recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Pirinioetako Tourra |  |

 |
| Orokortasunak |
| Kirola | Txirrindularitza |
| Sorrera | 1995 |
| Mota | Etapakako lasterketa |
| translation for raceinfobox\_translate index 33 not found | ESP Espainia |
| Dokumentazioa  |

**Pirinioetako Tourra** (ofizialki **Tour des Pyrénées-Vuelta a los Pirineos**) franko-espainiar txirrindularitza proba bat da (Frantzian erregistratua), Frantziako Midi-Pyrénées eskualdean eta Espainiako Aragoi erkidegoan ospatzen dena abuztuan.

Bere ibilbidea erabat menditsua da, Pirinioetako bere igaroeran Frantziako Tourreko mendate ezagunetako asko igaroz.

Frantziar-espainiar proba bat den arren, proba honetan parte hartzen duten espainiar taldeak oso gutxi dira, urte garai berean Burgosko Itzulia eta Leongo Itzulia ospatzen baitira.

*Tour des Pyrénées Organisation* eta *Club Ciclista Ebro* dira antolatzaileak. 2011n proba desagertu zen eta bigarrenek amateur mailako beste lasterketa bat antolatu zuten ezaugarri berberekin.

Historia
--------

Pirinioetako Itzulia edo Pirinioetako Tourra izeneko probak 1955etik existitu ziren, hau 1995ean sortua izan zen arren, nagusiki **Bigorreko Tourra** eta **Aragoi-Biarno**ren bateraketaren ondoren.

Hau, amateur mailako edizioak profesional mailakoekin tartekatuz joan zen, 2006an UCI Europe Tourreko Zirkuitu Profesionalaren zati bihurtu zen arte, 2.2 mailan (profesionalismoaren azken maila), eta, beraz, txirrindulari profesionalek (UCI ProTourrekoek izan ezik) amateurrekin batera parte har zezaketen. 2011n, frantziar aldeak ezin izan zituen behar ziren babes guztiak batu, eta espainiarra arduratu zen probaz, modu murritzagoan eta lasterketa amateur mailakoa zelarik, Aragoi-Biarno izena berreskuratuz.

Palmaresa
---------

| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| --- | --- | --- | --- |
| 1995 | Frantzia Hugues Ané | Espainia Óscar Mollar | Errusia Kirill Beljaev |
| 1996 | Frantzia Denis Leproux | Frantzia Patrick Bruet | Frantzia Philippe Fernandes |
| 1997 | Frantzia Denis Leproux |  |  |
| 1998 | Frantzia Christophe Oriol |  |  |
| 1999 | Errusia Igor Pavlov |  |  |
| 2000 | Frantzia Éric Drubay |  |  |
| 2001 | Errusia Igor Pavlov |  |  |
| 2002 | Frantzia Maryan Hary |  |  |
| 2003 | Espainia Fernando Torres | Erresuma Batua Andrew Jackson | Belgika Johan Vansummeren |
| 2004 | Austria Bernhard Kohl | Frantzia Thierry Loder | Frantzia Benoît Luminet |
| 2005 | *Ez zen jokatu* |
| 2006 | Espainia Enrique Salgueiro | Belgika Kevin Seeldraeyers | Espainia Jesús Ramírez |
| 2007 | Espainia Sergio Pardilla | Espainia José Herrada | Frantzia Nicolas Prin |
| 2008 | Erresuma Batua Dan Fleeman | Ameriketako Estatu Batuak Andrew Bajadali | Norvegia Stian Remme |
| 2009 | Kolonbia Fabio Duarte | Herbehereak Maarten De Jonge | Espainia Ángel Vallejo |
| 2010 | Frantzia Florent Barle | Polonia Przemysław Niemiec | Belgika Yannick Eijssen |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1380991

 |

* Wd Datuak: Q1380991
**San Luis Obispo konderria** (ingelesez: *San Luis Obispo County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua San Luis Obispo da. 2010eko zentsuaren arabera 269.637 biztanle zituen, San Luis Obispo kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Luis Obispo konderriak 9.364,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 820,97 ura dira. Beste 8.543,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 269.637 pertsonetatik 247.669 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 55.973 dira. 5.128 beltzak edo afroamerikarrak. 1.367 amerikar natiboak ziren eta 346 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.106 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 784 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.237 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49014
* Commonscat Multimedia: San Luis Obispo County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151283358
* GND: 4436818-5
* LCCN: n81112505
* NARA: 10037035
* **Lekuak**
* OSM: 396496
* TGN: 1002863

 |

* Wd Datuak: Q49014
* Commonscat Multimedia: San Luis Obispo County, California
**Salazartarren Jauregia** Haroko udalerrian (Errioxa, Espainia) dagoen XVII. mendearen bigarren erdiko eraikina da, eta bere izena Juan de Salazar Ortegón (1632-1707) lehenengo jabeari egiten dio erreferentzia, seguruenik. Eraikitzailetzat eta lehen jabetzat jotzen da Juan de Salazar hura. Garai hartako handikien gustuaren arabera eraikia, fatxadetan 13 izarreko armarriak agertzen dira, Salazar etxeari erantzuten dion ikonografia. Gainera, La Paz kaleko fatxadan bi armarri daude. Horietako batean, koadro batean, izarren marrazkia agertzen da, eta bestean, González de Suso izarren ikonografia, zeinaren familiakoa baitzen Juan de Salazar jaunaren emaztea, Francisca González de Suso andrea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6058468
* Commonscat Multimedia: Palacio de los Salazar

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0010545

 |

* Wd Datuak: Q6058468
* Commonscat Multimedia: Palacio de los Salazar
**Piano nobile** (euskaraz, solairu noblea) egoitza handi baten solairu nagusia da, normalean pizkundetar arkitektura klasikoaren estiloetako batean eraikia. Solairu horretan daude eraikinaren logela nagusiak eta harrera-gelak.

Ezaugarriak
-----------

Kanalean dagoen *palazzi*a
*Piano nobile*a, normalean, lehen solairua izaten da, baina batzuetan bigarren solairua izan daiteke, bigarren mailako gelak eta zerbitzurako gelak dituen harrobiko harlangaitzezko beheko solairu baten gainean kokatua.

