recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gomarako Kondeen Jauregia** Soriako jauregia da (**Palacio de los Condes de Gómara** gaztelaniaz) , XVI. mendea eraiki zena, kultura ondasun gisa markatua Espainian. 21. mendean justizia administrazioak darabil, Soriako entzutegi probintziala da.

Historia eta deskribapena
-------------------------

Jauregia 1577 eta 1592 artean eraiki zen Francisco López de Río y Salcedo kondearentzat. Errenazimentuko eraikin hau Soria hiriko eraikin sekularrik garrantzitsuena da. Harrizko harlanduzko fatxada eta dorrea ditu. Patioko galeriak zutabeen gainean puntu erdiko arkuen bidez eusten dira .

Atari bikaina bi zutabe bikoitzez hornituta dago. Haren gainean eraikitzailearen armarria dago, erromatarrez jantzitako bi irudik eutsita, gizon basatien alegoria beharbada.

Iruditegia
----------

* Armarridun ataria.Armarridun ataria.
* Lehen solairuko galeria eta dorrea.Lehen solairuko galeria eta dorrea.
* Barruko patioa.Barruko patioa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *PALACIO DE LOS CONDES DE GÓMARA – Turismo Soria.*  (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2046820
* Commonscat Multimedia: Palacio de los Condes de Gómara

---

* **Identifikadoreak**
* PARES: 107202
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001220
* Patrimonio Web JCyL: 13982

 |

* Wd Datuak: Q2046820
* Commonscat Multimedia: Palacio de los Condes de Gómara
*Artikulu hau eranskailu motari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gometxa (argipena)».*
Kolorezko gometxa borobilak.
**Gometxa** eranskailu txiki eta koloretakoa da, normalean biribila baina beste forma geometriko batzuetakoa ere bai, kolore oinarrizkoetan inprimatua normalean, jolasean, ariketa pedagogikoetan edo bulegoko laneko plangintza eragiketetan erabili ohi dena.

Terminoa ez da ageri 20. mendeko euskarazko hiztegietan ageri, eta badirudi jatorria duela *gomet* katalanezko hitzean edo frantsesezko *gomette* delakoan, (gomatxoa), forma *goma* hitzetik datorrelarik. Katalanezkoaren plurala, *gomets*, ohikoa da gaztelaniaz, eta hortik etor liteke euskarazko *gometx* edo *gometxa* (badirudi -a itsatsiarekin deklinatu ohi dela: *gometxa bat**)*

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Galtzattipi Haur-eskola» *www.facebook.com* (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
2. 1 2   «Donostia.eus - Egia. Blas de Otero Plazaren diseinua» *www.donostia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
3. ↑   **(Frantsesez)** «Au pays des gommettes - Le tour de mes idées» *ideesnanoug.canalblog.com* 2012-01-24 (Noiz kontsultatua: 2020-12-17).
4. ↑   «GDLC - gomet» *www.diccionari.cat* (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Gomets geometricos» *Compraetiquetas.com* (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47690151
* Commonscat Multimedia: Dot stickers

---

 |

* Wd Datuak: Q47690151
* Commonscat Multimedia: Dot stickers
Arroz eta barazkia arrautza galdarraztatuarekin
**Galdarraztatze teknika** kozinatze teknika bati esaten zaio. Ur irakinetatik edo epeletik abiatuta oso denbora laburreko egosi aldiari esaten zaio.

| Ur berotan, irakien edo ez+ osagaia murgildu+ denbora gutxi egosi |
| --- |

Erabilpena
----------

Denbora gutxi behar duten osagaiei aplikatzeko. Legatza, lanpernak, izkirak, arrautzak. Barazkiei, izoztu aurretik entzima aktiboak kendu eta hobeto mantentzeko. Lekak, zerbak, azalorea....Tomate naturala zuritzeko ere erabiltzen da.

Hainbat aholku
--------------

Barazkientzako ur ugari jarri eta hauek poliki-poliki bota ur irakinetara , honek irakina gal ez dezan. Modu honetan, kolorea hobeto mantenduko da.
Galdarraztatutako arrautza prestatzeko, urak ez du irakin behar.

Ikus, gainera
-------------

* Arrautza\_galdarraztatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506763
* Commonscat Multimedia: Blanching (cooking)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4145801-1
* LCCN: sh2017003410
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q506763
* Commonscat Multimedia: Blanching (cooking)
**Heinrich Leopold Rubens** (Wiesbaden, 1865eko martxoaren 30a - Berlin, 1922ko uztailaren 17a) fisikari alemaniarra izan zen.

Biografia
---------

Rubensek goi-mailako ikasketak hasi zituen Darmstadt-eko Unibertsitate Teknikoan, ingeniaritza elektrikoko ikasle gisa, eta Berlingo Unibertsitate Teknikoan jarraitu zuen. Ondoren, fisika ikasi zuen Estrasburgoko Unibertsitatean eta Berlingo Humboldt Unibertsitatean. 1889an doktoratu zen, August Kundt-en zuzendaritzapean, *Die* *selective Reflexion der Metalle* ("Metalen islapen selektiboa") tesiarekin. Berlinen *Privatdozent* gisa aritu zen 1896 arte, Berlingo Unibertsitate Teknikoan fisikako eta kimikako irakasle izendatu zutenean. 1900ean Berlingo Unibertsitatera joan zen Paul Drude ordezkatzeko. Royal Society-ren Rumford Domina jaso zuen 1910ean, baita ohorezko doktoretza Cambridgeko Unibertsitatean ere. Berlingo eta Göttingen-eko zientzia akademietako kidea izan zen.

