**Jose Maria Salaberria Ipenza** (Vinaroz, Castelló, 1873ko maiatzaren 8a - Donostia, 1940ko martxoaren 28a). Erregenerazionismoko, Espainian garatu zen intelektualen mugimenduko idazlea izan zen.

Biografia
---------

Lau urte zituela Donostiara etorri zen bizitzera, bere familiaren jatorria hemengoa baitzen eta bere aita Igeldoko faroan lan egitera bidali zutelako. Peñaflorida kaleko eskola publiko batean ikasi zuen eta lehenengo ikasketa hauek burututa, hamahiru urterekin, bere familia laguntzera dedikatu zen. Marrazketa eskola batean gauez ikasi zuen delineatzailearen lanbidea. Oposizioen bidez, Gipuzkoako Foru Aldundian lana lortu zuen.  Espainian eta Amerikan hainbat lanbide izan zituen. Espainiaren patuaz, aurreikuspen gaiztoenak iragarri zituen, eta berbera kolpisten aldera lerratu zen 1936an. 1940an hil zen. Haren omenez Donostiak haren izena eman zion kale bati, Amarako auzoan, 1957ko martxoaren 6an. Horrez gain, monumentu bat du Alderdi Ederren, haren jaiotzaren mendeurrena betetzean eraikia.

Lanak
-----

Gaztea zela bere jakinminak Amerikara bidaiatzera bultzatu zuen eta bere lehenengo urrats literarioak 15 urterekin eman zituen. Bere bidaiek oinarri izan ziren bere obra literarioran.   

Bere lehenengo artikuluak *Basconia* (1898) eta *Martintxo* (1895), *Euskal Erria* eta estatuko beste aldizkarietan argitaratu zituen. Publizista nekaezina, bere produkzioa oso handia da, *ABCn*, *La Vanguardian*, *Diario Vascon* eta Buenos Aireseko *La Nación* argitalpenetan azaldu zirelarik, batez ere. Beraren artikuluak politika, gerra kronikak (Méxiko, Europa, Maroko), paisaia eta kritika literarioari buruz dira. Bere ideologia liberala, Donostiako *La Voz de Guipuzcoa* egunkarian agertzen da, batez ere.  

Eleberrien artean, aipatzekoak dira *Vieja España* (1907), *Nicéforo el Bueno* (1909), *La Virgen de Aránzazu* (1909) eta *El Muchacho español* (1938).   

Bere bidaia liburu aipagarrienak: *Tierra Argentina* (1910), *España vista desde América* (1914) eta *Viaje a Mallorca* (1920).  

Saiakeren artean *El Perro Negro* (1906), *Alma vasca* (1920) eta *Santa Teresa* (1921) aipa daitezke   

Berak idatzitako biografia batzuk hauek dira: *Bolívar* (1930) *Iparraguirre, el último bardo* (1932) *San Ignacio* eta *Martín Fierro* (1934).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Felix Elejalde Aldamar, 1984: *Amara Berri y sus calles*. Edita Asociación de Padres de Alumnos del Colegio Público Amara Berri.
2. ↑   Sada, Javier Mª 2002: *Donostiako hiriaren historioa bertako pertsonaien bidez*
3. ↑   Ainhoa Arozamena Ayala. *José María Salaverria Ipenza*. Auñamendi Eusko Entziklopedia. 1930namendi/120365#1

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2881761
* Commonscat Multimedia: José María Salaverría

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 60137027
* ISNI: 0000 0001 2026 7798
* BNE: XX867598
* BNF: 12783889t (data)
* CANTIC: a10234706
* GND: 128496509
* LCCN: n86134626
* NKC: mzk2015858556
* NLA: 35771053
* SUDOC: 060343699
* UB: a1036262
* Open Library: OL136220A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120365
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 77988
* Dialnet: 1675740
* Gutenberg proiektua: 51654
* BDCYL: 5452
* Galiciana: 146183

 |

* Wd Datuak: Q2881761
* Commonscat Multimedia: José María Salaverría