recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Burdinezko Mozorrodun Gizona** (frantsesez: *L'Homme au Masque de Fer*; 1640-1703) 1669 edota 1770ean "Eustache Dauger" izenpean atxilotua eta Frantziako hainbat espetxeetan preso eduki zuten, tartean Bastilla, gizonak jasotako ezizena da. Espetxealdi osoan inork haren aurpegirik ikus ez zezan belusezko mozorro batez estali zioten eta espetxezainekin mintzatzea edo edozein kontaktu izatea, jatekoa jasotzeko ez beste, guztiz debekaturik zuen. Kondairaren arabera burdinezko mozorroa omen zen.

Literatura
----------

Frantzian XVIII. mendetik oso errotua dagoen kondaira da, jada Ilustrazio garaian Voltairek bere *Luis XIV.aren mendea* idazlanean haren lehen aipamena egin zuen. Ondorengo idazlanek kondaira Frantziatik kanpo ezagutzera ematen lagundu zuten, tartean, XIX. mendean Alexandre Dumas idazlearen *Bragelonneko bizkondea* eleberrian gai hau jorratzen da. Idazlearen arabera, "burdinezko mozorrodun gizona" ziurrenik Luis XIV.a Frantziakoaren anai bikia litzateke, haren tronurako oinordekotzan oztopoa litzaketenez, denen bistatik hil gabe erditik kendua izana.

Zinema
------

Literaturaz gain, XX. mendetik aurrera zinemak ere mundu osoan kondairaren hedapen eta ezagutzera ematean asko eragin izan du, gaia zuzenean edo zeharka ukitu duten film ugari butu izan baitira.

| **Urtea** | **Filma** | **Zuzendaria** | Aktorea | Herrialdea |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1998 | The Man in the Iron Mask | Randall Wallace | Leonardo DiCaprio | AEB |
| 1977 | The Man in the Iron Mask | Mike Newell | Richard Chamberlain | Erresuma Batua |
| 1962 | Le masque de fer | Henri Decoin | Jean Marais | Frantzia/Italia |
| 1960 | La máscara de hierro | Joselito Rodríguez | Luis Aguilar | Mexiko |
| 1943 | El hombre de la máscara de hierro | Marco Aurelio Galindo | José Cibrián | Mexiko |
| 1939 | The Man in the Iron Mask | James Whale | Louis Hayward | AEB |
| 1929 | The Man in the Iron Mask | Allan Dwan | William Bakewell | AEB |
|

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q72296
* Commonscat Multimedia: Man in the Iron Mask

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 84196904
* ISNI: 0000 0003 9908 3688
* BNF: 11937495s (data)
* GND: 119257483
* NKC: jo2008425627
* SUDOC: 027303667
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q72296
* Commonscat Multimedia: Man in the Iron Mask
**Buncombe konderria** (ingelesez: *Buncombe County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Asheville da. 2010eko zentsuaren arabera 238.318 biztanle zituen, Buncombe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Buncombe konderriak 1.709,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,98 ura dira. Beste 1.700,77 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 139,39 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 238.318 pertsonetatik 215.495 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 14.254 dira. 14.979 beltzak edo afroamerikarrak. 778 amerikar natiboak ziren eta 271 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.388 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 335 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.072 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504360
* Commonscat Multimedia: Buncombe County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144236969
* ISNI: 0000 0004 0512 087X
* LCCN: n79117179
* NARA: 10039413
* **Lekuak**
* OSM: 2528678
* TGN: 2001473

 |

* Wd Datuak: Q504360
* Commonscat Multimedia: Buncombe County, North Carolina
***Buffalo Bill: Aventuras emocionantes*** , haurrentzako komiki bilduma izan zen. 1920. hamarkadan argiratu zen astekari moduan, New Yorkeko Street & Smith argitaletxearen Buffalo Bill Stories, bilduman inspiratuak.

Argitalpenaren deskribapena
---------------------------

Sopena argitaletxeak 60 zenbaki argitatatu zituen. Edizioren aurkezpenari dagokionez, azaleztapena estalki bigunean egina zegoen.
Azala lau koloretan eta historioak txuri beltzean zeuden.
Pertsonai berbera argitaratu zen ere holako euskarriarekin Alemanian eta Frantzian.

 *Buffalo Bill: Aventuras emocionantes* abenturen izenburuak
------------------------------------------------------------

Argitalpenean bertan kontsultagarri ziren bilduma osoaren zenbakiak eta izenburuak. 

* Buffalo Bill .Sopena argitaletxearen bilduma. Buffalo Bill .Sopena argitaletxearen bilduma.

Fernado Eguidazu liburuzale eta bildumagile bilbotarrak jaso zuen pertsonai honen abenturak eta 1900-1936 urtetan sortutako beste pertsonaien abenturak ere, besteak beste: Nick Carter, Dick Turpin, El Coyote, Fu-Manchú, Doc Savage.
2013 urtean bildumaren dohaintza egin zuen Germán Sánchez Ruipérez Fundazioa ren izenean.
Eguidazu Ekonomia arloan aditua eta politikaria izan arren, Fernando Martínez De la Hidalga izengoitia hartzen zuen kultura herrikoiari buruzko lan dibulgatiboak sinatzeko.
Bere ikerketa "Del folletín al bolsilibro: 50 años de la novela popular española (1900-1950) [[]2009] urtean Ignotus saria saiakera sailean jaso zuen.

* Fernando Eguidazu bildumagile bilbotarra (2016)Fernando Eguidazu bildumagile bilbotarra (2016)

Biografia
---------

* Eguidazu , Fernando (2008). *Del folletín al bolsilibro: 50 años de la novela popular española (1900-1950). Madrid : Silente Ciencia Ficción. 279 prr*
* BLOG: Acotaciones de un lector de folletines BLOG.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** .
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** .
3. ↑   .
4. ↑   .

Kanpoko loturak
---------------

*Acotaciones de un lector de folletines* Bloga <> Azken kontsulta: 2016/10/26
**1362ko San Martzeloren uholdea** edo **Grote Mandrenke** (behe-saxoieraz ɣroːtə mandrɛŋkə ahoskatua; danieraz: *Den Store Manddrukning*, euskaraz: «gizonen itotze handia») urtarrilaren 16an gertaturiko zikloi estratropikala izan zen, ilberriarekin bat egin zuena. Ozeano Atlantikoan sortutako ekaitz handi bat izan zen, Ingalaterra, Herbehereak, iparraldeko Alemania eta Schleswig eragin zituen, 25.000-100.000 heriotza eraginez.

