recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Y Ddraig Goch* herensugea Galesko banderan irudikatuta.
Galesko herensugearen estatua Cardiffko udaletxearen gainaldean.
**Y Ddraig Goch** (galesez *Herensuge Gorria* esan nahi du) Galesko ikur nagusietako bat da. Galesko banderan agertzen da, eta ziurrenik erromatar kolonizazioaren aztarna bat litzateke, erromatar gudarosteek euren zutoihal edo estandarteetan herensugeak eraman ohi baitzituzten.

Henrike VII.a Ingalaterrakoak ikurra Cadwaladr erregearengandik eskuratu zuen, Boswortheko gudura borrokatzera zihoala Tudor Etxea ordezkatzen duten kolore orlegi eta zuriz osatutako ondo batean ezarriz.

Nahiz eta milurte askotan zehar herensuge hau Galesi loturik egon, XX. menderarte ez zen herrialde honetako ikur ofiziala bilakatu.

Ikus gainera
------------

* Cymru am byth

Kanpo estekak
-------------

* *Y Ddraig Goch* herensugeari buruzko argibidea. www.bbc.co.uk **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2745280
* Commonscat Multimedia: Welsh dragons

---

 |

* Wd Datuak: Q2745280
* Commonscat Multimedia: Welsh dragons
***The Restraint of Beasts*** (euskaraz *Piztien Gordelekua*) 1998an Magnus Mills idazle britainiarrak idatzitako eleberria da. Idazle honen lehenbiziko eleberri izan zen, genero tragikomedikoan uztartu daitekeelarik. Gaur egungo lan askoren baldintza kaskarrak eta lan egoera aldakorraren aurkako salaketa edo deskribapena ere bada, gazte eta ez hain gazte direnak sarritan lanetik lanera aldatuz doazen elur bola batean sarturik bizi baitira, behin betiko lan finkorik aurkitu ezinik.

Argudioa
--------

Soilik *Langileburua* ("The Foreman") ezizenez deituriko narratzaile anonimoak eskoziar hesi jartze enpresa bateko lan bizipenak kontatzen ditu, honen zuzendari nagusia Donald izeneko ustezko *eraginkortasuna* delakoarekin amesten duen tipo bat delarik.

*Langileburua* edo narratzailea Tam eta Richie izeneko gazte eskoziar batzuen arduradun izendatzen dute, eta hiruak baserrietako lursailetan alanbrezko hesiak jartzera Ingalaterrara bidaltzen dituzte. Bi gazteek lan egin beharrean gauzak "patxadaz" hartzea nahiago dute eta langileburuak lana ahal duen bezala eta gazteekin ongi eramanez burutzeko asmo edo xedea du. Horrela istorioa Ingalaterra iparraldeko baserri eta landa giroan zehar garatuko da.

Eleberria aurrera doan heinean dena astiro eta arrunki doala dirudi, baina amaiera ordea, harrigarria eta ezustekoa izango da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q835484
* **Identifikadoreak**
* Open Library: OL32377W

 |

* Wd Datuak: Q835484
**Zaraputz** Lizarrako historikoki hustua izan zen auzoa eta monasterioa da. Monasterioren erorkinak gordetzen dira. Izen eta grafia desberdinekin idatzita jaso egin da: "Zarapuz", "Zampuzo", "Sarapuç", "Zarapuzu", "Çarapuço".

Geografia
---------

Lizarra udalaren barruan kokatuta dago, Villatuerta, Arintzano, Iratxe eta Noveleta auzoa artean dago, Jurramendiren oinean. Oso toki estrategikoa izan zen, Ega ibaiaren ertza ondoan eta Irantzu ibaiatik gertu.

Historia
--------

Zaraputzeko monasterioa 989an agertzen da aipatuta, Lizarra bera sortu baino lehen, 1090ean. 992ko data duten dokumentu batzuk Antso II.a Garzeitz Abarkak Zaraputz auzoa San Juan de la Peña monasterioari eman zion. 1068an Iratxeko monasterioaren menpera pasa zen.

Zaraputz Villatuerta eta Iratxe arteko Donejakue bidearen puntu estrategikoa izan zen. Bertan erromesen ospitalea ireki zen.

1090ean Antso V.a Remiritz errege nafarrak Lizarra sortzea erabaki zuen, Ega ibaiaren beste aldean. Erabakia Zaraputzeko monjeen interesen aurkakoa izan zen zeren eta hauek monasterioa bere leku estrategikoa betetzen jarraitzea nahi zuten. Beraz, ordura arte, XII. mende arte, Zaraputzek egun oparoak ezagutu bazituen, Lizarra sortu ondoren eta Donejakue Bidearen aldaketarekin Lizarrara monasterioa hondamendira eraman zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «ZARAPUZ - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-09-18).
2. ↑   Martinena, Ricardo Cierbide.  (1992). «La lengua de los francos de Estella: intento de interpretación» *Archivo de filología aragonesa* (48): 9–46. ISSN 0210-5624. (Noiz kontsultatua: 2021-09-18).

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Ibilbidea.[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Gaztelaniaz)**:Zaraputz inguruko artikulua *Diario de Navarra*n.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19950852

 |

* Wd Datuak: Q19950852
**Panafrikar koloreak** panafrikanismoaren ikur bat dira. Gorria, berdea eta horia edo beltza dira. Bandera askotan agertzen dira, Afrikakoetan zein amerika eta europakoetan. Amerikako banderetan (Guyana Frantsesa, Saint Vincent eta Grenadinak, Dominika, Grenada, Guyana, Jamaika, Surinam) esklabu askok, Afrikara itzuli ezinik, herrialde horiek euren aberri berri bihurtu zituztelako agertzen dira.

Gorriak esklabutza, kolonizazioa eta independentziaren aldeko gerren ondorioz hil zirenen odola irudikatzen du, beltzak Afrikako azal beltzeko pertsonak, horiak Afrikako aberastasun minerala, eta berdeak basoak eta aberastasun naturala.

