recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Satyrium ilicis*** Lycaenidae familiako intsektu lepidoptero espezie bat da, Europa erdialdean eta hegoaldean eta Asia mendebaldera iristen dena, Ural mendilerrora eta Kaukason barrena Libanoraino.

Deskribapena
------------

Tamaina ertaineko tximeleta da, 32-36 mm arteko hegal-zabalera duena. Tximeleta marroia da, emeek orbain laranjak izaten dituzte. Hegalen azpialdeak ere marroiak dira eta atzeko hegalen ertzean ilargi erdi itxurako puntu laranjak izaten ditu. Hegalen gainaldean eta azpialdean lerro zuri irregular bana ikusten da. Atzeko hegalek luzakin txiki batzuk dituzte. Normalean hegalak bilduta izaten ditu.

Tximeleta emea arra baino handiagoa izaten da.

Bizi zikloa
-----------

Belaunaldi bakarra ateratzen du urtean eta tximeleta heduak ekaina eta abuztua artean ikusten dira. Tximeleta emeak landareen adarretan edo kimuetan jartzen ditu arrautzak eta negua pasa ondoren beldar berde argia ateratzen da, 2 cm luze dena eta lodikotea.

*Camponotus* eta *Crematogaster* generotako inurriek zaintzen dituzte beldarrak harik eta pupa bihurtzen den arte. Pupa okrea da, puntu ilunak dituena, eta orbel artean egoten da. Udan tximeleta heldua jaioko da.

Habitata
--------

Artadietan, hariztietan eta hauetatik gertu dauden soilgunetan ikusten dira 1.800 metrotako altueran gehienez ere.

Iruditegia
----------

* Satyrium ilicis.*Satyrium ilicis*.
* Emearen gainaldearen eta azpialdearen marrazkia.Emearen gainaldearen eta azpialdearen marrazkia.
* Irurria beldarra zaintzen.Irurria beldarra zaintzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Fauna Europaea : Taxon Details» *web.archive.org* 2017-03-20 (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
2. ↑   «Ilex hairstreak - Satyrium ilicis» *web.archive.org* 2019-07-22 (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Satyrium ilicis (Esper, 1779)» *Naturaleza y turismo* (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
4. ↑   **(Ingelesez)** DK.  (2010-02-01). *Butterflies and Moths: A Photographic Guide to British and European Butterflies and Moths.*  Dorling Kindersley Limited ISBN 978-1-4053-6003-6. (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
5. ↑   «Moths and Butterflies of Europe and North Africa» *www.leps.it* (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q900973
* Commonscat Multimedia: Satyrium ilicis
* Wikispecies Espezieak: Satyrium ilicis

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 149038
* BioLib: 51402
* Dyntaxa: 101732
* Fauna Europaea: 441171
* GBIF: 5882969
* NCBI: 876074

 |

* Wd Datuak: Q900973
* Commonscat Multimedia: Satyrium ilicis
* Wikispecies Espezieak: Satyrium ilicis
**SC Eisenstadt** Austriako futbol talde bat da, Eisenstadt hirikoa. 1984an Mitropa Kopa irabazi zuen eta 2008an desegin zen.

Historia
--------

1907. urtean sortu zen *Kismarton FC* izenarekin eta 1968 eta 1987 artean 13 denboraldi egin zituen Austriako Bundesligan. Ez zuen emaitza aipagarririk izan Austrian baina garai hartan Europa erdi-ekialdeko talde apalek jokatzen zuten Mitropa Kopa irabazi zuen 1984an. Ligaxka eran jokatu zen eta Eisenstadt txapeldun izan zen FC Prishtina talde kosovarraren, FK Teplice txekiarraren eta Vasas Budapest hungariarraren aurretik. Intertoko Kopa jokatzeko ere sailkatu zen 1983an eta 1985ean.

2007-08 denboraldia jokatzen ari zela diru arazo larrien erruz apirilean desegin zen taldea, denboraldiari amaiera eman ezinik. Ordurako *Regionalliga Ost* eskualde mailako ligara jeitsia zegoen.

2016an *SC Eisenstadt 1907* talde berria eratu zen baina ez zuen aurrera egin eta 2017an *SC Eisenstadt* sortu zen. 2019an maila beherenetik hasi zen jokatzen.

Palmaresa
---------

### Austrian: 1

* Bundesliga (0): zortzigarren 1985ean.
* Bigarren maila (1): 1980.

### Nazio artean: 1

* Mitropa Kopa (1): 1984.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Der letzte Cup · ballesterer.*  (Noiz kontsultatua: 2022-03-04).

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q671101
* Commonscat Multimedia: SC Eisenstadt

---

 |

* Wd Datuak: Q671101
* Commonscat Multimedia: SC Eisenstadt
**Sporting Club de Bastia** Korsikako futbol taldea da, Frantziako txapelketatan aritzen dena. Frantziako kopa bat irabazi zuen eta UEFA Kopako finalera iritsi zen 1978an. Bastia hirian du egoitza.

Historia
--------

Hans Ruesch suitzarrak sortu zuen *Sporting Club de Bastia* 1905ean. Alemaniera irakaslea zen Bastiako institutuan.

SC Bastia ez zen profesional bihurtu 1965 arte. Bigarren mailan jokatzen hasi zen eta 1968an lortu zuen lehen mailara igotzea. Orduan hasi zen bere garai onena. 1972an Frantziako Kopako finala jokatu zuen baina Olympique Marseillakoak 2-1 irabazi zion. Olympiquek liga ere irabazita zuenez Superkopa Olympique eta Bastiaren artean artean jokatu zen eta oraingoan Bastia nagusitu zen, bere lehenengo titulua eskuratuz.

1978an UEFA Kopako finala jokatzera iritsi zen, oraingoan PSV Eindhovenek garaitu zuen, etxean 0-0 egin bazuen ere Herbeheretan 3-0 galdu zuen. 1981ean Kopa irabazi zuen finalean AS Saint-Étienne 2-1 garaituz.

Azkenengo titulua 1995ean lortu zuen, Frantziako Ligako Kopa hain zuzen ere. 2002an berriz iritsi zen kopako finalera baina 1-0 galdu zuen FC Lorienten aurrean.

Azken hiru hamarkadetan gehiago ibili da bigarren mailan lehen mailan baino. 2010-11 denboraldian hirugarren maila irabazi, 2011-12an bigarren maila eta 2012-13an lehen mailara igo zen. Ordutik taularen erdialdean ibili da. 2016-17 denboraldian ordea maila galdu zuen eta diru arazo larriengatik 5. mailaraino jeitsiarazia izan zen.

Palmaresa
---------

### Frantzian: 3

* Ligue 1 (0)
	+ Ligue 2: 1968, 2012.
* Frantziako Kopa (1): 1981.
* Ligako Kopa (1): 1995.
* Trophée des champions (Superkopa) (1): 1972.

