recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buruko beheko muskulu laprana**, garondoko muskulu lapran laburren artean luzeena da. Garondoko muskulu lapranen artean aurkitzen dira buruko beheko muskulu laprana eta buruko goiko muskulu laprana.

Jatorria eta ezarpena
---------------------

Muskulu honen jatorria axisaren arantza apofisia da eta bere ezarpena atlasaren zehar apofisia.

Inerbazioa
----------

Nerbio subokzipitala arduratzen da muskulu honen inerbazioaz, hau da, C1 nerbioaren adar dortsala. Nerbio hau guztiz motorra da. Gainera, beheko muskulu lapranaren azpitik C2 nerbio aterako da, nerbio okzipital nagusia, sentikorra dena.

Odoleztapena
------------

Muskulu honen odoleztapenaz orno arteko zain eta arteriak arduratzen dira.

Funtzioa
--------

Funtzioari dagokionez, bi ekintza betetzen ditu. Alde batetik, uzkurketa unilaterala denean buruaren errotazio ipsilaterala emango da, hau da alde bereko errotazioa. Bestalde, uzkurketa bilaterala denean, buruaren hedapena gauzatuko da.

Gehigarria: Garondoaren triangelua
----------------------------------

Garondoko triangelua
Buruko beheko muskulu laprana, garondoko triangelua osatzen du buruko goiko muskulu laprana eta buruko atzeko muskulu zuzen nagusiarekin batera. Beraz, hauek izango dira aipatutako triangeluaren hiru mugak:

* Goitik eta alde lateraletik: Goiko muskulu laprana
* Barrutik eta alde medialetik: Muskulu zuzen nagusia
* Behetik eta alde lateraletik: Beheko muskulu laprana

Triangelu honen barruan C1 nerbioa, nerbio subokzipitala, eta orno arteria aurkitzen dira.

Irudi osagarriak
----------------

* Buruko beheko muskulu laprana.Buruko beheko muskulu laprana.
* Buruko beheko muskulu laprana.Buruko beheko muskulu laprana.
* Garondoko triangelua.Garondoko triangelua.

Kanpo estekak
-------------

* Obliquus Capitis Inferior Muscle GetBodySmart

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1051430
* Commonscat Multimedia: Obliquus capitis inferior muscles

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* TA: A04.2.02.007
* FMA: 32528

 |

* Wd Datuak: Q1051430
* Commonscat Multimedia: Obliquus capitis inferior muscles

Bibliografia
------------

* Michael Schünke, Erik Schulte, Udo Schumacher. Prometheus. Texto y atlas de anatomía. Tomo 1. Ed. 3 (2014). ISBN 8498357640</ref>
Robert Campin flandriarraren erretratu honetan (ca. 1430-1435) oihala lautan tolestua dago, eta buru gainean eusten duten orratzak ikus daitezke
**Buruko oihala** emakume askok erabili izan duten jantzi-osagarria da, burua, lepoa eta kokotsa estaltzen dituena.

Ezaugarriak
-----------

Oro har oihal zuri eta finez egina da, eta apaingarri bezala, hotzaren kontra, edo ilea ez zikintzeko erabil daiteke.

Buruko oihalak aurpegia libre uzten du, beloaren aldean.

Historia
--------

Buruko oihalak Europan Erdi Aroan erabiltzen hasi ziren, emakume ezkonduek ilea erakustea lotsagarritzat hartzen zelako. Buruko oihalak almidoiztatu zitezkeen, edo tolestura bereziak emanez itxura oso elaboratuak hartu; urteekin, alanbrez edo zumez eginiko egiturak ere garatu ziren bolumen handia emateko, Euskal Herriko mengaletan bezala.

Buruko oihalaren erabilerak Europan XV. mendetik aurrera behera egin zuen: garai horietan, emakume italiarrek turbanteak gaza gardenekin ordezkatu zituzten, txirikorda landuak erakutsiz. Handik aurrera moda hedatu zen, eta XX. mendera arte Europako emakumeen artean buruko oihalak ohikoak izan badira ere, gaur egunean erabilpen hau moja batzuen artean baino ez du iraun.

Erlijioa
--------

Kristauei buruz, Europatik kanpoko herrialde batzuetako emakumeek oraindik buruko oihala erabiltzen dute hala nola Errusian, Ukrainan, Etiopia, India, Pakistan eta Hego Korea.

Musulmanen artean, emakume askok buruko oihala erabiltzen dute (*hijab*), aurpegia bistan uzten duena; beste oihal motak ere badaude (*burqua, chador, niquab...*).

Juduen artean emakume ortodoxo ezkondu askok oihala (*tichel*) erabiltzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Hazard, Blanche Evans; Earle, Alice Morse.  (1904-10). «Two Centuries of Costume in America» *The American Historical Review* 10 (1): 170. doi:10.2307/1833839. ISSN 0002-8762. (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).
2. ↑   «Woman, Prayer & Head Covering» *web.archive.org* 2010-03-18 (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).
3. ↑   «Easter conversions confirm South Korean Church's striking growth :: EWTN News» *web.archive.org* 2012-06-16 (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).
4. ↑   **(Ingelesez)** «Why Hijab?» *Al-Islam.org* 2012-12-29 (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).
5. ↑   «Orthodox Jewish women» *www.orthodox-jews.com* (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q373531
* Commonscat Multimedia: Namitka

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300212997
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q373531
* Commonscat Multimedia: Namitka
**Mitridates I.a Pontokoa** (antzinako grezieraz: Mιθριδάτης Α' Kτίστης), Pontoko Erresumako lehen erregea eta sortzailea izan zen, K.a. 302tik K.a. 266 arte gobernatuz.