* AngolaAngola
* AzawadAzawad
* BeninBenin
* Burkina FasoBurkina Faso
* DominikaDominika
* Afrika Erdiko ErrepublikaAfrika Erdiko Errepublika
* EtiopiaEtiopia
* GhanaGhana
* GrenadaGrenada
* GineaGinea
* Ginea-BissauGinea-Bissau
* Guyana FrantsesaGuyana Frantsesa
* GuyanaGuyana
* JamaikaJamaika
* KamerunKamerun
* KongoKongo
* LibiaLibia
* MalawiMalawi
* MaliMali
* MozanbikeMozanbike
* Saint Kitts eta NevisSaint Kitts eta Nevis
* Saint Vincent eta GrenadinakSaint Vincent eta Grenadinak
* SenegalSenegal
* HegoafrikaHegoafrika
* SurinamSurinam
* TogoTogo
* ZanbiaZanbia
* ZinbabweZinbabwe

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q426325

 |

* Wd Datuak: Q426325
1750ko planoa. Södermalm hegoaldeko uharte handia da.
Södermalm uhartearen ibaiertza.
**Södermalm** Suediako Stockholm hiriburuan dagoen uharteetako bat da, Gamla Stan alde zaharretik gertu, hegoaldean.

Geografia
---------

*Södermalm* izenak "Hegoaldeko muinoa" esan nahi du, izan ere altuera dezentea hartzen duten labar eta muinoak baititu eta uharte izaera ere zalantzazkoa baita, izan ere hegoaldeko kanala artifiziala da eta. Eskandinavian dentsitate handiena duen uharteetako bat da. 2014ko erroldaren arabera 126.736 biztanle ditu.

Historia
--------

Uhartea 1288ko agiri batean aipatzen da lehen aldiz, *Suthraemalm* izenarekin. XVII menderarte nekazal eremua izan zen baina orduan auzo desberdinak planifikatzen hasi ziren, hala langile etxeak nola aberatsen udako jauregiak.

XX mendean uharte guztia urbanizatu zen eta Stockholmeko suburbio bat bihurtu arren bere izaera propioa du eta kultura alternatiboa nabarmen garatu da.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Katarina eliza
* Sofia eliza
* Högalid eliza
* San Erik katedrala
* Stockholmgo meskita
* Göta Lejon antzokia

Iruditegia
----------

* Katarina eliza.Katarina eliza.
* Sofia eliza.Sofia eliza.
* Högalid eliza.Högalid eliza.
* San Erik katedral katolikoa.San Erik katedral katolikoa.
* Stockholmgo meskita.Stockholmgo meskita.
* Katarina igogailua.Katarina igogailua.
* Skatteskrapan.Skatteskrapan.
* Söder Torn dorrea.Söder Torn dorrea.
* Mariatorget parkea.Mariatorget parkea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q740149
* Commonscat Multimedia: Södermalm

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137223624
* LCCN: n82014392
* **Lekuak**
* OSM: 2017432

 |

* Wd Datuak: Q740149
* Commonscat Multimedia: Södermalm


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Sézaryren gaixotasuna** edo **Sézaryren sindromea** ez-Hodgkin linfoma mota bat da, nagusiki larruazalari eragiten diona. T linfozitoak (globulu zuri mota bat) ugaritu direlako gertatzen da, ezaugarri zerebroide anormalak dituztenak, Sézaryren zelulak izenekoak. Kasu askotan, mikosi fungoide baten eboluziotzat hartzen da.

Sintomak
--------

Plaka eritematosoak eta ezkatadunak eragin ditzake larruazalean, eta larruazalaren % 100i eragin diezaioke (eritrodermia); halaber, tumoreak eragin ditzake larruazalean. Azkura handia sortzen du. Histologikoki, Sézaryren gaixotasuna mikosi fungoidearen antzekoa da. Bien arteko aldea da mikosi fungoidea larruazaleko tumore bat baino gehiago dela, eta Sézaryren gaixotasuna linfoproliferatibo sindrome kroniko bat dela, T linfozitoen sindrome kronikoa. Sézaryren gaixotasuna mikosi fungoidea baino oldarkorragoa da, eta 5 urteko pronostiko ona edo 10 urteko pronostiko txarra izan dezake.

Tratamendua
-----------

Erradioterapia, fototerapia, kimioterapia eta erretinoideak (bexarotenoa) erabiltzen dira minbizi-zelulak kentzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2165399
* Commonscat Multimedia: Sézary's disease

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:8541
* CIE-10: C84.10
* CIE-9: 202.2
* DiseasesDB: 8595
* eMedicine: 1131176
* MeSH: D012751
* Orphanet: 3162

 |

* Wd Datuak: Q2165399
* Commonscat Multimedia: Sézary's disease
**Södertälje** Suediako hiri bat da, Stockholmgo konderriko laugarren hiria. 2015eko erroldaren arabera Södertälje udalerriak 93.202 biztanle ditu, hauetatik 65.000 inguru hiriaren erdigunean.

Geografia
---------

Stockholm hiriburuaren hegoaldean kokaturik dago, 30 kilometroko distantziara. Iparraldean Mälaren aintzira dauka eta hegoaldean Itsaso Baltikoa, izan ere azalea handia baitu, 694.24 km²-koa.

Historia
--------

*Telje* izena XI mendeko agiri batean azaltzen da lehen aldiz. Horrela ezagutu zen mendeetan zehar baina Stockholmgo konderrian bazen beste Telje bat eta horregatik *Södertälje* (hegoaldeko Telje) izena hartu zuen, bestea berriz Norrtälje izendatu zuten (iparraldeko Telje).

XVII mendean Iparraldeko gerra Handiaren ondoren izurriteak etorri ziren eta biztanleria gainbherea erori zen, 200 pertsona inguru gelditzeraino.

1967an asiriar inmigranteak iritsi ziren eta gaur egun 22.000 dira. XXI mendean errefuxiatu ugari ere iritsi dira, irakiarrak bereziki. Horretaz gain 11.000 finlandiar ere badaude, Suediako finlandiera hiztun multzo haundiena osatzen dute. Guztira Södertäljeko %39a atzerritar jatorrikoa da.

Kirolak
-------

Hiriko kirol talde aipagarriena Södertälje BBK saskibaloi taldea da, Suediako talde indartsuena ere bada.

Iruditegia
----------

* Tullgarn jauregia.Tullgarn jauregia.
* Astra garagardotegia.Astra garagardotegia.
* Marenplan enparantza.Marenplan enparantza.
* Linasundet izoztuta.Linasundet izoztuta.
* Scania museoa.Scania museoa.
* Scania museoa.Scania museoa.