Obra
----

Rubens erradiazio elektromagnetikoaren alorrean aritu zen ikertzen, batez ere eremu infragorrian. Bere ikerketak erabakigarriak izan ziren Max Planckek gorputz beltzen erradiazioaren legea formulatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Mehra, J. (2001). The Golden Age of Theoretical Physics: (Boxed Set of 2 Volumes) (ingelesez). World Scientific. p. 35. ISBN 9789814492850.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61810
* Commonscat Multimedia: Heinrich Rubens

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 69688341
* ISNI: 0000 0000 1053 7822
* GND: 116669187
* SNAC: w6wq427m
* MGP: 51899

 |

* Wd Datuak: Q61810
* Commonscat Multimedia: Heinrich Rubens
Metal baten kobre-galbanoplastia kobre sulfatoaren disoluzio batean.
**Galbanoplastia** azal metalikoak beste metal baten geruza batez estaltzeko elektrolisi bidezko prozedura da. Azalari eransten zaion metal-geruza batzuetan lodiagoa izan daiteke eta besteetan meheagoa, zertarako nahi den. Metal-estalkia hartu behar duen azala pila voltaiko bateko katodo gisa jartzen da. Estalkia egiteko metala anodo gisa jartzen da, eta biak -anodoa eta katodoa- metal horren berorren gatz-disoluzio baten barnean jartzen dira. Elektrolisi-prozesua hasten denean, gatza deskonposatu egiten da, eta haren ioi metalikoak katodorantz jotzen dute eta haren gainean kokatzen; aldi berean, anodotik disoluziorantz askatzen da metala. Era horretara, metala anodotik askatu eta katodoaren gainean itsasten da. Azalak babesteko edo apaintzeko erabiltzen da, batez ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15031376
* Commonscat Multimedia: Galvanoplasty

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85042467
* NKC: ph281380

 |

* Wd Datuak: Q15031376
* Commonscat Multimedia: Galvanoplasty
**Hamilton konderria** (ingelesez: *Hamilton County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hamilton da. 2010eko zentsuaren arabera 8.517 biztanle zituen, Hamilton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hamilton konderriak 2.166,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,24 ura dira. Beste 2.165,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.517 pertsonetatik 8.358 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 863 dira. 38 beltzak edo afroamerikarrak. 31 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 55 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109308
* Commonscat Multimedia: Hamilton County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155931831
* LCCN: n80002524
* NARA: 10040049
* **Lekuak**
* OSM: 1836993
* TGN: 2001996

 |

* Wd Datuak: Q109308
* Commonscat Multimedia: Hamilton County, Texas
**GCC** edo **GNU Compiler Collection** GNU proiektuaren konpilatzaile multzoa da (lehenago **GNU C Compiler** deitzen zen, hasieran C lengoaian idatzitako kodea baino ez baitzuen konpilatzen). Proiektu hau GPL lizentziapean dago, mundu osoaren eskura.
Gaur egun, konpiladoreen artean estandar bezala hartzen da GCC, bai lan egiten duen lengoaia kopuru zabalagatik, bai jasandako arkitektura mordoarengatik.

Historia
--------

1987. urtean Richard Stallman hasi zen GNU sistema askearentzako C lengoaiaren konpilatzailea programatzen.

1997. urtean, zenbait programatzailek beste proiektu paralelo bat hasi zuten: EGCS (*Experimental GNU Compiler System*),
Lantalde berri bat jaio zen GCC proiektu ofizialaren garapenarekin desados baitzegoen software librearen alderdi bat. Bi urteren buruan, proiektu berria zaharra baino aurreratuagoa zegoen, eta azkenean ofizialtzat hartu zen.

Lengoaiak
---------

Gaur egun GCC konpilatzailea ondorengo lengoaiak konpilatzeko gai dago:

* ADA
* C
* C++
* FORTRAN
* Java
* Objetive-C

Arkitekturak
------------

Gaur egun GCC arkitektura gehienetan lan egiten duen konpiladorea da, haien artean oso arraroak edo ezezagunak direnak baita ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q178940
* Commonscat Multimedia: GNU Compiler Collection

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4294848-4

 |

* Wd Datuak: Q178940
* Commonscat Multimedia: GNU Compiler Collection


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | GNU Proiektua |  |
| **Historia**: GNU Manifesto • GNU Proiektua • Free Software Foundation (FSF) •Software librearen historia

**GNU lizentziak**: GNU General Public License (GPL) • GNU Lesser General Public License (LGPL) • GNU Free Documentation License (FDL)

**Softwarea**: GNU sistema eragilea • bash • GNU Compiler Collection • Emacs • GNU C Library • Coreutils • GNU build system •  *GNUren beste pakete eta programak*

**Hizlariak**: Robert J. Chassell • Loïc Dachary • Ricardo Galli • Georg C. F. Greve • Federico Heinz • Bradley M. Kuhn • Eben Moglen • Richard Stallman • Len Tower
 |
Han dinastiako gres pitxarra, Honolulu Museum of Art.
**Gresa** (frantsesezko *grès* hitzetik datorren hitza eta hareharria esan nahi duena) zeramikazko produktu konpaktu bat da, erresistentzia mekaniko ona duena eta argia pasatzen uzten ez duena. Gainera, koloreztatua ere egon daiteke 1200 °C baino gehiagoko tenperaturan egosten da, eta urtugarrietan aberatsa den pasta zeramiko batetik lortzen da.

Kimikoki, alumina, silize eta alkaliekin osatuta dago, buztin, kuartzo eta feldespato mota ezberdinek emandako oxidoak.

Historia
--------

Gresaren ekoizpena XII. mendean hasi zen, Rhin eskualde alemaniarrean, baina, Europa osoan zehar ez zen XIV. mendera arte zabaldu. Ingalaterra aldean oso sustraitua egon zen, eta, XVII. mendetik aurrera, industria autonomo bat garatu zen Staffordshireen. Toki honetako zeramikagile garrantzitsu batzuk John Dwight, Ellers eta Wedgwood izan ziren.

Txina aldean ere, Shang dinastiaren garaian (K.a 1600-1046), zeramika bat egin zen, emaitza bezala, gresarengandik portzelanarengandik baino hurbilago zegoen produktu bat lortuz. Okayama herri japoniarrean, material honekin eginiko hilerri bat dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Zeramika Hiztegia] [2016] eta [Arkitektura hiztegia] [2020]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q830894
* Commonscat Multimedia: Stoneware

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11961607d (data)
* GND: 4183075-1
* LCCN: sh85128343
* NKC: ph135179
* AAT: 300010672
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q830894
* Commonscat Multimedia: Stoneware
*Artikulu hau herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gorritza (onddoa)».*

**Gorritza** Mañeruibarreko Girgillao udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.

XIX. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Girgillaoko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *gorriztarrak* ziren.

