**Santakarako gaztelua** Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Santakara udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Gaur egun, dorre bat bakarrik geratzen da eta hortik datorkio baita *Santakarako dorrea* izena. Herriaren ondoko muino baten gainean, Erdi Aroan defendatu zuen gaztelu hau desagertuaren dorre nagusiaren aztarnak ikusten dira oraindik.

Historia
--------

1210ean, erregeak Santakarako bizilagunak errege lanetan aritzetik salbuetsi zituen, hiribilduaren harresian eta gazteluan izan ezik. 1280 inguruan Lüküzeko jauna zegoen gotorlekuaren arduradun; geroago, 1290ean, Semeno Martinitz Uritzekoa, 10 libera eta 50 kahitzeko atxikipenarekin.

XIV. mendeko lehen urteetan, Piarres Sotetze ageri da alkaide gisa, eta 6 libera eta 30 kahitze jasotzen zituen. 1330 inguruan Joan Fierabras arma-sarjentuaren lekua hartu zuen, izendapen berarekin. Karlos II.a Nafarroakoak 1351n Petri Gonzalitz Lizasoaini eman zion atxikipena, 1363an Gil Desoiori, eta 1366an Pere Oibar Soltxagakoari, bere aurrekoa hiltzeagatik. 1375ean, azken honen heriotzagatik, bere seme Pero Gil Soltxagakoari eman zion alkatetza; bi urte geroago, erregeak herriko petxaren gaineko gajeak esleitzeko agindu zuen. Karlos III.a Nafarroakoak 1387an berretsi zion postua.

1391n, erregeak gazteluaren zaintza eman zion Beltrau Lakarra txanbelanari, Santakarako eta Pitillasko petxak zituen bati, eta gari-errenta eman zion Pero Gili. Hurrengo urtean 50 florin eman zizkion algibea konpontzeko.

Gaztelua 1404an geratu zen, bahian, Aragoiko erregearen alde, Zuria infantaren ezkonsariaren berme gisa. Hori dela eta, Martin Martinitz Soltxagakoa alkaideak omenaldia egin behar izan zion Martin Umanua jaunari.

Zuria II.a Nafarroakoa erreginak harrerara bidali zuen 1430ean herri honetakoei paparra 63 libera itzultzeko, gaztelua konpontzeko egin zituzten gastuengatik. Garai hartan, mosen bereko alkatea zen Gracian Agaramont, eta hark deskonturik gabeko errentak jasotzen zituen, errege bidez. 1438an Antso Sanluxekoa ohorezko ezkutaria izendatu zuten haren ordez, eta 1445 inguruan Joan Martinitz Artiedakoa ordezkatu zuen, baina denbora gutxirako, 1446an Diego Iharnotz izendatu baitzuten alkaidetza.

1447an Bianako Printzeak Santakarako jaurerria eta bere gaztelua dohaintzan eman zizkion Joan Beaumontekoari. Hamar urte geroago, Eneko Berberana agertu zen alkaide.

Joanes III.a Nafarroakoaren garaian, Leringo kondeak sustatutako liskar zibilak berpiztu zirenean, Santakararaino iritsi ziren haren oihartzunak. 1494an, hiribilduko bizilagunek, gehienak agaramondarrak, elizaren dorrean gotortuta, kalte handiak egin zizkioten gazteluko beaumontar goarnizioari. Kondeak berak etorri behar izan zuen bere jendea laguntzera, Gaztelako osteen laguntzaz. Biztanleen kexak ugariak ziren jaurerriko titularra zen Grazian Beaumontekoaren aurka.

Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu ondoren, gaztelua eraisteko agindu zuten, eta Gracian Beaumontekoari, garai hartan Iruñeko justizia zenari, 1000 liberako kalte-ordaina eman zioten. Hala ere, oraindik 1536an, Menaut Beaumontekoaren alargunak kastillaje-eskubideak kobratzen zizkien artzainei eta almadiazainei.

