recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Notre-Dame de Vierzon, elizan, 19. mendeko beirategian, zutik erdian Perpetua eta belauniko Felizitas.)
**Perpetua eta Felizitas santuak** elkarrekin martiritzara joan ziren 203. urtean Kartagoko bi emakume gazte izan ziren, ama izan berriak biak, eta Eliza Katolikoak biak batera beneratzen ditu, martxoaren 7an. Perpetua etxe aberatseko andere gaztea zen, eta Felizitas haren esklaboa. Joakin Lizarragak kontatu zuen bien martiritza euskaraz bere *Sanduen bizitzetan.*

LGTBI mugimenduari lotutako kristau batzuek bikotetzat jotzen dituzte Felizitas eta Perpetua, eta hortaz, lesbianen eta sexu berekoen ezkontzen zaindariak lirateke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Santas Felicidad y Perpetua (año 203)» *ACI Prensa* (Noiz kontsultatua: 2020-12-13).
2. ↑   «Joakin Lizarraga: Sanduen bizitzak» *klasikoak.armiarma.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-12-13).
3. ↑   **(Ingelesez)** Cherry, Kittredge.  (2020-03-07). «Perpetua and Felicity: Patron saints of same-sex couples» *Q Spirit* (Noiz kontsultatua: 2020-12-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q771956
* Commonscat Multimedia: Saint Perpetua

---

 |

* Wd Datuak: Q771956
* Commonscat Multimedia: Saint Perpetua
**Omertà** mafiaren kideen erabateko isiltasuna, buruzagiarekiko menpekotasuna eta agintaritza ofiziala edo poliziarekin elkarlanik ez egitean oinarritzen den ohorezko kodea da, bai eta beste taldeen legez kanpoko negozioetan eskurik ez sartzean, bakoitzak bereari kasu eginez eta etxeko trapuz zikinak edo barne liskarrak etxetik barnera konponduz. Hegoaldeko Italiako antzinako bidelapurren giroan sortu zen, eta usadioz edo teorian eskualde horretako mafia talde nagusienen jarduera kode honetan oinarritzen dira, tartean Camorra, Cosa Nostra, 'Ndrangheta eta Sacra Corona Unita.

Italia eta Siziliaz gain, Kreta (Grezia), Sardinia eta Korsikan ere landa edo baserri giroan sakonki sustraitua dagoen usadioa da.

Batzuen ustez, gaztelaniazko *"hombredad"* (*"gizontasuna"*) hitzetik letorke, sizilierazko *omu* hitzera eraldatuz. Beste batzuen arabera, latinezko *"humilitas"* (*"apaltasuna"*) hitzetik letorke, eta *"umirtà"* hitzera eraldatu eta azkenik Hegoaldeko Italiako hainbat dialektoetan erabiltzen den *"omertà"* hitzean amaituko luke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507103
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q507103
Penny Black, lehen posta zigilu ofiziala.
**Penny Black** lehen posta zigilu ofiziala izan zen. 1840ko maiatzaren 1ean argitaratu zen Erresuma Batuan, eta ofiziala izan zen maiatzaren 6tik aurrera. Viktoria Erreginaren profila agertzen da irudian.

1837an Britainia Handiko bidalketa postalen prezioa altua, konplexua eta anomaloa zen. Gauzak sinplifikatze askotan Sir Rowland Hillek proposatu zuen posta batean itsasi ahal zen zigilu bat egitea, aurretik ordainduko zena. Garai hartan normalena zen jasotzaileak ordaintzea posta zerbitzua, bidaiatutako distantziaren araberakoa. Penny Black postarekin, ordea, posible zen ontza erdiko (14 gramo) gutunak bidaltzea penike bakarreko tarifa lauarekin, distantziarekiko independiente.

Itsaskorrak ziren zigiluak erabiltzea ez zen Penny Blackarekin asmatu. Lehenago ere erabili ziren Austriako Inperioan, Suedian eta, ziurenik, Grezian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ken Lawrence: Before the Penny Black.*  (Noiz kontsultatua: 2017-05-01).

Kanpo Loturak
-------------

* **(Ingelesez)** 1840ko Penny Black Amerikako posta museoan.
* **(Ingelesez)** Penny Black aurretik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107701
* Commonscat Multimedia: Penny Black

---

 |

* Wd Datuak: Q107701
* Commonscat Multimedia: Penny Black
**Perrexil uhartea** (gaztelaniaz *Isla Perejil*, arabieraz *Leila*, *Laila* (ليلى)) Gibraltarko itsasartean dagoen biztanlerik gabeko uharte txikia da. Uhartetxoaren subiranotasunak Espainia eta Marokok eztabaidatua da. Eztabaidak estatu bien arteko gatazka armatua sortu zuen 2002an.

Izena
-----

Gaztelaniazko *Isla Perejil* euskaraz "Perrexil uhartea" esan nahi du. Gertuko berbereek tamazightez *Tura* diote, euskaraz "hutsa" esan nahi duena. Morokoarrek arabieraz *Leila* edo *Laila* (ليلى) diote.

Geografia
---------

Perrexil uhartea eta Ceuta.

Uhartetxoa Marokoko kostaldetik 250 metrotara dago, 8 km Ceutatik eta 13,5 km Espainiako penintsulatik. 480 x 480 metroko azalera du, hau da 15 ha edo 0,15 km². Gehienezko altuera 74 metrokoa da.

Historia
--------

Espainiaren menpeko lurraldeak Afrikako iparraldean.
Bertoko berbereek abelzaintzarako erabilia omen zen eta ez da inoiz bizitzeko erabilia izan. 1415ean, Portugalek, Ceuta Fèseko Erresumari kendu zionean, gertuko uhartetxoak ere okupatu zituen. 1580ean, Portugal Espainiako erregearen agindupean egon zen 1640 arte. Banatu zirenean, Ceuta espainiarren kontrolpean geratu zen.

2002ko uztailaren 11an, Marokoko gudaroste txiki batek uhartean kanpamendu bat sortu zuten. Honek José María Aznarrek zuzendutako Espainiako gobernuaren kexa eragin zuen. Espainiak Europar Batasunaren babesa lortu zuen, Marokoko, berriz, Arabiar Ligarena.

2002ko uztailaren 18an Espainiak Romeo-Sierra operazioa egin zuen uhartetxoa kontrolatzeko. Espainiako armadak uhartea okupatu zuen, Estatu Batuen bitartekotzari esker, Colin Powellek zuzenduta, herrialde bien arteko *status quo ante* mantentzea adostu zuten arte.

Egun uhartetxoa ez da inork okupatua.