Izena
-----

Gorritza toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* gaztelaniaz: *Gorriza*

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Gorriça* (1268)
* *Gorriça* (1350)
* *Gorriça* (1366)
* *Gorriza* (1534)
* *Gorriza* (1673)
* *Gorriza* (1802)
* *Gorritza* (1995)

### Etimologia

*Gorritza* izena *gorri* (kasu honetan, inguruko landarediaren koloreari baino gehiago, "soildu" bezala ulertzen dela uste da, hau da, zuhaitzik gabea) eta *-tza* (ugari den atzizkia) hitzak osatutako toponimoa dela dirudi, "lur gorri edo zurituak" esanahiarekin.

Historia
--------

Beraskoaingo jaurerrikoa izan zen, 4 biztanle zituen 1858an, 15 1887an, 5 1920an eta 1930ean, 6 1940an, 8 1950ean eta bat bera ere ez 1960an. Nafarroako Baso Ondareari dagokio.

1857an Girgillaoren parte izan aurretik, Argiñaritz eta Gorritza udalerriaren parte izan zen, eta ordutik populazioa zuen.

Oharrak
-------

1. ↑  /gorít͡s̻a/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑   «Gorritza - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

Ikus, gainera
-------------

* Girgillao
* Mañeruibar
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258689

 |

* Wd Datuak: Q12258689

| * i
* e
* a
  Girgillao |
| --- |
| Kontzejuak | **Etxarren** • Girgillao |
| Lekuak | Argiñaritz |
| Herri hustuak | Gorriza • Orendain • Sorakoitz • Zabala |
**Gamarrako parkea**, Arabako Gasteiz hiriburuaren ipar-ekialdean dagoen hiri parke bat da. Zadorra ibaiaren ibilbidean dago, 186.000 metro karratuko azalera du eta Gasteizko Eraztun Berdearen zati da.

Kirol instalakuntzak
--------------------

Parkean, maiatzaren amaieratik irailaren hasiera artean irekiak egon ohi diren igerilekuak daude. Tenis eta padel pistak, errugbi zelaia, futbol 7ko bi zelai, bi saskibaloi jokaleku, lau pilotaleku (horietako bi estaliak), belodromoa, arabar bolo jokolekua, minigolf zelaia eta hondartza-boleibol jokalekua ere badauzka

Bestelako zerbitzuak
--------------------

Kolunpioak, arropagela, aldagelak, kafetegia eta jatetxea. Ikastaroak.

Iruditegia
----------

* Igerilekua.Igerilekua.
* Taberna-jatetxea.Taberna-jatetxea.
* Kolunpioak.Kolunpioak.
* Pilotalekua.Pilotalekua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33127115
* Commonscat Multimedia: Gamarra park

---

 |

* Wd Datuak: Q33127115
* Commonscat Multimedia: Gamarra park
**Hardin konderria** (ingelesez: *Hardin County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elizabethtown da. 2010eko zentsuaren arabera 4.320 biztanle zituen, Hardin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hardin konderriak 470,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,49 ura dira. Beste 459,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,19 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.320 pertsonetatik 4.227 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 56 dira. 13 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 27 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486495
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154768833
* LCCN: n80089203
* NARA: 10039204
* **Lekuak**
* OSM: 1800957
* TGN: 2000509

 |

* Wd Datuak: Q486495
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Illinois
*Artikulu hau harri-partikulei buruzkoa da, beste termino batzuetarako ikus Hondar (argipena) eta Area (argipena)*
Eraikuntzan erabiltzen den harrobiko kareharri-harea
Elektromikroskopian ikusitako hondar-aleak
**Harea** edo **hondarra** harri partikula oso txikiz (0,0625 mm [1/16 mm] eta 2 mm bitartekoak) osatutako partikula multzoa da. Partikula horietako bakoitzari **hondar-ale** deitzen zaio.

Jatorria
--------

Hondartzetako harea ibaiei eta itsasoari esker sortzen da. Iturburuetatik gertu dauden errekek mendietako harkaitzak higatzen dituzte: arrokatik partikula txikiak askatuz, edo ahulguneak erasotzean harri puskak atereaz. Harri puska txikiago horiek ere higatu egingo ditu urak, tamaina are txikiagokoak izan arte, eta itsasoratzera iristerako basak eta hareak baino ez dira geratuko uretan suspentsioan. Harea eta lohi horiek itsasbazterrean kokatuko dira.

Bestalde, itsasoak itsasbazterretako labarrak higatuko ditu abrasio plataformak eta haietatik ere hondarra sortuz. Hondar hau hondartzetan metatuko da. Horrez gain, itsasoak gerora harearekin metatuko diren beste hondakin batzuk ere xehatuko ditu (adb. maskorrak).

Erabilerak
----------

Eraikuntzan
* Hormigoia egiteko.
* Herri-lanetako zangetan, betelanak egiteko.
* Errepideetako zoladura egiteko.

Industrian
* Beiragintzako osagai nagusi gisa.

Ikus, gainera
-------------

  

* Granulometria
* Agregakin
* Meteorizazio
* Basamortu
* Higadura
* Hondartz
* Delta

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q34679
* Commonscat Multimedia: Sand

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX545275
* BNF: 11951122q (data)
* GND: 4051537-0
* LCCN: sh85117166
* NDL: 00571682
* NKC: ph211947
* AAT: 300014341
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000080463

 |

* Wd Datuak: Q34679
* Commonscat Multimedia: Sand
Hautapenaren axiomaren adibidea. 
Multzoen teorian, **hautapen-axioma** (edo **hautespen-axioma**) axioma bat da postulatzen duena familia indexatu ez-huts bakoitzeko elementu bat duen beste multzo bat dagoela. Modu informalean dio kaxen barruan objektuak dituen kaxa-bilduma bat emanda, kaxa bakoitzeko objektu bat aukera daitekeela. Prozedura hori, funtsean, egia da, baldin eta familia hori mugatua bada, edo familia horretako multzo bakoitzeko elementu bakar bat «aukeratzea» ahalbidetzen duen arau zehatz bat badago. Hala ere, axioma ezinbestekoa da familia infinitu arbitrario baten kasurik orokorrenean.

Ernst Zermelok formulatu zuen 1904an, multzo guztiak ondo ordenatuta egon daitezkeela frogatzeko. Hasiera batean eztabaidagarria izan bazen ere, gaur egun erreserbarik gabe erabiltzen dute matematikari gehienek. Hala ere, multzoen teorian bereziki, axioma baztertzen duten edo harekin bat ez datozen axiomen ondorioak ikertzen dituzten iritzi-korronteak daude.