### Korsikan: 17

* Korsikako txapelketa (17): 1922, 1927, 1928, 1929, 1930, 1931, 1932, 1935, 1936, 1942, 1943, 1946, 1947, 1949, 1959, 1962, 1963.

### Europan: 1

#### UEFA Kopa

* Txapelduna (0):
* Finalista (1): 1978.

#### UEFA Intertoto Kopa

* Txapelduna (1): 1997.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208399
* Commonscat Multimedia: SC Bastia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127802346
* BNF: 12532885t (data)
* SUDOC: 034588523
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208399
* Commonscat Multimedia: SC Bastia
**SENER** Bizkaian oinarritutako ingeniaritzako enpresa bat da, Espainiako lehena. Egoitza soziala Bizkaiko Negurin dauka.

Historia
--------

1956an eratu zuten eta ontzi ingeniaritzako proiektuak egiten hasi zen. Orain, ingeniaritzan, industria aeroespazialean, energian eta ingurumenean aritzen da eta mundu osoan dauzka delegazioak. Enrique Sendagorta ingeniariak fundatu zuen eta harengandik datorkio Sener izena. Itsas ondoko semea izanda, berehala jabetu zen Negurik izan zezakeen potentzialaz, eta lau urte baino gutxiagoan era guztietako itsasontzien ingeniaritza gauzatu zuen: kostakoena, atunontziena, kargaontziena, frigorifikoena, etab. 20 ontzi baino gehiagorena.

1960an, arlo espazialera hedatu zen Senerren jarduna, fundatzailearen anaia Manuel Sendagorta ingeniaritza aeronautikoaren eskutik. 1963an, ehun langile zeuzkan eta ontzigintzan, siderurgian, arlo kimikoan eta petrokimikoan ziharduten, findegietako eta nuklearretako proiektu garrantzitsuetan parte hartuz..

Sener 1970ean sartu zen bete-betean arlo espazialean. Besteak beste, Europako Espazio Agentziaren (ESA) lehiaketa bat irabazi zuen Suedian misilak proiektatzeko dorrea eraikitzeko. 1989an, komunikazioetara eta elektronikara hedatu zuen aktibitatea. ITP euskal enpresa aeronautikoan, kapitalaren parte garrantzitsua da..

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Udalaitz, Daniel.  (2005eko abenduaren 18a). «Zer da: Sener» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5798323
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125059806
* ISNI: 0000 0004 1778 6011

 |

* Wd Datuak: Q5798323
*Artikulu hau Ordainketa-bitartekoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Swift (argipena)».*
**Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication** (**SWIFT**), ofizialki **S.W.I.F.T. SC**, belgikar kooperatiba da, nazioarteko ordainketak egiteko sistema bat kudeatzen duena. La Hulpen du egoitza, eta haren bitartez konektatzen dira mundu osoko 11.000 finantza erakunde. Egunero, bankuen arteko 40 milioi operazio inguru ziurtatzen dira SWIFT erabiliz: diru igorpenak, ordainketa berrespenak, dibisa trukeak, salerosketak... Banku sistemaren Whatsapp deitu izan diote. Errusiako Gobernuak Luhanskeko eta Donetskeko errepublika matxinoak ofizialki onartu zituen egunean bertan, Mendebaldeko enpresek 700 milioi euroren erosketak egin zituzten Errusian, hidrokarburoak, metalak, elikagaiak eta beste lehengaiak. Horretarako banku bakoitzak ISO 9632 nazioarteko kode bat du.

Historia
--------

Swift Bruselan sortu zen 1973an, Carl Reuterskiöld lehen zuzendari nagusiaren gidaritzapean eta 239 bankuren babesarekin 15 herrialdetan. Finantza-transakzioetarako estandar komun bat ezartzen lagundu zuen, baita datu partekatuak prozesatzeko sistema bat eta mundu mailako telekomunikazio-sare bat ere. Funtsezko eragiketa-prozedurak, erantzukizunak definitzeko arauak eta abar 1975ean ezarri zituzten, eta lehen SWIFT mezua 1977an bidali zuten.

John N. Dalton Virginiako orduko gobernadoreak 1979an inauguratu zuen Estatu Batuetako lehen SWIFT Operazio Zentroa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Zer da SWIFT?» *Berria* 2022-02-26 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
2. ↑   SWIFT. *SWIFT History.* .

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q257597
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141392923
* ISNI: 0000 0001 1013 4596
* GND: 2074653-2
* LCCN: n85257961
* NKC: ko2003201694
* NLA: 35989457

 |

* Wd Datuak: Q257597
1.029 metroko **Saana mendixka** (iparraldeko Samieraz: *Sána*; finlandieraz: *Saanatunturi*), Finlandiako ipar-mendebaldean dago, Enontekiö udalerriko Kilpisjärvi herrixkan, Finlandia, Norvegia eta Suedia herrialdeek muga egiten duten tokitik hurbil. Eskandinaviako mendien parte da eta gainera, Finlandiako sabaitik, Halti mendixkatik 50 km-tara baino ez da aurkitzen.
Kilpisjärvi aintziraren magalean dago eta 4 km-ko ibilaldi bat egin daiteke bertara igotzeko herrixkatik.

Nahiz eta garaiena ez izan, Finlandia osoko mendirik ezagunena da, eta herrialde osoko turista asko gerturatzen da Kilpisjärvi herrixkara, mendixka igotzeko asmoarekin. Lappi lurralde osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezke bertan; aliotak, antzarak, elur-hontzak, kaskabeltz handiak, marikoi buztanluzeak eta txontak dira esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago; hala nola, azeri artikoak, elur-orein basatiak, eper zuriak, erbinude zuriak, ipar-katamotzak, jatunak, lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta laponiako otsoak dira.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Enontekiö
* Kilpisjärvi aintzira
 | * Kilpisjärvi herrixka
* Malla EN
 |

Argazki gehiago
---------------

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1637507
* Commonscat Multimedia: Saana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 66149108431168780000

 |

* Wd Datuak: Q1637507
* Commonscat Multimedia: Saana


| Enontekiöko mendixka garrantzitsuenak |
| --- |
| Ailakkavaara • **Halti** • Ounas • Peeravaara • Pyhäkero • **Ridnitšohkka** • Ropivaara • **Saana** • Saivaara • Termisvaara |
Sagar eta azenario zopa.
**Sagar zopa** lehen osagai gisa sagarra erabiliz prestatutako zopa da. Sagarrak purean, xerratan edo egosi eta osorik erabil daitezke. Prestaketa batzuetan tipula, azenarioa eta kalabaza erabiltzen dira. Errezeta batzuek oilasko edo barazki salda erabiltzen dute; beste batzuek ura edo sagardoa erabiltzen dute. Osagai gehigarriak gehi daitezke gustuaren arabera, hala nola, kanela, limoi zukua, azukrea, jengibrea, curry hautsa, gatza eta piperra. 