Izena
-----

Igande hori Martzelo I.a aita santuaren jaia zelako, ezizen hori hartu zuen. Danieraz *Den Store Manddrukning* (euskaraz: «gizonen itotze handia») eta behe-alemanez *Grote Mandrenke* (euskaraz: «gizonen itotze handia») deitu zioten.

Ekaitza
-------

Aurreko egunean, 1362ko urtarrilaren 15ean, larunbata, Ipar Itsasotik zetorren sagailo zikloniko itzel batek eskualdeko barnealdea garbitu zuen Herbehereetatik Danimarkaraino.

Urtarrilaren 16an, igandea, itsasaldia biziagoa izan zen, uharte batzuk suntsituz, lehorreko eremu zabalak uharte bihurtuz, eta herri osoak suntsituz, tartean Rungholt (Strand uhartean, Frisia iparraldean) Ekialdeko Yorkshireko Ravenser Odd eta Dunwicheko portua.

Urtarrilaren 17a izan zen marea gogorraren azken eguna.

Garaiko kroniken arabera, Ipar Itsaso osoan 100.000 hildako inguru izan ziren, baina kopuru hori ziurrenik gehiegizkoa izango da. Holandan bakarrik 25.000 eta 40.000 biktima artean izan ziren.

Uholdeak Ipar Itsasoaren inguruko herrialde guztiak jo zituen. Anton Heimreich kronikari alemaniarrak jakinarazi zuenez, Schleswig-Holsteinen ura (Ipar Itsasoan presak eraikitzearen ondorioz) 4 ukondotik (2,4 metro inguru) gora igo zen eta 21 presa eta diketik gora igaro zen. Rungholt hiri aberatsa eta beste zazpi parrokia ur azpian geratu ziren betiko. Gaur egun bada elezahar bat, ekaitzetan Rungholteko elizetako kanpaiak entzun daitezkeena.

Ondorioak
---------

Ekaitz-marea horrek, XIII. eta XIV. mendeko antzeko neurriko beste batzuekin batera, paper garrantzitsua izan zuen Zuiderzeeren eraketan, eta Europako iparraldean Izotz Aro Txikiaren hasieran izandako ezegonkortasun meteorologikoaren adibide nabarmena izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Ingelesez)** Moss, Stephen.  (2011-01-20). «Weatherwatch: The Grote Mandrenke» *The Guardian*.
2. ↑   **(Ingelesez)** «Dunwich underwater images show 'Britain's Atlantis'» *BBC News Online* 2013-05-10.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6752

 |

* Wd Datuak: Q6752
*Artikulu hau Azala. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus **Zero**.*
**0 urtea** ez da existitzen. Jesukristoren jaiotza 1 urtea dela kontsideratzen da.

**0 urtea** Gregoriotar egutegia eta aurretiko Juliar egutegian ez zen sortu eta gaur egun ere lehenengo urtea 1 dela kontsideratzen da.

Gertakari honek milurtekoen hasiera *001*etik bukatzen duten urteetan izatea da (adibidez 2001eko urtarrilaren 1a izan zen 3. milurtekoaren hasiera).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5296
* Commonscat Multimedia: Main Page
* Wiktionary Hiztegia: Azala
* Wikibooks Liburuak: Azala
* Wikiquote Aipu famatuak: Azala
* Wikisource Jatorrizko testuak: Azala
* MediaWiki MediaWiki: MediaWiki
* Meta-Wiki Koordinazioa: Main Page
* Wikispecies Espezieak: Main Page

---

 |

* Wd Datuak: Q5296
* Commonscat Multimedia: Main Page
* Wiktionary Hiztegia: Azala
* Wikibooks Liburuak: Azala
* Wikiquote Aipu famatuak: Azala
* Wikisource Jatorrizko testuak: Azala
* MediaWiki MediaWiki: MediaWiki
* Meta-Wiki Koordinazioa: Main Page
* Wikispecies Espezieak: Main Page
**1993ko World Trade Centerreko atentatua** New Yorkeko World Trade Center gunean egindako eraso terrorista izan zen. 1993ko otsailaren 26an (ostirala), eguerdiko 12:17an, Ipar Dorreko (WTC 1) aparkalekuan 680 kg lehergai zeramatzan kamioi bat eztanda egin zuen.

Terroristek iparraldeko dorrean 606 kg lehertzea zuten helburu, eta dorreak hegoaldeko dorrean talka egitea, bi dorreak eraitsiz, ehunka hildako eragiteko. Atentatuak huts egin eta azkenean sei pertsona hil eta 1.042 zauritu izan ziren. Eztandak 30 metroko sakonerako zulo bat ireki zuen dorreko aparkalekuan, lau hormigoi-maila zeharkatuz. Garai hartan, ehunka pertsona geratu ziren bulegoetan harrapatuta, eta FDNYk erreskatatu zituen.

Ramzi Yousef, Sheik Omar Abdel-Rahman, El Sayyid Nosair, Mahmud Abouhalima, Mohammad Salameh, Nidal Ayyad, Ahmad Ajaj eta Abdul Rahman Yasin konspiratzaileek antolatu zuten atentatua. Horretarako Afganistanen lan egiten zuen Al-Qaedako kide baten finantziazioa jaso zuten, Khaled Shaikh Mohammed, Yousefen osaba.