Enuntziatua
-----------

Hautapen-funtzio bat {\displaystyle f} funtzio bat da, non bere domeinua hutsik ez dauden multzoen {\displaystyle A} familia bat baita, non, {\displaystyle A}ren barruko edozein {\displaystyle B} multzotarako, {\displaystyle f(B)}ren elementu bat {\displaystyle B} baita. Definizio horren bidez, honela adieraz dezakegu hautaketaren axioma:

{\displaystyle \forall A:\emptyset \not \in A\implies \exists (f:A\to \bigcup A):\forall B\in A,f(B)\in B}

Hautapen-axioma ere antzeko moduan enuntziatzen da, non "hautaketa-funtzio" hitzaren esanahia zertxobait aldatzen baita:

|  |
| --- |
| 
Honako enuntziatuak ekibalenteak dira:
* *F* multzo familia ez-huts guztiek hautapen funtzio bat dute.
* *F* multzo familia ez-huts guztientzat, euren kartesiar produktua ez da hutsa.

 |

Aitzitik, hautapen-axioma ukatzeak dio multzo-familia batek —ez hutsik— ez duela inolako hautaketa-funtziorik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Alemanez)** Zermelo, E..  (1904-12-01). «Beweis, daß jede Menge wohlgeordnet werden kann» *Mathematische Annalen* 59 (4): 514–516. doi:10.1007/BF01445300. ISSN 1432-1807. (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).
2. ↑  Ekibalentzia hauetarako, ikus Jech, 1973, §2, eta Herrlich, 2006, §1 y §2. beste hainbat ekibalentzia aurki daitezkeRubin eta Rubin, 1985 lanean..

Bibliografia
------------

* Herrlich, Horst.  (2006). *Axiom of choice.*  Springer ISBN 978-3-540-30989-5. PMC 70685805. (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).
* Jech, Thomas J..  (1973). *The axiom of choice.*  North-Holland Pub. Co ISBN 0-444-10484-4. PMC 772981. (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).
* Rubin, Herman.  (1985). *Equivalents of the axiom of choice, II.*  North-Holland ISBN 0-444-87708-8. PMC 11574339. (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).</ref>

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179692
* Commonscat Multimedia: Axiom of choice

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4143673-8
* LCCN: sh85010586
* NDL: 00570783
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q179692
* Commonscat Multimedia: Axiom of choice
***Hablan, kantan, mienten*** (***HKM***) Notro Televisiónek sorturiko nerabeentzako telesail dramatikoa da, 2008 eta 2009 artean Cuatrok igorri zuena.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Laia ez da beste nerabe bat. Artista musikal gisa arrakasta izateko eduki behar den guztia dauka eta badaki: irudimentsua da, erakargarria, ondo mugitzen da. Talentua du, talentu handia, baina landugabea eta findu gabea. Arazoa da leuntzeko baliabideak behar direla, eta Laiaren etxean maitasuna eta giro ona dago, baina besterik ez. Instrumentuak erostea eta musika klaseak ordaintzea guraso bakarreko familia baten irismenetik erabat kanpo dago. Familia horretan ama, Lucía, zerbitzaria da, eta anaia, Rober, mekanikaria. Lucíak lan egiten duen kafetegira Albeniz ikastetxeko irakasleak joaten dira aldizka. Ikastetxe pribatu eta esklusibo horretan arreta berezia eskaintzen zaio musika-hezkuntzari, eta ikasleei beharrezko baliabide guztiak ematen zaizkie. Luciak lortzen du Adrianek, egunero kafeak eskaintzen dizkion musika irakasleak, ahal duen guztia egitea Laiari beka bat eman diezaioten.

Ikasturtea hasi eta Laia Albenizera iristeak iraultza suposatu du ikastetxean. Beste mundu batekoa da eta konbentzionalismoetatik at dago. Baina bere bizitzak ere bira handia emango du Alex, klaseko lider eztabaidaezina, ezagutzen duenean sentitzen duen geziaren erruz. Alex gitarra-jotzaile bikaina da, mutil bizkorra eta harropuzkeria handikoa. Rebeca arrebarekin eta Pablo aitarekin bizi da, abokatu arrakastatsua baina benetako porrota aita gisa. Alex Vickyren mutil-laguna da, eskolako neskarik ederrena eta ezagunena, baina baita gaiztoena, manipulatzaileena, egozentrikoena eta bekaiztiena ere. Baina azken hori oraindik egiaztatu ez duen zerbait da.

Pertsonaiak
-----------

* Carlos Marmen: Álex
* Ana Rujas: Vicky
* Sara Da Pin Up: Laia
* Christian Mulas: Rober
* Álex Hernández: Matías
* Paola de la Fuente: Rebeca
* Nasser Saleh: Moja
* Ariadna Sintes: Brinda
* Román Reyes: Bruno
* Laura Ibáñez: Gema
* Jaime Terrón
* Isabel Gaudí: Lucía
* Manuel Regueiro: Pablo
* Joel Minguet: Adrián
* Leo Segarra: Iván
* Ledicia Sola: Mónica
* Tania Llasera: Paula Castillo
* Ezequiel Muñoz
* Monika Kowalska: Maite
* Janfri Topera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5890685

 |

* Wd Datuak: Q5890685
**Hardin konderria** (ingelesez: *Hardin County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Savannah da. 2010eko zentsuaren arabera 26.026 biztanle zituen, Hardin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hardin konderriak 1.544,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 49,15 ura dira. Beste 1.495,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.026 pertsonetatik 24.607 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 497 dira. 888 beltzak edo afroamerikarrak. 69 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 102 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 346 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Hardin County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q302165
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146631089
* LCCN: n84112228
* NKC: ge775016
* **Lekuak**
* OSM: 1847625
* TGN: 2001872

 |

* Wd Datuak: Q302165
* Commonscat Multimedia: Hardin County, Tennessee
**Hardoitarrak** (edo *Hardoytarrak*, frantses idazkerarekin) Angeluko pilota elkarte nagusia da.