Batzuetan hamaiketako gisa zerbitzatzen da. Sagar zopa, bestetik, gaixoak elikatzeko plater gisa erabili izan da; horrela izan zen Estatu Batuetan, 1900eko hamarkadaren inguruan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Rumble, V.R. (2009). *Soup Through the Ages: A Culinary History with Period Recipes*. McFarland & Company, Incorporated. 199 or. ISBN 978-0-7864-5390-0.
2. ↑  Roper, C.C.L. (1914). Scientific Feeding. R.S. Kitchener, printer. 237 or.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4781285

 |

* Wd Datuak: Q4781285
**San Gregorio baseliza** Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Tafalla udalerrian kokatutako XVI. mendeko kristiau baseliza bat da. Neoklasiko estiloa ditu.

Historia
--------

XVI. mendearen amaieran sortu zen, baina gaur egungo itxura XIX. mendearen amaieran neoklasiko estiloan egindako birmoldaketa garrantzitsu baten ondorio da. Oinplano angeluzuzenekoa da, habearte bakarrekoa, lau ataletan artikulatua, eta burualde zuzena du. Arku fajoi beheratuek erlaitz baten gaineko espazioa seinalatzen dute, kanoi beheratuko ganga iraultzeko. Atea oinetan irekitzen da. Kanpoaldeko hormak silarrixkakoak dira eta XIX. mendeko handitzea XVII. mendeko fabrikaren estilora egokitzen saiatzen da. Burualdean, San Gregorioren erretaula neoklasikoa dago, eraberritzearen garaikidea. Santu titularra XVII. mendeko lan erromanista da.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | TAFALLA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Tafalla
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111709684

 |

* Wd Datuak: Q111709684
**San Gregorio Magno eliza** Gipuzkoako Ataun udalerriko San Gregorio auzoan dagoen eliza bat da. Auzoak eliza honi izena zor dio.

Kokalekua
---------

San Gregorio elizan dago, izen berdineko maldan. Alboan Zelebarreko dorretxea du, eta bertatik hurbil Joxe Miel Barandiaranen jaiotetxea eta bizilekua izan zena ere badago, *Sara etxea*.

Auzoa eta atzealdean eliza.

Eliza
-----

Nahiz eta gaur egun bertako oinplanoa gurutze latindar itxurakoa den, hasiera batean errektangeluarra zela esan behar da. Gaur egun ez du erretaularik eta Kristo handi batek jainkotegia presiditzen du. Honen ondoan XVIII. mendean erretaula zuen San Gregorioren irudi bat aurkitzen da hain zuzen ere. Eliza hau jada 1535. urtean aipatua da.

Ohiturak
--------

Jainkotegi honetara jende asko entzumenaren gaitzak sendatzeko eskaerekin hurbiltzen ziren, horretarako sagrarioko lanparako olio tanta batzuk belarrira botatzen zituztelarik. Joxe Miel Barandiaranek bizilagunak nola sakristiara San Gregorio gurtzera nola joaten ziren bilduta du. Berak jendea batez ere lehorteen aurka errezo egitera joaten zela zioen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30003423

 |

* Wd Datuak: Q30003423
**Satrapa** (antzinako grezieraz: σατράπης, *satrápēs*; antzinako persieraz: xšaθrapā(van)‎, euskaraz: «herrizaina»), Antzinako Persian, probintzia bateko gobernaria zen, lurralde horri satrapia edo satraperria esaten zaiolarik.

Dario I.ak 20-25 *satraperria* edo probintziatan zatitu zuen Persia. Erregeak berak izendatzen zituen satrapak, eta gehienetan Persiako nobleen familietako kideak izaten ziren. Satrapek administrazio- eta epai-aginpidea zuten, zergak biltzen zituzten, barne-segurtasuna bermatzen zuten eta armada sortzeko eta mantentzeko ardura izaten zuten. Dario I.ak kontrol-sistema bat antolatu zuen satrapak gainbegiratzeko eta haien gehiegikeriak saihesteko.

Gaur egun, adiera gutxiesgarrian erabiltzen da batzuetan satrapa hitza botere handia duten eta larderiaz gobernatzen duten politikariak izendatzeko.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q170305
* Commonscat Multimedia: Satraps

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4294830-7
* NKC: ph351296
* AAT: 300389767
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q170305
* Commonscat Multimedia: Satraps
**San Giovanni degli Eremiti** (San Joan Eremutarrena) Siziliako Palermoko eliza da; Palazzo dei Normannitik gertu dago. 2015etatik Unescok Gizateriaren ondarea izendatu duen Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzo barruan dago.

Historia
--------

Elizaren jatorria VI. mendean bilatu behar da. Ondoren, Siziliako islamisten konkista izan zen eta, ondorioz, meskita bihurtu zuten. Normandiarren etorreratekin, Roger II.a Siziliakoak kristauen eskuetara itzuli zuen. 1136 urtearen inguruan Monte Vergineren Beneditarrei elizaren ardura eman zitzaien. Eraikinak hurrengo mendeetan aldaketa handiak ezagutu zituen. 1880an, bestetik, Erdi Aroko itxurara itzultzen saiatu ziren. 2015ean Unescok Gizateriaren ondarea izendatu zuen, Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzoaren barruan.

Ezaugarriak
-----------

Arkitektura ikuspuntutuk elementu deigarrienak dituen kupula gorriak dira. Horiek, zaharberritzeko prozesuan, XII. mendean eraiki ziren; ondo asko erakusten digu oraindik musulmanen eragina bizirik zirauela uhartean. Kanpandorrea, bestetik, gotiko estilokoa da. Elizak gurutze latindarraren oinplanoa du: hiru habearte ditu eta hiru abside; lau-aldeko bakoitzak kupula bat du. Presbiteroak ere, horma hobiz bukatuta, kupula du.

Klaustroa monasterioaren alde nagusia da. Azpimarratzekoak dira zutabe bikoitzak. Kapitelak landare-apaingarriekin apainduta daude; gainean arku zorrotzak heltzen dituzte. Lorategia ederra da eta bertan uraska bat ikus daiteke.

