recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alderantzizko Krebsen zikloa** edo **azido trikarboxilikoen ziklo erreduktorea** bakterio batzuek erabiltzen dituzten erreakzio kimiko sekuentzia da konposatu organikoak lortzeko karbono dioxidoa eta ura erabiliz, energia handiko agente erreduktore batzuk direla medio.

Funtsean Krebsen zikloa da baino alderantziz. Krebsen zikloan konposatu organiko bat oxidatu egiten da karbono dioxidoa eta ura sortuz, eta organismoarentzat indar errektorea lortuz. Alderantziko zikloa bakterio batzuek erabiltzen dute (Aquificota esaterako) konposatu organikoak lortzeko, eta agente erreduktore bezala hidrogenoa, sulfuroak eta tiosulfatoa. Beste prozesu batzuk existitzen dira, adibidez organismo fotosintetikoek Calvin zikloa erabiltzen dute.

Ezberdintasunak
---------------

Nahiz eta Krebsen ziklo alderantzikatua izan, ezberdintasun gutxi daude bien artean. Hau da Krebsen zikloan gertatzen diren erreakzio gehienak alderantzikagarriak direlako. Esaterako, sukzinatoaren oxidazioa alderantzikagarria da:

sukzinato + FAD ⇌ fumarato + FADH2
Hortaz, entzima bera erabili daiteke (sukzinato deshidrogenasa) erreakzioa edozein noranzkotan katalizatzeko. Ezberdintasunak datoz erreakzio itzulezinetan, taulan adieraziak.

| Arrunta | Alderantzizkoa |
| --- | --- |
| oxaloazetato + azetil-CoA → zitrato
(zitrato sintasa) | zitrato → oxaloazetato + azetil-CoA
(zitrato liasa) |
| α-zetoglutarato + NAD+ + HS-CoA → sukzinil-CoA + NADH + H+ + CO2
(alfa-zetoglutarato deshidrogenasa) | sukzinil-CoA + Fdred + CO2 → α-zetoglutarato + Fdox + HS-CoA
(alfa-zetoglutarato sintasa) |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Evans, BB; Arnon, DI.  (1966). *A new ferredoxin-dependent carbon reduction cycle in a photosynthetic bacterium.*  Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 928-934 or..
2. ↑   **(Ingelesez)** Buchanan, BB; Arnon, DI.  (1990). *A reverse KREBS cycle in photosynthesis: consensus at last.*  Photosynthesis research, 47-53 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22283601
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q22283601
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Center da. 2010eko zentsuaren arabera 25.448 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 2.161,65 kilometro koadro ditu. Horietatik 101,1 ura dira. Beste 2.060,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 25.448 pertsonetatik 20.699 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.164 dira. 4.414 beltzak edo afroamerikarrak. 61 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 76 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 181 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110389
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144257150
* LCCN: n81083846
* NARA: 10040210
* **Lekuak**
* OSM: 1840928
* TGN: 2002073

 |

* Wd Datuak: Q110389
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Texas
Matematikan, **alderantzizko poloniar notazioa**, **atzizki notazioa**, **idazkera poloniar alderantzizkoa** edo **postfixu bidezko notazioa** datuak sartzeko metodo aljebraiko alternatibo bat da. Notazio mota hori Charles Leonard Hamblin australiar filosofoak eta informatikako zientzialariak sortu zuen 1950. urtean. Poloniar notaziotik eratorria da, zeina Jan Łukasiewicz poloniar matematikariak sortu zuen 1920aren inguruan. Poloniar notazioan bezala ez da adierazi behar parentesirik ezta beste mugatzailerik ere aurrena egin behar diren kalkuluak adierazteko, hala ere ez dago anbiguotasunik ebazte ordenaren gainean. Eragileak zenbakizko balio elkartuen atzetik joan behar dira.

Notazioa
--------

Eragileak zenbakien atzetik joan behar direnez, batuketaren alderantzizko poloniar notazioa hau da:

{\displaystyle \,\ a\ b\ {+}}
Egiunezko notazioan (artizkia) hau da:

{\displaystyle \,\!a+b}

  


**ERAGIKETEN ZENBAIT ADIBIDE ETA NOTAZIO**| Eragiketa | Egiunezko notazioa | Poloniar notazioa | Alderantzizko poloniar notazioa |
| --- | --- | --- | --- |
| {\displaystyle \,\!a+b} | a+b | + a b | a b + |
| {\displaystyle \,\!{a+b} \over c} | (a+b)/c | / + a b c | a b + c / |
| {\displaystyle \,\!{{a\cdot b}-{c\cdot d}} \over {e\cdot f}} | ((a\*b)-(c\*d))/(e\*f) | / - \* a b \* c d \* e f | a b \* c d \* - e f \* / |

Ikus, gainera
-------------

* Poloniar notazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379695

 |

* Wd Datuak: Q379695
**Seitavuopio** aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira txiki bat da. Markkina eta Maunu herrien parean dago eta Lätäseno ibaiak iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du; **Seitavuopio**, Lätäsenoren azkeneko aintzira da, Könkämäenorekin batu eta Muonionjoki ibaia sortu aurretik. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira. Nahiz eta, aintzira ez dagoen babesturik, bertan inguruko eremu basatietan babestuak dauden hegazti ugari aurki daiteke; hala nola, aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267281

 |

* Wd Datuak: Q12267281


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
**Seiurte** 1997an Durangaldean sortutako rock musika taldea da, Berrizen egoitza duena.

Ibilbidea
---------

Lehenago *Izurrai* taldean aritu ziren Julen eta Iokinek sortu zuten. Musika munduan sei urte lehenago hasiak zirenez, hau kontutan hartuta, beren lan berriari SEIURTE izena jartzea pentsatu zuten. Handik gutxira, Markiñako gure laguna den Iker sartu zen bateria jotzen, aurretik TAUPADA taldean ibilitakoa.

Hirurok lehenengo maketaren ("...orain...") lehenengo kotzertuak ematen hasi ziren. Maketa hori 1998.urtean grabatu zuten. Kontzertu hauek ematean, beren buruak ezagutarazi zituzten. 2000. urtean, Ikerrek taldea utzi zuen, eta Hissopus taldeko baterijolea zen Ekainek hartu zuen bere lekua.