Plutarkoren arabera, Alexandro Handiaren diadokoetako bat zen Antigono Monoftalmosek, Alexandroren inperioaren zatietako bat kontrolatu zuenak, bere laguntzaileetako bat bezala, Mitridates zuen, Kioseko gobernariaren semea. Mitridates, Demetrio I.a Mazedoniakoaren adin berekoa zen. Demetrioren aita zen Antigonok, begi tartean hartu zuen Mitridates, izan zuen amets metaforiko baten ondorioz, non Mitridatesek, urre uzta bat lapurtzen zion eta Itsaso Beltzera ihes egiten zuen. Edonola ere, Antigonok, Mitridatesen aita hil zuen Kiosen K.a. 302an, ziur asko, Kasandro Mazedoniakoaren eta honen konfederatuen ligara batzea eragozteko. Balizko mendekuak eragozteko, Antigonok Mitridates hiltzeko aukera izan baino lehen, honen laguna eta Antigonoren semea zen Demetriok ohartu zuen. Mitridates gazteak, gau horretan, Kapadoziara ihes egin zuen, eta bere aldeko batzuekin babestu zen Zimiatako gotorlekuan, Paflagonian. Antigono eta Demetrioren tropek, Ipsosko guduan porrota jaso ondoren, Mitridatesek bere domeinua hedatu zuen Pontotik, eta etengabe borrokan aritu zen seleukotarren aurka beste 20 urtez, K.a. 281ean, errege edo basileus titulua hartu zuen arte.

Urte horretan bertan, Bitiniako Heraklea Pontika hiriarekin aliantza bat sinatu zuen, Seleuko I.a Nikatorren aurkako babesa emateko; handik gutxira, Ptolomeo I.a Soter Egiptokoak Mitridatesen aurka bidali zuen armada garaitu zuen, berriki Asian ezarritako galiarren tropen laguntzarekin. Ez da askoz gehiago ezagutzen bere erregealdiari buruz, 36 urteren ondoren amaitu zena. Bere oinordekoa, bere seme Ariobarzanes Pontokoa izan zen, eta, Mitridates, erresumako hiriburua zen Amasiaren ondoan zegoen mausoleo batean lurperatua izan zen. Pontoko errege guztiak bere ondoan lurperatuak izango ziren Sinope hiria K.a. 183an erori arte.

Apianok, Mitridates, zortzigarren belaunaldian, Dario I.a persiar erregearen erregealdian Pontoko lehen satrapa izan zenaren ondorengoa eta seigarrenean, Mitridates VI.a Eupator erregearen arbasoa. Plutarkok, aldiz, Mitridates I.a eta Pontok, erromatarren aurka jasandako porrotaren artean existitu ziren belaunaldiak, zortzi izan zirela dio.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Sortzailea izan zen.** | **Pontoko erregea**K.a. 302-K.a. 266 | Ondorengoa**Ariobarzanes Pontokoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q318021

 |

* Wd Datuak: Q318021
Erabilitako barruko arropa saltzeko makina.
**Burusera** (japonieraz: ブルセラ) fetitxismoarekin lotutako Japoniako denda mota da. Burusera batean neska gazteek erabilitako kuleroak edo beste barruko arropa batzuk saltzen dituzte.

Denden ezaugarriak
------------------

Kuleroekin batera beste arropa batzuk saltzen dira: eskola-jantziak, bainu-jantziak, e.a. Askotan, jantzia gainean daraman neskaren argazkiarekin saltzen dira. Berezoak, orokorrean, gizonezkoak dira eta arropa horiek sexualki estimulatzeko erabiltzen dituzte, usainduz, jantziz, e.a. Izan dira, baita ere, horrelako arropak saltzeko makina banatzaileak. Horrelako kuleroen prezioa altua da, 5000-10 000 yen artean (30 eta 70 euro artean).

Namasera
--------

Namasera (japonieraz: ナマセラ), "fresko" euskaraz, antzeko salmenta mota da, baina kasu honetan emakumeak jantzia momentuan kentzen du bezeroaren aurrean.

Etimologia
----------

"Buru" edo "bloomers" (buruma-k japonenglishez) *kuleroak*, eta "sera" edo *saltzaile*.

Adin txikikoak
--------------

Burusera diru erraza eskuratzeko bidea izanik, askotan kuleroen salmentara neska gazteak erakartzen ditu. Hauek bai denden bidez, baita ere telefonoz saltzen dituzte. Batzutan gizonezkoek zuzenean usaintzen dituzte eta praktika hau debekatu egin zen. Ez da onartzen ere kuleroekin batera argazkiak saltzea. Dena dela, geztetxoak oso arriskutsua izan daitekeen mundu batera erakartzen ditu.

Burusera Europan
----------------

Buruseraren fenomenoa Europara zabaldu da baita ere azken urteotan. Dena dela, Europako salmenta ez da saltoki publikoen bidez egiten, online baizik. Web berezietan saltzaileek eta erosleek kontaktatzeko aurkera dute. Prezioa erabileraren araberakoa izaten da: zenbat eta erabiliago, garestiago. Prezioa 50 euro ingurukoa izaten da eta produktua postaz bidaltzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2725587

 |

* Wd Datuak: Q2725587
**Clark konderria** (ingelesez: *Clark County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashland da. 2010eko zentsuaren arabera 2.215 biztanle zituen, Clark kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clark konderriak 2.530,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,6 ura dira. Beste 2.524,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.215 pertsonetatik 2.130 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 163 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 53 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376755
* Commonscat Multimedia: Clark County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147764159
* LCCN: n82021448
* **Lekuak**
* OSM: 1070379
* TGN: 2000672

 |

* Wd Datuak: Q376755
* Commonscat Multimedia: Clark County, Kansas
**Coipasako gatz-lautada** arro endorreiko bateko gatz-lautada eta oreka oinarria da, Boliviaren mendebaldean (≈ % 98) eta Txileko ipar-ekialdean (≈ % 2) dagoena, Oruro departamendukoa da Boliviako aldean, eta Colchane komuna, Tarapacá eskualdea Txileko aldean.

Andeetako goi-ordokiaren erdialdeko mendebaldean dago , Orurotik 225 kilometrora, Oruroko departamenduarenmendebaldeko Sabayara doan bidea jarraituz. Coiasa aintzira inguratzen du 3657 m-ko altueran. 70 km inguru luze da eta 50 km zabal, eta 2218 km²  azalera du, eta horregatik munduko bosgarren gatz-lautada handiena da.

