recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mela Franco Habijan** (Marikina, Filipinak, 1987ko uztailaren 11) filipinar aktorea eta edertasun modeloa da. 2020an emakume transgeneroentzako Miss Trans Global nazioarteko edertasun-lehiaketa irabazi zuen.

Bizitza
-------

Habijan Marikinan jaio zen 1987ko uztailaren 11n. Erico eta Irene izeneko hezitzaileen lau seme-alabetatik zaharrena da. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu zioten arren, bere burua emakume transgenerotzat aldarrikatu zuen eta trantsizioa egiteari ekin zion bere senideen babesarekin.

Habijanek Komunikazioak ikasketak egin zituen Manilako Ateneo Unibertsitean, 2008an cum laude aipamenarekin graduatuz.

2016an Marikinako tokiko hauteskundeetan bere burua zinegotzigai aurkeztu zuen, baina bere hautagaitzal ez zuen aurrera egin.

2019an bi edertasun-lehiaketetan parte hartu zuen. Miss Gay San Fernando edertasun-lehiaketan lehen finalista postua lortu zuen; Filipinetako Erregina edertasun lehiaketan, berriz, hirugarren finalista. 2020an Miss Trans Global lehiaketa irabazi zuen.

Filmografia
-----------

### Telesailak

| Urteak | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018-2019 | *Asawa ko, karibal ko* | Mela |  |
| 2019 | *The Better Woman* | Ate | Atal batean |
| 2019 | *Manilennials* | Ruth | Minitelesaila |
| 2019-2020 | *Magpakailanman* | Yuri / Jackie | Bi ataletan |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   **(Ingelesez)** Manipon, Roel Hoang.  (2020-09-23). «Mela Franco Habijan: Quester, Queer, Queen» *Daily Tribune* (Noiz kontsultatua: 2022-06-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112657177
* Commonscat Multimedia: Mela Franco Habijan

---

 |

* Wd Datuak: Q112657177
* Commonscat Multimedia: Mela Franco Habijan
**Robert Charlebois** (Montreal, 1944ko ekainaren 25a) Quebeceko antzezle eta musikagilea da. 1966an lehenengo diskoa kaleratu zuenetik bertatik, Charleboisek izugarrizko arrakasta izan zuen Quebecen. 1968an, musika-ikuskizun bat antolatu zuen, *Osstidcho*, eta, hari esker, Spako (Belgika) jaialdiko lehenengo saria lortu zuen. Kanadako frantses abeslarien artean nagusi bihurtu zen. Louise Forestierrekin osatu zuen bikoteak, Lindbergh deiturikoak, arrakasta handia izan zuen, *Ordinaire*, *Cartier* edo *Les Ailes d'un ange* abestiekin. Charleboisek, Quebeceko gainerako abeslariek ez bezala, *joual* hizkuntza erabiltzen du, hau da, kanadar frankofonoen hizkera. 1974an, Gilles Vigneault eta Félix Leclerc kantariekin bat egin zuen Montrealen kontzertu batean. Baina, poliki-poliki, bere karrera neurritsuagoa izan da eta bere abestiak klasikoago bihurtu dira; horren erakusgarri dira, esaterako, *Québec love* eta *J'veux de l'amour* lanak.

Joseba Tapiaren hiru bertsioak
------------------------------

Euskal Herrian ezaguna da Joseba Tapiak 1999n plazaratu zuen *Québec: hamalau kantu independentziarako* diskoarengatik, Koldo Izagirre eta Itxaro Bordaren itzulpenekin eta Pascal Gaigneren moldakuntzekin.

Charleboisen hiru abestiren euskarazko bertsio plazaratu zuen Tapiak: *Oztamerikar* (*Complainte de presqu'Amerique*, 1967), *Hemen bizitzea* (*Vivre en ce pays*, 1973), eta *Wasichu (Ekialdetik datorren gizon bizarduna)* (*Wasichu*, 1976).

Disko horretan Quebeceko beste kantautore hauen kantak ere bildu zuen Tapiak: Felix Leclerc, Gilles Vigneault, Claude Léveillée, Robert Charlebois eta Raymond Lévesque.

* Itxaro BordaItxaro Borda
* Joseba TapiaJoseba Tapia
* Koldo IzagirreKoldo Izagirre

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. 1 2 3   «Québec: hamalau kantu independentziarako» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-09-11).
2. 1 2    Erostarbe, Gorka; Koch, Edurne.  (1999-12-01). *Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.* (berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
3. ↑     *Québec – Joseba Tapia.*  (Noiz kontsultatua: 2023-09-11).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q464534
* Commonscat Multimedia: Robert Charlebois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34577157
* ISNI: 0000 0000 8371 2871
* BNF: 125961942 (data)
* GND: 119110822
* LCCN: n50036365
* SNAC: w6d22x79
* SUDOC: 050543997
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01364/eu\_ch\_0093/ch0093
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q464534
* Commonscat Multimedia: Robert Charlebois
**Thomas Michael "Mad Mike" Hoare** (Kalkuta, Britainiar Raj, 1919ko martxoaren 17a - Durban, 2020ko otsailaren 2a) britainiar mertzenario eta abenturazalea izan zen.

Indian jaio zen, guraso irlandarrez. Bigarren Mundu Gerran Indian eta Birmanian London Irish Riflesekin borrokatu zen eta komandantea mailaz igo zuen. 1948ko kontabilitatean lizentziatu ondoren Hegoafrikara emigratu zuen.

Kongoko krisialdia (1961-1965)
------------------------------

Bi mertzenario talde liderra izan zen Kongoko krisialdia zehar.

### Katanga

Katango probintziaren sezesioko saioan parte hartu zuen. Bere taldeari deitzen zion "4 Commando".

### Simba matxinada

1964 Moïse Tshomberen 5 Commando Armée Nationale Congolaise zuzentzeko kontratatu zuen. Taldea hiruehun kidek osatuta zegoen, gehiengoa hegoafrikarrak.

Geroago lagundu zien paraxutista belgikarrei, erbesteratutako pilotu kubatarrei eta CIAko kideei zibilak (Europako eta misiolari) erreskatatzeko. Misioa Operation Dragon Rouge edo Operazio Herensuge Gorri deitu zen.

Commando 5a zuzendu zuen 1964ko uztailetik 1965eko azarora arte.

### *The Wild Geese*

*The Wild Geese* filmeko aholkulari bezala lan egin zuen. Marlon Brandok interpretatutako Koronel Alan Faulkner papera hartatik inspirazioa hartu zuen. Gutxienez aktoreen bat, Ian Yuleren, bere taldeko mertzenarioa izan zen.