Ikus, gainera
-------------

* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191750
* Commonscat Multimedia: Isla Perejil

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242777866
* BNE: XX461723
* LCCN: sh2008002545

 |

* Wd Datuak: Q191750
* Commonscat Multimedia: Isla Perejil
**Perpaus osagarri izenlaguna** edo **perpaus konpletibo izenaren osagarria** izenari lotuta dagoen perpaus konpletiboa da, izena osatzeko eginkizuna duena.

Osagarritzat perpausak hartzen dituztenak ez dira aditzak bakarrik. Zenbait izenekin ere aurkitu daitezke egiazki konpletiboak diren perpausak: USTE, IDEIA, KONTU, PROPOSAMEN, eta antzeko izenek, delako uste, ideia, kontua edo proposamenaren edukia zein den aditzera ematen duen osagarria izan dezakete.
Alegia, «*denok berandu etorriko garela*» baldin bada norbaiten ustea, honako honen antzeko zerbait esan daiteke:

* *Denok berandu etorriko **garelako ustea** ez da txorakeria.*

Eta modu berean:

* a. *Gizaki guztiak legearen aurrean berdinak **garelako ideia** ez da oraindik egiazki gauzatu.*
* b. *Berrogeita hamar urtetik gorako guztiak jubilatuko **dituztelako zurrumurrua** zabaldu zen.*

Izenaren osagarri diren perpaus horiek eskatzen duten atzizkia -ELAKO nahiz -EN da:

* *Bihar oporrak hartzen **dituelako kontu** horrekin, aztoratuta dabil idazkaria.*
* (= *Bihar oporrak hartzen **dituen kontu** horrekin, aztoratuta dabil idazkaria.*)

* *Neskamea lapurretan ari **zaion susmoa** aspalditik du Jonek.*
* (= *Neskamea lapurretan ari **zaiolako susmoa** aspalditik du Jonek.*)

Horrelakoen egitura gainerako konpletiboenaren parekoa da. Diferentzia bakarra dago: hauek izen baten mende doaz, eta besteak, berriz, aditz bati edo predikatu bati loturik.

-ELAKOAN
--------

Atzizki-sail bat dago hemen: goiko -ELAKO horri -AN itsatsi zaio. -AN hori inesiboaren marka besterik ez da. Horrenbestez, pentsatzekoa da -ELAKO izenaren osagarri denez eta, horrenbestez, izen-sintagma bati itsatsia doanez, -ELAKOAN ere inesiboan doan postposizio-sintagma bat dela. Esanahiak ere horretara darama, honako perpaus hauek dituzten parafrasiek ongi erakusten duten bezala:

* a. *Nahiko diru **nuelakoan**, denda hartara sartu nintzen.* (= *nahiko diru **nuelako ustean**, …*)
* b. *Bazkaltzera etorriko **zinelakoan**, plater bat gehiago jarri genuen.* (= *bazkaltzera etorriko **zinelako ustean**, …*)

Horrelakoetan *«… elako ustean»* edo *«… ela uste izanik»* parafrasien bidez gauza bera adieraz daitekeenez, bidezko dirudi pentsatzea izena isilarazia duen izen-sintagma bat dela, izen-sintagma horrek inesiboaren marka duela.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265765

 |

* Wd Datuak: Q12265765
**Pero Mexia** (gaztelerazko egungo era arautuan **Pedro Mejía**) (Sevilla, 1497 – *ibidem*, 1551ko urtarrilaren 11) Pizkunde garaiko idazle, historialari eta humanista bat izan zen.

Biografia
---------

Humanitateak eta zuzenbidea ikasi zituen Sevillan eta Salamancan. Sevillako *Veintiquatro* izan zen eta beste zenbait kargu bete zituen bere jaioterrian. Gutun bidezko harremana izan zuen Erasmo Rotterdamgoa, Juan Luis Vives eta Juan Ginés de Sepúlvedarekin. Fray Antonio de Guevara hil ondoren 1548an Karlos I.a Espainiakoa erregearen kronista ofizial izendatua izan zen.

Bere lanik ezagunena eta irakurriena den *Silva de varia lección*ekin (1540) Europa osoan arrakasta lortu zuen, ondorioz, lan honen bigarren edizio bat argitaratu zelarik urte berean, amaiera aldera, hirugarren zatiari gehitutako hamar atal eta laugarren zati batekin, 1551ko Valladolideko edizioan agertua, Pedro Mejiak gehitu eta zuzendutako azkena. 17 aldiz berrinprimatu zen XVI. mendean zehar, eta italierara 1542an, frantsesera 1552an eta ingelesera 1571n itzulia izan zen. Orotara, *Silva*k 31 edizio izan zituen gaztelaniaz eta beste 75 atzerriko hizkuntzetan mende baten epean. Zizka-mizkazko entziklopedia bat da, edo interes ezberdineko gai nahasketa bat, garaiko jakintza humanistiko interesgarrienaren bilketa bat dena. Aulo Gelioren *Atikar gauak* lanetik materiala hartzen duen lana da, baita Ateneo Naukratiskoaren *Sofisten oturuntza*, Makrobioren *Saturnalia*, Valerio Maximoren *Gertaera eta esaera gogoangarriak*, Polidoro Virgilioren *Gauza guztien asmatzaileak*, Plutarkoren *Moralia* eta *Bizitza Paraleloak*, eta, batez ere, Plinio Zaharraren *Naturalis Historia*tik, Erasmo Rotterdamgoaz gain ere. Zizka-mizkazko lan honen arrastoak Mateo Alemán, Miguel de Cervantes, William Shakespeare eta Michel de Montaignen lanetan ikus daitezke, batzuk bakarrik aipatzeagatik.

*Historia Ymperial y Cesárea* izeneko lan bat idatzi zuen (Sevilla, 1545), zenbait enperadoreren bizitza errepasatzen zuena Julio Zesarrengandik hasi eta Maximiliano I.a Habsburgokoaganaino. 1547an Sevillan bere sei *Coloquios y diálogos* argitaratu zituen, kontu ezberdinei buruz ikuspegi interesgarri bat erakusten duen elkarrizketak, astronomiatik hasi eta garaiko ohitura eta sinesmenetara. Enperadorearen kronista ofizial bezala, 1548an *Historia de Carlos V* izeneko lan bat idazten hasi zen, 1551n hil izanagatik amaitu gabe utzi zuena. Geratzen dena 1520an Alemanian egin zen koroatzera iristen da.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q462274
* Commonscat Multimedia: Pedro Mejía

