recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Andres Urdanetaren estatua**, herritarrek **Frai Andresen estatua** deitua, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen Andres Urdaneta ordiziar esploratzaile, kosmografo, militar eta fraidearen omenezko estatua bat da.

Deskribapena
------------

Ordiziako Alde Zaharraren ekialdeko sarreran dago, Gudarien etorbidean, Barrena jauregia eta Zabala jauregiaren artean dagoeen bidegurutzean. Urdanetaren aurrean, berari begira bi indigena daude, bat belauniko, buruan lumak dituztela.

Egilea
------

Isidoro Uribesalgo aretxabaletarrak egin zuen eskultura Gipuzkoako Foru Aldundiaren enkarguz. 1904an inauguratu zen.

Eztabaida
---------

2017. eta 2020. urteetan, Carlos de Urabá kolonbiar jatorriko idazle eta dokumentalistak kanpaina bat abiarazi zuen, estatua eraisteko, eszena umiliagarria eta lotsagarria delakoan. Izan ere, Urdanetak Espainiako koroaren zerbitzura ziharduen, eta koroa horren helburu nagusia ez zen ebanjelizatzea soilik, baizik eta baita arpilatzea, lapurreta eta esklabotza ere. 2020an, AEBetan hasi eta nazioartera zabaldutako konkistatzaile, kolonialista eta esklabo trafikatzaileen omenezko estatuen aurkako ekimenen testuinguruan abiatu zen kanpaina hori.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Andres de Urdaneta (Ordizia)» *www.ingeba.org* (Noiz kontsultatua: 2022-01-21).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** de Urabá, Carlos. «El pueblo de Ordizia merece ser recordado por una figura histórica de mayor envergadura y carisma y no por la de un representante del imperialismo» *Rebelion* 2017-01-31 (Noiz kontsultatua: 2020-06-19).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** de Urabá, Carlos.  (2020-06-18). «Tumbemos la estatua del fraile-conquistador Andrés de Urdaneta en Ordizia, Gipuzkoa (País Vasco)» *Indymedia Argentina Centro de Medios Independientes* (Noiz kontsultatua: 2020-06-19).
4. ↑    Lopez, Axier. «Urdaneta "fraide-konkistatzailearen" omenezko Ordiziako estatua eraisteko kanpaina sarean» *Argia* 2020-06-18 (Noiz kontsultatua: 2020-06-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474036

 |

* Wd Datuak: Q25474036
**Andrew Parrott** (Walsall, Ingalaterra, 1947ko martxoaren 10a) britainiar orkestra-zuzendaria da.

1970eko hamarraldiaren hasieran, Oxfordera joan zen, XVI. eta XVII. mendeetako musika ikertzera, obren aurreneko emanaldiko interpretazio benetakoa bilatu nahian. 1973an, Taverner Choir taldea sortu zuen, eta, geroago, The Taverner Players. 1977an, BBCren *Promenade* kontzertuan parte hartu zuen lehenengo aldiz, Claudio Monteverdiren *Bezperak* gidatuz. Londresen, Johann Sebastian Bachen *Meza mi minorren*, *Nekaldia San Mateoren arabera* eta *Brandeburgoko kontzertuak* estreinatu zituen antzinako musika-tresnekin. Zuzendari gisa, zehaztasunagatik, hotsaren garbitasunagatik eta xehetasunetan jartzen duen arretarengatik goraipatu dute kritikariek. Musika klasikoa ez ezik, egungo musika ere landu du. Denboraldi batez, Michael Tippetten musika laguntzaile gisa aritu zen Electric Phoenix ahots-kuartetoaren emanaldietan. 1987an, Judith Weierren *A Night at the Chinese Opera* obraren estreinaldia gidatu zuen. 1971tik 1983ra, Emma Kirkbyrekin ezkonduta egon zen, eta disko asko grabatu zituzten elkarrekin. Ikertzaile gisa, Monteverdiren obra hobeto ezagutzen lagundu du.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Andrew Parrott*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506695
* Commonscat Multimedia: Andrew Parrott

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 74038571
* ISNI: 0000 0001 0987 8520
* BNF: 13898264j (data)
* GND: 123701627
* LCCN: n83176113
* NKC: pna2006312012
* SNAC: w6m33rgz
* SUDOC: 082686394
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04751/eu\_p\_0689/p0689

 |

* Wd Datuak: Q506695
* Commonscat Multimedia: Andrew Parrott
**Rostockeko Andre Mariaren eliza** (alemanez: *Marienkirche*) Rostocken dagoen elizarik handiena da. Adreilu gorriz eginiko eliza gotikoa da.

Historia
--------

Elizaren eraikuntza XIII mendean hasi zen eta 1265 urtean sagaratu zuten Andre Mariaren izenean. XIV. mendean zabalkunde batzuk ezagutu zituen, gaur egun dakusagun hiru nabetako eraikina bihurtu zelarik. 1531eako erreforman Luteranismoa onartu zuen.

Aldare nagusia 1721ean egin zuten Berlingo artisauek. Dorre zabala eta goiak daukan antena XVIII. mendean gehitu zitzaizkion etilo barrokoan. Azkenik aipatzekoak dira Innsbrucketik ekarritako beiratean. 1894 eta 1904 artean ezarri ziren elizaren leihoetan.

 Erloju astronomikoa

Erloju astronomikoa
-------------------

Erloju astronomikoa (*Astrologische Uhr*), 12 metrotako garaiera duen erloju eder hau Nurenbergeko Hans Düringer erlojurariak egin zuen 1472an. Goialdean, orduro apostoluak Jesusen aurrean pasatzen dira eta azkena dihoan Judas akatua izaten da. Erdialdean dago erlojua bera, orduaz gain ilargi fasea eta zodiakoa ere agertzen dituelarik. Beheko mailan 2017 arte baliozkoa den egutegia dauka.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q666923
* Commonscat Multimedia: Marienkirche (Rostock)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143322314
* GND: 4245865-1
* LCCN: nb2006021353

 |

* Wd Datuak: Q666923
* Commonscat Multimedia: Marienkirche (Rostock)
**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Gipuzkoako Zerain udalerrian dagoen eliza bat da. Herriguneko eraikin nagusia da, Herriko plazan dago, Jauregia etxea eta Zeraingo kartzelaren alboan. XV. mendearen lehen zatian eraikia da. Eraikinean estilo desberdinak ikus daitezke.