Ekain taldean sartzean, abesti berriak egiteari ekin zioten, horrela 2001.urtean, bigarren maketa atera zuten ("Non" ). Bertan soinu gogorrenak uztartu zituzten. Hau aurkezteko Durangaldeko hainbat talderekin bira antolatu zuten gaztetxeetatik. Bira arrakastatsua izan zen orokorrean. 2002an Gaztea maketa lehiaketa irabazi zuten.

Hainbat urteetan egindako abestiekin bilduma bat egitea erabaki zuten, maketa aurkeztu eta gero, urte haietan sortu eta grabatu ez ziren abesti asko ez galtzeko.Horrela, grabaketa berri bati egin zioten, 2002. urtea zen. Grabaketaren ondoren beste gitarra-jotzaile bat taldean sartzea beharrezkoa ikusi zuten eta ZER taldeko gitarra-jotzailea, Iñaki, sartu zen, ENE BADA taldeko baxujolea zena. Ordutik, laukote moduan jarraitzen dugu taldean.

Bildumatxo honekin, Euskadi Gaztea-ko 12. Maketa lehiaketaren irabazleak izan ziren eta honek Metak diskoetxearekin gure lehenengo KD-a grabatzeko ateak ireki zizkieten. Lehiaketa irabazteak oihartzun handia eduki zuen eta ordura arte gutxi baziren, ezagutzen zituztenak orduan gauzak asko aldatu ziren.

Partaideak
----------

* Iokin (ahotsa eta gitarra)
* Iñaki (gitarra)
* Julen (baxua)
* Ekain (bateria)

Diskografia
-----------

* *Bapatean* (2003)
* *Ekiozu* (2004)
* *Jauzia* (2006)
* *Plateruenan zuzenean* (2007)
* *4* (2009)
* *Atlantida* (2012, Baga-Biga)
* *Elkar Estudioa Sesioak* (2014, Elkar)
* *Ezpalak* (2015, Estoldetan)
* *Cabo Cañaveral* (2021, Estoldetan)

Sariak
------

* Gaztea maketa lehiaketa: 2002

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Maketa Lehiaketa, 27. irabazlearen bila» *Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
2. ↑   «Atlantida» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).
3. ↑   «Elkar Estudioa Sesioak» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).
4. ↑   «Ezpalak» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).
5. ↑   «Cabo Cañaveral» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).

Kanpo estekak
-------------

* Seiurte taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Euskal musikaEuskal musika | Artikulu hau **Euskal musika Wikiproiektuari** lotuta dago. Honelako artikuluekin lagundu nahi baduzu, jo ezazu wikiproiektuaren orrira. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267280
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 307209514
* BNE: XX262500
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Badok: seiurte

 |

* Wd Datuak: Q12267280
**Alil azetatoa** konposatu organikoa da CH2=CHCH2OCOCH3 formula duena, esterren familiakoa. Likido kolorgea, sukoia eta toxikoa da.

Alil alkohola prestatzeko usatzen da.

Sintesia
--------

Alil azetatoa industriaki prestatzen da propenoa azido azetikoarekin erreakzionaraziz paladioa katalizatzaile gisa baliatuz.

{\displaystyle {\ce {CH2=CHCH3 + CH3COOH + 1/2 O2 -> CH2=CHCH2OCOCH3 + H2O}}}

Erabilera
---------

Alil azetatoa erraz hidrolizatzen da alil alkohola emateko zein hainbat polimero berezien aitzindaria den.

{\displaystyle {\ce {CH2=CHCH2OCOCH3 + H2O -> CH2=CHCH2OH + CH3COOH}}}

Alil azetatoa hidrogeno peroxidoaren eraginez oxidatu egiten glizidola emanez, ondoren glizerinara oxidatzen dena.

{\displaystyle {\ce {CH2=CHCH2OH + H2O2 -> CH2OCHCH2OH + H2O -> CH2OHCHOHCH2OH}}}

Azetato taldearen ordezkapena jasan dezake: hidrogeno kloruroarekin alil kloruroa ematen du 

{\displaystyle {\ce {CH2=CHCH2OCOCH3 + HCl -> CH2=CHCH2Cl + CH3COOH}}}

eta hidrogeno zianuroarekin alil zianuroa,

{\displaystyle {\ce {CH2=CHCH2OCOCH3 + HCN -> CH2=CHCH2CN + CH3COOH}}}

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** PubChem. «Allyl acetate» *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (Noiz kontsultatua: 2022-12-05).
2. ↑   **(Ingelesez)** Krähling, Ludger; Krey, Jürgen; Jakobson, Gerald; Grolig, Johann; Miksche, Leopold.  (2000-06-15). Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA ed. «Allyl Compounds» *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry* (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): a01\_425. doi:10.1002/14356007.a01\_425. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2022-12-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4488673
* Commonscat Multimedia: Allyl acetate

---

* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 591-87-7
* ChEMBL: CHEMBL1890774
* ChemSpider: 13862665
* PubChem: 11584
* UNII: E4U5E5990I
* SMILES: ID
* InChI: ID
* InChI key: ID
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 591-87-7

 |

* Wd Datuak: Q4488673
* Commonscat Multimedia: Allyl acetate
**Satoru Iwata** (岩田 聡, Sapporo, 1959ko abenduaren 6a - Kioto, 2015eko uztailaren 11) japoniar bideo-joko programatzaile eta enpresaria izan zen. Nintendoren laugarren zuzendari exekutiboa izan zen. Askoren ustez bideo-jokoen erabilgarritasunaren bultzatzaile handia da, hardwarearen erabilerarekin publiko zabalagoetara helduz.

Iwatak gaztetatik erakutsi zuen bideo-jokoen inguruko interesa eta institutoan zela programatu zuen bere lehenengo joku sinplea. Tokion ikasketak egiten ari zela HAL Laboratoryn hasi zen lanean. Bere lehen urteetan Nintendorekin batera programazioak egiten hasi zen, 1983an lehen joku komertziala ekoiztuz. EarthBound eta Kirby serieen garatzailea izan zen. Enpresa ia galbidera joan zenean Iwata HAL Laboratoryko presidente izendatu zuen, enpresa egonkortuz. Hurrengo urteetan Pokémon eta Super Smash Bros bezalako joko entzutetsuak garatu zituen. 2000. urtean Nintendoko estrategia dibisioan hasi zen lanean.