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 37733377
* ISNI: 0000 0001 0889 0296
* BNE: XX1144774
* BNF: 12149126k (data)
* CANTIC: a10123726
* GND: 118949179
* LCCN: n88134880
* NKC: jn20011024179
* NLA: 35329416
* CiNii: DA04992012
* SNAC: w6sn0wvg
* SUDOC: 029980496
* BIBSYS: 5065525
* UB: a1249466
* ICCU: MILV059859
* Open Library: OL1027369A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 339
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/58159

 |

* Wd Datuak: Q462274
* Commonscat Multimedia: Pedro Mejía
Louis Pasteur bere laborategian lanean
**Pasteurizazioa** beroaren bidez likido batean dauden bakterio patogenoak suntsitzeko prozesua da. Louis Pasteurrek 1864. urtean asmatutako teknika da, eta haren omenez jarri zaio izena. Elikagai industrian asko erabiltzen da, esnearekin, ardoarekin, zukuekin, esnekiekin eta izozkiekin, besteak beste. Beste prozesu termikoekin alderatuta, pasteurizazioak ez ditu janarien ezaugarri fisiko-kimikoak eta organoleptikoak asko aldatzen. Bitaminak eta beste osagai nutritiboak ez dira indargabetzen teknika honekin. Pasteurizazioak ez ditu mikroorganismo guztiak akabatzen; patogeno gehienak hiltzen ditu, ordea.

Gaur egun, elikagai likidoen eta edarien iraupena luzatzeko erabiltzen da. Pasteurizazioa egiteko elikagaia bere irakite puntua baino tenperatura apalagoan berotu eta tenperatura horretan edukitzen da denbora jakin batean. Zenbat eta tenperatura garaiagoa orduan eta denbora gutxiagoan eduki behar da gaia tenperatura horretan. Berotze denbora gaiaren ezaugarrien araberakoa da; azukreztatutako isurkariek, esate baterako, denbora gutxi behar dute. Pasteurizazio prozesurik ezagunena esnearena da.

Esnearen pasteurizazioa
-----------------------

Pasteurizazio klasikoa esnea 63 °C-ra 30 minutuz berotzean datza. Beste mota batek 72 °C-ko tenperatura 15 segundotan jarduten du. Tenperatura eta denbora horiekin *Mycobacterium*, *Brucella*, *Listeria*, *Salmonella* eta *Coxiella* bezalako patogenoak hiltzen dira.

Bero iturri gisa ur irakina, ur lurruna edo argindarra erabiltzen duten tresnetan egiten da pasteurizazioa. Gaur egungo tresna guztiak altzairu herdoilgaitzezkoak dira. Esnea pasteurizatuaren bakterio batzuek —*Streptococcus lactis*ak esate baterako— bizirik diraute; halere, arrisku gabe har daiteke esne hori, bakterio arriskutsuenak, *Mycobacterium tuberculosis* bezalakoak, kasu, pasteurizazioaren ondorioz hil egiten baitira.

Ikus, gainera
-------------

* Mikrobiologia
* Esterilizazioa
* Desinfekzioa
* Ultrapasteurizazioa

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q58148
* Commonscat Multimedia: Pasteurization

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4236993-9
* LCCN: sh2014002794
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D061352

 |

* Wd Datuak: Q58148
* Commonscat Multimedia: Pasteurization
**PAOK Tesalonika BC** (grezieraz: Π.Α.Ο.Κ. Κ.Α.Ε.) izen bereko talde kirol-anitzaren saskibaloiko sekzioa da, bere egoitza Tesalonikan duena eta A1 Ethniki liga jokatzen duena. Herrialde osoko arrakastasuenen artean dugu, bereziki Europa mailan lortutakoagatik. Birritan irabazi dute Greziako Liga (1958–59 eta 1991–92an), 3 aldiz Greziako Kopa (1983–84, 1994–95 eta 1998–99an), Europako Saskibaloi Errekopa behin (1990–91an) eta Korać Kopa beste behin (1993–94an).

Urteetan zehar, asko izan dira talde honetan jokatu duten jokalari handiak, Panagiotis Fasoulas, Scott Skiles, Peja Stojaković, Rasho Nesterovič, Claudio Coldebella, İbrahim Kutluay, Dejan Tomašević, C. J. Watson eta Kostas Vasileiadis bezalakoak nabarmentzen direlarik.

Palmaresa
---------

### Nazioarteko tituluak

* Saporta Kopa (1991an). Txapeldunordeak 1992 eta 1996an.
* Korać Kopa (1994an).
* 3. postua EuroCupean 1993an.

### Titulu nazionalak

* 2 Greziako Liga : 1959 eta 1992an.
* 3 Greziako Kopa: 1984, 1995 eta 1999an.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Grezieraz)**PAOKen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1343768
* Commonscat Multimedia: PAOK BC

---

 |

* Wd Datuak: Q1343768
* Commonscat Multimedia: PAOK BC
**PCA agarra** (**Plaka-kontaketaren agarra** ere deitua, PCA ingelesezko sigletan) mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurune solidoa da, bakterio aerobio totalen zenbakia ezagutzeko erabiltzen dena. Hazkuntza-ingurune orokorra da, mikrobio askoren hazkuntza ahalbidetzen dituena (ez baita hautakorra).

PCA agarra asko erabiltzen da ur eta janarien industrietan, bertako produktuen azterketa mikrobiologikoak egiterakoan.

Hazkuntza-ingurune honek kaseina du, bakterioen eskakizun nutritibo asko (nitrogenoa, karbonoa, bitaminak eta mineralak) asetzen dituena. Legamiaren estraktua ere badu, beste bitamina batzuen (B taldekoak, batez ere) iturria dena. Eta daukan glukosa, azkenik, bakterioen energia-iturria da .

Plakan egindako isurketaren metodoa erabili ohi da PCA agarrarekin: laginaren mililitro bat Petri plaka batera isurtzen da. Gero, PCA agar urtua (45º C-etan) botatzen zaio gainera eta emeki mugitzen da plaka, lagina hazkuntza-ingurunearekin nahas dadin. Agarra solidotzen denean, plakak inbertituta inkubatzen dira.

Aerobio totalen hazkuntza egokia izan dadin garrantzitsua da oso inkubazioaren tenperatura eta epea. Inkubazioa 48 ordutan eta 37º Cº-tan egin ohi da, baina 5 egunetan eta 22º C-tan ere egin daiteke; azken kasu honetan, onddoak ere haziko dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Recuento en placa modificado, Agar Scharlab
2. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua: 142 orr. ISBN: 978-84-9860-026-1

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6395830

 |

* Wd Datuak: Q6395830
**PFC Litex Lovech** (bulgarieraz *ПФК Литекс Ловеч*, "Litex Lovech Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako futbol taldea da, Lovech hirikoa. Bulgariako lau Liga eta lau Kopa irabazi ditu.