Historia
--------

Elizaren dokumentu zaharrena 1556. urteko Bataio Liburua da. Baina eliza barruan dagoen Joan Gartzia Zeraingoaren hilobian gotikoz jartzen duen gaztelerazko idazkiak, "Hilobi hau Joan Garcia de Cerainek egin zuen, 1457 urtea", dio. Egungo eraikina, berriz, XVIII. mendean eginiko eraberritze lanen ondorioa da. Elizaren egoera ikusita, eta Maria Zeraingo eta Zarautzek 1709. urtean konpontzeko eskaera egin zuen. Azkenean, Iruñeako Artzapezpikuak eraberritze lanak hastea onartu zuen. Lan hauek Juan de Carrera arkitektuak eginiko planoetan oinarritu ziren, nahiz eta aldaketa ugari egin herritarrek egiten zuten lanen jarraipen zuzena zela eta. Lan hauen ondorioz, hasierako egurra Zeraingo Oa harrobiko harriz ordezkatu zen. Kanpoko lanak bukatutakoan barnekoei ekin zizkioten. Gorabehera batzuen ondoren, Diego Martinez Arzeren jarraibideetan oinarrituz egin ziren egun ikus daitezkeen barroko estiloko hiru erretaulak.

Elizaren altxorrak
------------------

Zer ikusi asko eskaintzen du eliza honek:

* Kobrezko gurutze erromanikoa, harribitxiez apainduta: XII. mendekoa da eta Gipuzkoako bakarra, Zegamako elizan dagoenaz gain.
* Joan Gartzia Zeraingoaren hilobi gotikoa.
* Hiru erretaula barrokoak.
* Bataio Pontea: XVII. mendekoa, jatorrizko irudiak mantentzen ditu: Zeraingo armarria, eguzkia, lehoia, mahats lukua, ilargia, etab.
* Ur bedeinkatuarentzako hiru ontzi
* Korua
* Pulpitua
* Aldare nagusia eta albotako bi txikiak

Iruditegia
----------

* Aldare nagusia.Aldare nagusia.
* Gurutze erromanikoa.Gurutze erromanikoa.
* Joan Gartziaren hilobia.Joan Gartziaren hilobia.
* XVII. mendeko bataiarria.XVII. mendeko bataiarria.
* Atariko apaingarria.Atariko apaingarria.
* Ur bedeinkatuaren harria.Ur bedeinkatuaren harria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478763
* Commonscat Multimedia: Andre Mariaren Jasokundearen eliza, Zerain

---

 |

* Wd Datuak: Q25478763
* Commonscat Multimedia: Andre Mariaren Jasokundearen eliza, Zerain
| * i
* e
* a
Organizazio militarra |
| --- |
| Menpekoelementuak | 
* Eskuadra / Eskifaia  **Ø**

* Eskuadroi  ●

* Pelotoi / Patruila  ●●

* Sekzio / Tropa / Eskuadrila ●●●

* *Staffel*a / *Echelon*a  ●●●●

 |
| Unitatea | 
* Konpainia / Bateria / Eskuadroi **❘**

* Batailoi / Eskuadroi / Kohorte **❘ ❘**

* Erregimentu / Taldea  **❘ ❘ ❘**

 |
| Formazioa | 
* Brigada / Taldea / Hegoa **☓**

* Dibisioa / Legioa **☓☓**

* Armada-gorputza **☓☓☓**

 |
| Komandoa | 
* Ejerzito / Komando **☓☓☓☓**

* Armada-talde / Frontea **☓☓☓☓☓**

* Eskualdea / Teatroa **☓☓☓☓☓☓**

 |
| Behin-behinekotaldeak | 
* Destakamendua
* Lurreko indarra
* Indar operatiboa
* Brigada taldea
* *Flying column*a
* Borroka-komandoa
* Erregimentu-borrokako taldea
* Batailoi talde taktikoa
* *Battlegroup*a
* Borroka taldea

 |

**Armada taldea** bi armada gorputz edo gehiagok osatzen duten unitate militar bat da. Armada gorputz horiek, elkarrekin eta agintari bakarraren agintepean lan egiten dute.

Ezaugarriak
-----------

Armada talde bat, armada batean era daitekeen unitaterik handiena da. Armada talde bat osatzen duten soldaduen kopurua, 40.000 eta 200.000 artean dago, infanteria, uretako infanteria, hegazkinetakoak eta gainontzeko gorputz laguntzaileen artean.

Armada taldea, existitzen direnean, teniente jeneral, kanpo mariskaledo baita dibisioko jeneral baten agintepean egoten dira. Ez dago ondo definiturik, ez baita batere erraza armada talde bat eratzea. Kontuan hartu behar da, Espainiako Indar Armatuak bezalako tamaina ertaineko armada batean, ezta hiru armadetako soldadu guztiak eta euren Estatu Gorenak batuta ere, ez liraketela nahikoa izango tamaina ertaineko armada talde bat osatzeko. Arrazoi honegatik, unitate teorikoa da, benetakoa baino gehiago, akademia militarretan, aurrekontuetan eta indar zabalkuntzan baino gehiago kontuan harturik.

XXI. mendearen hasieran, joera, unitate handiak desagertaraztea izaki, armada taldeak desagertzen doaz, baita horren azpitik dauden beste batzuk ere, dibisioa, adibidez. Joera, orain, armada brigadatan antolatzea da

BBC britainiar irrati-telebistaren arabera, ez dago beste lanbideetako beste karguetan beste aginterik, bizi edo hil ardura handiagoa duenik, armada talde baten agintea duen ofiziala baino.

Armada talde ospetsuak
----------------------

* Wehrmachteko Iparraldeko Armada Taldea, Hegoaldeko Armada Taldea eta Erdialdeko Armada Taldea. Hauek, 1941. urtean, Bizargorri Operazioaren ardura eraman zuten, historiako inbasiorik handiena, Alemaniako eta beste nazio batzuetako 3.000.000 soldadu batu baitzituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208109
* **Identifikadoreak**
* GND: 4314743-4

 |

* Wd Datuak: Q208109
**Arrikrutzeko kobak** Oñatin dauden leize karstikoak dira, 2007ko ekainean publikoarentzat zabalik daudenak.

