recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**St. Martin parrokia** (ingelesez: *St. Martin Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Saint Martinville da. 2010eko zentsuaren arabera 52.160 biztanle zituen, St. Martin Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Martin parrokiak 2.114,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 204,2 ura dira. Beste 1.910,5 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 52.160 pertsonetatik 34.902 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.071 dira. 15.956 beltzak edo afroamerikarrak. 214 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 393 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 68 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 624 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA St. Martin Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512868
* Commonscat Multimedia: Saint Martin Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137229610
* LCCN: n82091948
* NARA: 10039658
* **Lekuak**
* OSM: 1837807
* TGN: 2000903

 |

* Wd Datuak: Q512868
* Commonscat Multimedia: Saint Martin Parish, Louisiana
**St. Louis konderria** (ingelesez: *St. Louis County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Duluth da. 2010eko zentsuaren arabera 200.226 biztanle zituen, St. Louis kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Louis konderriak 17.766,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.585,34 ura dira. Beste 16.180,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,27 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 200.226 pertsonetatik 187.178 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.409 dira. 2.688 beltzak edo afroamerikarrak. 4.277 amerikar natiboak ziren eta 60 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.760 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 95 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.168 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111549
* Commonscat Multimedia: St. Louis County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131373502
* LCCN: n82106267
* NARA: 10039569
* **Lekuak**
* OSM: 1796056
* TGN: 2001067

 |

* Wd Datuak: Q111549
* Commonscat Multimedia: St. Louis County, Minnesota
*Paedophryne amauensis* igelaren azalpen taxonomikoa, artikuluan espezie berri bezala defintu dela zehazten duen *sp. nov.* laburdurarekin.
Taxonomia biologikoan, ***species nova*** (plurala: ***species novae*** ; laburdura: ***sp. nov.*** laburdura plurala: ***spp. nov.***) espezie berria dela adierazteko konbentzioa da. Esaldia latina da, eta lehenengo aldiz argitaratzen den izen binomialaren ondoren erabiltzen da.

Terminoa ez da *combinatio nova* formarekin nagastu behar, zeina erabiltzen den aurretik izendatutako taxon bat beste genero edo espezie batera eramaten denean edo bere maila aldatzen denean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Rittmeyer, Eric N.; Allison, Allen; Gründler, Michael C.; Thompson, Derrick K.; Austin, Christopher C..  (2012). «Ecological guild evolution and the discovery of the world's smallest vertebrate» *PloS One* 7 (1): e29797. doi:10.1371/journal.pone.0029797. ISSN 1932-6203. PMID 22253785. PMC 3256195. (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
2. ↑   «5. What Latin abbreviations mean» *entnemdept.ufl.edu* (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
3. ↑   «FishBase Glossary» *www.fishbase.de* (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27652812

 |

* Wd Datuak: Q27652812
**Speaker's Corner** (euskaraz *Hizlariaren Txokoa*, literalki *Hizlariaren Izkina*) Ingalaterrako Londres hiriburuko Hyde Park parkeko izkina edo txoko bat da. Teorian, usadioaren arabera eta jendearen ustearen arabera ere, edozein hiritar edo pertsonak publikoan edozein gaitaz hitzaldia emateko askatasuna du, betiere poliziak haren hitzaldiak legea urratzen ez duela ziurtatzen den bitartean. Halere, praktikan polizia tolerantea eta irekia izatera derrigortua dago, entzuleen kexa edota hizlariaren hizkera iraingarria baldin bada bakarrik parte hartu edota hitzaldia mozten duelarik.

Hyde Parkeko txokoaz gain, Londresko beste hainbat lekutan ere *Speakers' Corners* direlakoak ere badaude, adibidez: Finsbury Park, Clapham Common, Kennington Park eta Victoria Parken, bai eta munduko beste herrialde batzuetan ere, bereziki mundu anglosaxoian.

Beste herrialde batzuk
----------------------

### Austràlia

Speakers' Corner, Sydney hiriburuko *The Domain* parkean.

### Canadà

Speakers' Corner, Kanadako Regina (Saskatchewan) hirikol Wascana aintziraren iparraldeko ertzean.

### Països Baixos

Speakers' Corner, herbehereraz *Spreeksteen*, Amsterdameko Oosterpark.

### Singapur

Speakers' Corner, 2000ko irailaren 1an gobernuak Parc Hong Lim parkean ezartzea baimendua.

### Trinitat i Tobago

Speakers' Corner, Woodford Square, Port of Spain.

Bibliografia
------------

* *The Speakers* (1964), egilea: Heathcote Williams
* *A Summer in the Park - A Journal of Speakers' Corner* (2004). egila: Tony Allen, hitzaurrea: Ken Campbell

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** The Speakers' Corner web site - Hyde Parkeko bideoak eta irrati emanaldiak dituen webgunea
* **(Ingelesez)** Hyde Park Union: Documentary about Speakers' Corner - Bideoa, YouTube
* **(Ingelesez)** Tony Allenen webgunea, Speakers' Cornerreko egutegia ikusgai dagoelarik
* **(Ingelesez)** Arxius d'àudio i fotografies del Speakers' Corner de 2005
* Hyde Parkeko *Speakers' Corner* txokoaren argazkiak Flickr webgunean - Irudiak
* **(Ingelesez)** Woodford Squareko historia
* **(Nederlanderaz)** Spreeksteeneko webgunea - Herbeheerateako Speakers' Corner txokoaren irudiak ikusgai
**Smith konderria** (ingelesez: *Smith County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carthage da. 2010eko zentsuaren arabera 19.166 biztanle zituen, Smith kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Smith konderriak 842,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 28,71 ura dira. Beste 814 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.166 pertsonetatik 18.419 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 417 dira. 405 beltzak edo afroamerikarrak. 81 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 222 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Smith County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494634
* Commonscat Multimedia: Smith County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145425541
* LCCN: n81066286
* SUDOC: 264173546
* **Lekuak**
* OSM: 1848202
* TGN: 2001916

 |

* Wd Datuak: Q494634
* Commonscat Multimedia: Smith County, Tennessee
**Akrofobia** (antzinako grezierazko κρος-etik, *akros* ‘altua’, eta φόβοος-etik, *fobos* ‘beldurra’) edo, gaizki izendatua, **bertigoa**, altuerekiko beldurra da. Hainbat egoeratan esperimentatu daiteke, hala nola eskailerak jaistean, balkoi batetik begiratuta, zubiak gurutzatzen, eraikin baten leihora joz, hegazkin batera igotzean edo muturreko kirolak egiten, hala nola tirolina, jausgailua edo parapentea. Beste fobia batzuk bezala, akrofobiak ere antsietate, beldur, etsipen, estres eta urduritasun maila handiak sortzen ditu hura jasaten duten pertsonengan, eta horrek egoera horiek saihestea edo urruntzea eragiten du.