Banaketa hori emateko arrazoiak ikuspegi hobeak lortzea eta hezetasuna saihestea dira. Azken hau bereziki garrantzitsua zen Venezian, non *palazzi* askoren solairu noblea kanpotik ikus zitekeen, bere leihate, balkoi eta galeria handien ondorioz. Adibide nagusien artean ditugu Ca' Foscari, Ca' d'Oro eta Palazzo Barbarigo.

Solairuaren ezaugarri nagusia bere leihoen dimentsio handia izaten zen. Ingalaterran eta Italian erliebe apainduko harlangaitzez apaindua zen, bere garrantzia nabarmentzen zuena. Gainera, jauregiko biztanleak ez ziren azpian zegoen zerbitzuko etxebizitzatik sartu behar. Ingalaterrako adibide bat Kedleston Hall da eta Italiakoa Villa Capra.

Etxe gehienek bigarren solairu bat zuten solairu noblearen gainean, erabilera intimoeneko logeletarako eta familiaren logeletarako, ohorezko gonbidatuak ez zeudenean. Bigarren solairu horren gainean teilatupe bat zegoen, zerbitzuko logelak zituena.

Mailakako antolaketa hau Europa osoan mantendu zen estilo klasikoko etxe handien eraikuntza egon zen bitartean, XIX. mendea jada aurreratua zegoen arte.

Secondo piano nobile
--------------------

Italian, bereziki hirietako *palazzi*etan, solairu noblearen gaineko maila, batzuetan, *Secondo piano nobile* (euskaraz, bigarren solairu noblea) bezala identifikatzen da, batez ere, galeriek eta balkoiek bere garrantzia islatzen badute, pisu nagusia baino eskala txikiagoan bada ere. Hala ere, gela nagusiak beti daude solairu noblean bertan.

Beletage
--------

Dresden kokatuta dagoen Beletage baten adibidea
Alemanian, *Beletage*a dago (*bel étage* termino frantsesetik dator eta 'solairu ederra' esan nahi du), solairu noblearen funtzio bera bete zuena. Biak XVII. mendekoak dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q815421
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305232861
* GND: 7715137-9
* AAT: 300002675
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q815421
Lehen mugimenduaren hasiera.
**Pianoarentzako 29. Sonata si bemol nagusian Op. 106**, **Hammerklavier** azpitituluduna, Ludwig van Beethovenen pianoarentzako azken sonatetako bat da.

Literalki, Hammerklavier hitzak mailudun pianoa esan nahi du, eta pianoa klabizenbaloagandik ezberdintzeko erabiltzen zen. Lanak bere ezizena Beethovenek berak portadan idatzi zuen goiburuari zor dio: Große Sonate für das Hammerklavier (Mailudun pianoarentzako Sonata Handia).

Berrogei minutu inguruko iraupenarekin, idatzi den sonatarik luzeenetako bat da. Beethovenek, sortzean, honako hau esan zuen: "jada badakit konposatzen".

Historia
--------

Argitaratu zenean, ez zuen harrera onik jaso publikoaren partetik, eta pianojole bakar bat ere ez zen ausartzen halako sonata jotzen, pianojoleagandik beste edozein lanek baino askoz gehiago exigitzen bait du teknika aldetik. Konposaketa honek "tentazioa" sortu die azken ehun urtetako pianojole handi guztiak, baita Artur Schnabel bezalako handi batzuk, sekula euren interpretazioarekin pozik geratu ez zirenak.

Sonata honek hain zailtasun tekniko handiak zituen, berau interpretatzen saiatzen ziren guztiek harresi gaindiezin baten aurka jotzen zutela. Beethovenek amaitu zuenean honako hau esan zuen: "Hau berrogeitamar urte barru joko duten pianojoleei arazorik emango ez dien lan bat da". Eta ez zitzaion arrazoirik falta. Esaten denez, Franz Liszt izan zen publikoaren aurrean lan hau *jogarria* zela frogatu zuen lehena. Eta ez dira soilik zailtasun teknikoak gainditu behar, erregistro ezberdin barietate handi baten mugitzen jakin eta horietatik onik irten ere egin behar da.

Mugimenduak
-----------

*Pianoarentzako Sonata Op. 106, Hammerklavier*ren eskuizkribua.
Sonata honek honako lau mugimendu hauek ditu:

* Allegro
* Scherzo Assai vivace
* Adagio sostenuto. Appassionato e con molto sentimento
* Largo Allegro risoluto

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Pianoarentzako 28. Sonata** | **Beethovenen pianoarentzako sonatak**1818 | Ondorengoa**Pianoarentzako 30. Sonata** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q146730
* Commonscat Multimedia: Piano Sonata No. 29 (Beethoven)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 186299955
* BNF: 139081219 (data)
* GND: 300016867
* LCCN: n81022349
* NLA: 35676835

 |

* Wd Datuak: Q146730
* Commonscat Multimedia: Piano Sonata No. 29 (Beethoven)
**Platte konderria** (ingelesez: *Platte County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Platte City da. 2010eko zentsuaren arabera 89.322 biztanle zituen, Platte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Platte konderriak 1.105,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,13 ura dira. Beste 1.088,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 80,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 89.322 pertsonetatik 79.559 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.424 dira. 5.147 beltzak edo afroamerikarrak. 370 amerikar natiboak ziren eta 287 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.031 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 123 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.805 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489897
* Commonscat Multimedia: Platte County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159462138
* LCCN: n81147445
* **Lekuak**
* OSM: 1180451
* TGN: 2001231

 |

* Wd Datuak: Q489897
* Commonscat Multimedia: Platte County, Missouri
**Robert Guéï** (Kabakouma, Mendebaldeko Afrika Frantsesa, 1941eko martxoaren 16a - Abidjan, Boli Kosta, 2002ko irailaren 19a) Boli Kostako estatuburua izan zen.

Herriko mendebaldean jaio zen eta yacouba tribukoa zen. Ouagadougoun eta Frantzian eskola militarretan ikasi zuen. 1990ean Félix Houphouët-Boignyk armadaren buru izendatu zuen.

Guéï Henri Konan Bédié presidente berriarengandik urrundu zen, eta Bédiék armadatik bota zuen 1997an.
Bédié, berriz, estatu-kolpe batek bota zuen 1999an, eta Guéï estatuburua izendatu zuten. 2000an Laurent Gbagbok garaitu zuen presidentetzako hauteskundeetan.

2002ko irailaren 19an Guéï erail zuten Abidjango Cocody auzoan, bere emakumearen eta bere seme-alaben ondoan, gerra zibilaren lehen orduetan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q357802
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157160848410908210007
* GND: 1213449685
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q357802
**Satyrium w-album** Lycaenidae familiako tximeleta bat da.

