recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau musika-tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «sekuentziadore».*
Musikan, **sekuentziadorea** MIDI edota audio-gertakariak grabatzeko, editatzeko, prozesatzeko eta erreproduzitzeko aukera ematen duen hardware- edo software-tresna da. Hasieran, sekuentziadoreak MIDI datuak prozesatzen zituzten hardware-tresnak ziren, baina gaur egun badira audio-informazioa ere prozesa dezaketen software-programak. Instrumentu elektronikoak MIDI bidez komunikatzen dira sekuentziazio-softwarearekin. Ordenagailu bidez musika konposatzeko edo moldatzeko erabiltzen den software nagusi mota da.

Historia
--------

Sekuentziatzailearen jatorria nagusiki elektronikoa den arren, ezagutzen den sekuentziadore oinarrizkoenetako eta zaharrenetako bat musika-kaxa dela esan daiteke. Arrabol birakari batetik irteten diren hortz txikietatik abiatuta, musika eskalaren arabera afinatutako mihi metaliko batzuk jotzen dira. Sekuentzia, beraz, arrabol birakarian "grabatuta" dago, hau da, partituraren transkripzio bat datu moduan (hortz bakoitza gertaera bati dagokio). Musika-kaxaren funtzionamenduaren antzera, pianola dago, baina kasu honetan sekuentzia kartoi zulatuan dago.

Lehen sekuentziadore elektronikoak 1970eko hamarkadan agertu ziren, eta analogikoak ziren, lehen sintetizadoreak bezala. Erabiltzen zuten interfazea CV/Gate izenekoa zen, edo tentsio bidezko kontrola. Korronte zuzeneko bulkadak bidaltzen zituzten, notaren altueraren araberako tentsio-maila batekin. Oso mugatuak eta programatzen zailak ziren; aldi berean aparatu bat kontrolatzea baino ez zuten onartzen, eta konpas gutxi zituzten eskura. 1983an MIDI sistemaren agerpenak eta musika arloko teknologia digitalaren aurrerapenak benetako iraultza ekarri zuten, hainbat gailu aldi berean kontrolatzea ahalbidetu baitzuten, baita soinuaren erreprodukzioari eragiten dioten parametroak ere (bolumena, *aftertouch*, panorama, modulazioa, portamentua, *reverb*, *chorus*, etab.). Puntu horretan lehen sekuentziadore digitalak (fisikoak) eta ordenagailuetarako programa sekuentziatzaileak hasi ziren merkaturatzen, urteen poderioz gero eta konplexutasun eta prestazio handiagoak izan dituztenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Musika Hiztegia] [2011]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q646683
* Commonscat Multimedia: Music sequencers

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4480511-1
* LCCN: sh90005022

 |

* Wd Datuak: Q646683
* Commonscat Multimedia: Music sequencers
**Lieve van Kessel** (Amsterdam, 1977ko irailaren 15a) herbeheretar hockey jokalari ohia da. 2004an zilarrezko domina irabazi zuen Holandako selekzioarekin. 2003an Europako txapeldun izan zen eta 2002an Munduko Txapelketako txapeldunordea.

Kirol-ibilbidea
---------------

Lieve van Kesselek nazioarteko 68 partida jokatu zituen eta 7 gol sartu zituen. Aurrelariak 2001eko amaieran egin zuen debuta selekzio nazionalean. 2002ko Pertheko Munduko Kopan holandarrek australiarren aurretik irabazi zuten atariko multzoa. Finalerdietan 1-0 irabazi zieten txinatarrei. Argentinako selekzioak irabazi zuen finala zazpi metroko txandan. 2003ko Europako Txapelketa Madrilen emakumezkoen Europako seigarren txapelketa izan zen, Holandako emakumeek euren bosgarren titulua irabazi zutelarik. Finalerdietan 5-1 irabazi ondoren, finalean 5-0 gainditu zituzten espainiarrak. Finalerdietan, herbeheretarrek Argentinako munduko txapeldunak garaitu zituzten zazpi metroko jaurtiketa eginda. Finalean, holandarrek 1:2 galdu zuten.Lieve van Kessel Herbehereetako txapelduna izan zen HC 's-Hertogenbosch taldearekin 2000 eta 2004 artean eta EuroHockeyko Txapeldunen Kopa ere irabazi zuen.2008ko urtarrilean, zuzendari bezala, Holandako emakumezkoen hockey indoor selekzioko talde teknikoko kide izan zen, brontzezko domina irabazi zuena pista estaliko Europako Txapelketan, Almerian (Espainia).

Olinpiar Jokoetako partaidetza
------------------------------

2001 eta 2004 artean, Van Kesselek 68 aldiz jokatu zuen Holandako taldearentzat, 8 gol sartuz. 2004an Atenasko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta zilarrezko domina lortu zuen. Ordutik aurrera, agur esan zion zelai nazionaleko taldeari.

Txapelketen zerrenda
--------------------

* 1998 –  Herbehereetako hockey indoor txapelketa
* 2002 –  Herbehereetako hockey indoor txapelketa
* 2002 –  Txapeldunen trofeoa
* 2002 –  Munduko txapelketa
* 2003 – Europako Txapelketa
* 2003 – Txapeldunen trofeoa
* 2004 – Olinpiar Jokoak

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Interlandhistorie - KNHB» *interlandhistorie.knhb.nl* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
2. ↑   «International Hockey Federation» *tms.fih.ch* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
3. ↑   «Olympedia – Hockey, Women» *www.olympedia.org* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2411338

 |

* Wd Datuak: Q2411338
**Selenge** (mongolieraz: Сэлэнгэ мөрөн, *Selengue mörön*; errusieraz:  Селенга, *Selengà*; buriateraz: Сэлэнгэ гол, *Selengue gol* edo Сэлэнгэ мүрэн, *Selenge müren*), Erdialdeko Asiako ibai luzea da, Mongolia eta Errusiatik igarotzen dena. 992 kilometroko luzera (1024 km beste iturri batzuen arabera) eta 447.000 km²ko arroa ditu.

