak erabiltzen ziren, eta forma irregularra zutenak, hala nola Elgetakoa. Tolosako harriak 4.000 kilo pisatzen ditu, eta Gernika eta Mungiakoek 4.500 kilo. Berriatuako udal probalekuan bada 5.250 kiloko bat, baina 1950etik ez dute erabili.

Usurbilen *Harri Handia* esaten dioten bat bada, 3.800 kilokoa, eta 2019ko maiatzean garraiatu zuten lehen aldiz 30 urteren buruan. 22 emakumezkok osatutako Emarri taldearen multzo batek erabili zuten Usurbilgo probalekuan, 3 plaza, bi zinta eta 2,20 metro eginez, 101 metro guztira. Ohikoan Emarri taldeak zortzi emakumezko taldearekin 540 kiloko harriarekin lan egiten du. Usurbilgo plazan bada beste harri bat *Ur-epel* izenekoa eta 1.800 kilokoa.

Oraindik ere hainbat herritan bertako baserritarrek beren idi-pareen indarrak probatzen zituzteneko harria bertan dago. Orain ez dira bi idi-pare soilik lehian aritzen lehen bezala; horregatik, harriak probalekuetan edo toki finkoetan egoten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Idi-dema: Harrobitik plazara - hiru» *www.hiru.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-30).
2. ↑    Anbune.  (). *'EMARRI, 3.800 kg-ko Harri Handia astinduz'- Usurbil..* .
3. ↑    «[Azaroak 1 1991ko saiakera ontzeko giza proba ikusgarriak hartuko du plaza - Usurbil»] *Noaua.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96756984
* Commonscat Multimedia: Probarriak (dragging stones)

---

 |

* Wd Datuak: Q96756984
* Commonscat Multimedia: Probarriak (dragging stones)
*Imagination* aldizkariaren azala, 1956.
Flash Gordon, azpigeneroaren aintzindaria.
**Space Opera** zientzia-fikzio barruan dagoen azpigeneroa da. Berez, betiko abenturazko narrazio epikoak dira baina espazioan edota etorkizunean kokatuta. Bere ezaugarri gehienak, bi horietatik eta teknologiari egiten zaion erreferentzietatik kanpo, abentura eleberrienak dira: gaiztoen eta heroien arketipoak, izar-bidaiak, inperio-galaktikoak, gertaera erromantikoak... Azpigenero hau, literaturatik kanpo, zineman, komikietan eta bideo-jokoetan asko landu da.

Kontzeptua
----------

Kontzeptua lehen aldiz Wilson Tuckerrek erabili zuen, 1941ean, modu peioratiboaz. Dena dela, lehenengo Space Operak 1930. hamarkadakoak dira. "Opera" hitzak ez du inongo loturarik musikaren kontzeptuarekin. Ingelesezko *Soap opera* edo "xaboizko lana" terminoekin egindako hitz-joko bat da, baizik. Soap operak batez ere emakumeei eta etxekoandrei zuzendutako melodramak ziren. Hitz joko bera erabiliz *Zaldi opera* sortu zuten: western errepikakorrak eta klixez beterikoak. Azkenik, Space opera sortu zen, mespretxuzko zentzuarekin.

Spacio Operan, bereziki, zientzia fikziozko gerra espaziala nabarmentzen da, abentura espazial melodramatiko eta arriskutsuen eta zaldun erromantikoen presentziarekin. Narrazio gehienak kanpoko espazioan girotuta daude, eta aurrerapen teknologiko eta sozialak erakusten dituzte (edo horien falta): argia baino bidaia azkarragoekin, arma futuristekin eta teknologia sofistikatuarekin, inperio galaktikoetan. Izarrarteko gerren atzean Estralurtarrekin, fikziozko galaxiak agertzen dira baita ere.