Pertsona asko deseroso samar senti daitezke leku garaietan daudenean, eta esperientzia hori ez da gizakietara mugatzen, beste ugaztun batzuek ere gogaikarri egiten baitute altuera batera iristen badira. Izan ere, uste da altuerekiko beldurra berezkoa dela, gu erortzeko eta min hartzeko beldurra adierazten baitu; hala ere, fobia bihurtzen da antsietateak maila onartezinak eta kontrolaezinak lortzen dituenean, eta horrek kalte egiten dio pertsonaren bizitzari.

Arrazoiak
---------

Fenomeno hori azaltzeko teoria nagusiek iradokitzen dute ezen, fobia guztiak bezala, beldurra kontrolaezina bihurtu zela haurtzaro goiztiarrean gertaera traumatiko baten ondoren.

### Traumak

Frogatuta dago haurtzaroko zenbait esperientzia traumatikok altuerekiko beldurra eragin dezaketela, hala nola, leku goratu batetik erortzea haurra denean, beste norbait nola erortzen den eta minez nola sentitzen den ikustea, edo, batzuetan, altuerak arriskutsuak direla entzutea. Orduan, pertsona hazi egingo da edozein leku altutatik urrundu behar duelako ustean, bere bizitzarako arriskua baitakarte.

### Alterazio fisiologikoak

Bestalde, akrofobia bertigoa bezalako gaixotasunen edo orekako asalduren ondorio ere izan daiteke. Beste animalia batzuek erakutsi dutenez altuerari beldurra dioten seinale batzuk dituztela, orain ikertzaileek proposatzen dute beldurrak zerikusia izan dezakeela oreka-uhinen barne-zentzuarekin. Horrek iradokiko luke jendea gai izatea begiak ixtean beldurra gainditzeko eta egonkortzeko oreka naturalean konfiantza izateko (barne-belarria). 

Era berean, bertigoak segurtasun falta eta beldur handia eragiten du erortzeko aukeraren aurrean, eta erortzera irits daitekeen hirugarren batek ere senti dezake. Norbaitek bertigoa sentitzen duenean, oreka aldatu egiten zaio, eta mugimendu birakariaren sentsazioak baldintzatzen du. Sentsazio hori organismoan bertan nahiz inguruan duen edozein objektutan hauteman daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   LABPSITEC. «Acrofobia» *Universidad Jaume I*.
2. ↑    *Acrofobia - fobiass.com.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207783

 |

* Wd Datuak: Q207783
**Akrokorinto** (antzinako grezieraz Ακροκóρινθος) Greziako antzinako Korinto herrian dagoen goragune harritsua da, Antzinatean eta Erdi Aroan akropoli gisa erabilia. Bere geomorfologiari esker, babesteko oso erraza zen. Bizantziar Inperioaren garaian, gotortua izan zen, Greziako *thema*ko estrategoaren egoitza bihurtu baitzen.

Geroago, Laugarren Gurutzadaren ondoren, frankoen gotorleku bihurtu zen, eta, ondoren, veneziar eta otomandarrena.

Ur hornitzea ziurra zutelarik, Akrokorintoko gotorlekua, Grezia hegoaldeko azken babes lerro bezala erabili zen, Peloponesoko penintsulako etsaiak aldentzen. Muinoaren defentsa, harresituriko hiru zirkuituk eratzen zuten. Tokiko zatirik garaienak, Afroditaren omenezko tenplu greziar bat izan zuen. Kristautasuna heldu zenean, eliza bihurtu ze, eta, ondoren, meskita.

*American School* delakoak, 1929an hasi zituen indusketa lanak. Egun, Greziako Erdi Aroko gaztelurik garrantzitsuenetako bat da.

Mitologian
----------

Pausaniasek, honako mito hau kontatzen du: Briareo Hekatonkiroa, Poseidon eta Heliosen arteko gatazka baten epaile izan zen. Briareok, honako erabaki hau hartu zuen: Korintoko istmoa Poseidonen jabegoa zen, eta, hiritik gorago zegoen zatia, Akrokorinto, alegia, Heliosena.

Pirene iturria harresi barnean dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q420810
* Commonscat Multimedia: Acrocorinth

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247845823
* BNF: 153255382 (data)
* GND: 4701708-9
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 21934

 |

* Wd Datuak: Q420810
* Commonscat Multimedia: Acrocorinth
Nafarroako Leodegundia erreginaren eztei-kantaren akrostikoaren hasieraː LEODEGV...)
**Akrostikoa** (grezierazko ἄκρος *akros*, muturra, eta στίχος *stikhos*, lerroa edo bertsoa), olerki bat da, non bertso bakoitzeko hasierako, erdiko edo amaierako hizkiek, bertikalean irakurriak, hitz edo esaldi bat eratzen duten. Hedapenez, akrostiko, hizki horiek osaturiko hitzari ere deitzen zaio. Literatura asmakuntza hau, bereziki, forma bihurrienak gehien erabili diren garaietan hedatu da, literatura barrokoan kasu.

Antzinakoak
-----------

Kristautasunaren hastepenetakoa da akrostiko ezagun bat, Mediterranio ekialdeko lehen kristauek grekeraz osatutakoa, kristauen jainkoa gurtzekoː *Jesukristo, Jainkoaren seme eta salbatzaile.*

```
**Ι**ησούς    I  *esous*   Jesus
**Χ**ριστός   CH *ristos*  Kristo
**Θ**εού      TH *eou*     Jainkoaren
**Υ**ἱός      Y  *ios*     seme
**Σ**ωτήρ     S  *oter*    salbatzaile
```

Grekerazko akrostikoak ΙΧΘΥΣ (ICHTHYS) ematen du, *arraina* grekeraz, eta arraina kristautasunaren sinboloa zen garai hartan.

Leodegundia Iruñeko erregina ezkontidearen epitalamio edo eztei-kanta (9. mendeko Nafarroako dokumentua) akrostiko bat da halaber, Leodegundiaren edertasuna goraipatzen duena: "Leodegundia pulcra Ordonii Filia", Leodegundia Ordoñoren alaba ederra.

Euskarazkoak
------------

Euskaraz ezagutzen den lehen akrostikoa Pierre Argaiñaratz idazleak utzi zuen *Noelac* bere liburuan XVII. mendean, bere adiskide Joanes Etxeberri Ziburukoaren omenez. Bertso batekin osatzen den akrostiko bitxia da, letra bakoitza errepikatzen baita larriz eta xehez Etxeberriren izena ematekoː *EeTtÇçHhEeBbEeRrRrIi* (orduko grafian).