Historia
--------

Angeluko bi pilota plazek (Brun eta Hardoi) pilotaren presentzia erakusten dute herri horretan XX. mendearen hasieratik. Gaur arte, pilotari anitz ikusi izan badira eta jendetza inportantea ekarrarazten bazuten ere (udan zehar gehienbat), 1980. urtea itxoin behar izan da pilotaren irakaskuntza Angelun ikusteko. Urte hartan, Pettan Diriart abadeak zuen Hardoitarrak sortu katixima segitzen zuten hamar bat haurrekin. Pilota eskolak laister arrakasta lortzen du bereziki abadearen kudeatzeari esker : hark zituen haurrak hornitzen (pilotak, joko garbiko saskiak,...) eta entrenatzaile batzuei laguntza eskatu zien. Hala nola, Christian Lansalot eta Jean Marie Lopez joko garbiko entrenatzaile bilakatzen dira, kudeaketa Johane Urhe-ri utziz. Esku huska, berriz, Gilen Zaldunbidek ardura hartzen du, Peio Merle, Dominique Jauregiberri, Germain Biskai eta André Mendibururen laguntzarekin.

Urtez urte, pilota eskolak pilotazaleen aitamak bazkidetzen saiatu da, batzuetan haietariko batzuk entrenatzaile bilakatuz ere. Horrela, joko garbian Battitte Biskai, Pettan Bidegorri (Hazparneko Noizbaiten aritu izan den erreboteko pilotari ospetsua) eta Germain Cazenave entrenatzaile gisa pilota eskolan sartzen dira. Esku huska, Michel Bernats (Uztaritzeko Kapito Harri taldean aritua), Jean Leon Pebet, Frantxoa Beheti, Noel Goñi, Serge Lebourdon eta Jean Marc Blain izan dira Hardoitarrakeko entrenatzaile.

Joko garbi eta esku huskako bi pilota eskolekin batera, geroztik beste joko mota batzuk erantsiak izan dira: errebotea, pasaka eta xarea. 1990eko hamarkadan emakumezkoen pala sekzioa ideki zen, baina bost urte baizik igaro zituen. Hardoitarrakek bere lehen emaitzak laster lortzen ditu: 1987an Frantziako joko garbi txapelketa irabazten du kadete mailan.

1999ko irailan, gazte enplegua sortzen da: Mikel Funosas, erreboteko, xareko eta joko garbiko pilotariak beteko du. Klubaren entrenatzaile nagusia da.

Joko motak
----------

Hardoitarrak pilota eskolak bost joko mota eskaintzen ditu bere ikasleei: esku huska, joko garbia, errebotea, xarea eta pasaka.

Angeluko pilotalekuak
---------------------

Angeluk pilotaleku zenbait ditu:

* Plazak:
	+ Hardoi
	+ Lamothe
	+ Brun
	+ Blancpignon
	+ Sainte-Marie
	+ Haiz Pean
* Ezker paretak:
	+ El Hogar
	+ Blancpignon
	+ Les Cigales
* Trinketak:
	+ Haiz Pean: kiroldegiak bi trinket dauzka, bat tradizionala, besteak eskuineko murrua berinezkoa du.
	+ EDF

Ereserkia
---------

*Xutik mutil, xutik Hardoi*
*Jo pilota punpetik!*
*Xutik mutil, xutil Hardoi*
*Jo pilota airetik!*
*Zer da pilota?*
*Ona edo falta?*
*Zuri edo eni?*
*Segi segi beti beti pilota*

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Klubaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258892

 |

* Wd Datuak: Q12258892
| *Gasteiz* |
| --- |
| Euskal Herria |
| **Mota:** | Bou |
| **Uretaratze data:** | 1914 |
| **Zerbitzua:** | Eusko Itsas Gudarostea |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 332 tona |
| **Luzera:** | 42 m |
| **Zabalera:** | 7,20 m |
| **Sakonera:** | 4,57 m |
| **Abiadura:** | 10 korapilo |
| **Eskifaia:** | 30-40 marinel |

***Gasteiz*** Eusko Itsas Gudarostearen boua zen.

1937ko udaberrian, Eusko Jaurlaritzak arrantza-itsasontzi txiki bi prestatu zituen zerbitzurako: *Iruña* eta *Gasteiz* izenekoak. *Gasteizek* 42 metroko luzera zuten eta 10 korapiloko abiadura.

Eusko Itsas Gudarostean zela, *Gasteiz*ek hiru kapitain izan zituen:

* Jose Antonio Gurrutxaga (1937ko ekainetik-1937ko uztailera)
* Juan Atxa (1937ko uztailetik-1937ko abuztura)
* Alejo Bilbao (1937ko abuztuan)

Baina Bilbo galdu zenerako *Gasteizen* prestaketa ez zegoen bukatuta. Nola edo hala, ekainean zerbitzurako prest zegoenez, arma gabe atera zen itsasora. Hori zela eta, 1937ko abuztuaren 27an frankistek Santoñan harrapatu zuten.

Kanpo Loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Datu teknikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258242

 |

* Wd Datuak: Q12258242
**Gorputz-adarrak** giza gorputzaren enborretik ateratzen diren 4 atalak dira. Horietako bi (goikoak) toraxetik irteten dira, eta beste biak (behekoak) pelbisetik.

Goikoak
-------

Eskuineko goiko gorputz-adarra.
Goitik hasita, atal hauek dituzte:

* Sorbaldak.
* Besoak.
* Besaurreak.
* Eskuak.

Bestela, arteria eta zain periferikoek eta nerbio periferikoek osatzen dituzte euren barrualdea.

Behekoak
--------

Ezkerreko beheko gorputz-adarra atzetik ikusita.
Goitik hasita, atal hauek dituzte:

* Aldakak.
* Izterrak.
* Hankak.
* Oinak.

Bestela, arteria eta zain periferikoek eta nerbio periferikoek osatzen dituzte euren barrualdea.