Hortik aurrera garatu zituen Nintendo DS eta Wii kontsolak, arrakasta ekonomiko handiarekin. Bideo-jokoen zabalketan jarri zuen arreta, demografia-talde guztietara zabaltzen. Honetaz gain, bizi-kalitate produktuak atera zituen "Wii" kontsolarako. Guztira, Nintendok mozkin errekorra eduki zuen 2009an.

Ondorengo produktuak, "Nintendo 3DS" eta "Wii U", ez ziren "Wii" bezain arrakastatsuak izan eta salerosketak beheraldi handia izan zuten. Iwatak barkamena eskatu eta bere soldata erdira jaitsi zuen. Arrakasta bilatuz, mugikorrerako jokoak egiten dituzten enpresekin (DeNa) harremanetan egon zen.

Iwatak beti izan zuen harreman oso estua Nintendoko jarraitzaileekin. Sare sozialetan galderak erantzuten zituen eta hilero ateratzen zen "Nintendo Direct" interneteko atariko programan. Horrela bilakatu zen enpresaren irudi publikoa.

Iwata 2015eko uztailaren 11an hil egin zen, gibel tumore baten ondorioz. Bideo-joko industriaren kideak eta zaleak beren atsekabea adierazi zuten beren heriotzagatik. Jarduerarako saria irabazi zuen 2016an "Academy of Interactive Arts and Sciences"-aren eskutik.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q316013
* Commonscat Multimedia: Satoru Iwata

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 258571878
* GND: 1161548297
* NDL: 01148960
* Tabakalera ID: 124845
* CiNii: DA11696428
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q316013
* Commonscat Multimedia: Satoru Iwata
Sati errituala irudikatzen duen margolana.
**Sati** delakoa, emakume bat bere senar hil berriaren gorpuarekin batera sutan bizirik erretzen den errituala da.

Hitzak Mitologia hinduan oinarritua du, hain zuzen ere, Shiva jainkoaren emaztea zen Sati jainkosan.

Adituen arabera erritualaren jatorria oso antzinako mendeetakoa omen da, Aristobulo, Estrabo eta Diodoros greziarren jada K.a. IV. mendean indiar lurraldean erritual hau burutzen zela aipatzen dute. Hasiera batean errege-erreginen ohitura eta pribilegioa izan arren, gerora orokortu eta legeztatu egin zen. Teorikoki borondatezko ekintza zen, baina errituala burutzeari uko egiten zioten emakumeek komunitatearen mespretxua eta ostrazismoa jasaten zuten.

1829an Lord William Bentinck beitainiar gobernadoreak errituala ezeztatu zuen, Brahmo Samaj ("Jainkoaren Erakundea") erakundeko Ram Mohan Roy indiar buruzagi erreformatzaileak eraginda. Dena den, Indiako eskualde isolatuetan oraintxu arte egiten jarraitu da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208088
* Commonscat Multimedia: Sati

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208088
* Commonscat Multimedia: Sati
**Severino Zuazo Ugalde** (Bilbo, 1889ko maiatzaren 19a - 1980ko uztailaren 20a) Bilboko Athletic Klubeko jokalaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena. Secundino Zuazo arkitektoaren anaia izan zen.

Biografia
---------

Severino 1908ko abenduaren 6an debuta egin zuen Club Ciclista San Sebastiánen aurkako lagunarteko partida batean. 1911n Errege Kopako jokalaririk nabarmenetariko bat izan zen, bi gol erdietsiz. 1913ko abuztuaren 21ean, San Mames futbol zelaia inauguratu zuen Racing de Irúnen aurkako partida jokatu zuen. Erdialdetik lehen pasea egin zuen lehena ere bazen.

1914ko urtarrilaren 18an San Mamesen *hat-trick* lortu zuen bigarren futbolaria izan zen, Irun Sportingen kontrako Iparraldeko Txapelketaren partida horretan Félix Zubizarretak bost gol egin baitzuen. 1914ko maiatzean Errege Kopa lortzeko ezinbestekoa izan zen, txapelketan bost gol (horietatik bi Bartzelonako Fútbol Club Españaren aurkako finalean) lortu baitzuen.

Hil zenean, Athletic Clubeko bazkiderik zaharrena zen.

Ibilbidea
---------

| Kluba | Urtea(k) |
| --- | --- |
| Athletic Club | 1908-1914 |

### Tituluak

### Eskualdeko Txapelketak

| Txapeleketa | Kluba | Urtea |
| --- | --- | --- |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1914 |

### Errege Kopak

| Titulua | Kluba | Urtea |
| --- | --- | --- |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1910 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1911 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1914 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Hemeroteca» *ABC*: 113. 1973-7-3.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Athletic Club. *Athletic Club VS Racing Irun 21/8/1913.* .
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** FIFA. *Athletic de Bilbao, el Club de los ‘Leones'.* .
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Athletic Club. *Athletic Club VS España FC 10/5/1914.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63313856
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 147947

 |

* Wd Datuak: Q63313856
**Agriparen termak** (latinez *Thermae Agrippae*) Marko Vipsanio Agripak K.a. I. mendean eraikitako Antzinako Erromako termak ziren.

Deskribapena
------------

Agriparen termak Antzinako Erroman eraiki ziren terma handietatik lehenak izan ziren. Jatorrian, ez ziren berez terma batzuk, baizik sauna bat. Baina, Aqua Virgoa amaitu ondoren, Agripak K.a. 19an amaitutako akueduktuarekin, bainuak, modu erregularrean hornitu ahal izan ziren urez, berez termatan bihurtuz, apaindurazko igerileku handi bat eta barne apaindura aberats batekin. 80an, termek sute bat jasan zuten, baina berrituak eta zabalduak izan ziren. Hadriano enperadorearen garaian, barne erreforma ezberdinak egin ziren.