Historia
--------

Taldea 1921 urtean sortu zen eta hainbat izen izan ditu historian zehar, *Hisarya*, *Karpachev*, *Osam*... 1990an LEX konpainiak babestu eta *LEX FC* bihurtu zen. Bultzada honekin 1994an lehen mailan debuta egitea lortu zuen. Urtebete egin bazuen ere berehala itzuli zen eta 1998 eta 1999ko ligak irabazi zituen. XXI mendean talde arrakastatsua izan da.

2015eko abenduaren 16an mailaz jeitsiarazi zuten eta jokaturiko partiden emaitzak bertan behera gelditu ziren.

Palmaresa
---------

### Bulgarian: 9

* Liga (4): 1998, 1999, 2010, 2011.
* Kopa (4): 2001, 2004, 2008, 2009.
* Bulgariako Superkopa (1): 2010.

Kanpo estekak
-------------

* **(Bulgarieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q270420
* Commonscat Multimedia: PFC Litex Lovech

---

 |

* Wd Datuak: Q270420
* Commonscat Multimedia: PFC Litex Lovech
**PEC Zwolle** (izen osoa *Prins Hendrik Ende Desespereert Nimmer Combinatie Zwolle*), Herbehereetako futbol taldea da, Zwolle hirikoa. Herbehereetako kopa bat irabazi du, 2014koa.

Historia
--------

Taldea 1910 urtean sortu zen **Prins Hendrik Ende Desespereert Nimmer Combinatie (PEC)** izenarekin, izan ere Zwolle hiriko **Prins Hendrik** eta **Ende Desespereert Nimmer** taldeek bat egitetik eratu baitzen. 1928 urtean Kopako finala jokatu zuen baina Heemstedek 2-0 garaitu zuen. 1955 urtean profesional bihurtu zen. 1969an **Zwolsche Boys** (1918) taldearekin egin zuen bat eta gaur egungo **PEC Zwolle** izena hartu zuen.

1977an berriz jokatu zuen Kopako finala, bigarren mailako taldea izanik, eta oraingoan FC Twente izan zuen borrero luzapenean 3 gol sartu zizkiolarik. Bolada onean zegoen ordea eta 1978an lortu zuen lehen mailara iristea eta lehenengo denboraldi horretan lorturiko 8. postua izan da orain arte lortu duen emaitzarik onena.

1982 urtean izena aldatu zuen **PEC Zwolle'82** bihurtuz.

1990 urtean porrot egin zuen ekonomikoki eta taldea **FC Zwolle** izenarekin birsortu zen. Beheko mailetatik hasi behar izan zuen eta hainbat urtetan play-offa jokatu ondoren 2002an lortu zuen lehen mailara itzultzea. Ordutik portu apalak lortu ditu baina 2014 urtean lehenengo titulua eskuratu du, Herbehereetako Kopa, finalean Ajax Amsterdam talde indartsuari 5-1 emaitzaz irabaziz. 2015ean berriz ere finalera iritsi da baina oraingoan ezin izan du irabazi.

2013an aurreko **PEC Zwolle** izena berreskuratzea erabaki zuen.

Palmaresa
---------

### Herbehereetan: 1

* Herbehereetako liga (0):
	+ posturik onena 8.a 1978-79an
* Herbehereetako kopa:
	+ Txapelduna (1): 2014.
	+ Finalista (3): 1928, 1977, 2015.

Kanpo estekak
-------------

* **(Nederlanderaz)** Taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q269151
* Commonscat Multimedia: PEC Zwolle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 234847460
* GND: 7731579-0

 |

* Wd Datuak: Q269151
* Commonscat Multimedia: PEC Zwolle
**Pablo García Casado** (Kordoba, Espainia, 1972ko maiatzaren 13a) gaztelaniazko olerkaria da.

Bizitza
-------

Oso gaztetan hasi zen literaturarako zaletasuna erakusten, eta olerkiak idatzi zituen, Kordobako Unibertsitatean Zuzenbideko ikasketak egin bitartean. *Máquina de Sueños* (1996) talde-lanean *El poema de Jane* olerkia argitaratu zuelarik hasi zen ospea irabazten XX. mendearen azken hamarraldiko Espainiako olerkigile gazteen belaunaldiko idazle gisa. Olerki hark beste zenbaitekin osatzen zuen olerki-saila *Las afueras* (1997) bilduman eman zen argitara. Radio Nacional de Españak ematen duen El Ojo Crítico olerkigintza-saria irabazi zuen lan horrek, eta, harrezkero, ezinbesteko erreferentzia bihurtu da gaurko espainiar olerkigintzaren antologietan.

Hainbat aldizkariren sorreran parte hartu du, besteak beste, *Cinco*, *Reverso* eta *Recuento* argitalpenen sorreran. Estiloari dagokionez, lexiko garbia eta baliabide bakunak erabiltzen ditu. Irakurleari zuzenean eta berehala helarazten dio mezua, inguruko eta eguneroko gauzez mintzo da —joera hiperrealistari jarraituz—, eta ironia eta garraztasuna agertzen dute, oro har, Pablo García Casadoren olerkiek. 2007an argitaratu zuen azken poema-liburua: *Dinero*.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5665343
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41547258
* ISNI: 0000 0001 1442 5454
* BNE: XX910353
* BNF: 16193914x (data)
* GND: 137841639
* LCCN: no2004029372
* SUDOC: 079158307
* BIBSYS: 4094008
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02336/eu\_g\_0825/g0825

 |

* Wd Datuak: Q5665343
**Pelori mendiak**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta bere Silmarillion izeneko lanean, Amanen inguruan hesi bat eratzen duen mendilerro zabal bat da. Bere izena quenyazkoa da, eta "Garaiera defentsiboen hesia" bezala itzul daiteke.

Ilgora erako kurba formarekin, iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du Amanen ekialdeko kostaldea, Valarren lurraldea inguratuz. Mendilerroko mendirik garaiena Taniquetil zen, mendilerroaren erdimendebaldean zegoena. Mendi honen tontorrean zegoen Ilmarin, Manwë eta Vardaren jauregiak. Ia zeharkaezinak, pasabide bakar bat zuten mendebaldean, Kalaziria deiturikoa, Tirion hiria bertan aurkitzen zelarik. Pasabide hau, Valarrek egin zuten Valinorreko Bi Zuhaitzen argia Tol Eressëa uhartera igarotzen uzteko. Iparraldeko muturrean eta bere mendebaldeko magalen oinean, Araman eskualde zabala dago, Aman Endorretik banatzen duena Helkaraxëko pasabidearen bidez. Eta, hegoaldeko muturrean, Hyarmentir dago, nondik Melkorrek eta Ungoliantek, gorrotoz begiratu zuten Bedeinkatutako Erresuma.