Seychelleak afera (1981) eta ondoko zigorra
-------------------------------------------

1981ean estatu-kolpe saioa zuzendu zuen France-Albert René Seychelleetako presidentearen aurka. James Manchamen aldekoek kolpea prestatu zuten laguntza hegoafrikarrarekin eta Washingtonen erabaki zen. Estatu-kolpeak porrot egin zuen eta Hoare hamar espetxe urtetara zigortu zen.

Lanak
-----

* *Congo Mercenary*, 1967
* *Congo Warriors*, 1991
* *The Road to Kalamata: a Congo mercenary's personal memoir*, 1989
* *The Seychelles Affair*, 2008
* *Three Years with Sylvia*, 2010
* *Mokoro - A Cry for Help!*, 2007
* *Mike Hoare's Adventures in Africa*, 2010
* *The Last Days of the Cathars*, 2012

Biografia
---------

* *"Mad Mike" Hoare: The Legend*, Chris Hoare bere semeagatiko idazkia.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q982244
* Commonscat Multimedia: Thomas Michael Hoare

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64805759
* ISNI: 0000 0000 8250 9951
* GND: 11889532X
* LCCN: n86121494
* NDL: 00468412
* NKC: xx0117203
* SUDOC: 076973794

 |

* Wd Datuak: Q982244
* Commonscat Multimedia: Thomas Michael Hoare
**Uzcudun** Argentinako Florentino Ameghino barrutian, Chubuteko probintzian dagoen herri txiki bat da. 1933ko uztailaren 9an Felipe Uzcudun ganaduzaleak sortu zuen.

Kokapena
--------

Trelew hiritik 140 kilometrotara hegoaldera eta 240 Comodoro Rivadaviatik dago, 3. Errepide Nazionalean.

Historia
--------

1933ko uztailaren 9 Felipe Uzcudun ganaduzalek sortu zuen. Bertan ardien ustiapenari ekin zion eta, ondoren, ostatu bat ireki zuen. Oasi txiki bat Patagonian zeren eta kilometrotan ez dago beste herririk. Uzcudun euskalduna zen Benito Juárez herrian jaio izan arren. Gaur egun negozio horiek familiaren eskuetan jarraitzen dute.

Iruditegia
----------

* Uzcudun familiaren gasolindegia.Uzcudun familiaren gasolindegia.
* Herriaren ikuspegia.Herriaren ikuspegia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Un pueblo llamado Uzcudun (La Nación)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Uzcuduni buruzko kronika.
* **(Gaztelaniaz)**:Bideoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6158265
* Commonscat Multimedia: Uzcudun

---

 |

* Wd Datuak: Q6158265
* Commonscat Multimedia: Uzcudun
**Balantza-orria** ohiko balantza baten bitartez azal daiteke: enpresak lortu dituen dirubideak (ondare garbia eta kanpoko finantza-sorburuek osaturiko pasiboa) aktiboa osatzeko erabiltzen dira.
Kontabilitatean, **balantza-orria** enpresa bateko ondarearen egoera une jakin batean agertzen duen agiri bat da. Balantzak enpresak daukan ondarearen zerrenda zehazten du, ondare hau sortu duten finantza-baliabideekin batera. Aktiboa, pasiboa, finantzaketa-taula, eta galera-irabaziak barneratzen ditu. Aktiboa finantzaketa-taulako fluxuen batura baino handiagoa denean, galerak egongo dira, eta txikiagoa denean, irabaziak. Ondare garbia, finantzaketa-taulako fluxuak gehi galera-irabaziak izango da.

Balantzak hiru atal bereizten ditu:

* aktiboa: enpresak daukana da (eraikinak, makinak, dirua, ...), etorkizunean enpresari etekinak emango dizkio erabiltzeagatik, (makineriaren kasuan) saltzeagatik edo trukatzeagatik.
* pasiboa: enpresak dituen betebeharrak dira, eskuarki ekonomikoak izaten dira, bere aktiboa osatzeko erabili dituen kanpoko baliabideak edo dituen zorrek osatzen dutelako (maileguak, herri-ogasunari zor zaiona...).
* ondare garbia: aktiboa osatzeko erabilitako funts berekiak (bazkideen ekarpena edo kapitala, baltzuak eraturiko erreserbak...) osatzen dute.

Balantzak orekazko egoera bat islatu behar du: batetik, aktiboa eta bestetik pasiboa eta ondare garbia, berdinak izan behar dira zenbatekoz, finantza-baliabideak (pasiboa eta ondare garbia) ondarea (aktiboa) osatzeko erabili behar baitira. Oreka honi kontabilitate-ekuazio deritzo.

Aktiboan nahiz pasiboan elementuak sailkatuta agertzen dira haien ezaugarrien arabera, **ondare-masak** osatzeko. Horrela, aktiboan aktibo korrontea eta ez-korrontea bereizten dira, eta pasiboan ere berdin, elementuen likidotasuna urtebete baino laburragoa denean aktibo ez-korrontea izanik eta urte bete baino gehiago denean aktibo korrontea izanik.

Hiru adigai haiek formula honen bidez kalkulatu daitezke:

Ondare garbia = Aktiboa - Pasiboa

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Zehazki - UPV/EHU» *www.ehu.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-03-18).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** elEconomista.es. *Balance: qué es - Diccionario de Economía - elEconomista.es.*  (Noiz kontsultatua: 2018-10-15).

Kanpo estekak
-------------
Qutang arroila (1999an, urtegia eraiki aurretik)
**Hiru Arroilak** (txinera sinplifikatuz: 三峡; pinyinez: *Sānxiá*) Yangzi ibaiko elkarren ondoko hiru arroila dira, Txinako paisaia azpitropikal ezaguna osatzen dutenak. Hiru Arroilek hartzen duten ibaiaren tartea 311 km luze da eta Chongqing udal-probintziako Baidichengen hasi eta Yichang hiriko Nanjing pasabidean amaitzen da. Hauek dira hiru arroilak:

* Qutang arroila (txinera sinplifikatuz: 瞿塘峡; pinyinez: *Qūtáng Xiá*)
* Wu arroila (txinera sinplifikatuz: 巫峡; pinyinez: *Wū Xiá*) edo, batzuetan, Arroila handia (txinera sinplifikatuz: 大峡; pinyinez: *Dà Xiá*)
* Xiling arroila (txinera sinplifikatuz: 西陵峡; pinyinez: *Xīlíng Xiá*)

Hiru Arroiletako urtegia
------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Hiru Arroiletako urtegia»
Hiru Arroiletako urtegia, Sāndòupíng izeneko toki batean eraiki zen, Xiling arroilaren erdi-erdian. Urtegia 2006ko udan osatu zen, eta uraren maila oso azkar iritsi zen 110 metroko gehienezko mailara. Proiektua 2008ko amaieran osatu zuten, ontzi-igogailua urte batzuetara amaitu bazen arren.