Gatz-lautadak gehienez 100 metroko lodiera du metro bat edo bi arteko lodiera duten gainjarritako geruzetan. Boliviako bigarren gatz-lautada handiena da, Uyuniko gatz-lautadaren ostean, eta Coipasa aintzira inguratzen du erabat. Gatz-lautada inguratzen duten arrokak batez ere sumendi-arrokak dira, gatz-lautadaren mendebaldean dauden harri sedimentarioen azaleratze puntualak barne.

20 km inguruko Negrojahuira sakanaren bidez, Coipasako goi-lautada Uyuniko gatz-lautadarekin lotzen da.<ref>Plan Director Global Binacional de Protección - Prevención de Inundaciones y Aprovechamiento de los Recursos del Lago Titicaca, Río Desaguadero, Lago Poopó y Lago Salar de Coipasa. (Sistema TDPS). Comisión de las Comunidades Europeas. Enero de 1995 

Coipasako gatz-lautadaren emaria Laca Jahuira ibaitik eta Lauca ibaitik dator.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  (ingelesez)*Encyclopædia Britannica - Copaisa Salt Flat.*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1860815
* Commonscat Multimedia: Salar de Coipasa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315530223
* SUDOC: 052611302
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1290108

 |

* Wd Datuak: Q1860815
* Commonscat Multimedia: Salar de Coipasa
**Clarion konderria** (ingelesez: *Clarion County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clarion da. 2010eko zentsuaren arabera 39.988 biztanle zituen, Clarion kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clarion konderriak 1.579,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,34 ura dira. Beste 1.556,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,32 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 39.988 pertsonetatik 38.969 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 245 dira. 468 beltzak edo afroamerikarrak. 45 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 191 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 286 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494198
* Commonscat Multimedia: Clarion County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147752892
* LCCN: n81019992
* NARA: 10036601
* **Lekuak**
* OSM: 416697
* TGN: 1002272

 |

* Wd Datuak: Q494198
* Commonscat Multimedia: Clarion County, Pennsylvania
**Coke konderria** (ingelesez: *Coke County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Robert Lee da. 2010eko zentsuaren arabera 3.320 biztanle zituen, Coke kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Coke konderriak 2.403,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,79 ura dira. Beste 2.360,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.320 pertsonetatik 3.253 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 602 dira. 7 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 35 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108846
* Commonscat Multimedia: Coke County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145402798
* LCCN: n79064700
* NARA: 10047021
* **Lekuak**
* OSM: 1814809
* TGN: 2001958

 |

* Wd Datuak: Q108846
* Commonscat Multimedia: Coke County, Texas
**Clark konderria** (ingelesez: *Clark County*) Nevadako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fallon da. 2010eko zentsuaren arabera 1.951.269 biztanle zituen, Clark kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clark konderriak 20.877,41 kilometro koadro ditu. Horietatik 438,7 ura dira. Beste 20.438,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 93,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.951.269 pertsonetatik 1.504.599 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 568.644 dira. 194.821 beltzak edo afroamerikarrak. 8.732 amerikar natiboak ziren eta 12.474 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 165.121 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3.719 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 61.803 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108403
* Commonscat Multimedia: Clark County, Nevada

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124342630
* ISNI: 0000 0004 0427 691X
* GND: 7709061-5
* LCCN: n81039784
* NARA: 10039336
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 166468
* TGN: 2001410

 |

* Wd Datuak: Q108403
* Commonscat Multimedia: Clark County, Nevada
**Cojondongoa** udako plater tipikoa da Extremaduran, bereziki Tierra de Barrosen, batez ere Aceuchal, Palomas eta Puebla de la Reinan (Badajozko probintzia).

Jatorria
--------

Bere jatorria "macarraca" da, egun beroetan goiz erdian jaten zen eta lurrean egiten zen janaria, nekazariek edo artzainek osagaiak erraz garraiatu baitzitzaketen: ura, olioa, ozpina, gatza, baratxuria eta ogia. Ogia gari osoarekin eta gari gogorrarekin egin ohi zen, beraz, mihise zakuetan gordetzen zen egun askotan. Gazpatxo zaharraren antzera, Extremadurako jendeak, bere primitibitatea dela eta, haren aurrekotzat hartzen du.

Prestaketa
----------

Baratxuria, ogia eta olioa dornillo batean (egurrezko ontzi bat, oro har artadiz egina) txikitzen ziren. Nahasketari ozpina, gatza eta ura gehitu zitzaizkion. Zopakoekin (ogi zati lodiekin) ere lagun daiteke eta mahatsak edo olibak gehitu. Plateraren xedea gehiegi bete gabe freskatzea zen, zereginak jarrai zezan.

Extremadurara Ameriketako produktu berrian iristerakoan, uraren ordez tomateak, piperrak eta tipula gehitzen hasi ziren, baina purerik egin gabe, beti zatietan. Hau da gaur egungo cojondongoaren errezetarik ohikoena. Barazkiak gehitzeak bitamina dosi ona ematen du. Gehigarririk gabe hartzen da, otordu baterako sarrera gisa gisa.

Ikus, gainera
-------------

* Ajoblanco
* Gazpatxoa

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Receta del cojondongo en el sitio web Turismo de Extremadura.
2. ↑   «Badajoz» *web.archive.org* 2009-12-30 (Noiz kontsultatua: 2021-07-21).
3. ↑  Dornillo: también llamado dornajo (del diminutivo de *duerna*) o hortera, escudilla o cazuela de palo.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Puebla de la Reina, la capital del cojondongo» *Hoy* 2009-03-09 (Noiz kontsultatua: 2021-07-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5776601

 |

* Wd Datuak: Q5776601
**Clark konderria** (ingelesez: *Clark County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Winchester da. 2010eko zentsuaren arabera 35.613 biztanle zituen, Clark kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clark konderriak 660,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,97 ura dira. Beste 653,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 53,89 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 35.613 pertsonetatik 33.298 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 891 dira. 1.693 beltzak edo afroamerikarrak. 48 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 125 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 420 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Clark County, Kentucky age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486048
* Commonscat Multimedia: Clark County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151287668
* ISNI: 0000 0004 0617 6891
* LCCN: n82017869
* NARA: 10038868
* **Lekuak**
* OSM: 1846512
* TGN: 2000781