Dirudienez, VII. mendetik aurrera, termak, eraikuntza materialen harrobi bezala erabili ziren, hori gora-behera, egituraren zati handi bat, zutik mantentzen zen XVI. mendean, Baldassare Peruzzi eta Andrea Palladioren grabatuek adierazten dutenez, beste batzuen artean. Gaur egun, tokia oso urbanizatua dago, eta kontserbatzen diren hondarrak oso urriak dira.

Beste terma ezagun batzuk
-------------------------

* Dioklezianoren termak
* Trajanoren termak
* Titoren termak
* Neronen termak
* Karakalaren termak

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Agriparen termei buruzko planoa eta informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q518832
* Commonscat Multimedia: Baths of Agrippa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 254918017
* **Lekuak**
* OSM: 6596512

 |

* Wd Datuak: Q518832
* Commonscat Multimedia: Baths of Agrippa
**Alberto Sols García** (Sax, Alacant, 1917ko otsailaren 2a - Denia, 1989ko abuztuaren 10a) espainiar biokimikaria izan zen.

Medikuntzako ikasketak egin zituen (1946). Ikasketak bukatuta, Bartzelonara joan zen, eta klinika-analista gisa eta fisika eta kimikako irakasle gisa lan egin zuen. Gero, diru-laguntza bati esker, Estatu Batuetan izan zen hiru urtez, Saint Louisko Washington Unibertsitatean, Cori senar-emazteekin batera, hexokinasari buruzko ikerketa-lanak egiten (garuneko energiaren metabolismoa baldintzatzen duen entzima bat da hexokinasa). Espainiara itzuli zenean (1954), Fisiologia Institutuan hasi zen lanean, eta bi urte geroago CSICen, karbohidratoen metabolismoaren entzimologia eta metabolismoaren erregulazioa aztertzen. Espainiako Biokimika Elkarteko sortzaileetako bat izan zen, eta erakundeko lehendakari lehenengo bost urteetan (1963-1968). Gero, Biokimikako Batzorde Nazionalaren ardura hartu zuen, 1972. urtera arte. 1969an, Madrilgo Medikuntza Fakultateko Biokimika Sailaren ardura hartu zuen, eta 1976an, biokimikako katedradun izendatu zuten, Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Halaber, Entzimologia eta Molekula Patologia Institutuko zuzendari izan zen CSCIen. Espainiako biokimikaren aitzindaritzat hartzen da. Lanik aipagarrienak: *Nuevos sistemas de análisis calorimétrico* (*Azterketa kalorimetrikorako sistema berriak*) eta *Regulación metabólica y Acción enzimática* (*Erregulazio metabolikoa eta entzimen eragina*). Bere lanik gehienak aldizkari espezializatuetan argitaratu dira. Sari asko jasotakoa da: 1981eko Ikerkuntzako Asturiasko Printzea Saria eta 1988ko Ramón y Cajal Ikerkuntza Sari Nazionala, besteak beste.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754209
* Commonscat Multimedia: Alberto Sols García

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92626543
* ISNI: 0000 0001 1578 0511
* BNE: XX1723861
* BNF: 123403923 (data)
* CANTIC: a1069805x
* GND: 128192585
* LCCN: n90714279
* SUDOC: 032359179
* BIBSYS: 14048142
* UB: a1233811
* RANM: 850
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05449/eu\_s\_2686/s2686
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3754209
* Commonscat Multimedia: Alberto Sols García
**Sefanitro Dorreak** Barakaldoko Lutxana auzoan eraikiko diren bi eraikin dira. Dorreak auzorako zabalgune proiektu berriarekin bat eraikiko dira.

Proiektua
---------

Eduardo Leira eta Raimundo Argüeso (i3 Consultores estudioko kideak) arkitektoak diseinaturik, proiektua 250.000 metro karratutan gauzatuko da eta 2.000 bat etxebizitza eraikiko dira. Horietatik 700 inguru babes-ofizialeko etxebizitzak izango dira. Egitasmoa mendebaldetik ekialderako norabidean gauzatuko da, gaur egungo Lutxanako auzoaren iparraldean. Etxebizitzen eraikitzearekin batera Rontegi mendixkaren egoera hobetuko da eta autobidearen gainetik bidezubi bat eraikiko da Rontegiko barrutia Lutxanarekin elkartuz.

Etxebizitzak eraikiko diren orubean Sefanitro eta Rontealde enpresak egon dira 1940ko hamarkadatik. Enpresa kutsagarriak izateagatik Barakaldoko udalak epe bat eman zien udalerritik alde egiteko, eta horrela 2006ko udan Sefanitro enpresak itxi egin zuen. Produkzioaren zati bat Bilboko portuan eraikiko den fabrika berri batera eramango dute, baina gehiengoa Asturiasera bideratuko dute.

### Dorreak

Dena den, proiektuko eraikinik deigarrienak kristalezko bi dorreak izango dira. Guztira 150 eta 120 metro inguru izango dituzte eta elkarturik izango dira eraikinaren erdian bidezubi baten bitartez. Oraindik zehaztu ez den arren, etxebizitza erabilera izango dute bi dorreak, eta eraikitzerako Euskal Herriko eraikinik altuenetakoak izango dira. Dorreak zabalgune berria mendebaldetik ekialdera zeharkatuko duen kanal artifizial baten uren artetik altxatuko dira.

Eraikuntza
----------

Sefanitro fabrikak 2006. urtean ateak itxi eta gero, Barakaldo udalak berehala ekin nahi dio proiektuaren eraikuntzari, eta horretarako 2007ko lehen erdian fabrikaren eraisketa lanekin hasi nahi du. Sefanitro eta Rontealde fabrikak altxatzen diren orubea, eraikuntza enpresa baten erosi du 240 milioi euroren truke.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko eraikinik altuenen zerrenda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267266

 |

* Wd Datuak: Q12267266
**Agripa** (grezieraz: Ἀγρίππας, *Agrippas*) lehen mende bukaera inguruan bizi zen filosofo eszeptiko bat izan zen, hau da, Pirron baino 300 urte beranduago. "Zalantzaren bost bideen," edo *tropos*en (grezieraz: τρόποι, *tropoi*) autoretzat hartzen da, egiazko ezagutzaren ezinezkotasunaren ustezko ezarpenak direnak.