Mongoliako eta Errusiako Buriatiako ibai nagusia da. Mongolian du iturburua, Ider (452 km) eta Delgermörön (445 km) ibaien bilgunean, eta Ulan-Ude hiria alderik alde igaro ondoren Baikal aintzirara isurtzen da. 680 km²ko delta eratzen du aintzira horretan. Orkhon du adar nagusia. Ontziz ibil daiteke Sühbaatar-eraino, apiriletik azarora arte.

Hidrometria
-----------

Selengeren emaria 28 urtez, 1970-1997 bitartean, neurtua izan da Kabansken, ahotik 43 kmra. Puntu horretan drainatutako eremuak 445.000 km² ditu, arro osoaren %99. Urteko batez besteko emaria 933,9 m³ segundokoa da. Emari handiena abuztuan du (2202,6 m³/s) eta txikiena otsailean (106,8 m³/s).

**Selenge ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Kabansken neurtuak**  
**Datuak: 1970 eta 1997 artean**

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .
2. ↑  Селенга *Great Soviet Encyclopedia. Slovari.yandex.ru*
3. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
4. ↑  Selenge Kabansken R-arcticnet.sr.unh.edu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q75745
* Commonscat Multimedia: Selenga

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4324971-1
* LCCN: sh89003703
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q75745
* Commonscat Multimedia: Selenga
*Artikulu hau mineralari buruzkoa da; ilargiko alegiazko biztanleak gaitzat duena beste hau da: «Ilargitarrak»*

**Selenita** (grezierazko selēnētik, "ilargia"), igeltsu mineralaren masa kristalino edo kristal garden formako barietate bat da.

Bere izenaren jatorria, Europa erdialdeko elezahar batean dago, non, kristalak, ilgoran eratzen direla dioen. Selenita kristal erraldoiak, geoda edo harkaitz hutsetan aurki daitezke.

Selenitazko xafla luze eta gardenak, xafla garden oso finetan bana daitezke, antzinatean, beiraren ordezko bezala erabiltzen zirenak. Antzinako Erroman, xafla hauek, lapis specularis deituak ziren. Gaur egun, selenita, harrobietatik atera eta igeltsu arrunt bezala erabiltzen da.

Ikus, gainera
-------------

* Naicako meatzea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q429768
* Commonscat Multimedia: Selenite

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2015002911
* NKC: ph536696
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q429768
* Commonscat Multimedia: Selenite
**Lee Hye-in**, koreeraz 강 영미,  (Ulsan, Hego Korea, 1995eko urtarrilaren 16a), eskriman aritzen den kirolari hegokorearra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Ezpata-taldeka* kategorian, Hego Korea ordezkatuz; Tokion, Estoniako taldearen (urrezko domina) atzetik, eta Italiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Hego Koreako taldea.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Choi In-jeong, Kang Young-mi, Lee Hye-in eta Song Se-rak.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Emakumezkoa, *Ezpata-taldeka* kategoria.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Lee Hye-in» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  "Lee Hye-in" *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55281991

 |

* Wd Datuak: Q55281991
**Likert eskala** psikometrian eta soziologian erabili ohi den galde sorta mota bat da. Rensis Likert psikologo amerikarrak proposatu zuen lehen aldiz. Likert eskala batean, galderak erantzuten dituenak hainbat baieztapenekiko adostasun maila adierazten du, eskuarki 5 mailako eskala batean. Adibidez, Likert eskala bat honelako galderek osatzen dute:

```
**Zinema atsegin dut**.
1. Ez nago batere ados.
2. Ez nago ados.
3. Zertxobait ados nago.
4. Ados nago.
5. Erabat ados nago.
```

Likert eskalako galdera bakoitzari Likert motako item, elementu edo galdera deritzo. Galderetako puntuazioen baturak aztertu beharreko ezaugarria behar bezala neur dezan, galderek norabide berean erakutsi behar dute ezaugarriarekiko egokitasuna. Galdera bakoitzeko emaitzak banaka edo beraien arteko korrelazioa neurtuz azter daitezke. Galde sortaren fidagarritasuna ere azter daiteke, Cronbachen alpharen bitartez esaterako.

Likert eskaletan arruntena 5 aukerako galdera da, baina 7 eta 9 puntuko galderako Likert eskalak ere erabili ohi dira. Eskuarki iritziaren neutraltasunaren adierazpena erdiko erantzunaren bitartez onartzen den arren, batzuetan adostasuna edo ez adostasuna adieraztera behartzeko 4 puntuko galderak ere erabili izan dira.

Beti erabateko adostasuna edo ez adostasuna adierazteko joera duten pertsonak direla eta, Liker eskalek izan dezaketen adierazgarritasun eza dela eta, aztertu beharreko ezaugarria norabide ezberdinetan azaltzen duten galderak ezar daitezke, pertsona hauek antzemateko, baina puntuazio hauen batuketa egiterakoan, norabide ezberdina duten galderen erantzunen alderaketa egin beharko da aurretik.

Likert eskalak aldagai ordinala osatzen duela pentsatu ohi da. Hau dela eta, azterketa estatistikoa egiterakoan, metodo ez parametrikoak erabili beharko dira (adibidez, Kruskal-Wallis froga erabili ahal izango da emaitzak aztertzeko, baina ez ordea ANOVA bariantza analisia. Halaber, mediana eta moda kalkulatu ahal izango dira galdera bakoitzeko erantzunak aztertzeko, ez ordea batez bestekoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q617473
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q617473
**Peleng uhartea**  (indonesieraz: *Pulau Paleng*) Indonesiako Sulawesiko ekialdeko kostaldeko uharte bat da eta Banggai uharteetako  (*Kepulauan Banggai*) handiena da. Bandako itsasoak eta Moluka uharteetako itsasoak inguratuta dago, 2.345 km²-ko azalera du eta 1.052 metroko altuera maximoa du itsas mailatik 

Uhartean bost barrutiko hiriburu daude: Bulagi, Tataba, Liang eta Salakan Sambiut. Peleng uharteko jende gehienak kokondoak, batatak eraitetik edo arrantzatik bizi dira. Uharteko hiririk handienak Bonganang eta Basiano dira.