 |

* Wd Datuak: Q486048
* Commonscat Multimedia: Clark County, Kentucky
**Comanche konderria** (ingelesez: *Comanche County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lawton da. 2010eko zentsuaren arabera 124.098 biztanle zituen, Comanche kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Comanche konderriak 2.806,78 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,34 ura dira. Beste 2.769,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 44,21 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 124.098 pertsonetatik 87.018 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13.896 dira. 20.794 beltzak edo afroamerikarrak. 6.597 amerikar natiboak ziren eta 635 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.663 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 149 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.242 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484590
* Commonscat Multimedia: Comanche County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131366483
* LCCN: n82018425
* NARA: 10039361
* **Lekuak**
* OSM: 1822201
* TGN: 2001638

 |

* Wd Datuak: Q484590
* Commonscat Multimedia: Comanche County, Oklahoma
**Metroon** (antzinako grezieraz: Μητρώον) Atenasko agoran dagoen ia lauki formako eraikin bat da, antzinako Buleterion eraikina. 23 metroko luzera du albo bakoitzak.

Ustez, bost barneko zutabe zituen, baina ez da horren arrastorik aurkitu. Hauek, eraikinaren planoan, tamainan eta kokapenean daude, antzinako bouleteriona bezala identifikatzea ahalbidetu dutenak, non buleutak biltzen ziren, eta Klistenes Atenaskoaren garaikoa zena.

Buleterion berria eraiki ondoren, antzinako eraikinak funtzio batzuk mantendu zituen, baina oso mugatuak. K.a. V. mendetik aurrera, *bule* delakoa oraindik hemen biltzen zenean, eraikina, hiriko agiritegien kontserbaziorako erabiltzen zen. Agiritegi hauek bouleterion zaharrean geratu ziren, baita boulea jada han biltzen ez zenean ere. Orduan jaso zuen eraikinak izen berri bat, Metroon, hain zuzen. Olinpiar jainkoen ama zen Reari eskainitako santutegia. K.a. 140an, antzinako multzoa, azkenik, Metroonaren gainean eraikitako eraikin berri bategatik ordezkatua da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q739798
* Commonscat Multimedia: Metroon (Athens)

---

 |

* Wd Datuak: Q739798
* Commonscat Multimedia: Metroon (Athens)
**Maresmeko kosta** (katalanez: *Costa del Maresme*) Kataluniako kostaldearen zati baten izena da, Bartzelonako probintzian eta Maresme eta Barceloneseko eskualdeetan kokatutakoa.

Mugakide ditu iparraldean Costa Brava eta hegoaldean Garrafeko kosta.

Udalerriak
----------

Arenys de Mar, Santa Susanna, Calella, Canet de Mar, El Masnou, Mataró, Premià de Mar eta Vilassar de Mar aipatzekoak dira.

Hondartzak bandera urdinarekin
------------------------------

Platja de s'Abanell (Blanes), Platja de Malgrat centre (Malgrat de Mar), Platja de Pineda de Mar, Platja Gran de Calella eta P. de Garbí (Calella), Platja de Canet (Canet de Mar), Platja dels Tres Micos (Caldes d'Estrac) eta Platja d'Ocata eta P. d'El Masnou (El Masnou).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiko Exonomastika Batzordea: «Kosten izenak», *Euskera*, LII, 2007, 3.

Ikus, gainera
-------------

* Mediterraneoa
* Kataluniako geografia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q519659
* **Identifikadoreak**
* NKC: ge250318

 |

* Wd Datuak: Q519659
**Cobleskilleko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (**SUNY Cobleskill** ) Cobleskill-eko (New York) unibertsitate publikoa da. New Yorkeko Estatuko Unibertsitateen (SUNY) sistemaren parte da eta nekazaritzan eta teknologian lizentziaturak eskaintzen ditu; enpresa eta informatika teknologia; sukaldaritza-arteak, ostalaritza eta turismoa; lehen haurtzaroa; eta zientzia eta arte liberalak. **Schoharie Nekazaritza Eskola Publikoa** bezala hasi zen 1911n eta SUNY sisteman sartu zen 1916an. SUNY Cobleskill Goi Hezkuntzako Estatu Batuetako Batzordeak akreditatuta dago eta New York Estatuko Hezkuntza Sailak programa akademiko guztiak erregistratzen ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7603621
* Commonscat Multimedia: State University of New York at Cobleskill

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124538649
* ISNI: 0000 0000 8606 8110
* LCCN: n2004021284

 |

* Wd Datuak: Q7603621
* Commonscat Multimedia: State University of New York at Cobleskill
**Connemara Parke Nazionala** (ingelesez *Connemara National Park*, irlanderaz *Páirc Naisiúnta Chonamara*), Galwayko konderriaren mendebaldeko kostaldean kokatzen den Connemara eskualdeko Parke Nazionala da. 1980an eratu zen eta Clifden herrian dauka sarrera.

2.957 hektareatako azalera du eta basoek, txilardiek, belardiek eta zingirek estaltzen dute eremua. Twelve Bens mendilerroak zeharktzen du eskualdea.

Hegaztiak ugariak dira parkean, batez ere txoriak, hala nola: Negu-txirta, pitxartxarra, txonta, txantxangorria eta txepetxa. Harraparien artean ohikoenak belatz gorria, gabiraia, belatz handia eta txikia dira. Hegazti migrarien pausalekua ere basda.

Parkeko ugaztunik handiena Connemarako ponia da.

Gizakiaren presentzia oso nabaria ez bada ere, badaude aipatu beharreko toki batzuk, Kylemore abade-etxea eta duela 4.000 urteko hilobi megalitikoak besteak beste.