Bost bideak
-----------

Sexto Enpirikoren *Pirronismoaren zirriborroak* lanean agertzen dira. Sextoren arabera, "eszeptiko oraintsuenei" egozten zaie eta Diogenes Laerzio da, hauek Agripari egozten dizkionak.

Bideak dira:

* Desadostasuna: Gizarte arauen ziurgabetasuna eta filosofoen iritziak.
* *Ad Infinitum* progresioa: Proba guztiak frogatu behar dira, eta frogak frogatu beharra infinitura hedatzen da.
* Harremana: Gauza guztiak aldatzen dira haien arteko erlazioak aldatzen direnean edo ikuspuntu ezberdin batetik ikusten direnean.
* Onarpena: Egiaren onarpena hipotesi bat besterik ez da.
* Biribiltasuna: Egia baieztatua gurpil zoro bat da.

Lehena eta hirugarrena, jatorrizko zalantzaren hamar bideen laburpen bat dira, aurretik zegoen korronte eszeptikoaren oinarri zirenak. Beste hiruek, sistema eszeptikoaren bilakaera eta iritzi eta zentzuen hutsezintasunetan jatorri duten eragozpenen trantsizioa erakusten dute, zalantza bide abstraktu eta metafisikoagoetara.

Victor Brocharden esanak jarraituz: "Bost bideak, eszeptizismoak inoiz formulaturiko adierazpenik erradikalen eta zehatzen modura har daitezke. Zentzu batean, oraindik ere tentagarriak jarraitzen duen izaten." Diogenes Laerziok, Agripa eszeptikoari egozten dio Agriparen Trilema deituriko arazo filosofikoa, zeiana XX. mendean Hans Albert filosofoak Münchhasenen Trileman izenpean asimilatu eta planteatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jowett, Benjamin.  (1867). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.*  1 Little, Brown and Company, 77 or..
2. ↑  Diogenes Laerzio, ix.
3. ↑  Brochard, V. *The Greek Skeptics*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q365115
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q365115
**Scioto konderria** (ingelesez: *Scioto County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Portsmouth da. 2010eko zentsuaren arabera 79.499 biztanle zituen, Scioto kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Scioto konderriak 1.595,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,37 ura dira. Beste 1.580,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 79.499 pertsonetatik 75.419 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 888 dira. 2.107 beltzak edo afroamerikarrak. 395 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 248 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 59 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.261 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485646
* Commonscat Multimedia: Scioto County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127849766
* LCCN: n81042996
* **Lekuak**
* OSM: 911291
* TGN: 1002877

 |

* Wd Datuak: Q485646
* Commonscat Multimedia: Scioto County, Ohio
**Algorta** Uruguaiko herri bat da, Río Negro departamenduan dagoena.

Geografia
---------

Herria Río Negro departamenduaren iparraldean dago, Paysandú departamenduarekiko mugatik hurbil, Haedo mendilerroan eta Negro eta Don Esteban Chico erreken iturburuetatik hurbil. Era berean, Fray Bentos - Paso de los Toros eta Salto - Paso de los Toros trenbideen elkargunean dago, eta ruta nacional 25 errepidearen ondoan. Gutxi gorabehera 140 km errepidez bereizten da Fray Bentos departamenduko hiriburutik eta hurbilen dagoen hiria Guichón da, 23 km ipar-ekialderantz Paysandú departamenduan .

Historia
--------

Herria 1885ean sortu zuten, trenbidearen etorreraren ondorioz.  Bere izena tren geltokia eraiki zen soroen jabearengandik dator, Carlos Algorta zen eta horretarako lurrak eman zituen. Bere lehen kolonoen artean Sebastián Piñeiro Farinha, Aquiles Tonarelli italiarra (bertako negozio baten jabea, 1888an sortu zuena), Beloqui, Zanoniani eta Heguito daude. 

Herria 1929ko uztailaren 24ko 8.448 Legeak hiribildu kategoriara eraman zuen ofizialki.

Biztanleria
-----------

2011ko erroldaren arabera, herriak 779 biztanle zituen.

Biztanleriaren bilakaera | 1963 | 1975 | 1985 | 1996 | 2004 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 695 | 570 | 548 | 705 | 804 | 779 |

Ekonomia
--------

Algorta baso-eremu batean dago, eta horrek Brasilgo kapitaleko **Aguia** nekazaritza-industria-multzoa eta **Aserradero Algorta** zerrategia instalatu ditu, eremu horretako enplegu-iturri nagusiak eta bertako langabezia ia zero izatea eragiten dutenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Instituto Nacional de Estadística. *Índice toponimico de entidades de población.* .
2. ↑   Ministerio de Transporte y Obras Públicas. *Guía de Tránsito y Transporte del Uruguay.* .
3. ↑   Intendencia de Río Negro. *Algorta.* .
4. 1 2   El Telégrafo.  (17 de abril de 2009). *Algorta, cruzando la vía.* .
5. ↑   Instituto Nacional de Estadísticas. *Toponimia y categorización jurídica oficial de las localidades urbanas de Uruguay.* .

Kanpo estekak
-------------

* Algortako herriaren mapa (Uruguaiko Estatistika Institutu Nazionala)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1007589

 |

* Wd Datuak: Q1007589
**San Migel eliza** Oibar ibarreko Eslaba udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

Eraikina
--------

Elementu zaharrena portada erromanikoa da, landare-dekorazioa eta giza buruak dituzten kapitelen gainean dauden hiru zezen lodik osatzen dutena. Tinpanoak krismoi bat erakusten du. Elizak XVI. mendean hartu zuen gaur egungo itxura, eta orduan tenplua nabarmen handitu zen; orduan, izar-gangaz estali zen.

1625ean Pedro Itoizek eta bere seme Simoiak barroko estiloko erretaula nagusia kontratatu zuten. Hamar urte geroago, Juan Alejosek intsentsu-ontzi bat, ontzi bat eta krismerak egin zituen. Herriak, halaber, gurutzadura errenazentista bat gordetzen du.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ESLABA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Eslaba
* Oibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111625494

 |

* Wd Datuak: Q111625494
**San Felipe gaztelua** (portugesez: *Castelo de São Filipe*) Portugalgo Setúbal hirian dagoen gaztelua da.