Adibide ospetsuak literaturan
-----------------------------

* Isaac Asimov: *Fundazioaren saila*, 1942-1993.
* Frank Herbert: *Dune*, 1965.
* Orson Scott Card: *Ender's Game*, Enderren sagaren lehen liburua, 1985-2008.
* Arthur C. Clarke: *2001: A Space Odyssey*

Space opera zineman
-------------------

### Sailak

* *Alien* saila.
* Stanley Kubrick: *2001: A Space Odyssey*
* David Twohy: *The Chronicles of Riddick*
* George Lucas: *Star Wars*
* Gavin Hood: *Enderren jokoa*
* Gene Roddenberry: *Star Trek*
* *Stargate* frankizia
* Luc Besson: *The Fifth Element*

### Filmak

* Andrew Stanton: *WALL-E*, 2008.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Cyberpunk
* Soap opera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q468478
* Commonscat Multimedia: Space opera

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q468478
* Commonscat Multimedia: Space opera
*Lurpeko burdinbidearen* hainbat ibilbideen mapa.

*Artikulu hau ezkutuko ibilbide-sareari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Underground Railroad».*
**Lurpeko burdinbidea** (ingelesez: *Underground Railroad*) XIX. mendean Hegoaldeko Estatu Batuetako plantazioetatik Iparraldeko estatuetara edo Kanadara afroamerikar esklabo iheslariei laguntzeko antolatu zen ezkutuko ibilbide sarea izan zen.

Sare honen izendapenaren arrazoia, ezkutuko jarduera zenez, esklabo jabe eta ehiztariak ez ohartzeko asmoz, antolatzaileek burdinbideari buruzko metaforak erabiltzean datza. Adibidez, *gidariak* edota *makinariak* Hegoaldeko estatuetan esklabo iheslariei ihes egiten laguntzen zieten pertsonak jasotzen zuten izendapena zen. Gidariek esklabo iheslariei mozorroak, mapak, non babestu eta lo egin, eta batzuetan ihes egiten ere laguntzen zieten. Gidari hauek borondate irmo eta kastako gizaseme ausartak izan ohi ziren, garai hartan Hegoaldeko estatuetan esklabo iheslariak ezkutatu edo haiei ihes egiten laguntzea oso delitu larria baitzen, maiz heriotzarekin zigortua.

Bestelako izendapenak honakoak ziren: *bidaiariak* = esklaboak, *errailak* = ihesbideak , *geltokiak* = gordeleku edo babeslekuak, *Geltoki Nagusia* antolakuntzaren egoitza nagusia, eta *helmuga* Iparraldeko estatuak edo Kanada.

Ezkutuko jarduera zenez, maiz lurpeko burdinbideko kideak elkarren artean ezizenez bakarrik ezagutzen ziren, betiere haietako baten bat atzeman eta gainontzekoen nortasuna aitortuko balu, guztien segurtasuna kinka larrian jarriko bailuke. Era berean, gidariek esklabo iheslariei been nortasuna nahiz sarearen izatearen berri sekretupean izateko zin eginarazten zieten.

Berharbada, lurpeko burdinbideko kiderik ezagunena Harriet Tubman, ezizenez *Esklaboen Moises*, abolizionista izan zen. Maryland estatuko plantazio batean esklabo gisa jaio eta 1848an Iparraldera ihes egitea lortu zuen. Orduan, lurpeko burdinbidera gidari lanak egiteko elkartu eta hurrengo urteetan zehar Hegoaldeko estatuetara 19 aldiz ezkutukako joan-etorriko gidari lanak burutu zituen, guztira ehundaka esklaboei Iparraldera ihes egiten lagunduz. Esklabistek Tubman bizirik ala hilik atzemateagatik diru-saria ipintzera ere iritsi ziren, baina Tubmanek bere gidari lanetan buru-belarri jarraitu zuen.

Behin AEBetako Gerra Zibila (1861-1865) amaitu eta esklabotza herrialde guztiak ofizialki ezeztatzean, lurpeko burdinbidea ere desegin egin zen. Gerra garaian ere, lurpeko burdinbideko kideek ordurako zuten beren eskarmentu eta lurraldeei buruzko ezagutzari esker, Iparraldeko Armadari lagundu zioten.

Lurpeko burdinbidearen urte luzeetako ezkutuko lanak milaka esklabo askatu eta iritzi publikoan kausa abolizionista hedatzea eragin zuen.