Ikus, gainera
-------------

* Connemara

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1126279
* Commonscat Multimedia: Connemara National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315527879

 |

* Wd Datuak: Q1126279
* Commonscat Multimedia: Connemara National Park
Ouroboros bat eta "guztia bat da" leloa.
Alkimian, **chrysopoeia** (antzinako grezieratik, χρυσοποιία, khrusopoiia, "urrea egitea") urrea artifizialki produzitzeko prozesua da, normalki berunaren alegiazko transmutazioaren ondorioz. Lotutako termino bat **argyropoeia** da, (ἀργυροποιία, arguropoiia, "zilarra egitea"), zilarraren produkzio artifizialari lotuta, kasu honetan kobrearen transmutazioaren ondorioz. Alkimistek helburu asko bazituzten ere, urrea eta zilarra izatea izan da alkimiaren helburu nagusia historian zehar, Zosimo Panopoliskoatik hasita, VI. mendean, Robert Boylerengaino (1627–1691).

Izena alkimiari lotutako lan batean agertzen da, *Kleopatraren Chrysopoeia*, Kleopatra Alkimistari egotzitako lana, ziurrenik kristautasunaren lehenengo mendeetan idatzitako liburua, baina orrialde bakarrarengatik ezagutzen dena Veneziako Biblioteca Marcianako X-XII. mendeko eskuizkribu batean. Dokumentuak ouroboros bat du, "guztia bat da" leloarekin (ἕν τὸ πᾶν, hen to pān), Hermetismoarekin lotutako kontzeptu bat. Eztebe Alexandriakoak *De Chrysopoeia* liburua ere idatzi zuen, eta Giovanni Augurelloren 1515ko poema baten izenburua da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Principe, Lawrence.  (2013). *The secrets of alchemy.*  ISBN 978-0-226-68295-2. PMC 781432393. (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).
2. ↑   **(Frantsesez)** texte, Synésius Auteur du; texte, Olympiodore de Thèbes (0365?-0425?) Auteur du; texte, Zosime de Panopolis (02-03 ) Auteur du; texte, Démocrite Auteur du.  (1887-1888). *Collection des anciens alchimistes grecs. Tome 1 / publiée... par M. Berthelot,... ; avec la collaboration de M. Ch.-Em. Ruelle,....*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).
3. ↑    *The alchemy reader : from Hermes Trismegistus to Isaac Newton.*  Cambridge University Press 2003 ISBN 0-521-79234-7. PMC 51210362. (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2967421
* Commonscat Multimedia: Chrysopoeia of Cleopatra

---

 |

* Wd Datuak: Q2967421
* Commonscat Multimedia: Chrysopoeia of Cleopatra
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Mikosia** onddoek eragiten duten infekzioari deritzo. Onddo motaren arabera, infekzio horiek patologia ezberdinak sortuko dituzte.

Orokorrean, bi mikosi mota daude: azalekoak eta sakonak, onddoak infektatzen duen ehunaren arabera (azaleko ehunak ala barneko ehunak, hurrenez hurren). Azaleko mikosiak larruazaleko infekzioak dira, dermatofito izeneko onddoez sortutakoak.

Oso onddo gutxi dira gizakiaren patogenoak. Patogenoak baino gehiago, gaitzak sortzen dituzten onddo horiek oportunistak dira, hots, gaixotasuna sortzen dute immunitate-sistema ahula duten pertsonengan (HIESa edo minbizia dutenak, esaterako) edota tratamendu antibiotiko baten ondorioz flora autoktonorik gabe geratu diren gizabanakoengan (heste-florarik gabe geratu direnengan, adibidez).

Gizakia infektatzen duten onddo asko dimorfikoak dira. Hots, gorputz barnean hazten direnean (37 °C-tan) legamia itxura hartzen dute, baina tenperatura txikiagoetan haziz gero egitura mizeliarra dute.

Garrantzia handikoa da medikuntzan onddo batzuek duten beste ezaugarri bat: mikotoxinak sortzearena. Hainbat janari-intoxikazioren atzean mikotoxinak daude, patologia larriak sor daitezkeenak. Toxina mota horiek landareak infektatzerakoan ekoizten dituzte onddo batzuek, eta gizakia pozointzen da landareak jaterakoan. Sortutako patologia horiek, hala ere, ez dira mikositzat jotzen.

Azaleko mikosien artean ezkabia mota desberdinak daude, larruazaleko gaitzak sortzen dituztenak. Dermatofito izeneko onddoek eragiten dituzte, keratinarekiko afinitate handia dutenak (keratina epidermisean dagoen proteina da). Sakoneko mikosien artean aspergilosia, kandidiasia, histoplasmosia eta kriptokokosia, besteak beste, aipa daitezke.

Onddo eragileak
---------------

* Aspergillus.
* Blastomyces.
* Candida.
* Chromomycosis.
* Coccidioides.
* Cryptococcus.
* Dermatophytosis.
* Histoplasma.
* Mycetoma.
* Paracoccidioides.
* Sporothrix.

Tratamendua
-----------

Azaleko mikosiak zein barrualdekoak edo sakonak sendatzeko antifungiko izeneko sendagaiak erabiltzen dira, lehenengo kasuan bertan emandako ukendu edo kremekin, eta bigarrenean ahotik hartuta edo zainaren bidez.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q464067
* Commonscat Multimedia: Diseases and disorders due to fungi

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11932571v (data)
* GND: 4290438-9
* LCCN: sh85089198
* NDL: 00571051
* NKC: ph123067
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:1564
* CIE-10: B35-B49
* CIE-9: 110-118.99
* DiseasesDB: 28821
* MeSH: D009181
* Orphanet: 163591

 |

* Wd Datuak: Q464067
* Commonscat Multimedia: Diseases and disorders due to fungi
Ur tanten jarrera mikrograbitatean
**Mikrograbitatea** (µg) grabitate eza edo zero grabitatearen sinonimoa da baina G indarra zero absolutuan ez dagoela adierazten du, baizik eta oso urriak dela. Mikrograbitatearen *µg* ikurra STS-87 anezka hegaldiaren bereizgarria erabili zen mikograbitatea bera ikertzeko hegaldia izan zelako.