Arantzazu eta Araotz artean kokatuta daude. Bertan lehoi baten hezurdura oso bat agertu zen, Europan aurkitu den gutxietako bat. Beste animalien arrastoak ere aurkitu dira bertan, hartzarenak adibidez. Estalaktita eta estalagmitaz gain badira beste osagai aipagarri batzuk haitzuloetan bertan, arku itxurako harri bitxi bat, bai eta eszentriko ikusgarri bat ere.

Sandaili
--------

Ingurune honek Sandaili izena ere hartzen du, eta merkatari eta erromesek erabiltzen zuten Arabarako bide zaharrean dago. Tradizio honek mitologia propioa sortu zuen, "Sandailiko kondaira" tartean.

Baserriak
---------

Arrikrutz Garaikua, Arrikrutz Barrena, Gesaltza eta San Juan Artia izeneko baserriak topatu ditzakegu, Oñatiko zaharrenen artean daudenak.

Kanpo estekak
-------------

* Kobei buruzko informazioa Oñatiko udal webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254132

 |

* Wd Datuak: Q12254132
**Andre Mariaren katedrala** edo **Amabirjinaren katedrala** (ingelesez: *St Mary's Cathedral* edo *Cathedral Church of Saint Mary the Virgin*) Eskoziako Edinburgh hiriburuan dagoen Eskoziako Eliza Episkopalaren katedrala da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

1689an presbiterianismoaren iraultza izan zen baina San Giles katedrala Eskoziako Elizak hartu zuenez presbiterianoek San Paul eliza erabili behar izan zuten XIX menderarte. 1873an Barbara eta Mary Walker ahizpek diru bilketa hasi zuten katedral handi bat eraikitzeko. Sir George Gilbert Scott-ek diseinatu eta 1874an hasi zen eraikuntza eta 1879ko urtarrilaren 25ean ireki zituen ateak habearte nagusiak. Organoa ere 1879an eraiki zuen Father Henry Willis-ek.

1913an hasi ziren kanpandorre bikiak altxatzen eta 1917an osatu zen katerala. Dorre hauei Barbara eta Mary izenak eman zizkioten, katedrala abiarazi zuten ahizpen izenak hain zuzen ere.

Iruditegia
----------

* 
* 
* Errosetoia.Errosetoia.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Aldare nagusia.Aldare nagusia.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2324015
* Commonscat Multimedia: St Mary's Cathedral, Edinburgh

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7184149619462204010007
* GND: 1132269202

 |

* Wd Datuak: Q2324015
* Commonscat Multimedia: St Mary's Cathedral, Edinburgh
Arma zuri japoniar tradizionalak.
**Arma zuriak**, erabiltzeko, bolborarik behar ez dutenak dira, su armek ez bezala. Hurbileko borrokarako erabili izan ohi dira, aurrez aurreko borroketan, sastatzeko edo mozteko, armaren arabera.

Arma zurien kategoriak
----------------------

Arma zuriak, euren neurriaren arabera sailkatzen dira. Eta, neurriaren arabera, arma laburrak, ezpatak, sableak eta arma luzeak bezala sailkatzen dira.

Arma zuriak
-----------

* alabarda
* alfanjea
* Almádena
* Almarada
* Brakamante (arma)
* Klaymore
* Makotua
* Ganibeta
* Dao
* Zimitarra
* Yatagana
* Talwarra
* Daga
* Ezpata
* Ezpata txikia
* Estokea
* Falkata
* Floretea (arma)
* Gladius
* Katana
* Lantza
* Aihotza
* Bi eskuko ezpata
* Labana
* Sastakaia
* Altzairuzko ukabila
* Saia
* Sika
* Sablea
* Wakizashia

Beste erabilera batzuk
----------------------

Aurrez aurreko borroketaz aparte, arma jaurtigarri gisa ere erabiltzen dira arma zurietako batzuk, tamaina txikienekoak batez ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q222405
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119427828 (data)
* NKC: ph114241

 |

* Wd Datuak: Q222405
***Another Earth*** 2011ko Mike Cahill estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko drama film independente bat da. Brit Marling, William Mapother eta Robin Lord Taylor aktoreek antzeztu zuten.

2011ko urtarrilaren 24an Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Rhoda Williams (Brit Marling) kosmoa ikertzeko zaletasuna eta asmoa duen 17 urtetako neska buruargi bat da, Massachusettseko Teknologia Institutua astrofisika programa batean ikasteko onartu berri dutenez bere lagunekin ospatu eta edan ondoren etxerako bidean alkoholaren eraginpean, bakarrik eta bere autoa gidatzen doala irratian eguzki sisteman Lurraren planeta bikoiztu bat topatu dutenaren albistea harriduraz entzungo du.

Une horretan, eta izarrei begira bere barne gogoetan doala, bidegurutze batean ustekabean stop bat gelditu gabe pasatu eta nahigabe bestaldean geldirik zegoen auto batekin aurrez-aurre talka egingo du. Beste autoan, John Burroughs (William Mapother) musikagile arrakastatsua, haurdun dagoen bere emaztea eta bien semea daude: kolpe itzelaren ondorioz John konorterik gabe gelditu eta gainontzeko bere senideak hilik geldituko dira, aldiz Rhoda lur jota eta zer egin jakin gabe geldituko da. Ondorioz, Rhoda atxilotua, epaitua eta espetxeratua izango da.

Lau urte espetxean eta isolaturik egon ondoren Rhoda aske geldituko da. Jada ez da etorkizun handia zuen neska hura eta institutu batean garbitzaile lana onartu beharko du. Lasterrera, bai Rhonda nahiz John, planeta berri hura topatu zuten gau hura neska gaztearen eta musikagilearen patuak zorigaiztoko istripuaren bidez elkartu zituela jabetuko dira.

Aktoreak
--------

* Brit Marling: Rhoda Williams
* William Mapother: John Burroughs
* Jordan Baker: Kim Williams
* Robin Lord Taylor: Jeff Williams
* Flint Beverage: Robert Williams
* Kumar Pallana: Purdeep
* Richard Berendzen: Bere burua antzeztuz (narratzailea)

Kanpo estekak
-------------

* *Another Earth* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com **(Ingelesez)**
* Webgunea **(Ingelesez)**
* *Another Earth* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q567996

 |

* Wd Datuak: Q567996
**Arrambidenea** etxea Errenteriako Orereta kalean dagoen, barroko estiloko, XVII. mendeko etxea da.
2005eko urtarrilaren 26an Kultura Ondasun izendatu zen Errenteriako Hirigune Historikoa, Monumentu Multzo izendapenean.