Kanpo estekak
-------------

* *A study of the Underground Railroad.* **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q868393
* Commonscat Multimedia: Underground Railroad

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4730901-5
* LCCN: sh85139597
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q868393
* Commonscat Multimedia: Underground Railroad
**Lurmuturreko probintzia** (Afrikaansez: Kaapprovinsie), baina baita ere **Provinsie Kaap die Goeie Hoop**, **Die Kaap** eta **Kaapland**, Hegoafrikar Batasuneko probintzia bat izan zen, eta ondoren Hegoafrikako Errepublikakoa. Lurmuturreko kolonia zaharraren barne zegoen, eta Lurmutur Hiria izan zen bere hiriburua. Apartheidaren garaia amaitu ondoren, Lurmuturreko probintzia Lurmutur Ekialdea, Lurmutur Iparraldea eta Lurmutur Mendebaldea probintzietan banatu zen.

Historia
--------

Hegoafrikar Batasuna 1910ean eratu zenean, jatorrizko Lurmuturreko kolonia Lurmuturreko probintzia izenez berrizendatu zuten. 

Hegoafrikako lau probintzietako handiena izan zen, aurretik anexionatutako eskualdeak barne hartzen baitzituen, hala nola, Bechuanalandia Britainiarra (ez da nahastu behar Bechuanalandia Protektoratuarekin, orain Botswana dena), Griqualandia Ekialdea (Kokstad inguruan) eta Griqualandia Mendebaldea (Kimberley inguruan). Ondorioz, Hegoafrikako lurraldeetako bi herenak bildu zituen, eta Estatu Batuetako Texas estatuko tamaina antzekoa izan zuen.

Hegoafrikar Batasuneko eraketaren garaian, orain Hegoafrika deituriko lurralde osoak lau probintzia besterik ez zituen: Transvaal (Hegoafrikar Errepublika), Natal (Nataleko Errepublika), Orangeko Estatu Librea eta Lurmuturreko probintzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849164
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 22148120436794790133
* GND: 63167-X
* LCCN: n81056644
* SUDOC: 027377857
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q849164
**St. Landry parrokia** (ingelesez: *St. Landry Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Opelousas da. 2010eko zentsuaren arabera 83.384 biztanle zituen, St. Landry Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Landry parrokiak 2.431,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,11 ura dira. Beste 2.392,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 34,29 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 83.384 pertsonetatik 47.346 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.321 dira. 34.295 beltzak edo afroamerikarrak. 263 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 314 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 218 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 944 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA St. Landry Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507099
* Commonscat Multimedia: Saint Landry Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143085079
* ISNI: 0000 0004 0625 3535
* LCCN: n82024577
* NARA: 10039648
* **Lekuak**
* OSM: 1837806
* TGN: 2000902

 |

* Wd Datuak: Q507099
* Commonscat Multimedia: Saint Landry Parish, Louisiana
**St. Joseph konderria** (ingelesez: *St. Joseph County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua South Bend da. 2010eko zentsuaren arabera 266.931 biztanle zituen, St. Joseph kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Joseph konderriak 1.194,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,16 ura dira. Beste 1.185,83 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 223,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 266.931 pertsonetatik 221.096 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 19.395 dira. 33.407 beltzak edo afroamerikarrak. 791 amerikar natiboak ziren eta 180 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4.985 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 417 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.055 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507427
* Commonscat Multimedia: St. Joseph County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124340976
* LCCN: n81018684
* NARA: 10045936
* **Lekuak**
* OSM: 1802087
* TGN: 7014366

 |

* Wd Datuak: Q507427
* Commonscat Multimedia: St. Joseph County, Indiana
***Mala reputacion*** Cangues d'Onisen 1995ean sortutako punk rock musika taldea da, 1995ean sortua.

Historia
--------

Talde hau 1995ean sortu zen, baina 1998 arte ez ziren egonkortu. Tabernetan jotzen zuten haien lehenengo maketa finantzatu ahal izateko. Azkenean Groove de Oviedo estudioetan lortu zuten egitea.

Bi urte geroago haien bigarren maketa grabatzea lortu zuten *Dia tras Dia* deiturikoa, Babysu estudioetan.

Maketa honekin hasi ziren mugitzen iparraldetik, Kantabrian ukitzen La Fugarekin beste batzuen artean eta lortu zuten 40 principalesen sartzea. Hemen apuntatu ziren haien lehen diskoa grabatu ahal izateko, eta lortu zuten, nahiz eta saria ez irabazi haien diskoa *Ansiedad* finantzatzea lortu zuten. Disko berri honekin, *Santo Grial* seilu ofizialak kontratu bat eskaintzen die, haien diskoa *Ansiedad* editatu ahal izateko eta honekin batera beste bi diskoa. Kontratu honek, gainera "Festival Derrame Rock"era eramaten die.