Itxura eta portaera
-------------------

Kolore arreko tximeleta txikia da, denbora gehiena zuhaitzen goiko aldean igarotzen duena ezti-ihintza jaten. Portaera horren ondorioz, zaila da hura behatzea, prismatikoekin ez bada.

Tamainaz txikia da, 26-30 mm arteko hegal-zabalera du. Goiko aldetik marroi iluna da eta atzeko hegoen beheko ertzean orban laranja txiki bat du. Arrak feromona ezkatez osaturiko orban zurbil txikia du aurreko hegoetan. Beheko aldetik, berriz, marroi argiagoa du kolorea, eta "w zuri" formako lerro zuri mehea dauka markatuta. Hortik datorkio, hain zuzen, izena tximeleta honi. Atzeko hegoen kanpoko ertza laranja kolorekoa da, baina ez du ezaugarri bera aurreko hegoetan. Antzekoa den *Satyrium pruni* espeziek bietan du ertz laranja. Aurrekoaz gain, bi buztan labur ditu atzeko hegoetan.

Beti hegoak itxita pausatzen den tximeleten taldekoa da.

Bizi zikloa
-----------

Tximeleta helduak uda aldean ikusten dira hegan eta ondoren arrautzak banan banan jartzen dituzte zumar zuhaitzen adarretan. Denbora pasa ahala arrautza zuriak marroi bihurtzen dira eta zaila izaten da aurkitzea. Arrautza hauetatik beldarrak ateratzen dira hurrengo urteko martxoa aldera eta lore eta hazietaz elikatzen dira. Ondoren pupa sortu eta imagoa ateratzen da. Ez dirudi inurriekin asoziaziorik eratzen dutenik.

Banaketa geografikoa
--------------------

Europako toki askotan bizi da, baita Eskandinavian ere eta Ural mendiak baino haratago, Japoniaraino iritsiz. Ipar Amerikan ez da aurkitu. Ipar Hemisferioan zehar banaketa disjuntua duen espezie bat da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Valderrey, Juan Luis Menéndez. «W-blanca. Satyrium w-album» *Naturaleza y turismo* (Noiz kontsultatua: 2023-01-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1545665
* Commonscat Multimedia: Satyrium w-album
* Wikispecies Espezieak: Satyrium w-album

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 180903
* BioLib: 51399
* Dyntaxa: 201122
* EOL: 4051060
* Fauna Europaea: 441168
* GBIF: 5882965
* NCBI: 876055

 |

* Wd Datuak: Q1545665
* Commonscat Multimedia: Satyrium w-album
* Wikispecies Espezieak: Satyrium w-album
**San Gregorio baseliza** Gipuzkoako Beasain udalerriko Astigarreta auzoan dagoen baseliza bat da. Mandubiako mendatetik Txoritegi, Murumendi eta Usurbe mendietara doan bidezidorran dago, garai bateko Goierri eskualdeko Done Jakue Bideko igarobideetako bat zenan. Mandubiako mendatetik oinez 15 minututan bertaratu daiteke.

Historia
--------

Baselizara itsatsita dauden harrizko gurutze batzuk adierazten dute Astigarrietatik abiatzen den kalbarioa. Atzealdean leiho bat dago, nondik aldarea ikusi ahal izaten den. Erretaula eta tailua berriak dira eta balio ezagoak, San Gregorio antzinako tailua lapurtu egin zuten 1983. urtean. Dirudienez, baseliza hau Astigarrietako lehenengo parrokia izan zen.

Jaieguna
--------

Urtero Penteskostes bigarren egunean erromeria egon ohi da.

Kondaira
--------

Diotenez, Erdi Aroan inguru honetan 30 pertsona baino gehiago hil omen ziren izurrite baten ondorioz. Orduan herriko erretore zen On Pedro Eizagirre ere, herrikidei laguntzen ibilita gaixotasunak harrapatu eta hil egin zen. Hildakoen gorpuak San Gregorioren ermita barruan lurperatu omen zituzten eta handik urte batzuetara gorpuzkinak hilerrira eramateko hasi zirenean, erretorearen gorpua, aldare ondoan lurperatua izan zena, artean usteldu gabe omen zegoen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479180
* Commonscat Multimedia: San Gregorio baseliza, Beasain

---

 |

* Wd Datuak: Q25479180
* Commonscat Multimedia: San Gregorio baseliza, Beasain
**San Hill** Star Warseko fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da.

Muunilinst planetako muun hau Banketxeen Galaxiarteko Klanaren presidentea zen, eta, ondorioz, galaxiako izakirik aberatsenetako bat. San Hill Poggle Txikiaren lankide eta laguntzaile handi bat izan zen.

Separatistei batu zitzaien eta hauei bere hailfire droideak eman zizkien.

Bere jatorrizko planeta Klon Gerretako guduetako bat gertatu zen tokia izan zen, non, uste denez, klaneko beste kide batzuekin batera harrapatua izan zen. Errepublika Galaktikoak Muunilinst planetan egin zuen erasoa zuzendu zuen jenerala Obi-Wan Kenobi izan zen.

Mustafar planetan hil zen, Darth Vader iritsi ondoren, kontseilu separatistaren azken biltzarrean.

Vader iristen denean San Hillek honako hau dio: -Sistema Konfederakuntzaren izenean... zu Anakin Skywalker zara. Ondoren, Darth Vaderrek hil egiten du eta honako hau dio: -Ez dago antz handirik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1061792

 |

* Wd Datuak: Q1061792
*Sarrus rule*: solid diagonals - dashed diagonals
Matematikan, **Sarrusen erregela** 3×3 matrize baten determinantea aise kalkulatzeko erregela mnemotekniko bat da, Pierre Frédéric Sarrus matematikari frantsesak (1798-1861) asmatutakoa.