Iruditegia
----------

* Kupula arabiar gorriak eliza honen ezaugarriak dira.Kupula arabiar gorriak eliza honen ezaugarriak dira.
* Fatxadaren apaingarriak.Fatxadaren apaingarriak.
* Habearte nagusia.Habearte nagusia.
* San Joanen margolanak.San Joanen margolanak.
* Klaustroa.Klaustroa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Informazio turistikoa.
* **(Italieraz)****(Ingelesez)**:Unescoren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***San Giovanni degli Eremiti*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q745359
* Commonscat Multimedia: San Giovanni degli Eremiti (Palermo)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132959585
* LCCN: nr90020016
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1487-002

 |

* Wd Datuak: Q745359
* Commonscat Multimedia: San Giovanni degli Eremiti (Palermo)
**San Frantzisko Xabierkoaren basilika** (Xabier, Nafarroa) Xabierko gazteluaren ondoko eliza da, XIX. mendearen amaieran eta XX.aren hasieran egina, estilo eklektikoan, Jaso-Azpilkueta familia bizi izan zen jauregiaren zati baten gainean.

Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Aragoiko Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

Historia
--------

Gaztelua berreraikitzeko lanen testuinguruan, Angel Goikoetxea Lizarraga arkitektoak zuzenduta egin zen eliza hau 1897ko abuztuaren 30aren eta 1900eko abenduaren 1aren artean. Basilikak estilo neorromanikoak eta neogotikoak ditu, eta bizantziar artearen elementuak ere erabiltzen ditu.Tenplu berria 1901eko martxoaren 19an sagaratu zen, handik gutxira, abenduaren 17an, Leon XIII.a aita santuaren eskutik basilika titulua jaso zuen.

Nabarmentzekoak
---------------

Portada 6,90 x 6,90 m-koa da eta estilo neorromanikoan egina dago. Frantzisko Xabierkoak bere bizitzan zehar egindako Europako, Afrikako eta Asiako lekuen izenak ageri dira tinpanoan. Mainela Salvador Bernalek egindako santuaren irudi batez errematatzen da, Xabierren armarria erakusten duen idulki baten gainean, kapitela latinez duen zutabe baten gainean.

Barrualdea nabe neogotiko bakarrekoa da. Galipentzuko harri grisa erabili zen, zoruan marmol zuriarekin. Hiru atal ditu, zirkuluerdi-formako abside batez errematatua, eta gurutze-ganga batzuez estalia; absidearen kasuan, pentagonala da.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Barrualdea, nane nagusiki neogotikoa, eta portada, nagusiki neorromanikoa. |  | Barrualdea, nane nagusiki neogotikoa, eta portada, nagusiki neorromanikoa. |
| Barrualdea, nane nagusiki neogotikoa, eta portada, nagusiki neorromanikoa. |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Fortún, Luis Javier.  (2012). *Castillo de Javier : historia y arte.*  (1. ed. argitaraldia) Gobierno de Navarra, Departamento de Cultura, Turismo y Relaciones Institucionales ISBN 978-84-235-3299-5. PMC 780947696. (Noiz kontsultatua: 2021-07-26).
2. ↑   **(Ingelesez)** Centre, UNESCO World Heritage. «Routes of Santiago de Compostela: Camino Francés and Routes of Northern Spain» *UNESCO World Heritage Centre* (Noiz kontsultatua: 2021-07-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66050835
* Commonscat Multimedia: Basilica of Javier

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-405

 |

* Wd Datuak: Q66050835
* Commonscat Multimedia: Basilica of Javier
**Évorako katedrala** (portugesez: *Igreja de São Francisco*) Évora hiriko eliza gotikoa da, bere hezurren kaperarengatik ezaguna (portugesez: *ICapela dos Ossos*). Hiriaren erdigune historikoarekin batera 1986an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Historia
--------

1226an bazen bertan eliza erromaniko bat eta haren gainean eraiki zuten San Frantzisko eliza 1475 eta 1550 artean. Nartexaren aurrean zazpi arku dituen arkada bat dago, arku bakoitza besteekiko desberdina delarik. Elizarako sarrera manueldar estiloan egina dago eta pelikano bat ikuzten da, Joanes II.aren eta Manuel I.aren ikur militarra.

XVI mendetik aurrera gehitu zitzaion aldare nagusia pizkundekoa da. Koroaren eskumako aldea ere garai hartakoa da eta ezkerraldea barrokoa da.

Egitura
-------

Elizak 36x34x24 metrotako tamaina dauka. Habearte bakarra du eta horma eta zutabe zuriek zabaltasun handia ematen diote. Habeartearen alboetan 12 kapera daude, elizaren hormabularren artean kokatzen direnak.

Portugalgo antzerkiaren aita kontsideratzen den Gil Vicente bertan hobiratuta dago.

Hezurren kapera
---------------

San Frantzisko elizaren atariaren alboan kokaturik dagoen kapera txiki bitxia da. Izan ere kaperaren zutabe eta hormak giza garezurrez eta femur, tibia, sahites eta abarrez estalita daude. 18'7 metrotako luzera eta 11 metrotako zabalera dauka eta 5000 eskeletotik gora erabili zirela kalkulatu da.

Bi gorpu urkatu ere badaude, bata gizon helduarena eta bestea haurrarena.

XVI mendean eraiki zuen monje frantziskotar batek, bere kideei bizitzaren trantsiziotasunaz hausnar arazteko. Kaperaren sabaiak honako hau irakur daiteke: *Melior est die mortis die nativitatis* (Hobea da heriotza eguna jaiotza eguna baino).

Iruditegia
----------

* Aurrealdeko arkada.Aurrealdeko arkada.
* Kanpandorrea.Kanpandorrea.
* Eliza.Eliza.
* Klaustroa.Klaustroa.
* Barnekaldea.Barnekaldea.
* Hezurren kapera.Hezurren kapera.
* Hezurren kapera.Hezurren kapera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1085296
* Commonscat Multimedia: Igreja de São Francisco (Évora)

---

* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70228
* SIPA: 2724

 |

* Wd Datuak: Q1085296
* Commonscat Multimedia: Igreja de São Francisco (Évora)
Elizaren barrualdea.
**San Juan de Duero monasterioa**, **San Juan de Dueroren Arkuak** gisa baita ere ezaguna, gaztelar erromanikoaren erorkinak dira. Soria hiritik gertu dado. Hasierako eraikina XII. mendearen hasieran altxatu zen, Duero ibaiaren ertzean. Jatorriz Jerusalemgo San Joan Ordena militarraren monasterioa zen eta XVIII. mende arte okupatuta egon zen. Egun elizaren eta klaustroaren erorkinak gelditzen dira.

Eliza
-----

Eliza oso sinplea da, habearte bakarrekoa, presbiterioa eta absidea dituena. Ganga kanoi-erdi zorrotzekoa da, eta zirkuluerdi-formakoa, labe-gangaduna. Ez luke ezer deigarririk izango, bi tenpleteengatik ez balitz, presbiterioaren alde banatan ikonostasi gisa jarria; bien artean geratzen zen espazioa, greziar errituaren arauei jarraituz, apaizari sagaratzeko unean ezkutatu ahal izateko sortua zen. Bi baldakino dira, bata kupula esferikokoa eta bestea konikoa, baina bietan eskifatuak eta fuste laukoitzeko eta kapitel eta harroin bakarreko zutabeen gainean muntatuak. Kapitelek merituzko erliebe figuratiboak dituzte, pasarte ebanjeliko eta alegorikoak antzezten dituztenak. Batean, Ama Birjina ohean etzanda ikusten da, emakume batek burkoa konpontzen duen bitartean. San Jose oso hondatuta dago, haurra sehaskan eta, eszena guztiaren gainean, mandoa eta idia izar baten azpian.