Ezaugarriak
-----------

Herriko erdialdeko kanpoaldean dagoen etxea da, Torrekua dorretxearen ondoan. Hasieran exentoa zen arren, gerora beste eraikin batzu gehitu zaizkio alboan, hiru etxeaurrekoa izanik gaur egun. Oinplano angeluzuzena du, behekoa eta bi solairu eta teilatuak lau aldetara ematen du. Solairu bakoitza material desberdinez eraikia dago; behekoa hareharrizko harlanduz, lehenengoa harlangaitz luzituez eta bigarrena adreiluz. Etxea berriztatzean etxeaurre nagusian harria estalia geratu da lehenengo eta bigarren solairutan. Ezkerreko aldean beheko solairua atxikia duenez ez dira bertako leihoak ikusten baina lehenengo eta bigarren solairuetan balkoiak ditu.
Teilatu hegala dentikuluduna da landutako zuburuak ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  EHAA 2005eko urtarrilaren 26a
2. ↑  Euskadi.eus, Ondarea Arrambidenea etxea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41245103
* Commonscat Multimedia: Arrambidenea etxea

---

 |

* Wd Datuak: Q41245103
* Commonscat Multimedia: Arrambidenea etxea
Pralatrexatoa, azido folikoaren antimetabolitoa. Ikus daitekenez, azido folikoaren antzeko geometria molekularra agertzen duAzido folikoa edo B9 bitamina
**Antifolatoak**, **folatoaren antagonistak** edo **azido folikoaren antagonistak** azido folikoaren edo B9 bitaminaren antagonistak diren sendagai antimetabolikoak dira; hau da, azido folikoaren funtzioak blokatzen dituztenak. Azido folikoaren funtzio nagusia, gorputzean, zenbait aminoazidoen (serina eta metionina) eta nukleotidoen (timidina eta purina) biosintesian parte hartzen duten metiltransferasen kofaktore izatea da. Beraz, antifolatoek zelula-zatiketa, DNA- zein RNA-sintesi eta -konpontzea eta proteinen sintesia oztopatzen dute. Antifolato batzuk, proguanila, pirimetamina eta trimetoprima modu selektiboan inhibitu dezakete mikroorganismoen azido folikoaren eraginak. Antifolato hauetako gehienak dihidrofolato erreduktasa edo DHFR entzima inhibitzen jarduten dute.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Ingelesez)** «NCI Dictionary of Cancer Terms» *National Cancer Institute* 2011-02-02 (Noiz kontsultatua: 2020-02-12).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Daraprim (pyrimethamine) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more» *reference.medscape.com* (Noiz kontsultatua: 2020-02-12).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Primsol, Proloprim (trimethoprim) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more» *reference.medscape.com* (Noiz kontsultatua: 2020-02-12).
4. ↑   **(Ingelesez)** Kompis, Ivan M.; Islam, Khalid; Then, Rudolf L..  (2005-02). «DNA and RNA Synthesis: Antifolates» *Chemical Reviews* 105 (2): 593–620. doi:10.1021/cr0301144. ISSN 0009-2665. (Noiz kontsultatua: 2020-02-12).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50573407
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85049647
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D005493
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 50683

 |

* Wd Datuak: Q50573407
**Arrangoitzeko jauregia** Lapurdiko izen bereko herrian dagoen jauregia da. Frantziako Gobernuak 1980ko apirilaren 2an monumentu historiko izendatu zuen.

Historia
--------

Arcangues familia da gazteluaren jabe XII. mendetik. Gaur egungo eraikina 1900koa da, XVII. mendeko eraikina zegoen leku berdinean eraiki baitzen, baina aurrekoaren planta errespetatu zuten. Hirugarren berreraikitzea da, izatez, lehen gaztelua 1636an espainolek erre baitzuten Hogeita Hamar Urteko Gerran. 1813an Wellingtonek gaztelua okupatu zuen.

Ezaugarriak
-----------

Zeharreko bi nabe eta bi pisuko erdiko gorputza nagusiak osatzen dute eraikina. Hegoaldean, teilatu oktogonaleko dorre bat dago, antzinako gazteluaren dorrearen lekuan. Teilatua egurrezko haga handien gainean bermatzen da, Hegoaldean ohikoa den bezala. Barnealdean, harrera-leku zabal bat dago eta bertatik irteten dira gainerako gela funtzionalak. Egongela nagusia zuriz eta urrez estaldua dago eta Flandriako tapizez ornitua dago. Egongela nagusia eta jangela 1900 hamarkadako gustuen lekuko bikainak dira: harrera egiteko egongela handi bat eta hornidura arranditsu oso zainduak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Mérimée datu-basea

Ikus, gainera
-------------

* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2968096
* Commonscat Multimedia: Château d'Arcangues

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00084312

 |

* Wd Datuak: Q2968096
* Commonscat Multimedia: Château d'Arcangues


| Lapurdiko monumentu historikoak |
| --- |
| Abbadia jauregia · Ahetzeko eliza · Amotzeko zubia · Arnaga etxea · Azkaineko erromatar zubia · Baionako judu hilerria · Baionako katedrala · Baionako sinagoga · Biarritzeko itsasargia · Biarritzeko sinagoga · Bonnat museoa · Agorreta etxea · Donibane Lohizuneko eliza · Getariako talaia · Gixuneko gaztelua · Hôtel du Palais · Ibarruneko zubia · Ilbarritz jauregia · Marracqeko jauregia · Uztaritzeko eliza · Ziburuko eliza · Zokoako gotorlekuaeta beste hainbat |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Anticosti uhartea** (*Île d'Anticosti* frantsesez, *Notiskuan* innueraz eta *Natigostec* mikmakeraz) San Laurandi golkoko uharte naturala da, eta Côte-Nord Quebeceko eskualdean dago. Havre-Saint-Pierre parean dago, Iparraldeko kostatik Gaspésie eta Jacques Cartier itsasartetik bananduta, Honguedo itsasartetik.