Urtegiak eragin izugarria izan dute eskualdeko ekologian eta biztanleengan, besteak beste hiri eta herrien birkokatze masiboa ekarri baitu. Goiko ur mailak Hiru Arroiletako paisaia aldatu du: ibaia zabalagoa du eta mendiek txikiagoak dirudite, nahiz eta amildegien bista ikusgarriak eskaintzen jarraitzen duten.

Ibaiaren zabalera eta sakonera handitzeak itsasontzi handiagoak igarotzeko aukera ematen du haitzarteetan zehar, eta era guztietako ibaiketa nabarmen handitu da, ibai-bidaiak barne.

Ikus, gainera
-------------

* Hiru Arroiletako urtegia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q673287
* Commonscat Multimedia: Three Gorges

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85148992
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q673287
* Commonscat Multimedia: Three Gorges
**Nikolai Stepanovitx Gumiliov** (errusieraz: Никола́й Степа́нович Гумилёв; Kronstadt, 1886ko apirilaren 15aGreg./apirilaren 3aJul. - Kovalevski basoa, Petrogradetik gertu, 1921eko abuztuaren 26a) errusiar olerkari, literatur kritikari, bidaialari eta ofizial militarra izan zen.

1902an lehen poema publikoa, *Hiritik basora ihes egin nuen* izenekoa (*Я в лес бежал из городов*) eta 1905ean lehen olerki liburua, *Konkistatzaileen bidea*. 1907tik Europan zehar bidaiatu zuen, batez ere Frantzian eta Italian, eta Errusian itzuli zen *Apollon* egunkari artistikoa argitaratzera. 1910ean Anna Akhmatovarekin ezkondu zen eta 1912an haien seme Lev jaio zen.

Afrikarekin liluratuta, hainbat aldiz bidaiatu zuen kontinentera, eta Etiopian esploratu eta ehizatu zuen.

1910ean Viatxeslav Ivanov poeta sinbolistaren eragina jaso zuen. Hala ere, sinbolismoaren mistizismoarekin pozik ez zegoenez, Sergei Gorodetskirekin *Olerkarien gremioa* sortu zuen. Mugimenduak akmeismo deitu zuen. Modeloak Théophile Gautier eta Frantziako Parnasse izan ziren. Osip Mandelstam, Georgi Ivanov eta Vladimir Nabokov mugimendu honetakoak izan ziren.

Gogo biziz parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran, eta bi aldiz kondekoratu zuten. Bitartean, bere olerkiak argitaratzen jarraitu zuen.

1920an Errusia Osoko Idazleen Batasunaren sortzaileetako bat izan zen. Jendaurrean erakutsi zituen bere ideia antikomunistak eta jendaurrean aitaren egiten zuen. Txekako kideek atxilotu zuten eta 1921eko abuztuan exekutatu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311033
* Commonscat Multimedia: Nikolai Gumilev

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2471084
* ISNI: 0000 0001 2117 8228
* BNE: XX1050801
* BNF: 11905536f (data)
* GND: 118719467
* LCCN: n80159909
* NKC: jn19981001368
* NLA: 35760919
* BER: 000081166
* CiNii: DA00896527
* SNAC: w6zp59nj
* SUDOC: 026898616
* BIBSYS: 90182725
* Open Library: OL5174254A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q311033
* Commonscat Multimedia: Nikolai Gumilev
*Cortinarius privignus*

Sinonimoak: *Agaricus privignus*. *Agaricus malachius*, *Cortinarius pseudoprivignus*

Ez da jangarritzat hartzen eta zaila da toxikoak izan daitezkeen beste espezie batzuetatik bereiztea.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, erdian haragitsua, ertzetan mintzezkoa, kamuts ganbila, titi antzeko batekin, flexuosoa, ertz bihurgunetsua eta hozkatua; oso higrofanoa, lehoi kolorekoa hezetasunean, ertzetan fibrila zetadun zurixka lausoz estalia; hori-lehoi kolorekoa lehorrarekin, distiratsua.

**Orriak:** Estu samar, marjinatuak, nahiko zabalak; okre zurbil kolorekoak, gero fulbeszenteak, ertza zuria eta ildaskatua.

**Hanka:** 4 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,75 eta 1 cm bitarteko diametrokoa, biguna, betea, harroa, borra formakoa, subkortinatua, hasieran, fibrilo-zetadun zorro bat du, geroago zatitu egiten da, eremu edo zetadun zainetan; goialdea more koloreko isla arinekin, eta oinarria okre zurbilez zikindua. Gortina zuria.

**Haragia:** Nahiko solidoa, oinean biguna, zurixka edo pixka bat lehoi kolorekoa kapelan eta oinaren oinarrian. Zapore gozokoa eta usaingabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Privignus* epitetoa latinetik dator, semeorde, esan nahi duen "privignus" hitzetik. Bere lekua duela.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Cortinarius privignoides* delakoarekin eta antzeko beste espezie batzuekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan. Ezohiko espeziea. Belarretan, taldeka, batez ere izei basoen ertzetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 218 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 179 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela.  (2009). Banco de setas.
***Cortinarius herbarum*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Trinkoa, esfera-erdi formakoa, hori-okre kolorekoa arrosa kolorez lausotua eta ertzean gortina zuri baten presentzia nabarmenarekin.

**Orriak:** Zuri-krema kolorekoak, gero okre zurbil kolorekoak ertz argiagoarekin.

**Hanka:** 8 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa. Borra forman, oinarrian loditua, zuria errezelaren hondarrekin.

**Haragia:** Zurixka, zilar-nitratoarekin kontaktuan jartzen bada, arre kolorekoa bihurtzen da. Usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Herbarum* epitetoa latinetik dator, belarretakoa, esan nahi duen "herbarum" hitzetik. Bere habitatagatik.

Jangarritasuna
--------------

*Multiformis* taldeko *Cortinarius* denak bezala, jangarria da.

### Nahasketa arriskua

Ia, *Cortinarius multiformis* delakoaren aldaera bat da, hori-okre-arrosa koloreko kapelarekin eta gortina zuriaren presentzia nabarmenarekin.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. *Picea excelsa* zuhaitzen azpian, leku belartsuetan.