A 3×3 matrizea izanik,

{\displaystyle A={\begin{pmatrix}a\_{11}&a\_{12}&a\_{13}\\a\_{21}&a\_{22}&a\_{23}\\a\_{31}&a\_{32}&a\_{33}\\\end{pmatrix}}}
Irudian erakusten den bezala, matrizeko zutabeak zabalduz, determinantea marra jarraituaz loturik dauden koefizienteak bidertuz eta emaitzak batuz eta gorriz marra etenaz loturik dauden koefizienteak bidertuz eta emaitzak kenduz kalkulatzen da. Horrenbestez, determinantearen balioa honela geratzen da:

{\displaystyle |A|=\det(A)=a\_{11}a\_{22}a\_{33}+a\_{12}a\_{23}a\_{31}+a\_{21}a\_{32}a\_{13}-a\_{13}a\_{22}a\_{31}-a\_{11}a\_{23}a\_{32}-a\_{12}a\_{21}a\_{33}.\,}
A 2×2 matrizea izanik,

  

{\displaystyle A={\begin{pmatrix}a\_{11}&a\_{12}\\a\_{21}&a\_{22}\\\end{pmatrix}}}
honela kalkulatzen da erregela beraren bitartez determinantearen balioa:

{\displaystyle |A|=\det(A)=a\_{11}a\_{22}-a\_{12}a\_{21}\,.}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q913837
* Commonscat Multimedia: Sarrus rule

---

 |

* Wd Datuak: Q913837
* Commonscat Multimedia: Sarrus rule
Albita (NaAlSi3O8), Brasilgo Minas Gerais estatuan lortua. Sodioa kaltzioa baino ugariagoa da plagioklasa mota honetan..

**Plagioklasa** albita (NaAlSi3O8) eta anortitaren (CaAl2Si2O8) artean dagoen soluzio solido isomorfoari deritzo. Tektosilikato hauen presentzia portzentaiaren arabera, honako izen hauek erabiltzen dira:

* Albita, %100 eta %90 artean albita eta %0 eta %10 bitartean anortita duenean.
* Oligoklasa, %90 eta %70 artean albita eta %10 eta %30 bitartean anortita duenean
* Andesina, %70 eta %50 artean albita eta %30 eta %50 bitartean anortita duenean
* Labradorita, %50 eta %30 bitartean albita eta %50 eta %70 bitartean anortita duenean
* Bitownita, %30 eta %10 bitartean albita eta %70 eta %90 bitartean anortita duenean
* Anortita, %10 eta %0 bitartean albita eta %90 eta %100 bitartean anortita duenean.

Tektosilikato bat denez, kristal egitura SiO4zko tetraedroz osatua dago, non siliziozko ioiren batzuk aluminiozkoengatik ordezkatzen diren. Tetraedroen arteko zirrikituetan sodio eta kaltziozko ioiak kokatzen dira. Plagioklasak sistema triklinikoan kristalizatzen du eta arroka igneo eta metamorfikoetan agertzen da. Ohi kolore zuria edo gris argia izaten du, eta prisma edo taula forma. 6-6,5eko gogortasuna du Mohs eskalan eta bere marraren kolorea zuria da.

Erabilerak
----------

Plagioklasak hormigoi blokeen fabrikazioan erabiltzen dira.
Zenbait erabilera eman dakizkieke plagioklasei. Barietate iridiszenteek balio ekonomikoa dute harribitxi edo harri ornamental bezala. Beira eta zeramikaren fabrikazioan ere erabiltzen da. Beste osagai batzuk baino arinagoa denez, hormigoi blokeen fabrikazioan ere erabiltzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q714830
* Commonscat Multimedia: Plagioclase

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85102582
* AAT: 300011092
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q714830
* Commonscat Multimedia: Plagioclase
Piramideetako gudua
**Piramideetako gudua** Napoleon Bonaparteren agindutara zegoen Egiptoko frantziar armadaren eta, garai hartan, Otomandar Inperioaren probintzia zen Egiptoko mamelukoen artean. , 1798ko uztailak 21ean gertatu zen. Gudu honetan, Napoleonek abian jarri zuen koadroetako eraketa.

1798ko uztailean, Napoleon Kairorantz zihoan Alexandria inbaditu eta hartu ondoren. Bidean, mamelukoen bi armada ikusi zituen piramideetatik 15 kilometrotara eta Kairotik 6ra bakarrik. Mamelukoen agintariak Murad Bey eta Ibrahim Bey ziren, eta zalditeria boteretsua zuten. Mamelukoek, frantziarrak baino gehiago ziren arren, teknologia oso primitibo bat zuten, ezpatak, arkuak eta geziak baino ez zituzten. Eta hori nahikoa ez balitz, bere armada Nilo ibaiak zatitua geratu zen, Murad Embabehn lubakitua eta Ibrahim zelai zabalean geratu zirelarik.

Napoleon, benetako balioren bat zuen tropa egiptoar bakarra, zalditeria zela konturatu zen. Berak, bere kargu, zalditeria urria zuen, eta, armada osoari dagokionez, egiptoarrena bi edo hiru aldiz handiagoa zen. Eta, beraz, defenditzera behartua zegoela ikusi zuen, bere armada koadro hutsetan eratuz, horietako bakoitzaren erdian, artileria, zalditeria eta ekipaiak zeudelarik, honela, mamelukoen zalditeriaren erasoa, laguntzako artileriaren suarekin sakabanatuz. Orduan, Embabehko egiptoar kanpamendua eraso zuen, egiptoar armada ihesean jarriz.

Gudu honen ondoren, Frantziak, Kairo eta Behe Egipto lortu zituen. Bere zalditeria ospetsuaren porrotaren berri izan ondoren, Kairoko armada mamelukoa Siriara joan zen, berrantolatzera. Gudu honek, amaiera jarri zion mamelukoen Egiptoko 700 urteko agintaldiari. Hasera bikain hau gora-behera, 10 egun beranduago, frantziar armadak Horatio Nelsonen britainiar armadaren aurka porrota jasan zuen Niloko guduan, honela, Ekialde Ertaina konkistatzeko Napoleonen asmo eta itxaropenak zapuztuz.

Biografia
---------

* A. Hugo, *France Militaire Histoire des armées françaises de terre et de mer de 1792 à 1833*, t. 2, Delloye, Paris, 1835
* L.A. Thiers, *Histoire de la révolution française*, t. 10, 1834

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q332543
* Commonscat Multimedia: Battle of the Pyramids

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7527686-0
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q332543
* Commonscat Multimedia: Battle of the Pyramids
**Pittsburg konderria** (ingelesez: *Pittsburg County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua McAlester da. 2010eko zentsuaren arabera 45.837 biztanle zituen, Pittsburg kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pittsburg konderriak 3.568,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 187,42 ura dira. Beste 3.381,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 45.837 pertsonetatik 34.745 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.786 dira. 1.497 beltzak edo afroamerikarrak. 6.148 amerikar natiboak ziren eta 19 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 185 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.230 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495479
* Commonscat Multimedia: Pittsburg County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158252324
* LCCN: n77010761
* **Lekuak**
* OSM: 1822236
* TGN: 2001683

 |

* Wd Datuak: Q495479
* Commonscat Multimedia: Pittsburg County, Oklahoma
**San Migel eliza** Zaragozako probintzian, Tarazonako elizbarrutian, Belmonte de Gracián herrian dagoen XIV. mendeko tenplu katolikoa da. Mikel goiaingeruari eskainia dago. Tenpluan mudejar artearen eraikin garrantzitsuenetariko bat dago, dorrea, mende horren aurretik egina. Elizaren estiloa, bestetik, gotikoa da.