Lotutako gaixotasunak
---------------------

Erreumatologiako, Neurologiako, Kirurgia kardiobaskularreko eta Traumatologiako espezialistak arduratzen dira bereziki hauetaz:

* Artritia.
* Artrosia.
* Baskulopatia periferikoa.
* Hezur hausturak.
* Miopatiak.
* Miositis.
* Neuropatia periferikoa.
* Paralisiak.
* Tendinitis.
* Traumatismoak.
* Tronbosi periferikoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190780
* Commonscat Multimedia: Limbs

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11973212k (data)
* GND: 4016074-9
* LCCN: sh85046619
* NKC: ph121838
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* FMA: 7182

 |

* Wd Datuak: Q190780
* Commonscat Multimedia: Limbs
**Henderson konderria** (ingelesez: *Henderson County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oquawka da. 2010eko zentsuaren arabera 7.331 biztanle zituen, Henderson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Henderson konderriak 1.023,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,34 ura dira. Beste 981,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.331 pertsonetatik 7.212 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 79 dira. 15 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 66 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486444
* Commonscat Multimedia: Henderson County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133682667
* LCCN: n79134860
* NARA: 10039205
* **Lekuak**
* OSM: 1790025
* TGN: 2000510

 |

* Wd Datuak: Q486444
* Commonscat Multimedia: Henderson County, Illinois
**Henry Draper katalogoa** (ingelesez Henry Draper Catalogue, HD) izarren datuen bilduma bat da (astrometrikoak eta espektroskopikoak, 225.000 izar baino gehiago dituen izar katalogo batean bilduak. 1949an katalogo honen handitze bat argitaratzen da (Henry Draper Catalogue Extension, HDE) beste 135.000 izar gehiagorekin.

Katalogoak, lehen aldiz 1890ean argitaratu zena, 10.000 izar baino ez zituen hartzen; beranduago handitzen joan zen 1918 eta 1924 bitartean eta Annie Jump Cannonek eta Harvard College Observatoryko bere kideek bildu zuten Edward Charles Pickeringen gainbegiradapean. Bere izena Henry Draper astronomo zaletuagatik jasotzen du, honen alargunak proiektua finantzatzeko behar zen dirua eman zuelarik.

Katalogoan agertzen diren izarrak, batez beste 9. magnitudekoak edo baxuagokoak dira (begi hutsez ikus daitezkeen izarren artean ahulena dena baino 50 aldiz ahulagoa). Honek astronomo zaletuek erabilia izatea eragiten du euren teleskopioen potentziaren ondorioz. Katalogoak zeru osoa hartzen du eta izarrak euren mota espektralaren arabera sailkatzeko lehen saiakera izateagatik nabarmentzen da.

Nomenklatura
------------

Katalogo izarrak **HD** edo **HDE** hizkiekin zenbatzen dira, honen ondoren 1etik 225.300erako zenbaki bat doalarik igoera zuzeneko ordenean 1900.0 garai baterako. 225.301etik 359.083rainoko izarrak 1949an eginiko handitze batetik datoz. Gaur egun HD sailkapena oso erabilia da Flamsteeden izendapenik edo Bayerren izendapenik ez duten izarrentzat.

### Adibideak

* HD 45348 Canopus da (α Carinae) gaueko zeruko bigarren izarrik dizdiratsuena
* HD 95735 Lalande 21185 da, gure Eguzki Sistematik hurbilen dagoen laugarren izarra
* HD 234677 BY Draconis da, bere izena daraman izar aldagarri talde bateko izar aldagarri eredua
* HD 155358 Herkules konstelazioan dagoen nano hori bat da, bi exoplaneta dituena
* HD 269810, Magallanesen Laino Handian kokatua, ezagutzen den izarrik masiboenetako bat da.

Beste katalogo batzuk
---------------------

* Messier katalogoa
* SAO katalogoa
* Bright Star Catalogue
* Hipparcos Katalogoa
* Boss General Catalogue
* Bonner Durchmusterung

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111130
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q111130
**Henck Alphonsus Eugène Arron** (Paramaribo, 1936ko apirilaren 25a - Alphen aan den Rijn, 2000ko abenduaren 4a) surinamdar politikaria izan zen. Surinamgo lehen ministroa izan zen 1973tik 1980ra.

Herbehereetan ikasi ondoren, banketxeetan lan egin zuen, baita Surinamera itzuli ondoren ere. 1961ean Surinamgo Alderdi Nazionalean sartu zen eta 1970ean alderdiaren buruzagitza lortu zuen. 1973an lehen ministro bihurtu zen eta Surinamgo independentzia negoziatu zuen, 1975eko azaroaren 25ean aldarrikatua izan zena.

Independentziarekin gatazka soziala, krisi ekonomikoa eta ustelkeria zurrumurruak iritsi ziren. Arronek irabazi zituen 1977ko hauteskundeak, iruzurra leporatu bazioten ere.

1980an, Dési Boutersek estatu-kolpe militar bat eman, presidente izendatu eta Arron espetxeratu zuen. Arron 1981ean askatu zuten eta berriro hasi zen bankan lanean.

Demokrazia herrialdera itzuli ondoren, presidenteorde hautatu zuten 1980an, Ramsewak Shankar presidentearekin batera. Hala ere, Bouterse boterera itzuli zen beste kolpe militar batean, 1990eko abenduaren 24an.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1604941
* Commonscat Multimedia: Henck Arron

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 289081524
* ISNI: 0000 0003 9463 1104
* GND: 106539862X
* LCCN: n2016012849
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1604941
* Commonscat Multimedia: Henck Arron
Gorski Kotar
**Gorski Kotar** Kroazia ipar-mendebaldeko ingurune menditsua da, Rijeka eta Karlovac hirien artean zabaltzen dena. %63a basoz estalirik dagoenez *Kroaziako birika berdea* eta *Kroaziako Suitza* ezizenak eman zaizkio. Budapest, Zagreb eta Rijeka elkartzen dituen E65 errepide europarrak zeharkatzen du eremua.

Geografia
---------

Gorski Kotarren zatirik handiena Primorje-Gorski Kotar eskualdean dago baina Karlovac eskualdea ere hartzen du. herri txikiak daude, handiena Delnice baita 4.454 biztanlerekin. Kroaziako herririk altuena ere bertan dago, Begovo Razdolje, 1.076 metrotara dagoena. Mendirik altuenak Bjelolasica (1.534m) eta Risnjak (1.528m) dira. Bertan jaiotzen da Kupa ibaia, ekialderantz jo eta Savarekin bat egiten duena.