### Banaketa eremua

Quebec, Frantzia, Alpeak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 210 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 141 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q84325847
* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 3348311
* Index Fungorum: 295871
* MycoBank: 295871

 |

* Wd Datuak: Q84325847
*Entoloma sericeum*

Sinonimoak: *Agaricus sericeus*, *Rhodophyllus sericeus*, *Tricholoma columbeta*, *var*. *sericeum*

Ondorio toxikoak eragiten ditu, baina arinak izan ohi dira.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 2 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, konikotik ganbil laura, gaztetan inbolutua, zuzena helduaroan eta izurtua zahartzean. Azala oso higrofanoa, hezetasunean ildaskatua gardentasunagatik, zetaduna eta distiratsua lehorrean. Marroi txokolate kolorekoa, arre-gorrixka edo arre-grisa, ilunagoa erdirantz.

**Orriak:** Sarritan adnatuak, estu samar, arre zurbilak gaztetan, eta gero arre-arrosak eta arre-gorrixkak bihurtzen dira.

**Hanka:** 2,5 eta 7,5 cm bitarteko garaierakoa, luzetarako zilarreztatutako zuntzez ildaskatua, kapela baino kolore argixeagoa, goialdea pruinaduna, oinarria loditua eta tomentu zurixkarekin.

**Haragia:** Kolore berekoa, irinaren usain eta zaporearekin.

**Etimologia:** *Entoloma* hitza grekotik dator; ertza barrurantz biribildua esan nahi du. *Sericeum* epitetoa, latinetik dator, zeta, esan nahi duen "sér séris" hitzetik. Seguruenik karpoforoaren zeta antzeko distirengatik.

Toxikotasuna
------------

Toxikoa.

### Nahasketa arriskua

Beste E*ntoloma* arrexka batzuekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Belardietan agertu ohi da taldeak osatuz.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa..*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 190 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 219 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
**Hermokrates** (/hɜːrˈmɒkrəˌtiːz/; Grekeraz: Ἑρμοκράτης, c. K.a. V. mendea – K.a. 407) Sirakusako jeneral bat zen atenastarrek Sizilian egindako espedizioan, Peloponesoko gerren erdian. Hura aipatua da Platonen *Timeo eta Kritias* hitzaldietan.

Bizitza
-------

Lehenengo Hermokratesen aipamena Tuzididesek egin zuen, Gelako kongresuan agertu zenean eskatuz Siziliako greziarren arteko iskanbilak bukatzea K.a. 415ean, proposatu zuen Atenasen kontrako koalizio bat eratzea, eta horretan greziar ez ziren hiriek parte hartuko zuten, hala nola, Kartago.
Sirakusan estratega aukeratu zuten Herakleidesekin eta Sikanusekin batera, baina laster kendu zioten agintea guduetan arrakasta eskasarengatik. Honen ondoren, Gilipo espartar jeneralaren aholkulari nagusiren bat izan zen eta horri esker, Sirakusako setioan atenastarrak garaituak izan ziren.
K.a. 412an, almirante kargua hartu zuen Zizikoko guduan. Gudu horretan, atenastarrek espartarrak eta euren aliatuak garaitu zituzten, horregatik *in absentia* Hermokrates zigortuta izan zen. K.a. 408 arte ezin zuen Siziliara itzuli.
Baina itzultzean, Hermokratesek K.a. 408tik eraso egiten zituen kartagotar eskualdeak Selinustik. Horren ondorioz, Kartagok armada bat bidali zuen Siziliara, Hanibal Magon eta Himilkon II.a, magoniden esanetara. Hurrengo urtean, Hermokrates Sirakusan hil zen kaleko borroka baten ondorioz.

Beste agerpen batzuk literatutan
--------------------------------

Hermokrates, beste batzuen artean, Platonen *Timeo* eta *Kritias* elkarrizketetan agertzen da. Litekeena da Platonek, *Hermokrates* izeneko beste elkarrizketa bat antolatzea, baina azkenean ez zuen egin. F. M. Cornford-ek idazten du:
*Elkarrizketa hau inoiz idatzi ez zenez, guk horretaz bakarrik igerri dezakegu zergatik Platonek aukeratu zuen hau. Oso bitxia da ikustea, "Kritias" elkarrizketan aurrehistoriako Atenasek, 9.000 urte lehenago, Atlantis inbasioa atzera bota zuela eta Mediterraneoko herriak esklabotzatik salbatu zituela.* Hermokratesen *elkarrizketan, berriz, pertsonaia hau gogoratuta izango zen Atenasen ahalegin inperialistak ezabatzeagatik*.
Beste egile batzuk, Hermokrates aipatzen dute, hala nola Xenofonte, Plutarko, Polieno.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Tuzidides: ''History of the Peloponnesian War'' IV. 58-65. Ikusi ere, MARCHANT, E. C. (1933).
2. ↑  Tuzidides: VI. 32-34.
3. ↑  Tuzidides: VI. 72-73.
4. ↑  Tuzidides: VIII. 85.
5. ↑  CORNFORD, F. M. (1937): 2. orria.
6. ↑  Xenophon, *Hellenika*, I 1,27.
7. ↑  Plutarch: *Nicias* 21.
8. ↑  Polieno: I. 43.

Bibliografia
------------

* WESTLAKE, H. D.(1958):*Hermocrates the Sirakusan*, Bulletin of the John RylandsLibrary. 41:239-68
* CORNFORD, F. M. (1937): *Plato's Cosmolog*y. London: Lund Hunphries, ISBN 0-87220-386-7
* MERCHANT, E. C. (1933): *The Speech of Hermocrates*The Classical Rewiev, CAndbridge University Press (2):65-66 JSTOR 701642. doi:10.1017.s0009840x00061540.

Kanpo loturak
-------------

* Livius.org:Hermokrates
**Adolfo Muñoz Sanz**, ezizenez ***Txiki***, (Mañueta, Araba, 1959), euskal sindikalista da. 2008ko azaroaren 27tik, ELAren XII. Kongresutik alegia, ELA sindikatuko idazkari nagusia da, %91,22ko babesarekin Jose Elorrietaren lekukoa hartuz. Adina zela eta kargua utzi zuen 2019ko apirilaren 5ean egindako ezohiko kongresuan, eta Mitxel Lakuntzak hartu zuen bere tokia.