Banggai uharteen taldeko Peleng inguratzen duten uharte txikiagoetako batzuk Banggai uhartea bera, Bowokan, Labobo, Kebongan, Kotudan, Tropettenando, Timpau, Besar salue, Kecil salue, Masepe eta Bangkulu dira.

* Hiriak:
	+ Basiano
	+ Bongangang
	+ Bulagi
	+ Lolantang
	+ Lukpenenteng
	+ Luksagu
	+ Pelei
	+ Mumulusan
	+ Salakan

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    *http://islands.unep.ch/IHB.htm#722.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1578714
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 7220474

 |

* Wd Datuak: Q1578714
Sex shopak Parisko Boulevard de Clichy kalean
**Sex-shopa** (ingelesez: *sex shop*, hitzez hitz «sexu denda») edo **denda erotikoa** sexu-jostailuak eta material erotikoak saltzen dituen denda bat da. Bibradoreak, dildoak, linjeria, pornografia eta arropa erotikoa saldu ohi dira bertan. Munduko lehen sex-shopa Flensburgen, Mendebaldeko Alemanian, ireki zen 1962an. Gaur egun, munduko hiri askotan zein online aurki daitezke sex-shopak. Sex-shopak sexu-industriaren ataletako bat da.

Denda erotikoak legeak erregulatu ohi ditu eta, beraz, haien egoera aldatu egiten da herrialde eta jurisdikzio batetik bestera. Ohikoena da adingabeek sarrera debekatua izatea, eta adin hori legearen araberakoa izango da. Leku batzuetan denda erotikoak eta haiek saldu ohi dutena debekatuta daude. Beste leku batzuetan baimenduta daude, eta film pornografikoak erakusteko lekuak dituzte, edo striptease nahiz peep showak eskaintzen dituzte. Helduentzako filmak eskaintzeko zinema bat ere egoten da batzuetan.

Internet bidez saltzen duten denda erotikoak ere badira. Horiek hazten joan dira azken urteotan, kontsumitzaileak pribazitate handiagoa duelako eta bere etxetik egiten duelako erosketa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221618
* Commonscat Multimedia: Sex shops

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4529547-5

 |

* Wd Datuak: Q221618
* Commonscat Multimedia: Sex shops
**Sex Pistols** punk musika taldea zen, Londresen 1975ean sortua. Mugimendu punka jarri zuten abian Erresuma Batuan, eta rock musikari andanaren eredua izan dira, nahiz eta haien ibilaldi profesionalak bi urte eta erdi baino ez iraun, eta 4 single eta estudio album bakarra ondu (*Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols*). Taldearen abestirik ezagunetarikoak God save the Queen eta Anarchy in the U.K. dira.

Sex Pistolsen hasierako kideak hauek ziren: Johnny Rotten abeslaria, Steve Jones gitarra-jotzailea, Paul Cook bateria-jotzailea eta Glen Matlock baxu-jotzailea. Sid Viciousek ordezkatu zuen Matlock 1977ko hasieran. Malcolm McLaren enpresariaren zuzendaritzapean, hautsak harrotu zituzten Erresuma Batuan. Maiz, kontzertuek oztopo ugari zituzten antolatzaile eta agintariekin, baina leporaino betetzen ziren.

1978ko urtarrilean, AEBetan zehar bira istilutsua egin ondoren, Rottenek taldea utzi zuen. Hurrengo hilabeteetan, gainerako hiru kideek kantak grabatu zituzten Sex Pistolsen historia islatu zuen filmerako: *The Great Rock 'n' Roll Swindle*. Sid Vicious 1979ko otsailean hil zen, heroinaren gaindosiak jota. Besteak 1996an batu ziren berriz, *Filthy Lucre Tour* izeneko bira egiteko. 2002az geroztik, gehiagotan elkartu dira show eta bira gehiago egiteko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q82545
* Commonscat Multimedia: Sex Pistols

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139711226
* ISNI: 0000 0001 2314 9033
* BNF: 13906451k (data)
* GND: 5339181-0
* LCCN: n79091632
* NKC: kn20010710612
* NLA: 35661282
* SUDOC: 033679436
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: sex-pistols

 |

* Wd Datuak: Q82545
* Commonscat Multimedia: Sex Pistols
**Piritoo**, Ixion eta Diaren semea zen, eta, Butesen alaba zen Hipodamiarekin ezkondu zenean, errege gazteak, bere anaiorde zentauroak gonbidatu zituen. Piritoo zein bere emaztea, zentauroekin senidetuta zeuden. Ezkontza handi bat izan zen, ospakizun handi batekin, non janaria eta edaria barra-barra egon zen. Zentauroak, mozkortu ondoren, Piritooren emaztea bortxatzen eta gonbidatutako emakumeak bahitzen saiatu ziren. Lapitarrek, gerra odoltsu baten ondoren, zentauroak garaitu eta Tesaliatik kanporatzea lortu zuten. Gonbidatutako gizonezko guztiak, zentauroen aurka batu ziren gudu bortitz batean. Horien artean zeuden lapitarrak, Piritooren senideak, hauek, Teseo batu zitzaielarik. Zentauro eta lapitarren arteko gudua, azken hauen garaipenarekin amaitu zen. Elezahar honek, zibilizazioaren barbarotasunarekiko garaipena sinbolizatzen du.

Teseo eta Piritoo, lagun banaezinak izan ziren, eta elkarrekin parte hartu zuten euren garaiko gerra balentrietan: Kalidongo basurdearen ehizan, argonauten espedizioan...

Bakoitzak, Zeusen alaba batekin ezkontzea erabaki zuen: Teseo Troiako Helenarekin, oraindik ume bat baino ez zena, eta Piritoo Persefonerekin. Lehenik, Helena bahitu zuten, eta Etraren zaintzapean utzi zuten, eta, ondoren, Hadesera jeistea erabaki zuten, Persefoneren bila. Dioskuroak, Helenaren nebak, euren arreba salbatzera joan ziren. Teseo eta Piritoo Hadesera jaitsi zirenean, bertan preso geratu ziren. Heraklesek, bere hamabigarren lanean, Zerberoren bila joan zenean, Hadeseko ateetatik gertu zegoenean, hantxe ikusi zituen Teseo eta Piritoo, kateatuta. Herakles ikusi zutenean, euren eskuak luzatu zizkioten, Heraklesen indarraren ondorioz berpiztuko balira bezala. Teseo, esku batetik helduz, altxatzea lortu zuen, baina Piritoo, bertan utzi behar izan zuen, jasotzerakoan, lurrak dardar egin baitzuen, eta, beraz, hau, betirako Hadesen geratu zen.