2002an, grabatzen dute haien bigarren diskoa *Abriendo camino*, grabatu zuten ACME estudioetan eta Miguel Herrero eta Pablo Viña produzitu zuten. Diska honek hainbat kolaborazio ditu nola: Kake de Caskarrabias, Xune de Dixebra, Alberto Plá Boikotekoa, Gente de Infly, Madera rock eta Sikarios. Eta egiten dituzte bi mini bira haien diskoa promozionatzeko Reincidentesekin.

2003an, abenduan haien hirugarren diskoa grabatzea lortzen dute: *A X ellos*, Eclipse estudioetan. Diska honetan aurkitzen dira instrumentu berriak nola: Bouzoki, Bodhran, Gaita, Biolina, txeloak, kontrabaxuak, tronpetak, tronboiak eta turutak.

Diskoa grabatu ondoren, Mala reputación kontratua apurtzen du Santo Grialekin eta haien seilu propioa sortzen dute: *Kangurín records*, eta honekin haien diska editatzen dute. Honen ondoren Juanin gehitzen zaie taldera, eta honek hasiera batean web orrialdeaz arduratzen da, eta hainbat lan egin ondoren haien manager pertsonala bihurtzen da haren agentziarekin; "Matatunos Producciones"

2006ko martxoaren 21ean kalera irten zen estudioaren laugarren lana: *Al limite siempre*. 2007ko urriaren 6an Ermuan eskaini zuten haien birako azken kontzertua, 50 baina gehiago izan zirela, Frantzia barne.

Taldekideak
-----------

**Gaur egunekoak**

* David Rodriguez: Gitarra eta ahotsa
* Kiko Martínez: Bateria eta koroak
* Michi Candás: Baxua eta koroak
* Juan Santamaría: Gitarra eta ahotsa

**Antzinako Taldekideak**

Jaime García: Kitarra eta ahotsa
Gerardo Díaz: Baxua eta ahotsa
Angel Llenín: Bateria

Diskografia
-----------

* 2001- Ansiedad
* 2002- Abriendo camino
* 2004- A X Ellos
* 2006- Al limite siempre
* 2010- Buenas noches (CD + DVD)
* 2011- Carácter

Kanpo estekak
-------------

**(Gaztelaniaz)** Myspaceko orri ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5990390

 |

* Wd Datuak: Q5990390
50°5′17″N 14°25′20″E﻿ / ﻿50.08806°N 14.42222°E﻿ / 50.08806; 14.42222
Hiri Zaharreko Plaza, Pragan.
**Hiri Zaharra** (txekieraz: *Staré Město*), Txekiar Errepublikako hiriburu den Pragako auzorik ikusgarrienetako bat da.

Hiri Zaharra, Pragaren jatorrizko finkapenaren tokia izan zen. XIV. mendean, Karlos IV.a Luxenburgokoak, hiria handitu zuen Pragako Hiri Berria sortuz. Bi auzo hauek, Na Příkopě kalearen bidez banatuak daude.

Hiri Zaharreko tokirik azpimarragarrienen artean, Hiri Zaharreko Plaza eta Erloju Astronomikoa daude. Moldava ibaiaren beste aldean, Hiri Txikia dago, txekieraz Malá Strana izena jasotzen duena. Hiriaren bi zati hauek, Karlosen Zubiaren bidez lotuak daude.

Historia
--------

Tokiko lehen finkapenen garaitik, IX. mende inguruan, Staré Město, Moldava ibaiaren ibarretik gertu aurkitzen ziren baserriz osatua zegoen. 1100. urtean dataturiko erregistro batzuek diotenez, bertan azoka bat jartzen zen larunbatero, eta manifestazio militar handiak ere egiten ziren. Merkataritzari esker, tokiko merkatariak aberastu egin ziren, eta, Vaclav I.a erregeak pribilegioren batzuk eman zizkienean, Mesto Prazske herria sortu zen (Praga).