Hiri senidetuak
---------------

* Angers (Frantzia)
* Forssa (Finlandia)
* Pärnu (Estonia)
* Sarpsborg (Norvegia)
* Struer (Danimarka)

Kanpo estekak
-------------

* **(Suedieraz)** Södertäljeko udalerriaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26518
* Commonscat Multimedia: Södertälje

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150199295
* GND: 4216804-1
* LCCN: n88060868
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q26518
* Commonscat Multimedia: Södertälje
Tinta txinatarrez egindako marrazkia.
**Tinta txinatarra** edo **Txinako tinta**, batez ere, kaligrafia txinatarrean, japoniarrean eta korearrean erabiltzen den tinta mota bat da. Marrazketa teknikoan eta Sumi-e (墨 絵) marrazketan gehien erabiltzen dena da. Geroago Japoniara iritsi zen XIV. mendean Muromatxi Aroan eta tintazko pintura monokromatikoak egiteko erabili zen, Txinako kulturaren eragin sakona zeuzkatenak eta Zen monjeek, Sumi-e teknikariaren sortzaileek, hedatu zutena.

Prestaketa
----------

Txinako tinta txipiroi tintaz eta ikatz partikulez osatuta dago. Ikatza oso xehatutako erretxina gutxiko zuhaitzen adarren egosketatik dator, edo landare-olioen (hidrokarburoak) errekuntza-kedarretik, ikatz-pigmentu beltza sortzen dutenak. ura eta proteina-kola aglutinatzaile batekin, gelatinarekin, partikulak esekiduran mantentzen dituena. Tradizionalki, oreinkumeen adarretako kolarekin egindako tinta kalitate handienekoa zen purutasunagatik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12981547
* Commonscat Multimedia: India ink

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph202183
* AAT: 300015018
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q12981547
* Commonscat Multimedia: India ink
***Ten Canoes*** Australiako film bat da, Rolf de Heer eta Peter Djigirrek 2006an eginikoa.

Alderdi artistikoez gain, natura eta aborigenak erakusten ditu, beren kultura, bizimodu, tradizio, gizatasuna eta hizkuntzekin azaldu ere, ikuspegi berritzaile batetik.

Australiako aborigenen hizkuntza batean eginiko lehen film luzea da. Nazioartean zabaldutako bertsioan narratzaileak ingelesez egiten du, eta pertsonaiek Yolŋu Matha hizkuntzak erabiltzen dituzte, baina badago beste bertsio bat osorik Yolŋu Matha hizkuntzetan.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Filma Arnhem Lurraldean gertatzen da, Australiako Iparraldeko lurraldeetan mendebaleko gizakiak bertara joan aurreko garaian. Australiako aborigenen ahozko tradizioan oinarrituta dago. Narratzaileak istorio bat kontatzen dio ikusleari, non Dayindi gerlari gazteari, bera bezala anaia zaharraren emaztea hartu nahi duen gazte bati buruzko istorioa kontatzen dioten, antzarak ehizatzen doazen bitartean. Dayindiren aldiko kontakizuna zuri-beltzean agertzen da, antzinakoen istorioa eta gaur eguneko irudiak koloretan diren bitartean.

Aktoreak
--------

Crusoe Kurddal – Ridjimiraril   

Jamie Gulpilil – Dayindi/Yeeralparil   

Richard Birrinbirrin – Birrinbirrin   

Peter Minygululu – Minygululu   

Frances Djulibing – Nowalingu   

David Gulpilil – Narratzailea   

Sonia Djarrabalminym – Banalandju   

Cassandra Malangarri Baker – Munandjarra   

Philip Gudthaykudthay – Aztia   

Peter Djigirr – Kanoakoa/Biktima/Gerlaria   

Michael Dawu – Kanoakao/Arrotza   

Bobby Bunungurr – Kanoakoa/Osaba   

Johnny Buniyira – Kanoakoa/Gerlaria   

Gil Birmingham – Kanoakoa/Gerlaria   

Steven Wilinydjanu Maliburr – Kanoakaoa/Gerlaria

Sariak
------

*Ten Canoes* filmak hainbat sari jaso ditu, eta horien artean Un Certain Regard saria eskuratu zuen 2006ko Cannes Film Festivalean.

Azpitituluak euskaraz
---------------------

Sarean badira film hau ikusteko euskarazko azpidatziak.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** *Ten Canoes* web ofiziala - Australia
* **(Ingelesez)** IMDB: Ten Canoes
* **(Ingelesez)** Amg movie: Ten Canoes
* **(Ingelesez)** Twelve Canoes
* **(Ingelesez)** Trailer youtube.com
* Euskarazko azpidatziak manterola.org/azpitituluak
**Terra Nova** (euskaraz "Lur Berria") Robert Falcon Scott-ek 1910 eta 1913 artean Antartikara egindako espedizioan erabili zuen ontzia izan zen. Dundee-n (Eskozia) 1884an eraiki zen itsasontzia eta 1943ko irailaren 13an hondoratu zen Groenlandian.

Historia
--------

Itsasontzia polar eskualdeetarako bereziki diseinatuta dago. Bere lehen lan zientifikoa Artikoko 1894-1897ko Jackson-Harmsworth espedizioaren erreserba-ontzi gisa izan zen. 1898. urtean, Bowring Brothers armadoreak erosi zuen eta Arthur Jackman-en agindupean nabigatu zen. Urte batzuk geroago, Abram Kean kapitainak gidatu zuen.

1903an, SY Morning baleontziaren konpainiarekin nabigatu zen, Robert Falcon Scott-en RRS Discovery itsasontzia izotzetik askatzeko izen bereko espedizioan, McMurdo itsasartean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Encyclopedia of Newfoundland and Labrador*, ISBN 0-9693422-1-7 .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q966226
* Commonscat Multimedia: Terra Nova (ship, 1884)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158635147
* LCCN: no2005093996
* NKC: ko20221171972
* SNAC: w6jf03cf

 |

* Wd Datuak: Q966226
* Commonscat Multimedia: Terra Nova (ship, 1884)
**Ziteron** (grezieraz: Κιθαιρώνας), Grezia erdialdeko mendilerro bat da, hegoaldean Atikarekin, iparraldean Beoziarekin eta Megararekin muga egiten duena, greziar mitologiako elezaharretan oso ezaguna, bertan bizi zirela esaten zen musengatik eta bertan egiten zen Dioniso jainkoaren gurtzagatik. Bere izena, Plateako errege mitologiko bategatik jaso zuen.

Ziteronek, 16 kilometroko luzera du. Nagusiki kareharriz osatua dago, eta 1409 metroko garaierara iristen da. Edipo mendian jarria izan zen, Akteon eta Penteo mendi honetan zatituak izan ziren bitartean.