Bizitza
-------

Familia behargin batean jaioa, Mañueta jaioterritik Gasteizera lekualdatu behar izan ziren, bere aitak eraikuntzan lan egiteko aukera izan zezan. 16 urte zituela hasi zen lanean, eta 17 urte zituela egin zen ELA sindikatuko kide. 1975ean Cegasa enpresan hasi zen lanean, udan lan egiteko. Lan handia egin behar zela eta enpresak hitzartutakoa baino denbora gehiago mantendu zuen postuan beste langile batzuekin batera, lege-iruzurra eginez. Ondorioz, gero enpresak kaleratu nahi izan zituenean ezin izan zuen halakorik egin, eta lanpostu finkoa eman behar izan zien.

Cegasa enpresan 14 urtez egin zuen lan. Garai horretan, oraindik klandestinitatean, diktaduraren errepresioa hurbiletik bizitzea egokitu zitzaion. Maiatzaren 1erako kartelak itsasteagatik gau bat komisaldegian igaro behar izan zuen. 1980ko hamarkadaren amaiera arte jarraitu zuen enpresan lanean, Jose Elorrieta eta Jose Unanuek liberatzeko eskaintza egin zioten arte, 1989an. Lan egiten zuen bitartean Gizarte-graduatua eta Zuzenbidea ikasi zuen.

1989tik 2000 urtera ELA sindikatuko Arabako Zerbitzu Publikoen Federakuntzako arduraduna izan zen, eta sindikatuaren arduraduna izan zen besteak beste Osakidetzan eta udal zein foru administrazioan. Ondoren, ELAren Gasteizko eskualde-arduraduna izendatu zuten.

2003an Metalaren Federazioaren idazkaria izendatu zuten eta 2004an ELAren Batzorde Eragilean sartu zen, negoziaketa kolektiboaren arduradun gisa. Gerora idazkari nagusiaren ondoko izendatu izan zen, eta 2008ko azaroaren 27tik, ELAren XII. Kongresutik alegia, ELA sindikatuko idazkari nagusia da, %91,22ko babesarekin Jose Elorrietaren lekukoa hartuz.

ELAren araudiaren arabera 60 urtetik gora ezin da barne-kargurik eduki, beraz Adolfo Muñozek idazkari nagusi kargua utziko zuela eman zuen aditzera. 2019ko apirilaren 5ean Donostiako Kursaalean egindako ez-ohiko batzarrean utzi zuen postua, eta Mitxel Lakuntzak hartu zuen bere lekua, Nazio Batzordeak proposatua izan eta afiliatuek onartu ondoren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Berria.eus. ««Ezker abertzaleko lider batzuek xerpa gisa ikusten dituzte sindikatuak»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2019-03-29).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Muñoz, Adolfo.  (2019). «Un agur rebelde» *ALDA* (ELA).
**Ruy González de Clavijo** (Madril, ?-Madril, 1412ko apirilaren 2an hila) Henrike III.a Gaztelakoa erregearen enbaxadore bat izan zen. Honek enbaxada bat eman zion Temür sultanaren gortean, Otomandar Inperioaren aurka borrokatzeko aliantza bat sortzeko asmoz.

Ruy González de Clavijo bidaiaren kronika idatzi zuen izenburu honekin: *Vida y hazañas del gran Tamorlán con la descripción de las tierras de su imperio y señorío, escrita por Ruy González de Clavijo] conocido como Embajada a Tamorlán o 'Historia del Gran Tamorlan, e itinerario y enarracion del viage, y relacion de la embajada que Ruy Gonzalez de Clavijo le hizo por mandado del rey Don Henrique el tercero de Castilla* edo *Historia del Gran Tamorlan, e itinerario y enarracion del viage, y relacion de la embajada que Ruy Gonzalez de Clavijo le hizo por mandado del rey Don Henrique el tercero de Castilla*. Enrike III.ak bidalitako enbaxadoreek bizitako esperientzia kontatzen du liburu honetan, baita Temür sultan turko-mongoliar musulmanaren bizitza ere -Tamurbec edo Tamerlán deituta baita ere mespretxuz-, zeinek Samarkandan kokatu baitzuen bere gortea eta hiriburua. Kronikak 1403 eta 1406 arteko bidaia hartzen du.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Liburua Bizkaiko Foru Aldundiaren Liburutegian.
Sintaxian, **subjektu**a aditzaren ekintza nork egiten duen edo noren inguruan gertatzen den adierazten duen elementua da. Subjektua ez da beti ageri, batzuetan elipsian dago eta aditzak erakusten du; adibidez, «Hortik dator» esaldian, subjektua ez da agertzen, baina aditzak (*d-* markarekin) erakusten du norbait (ezagutzen dugun edo ikusten dugun pertsona bat) edo zerbait (adibidez, hurbiltzen ari zaigun ibilgailua) datorrela.

Euskaraz, subjektuak bi kasu izan ditzake: nominatiboa ('nor' den edo 'zer' gertatzen den) eta ergatiboa ('nork' egiten duen). Bigarrenean, ergatibo-marka dakar (*-k*).

Subjektua egitura ergatiboan
----------------------------

Euskara hizkuntza ergatiboa dela azpimarratzen dute gramatika guztiek. Eta horren froga gisa, ondoko adibideak bezalakoak erabiltzen dira:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Mirenek Jon ikusi du.Jon berandu etorri da. |  » |

Bi adibide horietan ageri da *Jon* izen sintagma: lehen perpausean objektu zuzena da, eta bigarrenean, subjektua. Harrigarria gertatzen da hori, morfologiaz aberatsa den euskara bezalako hizkuntza batean, postposizioak erabiltzen baititugu kasuak markatzeko. Baina adibide horietan, *Jon* izen sintagmak bi funtzio sintaktiko aski desberdin izanik ere (objektua eta subjektua) inolako markarik gabe ageri da. Areago, beste perpaus batzuetan, subjektua izanik, marka berezi bat hartzen du. Konparatu hurrengo adibide hauek:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Jon berandu etorri da.Jonek kilo bat sagar erosi du. |  » |

Kasuak, ikusten denez, ez datoz bat funtzio sintaktikoekin. Fenomeno hori ez dator bat inguruko hizkuntzekin, ingelesez edo frantsesez, esaterako, kasuak eta funtzio sintaktikoak elkarrekin loturik baitaude. Eta azalpen hau eman izan da euskararen kontua azaltzeko orduan:

* Absolutibo kasua, *nor* deitzen duguna perpaus iragangaitzetan (*izan* laguntzailea darabiltenak: *da*, *zen*, *zitzaion*, *dakion*..) subjektua dena, eta, iragankorretan, objektua.
* Ergatibo kasua (*nork*), perpaus iragankorren (\**edun* laguntzailea dutenak: *du*, *zuen*, *zigun*, *balizkio*...) subjektua dena.