Hauek altxa zituzten Valinor, Bedeinkatutako Erresuma, Utumnotik Melkorren balizko erasoetatik babesteko, Lanparen Aroetan. Valinorren Ezkutaketaren ondoren, are garaiago eta zeharkaezinago bihurtu ziren, eta Valarrek pasabide bakar hura zaintzen zuten.
**Parque Chacabuco** Buenos Aires Hiri Autonomoko auzoa da eta bere izena erdigunean dagoen parkeari zor dio. Bere izenak gogoan du 1817an José de San Martin askatzaileak agindutako Chacabucoko gudua.

Kokapen geografikoa
-------------------

Parque Chacabuco auzoa hiriaren erdialdean-hegoaldean dago. Kale hauek mugatuta dago: La Plata etorbidea (1001etik 2199ra, La Plata hiribidetik eta Directorio bidetik La Plata hiribidera eta Cobo hiribidera), Cobo hiribidea (501-1199), Del Barco Centenera (2001-2299), Riestra hiribidea (1601-1999), Camilo Torres y Tenorio zubia (2002-2300), Curapaligüe (1802-2000), Castañares etorbidea (1901-2099), Carabobo etorbidea (1700-402), Carabobo etorbideko ipar-ekialdeko erreia (Castañares etorbidea eta Eva Perón etorbideen artean), Directorio hiribidea (1900-2).

Flores auzoak mendebaldetik mugatzen du, Caballito-k iparraldetik, Boedo-k ekialdetik eta Nueva Pompeya-k hegoaldetik. Flores auzoarekin partekatzen duen 7. komuna unitate administratiboaren barruan dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1118308
* Commonscat Multimedia: Parque Chacabuco, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030839
* **Lekuak**
* OSM: 2222256

 |

* Wd Datuak: Q1118308
* Commonscat Multimedia: Parque Chacabuco, Buenos Aires
**Peñalara** Iberiar Penintsularen barrualdeko mendia da. Erdialdeko Sisteman dagoen Guadarramako mendilerroaren gailur nagusia da. Itsas gaineko 2.428 metro ditu. Adminstratiboki Madrilgo Erkidegoa eta Segoviako probintzian dago. Lurralde horren gailur enblematikoa da. Heltzeko erraztasuna asko dago eta, ondorioz, turismo eta bisitari asko hurbiltzen da inguru honetara.

Peñalara mendigunea
-------------------

Peñalara mendia izen bereko mendigunearen gailur nagusia da. Mendiguneak Madril eta Gaztela Leongo erkidegoaren arteko muga egiten du. Haitz-erlaitz honek 5,8 kilometro ditu eta Cotos mendatetik (1840 m.) Los Neveros mendatera doa. Hegoaldetik iparraldera hauek dira mendigune honen haitzak: 

* Hermana Menor (2271 m)
* Hermana Mayor (2285 m)
* Peñalara haitza (2428 m)
* Risco de los Claveles (2388 m)
* Risco de los Pájaros (2334 m)

Ekologia
--------

Mendien maldak pinu gorrien basoez estaliak daude. 1.900 metrotik gora basoen ordez mendiko larreak eta sasiak aurkituko ditugu. Maila horretan , ekialdean, glaziar zirku bat dago eta hogei baino aintziara gehiago. Horietan goi mendietako espezieak bizi dira, tartean hamar anfibio espezie baino gehiago. Dena dela, faunaren espezie ikusgarrienak hegazti harrapariak dira.

Iruditegia
----------

* La Laguna erreka.La Laguna erreka.
* Gailurraren ikur geodesikoa.Gailurraren ikur geodesikoa.
* Peñalara La Morcuera mendatetik ikusita.Peñalara La Morcuera mendatetik ikusita.
* Pinu gorriak Rascafrían.Pinu gorriak Rascafrían.
* Peñalarako glaziar zirkua.Peñalarako glaziar zirkua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Egile Batzuk. (2006). *Anfibios de Peñalara, identificación y conservación*. Madrilgo Erkidegoa. ISBN 84-451-2800-0

Ikus, gainera
-------------

* Guadarramako parke nazionala
* Guadarramako mendilerroa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1478880
* Commonscat Multimedia: Peñalara

---

* **Lekuak**
* TGN: 7326751

 |

* Wd Datuak: Q1478880
* Commonscat Multimedia: Peñalara
*Artikulu hau estamentuari buruzkoa da; irudizko adiera gaitzat duena beste hau da: «Kopla-buruko»*
**Petxeroa** Antzinako Erregimeneko Gaztelako Erresuman, behe Erdi Arotik Aro Modernoaren amaiera arte, zerga pertsonalak (petxak) ordaintzeko derrigortasuna zuen gizartearen zatia zen: ohiko eta ez ohiko zerbitzuak deritzenak. Derrigortasun honek, eta ez aberastasunak, ezaugarritzen zuen gizarte maila hau. Beste zerga batzuk, alkabalak adibidez, produktuen gainekoak izanik, unibertsalagoak ziren.

Petxeroen alderantzizko egoeran salbuetsiak zeuden: azken hauek, estamentuagatik (nobleak, elizgizonak), lurralde foruagatik edo erregearen mesedeagatik, petxarik ordaintzen ez zuten pribilegiatuak ziren, eta kasu partikular mordoa izaten zen. Zerbitzuak Gorteetan, hirien bozkekin onartzen baitziren, pribilegiatuek hauekin inplikaturik egoteari utzi zioten. Honek, neurri handi batean, instituzio honen izaera azaltzen du eta baita Hispaniar Monarkiarekin zuen harremana ere. Oso bestelakoak ziren parlamentu ingelesa eta Frantziako Estatu Orokorrak, beren artean biziki desberdinak izanda ere.

Alkalako Ordenamenduak, petxeroen inskripzioa *txanpon eta neurrien padroi*etan aurreikusten zuen, euren ordaintzeko derrigortasunari uko egiteko moduak eragozteko.

Nafarroa eta Aragoiko Erresumetan ere petxa deitutako zergak ordaintzen ziren eta petxero hitza erabiltzen zen.

Bere erabilera zabalean, plebeio, herri xehe, edo hirugarren estatu hitzen sinonimotzat har daiteke, eta ez hain zehazki *zerga-ordaintzaile*-rena, azken hau gaur egungo estatuei dagokielako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3077878

 |

* Wd Datuak: Q3077878
**Paul Molac** (Ploërmel, 1962ko maiatzaren 21a) bretainiar kultur aktibista eta politikari bat da. Union Démocratique Bretonne alderditik gertu dagoen ordezkari independentea da Morbihango laugarren barrutian, Frantziako Alderdi Sozialistaren eta Europe Écologie Les Verts alderdien babesarekin. Talde ekologistaren kidea izan zen, baina 2016tik aurrera talde sozialistako kidea da.