Beste akrostiko xelebre bat, adibide gisa, Joxantonio Ormazabalen poema edo igarkizun hau, tipografiaren hutsuneekin ere jokatzen duena UDABERRIA osatzeko:

```
  neg**U**aren
   on**D**oren
    d**A**tor
     **B**ere
     **E**guzki
epela**R**ekin
   lo**R**ez
jantz**I**ta
    k**A**ntari
```

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173287
* Commonscat Multimedia: Acrostics

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300256198
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q173287
* Commonscat Multimedia: Acrostics



1. ↑   1963-, Arranz, Iñaki,.  (). *Hitza azti.*  Alberdania, 126 or. ISBN 9788496310711. PMC 433937856..
**Speculum** edo **ispilua** (latinez: *speculum*) batez ere Erdi Aroan landu zen literatur genero bat da. Mota honetako lanetan erretratu moralak edota pertsona idealaren ereduak erakusten dira, izan maila espekulatiboan (teologia edo filosofia gaiak) nahiz, kasu gehienen antzera, mila praktiko eta moralean.

Estilo honetako lanak hainbat pertsona motak izan beharreko portaera eta ezaugarri idealak finkatzen saiatzen dira: ikasle, maisu, printze (erregimentu, irakaspen edo *principum speculum,* printzeen ispilu), seme, eta abarrentzat. Perfekzio edo ideal hori lortzeko modu praktikoak azaltzen dituzte, eta gehienetan erlijio gizonek idatziak eta nobleziari zuzenduak daude.

Agustin Hiponakoa *Jainkoaren Hiria* lanean aurkitzen den erregeen ispilua (*regum speculum)* da ezagunenetarikoa. Lan honetan, egilea errege eredugarriaz mintzo da: zuzena da, apala, bakarrik gizon bat den eta boterea jainkoarengandik jasotzen duen kontziente da, eta azken hau maitatu eta errespetatzen du. Gainera, errege eredugarriak motela izan behar du mendekatzeko orduan eta azkarra barkatzerakoan .

Gregorio I.a aita santuak gida erlijiosoen eta artzain onaren ispilu bat ere planteatzen du, non irakastera ausartzen diren ezjakinak, ikasitakoa euren bizitzetan aplikatzen ez dutenak, besteekiko gupidarik sentitzen ez dutenak eta elkarrizketetan entzuten ez dutenak kritikatzen baitiren.

Geragokoak dira "Hungariako Eztebe I.aren jakinarazpenak*"*, hamar kapituluko testu bat osatzen dutenak eta errege hungariarrak San Emeriko bere semeari idatziak, errege on baten ezaugarriak zerrendatuz. Atzerritarrei harrera egin eta beraiengandik ikasteko, Eliza eta kristautasuna, inork erasotu ez ditzan, ororen gainetik jartzeko, errezatzeko, pazientzia izateko eta errukibera eta epaile zuzen izateko aholkatzen dio. Antzekoak dira Frantziako San Luis IX.enaren jakinarazpenak, XIII. mendekoak, non erregeak bere semeari gobernari ona izateko aholkuak ematen baitizkion.

XII. mendekoa da gai espekulatiboei buruzko Beauviseko Bizenteren *Speculum maius* lana. Garai beretsuan idatzi zen *Speculum humanae salvationis* (Gizakiaren salbaziaoren ispilua). Karoligiarren artean *Speculum* bat idazten lehena Yorkekok Alkuino izan zen, bere *Liber de virtutibus et vitiis (Bertute eta bizitzei buruzko liburua)*.

Innos Biffi-ren arabera, Erdi Aroko *ispiluak* antzinako obra didaktikoekin konpara daitezke. Adibidez Senekaren "De clementia" edo Plinio Gaztearen "Trajanori laudorioa".

Ikus ere
--------

* Printzeen hezkuntza
* Specolum Laicorum
* Alfonso X. Jakintsuaren legeen ispilua

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Corpus Juris Hungarici.

Bibliografia
------------

* *Espasa Calpe entziklopedia*, "espejo" hitza (ed. 1924).
* Innos Biffi, *Dhuoda, educare nel medioevo*, Jaca Book, Milan 1997, ISBN 88-16-40429-9

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2309816
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 202975663
* GND: 4182246-8

 |

* Wd Datuak: Q2309816
**Shakujii parkea** (japonieraz: 石神井公園, *Shakujii Kōen*?)
, Tokioko iparraldean dagoen Nerima auzoko parke zabala da, hiriburuko bigarren handiena Ueno parkearen ondoren. 223.785 m²-ko azalera dauka. 1959an izendatu zuten parke.

Bi aintzira ditu, Shakujii eta Sanpō-ji, eta hainbat tenplu xintoista ere badaude bertan. Shakujii ibaiak zeharkatzen du izen bereko parkea. XX mendean hegaztiak ikuskatzeko toki popularra bihurtu zen.

Tokion oso parke ezaguna da eta telebista eta filmetan sarritan agertzen da.

Shakujii gaztelua
-----------------

Gazteluaren aztarnak ere badaude. Kamakura Aroan eraiki zen, XII mendean, eta garrantzia estrategiko handia izan zuen mendeetan zehar. XIV-XV mendeetan Toshima leinuaren egoitza izan zen, baina Ota Dokanek garaitu zituenean erabat suntsitua gelditu zen.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4388784
* Commonscat Multimedia: Shakujii Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 251207757

 |

* Wd Datuak: Q4388784
* Commonscat Multimedia: Shakujii Park
**Shalimarreko lorategiak** (punjabieraz eta urduz: شالامار باغ‎‎, *Shālāmār Bāgh*) 1641 eta 1642 artean Punjab probintziako Lahore hirian eraikitako eraikuntza multzo historikoa da. Lorategiak hiru mailetako terrazetan antolatzen dira. Guztian, 410 iturri eta 5 ur-jauzi daude. Lore eta landareen ugaritasuna handia da.

Etimologia
----------

Anna Suvorova Errusiako Zientzia Akademiako Ekialdeko Ikasketen Institutuko irakaslearen arabera litekeena da "Shalimar" hitzaren jatorria *«al-sha'imarât»* (شاه العمارات ) -eraikinen erregea- arabierazko esalditik etortzea, denborarekin, edertasun handiko lorategiaren sinonimo bihurtu dena. Ikerlariaren ustez, hitza ezin da sanskritotik etorri, gobernari musulman batek ez lukeelako inoiz hitz bakar bat ere erabiliko hizkuntza horretan errege-lorategi bat izendatzeko.