Beraz, bi asimetria gertatzen dira hor:

* Batetik, subjektuek bi kasu marka hartzen dituzte, perpausa iragangaitza ala iragankorria izatearen arabera: -∅ edo -k.
* Bestetik, kasu marka bera duen sintagma (-∅) subjektua nahiz objektua izan daiteke, perpaus motaren arabera.

Horregatik esaten da euskara hizkuntza ergatiboa dela, asimetria horiek bidea irekitzen diotelako ergatibo kasuari, inguruko hizkuntzetan gertatzen ez dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskara Institutua. [www.ehu.eus/seg «Egitura ergatiboa»] *Sareko Euskal Gramatika (SEG)* (EHU) ISBN 978-84-693-9891-3..

Ikus, gainera
-------------

* Subjektu eliptiko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q164573
* **Identifikadoreak**
* GND: 4158019-9
* NKC: ph826759

 |

* Wd Datuak: Q164573
**Confederación Española de Derechas Autónomas** edo laburtuta *CEDA*, euskaraz **Eskuin Autonomoen Espainiar Konfederakuntza** espainiar alderdi katolikoa izan zen.

Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, 1933ko otsaileko Biltzarrean sortua, Acción Católica mugimenduaren barnean jaio zen. *El Debate* egunkariaren zuzendaria zen Ángel Herrera Oria kardinalak bultzatu zuen eskuinaldeko zenbait alderdi txiki uztartuz.

Muina "erlijioa, jabegoa eta familia" babesteko 1931n sortutako Acción Popular ("Acción Nacionalista" 1932ra arte) delako alderdia izan zen. Horri Espainiako estatuko probintzietan sorturiko hautagai zerrenda eskuindarrak batu zitzaizkion.

Gil-Robles buru, CEDAk 1933ko hauteskundeak irabazi zituen, tradizionalistek eta, zenbait tokitan, Lerrouxen jarraitzaile erradikalek lagunduta. Gobernu atzerakoia izan zen; langileriaren aurkako neurriak hartu eta diktadura garaiko agintarientzat amnistia eman zuen, eta militarrei eskua libre uzten zien. 1934an, gobernu eskuindarrak eta militarrek Asturiasko iraultza-saioa zapaldu eta aurre egin behar izan zioten Kataluniako Generalitateari. Errepublikaren aurkako asmoak gero eta ageriago uzten ari zelarik CEDA, eskuineko eta ezkerreko errepublikarrak aurka jarri zitzaizkion.

Errepublikaren azken bi urteetan, eskuin muturreko jarrerak nagusituz joan ziren alderdian arian-arian; Frente Popularrak 1936ko otsaileko hauteskundeak irabazi ondoren, zerikusi handia izan zuen CEDAk Franco jeneralaren matxinadaren prestakuntzan. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, matxinoekin bat egin eta 1937an CEDA alderdia desegin, eta buruzagi asko Falange Españolaren (*F.E.T. y de las J.O.N.S.*) sailetara igaro ziren. Ez zuen indar handirik izan Euskal Herrian.

CEDAren programa
----------------

"Marxismoaren kontrako koalizioko hautagaiek argi eta garbi defendatuko dute Konstituzioko eta legezko aginduak berehala indargabetu behar direla, kasuan-kasuan dagozkion bideetatik, sozializazio-helburu laikoetan oinarritzen baitira eta, egiaz, Espainiako gizartearen ondare moral neurrigabea eta aberastasun material jada ahitua suntsitzea baitute xede."

CEDAren programa, 1933ko urrikoa.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1124888
* Commonscat Multimedia: Confederación Española de Derechas Autónomas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153767952
* BNE: XX103909
* BNF: 12368593b (data)
* GND: 4514703-6
* SUDOC: 032707347
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 4115
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1124888
* Commonscat Multimedia: Confederación Española de Derechas Autónomas
**Adberbio**a gramatika-kategorietako bat da: aditzak —edo perpaus osoak— adierazten duenari buruzko informazio osagarria ematen duen hitz edo hitz-multzoa da.

Perpausaren zatietako bat dira. Hizkuntzalari modernoek adierazi dutenez, termino hori "komodin" kategoria modukotzat erabili izan da. Kategoria hori portaera sintaktiko desberdinak dituzten hitzak sailkatzeko erabiltzen da, eta ez dute zertan oso antzekoak izan, salbu eta eskuragarri dauden beste kategorietako batean ere sartzen ez badira (substantiboa, adjektiboa, preposizioa, etab.).

Euskaraz
--------

Euskaraz, irizpide morfologikoetan oinarriturik, bi sailetan banatzen dira: batetik, adizlagunak (deklinabide-atzizki bidez eratuak, hala nola *mendi-an*, *aita-rentzat*, edo postposizio bidez eratuak, hala nola *mahai azpian*); eta, bestetik, aditzondoak (atzizkirik eta postposiziorik gabe eratuak, hala nola *gaur* edo *berandu*).

### Aldaezintasuna zalantzan

Hainbat hizkuntzatako gramatiketan azpimarratu izan da adberbioen ezaugarri nagusia dela aldaezintasuna. Gaztelaniazko *siempre* adberbioa ez da formaz aldatzen, baina euskaraz halakorik egon daitekeen arren (*ere* partikula adibidez: \**ere**k***, \**ere**ko***, \**ere**tik***... bezalakoak ez baitaude), zenbait kasutan deklina daitezke (*beti**ko**, bihar**tik***), eta baita mugatzaileak hartu ere ('laguna *urruti**an*** bizi da'). Hala ere, adberbioek ez dute kasu-marka gramatikalik hartzen (*\*atzo**k***), baina bai leku-denborazkoak (*atzo**tik***) batzuetan; batzuek —ez guztiek— gradu markak har ditzakete (*berandu**egi**,* *goiz**ago*** baina *\*atzo**egi***). Argumentu horiek erakusten dute euskal adberbioa, guztiz aldaezina ez bada ere, badituela eranskinak hartzeko mugak, izenkiek ez bezala.