2015ean Bretainiako hauteskundetan Jean-Yves Le Drianren zerrenda aukeratu zuten. 2017an La République en Marcherekin hautatu zuten eta Libertés et territoires taldea sortu zuen 2018an.

"*Molac legea*"
---------------

*2021eko apirilean Frantziako Asanblea Nazipnalak eskualdeko hizkuntzentzako esparru juridikoa hobetzeko lege bat onartu zuen, neurri handi batean Paul Molac-en irmotasunaren emaitza izan zen. Horregatik legeari Molac legea deitzen hasi zen medioetan.*

*Urteak zeramatzan Paul Molacek hizkuntza gutxituei lege-babes sendoagoa eman nahian. Helburu horrekin aurkeztu zuen Hizkuntzen Ondarea Babesteari eta Sustatzeari Buruzko Legea Frantziako Asanblean, 2021ko otsailean.* Irakaskuntzan, bizitza publikoan eta bizitza sozialean hobekuntzak ekartzen zituen euskara bezalako hizkuntzentzat, esaterako, eskoletan euskara ikasteko murgiltze-eredua onartuta. Lehenik, Frantziako Asanbleak legea onartu zuen, 247 diputatuk alde bozkatuta eta 76k bakarrik kontra —nahiz eta Hezkuntza ministroa aurka egon—. Lorpen handia izan zen hori. Gero, azken unean Blanquer ministroak legea konstituzionalera eramateko 61 sinadura lortu zituen. Han, bederatzi teknikarik konstituzioaren aurkakotzat jo dute legea. 61 sinatzaileetatik 53 Pariskoak izateak izugarrizko eskandalua eragin zuen, eta osagai politiko argi bat erantsi zion printzipioz batzuek eztabaida kultural gisa soilik aurkeztu nahi zutenari. *Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren ondotik, konstituzioaren 2. artikulua aldatzea da, haren ustez, sortutako egoera konpontzeko aukera bakarra.*

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Zabaleta, Eneritz; Guelle, Pauline.  (2021-05-21). *Hitzaldia: "Hizkuntza gutxituen aldeko legea Frantzian: argi izpi bat euskararentzat?".*  UEU (Noiz kontsultatua: 2021-09-05).
2. 1 2    Erremundegi Beloki, Ekhi.  (2021-05-30). ««Badirudi hauteskunde giroan su bat itzaltzen saiatu dela Macron»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-05-30).
3. ↑    Partal, Vicent. «'Molac'» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-05-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3371854
* Commonscat Multimedia: Paul Molac

---

 |

* Wd Datuak: Q3371854
* Commonscat Multimedia: Paul Molac
**Peter Roberts**, eskoziarra odol-legez eta kultura-ikasbidez, 1952an jaio zen.

1975an Donostia hartu zuen bizileku, eta hizkuntza irakasle aritu zen. Bazuen antzerkirako joera, baina, jakina, hizkuntzak erraztasunik eman ez, eta han hasi behar izan zuen imintzioka, ea keinu-hizkuntzaren bidez ulertzen zuten.

1979, bere konpainia sortu zuen, hitzik gabeko komunikazioak eskaintzen zituen aukerak ikertzeko.

Ez da geldirik egotekoa izan, eta batera ibili da antzerkigintzan eta irakasle-lanetan. Mimo-artea ondo ezagutzen zuenez, *Mimo, el arte del silencio* liburua idatzi zuen. 1983an argiratu zen eta bigarren edizioa 1991n.

Emaitza politak ekarri ditu irakaskuntzan. Badira urte batzuk Mimo Tailerra zuzentzen ari dela, eta hainbat ikastaro emana da, Hezkuntza eta Zientzia ministeritzak, *British Council Institute*k, Eusko Jaurlaritzak, unibertsitateek eta beste erakunde publiko batzuek antolaturik, antzezleentzat, irakasleentzat, ikasleentzat eta pantomima eta ilusioaren maitaleentzat.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265789
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 119623158
* ISNI: 0000 0000 8415 5739
* BNF: 14450295h (data)
* GND: 129511137
* LCCN: n2003041795
* SUDOC: 075672766

 |

* Wd Datuak: Q12265789
**Paropos**, antzinako Siziliako hiri bat zen, uhartearen ipar-mendebaldean zegoena, Panormos (Palermo), Thermai Himeraiai (gaur egun Termini Imerese) eta Solunte (Bagheriatik gertu) antzinako zentroetatik ez oso urrun.

Hiriko tokia oraindik ez da identifikatu; Tommaso Fazelloren hipotesia, Collesanotik gertu zeuden eraikinen hondar batzuekin identifikatu behar zela. Indusketa berri batzuek ukatu egin dute, hondar horiek Erdi Aroan datatu dituztelako. Beste hipotesi batzuek, tokia, Cefalà Dianako gazteluarekin identifikatu zuten. Ondoren, Vittorio Giustolisi arkeologoak, Monte Porcarako gune arkeologikoa proposatu zuen, Bagheriatik gertu, Pàropos hiriarentzat.

Iturriak
--------

Polibiok, esaten digu Lehen Gerra Punikoan zehar, Hamilkar Barkak, Palermotik gertu egonda, eta erromatarren eta euren aliatuen artean etengabeko gatazken jakitun izatean, erromatarrei eraso ziela armada osoarekin Paropo eta Termini Imereseren artean kanpaturik zeudenean.
Gaio Plinio Segundok, lehen mendean, Paropo Siziliako barne hirien artean zegoela jakinarazten du (... Paropoko biztanleak latindar zuzenbidekoak dira...), eta Ustica uhartearen aurrean zegoela (... eta Paropo, Ustica...).

Txanpongintza
-------------

Sizilia, erromatarren eskuetan erori aurretik, kartagotarrek eta greziarrek menderatu zuten, bereziki sirakusarrek. Hiri txikienek euren moneta propioa ez zutenez, Sirakusarenaz baliatzen ziren, baina Sizilia erromatar probintzia bihurtu aurretik, hiri batzuek, euren moneta propioa egiteko askatasuna zuten. Ia ziurra da Londresko British Museoan kontserbatzen den Paropoko brontzezko txanpon ezagun bakarra garai honetakoa izatea. Aurrealdean, txanpon honek, Apoloren buru bat darama, erramu batekin koroatua; atzealdean, beste aldean, legenda bat (ΠΑΡΩΠΙΝΩΝ) eta gazte ehiztari bat, bere lantza gainean atseden hartzen ari den txitoi labur batekin jantzita, eta, hondoan, ehiza-txakur bat. Txakurraren ikonografiak, Paropoko biztanleak, elimoengana hurbil zitzakeen, Siziliako mendebaldeko herri bat, zeinek sarritan, haien txanponetan txakurra irudikatzen baitzuten.