Ezaugarriak
-----------

Eliza XV. mendekoa da, gotiko estilokoa. Aurretik, leku berean, XIV. mendeko eraikin mudejar zegoen. Mudejar garaitik, zehatz-mehatz "Aragoiko Mudejar" estilokoak, absidea eta San Migel Dorrea gordetzen dira.

San Migel Dorreak Almohade minareteren egitura erakusten du. Lehen atala lehen bi herenetan dekoraziorik gabe dago eraikia, hesi-horma moduan. Hortik gora adreiluzko eraikuntza hasten da eta hor bai apaingarri ugari ikus daiteke fatxadan, bereziki Al-Andalus estiloko ataiforrak. Erdian ostiko handia du eta horren gainean eskailerak lotzen dira. Bigarren atalan erdiko ostiko hori moztu egiten da kanpaiak zintzilikatzeko espazioa irekitzeko.

Argazki galeria
---------------

* Herriaren panoramika eta eliza.Herriaren panoramika eta eliza.
* Elizaren ikuspegi orokorra.Elizaren ikuspegi orokorra.

Erreferentzia
-------------

1. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Dorreari buruzko informazioa eta argazkiak.
* **(Gaztelaniaz)**:Elizari buruzko informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***San Migel eliza (Belmonte de Gracián)*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29349547
* Commonscat Multimedia: Iglesia de San Miguel, Belmonte de Gracián

---

* **Ondare historikoa**
* SIPCA: 7-INM-ZAR-020-046-001

 |

* Wd Datuak: Q29349547
* Commonscat Multimedia: Iglesia de San Miguel, Belmonte de Gracián
**Salvador Sobral** (Lisboa, 1989ko abenduaren 28a - ) Portugalgo abeslari eta musikaria da.

Biografia
---------

Lisboan jaio zen 1989ko abenduaren 28an. Luísa arreba zaharrena abeslari eta musikagilea du. 2009an, *Ídolos* telebista saioan parte hartu zuen, *Pop Idol* telebista saioaren portugaldar moldaeran, eta zazpigarren postuan amaitu zuen. Bertan Stevie Wonder, Leonard Cohen eta Rui Velosoren abestien bertsioak egin zituen.

Aldi berean, Psikologia ikasten ari zen. Erasmus beka baten bidez, Palma Mallorcakora joan zen: ikasketak utzi eta kantatzeari ekin zion uharteko tabernetan. 2010ean Bartzelonara joan zen, Taller de Músics-en ikastera, eta bertan lizentziatu zen.

Batez ere jazz musika egiten du, Chet Bakerren estiloan, bossa nova, Chico Buarque eta Caetano Velosoren estiloan, eta Latinoamerikako erritmoak lantzen ditu. 2014an Noko Woi taldean hartu zuen parte, Venezuelako musikariz osaturiko taldean. 2016an Lisboara itzuli eta Júlio Resende piano-jotzailearekin batera *Excuse Me* diskoa kaleratu zuen.

2017an, *Festival RTP da Canção* irabazi zuen, Luísa arrebak ondutako "Amar pelos dois" kantarekin. Horri esker, 2017ko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu eta irabazi egin zuen: Portugalek lortutako lehen garaipena izan zen.

Diskografia
-----------

* *Excuse Me* (2016)
* *Excuse Me (Ao Vivo)* (2017)
* *Paris, Lisboa* (2019)
* *bpm* (2021)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28836888
* Commonscat Multimedia: Salvador Sobral

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3200148814298545330002
* GND: 1125926392
* ICCU: MILV373232
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: salvador-sobral

 |

* Wd Datuak: Q28836888
* Commonscat Multimedia: Salvador Sobral
**Silesiako probintzia** (alemanez: *Provinz Schlesien*; polonieraz: *Prowincja Śląska*; silesieraz: *Prowincyjŏ Ślōnskŏ*) 1740tik 1918ra Prusiako Erresumako probintzietako bat izan zen. Bere hiriburua Wrocław zen. Weimarko Errepublikaren garaian, 1919an, Silesia bi probintziatan banatu zen: Silesia Garaia eta Silesia Behereko voivoderria.

Historia
--------

Silesiako muga modernoak (XXI. mendea) eta muga historikoak:     Austriako Silesia, 1740an eskualdea Prusiak anexionatu zuen arte     Silesia prusiarra 1871n
1740an, Federiko II.a Handia Prusiakoa Silesia beretu zuen Austriako Ondorengotza Gerraren barruan (1740-1748). Gerra amaitu zenean, Prusiako Erresumak Silesia ia osoa konkistatu zuen, eta hego-ekialdeko muturreko Silesiako zati batzuk, hala nola Cieszyn eta Opavako Dukerriak, Habsburgoko Etxearen esku geratu ziren.

Zazpi Urteko Gerrak (1756-1763) Silesia gehienaren gaineko prusiar kontrola berretsi zuen eta Prusiako probintzia fidelenetako bat bihurtu zen. 1815ean Görlitz ingurua, lehen Saxoniakoa, probintzian sartu zen Napoleondar Gerren ostean.

Prusiako probintzia izanik, Silesia Alemaniar Inperioaren zati bihurtu zen Alemaniako bateratzean 1871an. Silesian industrializazio handia zegoen eta garai hartan jende asko joan zen hara bizitzera. 1905eko erroldaren arabera, biztanleen hiru laurdenak alemanak ziren, eta Oderreko ekialdeko populazioaren masa poloniarra zen.

1919an, Silesia bi probintziatan berrantolatu zen: Silesia Beherea (*Niederschlesien*) eta Silesia Garaia (*Oberschlesien*). 1938 eta 1941 artean Silesia Beherea eta Garaia berriro laburki batu ziren probintzia bakar gisa.