### Funtzioak aditzetatik haratago

Adberbioen definizio estandarretan aditzaren osagarri diren arren, aditzaz gain ('*lasterka* etorri'), adjektiboak ('*aski* ederra') eta beste adberbio batzuk ere ('*arras* ongi') zehaztu ditzakete euskaraz.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   **(Ingelesez)** Payne, Thomas E.; Payne, Thomas Edward.  (1997-10-09). *Describing Morphosyntax: A Guide for Field Linguists.*  Cambridge University Press ISBN 978-0-521-58805-8. (Noiz kontsultatua: 2022-11-26).
2. 1 2   «Adberbioa [Sareko Euskal Gramatika»] *www.ehu.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-06-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q380057
* **Identifikadoreak**
* BNF: 11991766t (data)
* GND: 4191574-4
* LCCN: sh85056262
* NDL: 00577100
* NKC: ph202909
* AAT: 300411845
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q380057
**Kroaziako Subiranistak** (kroazieraz: *Hrvatski suverenisti*) Kroaziako alderdi politiko kontserbadorea da.

Historia
--------

### Sorrera

Kroaziako Soberanistak alderdia 2019ko azaroaren 10ean sortu zuten, Kroaziako Alderdi Kontserbadoreak (HKS), Kroaziar Hazkundea - Kroazia arrakastatsurako higikundea (Hrast), elkarteetako ordezkariek eta herritarren ekimenek Istanbulen inguruko Egia eta Kroaziako Harresia, baita intelektualek eta pertsona ospetsuek ere. Ruža Tomašić Kroaziako eurolegebiltzarkidea alderdiko ohorezko lehendakari izendatu zuten.

### 2020rako Legebiltzarrerako hauteskundeak

2020ko maiatzaren 11n, Miroslav Škor lehendakariarekin Aberria Higikundea alderdiaren inguruan bildutako koalizioarekin bat egin zuten, eta 2020ko uztailean egin beharreko Kroaziako Legebiltzarrerako hauteskundeetan batera esku hartuko dutela iragarri zuten.

Hauteskundeetan, Aberri Higikunde zentristaren inguruan bildutako koalizioak 16 eserleku lortu zituen. Horietatik Subiranisten lau kide sartu ziren Kroaziako Batzar Nazionalean: Hrvoje Zekanović, Ruža Tomašić, Marijan Pavliček eta Željko Sačić. Ruža Tomašić geroago bere alderdikide eta laguntzaile Marko Milanović Literrek ordeztu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Our members and associates» *ECPM* (Noiz kontsultatua: 2021-04-08).
2. ↑   **(Kroazieraz)** «Hrast, HKS, udruge, inicijative i istaknuti pojedinci osnovali stranku Hrvatski suverenisti» *direktno.hr* 2019-11-10 (Noiz kontsultatua: 2021-04-08).
3. ↑   **(Kroazieraz)** maxportal.  (2019-11-10). «U Zagrebu osnovana stranka Hrvatski suvernisti, Ruža Tomašić počasna predsjednica» *Maxportal* (Noiz kontsultatua: 2021-04-08).
4. ↑   **(Kroazieraz)** «Škoro komentirao priče o dogovoru s Raspudićem» *www.index.hr* (Noiz kontsultatua: 2021-04-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97289787

 |

* Wd Datuak: Q97289787
**Koreako Langileen Alderdia** (Hangul: 조선로동당; Hanja: 朝鮮勞動黨; RR: *Joseon Rodongdang*; MR: *Chosŏn Rodongdang*) Koreako Herri Errepublika Demokratikoa sortu zuen alderdi politikoa da, herrialdea goberna dezakeen bakarra. Herri Batzar Gorenean ordezkari gehien dituen alderdi politikoa da eta *de jure* dihardu legezko beste bi alderdiekin. Hirurek Aberria Bateratzeko Fronte Demokratikoa (Hangul: 조국통일민주주의전선; RR: *Joguk tong(-)il minju juui jeonseon*; MR: *Choguk t'ongil minju chuŭi chŏnsŏn*) izeneko herri frontea osatzen dute.

Koreako Langileen Alderdia 1949an sortu zen Ipar Koreako eta Hego Koreako Langileen Alderdien bat egitearen ondorioz. Alderdia legez kanpokoa da Hego Korean herrialdearen Segurtasun Nazionalaren Legeak aginduta.

Alderdiaren antolaketari dagokionez, ideologia sistema monolitikoa eta Lider Gorena ditu oinarri, Kim Yong-juk eta Kim Jong-ilek sortutako sistema eta teoria. Alderdiaren organismorik gorena Biltzarra da. Nahiz eta alderdiaren egitura beste alderdi komunisten antzekoa izan, praktikan hauek baino instituzionalizatze-maila txikiago du, politika informalari ohi baino leku handiagoa utziz. Batzorde Zentrala, Idazkaritza, Batzorde Militar Zentrala, Politburoa eta Presidiuma bezalako erakundeek, ohi baino botere-maila apalagoa dute. Gaur egun, Kim Jong-un da alderdiburua eta Koreako Langileen Alderdiaren idazkari nagusi eta Batzorde Militar Zentralaren lehendakari lanak egiten ditu.

Alderdiaren ikurra igitai eta mailu komunistaren aldaera bat da, erdian korear kaligrafian erabiltzen den pintzela duela. Mailuak industriako langileria irudikatzen du, igitaiak nekazariak eta pintzelak *intelligentsia*.

Hauteskunde-emaitzak
--------------------

### Herri Batzar Gorenerako hauteskundeak

| Hauteskundeak | Alderdiburua | Eserlekuak | **+/–** | **Postua** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1948 | Kim Il-sung | 157 / 572 | ▲ 157 | ▲ 1.a |
| 1957 | 178 / 215 | ▲ 21 | **▬** 1.a |
| 1962 | 371 / 383 | ▲ 193 | **▬** 1.a |
| 1967 | 288 / 457 | ▼ 83 | **▬** 1.a |
| 1972 | 127 / 541 | ▼ 161 | **▬** 1.a |
| 1977 | ezezaguna / 579 |  |  |
| 1982 | ezezaguna / 615 |  |  |
| 1986 | ezezaguna / 655 |  |  |
| 1990 | 601 / 687 |  | **▬** 1.a |
| 1998 | Kim Jong-il | 594 / 687 | ▼ 7 | **▬** 1.a |
| 2003 | ezezaguna / 687 |  |  |
| 2009 | 606 / 687 |  | **▬** 1.a |
| 2014 | Kim Jong-un | 607 / 687 | ▲ 1 | **▬** 1.a |
| 2019 | ezezaguna / 687 |  |  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Rodriguez, Mikel.  (2012-04-12). «Ipar Korean Langileen Alderdiko buruzagitza hartu du Kim Jong-unek» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-06-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49623
* Commonscat Multimedia: Workers' Party of Korea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4184156012381649700002
* ISNI: 0000 0001 2187 6608
* BNF: 118668299 (data)
* LCCN: n80120724
* NDL: 00641426
* NKC: kn20050425028
* SUDOC: 028156994
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q49623
* Commonscat Multimedia: Workers' Party of Korea
**Itsas armada** edo **itsas gudarostea** itsasoan borrokatzeko prestatutako gudaroste zatia da. Lur-armada eta aireko armadarekin batera Estatu bateko indar militarren multzoa osatzen du.