Olinpiako Zeusen tenpluko bi frontoietako batek, Piritooren ezkontzan gertatu zen lapitar eta zentauroen arteko borroka irudikatzen zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502156
* Commonscat Multimedia: Pirithous

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 31153124349524492652
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q502156
* Commonscat Multimedia: Pirithous
**Lluís Pasqual i Sánchez** (Reus, Katalunia, 1951ko ekainaren 5a) antzerki-zuzendaria da. Fabià Puigserver eszenografo eta zuzendariarekin batera, Lliure antzerki-talde iraunkorra sortu zuen, eta obra ugari zuzendu zituen talde harekin. Verdiren *Falstaff* opera zuzendu zuen 1983an; urte hartan bertan, María Guerrero Espainiako Antzerki Zentroko zuzendari izendatu zuten. 1984an, arrakasta handia lortu zuen Europa guztian Valle Inclánen *Luces de Bohemia* obrarekin. García Lorcaren *El público* (1986), Shakespeareren *Julio Zesar* eta opera batzuk ere (L. Berioren *La vera storia*; Rossiniren *Il Turco in Italia*) zuzendu ditu maisutasun handiz.

Espainiako Antzerki Saria jaso zuen 1990ean, eta Parisko Théâtre de L'Europe antzokiko zuzendari izendatu zuten urte horretan bertan. 1995-1996an, Veneziako Antzerki Biurtekoa zuzendu zuen. 1996an, Frantziako Ohorezko Legioko zaldun izendatu zuten. 1997tik 1999ra bitartean, Bartzelonako Ciutat del Teatre proiektua zuzendu zuen, eta Lliure antzokia zuzendu zuen 1991etik 2000ra bitartean, Guillem-Jordi Graellsekin batera.

Azken antzerki-muntaketa arrakastatsuak: 2006an, Shakespeareren *Hamlet*; 2009an, *La casa de Bernarda Alba*; 2010-2011, Harold Pinterren *Celebration*.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753135
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 42890590
* ISNI: 0000 0001 0718 4293
* BNE: XX1095280
* BNF: 146558188 (data)
* CANTIC: a10424970
* GND: 128477113
* LCCN: no2003115438
* NKC: xx0178121
* SUDOC: 056910398
* UB: a1234441
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04764/eu\_p\_0812/p0812

 |

* Wd Datuak: Q3753135
**Lestrade inspektorea** Sir Arthur Conan Doyle idazleak sortutako Sherlock Holmes pertsonaiaren eleberrietan agertzen den Scotland Yardeko fikziozko inspektore bat da. *His Last Bow* (1917) eleberrian agertzen denez bere izeneko lehen hizkia G. da.

Lestraderen deskribapena
------------------------

*A Study in Scarlet* eleberrian Holmes detektibeak Lestrade eta Tobias Gregson izeneko beste inspektore baten artean etengabeko lehia bat dagoela baieztatzen du.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Gregson Scotland Yardeko gizonik buruargiena da [...]. Bera eta Lestrade baldar talde bateko hoberentxuena dira. Azkartasun eta bizitasunez ekin ohi dute, baina egunerokotasunetik atera gabe. Gorrotagarriki egunean-egunekoak dira. Gainera batak bestea zangotrabatzen du. Edertasun profesional bikote baten adineko jeloskorrak dira. |  » |
| A Study in Scarlet. |

*The Hound of the Baskervilles* eleberrian Holmes detektibeak Lestraderi buruz Watson doktoreareari zera esaten dio: "nere iritziz, profesionalen artean onena da", honekin bere burua eta Scotland Yarden zerbitzupeko detektibe profesionalen arteko banaketa egin naizik. *The Adventures of Sherlock Holmes* eleberriko "The Boscombe Valley Mystery" istorioan dioenez Lestrade era honetan ere deskribatua bada: "gizon argala, huron baten antzekoa eta begirada iheskor eta zuhur eta ezkutukoa".

Lestrade inspektorea sarritan Sherlock Holmesen metodo ez konbentzinalekin amorratu egin ohi da. e exaspera con frecuencia por los métodos poco convencionales de Holmes. "The Boscombe Valley Mystery" istorioan Lestradek bere buruaz zera dio: "Gizon praktiko bat naiz". Halere, denborarekin detektibe ez ofizialaren arrakastak eta jokamoldea zinez onartu eta estimatzera iritsiko da. *The Return of Sherlock Holmes* eleberriko "The Adventure of the Six Napoleons" istorioan Lestrade inspektoreak Holmes detektibeari buruz zera dio: "Scotland Yarden ez gaude zuregatik jeloskor. Ez jauna, zuregatik oso harro gaude". Gainera Watsonek kontutan hartzen du aipamen horrek Holmes nabarmenki hunkitua ikusi zuen kasu urrienetakoa sortarazi zuela.

Londonen komunikabideek Lestrade inspektorea Scotland Yardeko detektibe onenetakoen gisan aurkezten dute. Holmesek behin batez Lestraderi buruz zera dio: "nahiz eta bere delituen konponpideetan ia trebeziarik ez egon, bere nekaezintasun eta erabakitasunak poliziako ofizial gisa kargurik gorenera eraman zuten. Bestaldetik, *The Return of Sherlock Holmes* eleberriko "The Adventure of the Second Stain" istorioan Lestrade inspektorea izango da modu zuzenean biktimaren maitale jeloskorra hiltzaile gisa identifikatuko duena, bienbitartean Holmesek era okerrean hilketa sekretuzko agiri batzuen lapurketa batekin loturik dauden hiltzaile profesionalek gauzatu dutelako ustean egongo da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1067723
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 11148631262330411192
* LCCN: nb2017002456
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1067723
**Llwyd ap Iwan** (1862ko otsailaren 20a - 1909ko abenduaren 29a ) galestar ingeniari, topografoa, esploratzaile eta aitzindari patagonikoa izan zen, galestar kolonizazioaren garaian Argentinan lan garrantzitsua bete zuena.