Oharrak
-------

1. ↑  Izan ere, mendian, azken urteotan, helenizatutako finkapen indigena handi baten arrasto nabarmenak aurkitu dira, oraindik aztertzen ari direnak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Francesco Emanuele Gaetani, *Sicilia nobile*, Palermo 1757.
2. ↑  Vittorio Giustolisi, *Cronia - Paropo - Solunto*, Palermo 1972.
3. ↑  Polibio, *Storie*, I, 24, 4.
4. ↑  Gaio Plinio Secondo, *Naturalis historia*, III, 91-92

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3896378

 |

* Wd Datuak: Q3896378
Aljebra linealean, **permutazio-matrizea** matrize karratu bat da, bere n×n elementu guztien balioa 0 dena, errenkadako eta zutabeko bakar bat izan ezik, zeinen balioa 1 dena. Definizio horren arabera existitzen dira n! permutazio matrize desberdin, haien erdia **permutazio bikoitiko** matrizeak (determinantea berdin 1 dutenak) eta beste erdia **permutazio bakoitiko** matrizeak (determinantea berdin -1 dutenak).

n = 3 denean, hau dugu:

Permutazio bikoitiko matrizeak:
  

{\displaystyle {\begin{pmatrix}1&0&0\\0&1&0\\0&0&1\\\end{pmatrix}}{\begin{pmatrix}0&0&1\\1&0&0\\0&1&0\\\end{pmatrix}}{\begin{pmatrix}0&1&0\\0&0&1\\1&0&0\\\end{pmatrix}}}
Permutazio bakoitiko matrizeak:
  

{\displaystyle {\begin{pmatrix}0&0&1\\0&1&0\\1&0&0\\\end{pmatrix}}{\begin{pmatrix}0&1&0\\1&0&0\\0&0&1\\\end{pmatrix}}{\begin{pmatrix}1&0&0\\0&0&1\\0&1&0\\\end{pmatrix}}}
Permutazio-matrizeek talde bat osatzen dute, n! ordenako biderketarekiko.

Propietateak
------------

* Taldearen elementu neutroa unitate matrizea da.
* Permutazio-matrizeen taldeko elementu bakoitzeko alderantzizko elementua bakoitzari dagokion matrize iraulia da.
* Permutazio-matrizeen taldearen elementu bakoitza matrize ortogonala da.
* Permutazio bikoitiko matrizeen biderkadura permutazio bikoitiko matrize bat da.
* Permutazio bakoitiko matrizeen biderkadura permutazio bikoitiko matrize bat da.
* Paritate desberdineko permutazio-matrizeen biderkadura permutazio bikoitiko matrize bat da.
* Permutazio bikoitiko matrizeek erditalde bat osatzen dute.
* Permutazio-matrizeen taldea ez da trukakorra.
* Permutazio-matrizeen taldeko elementu bakoitza, erditaldetik kanpo, matrize simetrikoa da.

Ikus gainera
------------

* Matrizea
* Permutazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q851512
* Commonscat Multimedia: Permutation matrices

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4811820-5

 |

* Wd Datuak: Q851512
* Commonscat Multimedia: Permutation matrices
Monumentu eta Lekuen Nazioarteko Kontseilua (ICOMOS; ingelesez: I*nternational Council on Monuments and Sites* eta frantsesez: *Conseil international des monumentet des sites*) mundu osoko kultur ondareko lekuak zaindu eta babesteko lan egiten duen elkarte profesionala da. Orain egoitza Charenton-Le-Pont-en (Frantzia) du, 1965ean sortu zen ICOMOS, Varsovian, 1964ko Veneziako Gutunaren ondorioz, eta Munduko Ondarearen Guneei buruzko aholkularitza eskaintzen dio UNESCOri.

ICOMOSen ideia Museoen Nazioarteko Bulegoak 1931n antolatutako Eraikin historikoen zaharberritzeari buruzko Atenasko Konferentzian oinarritzen da. 1931ko Atenasko Gutunak nazioarteko ondarearen kontzeptua sartu zuen. 1964an, Eraikin Historikoetako Arkitekto eta Espezialisten Bigarren Kongresuak, Venezian bildurik, 13 ebazpen onetsi zituen. Lehenengoak Monumentuak eta Lekuak Zaindu eta Zaharberritzeko Nazioarteko Gutuna sortu zuen, Veneziako Gutuna izenarekin ezagunagoa; bigarrenak, UNESCOk aurkeztua, ICOMOS sortu zuen gutunaren erabakiak gauzatzeko.

ICOMOSek gaur egun banakako 10.100 kide baino gehiago ditu 153 herrialdetan, 110 batzorde nazional eta nazioarteko 28 batzorde zientifiko. Salbuespen bakanekin, kide bakoitzak kontserbazio-arloan kalifikatuta egon behar du, baia eta pausajearen arkitekturan, arkitekturan, arkeologian, antropologian, hirigintzan, ingenitzan, ondarearen administrazioan, historian, artearen historian, paleontologian edo artxibo zaintzan.

ICOMOS Blue Shield taldearen bazkide eta sortzailea da, gerra eta hondamendi naturalek mehatxatutako munduko kultura-ondarea babesteko lan egiten duena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Introducing ICOMOS - International Council on Monuments and Sites» *www.icomos.org* (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q273138
* Commonscat Multimedia: ICOMOS

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123825194
* ISNI: 0000 0001 2150 4935
* BNF: 118724419 (data)
* GND: 1020570-6
* LCCN: n85102026
* SUDOC: 026484773

 |

* Wd Datuak: Q273138
* Commonscat Multimedia: ICOMOS
**Moody konderria** (ingelesez: *Moody County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Flandreau da. 2010eko zentsuaren arabera 6.486 biztanle zituen, Moody kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Moody konderriak 1.348,88 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,68 ura dira. Beste 1.345,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,81 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.486 pertsonetatik 5.338 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 111 dira. 33 beltzak edo afroamerikarrak. 889 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 156 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495219
* Commonscat Multimedia: Moody County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136054512
* LCCN: n81110757
* NARA: 10040189
* **Lekuak**
* OSM: 1739841
* TGN: 2001820

 |

* Wd Datuak: Q495219
* Commonscat Multimedia: Moody County, South Dakota
*Picassori Gorazarrezko Monumentua*, katalanez **Homenatge a Picasso**, Antoni Tàpies egilearen eskultura da. Bartzelonako Picasso pasealekuan kokatuta dago. Lana beirazko 4x4x4 metroko kubo baten barruan dago eta 11 m²ko urmael baten erdian. Ura kuboaren alboetatik erortzen da.