Turismoa
--------

 Lokvarsko lakua
* Risnjak Parke Nazionala
* Lokvarsko lakua eta Lokvarka leizeak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1538487
* Commonscat Multimedia: Gorski kotar

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244716275

 |

* Wd Datuak: Q1538487
* Commonscat Multimedia: Gorski kotar
*Artikulu hau sentimeduari buruzkoa da; filma gaitzat duena beste hau da: «Gorrotoa (filma)»*
*Gorrotoak* bidegabekeriak sorrarazten ditu askotan; esaterako, gorrotoak eragin zuen 1920 urtean Estatu Batuetako Duluth hirian izandako hiru langile beltzen lintxamendua (irudian).
Galesko Gobernuaren bideoa, euskarazko azpidatziekin.
**Gorrotoa** edo **herra** gauza, pertsona edo talde suntsidura nahi deneko ezezko sentimendua da, maitasunaren aurkakoa. Gorrotoa beldurrean oinarrituta izan daiteke. Noizean behin, gorrotoa indarkeriaren atarikoa izan ohi da. Arrazismoa beste herri edo etnia gorrotoan datza; xenofobia, berriz, psikiatria arazoa da, jende arrotza edo kanpotarren beldurrean datzalako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q160232
* Commonscat Multimedia: Hate
* Wikiquote Aipu famatuak: Gorrotoa

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX543767
* BNF: 119795972 (data)
* GND: 4023606-7
* LCCN: sh85059272
* NKC: ph123225
* AAT: 300055163
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D006252

 |

* Wd Datuak: Q160232
* Commonscat Multimedia: Hate
* Wikiquote Aipu famatuak: Gorrotoa
Hendaiako kirol-portua.
**Hendaiako kirol-portua** Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen kirol-portua da, Bidasoa ibaiaren bokalean eta Txingudi badian, Hondarribia udalerriaren parean.

Txingudiko badiaren bihurgune eguzkitsu dago, Bidasoaren bokaleko eskuinal­deko ertzean, kai‑muturra Ramon Iribarrena irundar ingeniari entzutetsuaren proposamena onetsita eraiki zuten, Ondarraitz hondartzaren iparral­deko muturrean
harea egonkorragoa dela eta nabigazioa ere seguruagoa dela.

Itsas kirol zaletasunak gero eta ugariagoak direnez, gune horretan dago *Club Náutico de Hendaye* elkartea, ontzi motordunak
eta belaontziak alokatzeko aukera ematen duena.

Izokinen arrantza, Bidasoan oso antzinakoa dena, ibaiaren kutsadura dela‑eta gainbeheran dago, nahiz eta berreskuratze saiakerak egiten ari diren. Angulekin beste horrenbeste gertatzen da. Irunen egoitza duen Bidasoko Izokinaren Kofradiak izokinak goraipatzen ditu, eta Hendaiako Angularen Kofradia angulen al­dekoa da. XX. mendearen hasieran bazegon Bidasoko izokinaren esportazioan jarduten zuen enpresa bat.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Euskal Herri Enblematikoa* entziklopediako *Itsasoko Historia. Euskal Kostaldeko Gida.* liburutik txertatu zen 2014-12-18 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

  

**Coordinates: Missing latitude**  
Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18648728
* Commonscat Multimedia: Port of Hendaye

---

 |

* Wd Datuak: Q18648728
* Commonscat Multimedia: Port of Hendaye


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Euskal Herriko kirol-portuak |  |
| Armintza • Bermeo • Deba • Donostia • Ea • Elantxobe • Getaria • Getxo • Hendaia • Hondarribia • Lekeitio • Mutriku • Ondarroa • Orio • Plentzia • Santurtzi • ZumaiaBestelakoak: Euskal Herriko portuen zerrenda |
**Gary McMichael** (Lisburn, Ipar Irlanda, 1969) britainiar politikaria da.

Ulsterreko Alderdi Demokratikoko buruzagia izan zen. Oso gaztetatik aritu zen politikaren inguruan, eta langile-elkarte bat sortu zuen jaioterrian 1987an. Haatik, 1988an, aita hil zitzaionean, gehiago sartu zen politikaren munduan, eta Ipar Irlandako politikari gazteenetako bat bihurtu zen. Hogeita hiru urte zituela, Lisbumeko Batzorderako hautatu zuten, eta, handik urtebetera, IRAk alderdiko buru zen Raymond Smallwoods hil zuenean, McMichael hautatu zuten postu horretarako. Horretaz gainera, UDPko ordezkari izan zen su-etena lortzeko elkarrizketetan. McMichaelek arrakasta handia izan zuen denbora gutxian Ipar Irlandako alderdi politikoen artean. Oro har, McMichaelen jarrera politikoa, protestante unionisten interesen aldekoa da argi eta garbi, baina bi komunitateen artean bakea egitearen aldekoa ere bai. Irlandako katolikoen errealitatearekiko tolerantea bada ere, gogor egin du Sinn Feinen kontra. Bake-hitzarmena lortzeko helburuarekin, Stormonten egin ziren hitzaldietan ere parte hartu zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5525575
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 48868096
* LCCN: no99076833
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03956/eu\_m\_0013/m0013
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q5525575
Diblasto baten gastrulazioa: hazi geruzen eraketa, blastula batetik (1), gastrula bateraino (2).
**Hazi geruza**, **orri enbrionario** edo **orri blastodermiko** bat, animalien enbriogenesian eratutako zelula talde bat da. Hazi geruzak, nabarmen, soilik ornodunetan daude. Hala ere, belakiak baino konplexuagoak diren animalia guztiek sortzen dituzte , ehun primarioen bi edo hiru geruza (batzuetan, hazi geruza primario deituak). Erradio simetria duten animaliek, cnidarioak kasu, bi dituzte, ektodermoa eta endodermoa. Simetria bilateraleko animaliek, bi horien arteko hirugarren geruza bat garatzen dute, mesodermo izenekoa. Hazi geruzek, ehun eta organoen sorrerari lekua utziko diote organogenesi prozesuan.

Ezberdintzearen hasieraren lehen froga, hazi geruzen presentzia da.

* Ektodermoa: Kanporen dagoen hazi geruza da. Nerbio-sistemaren, arnas sistemaren goikaldeko liseri hodiaren (estomodeoa), epidermisaren eta honen eranskinak diren ile eta azazkalen, eta, azkenik, ugatzak.

* Endodermoa: Barruren dagoen hazi geruza da. Blastozelearen inguruan hazten den barne zelula masatik abiatuta, zelula geruza bat kanporantz joaten hasten denean agertzen da. Hesteen, gibelaren, pankrearen, biriken eta barne organo gehienen jatorria da.