Hasierako urteak
----------------

Galesen (Britainia Handia) jaio zen 1862ko otsailaren 20an, bere amak Ann Lloyd zuen izena eta bere aita Michael Daniel Jones apaiza izan zen, Patagoniako Galesko Koloniako ideologo nagusietako bat. 1886an iritsi zen Patagoniara, une horretan eraikitzen ari zen Chubuteko Trenbide Zentraleko ingeniari bezala, Chubut ibaiaren arroan zegoen Galesko Chubut Koloniaren eta Golfo Nuevoko kostaldean zegoen Puerto Madryneko kokalekuaren arteko lotura egiteko. Patagoniako barnealdera zenbait espedizio egin zituen, horien artean mendilerroa, trenbidea eskualde horretara hedatzeko aukerak ebaluatzeko, baita Buenos Aires aintziraraino ere, Deseado ibaiaren arroa hainbat alditan, baita San Jorgeko Golkoko kostaldea zeharkatu zuen lehenetarikoa ere. Bidaia horietan, harreman onak izan zituen inguruan bizi ziren Patagoniako populazio aborigenekin, eta haien bidezidorretatik ibili zen, eta, batzuetan, haiekin bizi izan zen. Bere bidaietatik eta topografo bezala izan zuen esperientziatik abiatuta, Urriaren 16ko koloniaren lehen lan topografikoa egin zuen, eta, 1888an, Chubut lurraldearen mapa bat, non berak eta beste zenbait galestar kolonok egin zituzten esplorazioak zehazten diren, baita oraindik ibili gabeko zenbait bide indigena ere.

1891ko ekainaren 6an ezkondu zen Trelewen Myfanwy Ruffuddekin, Ellen Ruffudd eta Lewis Jonesen alaba zena. 6 seme-alaba izan zituzten: Mihangel Griffith, Alen, Mair, Llewelyn Huw, Mwyni eta Tegid Llwyd.

Fenix ibaiaren desbideratzea
----------------------------

Hilketa
-------

 Llwyd Ap Iwan-en hilobiaren argazkia Puerto Madryn-eko Lehorreratze Museoan.

Kanpo estekak
-------------

* Llwyd Ap Iwan: Un explorador galés en la Patagonia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6389658

 |

* Wd Datuak: Q6389658
**Sarah Evans**, sortzez Sarah Haycroft,  (Wandsworth, Londres Handia, Ingalaterra, 1991ko apirilaren 12a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari britainiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Erresuma Batuko taldearekin, Herbehereen eta Argentinaren atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Giselle Ansley, Grace Balsdon, Amy Costello, Fiona Crackles, Sarah Evans, Maddie Hinch, Sarah Jones, Hannah Martin, Shona McCallin, Lily Owsley, Hollie Pearne-Webb, Isabelle Petter, Ellie Rayer, Sarah Robertson, Anna Toman, Susannah Townsend, Laura Unsworth eta Leah Wilkinson-ek

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Sarah Evans "Haycroft"» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Sarah Evans "Haycroft"» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33084614

 |

* Wd Datuak: Q33084614
**Pickens konderria** (ingelesez: *Pickens County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jasper da. 2010eko zentsuaren arabera 29.431 biztanle zituen, Pickens kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pickens konderriak 602,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,7 ura dira. Beste 601,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.431 pertsonetatik 28.621 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 819 dira. 297 beltzak edo afroamerikarrak. 69 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 118 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 308 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498675
* Commonscat Multimedia: Pickens County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133690531
* LCCN: n80098263
* NARA: 10039127
* **Lekuak**
* OSM: 1020715
* TGN: 2000403

 |

* Wd Datuak: Q498675
* Commonscat Multimedia: Pickens County, Georgia
**Lalit Kumar Upadhyay**,  (Varanasi, Uttar Pradesh, India, 1993ko abenduaren 1a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Indiako taldearekin, Belgikaren eta Australiaren atzetik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Surender Kumar, Varun Kumar, Birendra Lakra, Vivek Prasad, Dilpreet Singh, Gurjant Singh, Harmanpreet Singh, Hardik Singh, Mandeep Singh, Manpreet Singh, Rupinder Pal Singh, Shamsher Singh, Simranjeet Singh, Nilakanta Sharma, P. R. Sreejesh, Sumit, Lalit Upadhyay eta Amit Rohidas-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Lalit Upadhyay» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Lalit Upadhyay» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26209508

 |

* Wd Datuak: Q26209508
**Locomotoras Albacete** Espainiako Albacete hirian lurrunezko tren-makinak fabrikatzen zituen enpresa izan zen, XIX. mendean.

Historia
--------

Goicoechea familiaren (Talgo) eta British Lancashire and Yorkshire Railway-ren kapitalarekin sortu zen konpainia. Bere fabrika Albaceten (Espainia) zegoen eta bertan Mikado lokomotorrak ekoizten zituen. 

John Hulse industria ingeniari ingelesa arduratu zen 1893an Espainiako hirian lurrunezko lokomotorrak fabrikatzeko oinarriak jartzeaz. XIX amaieran hiriburuan praktikatzen hasi zen fabrikako langileen futbol irakaslea ere izan zen, Gaztela-Mantxako aitzindari izan zen kirol hori praktikatzen. 

Horrela, afizionatuen futbol klub bat sortu zen enpresaren inguruan, Locomotoras Albacete Balón-Pie, John Hulsek ezarritakoa, Sheffield protokoloaren arabera futbol ingelesaren arauak ekarri zituen Albacete hirira, zeinak bere jarduera garatu zuen partida eta txapelketetan parte hartuz. batez ere Gaztela-Mantxa eta Murtziako eskualdeetan. Gaur egun Murtziako (1897), Alcázar de San Juan (1899) eta Villarrobledoko (1899) aisialdi taldeen aurkako partiden erregistroak daude. 