Garai historikoan, mendia, K. a. 479ko Plateako guduko borroka toki bezala erabili zen, eta, gudu honen aurretik, bertan eraso ugari gertatu ziren. Beranduagoko garaietan, gotorlekuak eraiki ziren Platea eta Eritrasen, mendiak, Atenas eta Tebasen arteko lehian zegoen muga naturala eratu zuenean.

Plateako herriak, mendia, bere antzinako erregea bezala pertsonifikatu zuen. "Platearrek ez zuten errege bakar bat ere ezagutu, Asopos eta Ziteron haren aurretik izan ezik, azkenak, bere izena mendiari, antzinako ibaiari, eman ziola esanez.

Ziteron, egungo Elatias da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1147780
* Commonscat Multimedia: Cithaeron

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41402

 |

* Wd Datuak: Q1147780
* Commonscat Multimedia: Cithaeron
**Orreaga etorbidea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen etorbide bat da.

Izena
-----

Izena Orreaga udalerriaren omenez darama.

Kokapena
--------

Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Amaia kalean hasi, Iruñeko zezen plazaren parean, eta San Ignazio etorbidea, Gartzea Semenez kalea eta Emilio Arrieta kalearen arteko elkargunean amaitzen da. Honako kaleek berarekin bat egin edota zeharkatzen dute: Karlos III.a etorbidea eta Paulino Caballero kalea.

Bestalde, Nafarroako Gorteak kalea eta Emilio Arrieta kalearekiko paraleloki doa.

Ondarea
-------

Kale honen inguruan honako eraikin edo leku nabarmenak daude:

* Iruñeko zezen plaza
* Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia
* Entzierroaren monumentua
* German Rodriguezen oroitarria
* Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea
* Aurora eraikina
* Vasco-Navarra eraikina
* Uranga etxea

  

* Iruñeko zezen plaza.Iruñeko zezen plaza.
* Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia.Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia.
* Entzierroaren monumentuaEntzierroaren monumentua
* German Rodriguezen oroitarria.German Rodriguezen oroitarria.
* Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea.Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479788

 |

* Wd Datuak: Q25479788
**Teledenda** izena salmenta zuzena bilatzen duen telebistako saioari deitzen zaio, momentukoa. Pertsonai famatuen presentzia edo aditu itxura duenaz baliatzen dira eta erakustaldi erakargarriak erabiltzen dituzte haien salmenta gauzatzeko. Saio hauek telebista-saio arrunten luzeera izan dezakete, ordu erdi ingurukoa. Normalean, desorduetan emititzen dira (goizaldean eta, orokorrean, audientzia eskaseko orduetan). Baina, gaur egun, badago teledenda egun osoan zehar emititzen duen katea: Marca TV. Kantar mediaren 2011ko datuen arabera, salmenta programek ez dute audientzia handirik lortzen. Espainia mailan Teledendari denbora gehien dedikatzen dioten telebista kanalen artean, Marca TV (%32,2), Intereconomía (%25,5) eta 13 TV (%31) aurkitzen dira.

Historia
--------

Telenda antzeko infokomertzialak Ameriketako Estatu Batuetan hasi ziren zabaltzen, 1984an. Urte horretan Federal Communications Commission publizitatearentzat zeuden mugak ezabatu zituenean; muga horiek hasieran 50. eta 60. hamarkadetan ezarriak ziren. Horrelako publizitate formulen garapenak Edward Valenti eta Barry Beecher publizitate-eragileen eskutik etorri ziren Ginsu izeneko aiztoak saltzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  www.kantarmedia.es
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Electronic Retailing Association
* **(Ingelesez)** Infomercial-Review.org Kontsumitzaileek egin dituzten errebisioak.
* **(Ingelesez)** Adibideak: WLUK-TV eta WACY-TV.
* **(Gaztelaniaz)**  Oblikua publizitate agentzia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1662452
* Commonscat Multimedia: Infomercials

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh94000837

 |

* Wd Datuak: Q1662452
* Commonscat Multimedia: Infomercials
**Teresa Gazitúa Costabal** (1941eko abenduaren 14a) Txileko artista eta idazlea da. Gazitúa Txileko Santiagon jaio zen. 1967an, Arte Ederren irakasle titulua lortu zuen. Eta 1968an, lizentziatu zen Artean, pinturan espezializatuta, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean.  Jarduera akademikoak garatu ditu arte irakasle gisa Txileko Unibertsitatean eta Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean. 

Gazitúa marrazkilaria, grabatzailea, inprimatzailea eta paper artisaua da. Txileko zuntz naturalarekin papera ikertu eta sortu zuen lehen artistetako bat izan zen. Berarengan, ingurune naturalen eraginak daude. Maipo ibaiko granito arrokek material natural gisa balio izan dute bere lanean.  Bere lana Essexeko Unibertsitateko (ESCALA) Latinoamerikako Arte Bildumako (Essex Latinoamerikako Artea Bilduma) bildumetako parte da.  2010ean, Arte Nazionalen Altazor sarirako izendatu zuten grabatu eta marrazketen kategorian eta 2012an berriz ere kategoria berean. 

Gaur egun, Finis Terrae Unibertsitateko Letren Fakultateko dekanoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «TERESA Gazitúa» *APCh* (Chilean National Museum of Fine Arts).
2. 1 2   «Teresa Gazitúa» *Printmaking and drawing* (Altazor – Premio a las Artes Nacionales).
3. ↑    *TERESA GAZITÚA Xilografía/Papel Hecho A Mano. Colección Particula.*  La Muralla.cl.
4. ↑   «Teresa Gazitúa» *Collection* (Essex Collection of Art from Latin America).
5. ↑    *Premio Altazor. Versión: VIII año 2007.*  Altazor.cl.
6. ↑    *Grabado verde.* .

Kanpo estekak
-------------

* Egilearen webgune ofiziala
* Teresa Gazitúa, argazkiak  - Grabado Verde-n
* Teresa Gazitúa Prusiako Kultur Ondarearen Institutu Iberoamerikarraren katalogoan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7702145
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 15042566
* ISNI: 0000 0003 5414 7326
* BNF: 14962888f (data)
* LCCN: no2007046343
* SUDOC: 181400243

 |

* Wd Datuak: Q7702145
Ponpeia-ko palestra. Erdialdeko zuloa urez bete eta prestakuntza gisa erabiltzen zen.
**Palestra** (antzinako grezieraz: παλαίστρα) Antzinako Greziako borroka eskola zen. Leku handien beharra ez zuten ekintzak, borroka eta boxeoa kasu, han egiten zituzten. Palestra gimnasio publikoen alde bat izan zitekeen edota palestraren funtzioa besterik ez izan zezakeen. Gimnasio bati atxikitu gabeko palestra egon zitekeen, ez ordea palestrarik gabeko gimnasiorik.