Deskribapena
------------

Lorategiak beheranzko hiru terraza mailakatu handitan daude, pabiloiekin, eta urmael artifizialetan atxikitako urak hartzen duen eremu handi batekin. Egitura horri esker, ur-jauziak sortu ahal izan ziren. Ubide multzo baten bidez, hormak nitxo txikiekin zulatuz isurtzen diren ur-jauziak eratzen dira. Bi terrazak oinplano karratua dute, gurutze batez lau zatitan banatuta. Erdiko terraza, berriz, angeluzuzena da, eta pabiloi eta kioskoz inguratutako urmael batek hartzen du.

Historia
--------

Mogol dinastiako Shah Jahan enperadore musulmanak eraikitzeko agindua eman zuen. Enperadoreak haren emazte faboritoaren oroimenez eraiki zuen, Mumtaz Mahal zeina hamalaugarren semea erditzerakoan hil baitzen.

1981. urtean UNESCOk Lahoreko gotorlekuarekin batera Shalimarreko lorategiak Gizateriaren Ondarea izendatu zuen. Zoritxarrez, 2000. urtean lehenbizi, 2012an berriro ere, arriskuan dauden Gizateria Ondarearen zerrendan sailkatu zituen.

Galeria
-------

* Shalimar Gardens Gallery
* Bigarren mailako terraza, ekialdean.Bigarren mailako terraza, ekialdean.
* Minaretea bigarren mailako terrazen mendebaldeko izkinan.Minaretea bigarren mailako terrazen mendebaldeko izkinan.
* Lorategien barruko mogol estiloko egitura.Lorategien barruko mogol estiloko egitura.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Rehman, A..  (2009). «Changing concepts of garden design in Lahore from mughal to contemporary times» *Garden History* 37 (2): 205–217..
2. ↑   **(Ingelesez)** Ahmed, Khaled.  (2012-1-25). «The meaning of ‘Shalimar’» *The Tribune*.
3. ↑   **(Ingelesez)** UNESCO. *Fort and Shalimar Gardens in Lahore.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:UNESCOren fitxa.
* **(Ingelesez)**:Urduko ubidea eta Shalimar lorategiak Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q499527
* Commonscat Multimedia: Shalimar Gardens (Lahore)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 171-002

 |

* Wd Datuak: Q499527
* Commonscat Multimedia: Shalimar Gardens (Lahore)
**Antoku enperadorea** (japonieraz: 安徳天皇, *Antoku Tennō*?, 1178ko abenduaren 22a - 1185eko apirilaren 25a)
 Japoniako 81. enperadorea izan zen, oinordekotza ordena tradizionalaren arabera. Haur bat zela gobernatu zuen Heian garaiaren amaieran, 1180ko apirilaren 22tik 1185eko apirilaren 25era arte. Bere izen pertsonala, **Tokihito** zen (言仁).

Biografia
---------

Antoku 1178ko abenduaren 22an jaio zen. Takakura enperadorearen semea izan zen eta oso adin txikikoa zen tronura igo zenean, aitaren abdikazioa eta jarraitu zion heriotzaren ondoren.

Egia esan behar bada, boterea ez zen sekula bere esku egon. Aitona-amonak, erretiratuta zegoen Go-Shirakawa enperadore ohia eta, batez ere, inperioaren lehen ministroa zen Heike klaneko Taira no Kiyomori (Kenreimon-in enperatriz alargunaren aita) ziren benetako agintari.

Antoku enperadore umea irudi tragikoa da japoniar historian. Garaiko zurrunbilo politikoak hiriburua uztarazi zion, Heiketarrek Genji (Minamoto) klan arerioaren jazarpena sufritu zutelarik. Dan-no-ura itsas gudua (1185) erabakigarria izan zen eta Heiketarrak porrotera joan ziren, amona Taira no Tokikok, Kiyomoriren alargunak, bere burua, iloba besoetan, itsasora bota zuelarik. Enperadore txikiaren desagerpena eta Taira klanaren sarraskia gertatu ziren eta Heian aroaren amaiera suposatu zuten, Kamakura aroaren Shogunerria hasi zelarik.

Kugyō
-----

Kugyō (公卿) botere gehien duten pertsonaiak biltzen ditu termino honek eta zuzen-zuzenean zegoen lotuta Meijiren berrezarkuntza baino lehenagoko enperadoreari. Oinordekotzaz zetozen kortesanoak ziren eta haien esperientzia eta ospeak ondo kokatu zituzten gortearen senan. Antokuren erregealdian, hauek izan ziren:

* Sesshō, Konoe Motomichi, (1160–1233)
* Udaijin
* Nadaijin, Taira Munemori, (1147–1185)
* Dainagon

Bere garaiko aroak
------------------

* Jijo aroa
* Yowa aroa
* Juei aroa

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Takakura enperadorea** | **Japoniako enperadorea**1180-1185 | Ondorengoa**Go-Toba enperadorea** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Antoku enperadorea*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q316651
* Commonscat Multimedia: Emperor Antoku

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 18682128
* ISNI: 0000 0000 3510 8151
* LCCN: n85350799
* NDL: 00621770
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q316651
* Commonscat Multimedia: Emperor Antoku
**Anton Aškerc** (Rimske Toplice, 1856ko urtarrilaren 9a - Ljubljana, 1912ko ekainaren 10a) Esloveniako apaiz katolikoa eta poeta izan zen. Bere poema epikoek egin zuten famatu.

Biografia
---------

Estiria dukerriko Rimske Toplice herrian jaio zen nekazari familia batean. Celjen ikasketak egin eta Mariborreko seminarioan sartu zen ondoren. 1880an bihurtu zen apaiz. Orduan argitaratu zuen *Trije popotniki* (hiru bidaiariak) poema *Ljubljanski zvon* aldizkarian.

Hasieran poema lirikoak idazten hasi bazen ere 1882an poema epikoei ekin zien. Poema post-erromantikoak ziren baina literatura errealistarantz jo zuen urteek aurrera egin ahala. 1890an *Balade in romance* ("baladak eta erromantzeak") poema bilduma argitaratu zuen.