Klaustroa
---------

XIII. mendean eraikitako klaustroa da eta multzoaren elementu nagusia. Lauki irregular bat osatzen du. Ipar-mendebaldeko angelua, besteak baino zaharragoa, erromanikoa da; zirkuluerdiko arkuak eta basamentu jarraitua ditue. Ipar-ekialdekoak ez du basamenturik; zutabeak fuste laukoitzak ditu, gurutze formakoak, eta arku tumidoak. Hego-ekialdeko erpinak sekzio karratuko zutabe ildaskatuak eta elkarren artean gurutzatzen diren arku tumidoak ditu. Beste angeluak, hego-mendebaldekoak, fuste bikoitz zirkularreko zutabeak eta kapitel apainduak ditu, eta horien gainean aurreko angelukoen antzera baina sinpletasun handiagoz gurutzatzen diren arku zorrotzak bermatzen dira. Zalantzarik gabe, klaustroko espaziorik apartekoenetako bat da, ez bakarrik Espainiakoa, Mendebalde osokoa baizik, nahiz eta teilatua galdu eta gaur egun, zaharberritua egon arren, hondamendi gisa aurkeztu.

Bécquerren eragina
------------------

Gustavo Adolfo Bécquerek inguru honetan kokatuta bere kontakizun ezagunenetako bat idatzi zuen, "El Monte de las Ánimas" kondaira alegia.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3813454
* Commonscat Multimedia: Monastery of San Juan de Duero, Soria

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0000032
* Patrimonio Web JCyL: 13927

 |

* Wd Datuak: Q3813454
* Commonscat Multimedia: Monastery of San Juan de Duero, Soria
Ross Brawn 2003ko Ameriketako Estatu Batuetako Sari Nagusian.
**Ross Brawn** (Manchester, Ingalaterra, 1954ko azaroaren 23a) 1 Formulako ingeniaria eta Brawn GP Formula One Team jabea da. Eskarmentu handiko ingeniaria da, hainbat 1 Formula talderekin egin du lan eta 2009ko denboraldian, Brawn GP Formula One Team taldea punta-puntakoa bihurtu du, nahiz eta taldearen lehendabiziko denboraldia izan.

1978tik 1984ra Williams F1 taldean egin zuen lan. Ondoren, Team Lotus, Lola, Arrows eta azkenik Benettonen egon zen. Benettonen lehendabiziko garaipenak lortu zituen eta estatega bezala arrakasta lortu zuen, boxeetan noiz sartuko erabakiz.

Ondoren, 1997tik 2006ra Ferrariren zuzendari teknikoa izan zen. Michael Schumacherren lagunik onenetakoa da. 1997an fitxatu zuen Ferrarik eta Michael Schumacherrek eta biek lasterketaren estrategia erabakitzen zuten. Elkarlan horren bitartez, segidan 5 1 Formulako Txapelketa irabazi zuten. Anekdota bezala, 2004ko Frantziako Sari Nagusian, Ross Brawnek boxeetan lau alditan gelditzeko estrategia diseinatu zuen eta horrek ez zuen Michael Schumacherrek lasterketa irabaztea eragotzi.

2007ko azaroan Honda taldeak fitxatu zuen Honda Racing F1 Team taldearentzat. Brawnek taldearen diseinuaren, fabrikazioaren, ingeniaritzaren eta lehiaren ardura hartu zuen. Nick Fry nagusi exekutiboarekin egiten du lan.

Honda Racing F1 Team taldea desagertzeko zorian zegoela, Brawnek 2009ko martxoaren 6an Hondaren akzioak erosi eta Brawn GP Formula One Team 1 Formula taldea sortu zuen. Bere lehendabiziko denboraldian punta-puntako taldea sortzea lortu zuen, 2009ko 1 Formulako denboraldiaren lehendabiziko lasterketan bere taldeko gidariek lehenengo eta bigarren postuak lortu baitzituzten. Gaur egun, Jenson Button eta Rubens Barrichello gidariek lehenengo eta bigarren postuan daude hurrenez hurren 1 Formulako txapelketan.

Ross Brawn ezkondurik dago eta bi seme-alaba ditu. Bere denbora librean arrantzan egitea eta lorezaintza gustuko ekintzak ditu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Ross Brawn*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173140
* Commonscat Multimedia: Ross Brawn

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 121071713
* ISNI: 0000 0000 7916 8156
* LCCN: n2010030677
* NKC: hka20211135735
* SUDOC: 255920245

 |

* Wd Datuak: Q173140
* Commonscat Multimedia: Ross Brawn
*Artikulu hau bertsolariari buruzkoa da; beste esanahietarako buruzkoa beste hau da: «Pello Zabaleta».*

**Pello Zabaleta Lekuona** (Errenteria, 1896ko abuztuaren 3a - *ib.*, 1967ko martxoaren 12a) Gipuzkoako bertsolaria izan zen.

Bizitza
-------

Gurasoak Manuel Zabaleta Etxeberria, bertsolaria, (Oiartzun, 1866 – Errenteria, 1925) eta Manuela Kristina Lekuona Lopetegi (Errenteria, 1858 – 1915) zituen. Errenterian jaio bazen ere, familia berehala Oiartzunera joan zen bizitzera.
1927ko uztailaren 7an, Rosario Miranda astigarragarrarekin ezkondu zen. Pellok eta Rosariok bost seme-alaba izan zituzten. Lan ugari izan zituen, besteak beste igeltsero eta zeramika fabrikako langile.

Lanak
-----

Antonio Zavalak argitaratu zituen Pello Zabaletaren bertsoak, Juan anaiarenekin batera *Juan eta Pello Zabaleta bertsolariak* (1967) bertso bilduman. Bertso jarriak *Bertsolariya* aldizkarian argitaratu zituen. Haren bertso sail ezagunenak dira: *Europako Gerrari* (1917), *Sesiyo bat* (1923), *Alkar eziñ ikusiya* (1932), *Ijito antzeko bati* (1931), *Langillien alde* (1934), *Katu baten istoriya* (1942), *Oraingo Errenteriari* (1946), *Errenteriko Jangoiko-Txiki zanaren bizitza* (1963).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Auspoa bilduma: «Juan eta Pello Zabaleta bertsolariak»

Kanpo estekak
-------------

* Pello Zabaleta literaturaren zubitegian
* Pello Zabaleta BDB datu-basean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265735
* **Identifikadoreak**
* Literaturaren Zubitegia: 409
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 144909
* Lur: 06080/eu\_z\_0032/z0032

 |

* Wd Datuak: Q12265735
Pelloko armarriaPelloko armarria
**Pelloko armarria** (finlandieraz, *Pellon vaakuna*) Finlandiako ipar-mendebaldean dagoen Pello udalerriaren ikur nagusia da.