Uhartea natura nagusi den ingurunea da. Ezaguna da zerupeko jarduerengatik, arrantzagatik eta batez ere ehizagatik uhartean 150.000 Virginiar orein baino gehiago baitaude.

Geografia
---------

Anticosti Quebeceko uharterik handiena da, 7,892.15 kilometro koadro lur-azala ditu, eta Korsikako tamainarekin aldera daiteke. 217 km luze eta 16 eta 48 km zabal da, eta Kanadako Eduardo Printzearen Uhartea baino handiagoa da, baina oso biztanle gutxi ditu (200 biztanle inguru, nahiz eta kopuru hori bikoiztu egin daitekeen baso-ustiapenaren aldian edo ehizaldian), batez ere Port-Menier herrian, uhartearen mendebaldeko muturrean, portua eta portua dauden lekuan.

L'Île-d'Anticostiko udalerriak Anticosti uharte osorik hartzen du eta biztanle gehienak Port-Menier herrian bizi dira. Uhartearen erakargarritasun nagusia uhartearen erdian dagoen Anticosti Parke Nazionala da.

Sept-Îlestik, Havre-Saint-Pierretik edo Rimouskitik sar daiteke itsasontziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q575033
* Commonscat Multimedia: Anticosti Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248265867
* BNF: 119568058 (data)
* GND: 4470637-6
* NKC: ge754135
* **Lekuak**
* OSM: 3889836

 |

* Wd Datuak: Q575033
* Commonscat Multimedia: Anticosti Island
**Arrameleko zubia** Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zubia da. Oria ibaia zeharkatzen du, izen ematen dion Arramele auzoa eta Tolosako Alde Zaharra elkar lotuz.

Usadioz, zubi hau Tolosa Udalerrirako kostaldetik datorren berezko sarbidea izan da.

Antzinako zubia
---------------

Arrameleko zubia 1940an.
Aurrez Erdi Aroan jada egurrezko zubi bat bazen, ziurrenik Tolosako Alde Zaharran lehen biztanleak bildu ziren garaikoa, baina XII. mendean beste leku askotan bezala harriz berreraiki zen. Antzinako harrizko zubi honek XVIII. mendea arte iraun zuen. Naparzubiaren antzekoa litzateke, 4 arkuduna, eta 4,5 metroko zabaleraz.

Gaur egungoa
------------

1781-1785 artean gaur egungoa eraiki zen, antzinakoa zegoen lekutik 50 metro ibaian behera, alegia, egun dagoen lekuan.

Eraikuntza oso polemikoa izan zen, Udalak zubi berria eraikitzea eskatu arren Gipuzkoako Foru Aldundiak ez baitzuen horren beharrik ikusten eta antzinakoa manten zedin nahi baitzuen.

Halere, azkenean Gipuzkoako Aginteak baimena eman eta zubi berria eraikitzeari ekin zitzaion. Antonio eta Julian Uzkudun anaiek eraiki zuten, eta Francis o Perez de Hoyo burgostar arkitektoak proiektatu. 128.883 errealeko kostua izan zuen. Hasiera batean 4 arkuduna izan behar zuen, baina Udalak Naparzubia berria 5 arkuduna proiektatu zuela jakin zenean, zubi honi ere beste arku bat gehitu zitzaion. Garai honetan ziurrenik antzinako zubia erakutsi zen.

XX. mendearen erdialdera hormigoiez egitura zabaldu eta harrizko petrilak kendu zitzaizkion.

Ikus gainera
------------

* Tolosako zubiak

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Tolosako zubiak. Mikel G. Telleria Tapia. 7ko / Zazpiko. Zapi Herrialdeetako Kultur Elkartea[*Betiko hautsitako esteka*] **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56310490
* Commonscat Multimedia: Arramele bridge

---

 |

* Wd Datuak: Q56310490
* Commonscat Multimedia: Arramele bridge
Hegoaldeko fatxadaren zehaztasuna.
**Andre Mariaren eliza**, gaztelaniaz **iglesia de Santa María**, estilo erromanikoko eliza kristaua da. Espainiako Retortillo herrian dago, Campoo de Enmedio udalean, Kantabrian. Reinosatik 12 kilometrotara dago. Tenpluaren azpian Juliobriga herri erromatarraren aztarnak daude; antza haren foroaren gainean eraiki zen. Eliza, nahiko ondo gordeta, XII. mendean eraiki zen. Elizaren inguruan, bestetik, Erdi Aroko nekropolia dago.

Deskribapena
------------

Absidea hiru gorputz bertikalak ditu, zutabeez bananduta, hormabular eskalonatuekin eutsita. Hiru leiho abozinatuak nabariak dira; erdikoak zutabetxoak eta kapitelak erakusten ditu. Pinoian kanpok eskailerekin igotzeko kanpai-horma dago.

Eliza honetan eskulturak garrantzi berezia du. Bi maisu bereizi dira hango lanetan: hagaburuetan eta leihoen kapiteletan artista herrikoi baten eskua ikusi egin da; arkuetan, bestetik, artsita finago baten zizelkatzea ikus daiteke. Azken artista horren lanak Kantabriako arkitektura erromanikoaren onenetarikoak dira; besteak Piascako Andre Mariaren elizakoa eta Santillana del Marreko kolegiatarena izango lirateke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Arteguías webgunearen informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3585405
* Commonscat Multimedia: Church of Santa María de Retortillo

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0005324

 |

* Wd Datuak: Q3585405
* Commonscat Multimedia: Church of Santa María de Retortillo
**Antzoki Zaharra** Donostia hiriko Parte Zaharrean dagoen antzoki bat da. Historian zehar hainbat birmoldaketa izan ditu eta 1930ean Udalak eraistea erabaki zuen oso egoera txarrean zegoelako. Lehenengo antzokia 1844 eta 1845 artean eraiki zuen Juan Ramon Etxebestek, neoklasizismo isabelinoko estilo baten arabera. Urte batzuk beranduago, 1883an Jose Goikoak berritu zuen. Egungo eraikina 1931koa da, eklektikoa kutsu klasizistarekin eta Udaleko arkitektoa izan zen Juan Rafael Aldaik egina.