Bere ideia liberalek arazoak sortu zizkion katolikoen artean eta Ivan Hribar alkate liberalak Ljubljana Hiriko Artxiboko zuzendari izendatu zuten. Azkenengo urteetan kontserbadoreek alkatetza eskuratu eta lanpostutik botako zuten beldurrez bizi izan zen.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Anton Aškerc*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q561804
* Commonscat Multimedia: Anton Aškerc

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36911192
* ISNI: 0000 0001 0887 670X
* BNF: 11091739c (data)
* GND: 118961799
* LCCN: n84004348
* NKC: js20020805061
* SUDOC: 195505883
* BIBSYS: 90765210
* Slovenska biografija: 131456
* ICCU: SBLV077690
* Open Library: OL71097A

 |

* Wd Datuak: Q561804
* Commonscat Multimedia: Anton Aškerc
*Artikulu hau informatikari buruzkoa da; armiarmaren sarea gaitzat duena beste hau da: «Amaraun»*
Amaraun topologiako sarea
**Amaraun sarea** edo **amaraun topologiako sarea** sare topologia mota bat da. Bertan, adabegi bakoitza adabegi bati edo gehiagoei zuzenean konektatuta dago. Honela adabegi batetik beste adabegi batera mezua garraiatzeko ibilbide desberdinak daude. Amaraun sare batean estazioek erabat konektatuta egongo balira komunikazioan ez litzateke etenik egongo. Adabegi nagusiek (zerbitzariak) beste zerbitzariekin bere konexioak dituzte.

Funtzionamendua
---------------

Amaraun sareko topologian estazioak bata bestearekin konektatuta daude bide batetik edo bestetik, gainerako sare topologiek ez bezala. Amaraun sarean ibilbide desberdinak daude helburura heltzeko. Ezaugarri honek bide erredundanteak ahalbidetzen ditu. Beraz bide bat hondatzen bada beste batetik bideratuko da datu-trafikoa.

Topologia honek ez du behar sareko estazio nagusirik edo zerbitzaririk. Estazio bateren hutsegiteak ez dakar sarea hondatzea.

Amaraun sareak berez leheneratzen dira. Konexio batek edo nodo batek huts egin arren sarea funtzionatzen jarraitzen du, eroritako lekutik komunikazioa igarotzea saihesten delako. Ondorioz amaraun sarea fidagarri bihurtzen da.

Kableri handia behar delako sare garestiak bilakatzen dira. Wireless sareak amaraun sarea osatzen dute kablearen kosturik gabe, kableatutako sareen aurrean abantaila delarik.

Amaraun topologia eta beste topologia bat uztartzean topologia hibridoa eratzen da. Hedapen zabaleko sareek amaraun topologia dute, Internet esaterako.

Abantailak
----------

* Fidagarritasuna
* Segurtasuna
* Egonkortasuna
* Berez leheneratzen da

Desabantailak
-------------

* Garestia (klabeak erabiliz gero)
* Nodo bakoitzak kable gehiago dakar

Ikus, gainera
-------------

* IEEE 802.1aq
* Sare topologia
* Izar sare
* Zuhaitz sare
* Eraztun sare
* Bus sare

Kanpo estekak
-------------

* Telekomunikazio Hiztegia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25552104
* Commonscat Multimedia: Mesh network

---

 |

* Wd Datuak: Q25552104
* Commonscat Multimedia: Mesh network
**Silkeborgeko Jorn museoa** (danieraz *Silkeborg Kunstmuseum*) Silkeborg herrian dagoen arte museoa da. Asger Jorn margolariak emandako artelanek osatu zuten 1950 eta 1973 artean, hortik museoaren izena, baina gaur egun artelanen kopurua bikoitza ere bada.

Historia
--------

1951 urtean Silkeborgeko museoaren gela bat arte modernoarentzat dedikatu zen. Hau izan zen Jorn museoaren hasiera. 1961ean Arte modernoaren eskola eratu zen Silkeborgen eta 1965ean Silkeborgeko Arte museo independentea sortu zen, eskolaren eraikinean.

Asger Jornen 1982ko urtebetetzean Arte museoa Gudenåen ibaiaren ondoan dagoen 8.000 m²-ko eraikin berrira aldatu zen. Nazioarteko lan ugari eskuratuz jarraitu zuenez 1998an erakina zabaldu beharra izan zen. 2010an zabalkunde berria egin zen eta izena ere aldatu zitzaion, *Silkeborgeko Jorn museoa* bihurtuz.

Bildumak
--------

Mundu guztiko 450 artistaren 12.000 artelan ditu. Asger Jorn berarenak 100 margolan eta hainbat keramika lan eta marrazki daude. Honetaz gain XX mende hasierako, erdialdeko eta bukaerako artisten lanak daude erakusgai.

Kanpo estekak
-------------

* **(Danieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3125109
* Commonscat Multimedia: Museum Jorn

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154323827
* ISNI: 0000 0001 0673 752X
* LCCN: n50065599

 |

* Wd Datuak: Q3125109
* Commonscat Multimedia: Museum Jorn
**Sofia Dorotea Hannoverkoa** (Schloss Herrenhausen, Hannover, 1687ko martxoaren 16a - Berlin, Prusiako Erresuma, 1757ko ekainaren 28a) Jurgi I.a Erresuma Batukoaren (jaio zenean, Jurgi Luis Brunswick-Lüneburgekoa gisa ezaguna) eta Sofia Dorotea Brunswick-Lüneburgekoaren bi seme-alabetatik gazteena zen. Frederiko Gilen I.a Prusiakoarekin ezkondu eta gero Prusiako Erresumako erregina ezkontidea izan zen, eta Frederiko II.a Handiaren ama izan zen.

Biografia
---------

1694an bere gurasoak bereiztu ziren eta berak eta bere anaiak ez zuten berriro ere ama inoiz ikusiko. Sofia Palatinatukoa amonaren etxean hazita, bertan ezagutu zuen bere lehengusu Frederiko Gilen. Biak, txikitatik, harreman txarra izan zuten. Hala ere 1706ko azaroaren 28an ezkondu zituzten. Euren arteko harremana txarra izan zen hasieratik, eta Frederiko Gilenek dibortzioa eskatzea pentsatu zuen ezkondu eta urtebetera.

Senarra 1713an izendatu zuten Prusiako errege eta Sofia Dorotea erregina. Frederiko Gilenek Sofia Dorotea eta bere semeak jipoitzen zituen, eta beldurren bizi ziren. Frederiko Gilenek ez zuen onartzen Sofiak bere seme Frederiko Amelia Sofia Erresuma Batukoarekin ezkondu nahi izatea edo euren alaba Gilemina Frederiko Erresuma Batukoarekin ezkondu nahi izatea, biak zirelako bere anaia Jurgi II.aren semeak. Bere seme-alabak erregearen presentziarik gabe ikustea debekatu zien, eta hauek sekretuan egiten zizkioten bisitak. Sofia Doroteak harreman handia mantendu zuen bere seme Frederikorekin, baita gortea utzi eta gero.

Artea, zientzia, literatura eta moda gustoko zituen, baina bere senarrak ez zion uzten inongo erabakietan parte hartzen, bere ustetan emakumeek bakarrik umezaintzara dedikatu behar baitziren. Bizitza osoan zehar tratu txarrak jasan zituen, pribatuak zein publikoak, ahalik eta bere amaren aldetik hiru milioi jaso zituen arte. Frederiko Gilenek ikusi zuenean ezin zuela diru hori jaso, berriro bueltatu zen ohiko portaerara.