Ikus, gainera
-------------

* Silesia, Europa Erdialdeko eskualde historikoa.
* Txekiar Silesia, Austriako Silesia zaharra.
* Silesiako voivoderria eta Silesia Behereko voivoderria.
* Moravia-Silesia eskualdea, Txekiar Errepublikan

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q675032
* Commonscat Multimedia: Silesia Province

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4052678-1

 |

* Wd Datuak: Q675032
* Commonscat Multimedia: Silesia Province
**Sexu Langileen Erakundea** (gaztelaniaz: *Organización de Trabajadoras Sexuales*), gaztelaniazko **OTRAS** akronimoaz ezagunagoa, Espainiako sexu-langileen sindikatu bat da. Bartzelonan du egoitza.

Historia
--------

Sindikatua Bartzelonan sortu zen, kide gehienak hangoak zirelako. 2018ko abuztuaren 4an Espainiako Lan, Migrazio eta Gizarte-Segurantzako Ministerioak Espainiako Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratutako ebazpen batek sindikatuaren sorrerari ateak ireki zizkion. Espainiako Auzitegi Gorenaren Lan Saileko Epaimahaiak ebazpenaren aurka egiteko zegoen 20 lan-eguneko epea igaro eta gero, abuztuaren 29ra arte alegia, sindikatuaren sorrerari behin betiko oniritzia emanda zegoen.

2018ko abuztuaren 30ean Magdalena Valerio Espainiako Gobernuko Lan, Migrazio eta Gizarte-Segurantzako ministroak aitortu zuen erabakiak ezustean harrapatu zuela eta sindikatuaren sorrerari oniritzia ematen zion ebazpena bertan behera uzteko formula aztertuko zuela. 2018ko azaroaren 21ean Espainiako Audientzia Nazionalak sindikatuaren estatutuak baliogabetzat jo zituen.

2021eko ekainaren 2an Espainiako Auzitegi Gorenak ebatzi zuen sexu-langileak sindikatzeko eskubidea dutela. Xedapenak Sexu Langileen Erakundeari arrazoia emateaz gain, 2018ko Espainiako Audientzia Nazionalak horren inguruan emandako aurkako sententzia baliogabetu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   EiTB.  (2018ko abuztuaren 30a). *Espainiako Lan Ministerioak sexu-langileen sindikatua onartu du.*  (Noiz kontsultatua: 2018ko abuztuaren 30a).
2. ↑   «Sexu langileen sindikatua sortzeko bidean dira Katalunian» *Argia* 2018ko abuztuaren 30a (Noiz kontsultatua: 2018ko abuztuaren 30a).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «La Audiencia Nacional declara la nulidad de OTRAS, el sindicato que buscaba reconocer la prostitución como trabajo» *El Plural* 2018-11-21 (Noiz kontsultatua: 2021-06-02).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Larrañeta, Amaya.  (2021-06-02). «El Tribunal Supremo determina que las trabajadoras sexuales en España tienen derecho a sindicarse» *20 minutos* (Noiz kontsultatua: 2021-06-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56380052

 |

* Wd Datuak: Q56380052
| **San Marco** |
| --- |
| San Marko basilika |
|  |
| Venezia |
| Biztanleria | 4.326 (2007) |
| Posta kodea | 30125 |

**San Marco** Veneziako sei *sestiere*etako bat da, eta hiriaren erdialdean dago. San Marcoren barnean San Giorgio Maggiore uhartea ere badago. Barrutiak bere barnean San Marko plaza duen arren, sekula *sestiere*aren zati bezala administratua izan ez dena.

2007ko abenduak 12an, *sestiere*ak 4.236 biztanle zituen.

Barruti txiki honetan Veneziako tokirik ezagunenetako batzuk daude, horien artean San Marko basilika, Palazzo Ducale, Dandolo jauregia, La Fenice antzokia, Grassi jauregia, Fortuny jauregia eta San Benito, San Frantin, Santa Maria del Giglio, San Maurizio, San Moises, Santo Stefano, San Salvador, San Julian eta San Samuel elizak[erreferentzia behar].

Gune hau dentsoki eraikia dago, eta Veneziako gobernua zegoen tokia zen. Orain turistek dentsoki okupatua dago, eta hotel, banku eta xehekako denda garesti ugari dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q52427
* Commonscat Multimedia: San Marco (Venice)

---

* **Lekuak**
* OSM: 216882429

 |

* Wd Datuak: Q52427
* Commonscat Multimedia: San Marco (Venice)
**San Machar katedrala** (ingelesez: *St Machar's Cathedral*) Eskoziako Aberdeen hiriko katedrala da, Eskoziako elizari dagokiona. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Kondairak dio San Machar-rek errezurako leku bat ezarri zuela 580an Aberdin zaharrean, baina eliza hura katedral normandiar batek ordezkatu zuen 1131an. William Wallace exekutatu zutenean gorputza zatitu eta atal bakoitza Eskoziako hirietara bidalia izan zen eskarmentu gisa. Katedralean gorputzaren ezkerraldeko zati bat dago lurperatua.

XIII menearen bukaeran Henry Cheyne apezpikuak katedrala handitzea erabaki zuen baina Eskoziako Independentzia Gerrek ezerezean utzi zuten asmoa. XIV mendean Alexander Kininmund II.a apezpikuak katedral normandiarra eraitsi eta XV menderako katedral berria eraikia izan zen. Ondoren hiru dorre eraiki ziren, erdian handiena zegoela. 1688an izan zen ekaitz handi batek erdiko dorrea behera bota zuen eta elizaren koroa eta transeptuak ere suntsiturik gelditu ziren.

Gaur egun dakusagun elizak alboetako dorre biak mantentzen ditu eta barnealdean habearte nagusi bat eta alboetako beste bi txiki dauzka. Azken urteetan dirulaguntzak jaso ditu eliza berrizteko.