1952. urtean sortu zuen Olof Eriksson artista helsinkiarrak eta Pelloko udalbatzak urte bereko martxoaren 17an onartu zuen (Barne Ministerioak maiatzaren 30ean). Bertan agertzen diren irudiekin, egileak udalerriko natura eta kultura adierazi nahi izan zituen. Zelai urdin ilunaren gainean, zilarrezko hiru tontor daude, buruan 1+2 kokapena duten zilarrezko sei puntako hiru izar dituztenak. Tontorrek Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesaren ikerkuntza bidaia irudikatzen dute; izan ere, Lurraren neurri zehatza mugatzeko, zientzialariak Pellora bidaia egin zuen 1736-1737 urte bitartean. Bere eginkizuna burutzeko, Maupertuis udalerriko Horilankero, Kittisvaara eta Niemivaara muinoetara igo behar izan zuen eta, hain zuzen ere, hiru muino hauek dira armarriko hiru tontorrak irudikatzen dituztenak. Bestetik, agertzen diren hiru izarrek hiriaren kokapena adierazten dute, Zirkulu Polar Artikoaren bihotzean .

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Suomen kunnallisvaakunat.*  Suomen Kunnallisliitto, 153 or. ISBN 951-773-085-3..
2. ↑  Kunnat.net Vaakunat; Pello.2013.07.27

Ikus, gainera
-------------

* Lappiko armarrien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11887273

 |

* Wd Datuak: Q11887273


| * i
* e
* a
Lappiko armarriak |
| --- |
| Udalerriak | Enontekiö • Inari • **Kemi** • **Kemijärvi** • Keminmaa • Kittilä • Kolari • Muonio • Pelkosenniemi • Pello • Posio • Ranua • **Rovaniemi** • Salla • Savukoski • Simo • Sodankylä • Tervola • **Tornio** • Utsjoki • Ylitornio | Lappiko armarria |
| Aspaldikoak | Alatornio • Karunki • Kemijärvi (1960-1972) • Petsamo • Rovaniemi (1930-2005) |
| **Lappi** • **Laponia** • **Finlandia** |
**San Juan el Real eliza** Aller kontzejuko Llamas herrian dago, Asturiasko Printzerrian. Asturiasko arkitektura prerromaniko estiloko eraikina da. Lehen aldiz 857. urtean aipatu zen.

Kokapena
--------

Casomerarako bidean, Collanzotik bi kilometrotara dago.

Historia
--------

Elizaren lehenengo aipamena asturiar erregea izan zen Ordoño I.aren testamentuan izan zen, 857 urtekoa. Serrapioko San Bizente elizarekin batera kontzejuko zaharrenak dira. Atearen eskuinean beste idazkun batek 940. sortze-urtea aipatzen du. 1963ko maiatzaren 14ean Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena jaso zuen.

Ezaugarriak
-----------

San Juan el Real eliza Asturiar artearen barruan, estilo primitiboan kokatzen da. Inpostak gutxi landuak gordetzen ditu: pinaburuak, landareak, giza-irudiak... Interesgarria da, bestetik, tradizio erromanikoko kalbarioa; gustu herrikoikoa da eta gainetik polikromatutako tamainu desberdinetako tailak ditu. Erdiko erretaula XVIII. mendekoa da. XVI. mendeko Andra Maria gordetzen du baita ere. Oinplano bakarra eta kanoi ganga du, nolabait zorroztua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* Argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5991862
* Commonscat Multimedia: Church of San Juan de Llamas (Collanzo)

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001440

 |

* Wd Datuak: Q5991862
* Commonscat Multimedia: Church of San Juan de Llamas (Collanzo)
**San Martin Tourskoa eliza** Undioko eliza katolikoa da, Nafarroa Garaiko Zizur Zendean dagoena. XIV. mendeko eraikina da, estilo gotikokoa (egun, ataria eta burualdea), baina XVII. mendean obra handiak egin zitzaizkion (ganga berria, aldamenetako kaperak eta kanpaindorrea), eta XX. mendearen erdialdean ere eraberritu zen tenplua, egoera txarrean zegoelako.

Egun, oinplanoan, nabe bakarra du, luzea, lau tartekoa, luneta-gangaz estalia, eta burualde poligonal gotikoa, jatorrizko nerbioak gorde dituena estalkian. Bi kapera daude burualdearen aurreko tartean, ia transeptu bat osatuz. Atea bigarren tartean dago, hegoaldean. Arku puntadunak ditu, eta arkiboltak landareez apainduriko kapitelen gainean bermatzen dira.

Kanpoaldean, elizak kontrahorma sendoak ditu, eta zenbait harburu irudidun, teilatu-hegalari eusteko. Hiru leiho izan zituen kapera nagusian, baina erdikoa baino ez da guregana ailegatu, itsututa ere. Arkibolta puntadunak eta trazeria gotikoa ditu. Atari barroko batek biltzen du atea. Adreiluz egindakoa da eta puntu erdiko hiru arkuz dago irekita.

Barnealdean, gurutzefikatuaren irudi gotiko bat dauka, XIV. mendekoa. Erretaula nagusia XVII. mendekoa da. Bataiarri bat dago, XVII. mendekoa, Martin Urkiak egina.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66036447
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-330

 |

* Wd Datuak: Q66036447
**San Migel Goiaingeruaren eliza** Araotz (Oñati) auzoko parrokia da. Elizondo auzunean dago kokatuta, herriaren erdigunean. XV. mendekoa da hasierako eraikina, estilo gotikoan eginda, eta lehenengo aipamenak 1494koak dira.

Deskribapena
------------

Historian aurrera, osagaiak gehitzen joan ziren XVI eta XVII. mendeetan. Erretaula nagusia 1727an egin zuten Pedro de Quintana eta José de Urdaneta arkitektura aldetik, eta Domingo Zumaldek eskulturari dagokionez, estilo barrokoan. Zutabe salomonikoak ditu eta, San Migelen irudiaz gain, San Pedrorena eta San Joanena baditu. Goialdean Kalbario bat dago.

Kanpandorrea estilo neoklasikoan egindakoa da. Bertako erlojua 1851an egin zuen Francisco Paula de Abaituak. 20. mendera arte, joaldi desberdinak zituzten kanpaiek, haur bat hiltzen zenekoa, soinu finagokoa, Agerre auzora ematen zuen aldeko kanpaiak ematen zuen. 