1757ko ekainaren 28an hil zen, 70 urte zituela.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q161131
* Commonscat Multimedia: Sophia Dorothea of Hannover

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 25398775
* ISNI: 0000 0000 4591 3808
* BNF: 16945114j (data)
* GND: 118798022
* LCCN: nr87001028
* SUDOC: 132168944
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/27661

 |

* Wd Datuak: Q161131
* Commonscat Multimedia: Sophia Dorothea of Hannover
**Anna Boleslavovna Missuna** (1868ko azaroaren 12a – 1922ko maiatzaren 2a) geologa, mineralogista eta paleontologa poloniarra izan zen, Errusian jaioa.

Lehen urteak
------------

Anna Boleslavovna Missuna Vitebsk probintzian jaio zen (orduan Errusiar Inperioaren zatia zena, eta orain Bielorrusia dena). Haren gurasoak poloniarrak ziren. Bere heziketa hasieran Riga hirian izan zenez, alemanez hitz egiten ikasi zuen; eta ondoren Moskun, goi-mailako hezkuntzarako beka bat lortu zuen 1893tik 1896ra. Bere Mineralogiako ikasketak Vladimir Vernadskyrekin eta Evgraf Fedorov kristalografoarekin jarraitu zituen.

Lan zientifikoa
---------------

Anna Missunaren lehen geologia idazkia 1898an agertu zen, amonio sulfatoaren forma kristalinoen azterketa batean. L. V. Yakovlevarekin batera idatzi zuen Amonio sulfatoari buruzko artikulua Moskuko Elkarte Naturalistaren aldizkarian argitaratu zen. Maiz lan egin zuen biltegi kuaternarioen azterketan V. D. Sokolov-ekin batera. Morrena finituari buruzko artikulu zientifikoak idatzi zituen Polonian, Lituanian eta Errusian, Bielorrusiako eta Letoniako ezaugarri glaziarrak eta Krimeako koral jurasikoak. Artikuluak eta monografiak argitaratu zituen, bai errusieraz bai alemanez.

1907tik 1922ra, Anna Boleslavovna Missuna kimika-irakaslea izan zen bere alma materrean, Moskuko Teknologia Kimikoen Estatuko Unibertsitatean (garai hartan, Moskuko Emakumeentzako Goi Mailako Ikastaroak), V. D. Sokolovi lagunduz. Petrografia, paleontologia, geologia historikoa eta geografia historikoa ere irakatsi zituen. Anna Missuna 1922an hil zen, 53 urte zituela.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   Marilyn Bailey Ogilvie, Joy Dorothy Harvey, eds..  (2000). *"Anna Boleslavovna Missuna".*  *The Biographical Dictionary of Women in Science: L-Z*, 899-900 or. ISBN 9780415920384..
2. ↑  Boris Ye. Borudsky, "Geochemical Mineralogy by Vladimir Ivanovitc Vernadsky and the Present Times" *New Data on Minerals* 48(2013): 102.
3. ↑   William Bourke White.  (1914). The Quaternary Ice Age*.*  Macmillan & Co. 116-117 or..
4. ↑    *"Notes".*  *Nature*, 110 or..
5. ↑   Olga Valkova.  (2008). *"The Conquest of Science: Women and Science in Russia, 1860-1940".*  23 *Osiris*, 154 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3920695
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 303251230
* ISNI: 0000 0004 0958 9202

 |

* Wd Datuak: Q3920695
**Sofia Karlota Bavarian** (1847ko otsailaren 23a - 1897ko maiatzaren 4a) Luis Filipe Frantziakoaren biloba politikoa, Elisabet Austriakoaren ahizpa kuttuna eta Luis II.a Bavariakoaren emaztegaia izan zen. Possenhofenen jaioa Maximiliano Josef Bavarian eta Luisa Bavariakoaren alaba zen. 1867ko urtarrilaren 22an Luis II.a Bavariakoarekin ezkonduko zela iragarri zuten, baina ezkontzaren data behin eta berriz atzeratu ostean, Luisek ezkontza bertan behera utzi zuen, Sofia Karlotak ezkontzako argazkilaria izango zen Edgar Hanfstaenglekin harremana hasi ostean.

Beste senargai batzuk proposatu zituzten Sofia Karlotarentzat, euren artean Luis Biktor Austriakoa, homosexual eta trabesti ezaguna eta Frantzisko Josef I.a Austriakoaren, Maximiliano I.a Mexikokoa eta Luis I.a Portugalgoaren anaia. Beste hautagai bat Filipe Württembergekoa izan zen, bere aurreko senargaiaren lehengusua. Sofiak hautagai guztiei ezetz esan zien eta bere izeba Amalia Augusta Bavariakoarekin joan zen bizitzera. Bertan Fernando Orleansekoa, Alençongo dukea, ezagutu zuen. 1868an ezkondu ziren eta harreman oso ona mantedu zuten, baita bere koinatu Margarita Adelaida Orleansekoarekin.

Ezkondu eta urtebetera Teddingtonera mugitu ziren, Ingalaterran. Bertan izan zuten euren lehen alaba, Luisa Orleansekoa.

Sofia 1897ko maiatzaren 4an hil zen Parisko Bazar de la Charité sute batean. Erreskatatzen saiatu ziren arren, berak laguntzari uko egin zion, bazarrean zeuden beste emakumeak salba zitzaten esanez.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60912
* Commonscat Multimedia: Duchess Sophie in Bavaria

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 808810
* ISNI: 0000 0000 3458 4893
* BNF: 11938948w (data)
* GND: 11881205X
* LCCN: n96059816
* SUDOC: 08711822X

 |

* Wd Datuak: Q60912
* Commonscat Multimedia: Duchess Sophie in Bavaria
**Alexandre von Fürstenberg printzea** (**Alexandre Egon Prinz zu Fürstenberg** jaioa, 1970eko urtarrilaren 25a) Diane von Fürstenberg eta Egon von Fürstenberg printzea moda diseinatzaileen semea da.

Bizitza goiztiarra eta hezkuntza
--------------------------------

Diane von Fürstenberg (Halfin jaioa) eta Egon von Fürstenberg diseinatzaileen semea da. Bere ama Belgikako familia judu batekoa da, jatorriz gaur egun Moldavia eta Grezia direnekoa; eta bere aita erdi alemana eta erdi italiarra da, Fürstenberg etxeko Tassilo printzearen semea eta bere lehen emazte italiarra, Clara Agnelli, Gianni Agnelli FIATeko buruaren ahizpa nagusia. Gurasoak 1972an dibortziatu ziren.