1994ko martxoan, lau gizon jo zituzten atentatuaren erruduntzat: Abouhalima, Ajaj, Ayyad and Salameh. Karguek konspirazioa, jabetza baten suntsiketa leherkorra eta estatu arteko lehergailuen lekualdaketa barne hartzen zituzten. 1997ko azaroan, beste bi gizon erruduntzat jo zituzten: Ramzi Yousef, atentatuaren buru nagusia, eta Eyad Ismoil, bonbak zeramatzan kamioia gidatzen zuena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Whitlock, Craig.  (2005-7-5). «Homemade, Cheap and dangerous – Terror Cells Favor from Simple Ingredients In Building Bombs» *The Washington Post*.
2. ↑   **(Ingelesez)** Childers, J. Gilmore; DePippo, Henry J..  (1998-2-24). «Senate Judiciary Committee Hearings: Foreign Terrorists in America: Five Years After the World Trade Center» *US Senate Judiciary Committee*.
3. ↑   **(Ingelesez)** Wright, Lawrence.  (2006-8-8). *The Looming Tower.*  Knopf Doubleday Publishing Group, 178 or. ISBN 9780307266088..
4. ↑   **(Ingelesez)** FBI.  (2008-2-26). *FBI 100 First Strike: Global Terror in America.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11240
* Commonscat Multimedia: 1993 World Trade Center bombing

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 17026128n (data)
* LCCN: sh93002272
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11240
* Commonscat Multimedia: 1993 World Trade Center bombing
Greziar mitologian, **Briseida** edo **Briseis** (antzinako grezieraz Βρισηίς Brisēis), troiar alargun bat zen (Lirnesokoa), Troiako Gerran Akilesek bahitu zuena, bere hiru neba-ahizpak eta bere senarra, Linersoko Mines erregea, guduan hil ondoren. Briseoren alaba eta Kriseis edo Kriseidaren lehengusina zen.

Orakulo batek, Agamemnon, Kriseisi uko egitera behartu ondoren, harrapatu zuen neska bat zena, erregeak, bere heraldo Taltibio eta Eryartesi, konpentsazio gisa, Akilesek harrapatutako Briseida harrapatzea agindu zien. Akiles, lapurreta honengatik haserretu egin zen, eta, emaitza bezala, gudutik erretiratu zen, honetara, Patroklo hil arte itzuli ez zelarik. Bertsioren batzuetan, hau, Akiles Briseidagatik benetan maiteminduta zegoelako izan zela agertzen da.

Akilesen erretiratzea bere dendara, Homeroren Iliadan gertatzen den lehen gertakaria da. Akiles gatazkatik kanpo zegoela, troiarrek, arrakastazko garai bat izan zuten. Akiles gudura itzuli ondoren, Agamemnonek Briseida itzuli zion.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q244318
* Commonscat Multimedia: Briseis

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 25539929
* BNF: 15001888j (data)
* GND: 124566685
* LCCN: nb2020006854
* SUDOC: 121664988

 |

* Wd Datuak: Q244318
* Commonscat Multimedia: Briseis
**Caballito** Buenos Aires Hiri Autonomoko auzoa da, beraren erdigune geografikoan kokatuta dago eta bere lurraldea **6. Komunarekin** bat dator. 6,8 km²-ko azalera du eta 176.076 biztanle guztira, 2010eko erroldaren arabera, horietatik % 55,2 emakumezkoak dira, eta % 44,8 gizonezkoak. 2001eko erroldak 170.309 biztanle zituen, hau da, % 3,4ko gehikuntza. Sarmiento linea (Caballito geltokia), metroko A linearen (Rio de Janeiro, Acoyte, Primera Junta eta Puán geltokiak), E linea ( Avenida La Plata eta José María Moreno geltokiak), eta autobus linea ugari pasatzen dira auzotik.

*Juan B. Justo etorbideak*, *San Martin etorbideak*, *Gaona etorbideak*, *Ángel Gallardo etorbideak*, *Rio de Janeirok*, *Rivadavia etorbideak*, *La Plata etorbideak*, *Directorio etorbideak*, *Curapaligüek* eta *Donato Álvarezek* mugatuta dago. Villa Crespo auzoak mugatzen du iparraldetik, Almagrok eta Boedok ekialdetik, Parque Chacabucok hegoaldetik, eta Floresek eta Villa Mitrek mendebaldetik.

*Rivadavia etorbideak* auzoaren ardatza eta bere merkataritza gunea (hiriko garrantzitsuenetako bat) da, eta batez ere *La Plata etorbidea* / *Rio de Janeiro etorbidea* eta *Del Barco Centenera* / *Rojas* artean kokatuta dago; *Acoyte etorbidea* eta bere jarraipena, *José María Moreno etorbidea*, Caballito auzoaren erdigunea izanik, izan ere, izkina horietan mota guztietako merkantziak erosteko galeriak daude eta hiriko garraio kolektibo ugari eta metroaren A lineako Acoyte geltokia daude.

Caballito Hiriburu Federalean biztanle gehien duen auzoetako bat da, eta biztanle gehien daukana (25.893,5 biztanle/km²). Azken horrek zerbitzuetan hainbat arazo sortu ditu, eta protestetak azken urteetan auzo guztian eraiki diren eraikin altuen kopuru handiagatik.

Leku garrantzitsuak
-------------------

Caballiton interesgune ugari daude, esate baterako, XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasieran egindako britainiar estiloko eraikin ederrak dituen auzo ingelesa, gaur egun oso preziatuak eta balio ekonomiko handia duten etxeekin.

Caballitok hainbat berdegune ditu. *Rivadavia parkea* -lehen Quinta Lezica zena-, auzoaren erdigunean dagoena da. Aipagarriak dira *Mendeurreneko parkea* eta *Irlanda plaza*, bere mugetan kokatuta. Plaza Primera Junta plaza lehorra izatearen berezitasuna aurkezten du.

Buenos Airesko Unibertsitateak Filosofia eta Letren Fakultatea auzoan du, Puán kaleko 480 zenbakian, zigarro fabrika zahar baten eraikinean.

Argentinako Polizia Federalaren Unibertsitate Institutua, hau da, Polizia Federalaren unibertsitatea, Rosario kalean eta José María Moreno etorbidean dago.

Gainera, Maimonides Unibertsitateak auzo honetan du egoitza.

Auzoan ere badaude osasun-laguntza hornitzaileak, hala nola Durand Ospitalea, Julio A. Méndez Udal Sanatorioa, Erretakoaren Institutua eta Luis Pasteur Zoonosi Institutua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q536312
* Commonscat Multimedia: Caballito, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030836
* **Lekuak**
* OSM: 2221428
* TGN: 1004204

 |

* Wd Datuak: Q536312
* Commonscat Multimedia: Caballito, Buenos Aires
**Butwal** (nepaleraz बुटवल) Nepalgo Lumbini Guneko hiriburua da. 75.384 biztanle ditu.

Geografia
---------

Siwalik mendien oinean eta Terai lautadaren iparraldeko mugan kokaturik dago, Katmandutik 220 kilometrotara.