Kanpo estekak
-------------

* Pragako Hiri Zaharreko webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q748211
* Commonscat Multimedia: Old Town, Prague

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146753451
* GND: 4453564-8
* LCCN: n97034270
* NKC: ge130940
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 428812
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 616bis-001

 |

* Wd Datuak: Q748211
* Commonscat Multimedia: Old Town, Prague

Monumentua Hiri Zaharreko Enparantzan.
Indiako hegoaldeko kostaldea, Malabar mendebaldean
12°01′N 75°17′E﻿ / ﻿12.02°N 75.28°E﻿ / 12.02; 75.28

*Artikulu hau Indiako eskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Malabar».*
**Malabar** (malabareraz: മലബാര്‍) Indiako hego-mendebaleko kostaldeko lurraldea da, Dekkan penintsulako mendebaldean. Arabiako itsasoaren ertzean dago; kostaldea Goatik Komorin lurmuturreraino hedatzen da, eta hondar-dunek moldatua da. Barnealdean aintzira asko daude, eta haien arteko ubideetan ontzi txiki anitz ibiltzen dira. Barnealdea jalkinezko lurra da, Mendebaldeko Ghat mendietatik datozen errekek ureztatua. Klima beroa eta hezea da. Arroza, espeziak eta kokoa dira ekoizpen nagusiak. Arrantzak ere garrantzi handia du. Malabar kosta guztiz garrantzitsua zen Indiako ozeanoko merkataritzan, Europako oihalontziak Esperantza Onaren lurmuturra iragan eta bertara jotzen baitzuten lehen eskalan. Gaur egun, Kerala estatua eta Karnataka estatuko kostaldea hartzen ditu. Hiri nagusiak: Trivandrum, Kalikut eta Mangalore.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1534252
* **Identifikadoreak**
* NKC: ge1032012

 |

* Wd Datuak: Q1534252
Ekliptikaren zeihartasunaren aldaketa
**Makurdura axiala** objektu baten errotazio-ardatzaren eta orbita-ardatzaren arteko angelua da. Astronomian, batez ere **zeihartasuna** izendatua, Lurra edo beste planeta baten errotazio-ardatzak ekliptikarekiko duen angelua da. Era berean ekuatoreak eta ekliptikak osatzen duen angelua ere bada.

Ez da nahastu behar makurdura orbitalarekin.

Lurraren ekliptikaren zeihartasuna
----------------------------------

*Ekliptikaren zeihartasuna* Lurraren errotazio ardatzak ekliptikaren planoarekiko duen makurdurari deritzo.

Lurraren zeihartasuna 23,5º da, baina hau ez da denboran konstantea. Lehen aldiz, Eratostenesek kalkulatu zuen. Makurdura honengatik gertatzen dira urtaroak.

Bi planoak, ekuatorearena eta ekliptikarena, Aries Puntuan eta Libra Puntuan mozten dira. Eguzkia lehen puntuan dagoenean, Iparraldeko Hemisferioan udaberria eta hegoaldekoan udazkena hasten dira. Bigarrenean dagoenean, alderantziz.

Ekliptikaren planoa eta honekiko, lurraren ekuatoreak duen okerdura.
Marten mugimenduaren kasuan, non okerdura, 25,19koa, Lurrak duenaren oso antzekoa den eta planeta gorrian, urteak, Lurreko urtearen bikoitza irauten duenez, Lurrean baino bi aldiz luzeagoak diren urtaroak eragiten ditu. Bi plano horien arteko mozketak, planetaren Aries Puntua edo udaberriaren hasiera Martitzeko iparraldeko hemisferioan adierazten du. Dirudienez Titanek ere baditu urtaroak.

Erreferentziak
--------------

### Oharrak

1. ↑  Eguzkia eta Lurra eskala ezberdinetan marraztuak daude.

Ikus, gainera
-------------

* Makurdura orbitala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179745

 |

* Wd Datuak: Q179745
Zeelanda Berriko bandera makila erdira igota, Edmund Hillaryren heriotzaren ondorengo dolua adierazteko.
Indiako bandera makila erdian jarrita.
**Makila erdira** edo **haga erdira** jeistea, dolua adierazteko bandera bat makila goraino igo gabe uztea da. Dolua ofiziala izan daiteke (udalarena, gobernuarena, instituzioeena) baina baita ere elkarte edo erakunde pribatu batena. Horrela, Presidente izandako norbait hil edo gertaera lazgarria gertatu ondoren, estatu bateko instituzio guztiek bandera makila erdira jeitsi dezakete; baita ere elkarte baten partaide bat hiltzen bada, elkarteko bandera jaitsi dezakete.