Gaur egun bertan Nosferatu Zikloa, Zinema eta Giza Eskubideak Zikloa eta Fantasiazko eta Beldurrezko Astea ospatu ohi da, gainera Donostiako Zinemaldi garaian lehiaketara aurkezten diren filmak ere ikusgai izan ohi dira. 576 lagunentzako tokia du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Bibliografia
------------

* Miguel Arsuaga, Luis Sesé: *Donostia-San Sebastián. Arkitekturako gida liburua.* 1997
* Antonio Mendizabal Etxeberria: *José Goikoa arquitecto, autor de San Sebastián.* 2003

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Antzoki Zaharra (Donostia)*** |

* Antzoki Zaharra. Donostiakultura.com
* Antzoki Zaharra. Ingeba.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253704

 |

* Wd Datuak: Q12253704

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Ordizian (Goierri, Gipuzkoa) dagoen eliza barroko bat da. Herriko Alde Zaharrean dago, Santa Maria kalean. Eraikina XIII. mende amaieran edo XIV. mende hasieran egin zuten. Eliza Euskal Herriko barnealdeko Donejakue bideko ondarearen parte kontsideratzen da.

Eraikina
--------

Antzinako eraikin haren hondakinak, baina, egungo dorre barrokoaren oinarrian baino ez dira geratzen, 1511n izandako sute baten ondorioz. Egungo eliza XVI. mendean egin zuten, eta nabe bakarra eta abside oktogonala ditu.

Kanpoaldean tenplura sartzeko ataria nabarmentzen da, ebanjelioaren alderdia hartzen duena, fundiziozko zutabe bidez sostengatua. Bertan daude jatorrizko sarrera eta gaurkoa: arku karpanela ojibazko karpanelekin. Kanpandorrea XVIII. mendekoa da eta Martin de Carreraren planoak jarraituz eraiki zen. Elizaren burualdeari atxikia dago apaizetxea, epistolako horma hartuz.

1516rako ordularia elizak bazuen, baina 1753an beste bat jarri behar izan zuten haren lekuan. 1887an ataria estali zen, gaur egun duen itxura jasoz.

* Elizaren atzealdea Ordiziako tren geltokitik ikusita.Elizaren atzealdea Ordiziako tren geltokitik ikusita.
* Aurrealdea.Aurrealdea.

Barrualdea
----------

Barruan, aldare nagusian dagoen erretaula barrokoa da elementurik azpimarragarriena. Bartolome Corderok egin zuen XVII. mendean. XIV. mendeko Andre Maria eseriaren irudi bat (gotikoa) ere ikus daiteke. Horrez gain, hainbat kapera eta apaindutako erretaula ugari daude.

Santiago Matamoros Donejakueren irudikapen bat ere badu elizak erliebe bikain batean.

* Nabe eta erretaula nagusiaren ikuspegia.Nabe eta erretaula nagusiaren ikuspegia.
* Andre Mariaren irudi gotikoa.Andre Mariaren irudi gotikoa.
* Alboetako erretaula bat.Alboetako erretaula bat.
* Santiago Matamoros, Donejakueren ikonografia ohiko bat.Santiago Matamoros, Donejakueren ikonografia ohiko bat.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Igokundeko Ama Birjinaren eliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).

Kanpo estekak
-------------

* Ordiziako Andre Mariaren Jasokundearen eliza Hiru.com webgunean.
* Ordiziako Jasokundeko Andre Mariren eliza Euskadiko Turismo Bulegoko webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260204
* Commonscat Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Ordizia

---

 |

* Wd Datuak: Q12260204
* Commonscat Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Ordizia
**Anakoluto** hitza latinetik dator, *anacoluthon*, eta hau grezieratik, ανακόλουθον, euskaraz "jarraipenik eza" esan nahi du. Hitzezko figura erretorikoa da eta elipsian oinarritzen da. Praktikan esaldiaren koherentzia sintaktikoan galtzean datza. Hizlariak edo idazleak bere pentsamendua jarraitzen du eta, ondorioz, diskurtsoa aldatu egiten du. Ahozko hizkuntzan oso ohikoa da, adibidez "hotza egiten du, arraioa, irekiko dut atea", baina baita literaturan ere.

Bertsolaritzan ohikoa da baita ere. Ikus dezagun Xenpelarren bertso hauetan, esaterako:

Iya guriak egin du,
badegu zeñek agindu,
ez oraindik umildu:
alkarrengana bildu,
gerra nai duben guziya,
berari kendu biziya!
Itxuraz, azkeneko bi lerro besteekin ez dute ezer ikusirik baina, oinarrian, pentsamendu beraren jarraipena da.
Batzuetan anakolutoa osatu gabeko esaldi bezala ager daiteke: "Zu ez zara izango…?". Horretan, nahiz eta esaldia ez osatu, modu batez erantzuna lerro antean gelditzen da.
Prosan batez ere erabiltzen da eguneroko hizkuntza erreproduzitu nahi denean, barruko pentsamenduen imitazioaz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Xabier Altzibar, 43. or.

Bibliografia
------------

* Euskaltzaindia: *Literatura Terminoen Hiztegia*. Bilbo: 2008. Xabier Altzibarren artikulua, 43-44 or.
* Angelo Marchese eta Joaquín Forradellas: *Diccionario de retórica, crítica y terminología literaria*. Bartzelona: Ariel, 1982. 24-25 or.