Historia
--------

Historian zehar Butwal indiar eta nepaldarrak elkartu dituen merkatal hiria izan da. 1814 eta 1816 artean Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiak Nepalgo gurkhekin izandako gerran toki garrantzitsua izan zen, britainiarrek Terai eskualdea hartu baitzuten eta nepaldarrentzat hil hala bizikoa gertatu zen hiria defendatzea, Katmandurako atea baitzen.

1968an *Siddhartha* errepideak Pokhararekin lotu zuen eta 1990an *Mahendra* errepideak Terai guztiarekin lotzean Butwal azkar hasi zen garatzen eta handitzen.

1932an *Sivapithecus* hominidoaren aztarnak aurkitu zituzten Tanau ibaian. 10 milioi urte omen dituzte.

Erlijioa
--------

Hindua da nagusiki, baina musulmanak ere badaude.

Hezkuntza
---------

Katmanduren ondoren Butwal da herrialdeko hezkuntza zentru nagusia. Hiriburuko *Tribhuvan University*ri elkarturiko eta bestetik *Pokhara University*ri elkarturiko fakultateak ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11283
* Commonscat Multimedia: Butwal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148905873
* LCCN: n78085004

 |

* Wd Datuak: Q11283
* Commonscat Multimedia: Butwal
**Butte konderria** (ingelesez: *Butte County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oroville da. 2010eko zentsuaren arabera 220.000 biztanle zituen, Butte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Butte konderriak 4.343,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 105,33 ura dira. Beste 4.238,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 220.000 pertsonetatik 196.532 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 31.116 dira. 3.133 beltzak edo afroamerikarrak. 3.395 amerikar natiboak ziren eta 401 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.921 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 318 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7.300 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156181
* Commonscat Multimedia: Butte County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143079090
* LCCN: n81103116
* NARA: 10036701
* **Lekuak**
* OSM: 396508
* TGN: 1002218

 |

* Wd Datuak: Q156181
* Commonscat Multimedia: Butte County, California
**Brahma**, hinduismoan (literalki, sanskritoz, eboluzioa edo garapena esan nahi duena), unibertsoaren jainko sortzailea eta Tri-murtiaren (hiru forma) partaidea da, Brahma sortzaileak, Vishnu kontserbatzaileak eta Shiva suntsitzaileak eratutako hirukoa.

Mito baten arabera, hiru jainkoak, Ammavaru jainkosak jarritako arrautza kosmiko batetik jaio ziren. Mito modernoago baten arabera, vishnuismoan (Vishnu jainkoaren jarraitzaileena) jatorria duena, Brahma, lotan ari zen Vishnu jainkoaren (bere ametsen bidez unibertsoaren existentzia sortzen duena) zilborrean zegoen ozeanoan flotatzen ari zen loto lore batetik sortu zen. Baina, beharbada, jatorrizko mitoa, Brahma, Brahmanak sortutako lehen izakitzat hartzen duena da, are Brahman gorenaren lehen pertsonifikazioa, bere bidez, Brahmanak guztia sortzen duelarik.

Brahma, Sarasuati (ezagutzaren jainkosa) eta Savitriren (Eguzkiaren jainkoa den Vivasvan, Savitra edo Suryaren alaba) senarra da, azken jainkosa hau, Gaiatri ere deitzen delarik ("kantatua", hinduismoko mantrarik garrantzitsuenetako bat). Hala ere, sortzailea izanda ere, bere seme-alaba guztiak *mana-putra* edo pentsamenduaren seme-alabak dira, euren jaiotza, Brahmaren pentsamendutik adieraziz, eta ez bere gorputzetik.

Brahmak, noiz behinka baino ez du parte hartzen jainkoen kontuetan, eta are gutxiago oraindik gizaki hilkorrenetan. Berak behartu zuen Soma (Ilargiaren jainkoa), Tara jainkosari bere senar Brihaspati itzultzera (erdijainkoen gurua). Dharmaren (erlijioaren jainkoa) aitatzat hartzen da, baita Atrirena ere. Brahma Brahmapuran bizi da, unibertsoaren erdian dagoen Meru mendi mitologikoaren tontorrean dagoen hiri bat.

Esan den bezala, Brahma, Brahmanaren (hinduismoko Izaki Gorena) ordezkari bat da. Sekula ez zen gurtza jainko bihurtu: Indian, bere omenezko bi tenplu baino ez daude.

Irudikapena
-----------

Brahma, ohi, bizar zuridun (jakinduriaren ikurra) lau bururekin, lau besorekin eta larruazal gorriarekin (berrikiago, horia) irudikatzen da. Aho bakoitzak lau Vedetako bat errezitatzen du. Eskuek, bizia sortzeko erabilitako urez beteriko ontzi bat, yapa-mala edo aledun lepoko bat, unibertsoaren denboraren erregistroa eramateko erabilia, paperean idatzitako Veden testua (denboraz kanpokoa, liburuak askoz berriagoak baitira eta *padma* edo loto lore bat eusten dituzte. Hansa edo Jansa izeneko beltxarga baten gainean doa, norekin unibertsoan zehar hegan egiten duen. Hansa hau ez da Vishnuren beltxarga erako haragiztatzearekin nahastu behar, honek ere Hansa izena baitu.

Ikus, gainera
-------------

* Brahmak budismoan
* Lau Kumarak
* Brahma sutra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11389
* Commonscat Multimedia: Brahma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5732588
* GND: 119056119
* LCCN: no2018072362
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11389
* Commonscat Multimedia: Brahma
Historia (55)
=============

5501 Biografiak
---------------

00 Biografiak
5502 Historia orokorra
----------------------

01 Historia erkatua
02 Historiografia
03 Historia-monografiak
04 Teoriak eta metodoak
99 Beste batzuk (zehaztu)
5503 Herrialdeen historia
-------------------------

01 Tokian tokiko historia
02 Eskualdeko historia
99 Beste batzuk (zehaztu)
5504 Garaien arabera banatutako historia
----------------------------------------

01 Antzinako historia
02 Gaur egungo historia
03 Erdi Aroko historia
04 Historia modernoa
05 Historiaurrea
99 Beste batzuk (zehaztu)
5505 Historiaren laguntza-zientziak
-----------------------------------

