**Fermín Salvochea y Álvarez** (Cádiz, 1842ko martxoaren 1a - Cádiz, 1907ko irailaren 27a) andaluziar politikari bat izan zen, Cádizko alkate eta kantoiko presidente izatera iritsi zena Espainiako Lehen Errepublikan. Pentsamendu anarkistaren hedatzaile nagusietako bat izan zen XIX. mendeko Andaluzian. Federalista nabarmena zela, 1871n Langileen I. Internazionalean sartu zen. 1873an, kantonalismoaren garaian, Cadizko Kantoiko administrazio-batzordeko lehendakari hautatu zuten. 

Charles Bradlaugh, Robert Owen edo Thomas Paine bezalako jendeen eragina zuen haren prestakuntza ideologikoak; Erresuma Batuan egon zen bitartean ezagutu zituen haien lanak. Piotr Kropotkin komunista libertarioak ere eragina izan zuen, hainbat obra itzuli baitzituen. Harremanak izan zuen Espainiako zenbait pentsalari anarkistekin eta Mikhail Bakuninen «Aliantza-ko» kideekin, hala nola Anselmo Lorenzo edo Francisco Mora.

Biografia
---------

Cadizeko Plaza de las Viudasen jaio zen, nafar jatorriko familia batean. Aitona nafarra Cadizen ezarri zen merkataritzan aritzeko. Haren ama, Pilar Álvarez, Juan Álvarez Mendizabalen lehengusua zen.

Hamabost urte zituela, bere aitak, Cádizko merkataritza-burgesiaren tradizioei jarraituz, Ingalaterrara bidali zuen teknika komertzialak ezagut zitzan, eta bost urtez egon zen Londresen eta Liverpoolen. Baina, dirudienez, gehiago aztertu zituen garai hartako gizarte-arazoak merkataritzakoak baino. Robert Owen, Thomas Paine eta Charles Bradlaughekin harremanetan egon zen. Hogeita bat urterekin itzuli zen Cadizera, gizartea aldatzeko irrikaz, sozialismo utopikoaren doktrinen eraginpean. Bere tolerantzia eta eskuzabaltasunagatik ezagutarazten da.

Salvochea gazteak gogo biziz hartu zuen doktrina berria eta ateoa bihurtu zen. Harentzat, ateismoak, oro har, gainerako nazioetan baino zeregin garrantzitsuagoa du. Mugimendu libertario ororen funtsezko baldintza da, norbanakoaren aurrerapen aske ororen lehen urratsa. Espainia klerikalismo katolikoaren herrialde klasikoa da, Inkisizioaren herrialdea, eta ia erabat hondatu du Elizaren nagusitasun ilunak. Horregatik izan zen Salvochea bizitza osoan zehar ateismoaren propagandista erradikal eta nekaezina. Haren hitzetan, hauxe esan zuen: "zenbait liburuk eragin handia dute une jakin batzuetan gizon baten garapenean: Badakigu Ravacholek irakurri zuen lehen liburua Eugenio Sueren *El judío errante* eleberria izan zela. Liburu honen eragina ez zitzaion inoiz desagertu, bere adierazpenaren arabera. Gauza bera esan dezaket nitaz; Ingalaterran bizi nintzela Thomas Paine irakurri nuen lehen aldiz. Haren idatziek internazionalista bihurtu ninduten, eta oraindik haren eraginpean nago. 'Nire aberria mundua da, gizon guztiak nire anaiak dira eta nire erlijioa ongia egitea da.' Hitz horiek zirrara ahaztezina eragin zuten niretzat; nik zentzu sakona bilatzen nuen hitz bakoitzean, eta horiek betiko grabatu dira nire buruan. Geroago Robert Owen ezagutu nuen, komunismoaren ideal sublimea erakutsi zidan, eta Bredlow, ateismoaren ikuspuntuak ezagutarazi zidan. Gainerako guztia nire kontura garatu zen."

1868ko Salvochearen grabatua
La Gloriosaren ondoren, Cadizko *Askatasunaren Boluntarioen* batailoietako bateko buru izendatu zuten. 68ko gertakarietan aktiboki parte hartzen du, eta kartzelaratu egiten dute.