Historia
--------

Gotorlekua kokaturik dagoen eremuan paleolito garaiko aztarnak, feniziarrenak, erromatarrenak eta mairuenak aurkitu badira ere gotorlekua XIV mendean diseinatu zen, baina ainbat saiakera egin arren eraikuntza lanak Filipe II.a Espainiakoak hasi zituen 1580ko Setúbalgo matxinadaren ondoren eta 1582an bukatu zen gotorlekua. Filippo Terzi arkitekto militar italiarra izan zen eraikuntza diseinatu eta burutu zuena. Ondoren Leonardo Torriani arkitektuak hainbat aldaketa eragin zizkion 1600an amaitua gelditu zen arte.

XVI mendean zabalkuntza berriak egin zitzaizkion artilleriazko gerra modernoetara moldatzeko eta XVIII mendean Pombalgo markesaren garaian gotorlekua dotoretzea erabaki zen eta San Felipe kapera azuleiuz estali zen.

1755eko Lisboako lurrikarak kaltetu egin zuen eta ondoren Artilleroen eskola gisa funtzionatu zuen. XIX mendean gobernariaren egoitza zen *Casa de Mando* erre egin zen.

1940tik aurrera berriztatze lanak hasi ziren eta Monumentu nazionala izendatua izan zen. Gaur egun *pousada* bihurtua da.

Iruditegia
----------

* Ikuspegia.Ikuspegia.
* 
* Setúbal.Setúbal.
* San Felipe kapera.San Felipe kapera.
* Harresiak.Harresiak.
* 
* Pousada barnealdea.Pousada barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8963003
* Commonscat Multimedia: Castelo de São Filipe

---

* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 69878
* SIPA: 2007

 |

* Wd Datuak: Q8963003
* Commonscat Multimedia: Castelo de São Filipe
**San Migel goiaingeruaren eliza** Iurretan dagoen eliza da, Mikel goiaingeruaren omenez sagaratua.

San Migel elizaren eraikina bi elementu desberdinen gehiketatik sortu zen, elementu horiek garai desberdinetakoak dira. Etengabeko auziek Iurretako eliza apala, zinetan Jose Zuaznabar 1748an dorre barroko bat eraiki baitzuen oztopatu zuten bere eraberritzea XIX. mendearen hasierak arte.
1800 urtearen hasieran, Gipuzkoako Alexo Miranda, Akademiako arkitektoa, aurreko dorre ikusgarriari eutsi behar zion proiektuaz arduratu zen eta 1815ean ekingo zion hori.

Eliza neoklasikoa da eta lauki baten gainean jarritako gurutze grekoaren forma du, lauki hori errektangulu handiago baten barruan dago. Burualdean exedra bat du; oinetan berriz, koru altua. Elizaren barrualdean San Migel Arkanjeluren irudia duen erretaula modernoa da nagusi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Bizkaiko Foru Aldundia. *San Migel eliza (Iurreta).* .
2. ↑   Eusko Jaurlaritza. *San Migel eliza (Iurreta).* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5910958
* Commonscat Multimedia: Church of San Miguel, Iurreta

---

 |

* Wd Datuak: Q5910958
* Commonscat Multimedia: Church of San Miguel, Iurreta


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
Zilarrezko Dirham almohadea.
**Almohadeen dinastia** berbere-musulman jatorriko dinastia bat izan zen, XII. mendean gaur egun Maroko den lurraldean sortutakoa Magreben jabeak ziren almorabideek azaldutako heterodoxiaren aurka. Izena arabierazko *al-Muwahhidūn* (الموحدون), hitzetik (euskaraz: «unitarioak») dator, jainkotiar bakartasunen oinarritutako bere ikuspegi fundamentalista nabarmentzeko erabilia.

Historia
--------

Ibn Tumartek sortzaileak musulman guztiei Koranera itzultzea eskatu zuen. Jarrera honek almorabide egindakoaren aurka zegoen, hauek bere inperioko jendearen ohiturak ia ez zituztelako aldatu.

Afrikako iparraldea bereberrei esker okupatu ondoren, 1145ean Iberiar Penintsulan sartu eta taifa erresumak batzeari lotu zioten. Deitutako jihadi esker 30 urteetan, almohadeek Santarémdik Tripoliraino zihoazen inperioa lortu zuten, 1195eko Alarcosko guduan kristauak garaituz.

Nahiz eta bere imanek ahaleginak egin, almohadeek arazo asko izan zituzten Al-Andalus kontrolatzeko, batez ere Granada eta ekialdean. Bere jarrera ortodoxoak ez ziren Espainiako musulmanen gustukoak, berbereen ohituretatik urrun zegoela. XIII. mendearen hasieran Balear Uharteak eta Tunisia konkistatu zituztenean hedapen handiena lortu zuten.

Hala ere 1212ko Navas de Tolosako guduak mugimenduaren amaieraren hasiera adierazi zuen. 1216 eta 1217 artean, Banu Marinek Fezen irabazi zituzten almohadeak. 1227an Ibn Hud Murtziako emir bihurtu zen. 1229an bere adarra zen Tunisiako hafsidarrek independentzia lortu zuten.

1232an Muhammad I.ak bere burua Arjona, Jaén, Guadix eta Bazako emirtzat hartu zuen eta 1237an Granadako emir bihurtu zen. 1268an marindarrek Magreb gobernatu zuten.

Buruzagiak
----------

* Ibn Tumart (1125 – 1130)
* Abd Al-Mumin (1130 – 1163).
* Abu Yaqub Yusuf (1163 – 1184).
* Abu Yaqub Yusuf al-Mansur, Yusuf II.a (1184 – 1199).
* Muhammad An-Nasir (1199 – 1213).
* Abu Yaqub II al-Mustansir (1213 – 1224).
* Abu Muhammad al-Majlu (1224).
* Abu Muhammad al-Adil (1224 – 1227).
* Abu Zakariyya al-Mutasim (1227 – 1236).
* Abu Ala Al-Mamun (1227 – 1232).
* Abd Al-Wahid Ar-Rashid (1232 – 1242).
* Ali Abu l-Hasan As-Said (1242 – 1248).
* Abu Hafs Umar al-Murtada (1248 – 1266).
* Abu Dabbus (1266 – 1269).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *182. arauaː Dinastien izenak.* .