Palestra, kirol, kultur eta gizarte gunea.
------------------------------------------

Palestra greziar gizartearen ezaugarri nabarmenetakoa zen. Kirola eta hedaduraz edertasun fisikoak, eraikinaren garrantziari lotuta zegoen. Borroka zen hain zuzen ere greziar munduko kirolik zaharrena eta hedatuena, eta honek eraikinaren garrantzia areagotzen zuen.

Denbora igaro ahala, palestrak hezkuntza eta giza gune bihurtu ziren. Borroka eskola moduan aritzen baziren ere, hitzaldi filosofiko eta konferentzia-gune bilakatu ziren eta pixkanaka funtzio hauek eraikinaren funtzio nagusi bihurtu ziren. Palestraren zorua eta hormak, atleta ospetsu, jainko eta heroien irudiekin apaindu zituzten, hala nola, Apolo, Herakles, Eros eta Hermesen irudiekin.  Musika, sarri askotan, entrenamendu eta lehiaketen parte izaten zen.

Bitxikeria gisa, gaur egun Italian *palestra* hitzak, gimnasioa esan nahi du.

Kanpo estekak
-------------

* Perseus Liburutegi Digitala, Delfos
* Perseus Liburutegi Digitala, Olinpia
* Filostrato Zaharra: *Kutxak*; II, 32: *The palestra* (*Παλαίστρα*).
	+ Testu elebiduna greziar - frantsesa buruzko gune Philippe Remacle (1944 - 2011).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q647160
* Commonscat Multimedia: Palaestras

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300007301

 |

* Wd Datuak: Q647160
* Commonscat Multimedia: Palaestras
**Tavex Algodonera** 1846. urtean, sorturiko oihal egile gipuzkoarra da.

Historia
--------

"Fábrica de hilados, tejidos y estampados de Bergara" izenarekin sortu zen 1846. urtean eta gehienbat Ameriketatik zetozen langaiak lantzen zituzten. 1901. urtean, elkarte anonimoen lege berriari egokitzeko izen berria hartu zuen "Algodonera de San Antonio, SA". 1970eko hamarkadaren hasierara arte langile eta armaden uniformeak egiten aritzen zen.

1970eko hamarkadatik aurrera merkatu berrietara zabaldu zen, Espainian oraindik ez zen ezagutzen denim izeneko material berria ekoizten zuen makina berri bat erosi zuelarik. 1989. urtean jaio zen Tavex talde modernoa, Alginet eta Navarréseko herri valentziarretan denima ekoizten zuten enpresa bana erosi ondoren. Urte hartan bertan Tavex Algodonera, Espainiako burtsako merkatu jarraian kotizatzen hasi zen.

1990ean Tavexek fabrika berria eraiki zuen Marokoko Settat herrian, ondorengo urteetan bizi izango zen deslokalizazio prozesuari aurrea hartuz. Settateko fabrika 1999an handitu behar izan zen, eskari handiari aurre egiteko. 1998 eta 1999 urteen artean Sanpere enpresaren akzioen bi hiruren eskuratu zituen. Azkenik 2003an akzioen %100a erosi zituen. 2004ko urtarrilean, Tavex Algodonerak, Avantex enpresaren %70a erosi zuen.

Tavex gaur egun
---------------

Tavex Algodonera munduko denim ekoizlerik garrantzitsuena da, produkzioaren %80a kanpoko merkatuetara esportatzen da, eta guztira 50 herrialde baino gehiagotan saltzen ditu bere produktuak gaur egun.

Ikus, gainera
-------------

* Espainiako burtsako baloreen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267851

 |

* Wd Datuak: Q12267851


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Euroaren ikurra | Burtsan kotizatzen duten Euskal Herriko enpresak | Euroaren ikurra |
| Arteche • Azkoyen • Banco Guipuzcoano • Baron de Ley • BBVA • Befesa • CAF • Cementos Portland • CIE Automotive • CVNE • FAES Farma • Gamesa • Iberdrola • Tavex • Tubacex • Tubos Reunidos • Urbar Ingenieros •Vidrala • Viscofan |
**Telefono-kabina** barnean telefono publiko bat duen azpiegitura txiki bat da. Telefono-kabina diseinu ezagunena gorriak dira, munduko hainbat herrialdeek erabiltzen baitute, tartean Erresuma Batuak (nahiz eta gaur egun kentze prozesuan egon). Erabiltzailea euria, haizea eta eguraldiaren baldintza kaskarretatik babesteko diseinatuak daude, bai eta deialdia gauzatzean norberaren pribatutasuna gordetzeko ere. Maiz kalteak eta suntsiketak jasan ohi dituzte, nagusiki udalerri eta hirietako eremu eta gune publikoetan baitaude.

Iraganean edonon zeuden eta edonork erabili ohi zituen. XXI. mendean hasitako joerari jarraituz, gaur egun telefono-kabinak desagertzeko bidean daude, euren errentagarritasun eskasa eta telefonia mugikorraren hedapen eta erabilera zabalaren ondorioz.

Ikus, gainera
-------------

* Telefono-kabina gorria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1143785
* Commonscat Multimedia: Telephone booths

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4154091-8
* AAT: 300005422
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1143785
* Commonscat Multimedia: Telephone booths
Palermoko harria
**Palermoko harria** diorita deritzan harri beltzezko lauza baten zatirik handiena da. Aro aurredinastikotik V. dinastiara arteko gertaera multzo bat grabatua du, hala nola zeremoniak, abere erroldak, Niloren hazkuntzaren urteroko maila eta faraoiaren izena. Izena Italiako Palermo hiritik hartu zuen, bertako Arkeologia Museoan baitago.

Zati horrek 43 zentimetroko garaiera eta 30 zentimetroko zabalera du, 2 metroko garaiera eta 60 zentimetroko zabalera bide zituen lauza batetik datorren arren. Dokumentu horren edo antzerako baten zati txikiagoak Kairoko Egiptoar Museoan eta Londresko Petrie Museoan daude.