 Locomotoras Albacete Balón-Pie Taldea 1897an
Taldea hiriburuaren orduko kanpoaldean hasi zen jokatzen bere lehen partidak, "La Era La Primera" izenez ezagutzen den lurretan, baserriaren jabearen ezizenari erreferentzia eginez. 1899an Gabriel Lodares politikari eta enpresaburuak, geroago Albaceteko alkate izango zenak, kirol hasiberri honen zaletasuna piztu zuen eta taldea sortu zuen lantegitik gertuago baldintza hobeak zituen zelaia eskuratzea erraztu zuen, Campo del Paseo de la Cuba.

Fabrika Albacete hiriburuan bagoiak fabrikatzen zituen Foudres Guillot bezalako beste batzuei gehitu zitzaien.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   García-Saúco Beléndez, Luis Guillermo.  (mayo-agosto de 1991). «Orígenes del deporte en Albacete» *Albacete en su Historia: Museo de Albacete*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q101678887

 |

* Wd Datuak: Q101678887
**Posadas** Argentinako ipar-ekialdean eta Misiones probintziako hego-ekialdean kokaturik dagoen hiria da, bertako hiriburua. Parana ibaiaren ezker ertzean dago eta honek mugatzen du Paraguaitik.

Posadas, Misiones probintziako hiririk jendetsuena da. Jatorrian Parana ibaiaren ertza bakarrik hartzen zuen, inguru hau izan baitzen jendea bizitzen hasi zen Argentinako azkenetariko eremua. Hala ere, gaur egun, Argentinako ipar-ekialdeko jarduera eta hazkunde handienetarikoa duen hiria da. Parana ibaia zeharkatzen duen San Roque González de Santa Cruz zubiak lotzen du Encarnación hiriarekin (Paraguay).

Oberá hiritik 98 kilometrora, Puerto Iguazú hiritik 310 kilometrora, Asunción hiritik 380 kilometrora eta Buenos Aires hiriburutik 1003 kilometrora dago kokatuta, azken honekin etengabeko lotura du autobus ezberdinen bidez.

2010ean 344.833 biztanle zituen.

Historia
--------

* 1615eko martxoaren 25ean Roque González de Santa Cruz jesuitak fundatu zuen, *Anunciación de Itapúa* izenarekin. *Itapúa* hitzak guaranieraz "harriaren muturra" esan nahi du.

Demografia
----------

Guaraniak hirian gutxiengoa dira. Europar jatorrizko biztanleei dagokienez, alemaniar, poloniar eta ukrainar etorkinek ehuneko esanguratsua osatzen dute.

Euskal etxea
------------

Euskal Jatorri izeneko Euskal Etxea dago. Bertan euskara ikastaroak eman ohi dira.

Kanpo estekak
-------------

* Hiriko webgune ofiziala
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44238
* Commonscat Multimedia: Posadas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156015997
* BNF: 14554315f (data)
* GND: 5035239-8
* LCCN: n85353391
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q44238
* Commonscat Multimedia: Posadas
**Simon Bolivar museoa** 1983ko uztailaren 24an inauguratu zen, Simón Bolívar beraren jaiotzaren bigarren mendeurrenean. Ziortza-Bolibarren kokatuta dago, Bolívarren beraren arbasoen herrian, Errementarikua izeneko baserrian, Done Jakue bidearen ondoan. Orubea Simón Bolívar "Zaharra" zenaren familiarekin lotuta dago, hau da, Simón Bolívar "Askatzailea"-ren bosgarren aitona. Museoko bilduma Bizkaiko Erdi Aroko historiari eta Simón Bolívar "Askatzailea"-ren (1783-1830) ibilbide pertsonal eta politikoari dedikatuta dago.

Bilduma
-------

Museoaren sarreran ikonografia bolibarianoa erakusten da.

Lehen solairuan berriz Erdi Arotik ibilbide bat egiten da. bizimodua eta Erdi Aroko paisaia, eliza Erdi Aroan, ekintza ekonomikoak, burdinolak eta herriaren sorkuntza. Bigarren solairua Simon Bolivarri eskainia dago osoki,pertsonaiaren biografia, genealogia, Europara eginiko bidaiak, herrialde bolibariarren independentzia eta beste objektu batzuen bidez.

Ordutegia
---------

Asteartetik ostiralera: 10:00 – 13:00

Larunbat, igande eta jaiegunak: 12:00 – 14:00

Astelehena: Itxita (jaiegunak barne)

Uztaila eta abuztua: 17:00 19:00

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Simón Bolívar Museoa » Museoa» *simonbolivarmuseoa.com* (Noiz kontsultatua: 2018-03-01).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** r01e00000ff26d4661aa470b88b07821bd8d58380,r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f,r01e00000ff26d4661aa470b8e961d85e487feff5,r01etpd158aa63932619b9ec5ef33be2dc7c704843. «Museo Simon Bolivar en Ziortza - Bolibar (Bizkaia) | Museos en el País Vasco | Turismo Euskadi - Turismo en Euskadi, País Vasco» *turismo.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-03-01).

Kanpo estekak
-------------

* Simón Bolivar museoko web-orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069901
* Commonscat Multimedia: Simón Bolívar Museum in Ziortza-Bolibar

---

 |

* Wd Datuak: Q61069901
* Commonscat Multimedia: Simón Bolívar Museum in Ziortza-Bolibar
**Simon Pierre Gougnard**, (Nivelles, Belgika, 1991ko urtarrilaren 17a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari belgikarra da.

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa eskuratu zuen, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan belar-hockeyan eta Belgikako taldearekin, azkena Australia eta Indiaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Gauthier Boccard, Tom Boon, Thomas Briels, Cédric Charlier, Félix Denayer, Nicolas De Kerpel, Arthur De Sloover, Sébastien Dockier, John-John Dohmen, Simon Gougnard, Alexander Hendrickx, Antoine Kina, Loïck Luypaert, Augustin Meurmans, Victor Wegnez, Vincent Vanasch, Florent Van Aubel eta Arthur Van Doren-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil Brasil | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Simon Gougnard» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Simon Gougnard» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7518861

 |

* Wd Datuak: Q7518861
**Polo Grounds** New Yorkeko Upper Manhattanen egon ziren eta 1883tik 1957ra New York Giants, 1880tik 1885era New York Metropolitans, 1912tik 1922ra New York Yankees eta 1962 eta 1963 artean New York Mets beisbol taldeen egoitza izan ziren lau estadioren izena da.

