**Monte San Calogero** (batzuetan **Kronio mendia** ere bai) Sciaccatik 7 km ingurura dagoen muino bat da, Agrigentoko (Sizilia) partzuergo libreko udalerri italiar bat, Siziliako estatuko baso-enpresak administratzen duen *riserva naturale orientata* batean txertatua.

Ezaugarri orokorrak
-------------------

Kronio mendia ere deitua, elezaharraren arabera, hau izan baitzen Kronos (Zeusen aita) jainko greziarraren bizilekua, konplexuak, 50 hektareako eremu batean, 395,48 metroko garaiera hartzen du, eta nagusiki kareharriz osatua dago. Erreserbaren helburua labirinto artikulatu bat babestea da, batez beste 40 graduko tenperaturan gatz sulfurosoen isurketarekin gertatzen den bigarren mailako bolkanismoari egotz dakizkiokeen fenomeno termikoek eragindako haitzuloetatik babesteko. Isurtzeak 36° eta 42° C artekoak dira, eta urtaroen eta eguneko orduen arabera, hainbat aldaketekin. Kondairak dio, Dedalok induskatu zuela sikanoek lurraldea okupatzen zuten garaian. Ur horiek, tradizionalki, artritisa, erreumatismoa, hezueri eta ziatika bezalako gaixotasunak tratatzeko erabiltzen zen. Barruan, eserlekuak eta salmahaiak egin zituzten, eta zuloak egin zituzten gorputz adarrak sartu behar izan zituzten hormetan. Izan ere, Sciaccako Udalak 1880. urtean Silvestro Zinno irakasleari agindutako ikerketa baten ondoren, udalerriak spa bat eraikitzea proposatu zuen. Multzoko haitzuloak honela izendatzen dira: Stufa di San Calogero, Grotta del Lebbroso, Grotta Gallo, Grotta Cucchiara eta Grotta del Mastro. Hauetatik ezagunena Stufa di San Calogero da, 9,4 metroko luzera, 4,2 metroko zabalera eta 4 metroko altuera dituena.

2017an, haitzulo sulfurosoen multzoaren barruan, antzinako maiolikako pitxer bat kausitu zen, non 6.000 urteko ardo baten aztarnak aurkitu ziren, Italiako ardorik zaharrena moduan sailka daitekena.

Sciacca hiriaren atzeko eremu zabala, Kronio mendian amaitzen dena, antzinako toki bolkaniko baten aztarna izan daiteke, gaur egun oraindik bere aktibitatea erakusten duena, lurrun sulfurosoen bidez. Hipotesi hau oinarritzen da kostaren aurrean dagoen Ferdinandea uhartean, *Empedokles* izeneko sistema bolkaniko handiago bati dagokiona, beraz, ez da baztertu behar Kronio mendia, iraganean, sistema txundigarriago baten tximinia izatea.

Erreserba naturalari datxezkion egiturak
----------------------------------------

Erreserban, XVI. mendeko San Calogero santutegia/basilika eta Kronio mendiko Antiquariuma ere badaude.

### Monte Kronioko Antiquariuma /Stufe San Calogero

Mendian, *Monte Kronioko Antiquariuma - Stufe di S. Calogero Museoa* dago. Hau konplexu termal bat da, non haitzulo karstiko batzuetan antzinatik ustiatzen ziren helburu terapeutikoekin. Antiquariuma laurogeiko hamarkadan inauguratu zen, eta egindako indusketen aurkikuntzak eta espeleologia konplexuko beste ezaugarri historiko-sozial eta geologiko batzuk ditu. Gune hau Agrigentoko Kultura eta Ingurumen Ondarearen Superintendentziak administratzen du.

### San Calogero santutegia

San Calogeroko basilika-santutegia 1530ean eraiki zen eta 1948tik aurrera San Francescoren Hirugarren Ordena erregularraren esku geratu zen. 1979an Joan Paulo II.a Aita Santuak basilika txiki baten duintasunera igo zuen, non Antonello Gaginiren santuaren estatua bat dagoen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Nature Reserve - Monte San Calogero Sciacca
2. ↑  Regione Siciliana Assessorato Beni Culturali

Ikus, gainera
-------------

* Riserva naturale orientata Cavagrande del Cassibile

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3861950
* Commonscat Multimedia: Monte San Calogero

---

 |

* Wd Datuak: Q3861950
* Commonscat Multimedia: Monte San Calogero