Testua hiru erregistro horizontaletan banatuta dago:

* goikoak garai hartako faraoiaren izena adierazten du.
* erdikoak gertaera nabarmenak: jaialdiak, abere kontaketa, etab.
* behekoak urteroko Niloren hazkuntza.

Goiko lerroan, Behe Egiptoko zenbait gobernari aurredinastikoren izenak daude: Seka, Khaau, Tiu, Tiesh, Neheb, Wazner, Mehet...

Ikus, gainera
-------------

* Rosetta harria

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Egiptologia. Francisco López: Palermoko harria.
* **(Gaztelaniaz)** Palermoko harrian, Den faraoiaren erregealdiko gertaeren erregistroa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q308855
* Commonscat Multimedia: Palermo stone

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q308855
* Commonscat Multimedia: Palermo stone
Elefante naturalizatua.
**Taxidermia**, grezierako "taxis" (antolaketa edo kokapena) eta grezierako "dermis" (larruazala) animalien disekzioaren lana bezala definitzen da, bizidun itxurarekin kontserbatzeko eta horrela haien erakusketa, azterketa eta kontserbazioa errazteko. Ugaztunekin normalean egiten den praktika bada ere, beste animalia taldeekin modu berean erabiltzen da. Jarduera horretan diharduenari **taxidermista** deitzen zaio.

Taxidermistek erabilitako metodoak izugarri hobetu dira azken mendean. Modu honetan, profesionalak profesionalki enplegatu daitezke, adibidez museoetarako lan egiten dezakete edo afizionatu mailan egin ditzakete lanak, hala nola ehiztariak, arrantzaleak, zaletasun honen zaleak, etab. Anatomia, eskultura, pintura, disekzioa eta larruazalen tratamendua bezalako arloetan ezagutza teknikoak izan ohi dituzte.

Garrantzitsua da baita ere taxidermia eta taxonomia ez nahastea, azken termino hori sailkapenaren zientzia (normalean biologiarekin lotua) izendatzeko erabiltzen baita.

Taxidermista aipagarriak
------------------------

* John hancock
* Carl Akeley
* Charles Willson Peale
* Jules verreaux

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q243237
* Commonscat Multimedia: Taxidermy

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11937416n (data)
* GND: 4381103-6
* LCCN: sh85132888
* NDL: 00561524
* AAT: 300053628
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q243237
* Commonscat Multimedia: Taxidermy
**Tavion Axmis** Star Wars sagako emakumezko pertsonaia bat da. Emakume gizaki bat da, eta lehen aldiz 2002ko *Star Wars Jedi Knight II: Jedi Outcast* jokoan agertzen da Luke Skywalkerren ikasle izan zen Desann jedi ilunaren ikasle bezala. Beranduago, Jedi Outcasten jarraipena den *Star Wars Jedi Knight: Jedi Academy*ko gaizto nagusia da.

Historia
--------

Tavion Desann jedi ilunak adoptatu zuen ikasle pertsonal eta *Birjaioak* bezala ezagutzen diren Jedi Ilunen agintaritzaren oinordeko bezala. Hasiera batean Kyle Katarnek garaitu zuen argi sable borroka batean Bespingo Lainoetako Hirian gertatutako gudu batean. Haserre ateraldi baten ondoren, Katarnek indarrarekin ito zuen eta bizitza barkatu zion bere kide zen Jan Ors non egon zitekeen jakin ondoren.

Bere maisuaren porrotaren berri izan ondoren eta Indarra Jedi Haranetik lapurtzeko planaren amaierarekin, Tavion plan berriak pentsatzera erretiratu zen.

Urte batzuk beranduago, Tavionek antigoalekotasunen bildumagile bat hil zuen Tavionek bere eskuetan Marka Ragnos izeneko Lord Sith baten antzinako zetroa zuela jakin zuenean. Zetro honek Indarra xurgatu eta beste izaki bati emateko ahalmena zuen. Tavionek Alora hartu zuen ikasle bezala eta zetroarekin Indarra Galaxiako zenbait puntutatik xurgatzen hasi zen, sektario bezala ezagutzen ziren Alde Iluneko talde bat osatuko zutenei emanez. Bere plan maisua, zetruaren energia guztia azkenik Marka Ragnos berpizteko erabiltzea zen, hala berriz sithek Galaxiaren kontrola izan zezaten eta berak desagertutako ordenaren sekretuak ikasi ahal izateko.

Alora eta Tavion Kyle Katarnen ikasle zen Jaden Korr jediak garaitu zituen. Tavionek, garaitua izan aurretik, Katarnen aurka ere borrokatu zuen Vjunen. Korriban sith munduan Marka Ragnosen izpirituak Tavionen gorputza bereganatu zuen Korrek garaitu zuen arte. Tavionen gorputza utzi zuenean hau hil egin zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2706230

 |

* Wd Datuak: Q2706230
**Travis konderria** (ingelesez: *Travis County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Austin da. 2010eko zentsuaren arabera 1.024.266 biztanle zituen, Travis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Travis konderriak 2.649,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 84,97 ura dira. Beste 2.564,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 386,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.024.266 pertsonetatik 860.410 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 342.766 dira. 82.805 beltzak edo afroamerikarrak. 2.611 amerikar natiboak ziren eta 540 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58.404 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.813 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 17.683 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110426
* Commonscat Multimedia: Travis County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148934127
* ISNI: 0000 0004 0617 3025
* LCCN: n81083837
* NARA: 10037204
* **Lekuak**
* OSM: 91939
* TGN: 1002952

 |

* Wd Datuak: Q110426
* Commonscat Multimedia: Travis County, Texas
**Teresa Rodrigo Anoro** (Lleida, Katalunia, 1956ko abenduaren 28a - Santander, Espainia, 2020ko apirilaren 21a) espainiar fisikaria izan zen. 1994az geroztik Fisika Atomiko saileko katedraduna zen Kantabriako Unibertsitatean. 2016an Kantabriako Fisika Institutuko zuzendari izendatu zuten.

Ibilbidea
---------

1980an Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean. 1985ean Zientzia Fisikoetan doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. 1981 eta 1987 bitartean Energia, Ingurumen eta Teknologia Ikerketen Zentroan (CIEMAT) egin zuen lan. Ondoren, doktoretza-ondoko egonaldiak egin zituen: 1988tik 1990ra CERNen (Suitza) eta 1990etik 1993ra Fermi National Accelerator Laboratoryn (Ameriketako Estatu Batuak).