Izenak dioen bezala, Polo Grounds 1876an, hasiera batean poloa praktikatzeko zelai bezala eraiki zen. Historian zehar izen hau jaso zuten lau eraikinetatik soilik lehena erabili zen benetan poloa praktikatzeko. Jatorrian hegoaldetik iparraldera kokatua 110 eta 112 kaleen artean eta mendebaldetik ekialdera Bosgarren Etorbidea eta Seigarren Etorbidearen artean, Central Parken ondoan, 1880an beisbol estadio bihurtu zen eta New York Metropolitans taldeak errentan hartu zuen. Estadioa talde honen eta New York Giants taldearen artean banatu zuten 1883 eta 1885 artean, eta izena New Yorken Giantsek izan zuten ondorengo estadio bakoitzarentzat geratu zen.

Laugarren eta azken Polo Grounds, Giantsek 1957ko denboraldiaren ondoren San Franciscora joan ziren arte, eta Metsek 1964an Shea Stadiuma amaitu zen arte erabili zutena izan zen ospetsuena, eta jende gehienak Polo Grounds bezala ezagutzen duena. "Polo Grounds" izena sekula ez zen nabarmenduta agertu estadiotako bakar baten ere, Metsek 1962an kartel handi batekin nabarmendu zuten arte. Egituraren azken bertsioa bere bainuontzi forma bereziagatik nabarmentzen zen, oso distantzia laburrekin ezkerreko eta eskuineko lorategietara, erdiko lorategia oso luzea zen bitartean. Izan ere, flyko pilota bakar bat ere ez zen *home run*ez irten ia 150 metroko luzera zuen zelaiaren erditik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1276360
* Commonscat Multimedia: Polo Grounds

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh00002070

 |

* Wd Datuak: Q1276360
* Commonscat Multimedia: Polo Grounds
***Simon eta Simon*** (ingelesez: *Simon & Simon*) 1980ko hamarkadako estatubatuar telesaila bat da. 1981eko azaroaren 24a eta 1989ko urtarrilaren 21 bitartean CBS telebista katean aireratu zen. Bertan antzezle nagusiak Gerald McRaney eta Jameson Parker aktoreak izan ziren.

Euskal Herrian 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean eta 1990eko hamarkadako hasieran ETB1 katean euskaraz aireratu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Telesaila aurkako izaera duten bi anaietan oinarritzen da: Rick Simon (Gerald McRaney) eta A.J. Simon (Jameson Parker). Rick Vietnamgo gerrako beteranoa da, hortaz kaleko giroaz eta bizitzan bere anaiak baino eskarmentu handiagoa du, aldiz A.J izaera intelektualagoa du. Rickek bere anaiarentzat maila baxuagoa dutela uste duen gauzak gustukoak ditu: adibidez, bere kamioneta sendoa, aldiz A.J. diseinu zalea da, ondorioz 1957ko Chevrolet Bel Air kirol autoaren jabea da, beranduago Chevrolet Camaro Z28 kirol auto bat izango duelarik. Rick izpiritu askeko gizona denez itsasontzi batean bizi da, justizia bere eskuz hartzearen aldekoa delarik, aldiz A.J.-ri gizartearen arauen barnean jokatu eta bizitzea gustukoa du. Biak elkartu eta detektibe agentzia bat sortuko dute.

1982an telesailaren ekoizpena eten egin zen, ekoizleek Magnum P.I. telesaila ospetsua sortzeko ideia baitzuten. Halere, Simon eta Simon telesailak audientzia aldetik izandako arrakastaren ondorioz telesaila berrekitea erabaki zuten, maiz bi telesailen arteko argumentua eta pertsonaien arteko gurutzaketak ere emititu zirelarik.

Kanpo estekak
-------------

* *Simon eta Simon* telesailaren hasierako abestia entzungai
* *Simon eta Simon* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1968375

 |

* Wd Datuak: Q1968375
**Las Animas konderria** (ingelesez: *Las Animas County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Trinidad da. 2010eko zentsuaren arabera 15.507 biztanle zituen, Las Animas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Las Animas konderriak 12.368,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,93 ura dira. Beste 12.361,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.507 pertsonetatik 14.845 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.446 dira. 195 beltzak edo afroamerikarrak. 170 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 98 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 183 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q128075
* Commonscat Multimedia: Las Animas County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133686356
* LCCN: n80037707
* NARA: 10039133
* **Lekuak**
* OSM: 415785
* TGN: 2000227

 |

* Wd Datuak: Q128075
* Commonscat Multimedia: Las Animas County, Colorado
*Artikulu hau greziar jainkoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ponto (argipena)».*

Greziar mitologian **Ponto** edo **Pontos** (antzinako grezieraz Πόντος "itsasoa", latinez *Pontus*), antzinako itsasoko jainko aurreolinpiar bat zen, Gearen semea eta Uranoren anaia. Hesiodok (Teogonia, 116) Geak Ponto berak bakarrik erditu zuela kontatzen du, inor bikotekide bezala izan gabe. Berarentzat, Ponto, ez da itsasoaren pertsonifikazio bat baino askoz gehiago. Higiniok (Fabulak) Ponto, Geak Eterrekin, airearekin izan zuen semea dela dio.

Gearekin, itsasoko agureak ziren Nereo eta Taumanteren (itsasoaren "miraria") aita izan zen, itsasoaren alde arriskutsuenena, Fortzis eta honen emazte eta arreba Zetorena, eta Euribia jainkosa "indartsua"rena. Talasarekin (honen izenak "itsasoa" soilik esan nahi du baina erro aurregreziar batean) Telkinen aita izan zen.

Ozeano itsasoko titanarekin alderatu, honen presentzia greziarren artean askoz garbiagoa zelarik.