Bandera goititzea
-----------------

Herrialdeen arabera bandera goititzeko protokoloa desberdina da. Ohikoena goraino igotzea eta, ondoren, jaisteko eta makilaren ia erdian lotzeko izaten da. Herri anglosaxoietan, aldiz, bandera ez da hainbeste jaisten, bakarrik banderaren zabaleraren antzeko distantzia. Distantzia horrekin galdu den pertsonaren hutsunea sinbolizatu nahi da.

Sarritan, bandera makila erdian jasatzen denean dolu ofizialarekin batera egiten da eta, kasu horietan, militarrek, ekitaldi ofizialetan, gorbata beltza daramate. Batzutan, bestetik, fisikoki ezin da bandera jaitsi; kasu horietan dolua dolu xingola batez jarrita adieraz daiteke. Dena dela, biak batera egitea, hau da, xingola jarri eta bandera makila erdian ez da zuzena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1053885
* Commonscat Multimedia: Flags at half staff

---

 |

* Wd Datuak: Q1053885
* Commonscat Multimedia: Flags at half staff
**Los Pekenikes** Madrilen 1959an osatu zen espainiar musika talde bat izan zen. Alfonso eta Lucas Sainz buru zituzten Ramiro de Maeztu Institutuko antzinako ikasleek osatu zuten.

Talde honetatik 1960ko hamarkadako pop kantari ugari pasa dira, Juan y Junior taldea osatu zuten Juan Pardo eta Antonio Morales, Eddy Guzmán, Felipe Alcover, José Barranco, jada aipaturiko Lucas eta Alfonso Sainz, Tony Luz, Pepe Nieto, Jorge Matey, Felix Arribas, Vicente Gasca, Ignacio Martín Sequeros eta baita Luis Eduardo Aute ere, anglosaxoi lanen gaztelaniazko bertsioak eginez eta 1960ko hamarkadaren erdialdean *"Los cuatro muleros"* en arrakastaren ondoren talde instrumental bezala osatuz. 1965eko ekainean *The Beatles* en hasierako gonbidatuak izan ziren talde honek Madrilen Espainiara iritsi ondoren eman zuen kontzertuan.

Los Pekenikes taldearen lehen bilduma instrumental handia 1966koa da, eta bertan *"Lady Pepa"*, *"Frente a palacio"* eta *"Hilo de seda"* kantu arrakastatsu handiak agertzen dira beste batzuen artean. Taldearen musika karrerako beste kantu arrakastatsu handi batzuk *"Ritmo de concierto"*, *"Embustero y bailarín"* (Tony Britok ekoiztua), *"Sombras y rejas"*, *"Arena caliente"* eta *"Cerca de las estrellas"* dira.

*Palomitas de maíz*, Gershon Kingsleyren jatorrizko kantua den *"Popcorn"* en bertsioa ere taldearen arrakasta handietako bat da.

Euren kantu askoren kalitate interpretatiboak, erabilitako moldaketez gain, talde hau, garai hartako popeko garrantzitsuenetako bat bihurtzen dute.

Diskografia
-----------

### Bildumak

* *Los Pekenikes* (Hispavox, 1966)
* *Los Pekenikes* (Hispavox, 1967)
* *Alarma* (Hispavox, 1969)
* *Ss.Ss.Ss.Q.E.S.M.* (Hispavox, 1971)
* *Los Pekenikes* (Movieplay, 1972)
* *Saltamontes* (Movieplay, 1973)
* *Los Pekenikes* (Movieplay, 1975)
* *Cachimba* (Movieplay, 1977)
* *Lo nuevo de Los Pekenikes* (Nevada, 1979)
* *Scanner* (Lady Alicia Records, 1984)
* *Tren a Memphis* (Zafiro, 1986)
* *Diáspora* (Fonomusic, 1996)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q514470
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140578213
* BNE: XX124141

 |

* Wd Datuak: Q514470