Rodrigok garrantzi handiko bi saiakuntzatan parte hartu zuen. Lehenik eta behin, Fermilabeko Talkagailu Detektagailuan (CDF) tontor quarka aurkitzera eraman zuen esperimentuan egin zuen lan, ikerketaren funtsezko hainbat alderditan kolaboratuz. Bigarrenik, Higgs bosoiaren aurkikuntzan ere paper garrantzitsua izan zuen. Esperimentu hura CERNeko Hadroi Talkagailu Handian egin zen, Genevan. Esperimentuan zehar erakutsitako arduragatik eta lortutako emaitzengatik, 2010ean Muoien Solenoide Trinkoa (CMS) delako esperimentuko Nazioarteko Lankidetza Kontseiluko presidente aukeratu zuten, non 40 herrialdetako erakundek parte hartzen duten. 2012an CERNeko Politika Zientifikoko Batzordeko kide bihurtu zen.

2018an *Emakume Zientzialarien Taula Periodikoan* sartu zuten Dmitri Mendeleievek elementu kimikoen taula periodikoa argitaratu zuenetik 150. urteurrena betetzen zenean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19766208
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305879344
* BNE: XX5273148
* CANTIC: a11604657
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 3098961

 |

* Wd Datuak: Q19766208
**Ostertz astronomikoa** begiraletik igarotzen den planoa da, eta lerro zutarekin elkarzutak dira. Plano honen zeru-esferarekin mozketa *Ostertz* izena hartzen duen zirkulu maximo bat da. Zeru-esfera hain handia denez, berdin dio lurrazalean edo Lurraren erdigunean egon. Horregatik, zeru garbidun toki batean eta behar diren baldintzekin: ikuspena oztopatzen duten eraikin edo mendirik gabe, beti ikusten da zeru esferaren erdia. Ostertz astronomiko, hemisferio hau (ikus daitekeen esferaren erdia) mugatzen duen zirkuluari deritzo. Ostertz astronomikoa Lurrarekiko tangentea den planoak zeru esferan moztutako zirkulua dela egiazta daiteke. Eta plano hau Lurraren erdigunetik igaroko balitz bezala da, izarren distantzien aldean, gauza berbera da. Orokorrean, ostertza, atari zabalean, itxuraz, zerua, lurretik edo uretik banatzen duen lerroari esaten zaio.

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9004766

 |

* Wd Datuak: Q9004766
Alemaniako ezkon-horni tradizionala.
**Ostilamendua** edo **Etxeko hornidura** etxeko altzari, tresna eta jantzien multzoari esaten zaio.

Etimologia
----------

Antza denez hitzak jatorri erromanikoa du, nafar-aragoieratik jasota: *ostilla*, *ostillamenta*.

Ohiturak
--------

Tradizionalki, emaztearen familiak ematen zion arreoa ezkontzari. Amaren ardura zen bere alaben arreoa prestatzea ezkondu aurretik; prestatutakoaren arabera haien egoera ekonomikoa erakusten zen. Derrigorrezkoa zen jantzi jakin batzuk egitea (mantelak, maindireak...) eta, bereziki, brodatzea. Prestaketa hori guztia andregaiaren lana zen.

Ostilamendu motak
-----------------

Erabileraren arabera mota desberdinak zeuden:

* Haur-puska edo haurrarena, jaiotza inguruan.
* Ezkon-horni edo ezkontzarena.
* Hildakoena, heriotzarekin lotuta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Marvin HARRIS, *Antropología cultural*. Madril: Alianza Editorial, 1990. ISBN 978-84-206-3951-2.

Kanpo estekak
-------------

* XVII. mendeko ostilamendua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21372553
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12564452v (data)
* SUDOC: 034946675
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 1644

 |

* Wd Datuak: Q21372553
**Zebda** Okzitaniako Tolosan sortutako musika talde frantziarra da. Rock, Rap edota Reggae estiloetan oinarrituriko abestiak sortzen ditu frantziar eta magrebtar musika tradizionalak nahastuz.

2003an, aldi baterako banantzea erabaki zuten beraien proiektu pertsonalei tartea egiteko. Magyd Cherfik, bakarkako diskoa kaleratu zuen 2004an. Mouss eta Hakim Amokranek berriz, 2005ean kaleratu zuten.

2008ko otsailean, taldea berriz taula gainera itzuliko zela adierazi zuten.

Diskografia
-----------

- *L'Arène des rumeurs* (1991)

- *Le Bruit et l'odeur* (1995)

- *Essence ordinaire* (1998)

- *Utopie d'occase* (2002)

- *La Tawa* (2003)

Ikus, gainera
-------------

	* Arabiar musika
Kanpo estekak
-------------

**(Frantsesez)** Zebdaren web orria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	* **Wikimedia proiektuak**
	* Wd Datuak: Q169361
	* **Identifikadoreak**
	* WorldCat
	* VIAF: 147537347
	* ISNI: 0000 0001 0670 7558
	* BNF: 13952577m (data)
	* GND: 5541672-X
	* SUDOC: 079000215
 |

	* Wd Datuak: Q169361
**Thengel**, Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Bere istorioa, Eraztunen Jaunaren eranskinetan kontatzen da. Rohirrim bat da, Rohaneko hamaseigarren erregea. Fengelen seme bakarra izan zen, eta Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2905ean jaio zen.

Historia
--------

Gondorrera bizitzen joan zen bere ama eta familiarekin, eta han ezagutu zuen Morwen Lossarnachekoa, honekin ezkonduko zelarik 38 urte zituenean. Rohango errege bihurtu zen bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2953an hil ondoren. Morwenekin, seme bat, Theoden, eta lau alaba izan zituen, hauen artean, Eomer eta Eowynen ama zen Theodwyn zegoelarik.

Thengelek, sindarina ikasi zuen Gondorren bizi izan zen bitartean, eta, oestronarekin batera, bere etxeko hizkuntza zen. Sekula ez zuen rohanera hitz egin. Bere erregealdian, Sarumanek, bere burua, Isengardeko jaun izendatu zuen. Bere oinordekoa, bere seme Theoden izan zen, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2980an.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Fengel** | **Rohaneko erregea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2953-2980 | Ondorengoa**Theoden** |
**Tintin** Hergéren komiki sailetako fikziozko detektibe eta kazetaria da. *Le Petit Vingtième* aldizkariak 1929an bere abenturak faszikuluka argitaratzen hasi zituen.