* Mesodermoa: Aurreko bien artean dagoen hazi geruza da. Barneko zelula masatik abiatuta sortzen da. Hezurdura sistemaren, giharren eta zirkulazio eta ugaltze aparatuen jatorria da.

Hazi geruzen ikerketaren historia
---------------------------------

Hazi geruzen orokortasuna eta garrantzia, XIX. mendean onartu zen. Heinz Christian Pander izan zen horiek errekonozitzen lehena, oilasko enbrioietan, 1817an. Zortzi urte beranduago, 1825ean, Martin Heinrich Rathkek, orri enbrionario baliokideak identifikatu zituen krustazeoetan. Hiru urte beranduago, 1828an, Karl Earnst von Baerrek beste ornodun batzuen enbrioietan aurkitu zituen. 1849an, Julian Huxleyk, ornodunen barne eta kanpoko hazi geruzak, zelentereoen bi geruzen berdinak zirela erakutsi zuen. 1877an, Ray Lankesterrek, Ernst Haeckelen Gastraeari buruzko teorian oinarritua, metazoo guztien balizko amankomuneko arbaso bat, animalien erreinua, hiru talde handitan banatu zuen hazi geruza kopuruaren arabera: homoblastikoak (protozooak), diblastiko edo diploblastikoak (zelentereoak) eta triblastiko edo triploblastikoak (gainontzeko animaliak).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q660498
* Commonscat Multimedia: Germ layers

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 13167505s (data)
* GND: 4163556-5
* LCCN: sh85054681
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D005855
* FMA: 293071

 |

* Wd Datuak: Q660498
* Commonscat Multimedia: Germ layers
Grafikoan ikus daitekeenez, hazkunde esponentzialak (berdez) hazkunde lineala (gorriz) eta kubikoa (urdinez) gainditzen du. ██ Hazkunde esponentziala ██ Hazkunde lineala ██ Hazkunde kubikoa
**Hazkunde esponentziala** gertatzen da funtzio matematiko baten balioaren hazkunde tasa funtzioaren uneko balioarekiko proportzionala denean, emaitza gisa funtzio esponentzial bat emanez. Beherapen esponentziala modu berean gertatzen da, hazkunde tasa negatiboa denean.

*x* aldagai batek *r* hazkunde tasa (positiboa edo negatiboa) jarraitzen duenean, *d* denbora aurrera doan heinean tarte diskretuetan (alegia, zenbaki osoak jarraituz: 0, 1, 2, 3, ...), honakoa da:

{\displaystyle x\_{d}=x\_{0}(1+r)^{d}}
non *x*0 aldagaia *x* balioa den 0 denboran. Adibidez, hazkunde tasa *r* = %5 = 0,05 bada, zenbaki oso batetik hurrengora mugitzean *x* balioa %5 handiagoa izango da bigarren aldian, aurreko aldiarekin alderatuta.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q582659
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q582659
Altxorraren kaliza eta patena.
**Gourdongo altxorra** 1845ean Gourdonen, Saône-et-Loiren, aurkitutako urregintza eta txanpon multzo bat da. Gaur egun Frantziako Liburutegi Nazionaleko Cabinet des Médailles museoan gordetzen da. Hauek dira altxorraren objektuak: kaliza bat, esmalte eta granatedun urrezko patenak eta ehun txanpon inguru. Metal nagusia urrea da. Txanponei esker objektuak Merovingiar leinuaren garaian kokatua izan dira, V. mendearen amaieran edo VI.aren hasieran.

Aurkikuntzaren historia
-----------------------

Gourdon herriak monasterio bat zuen VI. mendean, eta, agian, bertatik etor zitezkeen objektu hauek. Objektuekin aurkitutako urrezko txanponei esker 524. urte inguruan datatu ahal izan da ehorzketa. Uste da Burgundiarren Erresumaren aurkako eraso franko baten aukeran, monje batek objetuak ezkutatu zituela, horrela abadia arpilatzen bazuten altxorra salbatuko zen. Mende asko ondoren, 1845ean, Louise Forest artzain neska gazte batek altxorra kasualitatez aurkitu zuen, gurutze batekin grabatutako teila erromatar baten azpian ezkutatuta. Bere nagusia zen Darras nekazariak lurretik atera eta altxor osoa bereganatu zuen. Baina Gabriel Tainturier zen lurren jabea zen eta, halaber, Louise Foresten aita ez zegoen konforme. Guztien arteko altxorraren jabetzaren inguruko auzia 1845ean arbitratu zen Chalon-sur-Saônen, lehen, eta gero Dijongo gorteen aurrean. Erabakia txanponak lurren jabearen eta altxorraren aurkitzaile zen Louise gaztearen artean banatzea izan zen. Partekatu ezin ziren kaliza eta patena saltzeko erregistroan sartu ziren. Tainturierrek Dijongo udalari urrezko lau txanpon oparitu zizkion, hiriko Liburutegian gordeak.

Altxorra 1846ko uztailaren 20an enkantean saldu zen Parisen, eta kaliza zein patena Charles Lenormantek, Cabinet des Médaillesko arduradunak, eskuratu zituen; 104 urrezko txanpon sorta, aldiz, hark arbuiatu zituen eta sakabanatuta izan ziren. Erosle batzuek eskuratutakoak urtu zituzten. Aipatutako Charles Lenormantek geroago neurri batean bere arduragabekeria konpondu zuen 1851n erosleetako bati 44 txanpon lote bat erosiz; horietatik gutxienez hogeita hamahiru trien Gourdon altxorretik zetozen ziurrenik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Claus-Peter Haverkamp: «Un vrai trésor mal connu: le trésor de Gourdon», *Images de Saône-et-Loire* aldizkaria, 171 zk. 2012ko iraila, 9-11 or.
2. ↑  Jean Lafaurie, «Sur le trésor de Gourdon (Saône-et-Loire) (pl. VI)», *Bulletin de la Société Nationale des Antiquaires de France*,‎ 1959, 61-76 or.
3. ↑  Ibidem.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2205122
* Commonscat Multimedia: Trésor de Gourdon

---

 |

* Wd Datuak: Q2205122
* Commonscat Multimedia: Trésor de Gourdon