Printzea eta bere arreba Tatiana von Fürstenberg New Yorken hazi ziren. Alexandrek Brown Unibertsitatean ikasi zuen eta 1993an lizentziatu zen Artetan.

Lana
----

Alexandre von Fürstenberg-ek 1993an hasi zuen bere ibilbidea Allen and Company enpresako Risk Arbitrage Desk merkatari gisa. Gaur egun, Ranger Global Advisors, LLC enpresako Inbertsioen Zuzendaria da, sortutako familiako enpresa bat, baloratutako negozioetan inbertitzea helburu duena. Aurretik, Arrow Capital Management, LLC kudeatzen zuen.

Fürstenbergek bere amaren, Diane von Fürstenbergen, markan ere lan egiten du.

Bizitza pertsonala
------------------

Nerabea zenean Hotel Carlyle hotelean bizi zen, Robert Warren Miller enpresariaren eta bere familiaren azpian bi solairu; han ezagutu zuen bere alaba gazteena, Alexandra, bera baino hiru urte gazteagoa zena. 1995eko urriaren 28an ezkondu ziren New Yorkeko San Inazio Loiolakoaren elizan egindako ekitaldi katolikoan. Bi seme-alaba izan zituzten, Talita Natasha printzesa (1999ko maiatzaren 7a) eta Tassilo Egon Maximilian printzea (2001eko abuztuaren 26a). 2002an, banandu eta hurrengo urtean dibortziatu ziren. Ondoren, Ali Kay diseinatzailearekin konpromisoa hartu zuela iragarri zuen, bere hirugarren semea, Leon printzea, 2012ko uztailean, eta bere laugarren semea, Vito printzea 2020ko ekainean erditu zuenarekin.

Alexandre von Fürstenbergeren zuhaitz genealogikoaren laburpena
---------------------------------------------------------------


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Tassilo Fürstenberg |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  | Egon von Fürstenberg |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Clara Agnelli |  |  |  |  | Talita von Fürstenberg |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Alexandre von Fürstenberg |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Leon Halfin |  |  |  |  |  | Tassillo Egon Maximilian Prinz zu Fürstenberg |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Diane von Fürstenberg |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Liliane Nahmias |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4720526

 |

* Wd Datuak: Q4720526
**Stephanie Brunner** (Schwaz, Tirol, Austria, 1994ko otsailaren 20a - ) eslalom eta eslalom erraldoiko modalitatean aritzen den eskiatzaile austriarra da.

Ibilbide oparoa izan du. Junior mailako eski txapelketa mundialean 3 domina eskuratu zituen, 2013an urrezkoa Eslalom modalitatean, 2015an, berriz 2 domina eskuratu zituen, biak zilarrezkoak, bata Eslalom erraldoian eta bestea taldekako sailkapenean. 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta domina bat eskuratu zuen. Munduko txapelketara joan zen 2017an, 4 aldiz joan zen 2016-2019ra bitartean. Bertan podium bat lortu zuen. Joko olinpikoetan, zilarrezko domina eskuratu zuen 2018an taldekako modalitatean. 

Bere dominen artean profesional modura bi podio ditu eta 5 aldiz eskuratu du lehenengo bosten artean izatea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3973142
* Commonscat Multimedia: Stephanie Brunner

---

* **Kirolariak**
* COI: stephanie-brunner

 |

* Wd Datuak: Q3973142
* Commonscat Multimedia: Stephanie Brunner
Bayon Tenplua. Angkor Thom
**Angkor Thom** Khmer Inperioko errege Jayavarman VII.ak (1181-1220) XII. mendean harresiz barneko gotortutako errege hiria izan zen, Chamstarrek Angkor konkistatu eta suntsitu ondoren.

Errege hiria Siam Reap ibaiaren ondoan eraiki zen, 9 kilometro koadroko hedadurarekin, ia alboko 3 kilometroko forma karratu bat jarraituz, putzu batez eta 8 metroko altuerako harresi batez inguratuta. Errege jauregia Suryavarman I.aren garaian eraiki zen, 150 urte lehenago. Elezaharraren arabera, erregeak gau bakoitzeko zati bat Eguzki erreginarekin igarotzen zuen eraikuntza hartako Jauregi Zerutiarrean.

Angkor Thomen erdian, Bayon dago, Jayavarman VII.a erregearen tenplua izan zena. Haren dorreengatik ezaguna da: Budaren aurpegia lau aldeetan du. Hormak erregearen eta herriaren eszenak erakusten dituzten erliebez estalita daude.

Angkor Thomen mapa

Ikus, gainera
-------------

* Angkor

Kanpo estekak
-------------

* **(Nederlanderaz)**Bayón

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223665
* Commonscat Multimedia: Angkor Thom

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 255575553
* AAT: 300019134
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 7004075

 |

* Wd Datuak: Q223665
* Commonscat Multimedia: Angkor Thom
**Anna Swenonis**, jaiotzean **Anna Svensdotter** (? - Vadstena, 1527ko uztailaren 31) suediar eskuizkribu argitzailea izan zen.

Biografia
---------

Bridgettine ordenako moja, Vadstenako abadian, 1478tik, eta Priora denbora batez.

Lanak
-----

Anna Swenonis AM 422 eta Ups C 475 eskuizkribuen egiletzat hartu zen. 1501etik 1527ra *Libro de oraciones de Ingegerd Ambjörnsdotter* izeneko Liburuaren kopia gisa ezagutzen den eskuizkribu argiztatuko artista bezala izendatzen da.Otoitz liburu hau Stockholmeko Suediako Liburutegi Nazionalean gordetzen da. Besteak beste, Ama Birjinaren irudi batez apainduta dago, Vadstenako monasterioko Areto Kapitularreko koadroak gogorarazten dituen estilo batean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Svenskt konstnärslexikon del V, p. 342, Allhems Förlag, Malmö. Libris 8390293
2. ↑   «ÄFsv.Lag» *project2.sol.lu.se*.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Anna Swenonis» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

\* Letteraturbanken, mencionada como Anna Svensdotter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42714971

 |

* Wd Datuak: Q42714971
**Sunburn** Muse rock alternatiboko talde ingelesaren single bat da. Talde honen aurreneko bilduma izan zen Showbizeko laugarren singlea izan zen. 2000ko otsailak 21ean argitaratu zen CD bikoitz eta 7" eta 12"ko binilozko disketan. Bi CDentzako azala kolorean ezberdintzen zen: Lehen CDa gorria zen, eta bigarrena horia.

Kantuak, urte horretan bertan beranduago argitaratutako zenbait remix inspiratu zituen. Timo Maas Sunstroke Remix, Breakz Again Remix eta Steven McCreery Remix. Museren kantuen artean 40 nagusietara iritsi zen lehena izan zen, eta, ondorioz, entzulego handiago batengana iritsi ziren.