Grabitate eza
-------------

Ezkerreko sugarraren errekuntza Lurrean, ordez, eskuman mikrograbitateko eremuan ISSaren barnean.
Distantziaren arabera, zero grabitateko inguru egonkorrak kanpo-espaziora irtetzea eskatzen zuen grabitatearen eragina ia zeroan indargabetzeko. Modurik sinpleena da baina distantzia handiko hegaldia izango beharko luke, alabaina bidegarritasuna oztopo handia izango litzateke. Izan ere, Lurraren grabitatea murrizteko milioi bateko faktorean, planetatik 6 milioi kilometrora egon beharra dago, baina Eguzkiaren grabitatea urritzeko bertatik 3700 milioi kilometrora egon behar da. Hala izanik, objektu batek Lurrean grabitate milaren bat murrizteko, gure planetatik 200.000 kilometrora kokatu beharko litzateke. Beraz, mikrograbitate inguru horra iristea ez da ezinezkoa, baina ontzi-espazial gutxik lortu dute, Voyager 1 esaterako. Ontzo honek izararteko espaziora abiatuz doa eta Eguzkiaren eraginean dagoen eremua atzean utziko duen lehenengo tresna gizatiarra bilakatuko da.

Geldikortasunean, soberako Esne Bidearen grabitateak erorketa askea eragingo luke, segundu batean 100 pm-ko distantzia igaroz, minutu batean 360mn, ordu batean 1,3mm, egun batean 70cm, aste batean 37m, urte batean 100km, 10 urtetan 10.000km, azken kokapen honetan 6 cm/s-ko abiaduran.

  


| Kokapena | Lurrak eragindako grabitatea | Eguzkiak eragindako grabitatea | Soberako Esne Bideak eragindako grabitatea | Guztira |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Lurraren gainazala | 9,81 m/s2 | 6 mm/s2 | 200 pm/s2 = 6 mm/s/yr | 9,81 m/s2 |
| Lurraren Azpiorbita | 9 m/s2 | 6 mm/s2 | 200 pm/s2 | 9 m/s2 |
| Lurratik 200.000 km-ra | 10 mm/s2 | 6 mm/s2 | 200 pm/s2 | hasta 12 mm/s2 |
| Lurratik 6 milioi km-ra | 10 μm/s2 | 6 mm/s2 | 200 pm/s2 | 6 mm/s2 |
| Lurratik 3700 milioi km-ra | 29 pm/s2 | 10 μm/s2 | 200 pm/s2 | 10 μm/s2 |
| Voyager 1 (Lurratik 17.000 milioi km-ra) | 1 pm/s2 | 500 nm/s2 | 200 pm/s2 | 500 nm/s2 |
| Lurratik 0,1 argi-urtera | 400 am/s2 | 200 pm/s2 | 200 pm/s2 | hasta 400 pm/s2 |
Knosos, Minosen jauregia (Kreta)
Greziar mitologian, **Minos** (antzinako grezieraz: Μινως) Kretako errege erdi kondairazkoa da, Zeusen eta Europaren semea. Zibilizazio Minoikoak beragandik hartzen du izena. Ez dago garbi Minos izena den edo "errege" esan nahi duen hitz kretar bat den.

Minosek Kretan eta Egeo itsasoko uharteetan agindu zuen hiru belaunaldiz Troiako gerraren aurretik. Knososen bizi izan zen bederatzi urtez. Epe hau amaitzean, leize sakratu batera erretiratu zen, non Zeus beraren aginduak jasotzen zituen Kretaren gobernuari buruzkoak. Kretako konstituzioaren sortzailea eta itsas gorengotasuna eman ziona izan zen.

Kondaira
--------

Kondaira atenastarraren arabera, Minos tirano krudel bat zen, neska eta mutil gazteak Minotauro munstroari eskaintzen zizkionak.

Pasifaerekin ezkonduta zegoen eta bi alaba eta seme bat izan zituen: Ariadna, Fedra eta Androgeo. Pasifek ere "seme" bat zuen "Minotauroa". Minosek Poseidoni zezen zuri bat ematea eskatu zion, bere nebeei demostratzeko Poseidon bere alde zegoela. Jainkoak itsasotik zezena atera zuen, baina, Minosi esan zion bere ohorean sakrifikatu behar zuela. Minosek ez zuen jaramonik egin eta berak beste zezen bat sakrifikatu zuen. Poseidon konturatu eta mendekua hartzeko Pasifae zezen zuriarekin maiteminduarazi egin zion. Pasifaek sexu-harremanak eduki nahi zituenez, Dedalori laguntza eskatu zion. Honek egurrezko behi bat eraiki zuen, hutsik barrutik, Pasifae barruan sartu eta zezenarekin harreman sexualak eduki ahal izateko.

Guda bat izan zuen Atenasen kontra, Egeo hango errege zenean, bertan Androgeo hil zutelako. Garaile irten zen. Horren ondorioz, Atenaseko zazpi neska eta zazpi mutil eskatzen zituen noizean behin (Minotauroa elikatzeko).

Sizilian hil zuten, Dedaloren traizioagatik berau hil nahi zuelako. Siziliako errege Kokaloren alabek Dedalo estimazio handian zutenez lagundu egin zioten. Kokalok Minos konbentzitu zuen, Dedalorengana joan baino lehen, bainu bat eman zezan. Bainua ematen ari zela, Kokaloren alabek ura irakiten bota zioten eta Minos erre egin zen.

Ikus, gainera
-------------

* Minotauroa
* Zibilizazio minoikoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23168
* Commonscat Multimedia: Minos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 219246758
* BNF: 12373987h (data)
* GND: 119146487
* LCCN: nb2020000354
* SUDOC: 032776217
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q23168
* Commonscat Multimedia: Minos
***Cien razones por las que dejé de ser español*** 2006. urtean kaleratu zen Jose Mari Espartzaren liburua da. Liburuak hiru hitzaurre zituen, hurrenez hurren, Galiziako Xosé Luís Méndez Ferrínena, Euskal Herriko Joxe Azurmendirena eta Kataluniako Víctor Alexandrerena. 101. arrazoian liburuaren helburua azaltzen du, bestetik: "Batez ere nafarra bezala idazten dut", "euskaraz ez dakiten nafarrentzat". Liburuak arrakasta izan zuen eta polemikoa izan zen.