«Gefes (sic) del alzamiento republicano federal de España en 1869»: Fermín Salvochea, Francisco Suñer y Capdevila, Adolfo Joarizti, José Paúl eta Angulo, Pedro Caymó eta Bascós, José Antonio Guerrero Ludeña, Enrique Romero Rafael, Fraján Caroilán. Andres de Salasen marrazketa eta litografia. Espainiako Liburutegi Nazionala.
1869an askatuta, gobernuaren aurkako partida armatuak antolatu zituen Cadizko mendilerroan, gobernuaren tropek garaitu zuten, eta ondorioz Gibraltarren babestu zen. 1871n, Amadeo de Saboyak aldarrikatutako amnistiari esker, Cadizera itzuli zen. Uste da garai horretan egin zela Internazionaleko kide, nahiz eta ideia federalista eta errepublikanoen alde jarraitu zuen.

Cádizko kantoiko lider ukaezina, Cádizko alkate izan zen Lehen Errepublikan, eta neurri ugari hartu zituen elizaren eragina mugatzeko. Kandelariako mojak komentutik atera zituen, eskoletan "erlijioaren" ordez "moral unibertsalaren" irakaskuntza jarri zuen, dogma positiboak debekatuz. Santuen izenak zituzten eskolek izen berriak jaso zituzten, hala nola Arrazoia, Berdintasuna edo Harmonia. Santuei eskainitako kaleen izena beste kale laiko batzuengatik ere aldatu zituzten: Voltaire, Juárez, Jacobinos eta abar. Jai erlijiosoak kendu eta Errepublika Federalaren etorreraren jai zibiko bat sortu zuten. Kantoiaren kapitulua amaitzean, Pavía jeneralaren tropek atxilotu zuten. Sevillan epaitu zuten, eta betiko kartzela-zigorra ezarri zioten. Hainbat urtez egon zen atxilotuta Peñon de Velez de la Gomera eta Ceutan, Espainiaren subiranotasun-plazak Afrikako iparraldean. 1883an Cádizko Udalak lortu zion indultuari uko egin eta Marokora ihes egin zuen. Bide politiko eta parlamentarismoarekin desenkantatuta, presidio eta erbeste urteetan (Frantziara eramango duen ihesaren ondoren), irmoki anarkista egin zen, joera anarkokomunistakoa.

Alfontso XII.a hil zenean amnistiatua izan zen berriro, eta Cadizera itzuli zen. Han, El *Socialismo* egunkaria sortu zuen, eta, besteak beste, Piotr Kropotkin anarkokomunista ezagunaren artikuluak argitaratu zituen. Hala, pentsamendu anarkokomunista sartu zuen Espainiako giro akratetan, artean anarkokolektibismoari lotuta baitzeuden, eta barne-eztabaida sustatuz. Maiatzaren Leheneko lehen ekitaldiak antolatzen ditu Cadizen, 1890ean. Hori dela eta, hurrengo urtean modu prebentiboan atxilotu zuten. Espetxean zegoela, 1892ko Jerez de la Fronterako Nekazaritzako Matxinada gertatu zen. Lekukotza faltsuak egin zizkioten, eta hamabi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Amnistia berri bati esker, kartzelatik atera zen 1899an, eta Cadizera joan zen berriro (Pedro Vallina ezagutu zuen han), eta handik Madrilera abiatu zen laster. Han, Revista Blanca de los libertarios Juan Montseny eta Soledad Gustavorekin lan egingo du, eta, oro har, hiriburuko jarduera anarkistetan parte hartuko du. Bertan zegoela, 1902ko greba orokorra babestu zuen.

Herentziari eta familia ondasunei uko egin zien, behartsuenei emanez, eta bizitza luxu materialetik urrun, behartasunetik hurbil, egitea erabaki zuen.