Bibliografia
------------

* Huitzi Miranda, Ambrosio: *"Historia política del Imperio Almohade"*. Vicente Carlos Navarro Oltra, Emilio Molina López 2000 ISBN 84-338-2660-3
* Viguera, María Jesús; *"Los reinos de Taifas"*. 2007. RBA. ISBN 84-473-4815-6

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10406562
* Commonscat Multimedia: Almohad dynasty

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5732041
* GND: 119029391
* LCCN: sh85003772
* NKC: jo20211119336
* AAT: 300021528
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 2922
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q10406562
* Commonscat Multimedia: Almohad dynasty
Zaragozako Seu edo Seo delakoa.
***Seu*** hitzak elizbarruti bakoitzeko eliza nagusia adierazten du katalanez eta aragoieraz gotzainaren egoitza nagusia, katedrala, alegia. Hitzak du jatorria *sedes* hitz latinoan (euskaratuta: egoitza).

Erabilpena
----------

Hala nola *Duomoak* dauden Italiako hirietan, Aragoiko eta Herri Katalanetako hiri askotan *Seu* edo *La Seu* esan ohi zaio tradizionalki hiriko katedralari. Gazteleraz, *Seo* era hartu dute izen horietako batzuek. Adibideak:

* Zaragozako San Salvador katedrala, *Seu d'o Salvador* aragoieraz, *La Seo* tradizionalki gazteleraz.
* Lleidako La Seu Vella katedrala, *La Seo Vieja* gazteleraz.
* Palmako katedrala, *La Seu de Mallorca* tradizionalki katalanez.
* La Seu d'Urgell herriaren izena Katalunian.

Portugalen *Sé* termino parekidearekin ezagutzen dira zenbait katedral, halaber. Esate baterako, *Sé do Porto* portugesez*,* Portoko katedrala.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Seo. La duplicada "catedral de la Seo"» *Glosario ilustrado de arte arquitectónico* 2016-03-06 (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).
*Artikulu hau Aralarko mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Migel».*

**San Migel** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1237 metroko garaiera duena. Aralarko San Migelen basilikatik gertu dago.

Irispideak
----------

Ibiliz, inguruko edozein herritatik iris daiteke mendi honen tontorrera, bideak, denboraren igaroan desagertzen doazen arren. Mendizaleak derrigorrez egin beharreko ibilbide bat 475 metrora dagoen Uharte Arakildik abiatzen dena da, eta seinalez josia dago hormigoitik igotzea eragozteko. Klasikoa da, baita ere, Lekunberrikoa, Baraibar eta Burnigurutze lepotik, Atako haranean sartzea ahalbidetzen duena. Madotzetik doan igoera ere, Atako haranetik igarotzen da, eta, azken zatian, Baraibarko ibilbidea jarraitzen du.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266918

 |

* Wd Datuak: Q12266918
**Setuid** "Set User ID"-ren laburdura da Unix sistemetan. Setuid, Unix-en oinarritutako sistema eragile batean fitxategi edo direktorioei esleitu daitezken atzipen baimenak dira. Programa exekutagarrietan erabiltzen da gehienbat.

Setuid bita aktibaturik duen exekutagarriak, bere exekuzioan zehar exekutagarriaren jabearen baimenekin ariko da, eta ez erabiltzailearen baimenekin.

Setuid bita aktibatzea:

```
Chmod 4640 proba
```

Erabiltzailearen pasahitzaren aldaketa teknika honen adibide bat da.

**Setgid** bita setuid antzekoa da, baina taldearen babesei dagokie, helburua berdina izanik, babesak modu kontrolatuan saihestea hain zuzen. Beraz setgid bita aktibatuta duen exekutagarriak, bere exekuzioan zehar exekutagarriak esleituta duen taldearen baimenekin ariko da.

Babeserako bit berezi hauek funtsezko funtzioa dute segurtasunari begira. Fitxategi hauen existentzia fitxategi sisteman kontu handiz gainbegiratua izan behar da supererabiltzailearengandik, Unix -ekiko segurtasun eraso askok fitxategi hauek erabiltzen baitituzte.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q269582

 |

* Wd Datuak: Q269582
**San Migel eliza** Orotz-Betelu udalerriko Olaldea auzoan 1894. urtean eraikitako kristiau eliza bat da, estilo modernoan.

Historia
--------

Eliza auzoko gainerakoen ondoan eraiki zuten, Olaldeko ola ireki zutenean, Lehenago, Santa Teresari sagaratutako baseliza bat egon zen hemen, 1894an San Migel ermitak ordezkatu zuena, olaldear populazioa hazi zenean San Migel eliza bihurtu zena.

Eraikina
--------

Kanpoaldea Nafarroako eremu honetakoa da, harri zuriz eraikia eta, ertzetan, granito arrosazko bloke ilunak. Jaiotza nagusia errepidearekiko perpendikularrean dago, errepidearen eta Irati ibaiaren artean, eta mendebaldean kanpandorrea altxatzen da, lau isurkiko teilatua duena.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | OROTZ-BETELU.*  (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

Ikus, gainera
-------------

* Olaldea
* Orotz-Betelu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109659153

 |

* Wd Datuak: Q109659153
**Aida Torres** (Avilés, Espainia, 1979) bateria-jotzailea eta abeslaria da. Lisabö eta Gabon Caligula (edo Calígula, Jupiter Jon taldearen hasierako izena) taldeetan aritutakoa da, eta Jupiter Jon taldean dihardu orain.

Musika-ibilbidea
----------------

Lisabö taldean aritu zen bateria-jotzaile 1998-1999tik 2007 ingurura arte; gaitz larri batek jo zuela-eta, taldea utzi zuen. *Ezarian* (2000), *Egun bat nonahi* (2002) eta *Izkiriaturik aurkitu ditudan gurak* (2005) argitaratu zituen sasoi hartan taldearekin. 2018an, berriz ere disko bat argitaratu zuen haiekin: *Eta edertasunaren lorratzetan biluztu ginen* (Bidehuts, 2018).