Historia
--------

1981an Bartzelonako Udalak Antoni Tàpiesi Pablo Picassoren omenaldiz monumentu bat egiteko enkargua egin zion. Monumentua Picasso pasealekuan, Parc de la Ciutadellan kokatzeko zen.

Artistak multzo bat irudikatu zuen: kubo baten barraun estilo modernistaren altzari batzuk pentsatu zuen: sofa, ispilu eta armairu bat. Horrekin Picasso Bartzelonan bizi izan zen garaia gogorarazi nahi zuen. Halaber, XX. mende hasierako Bartzelona industriala gogoratzeko, altzariak zeharkatuz, burnisko habeak jarri zituen. Halaber, aulki eta manta zuri batzuk ikus daitezke, guztiak sokaz lotuta. Mantak zabalduta daude eta haientan Picassoren esaldi batzuk irakur daitezke, esaterako "un quadre no és per decorar un saló, sinó que és una arma d'atac i de defensa contra l'enemic", euskaraz, "margolan bat eta da saloi bat apaintzeko, etsaiaren aurkako defentsa-arma bat baizik".

2006an Pere Casanovasek monumentua zaharberritu zuen.

Barruan altzari modernistak ikus daitezke.
2007an Tapies Fundazioak erakusketa antolatu zuen non monumentuaren zirriborroak erakusten ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   desembre 2013|títol=Homenatge a Picasso (exposició)|obra=web|editor=Fundació Tàpies}}
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Katalanez)**:Monumentuari buruzko informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18696664
* Commonscat Multimedia: Homenatge a Picasso (Antoni Tàpies)

---

 |

* Wd Datuak: Q18696664
* Commonscat Multimedia: Homenatge a Picasso (Antoni Tàpies)
Peep show bat iragartzen duen sex shop bat
**Peep show** edo **peepshow** bat lupa edo zulo txiki baten bitartez ikusten diren irudi, objetu edo pertsonez osatutako erakusketa bat da. Historikoki *peep show* izenarekin herriz herri antolatzen zen espektakulu nomadak baziren ere, gaur egun pornografia edo sexu espektakuluak erakusteko erabiltzen da. Espektakulu hauek, edo pornografia, zulo txiki batetik ikusten dira.

Historia
--------

Irango peep show mugikor bat
Peep showak, edo "berezitasun erakusketak" XV. mendetik aurrera izan dira Europa osoan zehar, eta hainbat kulturatan ezagunak dira. XVII. mendean egindako koadro batek jada erakusten du perspektiba kutxa baten irudia. Peep show bat egiteko nahikoa zen egurrezko kutxa bat zulo bakar batekin edo hainbat zulorekin. Barruan zeuden irudiak mugi zitezke, kanpotik instalatutako soka eta mekanismo ezberdinekin. Irudiak ikusten ziren bitartean ipuin bat kontatzen zen, istorioa lagundu eta dramatizazioa gehitzeko.

XIX. mendeko Txinan hainbat izen ematen zitzaion espektakulu honi. Horietako bat *la yang p'ien* zen ("atzerriko irudiak mugitzea"). Batzuetan ipuin-kontalariak txontxongiloak edo irudiak erabiltzen zituen kutxatik kanpo, eta ondoren dirua kobratu kutxaren barruan ikusteagatik. Otomandar Sirian *sanduk al-ajayib* ("mirarien kutxa") izeneko espektakulua mugitzen zen herriz herri. Kutxak sei zulo zituen eta jendeak irudiak ikus zitzakeen erdian zegoen kandela bati esker. Kondairak albisteen gainean izan zitezkeen, edo zerua eta infernuari buruzkoak. Beste gai ohiko batzuk animalia exotikoak ikustea, irudi klasikoak, gorteko zeremoniak edo transformazioak ziren (adibidez, aingerua hasierna, deabrua ondoren).

"Berezitasun erakusketa" hauek XIX. mendean zehar jostailu antzerkien aurrekariak izan ziren, mugitzen ziren eskena eta paperezko figurekin.

Pornografia
-----------

Peep show hauek irudi erotiko eta pornografikoak erakusteko ere erabili ziren, adibidez *What the Butler Saw* izenekoa, XX. mendearen hasieran.

Gaur egun, hala ere, peep show bat filme pornografiko edo sexu espektakulu bat izan ohi da, zulo txiki batetik ikusten dena. Zuloa estaltzen da ordaindutako denbora bukatzen denean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27410
* Commonscat Multimedia: Peep shows

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q27410
* Commonscat Multimedia: Peep shows
**Pike konderria** (ingelesez: *Pike County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Milford da. 2010eko zentsuaren arabera 57.369 biztanle zituen, Pike kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pike konderriak 1.468,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,69 ura dira. Beste 1.411,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 39,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 57.369 pertsonetatik 52.722 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.173 dira. 3.050 beltzak edo afroamerikarrak. 127 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 583 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 77 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 797 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495649
* Commonscat Multimedia: Pike County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127826673
* LCCN: n79029183
* NARA: 10036362
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 417783
* TGN: 1002789

 |

* Wd Datuak: Q495649
* Commonscat Multimedia: Pike County, Pennsylvania
**Pike konderria** (ingelesez: *Pike County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Zebulon da. 2010eko zentsuaren arabera 17.869 biztanle zituen, Pike kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pike konderriak 568,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,6 ura dira. Beste 559,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.869 pertsonetatik 15.699 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 193 dira. 1.825 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 55 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 222 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491533
* Commonscat Multimedia: Pike County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123091671
* LCCN: n80107263
* NARA: 10039139
* **Lekuak**
* OSM: 1029445
* TGN: 2000405

 |

* Wd Datuak: Q491533
* Commonscat Multimedia: Pike County, Georgia
**Pike konderria** (ingelesez: *Pike County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pittsfield da. 2010eko zentsuaren arabera 16.430 biztanle zituen, Pike kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pike konderriak 2.198,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 45,33 ura dira. Beste 2.153,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.430 pertsonetatik 15.974 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 172 dira. 274 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 38 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 112 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Pike County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491017
* Commonscat Multimedia: Pike County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126659448
* LCCN: n79104304
* NARA: 10036360
* **Lekuak**
* OSM: 1800726
* TGN: 1002786

 |

* Wd Datuak: Q491017
* Commonscat Multimedia: Pike County, Illinois