Iruditegia
----------

* Katedrala.Katedrala.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Egurrezko sabaia.Egurrezko sabaia.
* Hilerria.Hilerria.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2380110
* Commonscat Multimedia: St. Machar's Cathedral

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157242026
* LCCN: n91074027

 |

* Wd Datuak: Q2380110
* Commonscat Multimedia: St. Machar's Cathedral
**San Francisco konderria** (ingelesez: *San Francisco County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua San Francisco da. 2010eko zentsuaren arabera 805.235 biztanle zituen, San Francisco kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Francisco konderriak 600,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 479,19 ura dira. Beste 121,4 lurra dira.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 805.235 pertsonetatik 459.225 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 121.774 dira. 46.781 beltzak edo afroamerikarrak. 1.828 amerikar natiboak ziren eta 3.128 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 265.700 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2.494 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26.079 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13188841
* **Identifikadoreak**
* NARA: 10037033
* **Lekuak**
* OSM: 396487
* TGN: 1002859

 |

* Wd Datuak: Q13188841
**San Francisco mendatea** Andeetako mendilerroan dagoen mendi-lepo edo mendate garrantzitsu bat da. Argentinako Errepublikako eta Txileko Errepublikako erdialde-iparraldeko sektoreak lotzen ditu. Mugako pasabide honen punturik altuena 4726 m-ko altueran dago. 

Mendatea urte osoan zehar praktikatzeko modukoa da, nahiz eta neguan elurte handiak bota.

Historikoki, muino honek betidanik izan zuen protagonismoa, Andeetako mendilerroaren bi aldeetako Diagita herrien arteko lotura gisa erabili zen, 1479an Inca Túpac Yupanqui-k zeharkatu zuen eta 1536an Diego de Almagro-k Tucumanetik Txilera pasatzeko. 1899ko Buchananen laudoa eta 1902an eman arte ez ziren argitu Argentinako-Txileko mugak Paso de San Francisco eremuan. Tarteka aterpetxeak daude eta animalien bizitza nabaritzen da (bereziki bikuina meheak). Mendate altua da baina ez ditu tarte oso aldapatsurik, hala nola Agua Negra mendatea bezala. Azken honek ere murrizketak ditu (ezin duzu bisitatu migratzen ez baduzu) eta zaila da erregaia lortzea. Eragozpen horiek ez daude San Francisco mendatean.

2010az geroztik, Hego Amerikako lurraldean Dakar Rally ibilbidean gehien erabiltzen den mugako pasabidea da. San Francisco nazioarteko mendatea Fiambalatik 198 km-ra dago, egoera bikainean dagoen zoladurarekin. Nazioarteko ibilbide hau mendate natural bat da, aurreko mendeetan aborigenek erabili zutena, gero Txiletik sartzen ziren korronteetako kolonizatzaileek.

Eguraldia
---------

San Francisco mendateko klima hotza eta gogorra da eta elurte ugari dago:

* Muturreko tenperatura udan: Tenperatura maximoa: 15 ° C \* Tenperatura minimoa: 5 ° C

* Muturreko tenperatura neguan: Gehieneko tenperatura: 7 ° C zero azpitik \* Tenperatura minimoa: 25 ° C zero azpitik.

Irudiak
-------

* Ruta 60, Fiambalatik San Francisco mendatera.Ruta 60, Fiambalatik San Francisco mendatera.
* San Francisco mendatetik gertu, Catamarca.San Francisco mendatetik gertu, Catamarca.
* San Francisco Fiambala mendateaSan Francisco Fiambala mendatea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «PASO INTERNACIONAL "SAN FRANCISCO"» *gendarmeria.gob.ar*.

Kanpo estekak
-------------

* RegionNorteGrande.com.ar
* San Francisco nazioarteko mendatearen bideoa
* Mapa Catamarca probintziako mapa (Argentina)
* Nevado Tres Cruces Parke Nazionala
* Txileko Atacama eskualdearen mapa zehatza
* National Gendarmerie - Border Crossing Information - Paso de San Francisco
* Twitter Pasos Internacionales: Mugen Idazkaritza, Argentinako Errepublikako Segurtasun Ministerioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3367775
* Commonscat Multimedia: Paso San Francisco

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315144120
* LCCN: sh87006203

 |

* Wd Datuak: Q3367775
* Commonscat Multimedia: Paso San Francisco
**San Julian Ospitalegilea eliza** Artzibarko Nagore kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Erromaniko garaiko eraikuntza hau XII. mendekoa da. Hiru ataleko habearte desberdina du, eta bi ataleko burualdea. Teilatutik, hari eusten zioten arku fajoiak geratzen dira. Korua obrakoa da. Burualdearen ondoan bi gela daude atxikita. Dorrea oinean dago, karratua da eta kanpaientzako baoak ditu.

Kanpoaldea ere irregularra da, arku luzeen gainean dagoen atari moderno batekin. Sarrerako atea erdi-puntuko arkuduna da, apaingarririk gabea. Korupean gurutze barroko bat dago, XVII. mendekoa, eta nabean beste gotiko bat, XIV. mendekoa. Jatorrizko polikromiari eusten dio. Burualdeak herriko elizgizonak elizetan banatzen zituen burdinazko burdin sare klasikoa mantentzen du. Kalitatezkoa da eta XVI. mendekoa. Eliza, XIII. mendekoa dela uste den eta haurra duen eseria birjina batek zuzentzen du.

Bataiarria Erdi Arokoa da, sinplea, eta inskripzio hau du: «Oficial de egui», euskaraz nahiko ohikoa den *Ofizialdegi* abizena duen egileari erreferentzia egiten diona. Erretaula zaharberritu egin zuten, XVI. mendean, ziur aski, aurreko beste erretaula batean zeuden taula edo koadro flandestarrak ateratzeko. Margotutako koadro edo taulak erretaula barroko bati lotuta zeuden, eta erretaula hori desmuntatu egin zen taulak berreskuratzeko. Kalitate handiko koadroak dira, antzinako erretaulan zeuden bezala jarri direnak. Taulek San Joan Bataiatzailea, Donostia, Santa Basilisa, Santa Katalina, Santa Luzia eta Santa Eulalia irudikatzen dituzte. San Julian elizako patroia eta beste taula bat ere badaude, hitz egiten duten pertsonekin. Estilo ezberdineko bi margolari izan zirela baloratzen da.