Cadizera itzulita, 1907ko irailaren 28an hil zen, ohe-lanak egiten zituen taulatik erori ondoren. Hileta herri-doluaren adierazpen handia izan zen. Ehorzketan, euria egiten hasi zuen, segizioa udaletxearen ondotik pasatzen zenean. Alkateak esan zuen Udalean sartzeko: *Hau da* *bere etxea.* *Ez atera bertatik euria amaitu arte*.

Salvochearen proiekzioa
-----------------------

Fermín Salvochearen bustoa, Argüelles plazako 10. atariaren ondoan, Cadizen.
Vicente Blasco Ibáñez idazle valentziarrak Salvochearen kutsu bat sortu zuen Fernando Salvatierra izeneko *La bodega* eleberrian. Bigarren Errepublikan, Cádizen monumentu bat eraikitzea eztabaidatzen zen bitartean, El Campillo herriak, Huelva probintzian, Cadizko anarkistaren izena hartu zuen. Espainiako Gerra Zibilean, Aragoin matxinatutako tropen aurka borrokatu zen CNTren zutabeetako batek Cadizko alkatearen izena hartu zuen. 1980ko hamarkadako udal demokratikoak, Cadizen, kalea eta bustoa erabili zituen. Behin eta berriz agertzen da, ikuspegi lokalistatik, hiriko inauterietan. 2017an, Jesús Cañadas idazle cadizarraren *Las tres muertes de Fermín Salvochea* eleberri fantastikoa argitaratu zuen Rocaeditorial etxeak. Cadiz CF zaleen fakzioa batek bere buruari "Salvochea zutabea" deitzen dio. Gaur egun, hiriko Ateneo Libertarioak, Haur eta Lehen Hezkuntzako ikastetxe batek eta auzo elkarte batek dute izena. Cadizen bada oraindik oraindik loreak hilobian uzten dionik.

2015eko udal hauteskundeen ondoren, José María González Santos "Kichi" Cadizeko alkate berriak, Juan Carlos I.a errege emerituaren erretratua aldatu zuen alkatetzako bulegoan, Salvochearen erretratu batekin ordezkatuz.

Hil ondore herritarrek "Anarkiaren Santua" deitu zioten nagusi zen katolizismoaren antitesian.

Bestelako datu interesgarriak
-----------------------------

Kropotkinen zenbait lanen itzulpenez gain, antzerki txikiko lan batzuk idatzi zituen, besteak beste, *Cada mochuelo a su olivo*, Cadizen estreinatu zena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  F. Martí Gelabert: *La Primera República Española*, ed. Rialp, p. 133-134

Bibliografia
------------

* AAVV (1987). *Fermín Salvochea. Un anarquista entre la leyenda y la Historia*. Cádiz, 2009.
* Puelles, Fernando (1984). *Fermín Salvochea, república y anarquismo*. Sevilla.
* Mato Ortega, José Manuel; y Moreno Tello, Santiago (coord.) (2009). *Fermín Salvochea (1842-1907) Historia de un Internacionalista. Una herramienta para el futuro*. ed. Diputación de Cádiz.
* Íñiguez, Miguel: (2008). *"Enciclopedia histórica del anarquismo español"*. Asociación Isaac Puente, Vitoria.
* Parrilla Ortiz, Pedro (1983). *El Cantonalismo Gaditano*. Ediciones de la Caja de Ahorros de Cádiz.
* Rocker, Rudolf. *Fermín Salvochea*.
* Termes, Josep (1977). *Anarquismo y Sindicalismo en España*. ed. Crítica.
* Vallina, Pedro (1954). *Crónica de un revolucionario. Con trazos de la vida de Fermín Salvochea*. SOV CNT-AIT Cádiz, 2007
* Enrique Rojas Guzmán: *El Barba (Santo y ateo)*, editorial Dalya. ISBN 9788494695070.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q549352
* Commonscat Multimedia: Fermín Salvochea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 822615
* ISNI: 0000 0001 2117 6054
* BNE: XX874356
* BNF: 12098161q (data)
* CANTIC: a10828059
* GND: 119465043
* LCCN: n83037170
* SUDOC: 029332877
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120886
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q549352
* Commonscat Multimedia: Fermín Salvochea