01 Arkeologia
02 Zeramikaren zientzia
03 Epigrafia
04 Heraldika
05 Ikonografia
06 Numismatika
07 Onomastika
08 Paleografia
09 Papirologia
10 Filologia
11 Sigilografia
12 Estratigrafia
99 Beste batzuk (zehaztu)
5506 Espezialitateen araberako historia
---------------------------------------

01 Arkitekturaren historia
02 Artearen historia
03 Astronomiaren historia
04 Biologiaren historia
05 Kimikaren historia
06 Ekonomiaren historia
07 Hezkuntzaren historia
08 Geografiaren historia
09 Geologiaren historia
10 Nazioarteko Harremanen historia
11 Kazetaritzaren historia
12 Zuzenbidearen eta zuzenbideko erakundeen historia
13 Literaturaren historia
14 Hizkuntzalaritzaren historia
15 Logikaren historia
16 Magistraturaren historia
17 Medikuntzaren historia
18 Filosofiaren historia
19 Fisikaren historia
20 Ideia politikoen historia
21 Erlijioen historia
22 Zientziaren historia
23 Soziologiaren historia
24 Teknologiaren historia
25 Gerraren historia
5599 Historiako beste espezialitate batzuk (zehaztu)
----------------------------------------------------

00 Historiako beste espezialitate batzuk (zehaztu)
Ikus, gainera
-------------

* UNESCO sailkapena
* 6 digituko UNESCO sailkapena

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252675

 |

* Wd Datuak: Q12252675
Carvajaleko dorrea.
**Carvajaleko jauregia** Cáceres (Extremadura, Espainia) hiriko inguru historiko-monumentalean dagoen Erdi Aroko etxea da. Cáceresko Alde Zaharreko eraikin garrantzitsuenetariko bat da.

Historia
--------

Carvajal leinua XV. mendean heldu zen Cáceres hirira. Haien jatorria Cáceresko probintziako Plasencian zeogen. Jauregia hiriko eraikin erlijioso garrantzitsuaren ondoan altxatu zuten, Santa María elizaren ondoan, alegia. XIX. mendean jauregiak sute gogor bat pairatu behar izan zuen. Horregatik, "etxe errea" izenarekin ere ezagutzen zaio. Gaur egun bertan turismoa eta eskulagintza bultzatzeko Cáceresco Patronatuaren egoitza dago.

Deskribapena
------------

Pizkundeko eta gotikoko elementuak ditu. Fatxada nagusia granitozko harlanduez egina dago. Atarian erdi puntuko arkua ikus daiteke. Deigarria da, bestetik, Carvajal familiaren armarria. Jauregiari itsatsita dorre biribil bat dago; haren inguruan espekulazio asko zabaldu dira, besteak beste, arabiar jatorrikoa dela eta, baita ere, Cáceresco Fratreek erabili zutela. Gauza da dorrea jauregia baino zaharragoa dela, XIV. mendekoa eta Carvajal familiak altxatu zuen lehenengo eraikina izan zela. Toki berean, aurretik beste dorre bat zegoen. Jauregia XV. mendean egin zen.

Bisitak
-------

Gaur egun barrualdea bisita daiteke, barruko dependentziak, patioa eta lorategia. Lorategian 300 edo 400 urte izan ditzakeen pikondo erraldoia dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Jauregiari buruzko informazioa eta argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Carvajal jauregia*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9054447
* Commonscat Multimedia: Palacio de Carvajal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154971459

 |

* Wd Datuak: Q9054447
* Commonscat Multimedia: Palacio de Carvajal
**Caddo konderria** (ingelesez: *Caddo County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Anadarko da. 2010eko zentsuaren arabera 29.600 biztanle zituen, Caddo kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Caddo konderriak 3.341,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,82 ura dira. Beste 3.310,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.600 pertsonetatik 20.613 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.995 dira. 804 beltzak edo afroamerikarrak. 6.621 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 72 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.468 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491590
* Commonscat Multimedia: Caddo County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132553411
* LCCN: n82208520
* NARA: 10039360
* **Lekuak**
* OSM: 1822194
* TGN: 2001630

 |

* Wd Datuak: Q491590
* Commonscat Multimedia: Caddo County, Oklahoma
**Catalina Alastuey Garaikoetxea** (Iruñea, 1899ko abenduaren 26a - ?) Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen, goi mailako ardurak hartuz. EAJ alderdian ere hainbat aldiz ordezkari izan zen batzar nazionaletan. Irakaslea izan zen Iruñeko Udal-eskoletan, Frankismo garaian depuratuta izan arte.

Biografia
---------

Iruñean jaio zen, 1899ko abenduaren 26an. Bere ama Romana Garaikoetxea Gartzaindarra zen.

Irakasle ikasketak San Jose Plazan zegoen Eskola Normalean egin zituen; eta 1916an ikasketak bukatzerakoan, San Francisco Udal-ikastetxean hasi zen maistra bezala. Iruñean 1931ean Emakume Abertzale Batza antolatzerakoan, zuzendariorde izan zen. Euzko Alderdi Jeltzalearen asanblada nazionaletan hainbat aldiz ordezkari izan zen. Euskararen Adiskidearen eta Eusko Ikaskuntzaren zenbait ekintzetan ere parte hartu zuen garai hartan.

Iruñeko lehen ikastolaren sorrera bultzatu zuen 1932. urtean, bera bezala San Jose Plazako Eskola Normalean ikasi zuten Maria Biskarret eta Julia Fernandez Zabaletarekin batera. Gerra zibila hasi zenean, Iruñeko Udal-eskolatik bota egin zutenez, klase partikularrak ematea izan zen bere ogibide bakarra, baina urte batzuen ondoren, 1957ko otsailaren 27an,  onartua izan zen berriz ere Foru Diputazioaren dekretu baten bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Catalina Alastuey y Garaicoechea» *Euskomedia* (Noiz kontsultatua: 2017-03-24).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** PAMPLONA, A.O.. *Pamplona, con nombre de mujer.*  (Noiz kontsultatua: 2017-03-24).
3. ↑     *Hik hasi 68. zenbakia.* .

Bibliografia
------------

* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 187.or.