Gabon Caligula izeneko taldearekin *Kirru* abestia grabatu zuen *Txinaurriak. Mikel Laboari ikasitako kantuak* (Bidehuts, 2010) diskorako. Gerora, Jupiter Jon izena hartuko zuen talde horrek berak.

Jupiter Jon taldeko partaide da; bateria, perkusioak eta ahotsak egiten ditu. Baxi Ubeda (gitarra, ahotsak), Joxe Caballero (baxua) eta Nerea Garrido (gitarra, sintetizadorea) dira taldea osatzen duten gainerako partaideak. *Pleistozenoko astelehenak* (Bidehuts, 2011), *Eta metaforak greba egin zeben* (Bidehuts, 2015) diskoak grabatu dituzte. 2017an, *Mirailak. Gure arteko begirada zeharkakoak* diskoan parte hartu zuten. Lisabören *Oroimenik gabeko filma* abestia grabatu zuten. Disko horretan bertan, Joseba Irazokik Jupiter Jonen *Gangsterrak operara doaz* abestia grabatu zuen. Halaber, Amaren Alabak taldearekin hiru abestiz osatutako disko bat argitaratu dute 2019an. Bidehuts zigiluarekin argitaratu dute, eta cOUPAGES deituriko saileko 3. diskoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Lagunak, adiskideak eta beste hainbat etsai» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-05-28).
2. ↑   «"Bizitza eta musika batera doaz"» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2020-05-28).
3. ↑   «Mirailak - Gure arteko begirada zeharkakoak» *www.badok.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-05-28).
4. ↑   «COUPAGES#03, by Jupiter Jon eta Amaren Alabak» *Jupiter Jon* (Noiz kontsultatua: 2020-05-28).

Kanpo estekak
-------------

* Jupiter Jon taldearen Bandcampeko orria.
* Jupiter Jon Badok atarian.
* Aida Torres: *Bizitza eta musika batera doaz*. Elkarrizketa Argia aldizkarian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63959114

 |

* Wd Datuak: Q63959114
***Sherlock Holmes*** edota ***The Adventures of Sherlock Holmes*** Erresuma Batuko detektibe telesail bat da. Michael Cox ekoizleak sortu zuen eta Arthur Conan Doyle idazlearen Sherlock Holmes detektibearen abenturetan oinarritua dago. 1984ko apirilaren 24etik 1994ko apirilaren 11ra ITV katean aireratu zen.

Euskal Herrian ETB2 katean gaztelaniaz eta 1990eko hamarkadan zehar aireratu zen.

Telesaila
---------

Garai guztietako Sherlock Holmesen telesail goraipatuenetako bat da, eleberrien irakurle eta zaletu askorentzat onena, aktoreek liburuetako pertsonaiak zinezkotasun handienaz antzeztu eta Viktoriar Aroa hobekien girotu omen zuen telesaila dela iritzi baidute. Jeremy Brett aktoreak telesail honetako Sherlock Holmesen papera antzezteko pisua galdu, eskuineko eskuarekin gauzak egiten ikasi (berez ezkertiarra baitzen) eta pipaz erretzen ikasi zuen, bestalde pertsonaiari esku keinu xelebreak eta bapateko barre motz eta bortitza gehitu zizkion. Literatur pertsonaiak eta aktoreak bat egiten zuten izaeraren zenbait ezaugarri ere bazituzten, adibidez izaera obsesiboa eta depresiorako joera izatearena, ondorioz energia eta bizitasun mental handiko aldiak izatetik erabateko letargia eta aktibotasun ezara pasatzerako aldarteak ekartzen zizkion.

1990eko hamarkadan jada, eleberriekiko zenbait lizentzia hartu zituen, adibidez, "The Devil's Foot" ("Deabruaren Oina") atalean Sherlock Holmesek bere kokaina zaletasuna utzi zuen (aldiz, eleberrietan bere droga menpekotasuna ez zuen inoiz utzi izan), nagusiki telesaila haur eta nerabeek ikusten zutela eta komenigarria ez zelakoan.

2014ean "Sherlock Holmes Handiena" delako lehiaketan Jeremy Brett aktoreak bozka gehien lortu zituen, detektibe ospetsua antzeztu zuten beste hainbat aktore ospetsu eta bikain gaindituz, tartean Basil Rathbone, Robert Downey Jr. Benedict Cumberbatch eta Rupert Everett.

Aktoreak
--------

* Jeremy Brett: Sherlock Holmes (1984-1994)
* David Burke: John H. Watson doktorea (1984-1985)
* Edward Hardwicke: John H. Watson doktorea (1986-1994)
* Rosalie Williams: Hudson andrea (1984-1994)
* Colin Jeavons: Lestrade inspektorea (1984-1992)
* Eric Porter: Moriarty irakaslea (1985, 1986, 1988, 1993)
* Charles Gray: Mycroft Holmes (1985, 1988, 1994)

Kanpo estekak
-------------

* *The Adventures of Sherlock Holmes* sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com
* *Sherlock Holmes* telesailaren IMDBko fita irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q387306
* **Identifikadoreak**
* GND: 4719693-2

 |

* Wd Datuak: Q387306
**San Migel eliza** Ebroko Erriberako Cadreita udalerrian daogen XX. mendeko eliza katoliko bat da.

Eraikina
--------

Lantegi berria da, 1959. urtean eraikia Luis Cubillo Arteagakoak antzinako orubearen gainean: jatorrizko ostilamendutik erromanista estiloko bi erretaula biki geratzen dira, hurrenez hurren Gurutze Santuaren Gorespenari eta Jasokundeari eskainiak, XVII. mendearen amaieran Blas Arbizu mihiztatzaileak egin zituenak. Biek dituzte taula gaineko pinturak, lehenengoak Juan Irunberrik 1608an dokumentatutako lanak dira, eta bigarrenarenak ere egiletzat jo daitezke. Santxo Diaz Armendaritze Cadreitako jaunaren armarriek presbiterioaren bi aldeetan kanpatzen dute, maisuak berak taula gainean margotuta eta Gorespenaren erretaulatik etorriak.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | CADREITA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Cadreita
* Ebroko Erribera
* Erriberagoiena

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113005727

 |

* Wd Datuak: Q113005727