Itsas armadak gerraontziak erabiltzen ditu, bai eta ontzi anfibioak, itsasoz garraiatutako hegazkinak eta, herrialde batzuetan, itsasoz garraiatutako lur-indarrak, marineak kasu.

Estrategiaren ikuspuntutik, itsas armadaren papera herrialdearen kostaldetik baino haratago indarren proiekzioa da, tropak garraiatzeko eta itsas erreiak, beste itsas armadak eta portuak erasotzeko.

Itsas armada ospetsuak
----------------------

* Eusko Itsas Gudarostea
* Itsas Armada Garaiezina

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4508
* Commonscat Multimedia: Navy

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4074570-3
* LCCN: sh85090422
* NDL: 00564550
* NKC: ph127196
* NARA: 10644763
* AAT: 300137544
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4508
* Commonscat Multimedia: Navy
**Saint-Germaingo Ituna** 1919ko irailaren 10ean, Saint-Germain-en-Layeko gazteluan, Lehen Mundu Gerrako Aliatuek eta Austriak sinatu zuten hitzarmena da.

Itunak Habsburgotarren monarkiaren amaiera eta Austria-Hungariako Inperioaren zatikatzea ekarri zuen. Austriako Errepublika berrian (alemanieraz *Österreich* deitua) Alpeetako eta Danubio aldeko eskualde aleman-hiztun gehienak sartu ziren, baina ez Hego Tirol eta Sudeteak. Hungaria, Txekoslovakia (Bohemia, Moravia, Silesia eta Eslovakiarekin) eta Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresumaren independentzia onartu zen. Italiak Hego Tirol, Trentino, Trieste, Istria eta Dalmaziako uharte batzuk eskuratu zituen, Poloniak Galitzia eta Errumaniak Bukovina. Karintiaren hegoaldeak eta Sopronek plebiszituz erabaki zuten beren kokapena: lehenbizikoa Austrian gelditu zen eta bigarrena Hungarian. Horrez gain, Austriari Alemaniarekin batzea debekatu zitzaion. Klausula militarrei dagokienez, Austria-Hungariako Inperioaren itsas armada desegitea eta Aliatuen artean banatzea xedatu zen eta Austriari, gehienez, 30.000 boluntarioko armada izatea baimendu zitzaion. Austriari kalte ordainak ezarri zitzaizkion, baina ez zituen inoiz ordaindu.

Xedapen batzuek, hala nola, aleman-hiztun asko Txekoslovakia eta Italian kokatu izanak eta Alemaniarekin bat egitea debekatzeak, Austriar agintarien protesta eragin zuten. Austriako Errepublika berria ekonomikoki eta militarki ahula zen eta Gerrarteko garaiko Europan ezegonkortasun iturri kronikoa izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Treaty of Saint-Germain Encyclopædia Britannica

Kanpo estekak
-------------

* Saint-Germaingo Ituna Puntubi.com
* **(Ingelesez)** Itunaren testua Australian Treaty Series
* **(Ingelesez)** Europe after World War I The map as history

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192924
* Commonscat Multimedia: Treaty of Saint-Germain

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1165544261
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q192924
* Commonscat Multimedia: Treaty of Saint-Germain
**Rafeef Ziadah** (Beirut, 1979) kazetaria, poeta eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Libanon jaio arren, jatorri palestinarra du.

Biografia
---------

Errefuxiatu palestinarren familia baten hirugarren belaunaldiko kidea da. 1982an, PAE egozteko xedearekin Israel Libano hegoaldean indarrez sartu zenean, Ziadahren familiak ihes egitea erabaki zuen eta, urte luzez ibili ziren han eta hemen bidaiatzen,ez baitzuten errefuxiatu aitorpenik. Kanada hartu zuten bizileku denboraldi batez eta Torontoko York Universityn Zientzia Politikoak ikasketak burutu zituen. Gaur egun Londresen bizi da.

Jatorri duen lurraldean sekula egon ez bada ere, Palestinaren inguruko poemek agerian uzten dute bere kulturarekiko eta kausa politikoarekiko sentitzen duen pasioa eta atxikimendua. Israelgo Estatuak Palestinako lurraldea legez kontra indarrez hartu zuenetik palestinarrek jasandako sufrimendua islatzen dute bere poema gehienek. Hitzaren artista izaki, nazioartean aitorpena jaso du.

Oso gazte zelarik hasi zen idazten, eta, 2004an, jendaurreko lehen emanaldia eskaini zuen, arrazismoari lotutako bere esperientzia poema batean islatuz.

2009an, *Hadeel* ahotsezko lehen albuma kaleratu zuen, Palestinako gazteen omenez. Orduz geroztik, mundu osoko herrialdeetan barrena eskaini ditu poesia-tailerrak. 2011n, emanaldia eskaini zuen Londresen Remi Kanazi poeta amerikar-palestinarrarekin batera, *Poetic Injustice* liburuaren promozio biraren baitan. 2012an, Southbank Center Poets Olympiadean Palestinako ordezkari gisa hautatu zuten, eta urte berean, Helsinkiko World Village Festivalean parte hartu zuen. 2014ko azaroan, Palestinaren aldeko kontzertu batean parte hartu zuen Ziadahk DAM-Palestine hip hop talde palestinarrarekin batera.

Rafeef Ziadah bereziki eman zen ezagutzera *Shades of Anger* eta *We teach life, sir* poemen harira. Azken honetan, Israelgo armadak 2008ko abendutik 2009ko urtarrilera bitartean Gazan egindako bonbardaketei buruz ari da. Bideoak milaka bisita izan zituen on line argitaratu zen unean eta nazioartean ospetsu bilakatu zen. Eskoziako Parlamentuan, esaterako, *We teach life, sir* poeman oinarritutako argazki-erakusketa egin zuten *We Teach Life: The Children of the Occupation* izenburupean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).
2. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).
3. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).
4. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).
5. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).
6. ↑    (Noiz kontsultatua: 2016-08-26).

Kanpo estekak
-------------

Rafeef Ziadah - If My Words

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17628096
* Commonscat Multimedia: Rafeef Ziadah

---

 |

* Wd Datuak: Q17628096
* Commonscat Multimedia: Rafeef Ziadah