Kanpo estekak
-------------

* Catalina Alastuey y Garaicoechea.
* Eskola normala
* Pamplona, con nombre de mujer, 12 de noviembre de 2012, Diario de Pamplona
* Pamplona recupera sus mujeres, 15 de junio de 1998, Periódico El País

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29019667
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 7930

 |

* Wd Datuak: Q29019667
**Breakdown** (euskaraz *Matxura*) 1997ko Jonathan Mostow estatubatuar zinema zuzendariaren road movie thriller filma bat da. Kurt Russell, J. T. Walsh, Kathleen Quinlan eta M. C. Gainey aktoreek antzeztu zuten.

Filma AEBtako Utah, Arizona eta Kalifornia estatuetan filmatu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Jeff eta Amy Taylor senar emazteak (Kurt Russell eta Kathleen Quinlan) Bostondik San Diego hirirako bidai luzean AEBetako mendebaldeko basamortuan barna euren Jeep Grand Cherokee ibilgailu berrian doaz. Ohiko gasolidegiko bateko geldialdian Jeffek ibilgailuaren aurreko kapota irekia lagako du.

Honela bada, ilbigailuari gasolina bota eta bidaiari berrekingo diote. Bapatean, basamortuaren erdian ibilgailuak matxura bat jasango du, eta handik gutxira inor igarotzen ez den errepidean kamiolari jator bat iritsi (J. T. Walsh) eta handik kilometro gutxira dagoen jatetxe batera hurbilduko dituela esango die. Jeffek ibilgailua bertan bakarrik ez lagatzea erabakiko du, hortaz Amyk kamiolariarekin jatetxera joan eta bertan grua bati deitzea erabakiko du.

Handik gutxira, Jeff ibilgailuaren ustezko matxura kable solte bat besterik ez zela jabetu eta bere eskuz konponduko du, ondoren emaztearen bila jatetxera zuzenduko da, baina bertaratzean han bere emaztearen arrastorik ez ez dagoela jabetu eta ez zeru eta ez lur geldituko da. Beharbada emaztea eta bera elkar ulertu ez eta hurrengo herrira joango zela usteko du, hortaz ibilgailuan hurrengo herriraino gidatuko du. Han Red Barr izeneko aurreko kamiolariarekin topo egingo du, baina Jeffen harridurarako kamiolariak poliziaren aurrean hura eta bere emaztea inoiz ikusi ez dituela baieztatuko du. Erabat etxitu eta haserreturik, Jeff azpijoko arrikustsu batean barneratua dagola ohartuko da, bai eta kamiolariak bera txantaiatu nahizik Amy emaztea bahitu duela. Bidean Belle's tabernara joatean, bertako auto-garbitzaile batek bere susmoak baieztatzen dituen frogak aipatuko dizkio. Auto-garbitzaileak ibilbide bat jarrai dezan iradokiko dio eta Jeffek aholkuari kasu eginez ibilgailuz ibilbidearen amaierararte iritsiko da, orduan ezezagun bat beste ibilgailu batean bere atzetik jarraika hasiko da, une honetatik aurrera Jeffek bere bizitza salbatu nahiz emaztea topatzeko drama eta bilaketa hasiko da.

Aktoreak
--------

* Kurt Russell: Jeff Taylor
* J. T. Walsh: Warren "Red" Barr
* Kathleen Quinlan: Amy Taylor
* M. C. Gainey: Earl
* Jack Noseworthy: Billy
* Ritch Brinkley: Al
* Moira Harris: Arleen Barr
* Rex Linn: Boyd sheriffa
* Kim Robillard: Len Carver konderriko sheriffa
* Jack McGee: Belle's taberna-ostatuko zerbitzaria
* Steven Waddington: bankuko cowboya
* Thomas Kopache: Calhoun

Kanpo estekak
-------------

* *Breakdown* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com **(Ingelesez)**
* *Breakdown* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q465789

 |

* Wd Datuak: Q465789
**Carlos Echazarreta Larraín** Txileko Pichilemu udalerriko 21. alkatea izan zen, eta 1947ko maiatza eta 1950eko maiatza bitartean izan zuen kargua. Sergio Morales Retamal izan zen haren ordezkoa. Echazarreta Pichilemuko *erregidore* ere izan zen hainbat agintalditan.

Karrera politikoa
-----------------

Carlos Echazarreta Pichilemuko alkate hautatu zuten 1947-50 legealdirako, eta kargua hartu zuen 1947ko maiatzaren 18an. 1950eko maiatzaren 21ean utzi zuen bulegoa.  1950-53 bitarteko hurrengo agintaldirako, *erregidore* hautatu zuten, eta berriro hautatu zuten 1953-56 eta 1956-60 agintaldietarako.

Bizitza pertsonala
------------------

Guillermo de la Cuadra Gormaz-en 1982an Txileko familiak liburuan ageri denez, Carlos Echazarreta Larraín José Ramón Echazarreta Aristía-ren —Mallocoko San Javier baserriko jabea— eta Josefina Larraín Larraín-en semea zen. De la Cuadrak ere esaten du nekazaria zela Colchaguan (ustez Pichilemu eremuan) eta, azken urteetan, Melipillan. Echazarreta María Iñiguez Infanterekin ezkondu zen 1930eko uztailaren 26an San Bizente Elizan. Echazarreta Iñiguez bikoteak hiru seme-alaba izan zituen: Lucrecia, Carlos eta José Horacio.

Bere semea Carlos, bera bezala, Pichilemuko alkate izatera pasako litzateke, 1963 eta 1967 artean, eta 1973ko iraila eta azaroa bitartean, Augusto Pinocheten gobernu militarrak izendatu ondoren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Saldías, Antonio. «Cuarenta y un alcaldes en 115 años de vida comunal han pasado por el municipio pichilemino» *Pichilemu News*.
2. ↑   Saldías, Washington. «Alcaldes, regidores y concejales de la comuna de Pichilemu» *Pichilemu News*.

