***Lucy*** (AL 288-1) *Australopithecus afarensis* espeziearen hominido baten hezur multzoa da. Hezurrok Donald Johansonek aurkitu zituen 1974ko azaroaren 24an Awash haranean, Hadar herritik hurbil, Etiopian. 3,2-3,5 milioi urte dituzte eta 20 urteko emakumezko baten hezurduraren % 40 dira. 

Morfologiari dagokionez, 1,10 metro luze zen eta 27 kg-ko pisua zuen. Burezur xumea zeukala ikusi da, txinpantzeenaren antzekoa; gainera, bipedoa zela ondorioztatu da, pelbisa eta belaunaren artikulazioa aztertu ondoren. Ezaugarri horiek hominizazio prozesuaren eredu dira.

*Lucy* izena jarri zitzaion, The Beatlesen *Lucy in the Sky with Diamonds* kantarengatik, aurkikuntzaren lehen egunean kanta hori langileen kanpamentuan entzun zelako. Hala ere, Etiopian ድንቅ ነሽ (*Dinkinesh*) izena du, amhareraz "Zoragarria haiz" esan nahi duena.

Aurkikuntza
-----------

1971ko azaroan, hezurrak aurkitu baino lehen, tente ibiltzen ziren beste hominido batzuen hezurrak aurkitu ziren 2,5 km-ra. Hezur horiek ordu arte ezagutzen zirenak baino antzinagokoak ziren.

Handik hiru urtera, 1974an, Johansonek sakan baten beheko partean *Lucy*ren lehenengo hezurrak aurkitu zituen. Aurrena, besoaren zati bat ikusi zuen; ondoren, buru-hezur txiki baten atzeko partea; handik metro batera, gutxi gorabehera, izterrezur baten zatia behatu zen. Ingurua gehiago esploratu zuten heinean, hezur gehiago aurkitu zituzten: ornoak, pelbisaren zatia, saihets-hezurrak eta barailaren puskak.

*Australopithecus afarensis* espeziearen aurkikuntza gehiago egin ziren 1970eko hamarkadaren ondoren eta hori lagungarria izan zen espeziea hobeto ezagutzeko. 1992an, Awash haranean, *Ardipithecus* espeziearen hominido baten eskeleto oso bat aurkitu zen: *Ardi* izena jarri zitzaion eta *Australopithecus afarensis* fosilak baino zaharragoa zen; izan ere, 4,4 milioi urte ditu.

Ezaugarriak
-----------

### Ibilera mota

*Lucy*ren eskeletoaren ezaugarri nabarietako bat valgus-belauna da. Hain zuzen ere, ezaugarri horrek eraman ditu ikertzaileak tente ibiltzen zela ondorioztatzera. Izterrezurrak ezaugarri eratorriak eta asabenak ditu: buru txikia eta lepo laburra. Hala ere, trokanter nagusia, laburra eta *Homo sapiens*enen antzekoa dauka, baina femurraren burua baino gorago dago. Azken ezaugarri horri plesiomorfia deritzo. *Lucy*k lordosia azaltzen du, hau da, bizkarrezurraren aurreranzko kurbadura, eta ezaugarri hori hankabikotasunaren beste adierazle bat da.

### Pelbisa

*Lucy*k distantzia azetabular handia azaltzen du, eta pubis-arkuak 90º baino gehiago ditu, hots, gaur egungo emakumezkoenaren antzeko tamaina. Hala ere, azetabulua txikia eta primitiboa da.

### Burezurra

Neurokranioa primitiboa eta txikia da; letaginek, aldiz, tximinoenek baino espatula-forma handiagoa dute. *Lucy*ren garezur-edukiera 375-500 cc ingurukoa da.

### Kutxa torazikoa eta dieta

*Australopithecus afarensis*ek egungo tximinoek dituzten bezalako kutxa toraziko konikoa daukate, oro har, txinpantzeen eta gorilen antzekoa. Tamaina handi horrek urdail handia eta heste luzea izateko aukera ematen die; izan ere, luzera hori garrantzitsua da landareen digestioa egiteko. Buru-hezurraren eta burmuinen funtzioak mugatuta daude, txegostea eta barailaren muskulatura direla eta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Johanson, C. E.; Wong, K. C..  (1979-09). «PERMEABILITY AND VASCULARITY OF THE DEVELOPING BRAIN» *Anesthesiology* 51 (Supplement): S148. doi:10.1097/00000542-197909001-00147. ISSN 0003-3022. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
2. ↑   McDonald, Jessica S.. «A Sensational Story» *Photography and its Origins* (Routledge): 15–28. ISBN 9781315740096. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
3. ↑    *Oldest Skeleton of Human Ancestor Found.*  2009-10-01 (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
4. ↑   Jungers, W. L..  (1988-6). «Lucy's length: stature reconstruction in Australopithecus afarensis (A.L.288-1) with implications for other small-bodied hominids» *American Journal of Physical Anthropology* 76 (2): 227–231. doi:10.1002/ajpa.1330760211. ISSN 0002-9483. PMID 3137822. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
5. 1 2   C. Johanson, Donald.  (1981). *Lucy : the beginnings of humankind.*  Simon & Schuster ISBN 0671724991. PMC 856806858. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
6. ↑   «Letter from Donald Johanson, August 8, 1989» *www.talkorigins.org* (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
7. ↑   Gibbons, Ann.  (2017-03-02). «Ancient skulls may belong to elusive humans called Denisovans» *Science* doi:10.1126/science.aal0846. ISSN 0036-8075. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
8. ↑   Stern, J. T.; Susman, R. L..  (1983-3). «The locomotor anatomy of Australopithecus afarensis» *American Journal of Physical Anthropology* 60 (3): 279–317. doi:10.1002/ajpa.1330600302. ISSN 0002-9483. PMID 6405621. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).
9. ↑   Lovejoy, C. Owen; McCollum, Melanie A..  (2010-10-27). «Spinopelvic pathways to bipedality: why no hominids ever relied on a bent-hip-bent-knee gait» *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences* 365 (1556): 3289–3299. doi:10.1098/rstb.2010.0112. ISSN 1471-2970. PMID 20855303. PMC PMC2981964. (Noiz kontsultatua: 2018-11-16).

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Gai honi buruzko informazio gehiago lor dezakezu **Scholia**n |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q245388
* Commonscat Multimedia: Lucy (Australopithecus)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2001004500
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q245388
* Commonscat Multimedia: Lucy (Australopithecus)