Kanpo estekak
-------------

* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484456

 |

* Wd Datuak: Q484456
***Ars magna*** (izenburu osoa: ***Ars magna, generalis et ultima***, *c*. 1305 argitaratua, baina lehenago idatzia) Ramon Llullen *Ars* serieko bertsiorik luzeena da. Badira bertsio laburragoak ere: *Ars compendiosa inveniendi veritatem*, *Ars Brevis*, *Art demostratiba*, etab. *Ars Magnak* konbinazio-logikan oinarritutako hizkuntza formala asmatu zuen, filosofia eta erlijioa hizkuntzen hesirik gabe guztiaz hitz egin ahal izateko. Musulmanak kristautasunera bihurtzeko nahiaren zati garrantzitsu bat izan zen. Hizkuntza unibertsal bat sortzeko lehen saiakera da eta Leibnizen eragina izan zuen, zeinek sistema zabaldu eta "konbinatoria" deitu baitzuen. Ramon Llullen *Ars magna* artefaktu mekanikoetan arrazoitze artifiziala aplikatzeko proposamena egin zuen lehen lana da. Ramon Llull-en planteamendua da, asmakizuna bainoago, hurrengo mendeetan iraun zuen ikerketa zientifikoaren ildo bat markatzen duena, eta ondorengo garaietako matematikariek arrazonamendu logikoa sistematizatzeko modua ezartzeko ereduak planteatzen jarraitu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ars magna.*  GEC.
2. 1 2   «Ars magna»  *Enciclopèdia Britànica*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q704036
* **Identifikadoreak**
* GND: 4263635-8

 |

* Wd Datuak: Q704036
**Apache konderria** (ingelesez: *Apache County*) Arizonako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua St. Johns da. 2010eko zentsuaren arabera 71.518 biztanle zituen, Apache kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Apache konderriak 29.055,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 54,18 ura dira. Beste 29.001,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 71.518 pertsonetatik 18.681 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.113 dira. 157 beltzak edo afroamerikarrak. 51.360 amerikar natiboak ziren eta 24 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 185 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.084 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q58771
* Commonscat Multimedia: Apache County, Arizona

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158291886
* ISNI: 0000 0004 0646 2089
* NARA: 10038590
* **Lekuak**
* OSM: 1832179
* TGN: 2000090

 |

* Wd Datuak: Q58771
* Commonscat Multimedia: Apache County, Arizona
Persepoliseko jauregiko Apadanaren irudia
**Apadana** bat (antzinako persieraz: 𐎠𐎱𐎭𐎠𐎴; persieraz آپادانا) antzinako errege persiarren jauregietako audientzia gela hipostiloa zen. Hiru Apadana handiak, Pasargada, Susa eta Persepolisekoak dira. Hiru hauetatik antzinakoena, Pasargadakoa da, Ziro II.ak egina, baina, beharbada, ospetsuena, Persepolisekoa da, Dario I.aren jatorrizko diseinuaren zati baina honen seme Xerxes I.ak eraikia. Bere aldetik, Dario I.aren Susako neguko jauregiak, gutxi gora-behera, hektarea bateko hedadura du.

Apadanaren aurrekaritzat, Urartuko eraikinen kokapena hartzen da. Beste egitura batzuetan eragina izan zuen, Greziako telesterionetan kasu.

Persepoliseko Apadanak, 112.000 metro karratuko hedadura du. Hirurogeitamabi zutabek eusten zuten sabaia, zutabe horietako bakoitzak, 20 metroko altuera zuelarik. K.a. 331n suntsitua geratu zen, Alexandro Handiaren armadaren esku, zutik, zutabe bakarra geratu zelarik. Zutabeetako harria, gertuko finkapenetarako eraikuntza material bezala erabili zen, baina, XX. mendean egindako berreraikitze lanen ondorioz, 14 zutabe berriz zutik daude. Gela honetara, bi eskailera monumentaletatik sartzen da, bata iparraldean eta bestea ekialdean. Erliebeekin apainduta daude, persiar Inperioaren mende zeuden 23 nazioen ordezkariak erakutsiz, Dario I.ari zerga ordaintzen, enperadorea bera, erdian irudikatuta dagoelarik, eserita. Ordezkari ezberdinak, xehetasun handiz irudikatuak daude, honek, K.a. V. mendean, Pertsiako herri ezberdinen janzkera eta ekipamendua ezagutzea ahalbidetzen duelarik. Antzinako persieraz eta elamiteraz idatzitako inskripzioak daude.

Ikus, gainera
-------------

* Naqsh-e Rostam
* Persepolis

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q617256
* **Identifikadoreak**
* AAT: 300312058
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q617256

29°56′06″N 52°53′24″E﻿ / ﻿29.935°N 52.890°E﻿ / 29.935; 52.890
**Aretxaga txaleta** Ubideko Madalena kalearen 18. zenbakian dagoen txaleta da. Eraikina 1910 eta 1912 urteen artean eraiki zuen Alfredo Acebal arkitektoak, Santiago Aretxaga jaunaren aginduz.

Txaleta Old English eta Ana Erreginaren estiloen nahastearen ondorio da. Alfredo Acebalek Arkitektura Sari Nazionala irabazi zuen txalet honen eraikuntzan egindako hainbat berrikuntzengatik. Etxeak hiru elementu batzen ditu, estalkien diseinu konplexua eta triangelu itxurako hormapiko batzuk tartean jartzea, gorriz margoztutako egurrezko egituren erabilpena, eta simetria falta.

Txaletetik hurbil Madalenaren baseliza berreraiki zuen Santiago Aretxagak, 1906an Fausto Iñiguez Betolatza arkitektoak idatzitako proiektuaren arabera.

Ikus, gainera
-------------

* Ubide

Kanpo estekak
-------------

* Aretxaga txaletaren sarrerako argazkia Bizkaiko Foru Aldundiaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253915
* Commonscat Multimedia: Aretxaga txaleta

---

 |

* Wd Datuak: Q12253915
* Commonscat Multimedia: Aretxaga txaleta
**Ashley konderria** (ingelesez: *Ashley County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hamburg da. 2010eko zentsuaren arabera 21.853 biztanle zituen, Ashley kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ashley konderriak 2.435,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,31 ura dira. Beste 2.396,64 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.853 pertsonetatik 15.970 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.069 dira. 5.619 beltzak edo afroamerikarrak. 53 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 165 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61026
* Commonscat Multimedia: Ashley County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129004925
* LCCN: n80098326
* NARA: 10038447
* **Lekuak**
* OSM: 1826817
* TGN: 2000106

 |

* Wd Datuak: Q61026
* Commonscat Multimedia: Ashley County, Arkansas
**Anakin Skywalker** (lagun eta senideen artean Ani bezala ere ezaguna), beranduago **Darth Vader**, George Lucasen Star Wars filme saga ospetsuko fikziozko pertsonaia nagusia da. Saga indarraren bere ezagutzan, bere Alde Ilunerako erorketan eta, azkenik, bere berrerospen eta heriotzan zentratzen da. Sagako lehen hiru filmetan antagonista nagusi bezala agertzen da, Darth Vader (David Prowsek antzeztua James Earl Jonesen ahotsarekin) eta, azkenik, Star Wars VI. Atala: Jedi Zaldunaren Itzulera filmean Sebastian Shaw aktoreak antzezten du, mozorroa kentzen duenean. Prekuela den trilogian Jake Lloyd aktoreak antzezten du 9 urteko haur bat bezala Star Wars I. Atala: Mamu Mehatxuan eta Hayden Christensenek II. eta III. Atalean.