### Elizpea

Eliza inguratuta dago arkupearekin, kanpoaldean zutabeekin. Sarbide nagusia plaza txiki batetik dago, atzealdean eskola zaharra eta bolatokia daudelarik. Sarreraren ezkerraldean, pasabide bat dago eta ate batetik hilerrian sartzen da. Eskuinaldean, berriz, elkartea edo "Saloia" dago, apur bat atzerago pilotalekua, eta aurrerago abadetxea.

### Tradizioak

San Joan egunez ohitura zen eliza honetan erruda eta apioa eraman bertara kutun zintzilikario batzuetan sarturik, eta apaizak bedeinkatzen zituen. Sorginkeria eta gaiztakeriaren kontrako babesa emateko edo.

Iruditegia
----------

* Kanpandorrea.Kanpandorrea.
* Erretaulako erliebe bat.Erretaulako erliebe bat.

Ikus, gainera
-------------

* San Migel eliza (Oñati)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Auñamendi entziklopedian.
* Hiru.eus webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q94435565
* Commonscat Multimedia: Church of San Migel (Araotz)

---

 |

* Wd Datuak: Q94435565
* Commonscat Multimedia: Church of San Migel (Araotz)


1. ↑    «ARAOTZ - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-16).
2. 1 2    Urkia, Jose Angel; Fernandez, Luistxo. «Araotz eta Oñatiko beste auzo batzuetan» *Eibar.ORG | Eibarko peoria* (Noiz kontsultatua: 2021-08-16).
**Schreiber muskerra** (*Lacerta schreiberi*), lacertidae familiako muskerra da. Iberiar penintsulako mendebaldean, tartean Euskal Herrian, bizi da.

Deskribapena
------------

Buru motza eta lodia duen muskerra da. Animalia berdea da gainaldean eta horixka sabelaldean. Isatsa luzea du, gorputzaren luzeraren bikoitzekoa gutxi gora behera. Isatsak kolore arrea izan ohi du. Guztira 40 cm inguruko luzera hartzen du Schreiber muskerrak.

Ugalketa garaian arren burua eta lepoaldea oso urdinak bihurtzen dira. Emea ez da hain deigarria izaten, kolore berde-arrea izaten du eta alboetan orbain zuriak ateratzen zaizkio.

Habitata
--------

Iberiar penintsularen iparraldeko eta mendebaldeko mendikateetan aurkitzen da, bai eta Erdialdeko Sisteman ere. Hariztietan eta pagadietan aurkitzen da, ibaiertzetatik gertu, hezetasuna maite baitu. Urtero 600 mm-ko prezipitazioa baino gehiago jasotzen duten eremuetan aurkitzen da. Ipar-mendebaldeko lurretan 1.500 metrotako altuera ikus daiteke eta Erdialdeko Sisteman 2.100 metrotan ere bai.

Ugalketa
--------

Udaberrian ugaltzen da, apirilaren eta ekainaren artean. 4-24 arrautza jartzen ditu eta udan zehar erruten ditu bi hilabetetan zehar.

Elikadura
---------

Intsektuak eta araknidoak jaten ditu batez ere; kakarraldoak, euliak, eltxoak, matxinsaltoak, armiarmak... Txori txikien edota muskerren arratzak ere jaten ditu tarteka. Uda amaieran fruita txikiak ere jaten ditu, masustak adibidez. Animaliak ehizatzeko sprint motzak egiten ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Sá-Sousa, P. Marquez, R. & Pérez-Mellado, V. (2005) Lacerta schreiberi
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Lacerta schreiberi, Lagarto verdinegro» *Naturaleza y turismo* (Noiz kontsultatua: 2021-02-10).
3. ↑   «Reptiles de Valsaín - Lagarto verdinegro (Lacerta schreiberi)» *www.montesdevalsain.es* (Noiz kontsultatua: 2021-02-10).

Ikus, gainera
-------------

* Gardatxo
* Musker berde

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1628813
* Commonscat Multimedia: Lacerta schreiberi
* Wikispecies Espezieak: Lacerta schreiberi

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Lacerta\_schreiberi
* Fauna Europaea: 214651
* GBIF: 6159196
* UICN: 11113
* NCBI: 80442
* uBio: 7138477

 |

* Wd Datuak: Q1628813
* Commonscat Multimedia: Lacerta schreiberi
* Wikispecies Espezieak: Lacerta schreiberi
**Partit Occitan** (Okzitaniar Alderdia) Okzitaniako alderdi abertzalea da, Tolosa Okzitaniakoan sortua 1987n. Bertan bildu ziren militante politiko isolatuak, 1986ko eskualde-hauteskundeetara aurkeztutako hautagaiak ("Union Occitana" eta "Per las regionalas, los Regionalistas" zerrendetakoak) eta bestelako mugimendu okzitanistak ere (Volèm Viure al País, País Nòstre).

Helburuak
---------

Alderdi Okzitanoak mugimendu politiko okzitanista sinesgarria sortu nahi du, beste alderdietatik independentea eta Okzitaniaren aitorpena eta autonomia borrokatuko dituena, okzitaniar herriaren kontzientzia astindu nahi du eta, azkenik, okzitaniar afera esparru politikoan kokatu nahi du.
Ez du hautagairik aurkezten hauteskundeetara, herri komuna txikiak kontrolatu arren kontseilu bidez.

Ekimen politikoa
----------------

Partit Occitan Okzitanian izaten diren hainbat borrokatan dabil: lurraldearen alde, langabeziaren kontra, gehiegizko turistifikazioaren kontra, nuklearren aurka, ondare naturalaren alde... Hizkuntza eta nortasun okzitaniarren alde ere lan egiten dute.
"Régions et Peuples Solidaires" federazioan parte hartzen dute, Estatu frantseseko beste herri eta nazioetako hainbat alderdirekin bat. Europako alderdi nazionalista eta erregionalistak biltzen dituen Europa mailako "Europako Aliantza Askea"n ere parte hartzen du. Harreman estua daukate Berdeekin.

### Antolakuntza

Herri batzordeak eskualdeko federazioetan biltzen dira. Maila bi hauetako ordezkariak Conselh Nacional del Partit-en (Alderdiaren Kontseilu Nazionala) elkartzen dira. Alderdiaren Kongresuak urte bitan behin Buréu Nacional (zuzendaritza) aukeratzen du. Kongresua alderdikide guztientzat zabalik dago.
Alderdiak "Occitània" izeneko aldizkaria argitaratzen du bi hilabetero.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1539236

 |

* Wd Datuak: Q1539236
San Marko eliza.
*Artikulu hau Zagrebeko plazari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**San Marko plaza** (kroazieraz: *Trg svetog Marka*) Zagrebeko alde zaharrean dagoen plaza ezaguna da.