Iturriak
--------

* Apolodoro (Liburutegi mitologikoa) I.2
* Hesiodo (Teogonia) v.107, 131 eta 233

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190563
* Commonscat Multimedia: Pontus (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2002011041
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q190563
* Commonscat Multimedia: Pontus (mythology)
**Sharp konderria** (ingelesez: *Sharp County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ash Flat da. 2010eko zentsuaren arabera 17.264 biztanle zituen, Sharp kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sharp konderriak 1.570,66 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,17 ura dira. Beste 1.565,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.264 pertsonetatik 16.689 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 290 dira. 91 beltzak edo afroamerikarrak. 164 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 49 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 265 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61481
* Commonscat Multimedia: Sharp County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137191414
* LCCN: n79022917
* **Lekuak**
* OSM: 1818432
* TGN: 2000172

 |

* Wd Datuak: Q61481
* Commonscat Multimedia: Sharp County, Arkansas
**Sharpevilleko sarraskia** polizi errepresio gertaera bat izan zen, 1960ko martxoaren 21ean Sharpevillen jazo zena, Hegoafrikako Transvaal probintzian. Poliziaren bortizkeriaren ondorioz, 69 pertsona hil eta 180 zauritu ziren. Gertakari horren oroitzapena eginez, 1966tik aurrera Arrazakeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna ospatzen da martxoaren 21ean.

Historia
--------

1948tik aurrera, apartheid politikak indarrean zeuden Hegoafrikan. 1960ko martxoaren 21ean, beltzen mugikortasuna mugatzen zuten legeen kontrako manifestazio baketsua egin zen Sharpevillen. Ehunka manifestari herriko komisaldegirantz joan ziren, gobernuak inposatu nahi zien pasea aldean eraman gabe. Jai giroan egin zuten ibilaldia, kantuz eta dantzaz. Poliziak, ordea, tiro egin zuen haien kontra, eta 69 zibil hil, eta 180 zauritu zituen.

Bai Hegoafrikan, bai atzerrian, protestaldi ugari egin ziren Sharpevilleko tiroketa salatzeko. Elkartasun keinu gisa, Albert Luthulik, Nelson Mandelak eta beste buruzagi beltz batzuek beren paseak erre zituzten. Martxoaren 30ean, 30.000 lagun manifestatu ziren Lurmutur Hirian sarraskiaren aurka. Horiek horrela, Hegoafrikako Gobernuak larrialdi egoera ezarri zuen, eta 11.727 pertsona atxilotuak izan ziren. Afrikako Kongresu Nazionala (ANC) eta Pan-Afrikar Kongresua (PAC) ilegalizatu zituzten, eta alderdi horietako buruzagiek ihes egin, edo klandestinitatera jo behar izan zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Arrazakeriaren Aurkako Eguna, 1960ko Sharpevilleko sarraskia gogoan.*  hamaika.eus (Noiz kontsultatua: 2022-1-4).
2. 1 2   McRae, Matthew. *The Sharpeville Massacre.*  Canadian Museum for Human Rights, humanrights.ca (Noiz kontsultatua: 2022-1-4).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q518753
* Commonscat Multimedia: Sharpeville massacre

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh96002524
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q518753
* Commonscat Multimedia: Sharpeville massacre
***Laurogeita hamabost Tesiak*** edo ***Boterearen Indulgentzien Eztabaida*** Martin Lutherrek 1517an proposaturiko eztabaida akademiko baterako zerrenda bat izan zen, Europa sakonki aldatuko zuena. Luther teologia moraleko irakaslea zen Wittenbergeko Unibertsitatean, Alemania. *Laurogeita hamamost Tesien* ondorioz Erreforma deitzen den zisma hasi zen, Eliza Katolikoarekin gatazka sortuz.

Testuaren gai nagusia apaizek indulgentziak salatzeko zuten gehiegizko praktikaren aurkako posizioa zen. Indulgentzia hauek norberaren edo matatutako pertsonaren bekatuen aurka purgatorioan bete beharreko zigor tenporala murrizten zuten ziurtagiriak ziren. Bere *Tesietan* Lutherek argudiatu zuen Jesukristok eskatzen zuen damua ispirituala izan behar zela, eta ez kanpoko konfesio sakramentalaren ondorioa. Bere ustez, indulgentziek kristau pekatarien benetako damua eta pietatea ekiditen zuten, horren gainetik joan baitzitezkeen indulgentzia eskatuz. Luteroren aburuz, indulgentziek Kristauei pobreenak lagundu eta beste ontasun ekintza batzuk egiteaz libratzen zituen, erosten zituzten indulgentziak espiritualki balio handiagokoak baitziren. Lutheroren ustez posizio honek aitasantuarenarekin bat egiten zuen, baina, errealitatean, XIV. mendeko bulda baten aurka egiten zuten. Tesiak ez ziren, hala ere, Lutheren posizioa, baizik eta eztabaidarako proposaturiko gaien zerrenda bat.

Lutherrek bere *Tesiak* Alberto Brandenburgokoari bidalitako gutun batean atxikitu zituen, Mainzeko apezpikua zena, 1517ko urriaren 31n. Data hau hartzen da Erreforma protestantearen hasiera gisa, eta urtero gogoratzen da Erreformaren Eguna delako jai egunarekin. Tradizioak do *Tesiak* Wittenbergeko Santu Guztien Elizako atean jarri zituela, hala nola beste ate batzuetan, urriaren 31ean edo azaroa erdialdean zehar. *Tesiek* harrera handia izan zuten eta azkar inprimatu ziren, itzuli eta Alemania zein Europa osoan zehar banatu. Johann Tetzel predikadorearekin panfleto gerra bat hasi zuten, Lutherren fama oraindik gehiago handituz. Lutherren nagusiek heresia leporatu zioten, eta 1521ean eskumikatu zuten.

Testu hau Erreformaren abiapuntutzat hartzen bada ere, Lutherren ustez ez zen eliza bera banatuko zute beste gai teologiko batzuk baino garrantzitsuago, *Sola fide* edo *De Servo Arbitrio* testuetan jasotzen direnak bezala.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q157506
* Commonscat Multimedia: 95 theses

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 109152138628310981754
* GND: 4228382-6
* LCCN: no2016168656
* NKC: aun2015873089
* NLA: 56963527
* SUDOC: 120743647
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q157506
* Commonscat Multimedia: 95 theses