Erreportari gazte ausart bat da, Milu bere txakurtxoarekin batera, bost kontinenteetan zehar eramango duten abenturetan murgilduko dena, sarritan gaiztagin talde oso bati aurre eginez (Rastapopoulos, Allan Thompson, Müller doktorea, etab.), bere lagunez inguraturik (hala nola Haddock kapitaina, Tournesol irakaslea edota Dupond eta Dupont polizia-agenteak).

Hergék Benjamin Rabier ilustratzailearen *Tintín Lutin* albumean inspiratuta bataiatu zuen bere pertsonaia, eta Tintinen janzkerak album bereko beste pertsonaia baten antza du. Rabier albumean, 'Tintin' Martin izenaren hipokoristikoa da, Augustinena ere izan daitekeen arren. Bere "nortasunari" dagokionez, Tintin Totorren "ondorengoa" dela esan daiteke, Hergék 1926an sortutako pertsonaia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Peeters, Benoît.  (2006). *Hergé, fils de Tintin.*  Flammarion ISBN 978-2-0808-0173-9..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q52986
* Commonscat Multimedia: Tintin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 63149233533676511795
* BNF: 122860586 (data)
* GND: 119451425
* LCCN: nb2017008072
* SUDOC: 031693784
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 660155

 |

* Wd Datuak: Q52986
* Commonscat Multimedia: Tintin
**Terrell konderria** (ingelesez: *Terrell County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sanderson da. 2010eko zentsuaren arabera 984 biztanle zituen, Terrell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Terrell konderriak 6.107,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,11 ura dira. Beste 6.107,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 984 pertsonetatik 962 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 467 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 7 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26898
* Commonscat Multimedia: Terrell County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152454941
* LCCN: n81083840
* **Lekuak**
* OSM: 1814620
* TGN: 2002082

 |

* Wd Datuak: Q26898
* Commonscat Multimedia: Terrell County, Texas
**Terrell konderria** (ingelesez: *Terrell County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dawson da. 2010eko zentsuaren arabera 9.315 biztanle zituen, Terrell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Terrell konderriak 874,65 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,86 ura dira. Beste 868,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.315 pertsonetatik 3.523 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 157 dira. 5.683 beltzak edo afroamerikarrak. 14 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 29 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 63 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503492
* Commonscat Multimedia: Terrell County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127845413
* LCCN: n80152942
* NARA: 10039214
* **Lekuak**
* OSM: 1074326
* TGN: 2000426

 |

* Wd Datuak: Q503492
* Commonscat Multimedia: Terrell County, Georgia
**Teodoro Dublang Uranga** (Gasteiz, Araba, 1874ko azaroaren 9a - 1940ko urtarrilaren 11) euskal herritar margolaria zen.

Bizitza eta lana
----------------

Gasteizen jaio zen 1874. urtean. 10 urte zituenean umezurtz geratu zen eta bere osaba Gregorio Dublangek eta izeko Juana Tolosanak beren etxean jaso zuen. Ingeniari militar bezala Kuban kanpaina egin zuen. Bere lanbidea margolaritzarekin adostu zuen.

Ignacio Diaz de Olano margolariaren estudioan margolaritza ikasi zuen. Europatik bidaiatu zuen eta pinakoteka ugari bisitatu zituen. Madrilgo Arte Ederretako Zirkulura eta Pradoko Museora sarritan joan zen. El Greco eta Francisco Goya margolarien lanak miresten zituen. 1910eko hamarkadako erdialdera Madrilgo Salamanca auzoko Villanueva kalean estudio bat ireki zuen.

1913ko uztailean Tolosan ospatu zen Euskal Artisten Erakusketan parte hartu zuen. 1916ko abuztuan Gasteizko Langileen III. Lehiaketan parte hartu zuen. Bertan *Las Conchillas del Ebro (Salinillas de Buradón)*, *Nublado*, *Sol de la tarde*, *Salinillas de Buradón* eta *Estudio* izeneko hiru margolan aurkeztu zituen. 1934ko abuztuan Ignacio Diaz de Olano eta bere ikasleen erakusketan parte hartu zuen. Gasteizko Arte eta Ofizio Eskolan zortzi margolan erakutsi zituen: *Cabeza de estudio*, *Ramillete de flores*, *Flores al aire libre*, *Primavera y otoño*, *El Maestro* (Diaz de Olanoren erretratua), *Ermita de Santa Lucía*, *Estudio al aire libre* eta *Rioja alavesa*.

1936ko abuztuaren 5etik abuztuaren 23ra arte Arabako Artisten Erakusketa prestatu zuen Gasteizko Arte eta Ofizio Eskolan Emilio Ibargoitiarekin batera.

Espainiako Gerra Zibilean bere lanetako asko desagertu ziren. 1940ko urtarrilaren 11n hil zen.

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Teodoro Dublang Auñamendi entziklopedian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267890
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 45507
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q12267890
Zhoubi Suanjing-en Pitagorasen teoremaren froga geometrikoa
**Zhoubi Suanjing** (Txineraz: 周 髀 算 經, edo **Chou Pei Suan Ching** (周 髀 算 经), Txinako testu matematiko zaharrenetako bat da. "Zhou" antzinako Zhou dinastiari (周) dagokio, 1046-771 OAA; "Bi-k" izterra esan nahi du, eta liburuaren arabera, eguzki erlojuaren gnomonari egiten dio erreferentzia. Liburua behaketa astronomikoari eta kalkuluari buruzkoa da. "Suan Jing" edo "aritmetikako klasikoa", geroago, liburuak matematikan lortutako ohorez gaineratu zuten.

Liburu hau Zhou dinastiakoa (1046–256 OAA) da, baina bilduma eta materialak Han dinastian (202 OAA–220 OA) jarraitu zituzten gehitzen. Zhouko Dukeak eta Shang Gao-k, bere astronomoak eta matematikariak, aurkitutako 246 problema bilketa anonimo bat da. Galdera bakoitzak dagozkion erantzun numerikoa eta algoritmoa dauzka. Liburu honek Pitagorasen teoremaren idatzitako lehen frogetako bat dauka.

Liu Hui (263 OA), Zu Geng (seigarren mendearen hasiera), Li Chunfeng (602-670 OA) eta Yang Hui (1270 OA) bezalako matematikariek testu hau zabaldu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q198052
* Commonscat Multimedia: 周髀算經

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 196907647
* GND: 4435590-7
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q198052
* Commonscat Multimedia: 周髀算經