Eraikinak
---------

San Marko elizak ematen dio izena baina Kroaziako gobernuaren eraikin garrantzitsuak ere bditu inguruan, hala nola:

* Gobernuaren egoitza (*Banski dvori*)
* Kroaziako parlamentua (*Hrvatski sabor*)
* Epaitegi konsttuzionala (*Ustavni sud Republike Hrvatske*)
* Udaletxea (*Stara gradska vijećnica*)

Historia
--------

2006an berriztatze lanak abiatu ziren. 2005 eta 2012 artean Gobernuak manifestazioak eta protestak bertan egitea debekatu zuen.

Iruditegia
----------

* San Marko eliza.San Marko eliza.
* Kroaziako parlamentua.Kroaziako parlamentua.
* Banski dvori.Banski dvori.
* Epaitegi konstituzionala.Epaitegi konstituzionala.
* Udaletxea.Udaletxea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2501733
* Commonscat Multimedia: St. Mark's Square (Zagreb)

---

 |

* Wd Datuak: Q2501733
* Commonscat Multimedia: St. Mark's Square (Zagreb)

45°48′59″N 15°58′26″E﻿ / ﻿45.8164°N 15.9739°E﻿ / 45.8164; 15.9739
**Sare atakak** edo **ataka logikoak** konputagailu komunikazioetan zerbitzu ezberdinak antolatzeko zenbakiek izendatzen dituzten memoria atalak dira.

Sarrera
-------

TCP/IP protokoloko konputagailu-sarean erabiltzen diren sare maila eta garraio mailako TCP/IP protokoloetan, zerbitzuak bereizteko ataka kontzeptua definitzen da.

Kontzeptu hau garraio mailakoa da, beraz ez da ataka fisikoetaz ari (makinak dituen konexioak), ataka logikoetaz (nondik-norantz konexio bat ematen den), baizik. Horrela, edozein TCP/IP konexiok igorlearen eta hartzailearen IP helbideak (bakoitzak 32 bit dauzka IPv4-n) eta bien atakak (bakoitza 16 bitekoa) ere behar ditu.

Ataka kopurua
-------------

Atakaren zenbakia 16 bitekoa denez, 2^16=65.536 ataka posible ditugu. Sare zerbitzuak ematen dituzten makinetan (Telnet, FTP, HTTP,…), TCP/IP zerbitzu ezagunentzat ataka zenbaki batzuk gordetzen dira. Unix sistema eragilea duen makina betean, ataka fidagarriak 0tik 1023 bitartekoak dira, eta hauen berezitasuna, beraietatik, supererabiltzaileak egikaritutako programek bakarrik egin ditzaketela konexioak da. Honekin eragotzi nahi dena zera da: pribilegiorik ez duen erabiltzaile batek, konexio ilegitimo bat erabiliz, berak baimenik ez daukan informazioa eskuratzea. 0-1023 bitarteko ataka fidagarrien kontu Unix-ena da soilik, eta ez TCP/IP estandar bat, beraz, TCP/IP zerbitzuak eskaintzen dituen makina ez-Unix batean, ataka fidagarrietatik konexio ilegitimoak sortzea posible izango da.

Ataken laburpena
----------------

TCP/IP protokoloetan erabiltzen diren ataka ohikoenak:

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Izena  | Ataka/protokolo  | Azalpena  |
| FTP  | 21/TCP  | File Transfer Control |
| telnet  | 23/TCP  | Telnet |
| SMTP   | 25/TCP  | Simple Mail Transfer Protocol  |
| Domain   | 53/TCP/UDP  | Domain Name Server  |
| www-http | 80/TCP  | World Wide Web HTTP  |
| POP3 | 110/TCP  | Post Office Protocol - Version 3  |
| NNTP   | 119/TCP  | Network News Transfer Protocol |
| netbios-ssn  | 139/TCP/UDP | NETBIOS Session Service |

Ikus, gainera
-------------

* Ataka informatiko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267091

 |

* Wd Datuak: Q12267091
Saxonia-Eisenach dukerriaren armarria.

**Saxonia-Eisenach dukerria** Alemaniako antzinako dukerri bat da, gaur egungo Turingia estatuan kokatua eta Ernestoar Dukerriak zeritzenenak, Wettin leinu saxoiaren Ernestoar leinuak gobernatua baitzen. Saxonia-Eisenach dukerria 1572an sortu zen Joan Federiko II.a Saxonia-Gothakoaren seme zen Joan Ernesto II.a Saxonia-Eisenachekoaren mesedetan egin zen Erfurteko banaketaren bidez.

Dukerri hau 1638an Saxonia-Weimar dukerrira gehitu zen, eta 1641ean berezarria izan zen Gilen IV.a Handia Saxonia-Weimarrekoaren anaia txikia zen Alberto Saxonia-Eisenachekoaren mesedetan. 1644an Gilenen semea zen Adolfo Gilen Saxonia-Eisenachekoarengana pasa zen. 1668ko azaroan hil zen Adolfo Gilen, bere lau seme-alabak oso gazteak zirela hiltzen ikusi zituelarik. Baina, bere emaztea zen Isabel Braunschweig-Wolfenbüttelekoa bosgarren haur baten esperoan zegoen, honen aita hil eta zortzi egunera jaio zena, baina hau ere ez zen askorik bizi izan, eta bi urterekin hil zen 1671ko otsailean Saxonia-Eisenacheko oinordekoa zena. Bere osaba zen Joan Jurgi Saxonia-Marskuhlekoa arduratu zen dukerriaz eta Saxonia-Marskuhl leinua pasa zen dukerriaren gobernari izatera 1741 arte, urte honetan Saxonia-Weimarrekin Saxonia-Weimar-Eisenach dukerria osatuz batu zena eta 1815ean Dukerri Handi bihurtu zena.

Saxonia-Eisenacheko dukeak
--------------------------

* Joan Ernesto II.a Saxonia-Eisenachekoa (1572-1638)
* Alberto Saxonia-Eisenachekoa (1641-1644)
* Adolfo Gilen Saxonia-Eisenachekoa (1644-1668)
* Gilen Augusto Saxonia-Eisenachekoa (1668-1671)
* Joan Jurgi I.a Saxonia-Eisenachekoa (1671-1686)
* Joan Jurgi II.a Saxonia-Eisenachekoa (1686-1698)
* Joan Gilen Saxonia-Eisenachekoa (1698-1729)
* Gilen Henrike Saxonia-Eisenachekoa (1729-1741)

Jarraian, Saxonia-Weimarrekin Saxonia-Weimar-Eisenach dukerria osatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q696651
* **Identifikadoreak**
* GND: 4579381-5

 |

* Wd Datuak: Q696651