Kanpo estekak
-------------

 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16209949

 |

* Wd Datuak: Q16209949
**Breathitt konderria** (ingelesez: *Breathitt County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jackson da. 2010eko zentsuaren arabera 13.878 biztanle zituen, Breathitt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Breathitt konderriak 1.282,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,39 ura dira. Beste 1.275,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,82 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.878 pertsonetatik 13.664 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 89 dira. 43 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 67 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 71 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491843
* Commonscat Multimedia: Breathitt County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140763715
* ISNI: 0000 0004 0617 5821
* LCCN: n83311171
* NARA: 10039056
* **Lekuak**
* OSM: 1846503
* TGN: 2000772

 |

* Wd Datuak: Q491843
* Commonscat Multimedia: Breathitt County, Kentucky
Garaiko ehuleak.
**Caltongo ehungintzako greba** Eskoziako historian gatazka industrial garrantzitsuenetakoa izan zen, 1787an, non tropek manifestarien aurka tirokatu eta sei hil zituzten. Caltongo ehuleek Eskoziako langile klaseko lehenengo martiriak bihurtu ziren. Sarraskiak egoteaz gain, grebak langile mugimendua lagundu zuen, lan-indarra eta langileen arteko aldaketa azpimarragarriak lortuz. 1787ko Caltoneko ehungintzako sarraskia oroitzeko Ken Currie artista eskoziarrak panel bat egin zuen 200. urteurrenean.

Ehungintzan lan egiten zuen komunitatea zen Calton garai horretan, Glasgow-eko kanpoaldean, Eskozia. Caltongo garai onenean, soldatak urtean 100£ igo ziren, eta ehuleek gizartearen posizio altuenetan egotea lortu zuten. Hala ere, lanaren mekanizazioa eta lan-indarraren hazkundeak soldatak asko murriztu zituen.

1787ko udan, Caltongo ehule artisauek manifestazio bat egin zuten Glasgow-eko kaleetatik, soldaten %25eko murrizketaren aurka eta patronalaren itxieraren aurka protestatzeko. Langileek biltegietako materiala erabili zuten suak kalean egiteko. Irailaren 3an, hiriaren magistratuek, ofizialen indarrarekin, Caltonera joan ziren, baina grebalariek kanporatu zituzten. 39. erregimentuko destakamendu batek, Kellet koronel tenientearen agindupean grebalariengana joan zen, eta bat-bat Parkhouse-en, Duke Street. Moskete batzuen tiroek hiru langile erail zituzten. Beste hiru langile zaurien eraginez hil egin ziren. Tropek hurrengo orduetan sortu ziren liskarrak erreprimitu egin zituzten. Hurrengo egunean langile gehiago parte hartu zuten greban, baina liskarren kopurua murriztu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Friends set to bring city's Calton Weavers back to life» *Evening Times* (Noiz kontsultatua: 2018-05-04).
2. ↑   **(Ingelesez)** «First martyrs of the working class» *HeraldScotland* (Noiz kontsultatua: 2018-05-04).
3. ↑   «Glasgow History Mural: Panel One» *www.mediamatters.co.uk* (Noiz kontsultatua: 2018-05-04).
4. ↑   «Scotland in the nineteenth century: Section 9.15: Textile industry» *gdl.cdlr.strath.ac.uk* (Noiz kontsultatua: 2018-05-04).
5. ↑   Anna. Clark,.  (1995). *The struggle for the breeches : gender and the making of the British working class.*  University of California Press ISBN 0520086244. PMC 29668527..
6. 1 2  George MacGregor (1881). The history of Glasgow: from the earliest period to the present time. T. D. Morison. pp. 371–372.
7. ↑   «Weavers' Strike Riots - East End Glasgow History» *www.glasgowhistory.co.uk* (Noiz kontsultatua: 2018-05-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5024000

 |

* Wd Datuak: Q5024000
**Buffalo konderria** (ingelesez: *Buffalo County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kearney da. 2010eko zentsuaren arabera 46.102 biztanle zituen, Buffalo kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Buffalo konderriak 2.526,27 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,87 ura dira. Beste 2.507,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 46.102 pertsonetatik 44.560 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.432 dira. 354 beltzak edo afroamerikarrak. 101 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 587 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 50 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 446 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484488
* Commonscat Multimedia: Buffalo County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123161467
* LCCN: n81018559
* NARA: 10039479
* **Lekuak**
* OSM: 1425468
* TGN: 2001325

 |

* Wd Datuak: Q484488
* Commonscat Multimedia: Buffalo County, Nebraska
**Buffalo konderria** (ingelesez: *Buffalo County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alma da. 2010eko zentsuaren arabera 13.587 biztanle zituen, Buffalo kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Buffalo konderriak 1.837,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 98,31 ura dira. Beste 1.739,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,39 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.587 pertsonetatik 13.372 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 237 dira. 35 beltzak edo afroamerikarrak. 37 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 90 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494943
* Commonscat Multimedia: Buffalo County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140732498
* LCCN: n81119874
* NARA: 10039851
* **Lekuak**
* OSM: 1797826
* TGN: 2002310

 |

* Wd Datuak: Q494943
* Commonscat Multimedia: Buffalo County, Wisconsin
**Canyon konderria** (ingelesez: *Canyon County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Caldwell da. 2010eko zentsuaren arabera 188.923 biztanle zituen, Canyon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Canyon konderriak 1.563,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,9 ura dira. Beste 1.521,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 120,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 188.923 pertsonetatik 181.622 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 45.069 dira. 877 beltzak edo afroamerikarrak. 1.229 amerikar natiboak ziren eta 369 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.402 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 212 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.212 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486078
* Commonscat Multimedia: Canyon County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158286676
* ISNI: 0000 0004 0431 7320
* GND: 1042194300
* **Lekuak**
* OSM: 1742082
* TGN: 2000465

 |

* Wd Datuak: Q486078
* Commonscat Multimedia: Canyon County, Idaho
Ordena Publikoaren Auzitegiaren **1001 prozesua** edo **1972/1001 prozesua** frankismoan izandako auzi judiziala izan zen, 1972an hasi arren, bertan 1973an Langile Komisioen zuzendaritza osoa espetxeratu zuten.

Historia
--------

1972ko ekainaren 24an, Langile Komisioen zuzendaritza, garai haietan sindikatu ilegala eta diktaduraren aurkako aurkari nagusienetariko bat zena, Pozuelo de Alarcóngo Oblatuen komentuan bildu eta atxilotu zuten.