Edukia
------

Liburuan Espartzak Euskal Herria arriskuan dagoela azaltzen du, poliki-poliki desagertzen ari dela neurri handi batean Espainiaren eraginez. "Espainiaren kontrako biziraupen formula guztiak entseatu ditugu. Hauetako bat bera ere ez du hizkuntza, lurralde, kultura, zuzenbide edo euskal idiosinkrasiaren galera ekidin. Espainia, Frantzia eta *American way of life*-arekin, desagertu egingo gara. Espainiarekin, Frantziarekin eta *American way of life*-ekin desagertuko gara".

Horren aurrean Espartzak ikusten duen aukera bakarra independentziarena da. Munduan ez dago herririk, lortu izanez gero, damutu denik. Eta horretarako arrazoiak soberan ditugu.

Iritzi hauetan oinarrituta idazleak independentziaren aldeko ehun arrazoi ematen ditu, beti ironia eta sarkasmoa erabiliz; baita ere, gaien arabera, xamurtasuna. Arrazoiak bost esparrutan antolatuta daude:

* Kontatu zidaten arrazoiak ("Las razones que me contaron"). Historian oinarritutako ideiak dira.
* Bizi izan nituen arrazoiak ("Las razones que viví"). Haren autobiografian oinarritutako argudioak.
* Liburuetan gordetzen ziren arrazoiak ("Las razones que guardaban los libros")
* Arrotzen arrazoiak ("Las razones del extranjero"). Kanpotik etorritako bidaiarengan aurkitutako zergatikoak
* Edalontzia gainezkatu zuten arrazoiak ("Las razones que sobraron el vaso"). Zergatiok politika garaikidean aurkitzen ditu idazleak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  27 or.
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Liburua Google Booksen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070768

 |

* Wd Datuak: Q61070768
Monomio baten **zeinua**, **koefizientea**, **esponentea** eta **gradua** kalkulatzeko modua.

---

Bideo hau Jakindun elkarteak egin du. Gehiago dituzu eskuragarri euren gunean. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu **hemen**.
**Monomioa** Gai bakarreko adierazpen aljebraikoa da. Gai hori zenbakien eta aldagaien arteko biderkadura da. Adibidez:

{\displaystyle a\cdot b=ab}
{\displaystyle x\cdot x\cdot y=x^{2}y}
{\displaystyle p\cdot q\cdot q\cdot q\cdot r=pq^{3}r}
Monomioak zenbaki bat ere biderkatuta eduki dezake, koefizientea deitzen dena. Koefizientea monomioaren hasieran idazten ohi da.

{\displaystyle 2\cdot a\cdot b=2ab}
{\displaystyle 3.15\cdot x\cdot x\cdot y=3.15x^{2}y}
{\displaystyle {\sqrt {5}}p\cdot q\cdot q\cdot q\cdot r={\sqrt {5}}pq^{3}r}
Beraz, gai bakarreko polinomioa da monomioa.

Eragiketak monomioekin
----------------------

### Monomioen batuketa eta kenketa

Monomioen batuketa edo kenketa egin ahal izateko monomioak antzekoak izan behar dira, hau da, gai aljebraiko (aldagaien zatia) berbera izan behar dute. Kasu horretan gai aljebraikoa mantentzen da eta koefizienteen batuketa edo kenketa egiten da. Adibidez:

{\displaystyle x^{2}z+3x^{2}z=4x^{2}z\,}
{\displaystyle 3pqr-2pqr+5pqr=6pqr\,}
### Monomioen biderketa eta zatiketa

Berreketen propietateak jarraitu behar dira.

{\displaystyle xy^{2}\cdot 2x\cdot 3y^{3}=2\cdot 3\cdot x\cdot x\cdot y\cdot y\cdot y\cdot y\cdot y=6x^{2}y^{5}}
{\displaystyle {\frac {xy^{2}\cdot 2x}{3y^{3}}}=xy^{2}\cdot 2x\cdot 3^{-1}y^{-3}={\frac {2}{3}}x^{2}y^{-1}}

 Ariketak
---------

* Monomioak
* **Monomioen** batuketak eta kenketak lantzeko ariketa.
* **Monomioen** batuketak eta kenketak lantzeko ariketa II.
* **Monomioen** biderketak eta zatiketak lantzeko ariketak.
* **Monomioa** den edo ez identifikatzeko ariketa.
* **Monomioen** errepasoa.
* **Monomioen** potentziak lantzeko ariketa.
* **Monomioak** lantzeko ariketa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q243723

 |

* Wd Datuak: Q243723
**Clayton konderria** (ingelesez: *Clayton County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elkader da. 2010eko zentsuaren arabera 18.129 biztanle zituen, Clayton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clayton konderriak 2.052,99 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,59 ura dira. Beste 2.016,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.129 pertsonetatik 17.869 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 306 dira. 60 beltzak edo afroamerikarrak. 13 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 42 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 126 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113815
* Commonscat Multimedia: Clayton County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127840975
* LCCN: n80090284
* NARA: 10039066
* **Lekuak**
* OSM: 1792811
* TGN: 2000582

 |

* Wd Datuak: Q113815
* Commonscat Multimedia: Clayton County, Iowa
**Clear Creek konderria** (ingelesez: *Clear Creek County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Georgetown da. 2010eko zentsuaren arabera 9.088 biztanle zituen, Clear Creek kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clear Creek konderriak 1.026,91 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,28 ura dira. Beste 1.023,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.088 pertsonetatik 8.800 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 429 dira. 50 beltzak edo afroamerikarrak. 56 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 117 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112977
* Commonscat Multimedia: Clear Creek County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136081241
* LCCN: n83156670
* NARA: 10038491
* **Lekuak**
* OSM: 442310
* TGN: 2000201

 |

* Wd Datuak: Q112977
* Commonscat Multimedia: Clear Creek County, Colorado
***Coptops aedificator*** Cerambycidae kakalardo familiako intsektua da, *Coptops* generokoa. Johan Christian Fabricius ikerlariak 1792an identifikatu zuen, Lamia generoan.