Kantuaren zuzeneko bertsio bat ere agertzen da Hullabaloo Soundtrack bilduman, Absolution Tourren bezala. Single honen b aldeak ere agertzen dira Hullabaloon bilduta.

Datu bitxiak
------------

Kantu hau Power Flower® motako iMac G3aren iragarki komertzialerako erabili zen.

Kantu zerrenda
--------------

Mathew Bellamyk idatzi eta konposatutako kantu guztiak:

1. CDan

1: Sunburn, 3:54
2: Ashamed, 3:47
3: Sunburn (zuzenean) 3:49

2. CDan

1: Sunburn, 3:54
2: Yes Please, 3:06
3: Uno (zuzenean), 3:49

7"ko biniloan

1: Sunburn, 3:54
2: Sunburn (zuzenean eta akustikaz), 4:15

Sunburn Remix, 12"ko biniloa

1: Sunburn (Timo Maas Sunstroke Remix), 6:44
2: Sunburn (Timo Maas Breakz Again Remix), 5:27
3: Sunburn (Steven McCreery Remix), 7:49

Kanpo estekak
-------------

* *Sunburn* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1648248

 |

* Wd Datuak: Q1648248
**Sorøko akademia** (danieraz: *Sorø Akademi*) Danimarkako Sorø herrian dagoen akademia historikoa da. Danimarkako "urrezko aroaren" erdigunea izan zen XIX mendean. Gaur egun 630 ikasle inguru ditu.

Historia
--------

Sorøko ikastetxe baten lehen aztarnak 1140koak dira, urte hartan Absalon apezpikuak Sorøko monasterio zistertarra ireki baitzuen. Danimarkako monasterio eta eskolarik garrantzitsuena izatera iritsi zen, baina 1536ko Erreforma Protestantearen ondoren orden katolikoen ondasunak konfiskatuak izan ziren. Monasterioaren eraikinean Frederik II.ak noble eta ez-nobleentzako eskola mixtoa eratu zuen.

Sorøko akademia bera 1623an sortu zuen Kristian IV.ak eta hasiera batean zaldunentzako akademia izan zen. 1645ean unibertsitate bihurtu zen baina 1665 arte iraun zuen. Hurrengo urteetan eskola xumea izan zen.

1740an berriro ere Akademia eratzea erabaki zen. Eraikinak berriztu eta 1747an ireki zituen ateak Holberg-en gidaritzapean. 1813an eraikin nagusiak su hartu zuen. Peder Malling arkitektuak 1822 eta 1827 artean eskola berria diseinatu eta eraiki zuen. Orduan iritsi zen akademiaren "urrezko aroa", eta Daniar kultura eta zientziaren Danimarkako Urrezko Aroaren eragile nagusia ere izan zen.

Eraikina
--------

Peder Malling eraikin neoklasikoa sortu zuen, antzinako greziar eta erromatar inspirazioz egindakoa. Barneko dekorazioaren arduraduna Georg Hilker izan zen. Akademiaren inguruan ingeles estiloko parkea dago.

Kapera Absalonen monasteriokoa mantentzen da. Danimarkako hirugarren luzeena da eta adreilu gorriz egindako lehenengotako eraikina ere bada. Bertan hilobiraturik daude Holberg bera eta baita Danimarkako Kristofer II.a eta Valdemar IV.a erregeak ere.

Atezainaren etxea gaur egun Danimarkan kontserbatzen diren eraikin populaturik zaharrena da. Bertan idatzi zuen Saxo Grammaticus historialariak bere *Gesta Danorum* eskuizkribua.

Sorøko Akademiaren Fundazioak (*Sorø Akademis Stiftelse*) 6.000 hektareatako lurraren jabegoa dauka, gehiena basoak estaltzen duelarik.

Irakasle eta ikasle famatuak
----------------------------

* Irakasleak:
	+ Abraham Wuchters (1639), margolaritza.
	+ Johann Elias Schlegel (1748-1749), historia, politika eta merkataritza.
	+ Johann Bernhard Basedow (1753), filosofia.
	+ Johan Theodor Holmskjold (1762-1765), medikuntza eta historia naturala.
	+ Bernhard Severin Ingemann (1822), daniar literatura.

* Ikasleak:
	+ Hinrich Johannes Rink (1819-1993), geologoa.
	+ Frederik Vermehren (1823-1910), margolaria.
	+ Fredrik Bajer (1837-1922), idazlea eta bakezalea. 1908an Bakearen Nobel Saria jaso zuen.
	+ Herman Bang (1857-1912), idazlea.
	+ Hans Kirk (1898-1962), idazlea.
	+ Jørgen-Frantz Jacobsen (1900-1938), idazle faroetarra.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q649830
* Commonscat Multimedia: Sorø Akademi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146050383
* ISNI: 0000 0000 9855 0801
* BNF: 12331597d (data)
* GND: 1214628-6
* LCCN: nr2006014151
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q649830
* Commonscat Multimedia: Sorø Akademi
| **Amara kalea** |
| --- |
|  Donostia, Amara |
| Amara kaleko eta Osasun Iturria kaleko izkina. |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Amara kalea is located in Euskal HerriaAmara kaleaAmara kalea | Amara kalea is located in GipuzkoaAmara kaleaAmara kalea |
| Amara kalea is located in Donostia erdiguneaAmara kaleaAmara kalea |

 |
| Koordenatuak: | 43°18′50″N 1°59′04″W﻿ / ﻿43.313779°N 1.98433986°W﻿ / 43.313779; -1.98433986
 |

**Amara** kalea Donostiako (Gipuzkoa) kalea da. Easo plazan hasten da (Autonomia kalea hasten den izkinan), eta, ibilbide angeluduna eginez, Basoerdi parkean amaitzen da, amaiera maldatsu baten ondoren. Ez da, beraz, beste kale edo plaza batean amaitzen; ibilgailuentzat irteerarik gabeko kalea da.

Orain kale hau dagoen lurretan zegoen, garai batean, **Amara** izeneko baserria. Eraikin horrek eman zion gerora izena kale honi eta Amara auzo osoari.

Eraikinak
---------

Kale honetan daude, besteak beste, Amara Zaharreko udal pilotalekua eta Santiago Apostoluaren parrokia.

Iruditegia
----------

* Amara kalearen goiko zatia elurretanAmara kalearen goiko zatia elurretan
* Santiago Apostoluaren parrokiaSantiago Apostoluaren parrokia
* Amara kaleko pilotalekuaAmara kaleko pilotalekua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253311

 |

* Wd Datuak: Q12253311