Anakin Jedi zaldun bihurtzen den haur bat da, eta gero, bere emaztea den Padmé Amidala salbatzeko sithekin elkartzen da Darth Vader bezala. Luke Skywalker eta Leia printzesaren aita da.

Historia
--------

"Anakin Skywalker" izeneko pertsonaia bat agertzen da Star Warsen lehen zirriborroetan ondoren Luke Skywalkerrek izango zuenaren antzeko paper bat betetzen, gerlari errespetatuaren 16 urteko semea den mutiko bat. Mamu Mehatxurako George Lucasek Anakin Skywalkerren adina 16 urtetik 9ra aldatu zuen pertsonaia bere amari lotuago egon zedin.

Sorrera eta kontzeptuak
-----------------------

Darth Vaderren irudia Ralph McQuarrie artista kontzeptualak Vaderrek eta bere stormtrooperrek Tantive IV untzi errebeldea abordatzen duten lehen eskena marraztu zuenean sortua izan zen.

Pertsonaiaren arnasaren soinu ospetsua Ben Burtt soinu ingeniariak sortu zuen, soinua bere burua snorkel batetik arnasa hartzen grabatu zuenean.

Vaderren jantzia da George Lucasek japoniar kulturagatik (batez ere samuraiengatik) zuen interesa agerian geratu zen arloetako bat izan zen. John Molloren arabera, Vaderren kaskoa Bigarren Mundu Gerrako alemaniar kaskoetatik hartua izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51752
* Commonscat Multimedia: Anakin Skywalker

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139150325514110090003

 |

* Wd Datuak: Q51752
* Commonscat Multimedia: Anakin Skywalker
**Antidoto** edo **kontrapozoia** toxina edo pozoi bati aurka egiten dion substantzia da.

Toxina batzuen aurkako antidotoak txertoen moduan ekoiztu dira. Animali bati toxinaren dosi txiki bat injektatzen zaio eta horren ondorioz animaliak toxina horren aurka sortu dituen antigorputzak hartzen dira bere odoletik. Kontrapozoi mota hau suge, armiarma eta beste animalia pozointsu batzuek ekoizten duten pozoiari aurre egiteko erabilgarria da. Animali batzuen hozkada edo ziztadetarako ez dago antidoto egokirik eta heriotza sor dezakete. Beste kasu batzuetan, shock anafilaktikoa induzitzen duen erreakzio alergiko bat ager daiteke, heriotza sor dezakeena. Kasu honetan, ez dago antidotorik ez delako pozoinketa arrunt bat, baina shock anafilaktikoa tratatua izan daiteke.

Intoxikazio baten tratamendua:

* Aho bidetik hartutako pozoien tratamendurako ikatz aktibatua erabiltzen da sarritan. Honek, pozoia xurgatu eta digestio aparatutik desagerarazten du neurri handi batean.

* Pozoia injektatua izan bada aldiz, gorputz guztian banatzea ekiditeko linfa eta odolaren fluxua mugatuko duen goma bat jartzen da injekzio lekuan. Hau ez da tornikete batekin nahastu behar, honek gorputzadarren batean odol fluxua erabat mozten baitu odol-husterik gerta ez dadin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194168
* Commonscat Multimedia: Antidotes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 122497868 (data)
* GND: 4142655-1
* LCCN: sh85005663
* NKC: ph752277
* AAT: 300379033
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000931
* **Kimikako identifikadoreak**
* ATC: V03AB

 |

* Wd Datuak: Q194168
* Commonscat Multimedia: Antidotes
**Antzuolako gaztetxea** Antzuolan (Gipuzkoa) dagoen gaztetxea da. Antzuolako Gazte Asanbladak kudeatzen du.

Historia
--------

2003an Antzuolako kultur eragile guztiak zeuden eraikina bota zuen udaletxeak eraikinaren egoera kaskarra zela eta, tartean gaztetxea. Ordutik hona, udalarekin tira-bira batzuk izan ondoren, "lokal probisionala" izenarekin ezagutzen genuen etxe azpi batean egon ginen, behin betikoa izango zen eraikin baten esperoan. Behin Kultura Etxe berria amaituta, Antzuolako Udalarekin adostasun batera iritsi eta ordura arte herriko Osasun Etxea izandakoa egokitu genuen gaztetxe gisa. 2012ko urriaz geroztik dago martxan.

Antzuolako gaztetxea, herri bazkaria.

Funtzionamendua eta erronkak
----------------------------

Asanblada lan talde ezberdinetan banatuta dago: mantenimendua, komunikazioa, elkartrukea, parte hartzea eta ikus-entzun. Lan talde horiek koordinazio bilera eta asanbladetan adostutako egitarauaren gainean egiten dute lan. Gaztexearen helburua nagusia herrian dinamika eta mugimendu zabal eta herrikoia lortzea da, bertako ateak herritar orori zabalduz.

Ikus, gainera
-------------

* Gaztetxe

Kanpo estekak
-------------

* Gaztetxearen web ataria
* Antzuolako Gaztetxia Topatu.info atarian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492481

 |

* Wd Datuak: Q20492481
**Ashtabula konderria** (ingelesez: *Ashtabula County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jefferson da. 2010eko zentsuaren arabera 101.497 biztanle zituen, Ashtabula kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ashtabula konderriak 3.542,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.724,86 ura dira. Beste 1.817,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28,65 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 101.497 pertsonetatik 95.567 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.441 dira. 3.467 beltzak edo afroamerikarrak. 208 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 372 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 36 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.830 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q336322
* Commonscat Multimedia: Ashtabula County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126670911
* ISNI: 0000 0004 0474 3944
* GND: 4446199-9
* LCCN: n80119531
* NARA: 10036798
* **Lekuak**
* OSM: 350382
* TGN: 1002156

 |

* Wd Datuak: Q336322
* Commonscat Multimedia: Ashtabula County, Ohio