Egoera
------

Guztiz hondatuta dago, dorre bakarra geratzen delarik. Urteen joan-etorriak eta bertako harriak etxebizitzak egiteko berrerabilpenak era tamalgarrian utzi du dorrea.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | SANTAKARA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

Ikus, gainera
-------------

* Santakara
* Erdialdea
* Nafarroako Erresuma

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2376049
* Commonscat Multimedia: Castillo de Santacara

---

 |

* Wd Datuak: Q2376049
* Commonscat Multimedia: Castillo de Santacara

| * i
* e
* a
 Euskal Herriko gazteluen aurkibidea |
| --- |
| **Araba** | Baronatarren dorretxea • Buradongo gaztelua • Gebara gaztelua • Labrazako gaztelua • Lanosko gaztelua • Marutegiko gaztelua • Mendoza dorretxea • Otxanda Andrearen dorrea • Zabalateko gaztelua |
| **Bizkaia** | Avellanedako Batzarretxea • Butroeko gaztelua • Eugenia de Montijo enperatrizaren gaztelua • Galeako fortea • Likona dorretxea • Malmasingo gotorlekua • Malpika dorretxea • Martiartu dorretxea • Muñatoizko San Martin gaztelua • Serantesko gotorlekuak • Untzuetako gaztelua • Urrutia dorretxea |
| **Gipuzkoa** | Aitzorrotzeko gaztelua • Arkale • Gaztelu Zahar gaztelua • Hondarribiko gaztelua • Legazpi dorrea • San Marko gotorlekua • San Telmo gaztelua • Santa Barbara gotorlekua • Santa Isabel gaztelua • Urgullgo gaztelua |
| **Lapurdi** | Abadia jauregia • Ezpeletako gaztelua • Garroko jauregia • Gaztelu Berria • Gaztelu Zaharra • Gixuneko gaztelua • Haitze gaztelua • Haltia gaztelua • Urtubia gaztelua |
| **Nafarroa Beherea** | Ahatsako gaztelua • Apat gaztelua • Bidaxuneko gaztelua • Etxautz gaztelua • Gamueko gaztelua • Lakarrako jauregia • Latsaga gaztelua • Mendiguren gaztelua • Oltzeko jauregia • Rokabruna gaztelua • Rokafort gaztelua • Uhartehiriko gaztelua |
| **Nafarroa Garaia** | Ablitasko gaztelua • Aixitako gaztelua • *Alesbesko gaztelua* • Amaiurko gaztelua • *Añorbeko gaztelua* • Aratzuriko gaztelua • Arlekiko gaztelua • Arradako gaztelua • Artaxoako Zerkoa • *Azagrako gaztelua* • *Azkoiengo gaztelua* • *Burgiko gaztelua* • *Cadreitako gaztelua* • Cortesko gaztelua • Deioko gaztelua • *Eloko gaztelua* • Erriberriko Errege Jauregia • Erriberriko Jauregi Zaharra • *Eslabako gaztelua* • *Faltzesko gaztelua* • *Funesko gaztelua* • *Galipentzuko gaztelua* • Garañoko gaztelua • *Gazteluberriko gaztelua* • *Gergako gaztelua* • Gorraizko gaztelua • Kabregako gaztelua • *Kaparrotsuko gaztelua* • Iruñeko zitadela‎ • *Izabako gaztelua* • *Larragako gaztelua* • Legingo gaztelua • Martzillako gaztelua • *Melidako gaztelua* • *Milagroko gaztelua* • *Mirandako gaztelua* • *Murelu Hautsiko gaztelua* • Nafarroako errege-erreginen jauregia • *Oibarko gaztelua* • Orzorrotzeko gaztelua • *Peñako gaztelua* • *Petillako gaztelua* • Punicastroko gaztelua • *Rocaforteko gaztelua* • San Kristobal gotorlekua • Santakarako gaztelua • Santxikorrota • *Tafallako gaztelua* • Tebasko gaztelua • Tudejen gaztelua • Tuterako gaztelua • *Untzeko gaztelua* • Uxueko Andre Mariaren eliza-gotorlekua • Xabierko gaztelua • Zalatanbor gaztelua • *Zarrakazteluko gaztelua* • Zilegietako dorrea |
| **Zuberoa** | Andurain gaztelua • Mauleko gaztelua • Urrutia gaztelua |