Habitat
-------

Herrialde askotan ezagutzen da: Djibuti, Tanzania, la Kongoko Errepublika Demokratikoa, Etiopia, Oman, Gabon, India, Madagaskar, Malaui, Namibia, Nigeria, Saudi Arabia, Costa de Marfil, Kamerun, Senegal, Hegoafrika, Seychelles, Maurizio, Sri Lanka eta Zambia. Beste herrialdetan ere sartua izan zen, gainera, Cabo Verde, Hawai, eta Taiwan.

Elikadura
---------

*Coffea* generoko hainbat landare-espezie jaten ditu, besteak beste, CCoffea arabica, Coffea canephora eta Coffea liberica. Theobroma kakaoaren zuhaitza beste herrialde batzuetara sartu zutenean, kakalardoak ere ostalaritza-landare gisa hartu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  BioLib.cz - *Coptops aedificator*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2969364
* Commonscat Multimedia: Coptops aedificator
* Wikispecies Espezieak: Coptops aedificator

---

* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 244518
* EOL: 118456
* GBIF: 1122424
* ITIS: 187553
* NCBI: 2742865

 |

* Wd Datuak: Q2969364
* Commonscat Multimedia: Coptops aedificator
* Wikispecies Espezieak: Coptops aedificator
**Mitridates II.a Pontokoa** Pontoko erregea izan zen K.a. III. mendean, ondo zehaztu gabeko garai batean, ziur asko, K.a. 250 eta K.a. 220 urteen artean.

Pontoko hirugarren erregea izan zen, Ariobarzanes Pontokoaren seme eta oinordekoa. Bere aita hil zenean, oraindik adin txikikoa zen. Tronuratu eta gutxira, erresuma, galaziarrek inbaditu zuten, kanporatuak izan zirenak.

Adin nagusitasunera iritsi zenean, Laodizea edo Laodize II.arekin ezkondu zen, Seleuko II.a Kalinikoren alaba, honengandik, Frigia probintzia jaso zuena ezkon ordain bezala. Bere aitaginarrebarekin Antioko Hieraxen aurka aliatua, ondoren alderdiz aldatu zen, eta Seleukoren aurka egin zuen gudu gogor batean, non Seleukok hogei mila soldadu galdu zituen eta justu-justu bertatik bizirik irten ahal izan zena.

K.a. 222an, Laodize III.a bere alaba eman zion Antioko III.a Handiari emazte bezala. K.a. 220an, gerrara joan zen, Sinop hiri aberatsaren ondorioz, hartzerik ez zuena izan, Pontoren eskuetan, K.a. 183. urtera arte ez baitzen erori.

Bere oinordekoa, bere seme Mitridates III.a Pontokoa izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Ariobarzanes Pontokoa** | **Pontoko Erregea**K.a. 258-K.a. 220 | Ondorengoa**Mitridates III.a Pontokoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q359014

 |

* Wd Datuak: Q359014
| **Coma-ruga** |
| --- |
| Coma-rugako hondartza. |
| Herrialdea |  Katalunia |
| Probintzia | Tarragonako probintzia |
| Udalerria | El Vendrell, Baix Penedès41°10′52.45″N 1°31′29.06″E﻿ / ﻿41.1812361°N 1.5247389°E﻿ / 41.1812361; 1.5247389 |
| Biztanleria | 4.074 (2015) |
| Posta kodea | 43880 |

**Coma-ruga**, Kataluniako El Vendrell udalerriko herri bat da, Tarragonako probintziako Baix Penedès eskualdean. Berez, lur lehorrean dagoen El Vendrell udalerriko kostaldeko herria da.

Herriaren kostaldean zehar eguzkipean paseatzeko atsegina den pasealeku edo malekoi moduko bat dago, bai eta hondartza luzea ere.

Kostaldeko aisialdi lekua denez, udaldean turistez lepo egon ohi da, negualdean berriz herria osatzen duten urbanizazio gehienak hutsik daudenez, giro lasaieko herria bilakatzen da.

Garraioa
--------

* Sant Vicenç de Caldersko geltokia

  

Coma-rugako hondartza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11908555
* Commonscat Multimedia: Coma-ruga

---

 |

* Wd Datuak: Q11908555
* Commonscat Multimedia: Coma-ruga
**Mitridates IV.a Filopator Filadelfo** (antzinako grezieraz: Mιθριδάτης ὁ Φιλoπάτωρ Φιλάδελφoς), Pontoko Erresumako seigarren erregea izan zen, K.a. 170 eta K.a. 150 bitartean.

Mitridates III.a Pontokoaren semea zen. Tronura noiz iritsi zen, misterio bat da, bere erregealdiaren frogak, soilik K.a. 154tik aurrera baitaude, urte honetan, Atalo II.a Pergamokoari, Prusias II.a Bitiniakoaren aurka laguntzeko armada bat bidali ziolako aipatzen delarik, Pontok Erromarekin eta honen aliatuekin izan zuen politika adiskidetsuaren hasiera adierazten duen gertaera, Mitridates VI.aren erregealdira arte.

Berari buruzko beste aipamen bakarra, K.a. 179koa da, bere izena, bera anaia Farnatzes I.a Pontokoarekin lotzen denean, honek, Eumenes II.a Pergamokoarekin adostutako hitzarmenean, eta, beraz, garai honetan, nolabait, erabakiak hartzen zituela suposatzen da.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Farnatzes I.a Pontokoa** | **Pontoko erregea**K.a. 170-K.a. 150 | Ondorengoa**Mitridates V.a Evergetes** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q350749

 |

* Wd Datuak: Q350749
**Comanche konderria** (ingelesez: *Comanche County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Coldwater da. 2010eko zentsuaren arabera 1.891 biztanle zituen, Comanche kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Comanche konderriak 2.045,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,6 ura dira. Beste 2.041,68 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,92 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.891 pertsonetatik 1.856 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 73 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 21 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376703
* Commonscat Multimedia: Comanche County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148941134
* LCCN: n82021449
* NARA: 10038926
* **Lekuak**
* OSM: 1070399
* TGN: 2000676

 |

* Wd Datuak: Q376703
* Commonscat Multimedia: Comanche County, Kansas