Erreferentziak
--------------

* «Nagore» *Artzibarko Udala* (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

Ikus, gainera
-------------

* Nagore
* Artzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109769029

 |

* Wd Datuak: Q109769029
**San Juan konderria** (ingelesez: *San Juan County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monticello da. 2010eko zentsuaren arabera 14.746 biztanle zituen, San Juan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Juan konderriak 20.546,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 293,1 ura dira. Beste 20.253,68 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,72 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.746 pertsonetatik 7.123 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 649 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 7.308 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 35 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 252 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26622
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139552418
* **Lekuak**
* OSM: 416536
* TGN: 2002119

 |

* Wd Datuak: Q26622
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Utah
**San Esteban Elkartea** Gipuzkoako Astigarreta, Zerain, Gudugarreta, Mutiloa eta Ormaiztegiko herriek 1617. urtean osatu zuten elkartea izan zen. Gipuzkoako Batzar Nagusietara guztien artean ordezkari bakarra bidaltzearren eta, hartara, gastuak gutxitzearren, eratu zuten elkartea. 1637. urtean Zegamako herria batu zitzaien, eta *Zegamako Elkartea* bihurtu zen harrezkero. 1725. urtean deuseztatu zen Zegamako Elkartea. Jatorrizko San Esteban elkartetik Mutiloako herriak iraun zuen soilik elkartean, desagertu zen arte. Zeraingo herriak 1662. urtean utzi zuen elkartea, eta Astigarretak, Gudugarretak eta Ormaiztegik 1679an utzi zuten.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266852

 |

* Wd Datuak: Q12266852
Plastilinaz egindako panpinatxoa.
**Plastilina** edo **plastizina** moldekatzeko erabiltzen den material plastikoa da. Kaltzio gatzez, baselinaz eta beste konposatu alifatiko batzuez osatuta dago, batez ere azido estearikoz. Haurren erabilerarako egokia da, eta jostailu ezaguna da. Kolore askotan aurki daiteke.

Plastiko termoegonkorra izan arren, hainbat ezaugarri berezi ditu, hala nola, malgutasuna eta tenperatura altuekiko erresistentzia baxua.

Historia
--------

Franz Kolbek, Municheko (Alemania) farmazia baten jabeak, 1880an asmatu zuen. Industria garai hartan, Munich arteen gune bat zen, eta Kolberen lagunen artean eskultoreak ere ziren: beren eskulturak moldekatzeko erabiltzen zuten buztina berehala lehortzen zela eta, neguan batez ere, harekin lan egitea oso zaila zela kexatzen ziren. Franz Kolbek bere asmakizuna merkaturatzeko, 1887an ezagutzera eman zuen Faber-Castell enpresan eta, oraindik ere, egun saltzen da.

Plastilinaren birziklatzea
--------------------------

Materia plastikoa izanik, edukiontzi horietara bota daiteke birziklatzeko.
Plastiko gisa, birziklatzeko, gainerako plastikoekin eta metalezko zein *tetra-brick* ontzi arinekin batera, edukiontzi horia erabil liteke; lurralde batzuetan, baina, argi eta garbi adierazi ohi da plastikozko jostailuak-eta ez botatzeko hor.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Contenedor amarillo ♻️» *Ecoembes dudas del reciclaje* (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q840688
* Commonscat Multimedia: Plasticine

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300266336

 |

* Wd Datuak: Q840688
* Commonscat Multimedia: Plasticine
**Platanistoidea** zetazeoen ordenako goifamilia bat da, ibai-izurdez osaturik. Itxuraz izurdearen antzekoak dira; muturra ordea haiek baino luzeagoa dute. Lepagaineko ornoak libreak dituzte eta lepoa burutik eta gorputzetik ia bereizten ez dena. Bular-hegalak laburrak eta zabalak dituzte. Arrainak eta oskoldunak janez elikatzen dira. Ibai zabaletako bokaleetan bizi dira, Indiako, Txinako, Argentinako eta Brasilgoetan batez ere.

Sailkapena
----------

### Riceren sailkapena (1998)

* Platanistoidea superfamilia
	+ Platanistidae
	+ Iniidae
	+ Lipotidae
	+ Pontoporiidae

### *Mammal Species of The World*en sailkapena

* Platanistoidea superfamilia
	+ Platanistidae
	+ Iniidae

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21584756
* Wikispecies Espezieak: Platanistoidea

---

* **Datu taxonomikoak**
* Paleobiology Database: 53258

 |

* Wd Datuak: Q21584756
* Wikispecies Espezieak: Platanistoidea
**Poesia soziala** edo **Literatura engagée**, Euskal Herrian eta Espainian eman zen mugimendu poetikoa izan zen. Poesia honen une garaiena 1950 eta 1960 hamarkadetan eman zen. Poesia honen ezaugarri nagusiak egoera politikoaren eta frankismoaren aurrean iritzi kritikoa eta klase pobreekiko elkartasunezko jarrera izan ziren.

Egoera soziala
--------------

Francoren diktadurapean sortutako errealitateari kritika egin nahi zion idazle, eleberrigile eta poeta talde bat sortu zen egoera sozial eta politikoa salatzeko. Salaketa-literatuta horrek bi alde ditu: nekazari eta langile industrialak jasaten zuten egera makurra salatu, eta agintarien kontzientzia moralaren hutsunea azaleratu. Hainbat ezaugarri nabarmenak ditu aberastasunaren banaketa desorekatuak sorturiko egoera bideogabekoen salaketa edota bizitza eta laneko egoera gogorren agerpena. Bazterketa soziala eta egoera horietatik irteteko ezintasuna aipatzen du eta Espainiako Gerra Zibilaren oroimena, bakardadea eta etsipena agertzen dira. Hizkerari buruz sinplera jo zutela esan daiteke, publiko zabala lortu nahian eta mezua ulertzea bilatzen zuten idazleek.

Poesia honen ezaugarriak
------------------------

* Herriarekiko kezka. Gaztelaniazkoen artean Espainiarekiko.
* Bertso librearen erabilea.
* Bizi zen egoeraren salaketa.
* Jende arruntaren problemak azaltzen dituzte.
* Lirika epikaren aurrean bigarren mailan gelditzen da. Poesia honek askotan narrazioak azaltzen ditu.
* Askotan testigantza eta protesta zentzua du.
* Eguneroko hiztegia eta esmoldeak. Hitz arruntak.

Poetak
------

### Euskarazkoak

* Gabriel Aresti, esaterako *Harri eta Herri* liburua.
* Ibon Sarasola
* Xabier Lete, esaterako *Egunetik egunera orduen gurpilean* liburua.

### Gastelaniazkoak

Idazle hauek aurrekari gisa Miguel Hernández poeta aldarrikatzen dute:

* Gabriel Celaya
* Blas de Otero
* Angela Figuera Aymerich
* José Hierro
* Gloria Fuertes
* Carlos Álvarez Cruz

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7551306
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7551306