Bere kideak epaiketa egin arte, kartzelan izan zituzten, hau da, urtebete baino gehiago. Epaiketa 1973ko azaroaren 20an (ETAk Luis Carrero Blanco hil zuen eguna eta ordu batzuetako epaiketaren atzeratzea suposatu zuena), 21ean eta 22an egin zuten. Akusatuak Langile Komisioak zuzentzeagatik salatu zuten, hau Espainiako Alderdi Komunistarekin lotuta zegoenez zilegia ez zen elkarte baten kideak ziren. Abenduaren 30ean zigorrak adierazi zituzten, fiskalaren eskariekin bat egin zutenak. Zigorren gogortasuna Carrero Blancoren hilketarekin loturik zegoen. Zuzendaritzaren hamar kideek, Carabanchelgo hamarrak deituak, espetxe-zigorra jasan zuten. Hona hemen zigorrak: Marcelino Camacho, 20 urteko espetxe-zigorra; Nicolás Sartorius, 19; Miguel Ángel Zamora Antón, 12; Pedro Santiesteban, 12; Eduardo Saborido, 20; Francisco García Salve (laneko apaiza), 19; Luis Fernández, 12; Francisco Acosta, 12; Juan Muñiz Zapico *Juanín*, 18; eta Fernando Soto Martín, 17.

Urtebete geroago, Espainiako Auzitegi Gorenak zigorrak berrikusi eta gutxitu zituen: Marcelino Camacho 6; Nicolás Sartorius 5; Miguel Ángel Zamora Antón 2; Pedro Santiesteban 2; Eduardo Saborido 5; Francisco García Salve 5; Luis Fernández 2; Francisco Acosta 2; Juan Muñiz Zapico 4 eta Fernando Soto Martín 4 urteko espetxe-zigorra.

Franco hil eta handik gutxira, 1975eko azaroaren 25ean, Joan Karlos I.a Espainiakoa erregeak 1001 prozesuko gartzeleratuei indultua eman zien.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Fraguas, Rafael.  (2013/06/24). «Jaque fallido contra Comisiones Obreras» *El País*.
2. 1 2 3 4 5   Recio García, Armando. *La prensa jurídica en el tardofranquismo: el Proceso 1001.*  Universidad Complutense de Madrid.
3. ↑  Entrevista a Rubén Vega García, autor de la biografía de Juan Muñíz Zapico, *Juanín*
4. ↑   Reig Cruañes, José. *Opinión pública y comunicación política en la transición democrática.* , 872-873 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3394547

 |

* Wd Datuak: Q3394547
**Campo Charro**, Salamancako probintzian, Gaztela eta Leongo erkidegoan, Espainian dagoen eskualde bat da. Bere mugak, ez datoz bat banaketa administratibo batekin, baizik eta izendapen historiko eta turistiko batekin.

Probintziaren erdialde ia osoa hartzen du, Salamanca eta Ciudad Rodrigo batzen dituen A-62 autopistaren bi alboetan.

Bertako paisaia bereizgarria, alhapidea da, lurzoru lau edo arinki uhindu batekin, non urmaelak edo errekazto txikiak ugariak diren, arteekin eta larreekin. Tokiko ekonomia, ingurumena errespetatzen duen abeltzaintza eredu batean oinarritua dago, non zezenketa zezen edo morutxa abelburuak eta zerri iberiarrak arteen artean aske bazkatzen ikus daitezkeen. Zezenketa zezen ganadutegi ospetsuenetako batzuk, eskualde honetan daude.

XX. mendearen amaieran, herri askok euren biztanleriaren zati handi bat galdu dute, jendea, hirietara bizitzera joan ondoren. Eskualde honetako herririk garrantzitsuenetako batzuk, honako hauek dira:

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2449881
* Commonscat Multimedia: Campo Charro

---

 |

* Wd Datuak: Q2449881
* Commonscat Multimedia: Campo Charro
**1780ko Urakan Handia**, **San Calixto Urakana** edo **Antilletako Urakan Handia** datuak ditugunez gero biktima kopuru izugarria eragin zuen lehen urakana kontsideratzen da. 1780ko urriaren 10 eta 16 artean, 22.000 pertsona inguru hil zituen, Martinika, San Eustakio eta Barbados zigortu zituenean. Era berean, milaka pertsona hil ziren itsasoan, Amerikar Iraultzan borrokatzen ari ziren britainiar eta frantses ontzidian zihoazenak, Herbehereetakoak eta espainiarrak.

Ekaitzaren ibilbidea
--------------------

Ekaitza Karibe itsasoan sortu zen eta egun pare bat eman zituen Barbadosen. New Yorketik Mendebaldeko Indietara zihoan ontzidia George Brydges Rodney britainiar almirantearen agindupean zihoan ekaitzak erabat banandu eta hondatu zuenean. Barbadosera iritsi zenean, Rodney almiranteak han utzitako 12 gerra-ontzitik 8 erabat galduta aurkitu zituen eta eskifaiaren gehiengoa itota.

Dena geratu zen suntsituta eta, kalteak ebaluatzera joan zen britainiar esploratzaile batek, ekaitzaz gain, lurrikara ere izan zela uste izan zuen. Arrantza ontzi ugari galdu ziren betirako eta familia orok zuen ekaitzak eramandako kideren bat. Martinikan 9.000 heriotza kontatzen dira eta San Eustakion, 4.000 edo 5.000.

Gero, ekaitza Puerto Rico eta Hispaniolarantz abiatu zen eta Florida inguratu.

Ekaitzik larrienak
------------------


| Heriotzak | Izena | Urtea |
| --- | --- | --- |
| 27.501+ | 1780ko Urakan Handia | 1780 |
| 18.974-21.000 | Mitch urakana | 1998 |
| 8.000-12.000 | 1900eko Galveston urakana | 1900 |
| 2.000-8.000 | 1930eko Dominikar Errepublikako urakana | 1930 |
| 8.200 | Fifi-Orlene urakana | 1974 |
| 7.186-8.000 | Flora urakana | 1963 |
| 6.000+ | Pointe-à-Pitre Bayko urakana | 1776 |
| 4.000-4.163+ | 1775eko Ternuako urakana | 1775 |
| 4.000 | 1909ko Monterreyko urakana | 1909 |
| 4.075+ | 1928ko Okeechobeeko urakana | 1928 |
| 3.433+ | 1899ko San Ciriaco urakana | 1899 |
| 2.500-3.107 | 1932ko Kubako urakana | 1932 |
| 3.037 | Jeanne urakana | 2004 |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q186291
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q186291