Bath-en tenpluko Sulis Minervaren estatuaren urre koloreko brontzezko burua, 1727an Stall Streeten aurkitu zena eta orain Bath-en Terma erromatarretan erakusten dena.
Batheko Sulis Minervako tenpluko frontoiaren hondakinak. Buru bizartuak Gorgona antzeztu lezake, jainkosaren sinboloa.
**Sulis,** edo **Sul** latindar genitiboaren marka kentzen bada, Britaniako azpimunduaren jainkosa zelta bat izan zen. Batheko (latinez, *Aquae Sulis*, Sul-en urak) ur termalen jainkosa zaindaria izan zen. 

Britania erromatarrean, Sulis Minerva gisa gurtu zuten, eta *Aquae* Sulis-en tenplu bat eraiki zuten 60-70 urteen artean, antzinako santutegi zelta baten ordez. 

Aurkitu diren botozko eskaintza eta inskripzioak dituzten berunezko oholtxoek, jainkosa elikatzaile gisa, bizitza ematen duen ama jainkosa gisa eta bere debotoek nahi dituzten madarikazioen agente eraginkor gisa ikusten zutela iradokitzen dute.

Etimologia
----------

*Sulis* izenaren esanahi zehatza oraindik ere hizkuntzalarien arteko eztabaida-gaia da, baina aukera bat da "Begi/Ikuspegi" hitzetik etortzea, "begi, arrail" *esanahia* duen irlandar "*súil*" ahaidetuta egonez gero. Irlandar hitza, aitzin-zelterazko *\*sūli-*tik eratorria dela ematen du, eta hori, aldi beran, zenbait indoeuropar hizkuntzetan agertzen den eta eguzki esan nahi duen hitzekin lotuta egon daiteke, ahla nola,. a (cf. ηέλιος, Homeroren gairako grezieran ; sánskritozko *sūryah*, eta protoindoeuroparrezko *\*suh2lio-*).

Eguzki-jainkosa
---------------

Bere izenaren etimologian oinarritua, eta etimologia hori zuzena bada, bai eta beste ezaugarri batzuetan ere, Sulis erromatarren aurreko eguzki-jiankosa gisa uler daiteke. Ikusmenarekin eta lege zibilarekin erlazionatuta bide dago. Are gehiago, ikertzaile batzuek, eguzkiaren jainkosa zelta dela iradoki dute. Haren Sulevia bazkidea eta antzeko beste izen batzuren lekukjotzak aurkitu cdituzte beste leku batzuetan. Bere baliokide irlandarra Brigid jainkosa litzateke.

Cayo Calpurnioren latindar epitafioa, Batheko Sulisen apaiza, 75 urte zituela hil zen, eta horrela gogoratu zuen emazteak, emakume libreak.

Sinkretismoa Minervarekin
-------------------------

Bath-eko tenplu erromatarra Sulis Minervari eskainia zegoen, bertako jainkosa nagusia. Hau da, sinkretismo edo *interpretatio romana* prozesu bat eman zen. Minerva erromatarrarekin identifikatu zutelako, Sulis jakinduriaren, profezien, osasunketen eta artisautzaren jainkosa ere zela ondorioztatu da.

Sulis ez zen Minervarekin sinkretismoa partekatzen zuen jainkosa bakarra. Senua izena Minervaren irudia daramaten botozko plaketan agertzen da, eta Brigantia, brigantiarren jainkosa babeslea, Minervarekin lotutako ezaugarri asko ere partekatzen ditu. Jainko erromatar berarekin hainbat jainko zelta identifikatzea ez da ezohikoa (Marte eta Merkurio hainbat izen zeltekin lotu ziren). Baina, bestalde, jainkosa zeltek sinkretismoarekiko uzkur egiteko joera dute. Sulis Minerva jainkosa zelta baten eta haren homologo erromatarraren arteko parekatze-kasua bakanetako bat da.

Minervari egindako eskaintzak arruntak dira bai Britainia Handian bai Europa kontinentalean, normalean inolako kalifikazio edo interpretazio zeltarik gabe. (Cf. Belisama beste salbuespen bat da).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Joyce Reynolds y Terence Volk, "Review: Gifts, Curses, Cult and Society at Bath", *The Temple of Sulis Minerva at Bath*: vol. 2 *The Finds from the Sacred Spring*, en *Britannia* **21** (1990:379-391).
2. ↑  Delamarre, Xavier (2003). *Dictionnaire de la langue gauloise* (2. argitalpena). Errance. 287. or.
3. ↑  Zair, Nicholas (2012). Reflexes of the Proto-Indo-European Laryngeals in Celtic. Brill. 120 or.
4. ↑  Patricia Monaghan, *The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore*, p. 433.
5. ↑  Kotch, John T. *Celtic Culture: Aberdeen breviary-celticism*, p. 1636.
6. ↑   Dexter, Miriam Robbins.  (Otoño-Invierno de 1984). *Proto-Indo-European Sun Maidens and Gods of the Moon.*  25, 137–144 or..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q862660
* Commonscat Multimedia: Sulis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 13109451
* GND: 119063549
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q862660
* Commonscat Multimedia: Sulis