**Pirinioetako autobia** Nafarroako eta Espainiako autobia bat da, Iruñea eta Jaka lotzen dituena eta, eskala txikiagoan, Euskal Herria eta Katalunia **A-23** eta **A-22** bidez.

Nafarroako Gobernuak eraiki zuen 2005 eta 2012 urteen artean N-240 errepidearen trazadura zaharraren gainean, Iruña eta Esa arteko eta gaur egun NA-2420 errepidea. Bestalde, Espainiako Gobernuak ia ez du bere zatia gauzatu gaur arte, zatiaren erdia baino gehiago eraiki gabe baitago.

Historia
--------

N-240 errepideak Tarragona eta Bilbo lotzen zituen Lleida, Uesca, Iruña eta Gasteiztik. A-10 autobidea eraiki ondoren, Nafarroako Gobernuak beste bi autobide eraikitzea planifikatu zuen:A-12 eta A-21.

Horrela, pixkanaka-pixkanaka, azpiegituraren etorkizuneko ibilbidea zehaztu zen, Iruñetik abiatu eta Espainiako mugaraino iritsiko zena, Zangozatik gertu. Hortik Espainiako Gobernua arduratuko litzateke azpiegitura Uescaraino jarraitzeaz. Horretarako bi formula zeuden: Jakara arte eta gero Uescara **A-23** tik, kostuak aurreztuz, edo zuzenean Uescara  **A-132**  errepidea, alternatiba garestia baina laburra. Azkenean, kosturik txikieneko aukeraren alde egin zuen.

Autobiaren Nafarroako zatia eraikitzeko eta ondoren ustiatzeko kontratua administrazio-emakida bidez esleitu zen, gehienez ere 30 urterako (iraungitze-data 2039), itzalpeko bidesariaren modalitatearen bidez. Erabiltzaileek ez dute ordaindu beharrik izango, eta Nafarroako Gobernuak aldian-aldian ordainduko dizkio tarifak emakidaren sozietate titularrari, trafikoaren eta azpiegituraren erabilgarritasunaren arabera.

Sozietate emakidadunak *Autovía del Pirineo, S.A.* du izena, eta honako hauek osatzen dute: *Construcciones Mariezcurrena S.L.*, *Construcciones Luciano Elcarte S.L.* eta *Iridium Concesiones de Infraestructuras S.A.*, Grupo ACS eraikuntza-enpresaren emakidaduna.

Nafarroako zatia XXI. mendean hasi zen lanean, A-12 errepidearekin batera, baina lehentasun handiagoa eman zitzaion lehen azpiegitura horri. Hala ere, horrek ez zuen eragotzi 2005ean lehen zatia irekitzea, Noain eta Imarkoain artean, eta urtebete geroago, 2006an, hurrengoa, Elo arte.

2008an kateatu zuen azpiegitura Izkoraino luzatuko zuen zatia eta bi urte gehiago itxaron behar izan zen, 2010era arte, Irunberriko lurretatik autobia ikusteko. Azkenik, 2012an, Ledeako eta Esako tunelak eraiki ziren, eta horiei esker iritsi zen autobia Euskal Herriko mugaraino.

Hala ere, Espainiako zatia ez zegoen batere garatuta. Denbora horretan guztian, 8 kilometro baino ez zituzten ireki, Nafarroako zati osoaren aurka 2012an. Gainera, zati horiek, Artieda eta Villa-reyal d'a Canal artekoak, uharte bat ziren, ez baitzuten beste zatirik lotzen.

Egia da tartean, azpiegitura hori Berdungo kanalean sartzen da. Pirinio aurreko mendilerroen eta Pirinioen artean dago, ekialdetik mendebaldera. Inguru honetako material nagusia margak dira, itsas jatorri sedimentario oso deleznabagarria duen materiala, non amildegi sakonak sortzen diren, eraikuntza garestitzen dutenak. Gainera, nukleo txikiak eta gurdi-ardatzak sakabanatuta daudenez, lotune ugari egin behar dira, azken kostua ere igoko dutenak.

Era berean, neguko izozteak eta elurteak ahalik eta txikienak izan daitezen, Berdungo kanalaren iparraldetik joan behar du autobiak, eguzki-argi gehien izateko, eta, aldi berean, Esako urtegiaren zatiak mendi-hegaletatik gora egin behar du, ur-lamina gainditzeko.

Hala ere, erritmo espainiarrak oso motel jarraitu zuen, hiru urte geroago 2 kilometro ireki zituelarik. Orduan, lan eta kontratu guztiak geldiarazi ziren, baina 2018ra arte ez ziren lanean hasi. Horrela, 2019an Puent d'a Reina de Chaca eta Jaka artean beste bi tarte ireki ahal izan ziren.

2020. urtearen hasieran, hiru zati zeuden lehiatzeke: Tiermas ↔ Zigoze (gutxienez 2008tik lanetan), Villa-reyal d'a Canal ↔ Puent d'a Reina de Chaca eta Mendebaldeko Jaka ↔ Iparraldeko Jaka (azken biak lanak hasi ere egin gabe).

Tarteak
-------


| Izena | Tarteunea | Egoera (2022) | Luzera (km) |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Iruña  **AP-15**  **A-15** - Noaingo Lotura | 2005 | 1,2 |
|  | Noaingo lotura - Monreal | 2006 | 8,9 |
|  | Monreal - Izko | 2008 | 12,2 |
|  | Izko - Judasen Benta | 2010 | 7,3 |
|  | Judasen Benta - Esa | 2012 | 10,1 |
|  | Esa - Nafarroa/Aragoi(Zaragoza) muga | 2012 | 5,8 |
|  | Nafarroa/Aragoi(Zaragoza) muga - Tiermas | 2013 | 4,4 |
|  | Tiermas - Zigoze | Lanean: (Lan amaitzea: 2023an) | 6,6 |
|  | Zigoze - A-1601 | 2015 | 2,5 |
|  | A-1601 - Barranco de Colladas | 2011 | 2,9 |
|  | Barranco de Colladas - Zaragoza/Huesca muga | 2011 | 5,4 |
|  | Zaragoza/Huesca muga - Puente la Reina de Jaca | Proiektua bukatuta (lanak lizitatzea falta da) | 11,63 |
|  | Puente la Reina de Jaca - Santa Cilia | 2019 | 7,2 |
|  | Santa Cilia - Jaka Mendebaldea | 2019 | 9 |
|  | Jaka Mendebaldea - Jaka Iparraldea  **A-23** | Proiektua bukatuta (lanak lizitatzea falta da) | 8 |

Ibilbidea
---------


| Abiadura | Ikurra | Irteera | Errailak | Irteera izena (Jakako norabidea) | Irteera izena (Iruñako norabidea) | Errailak | Lotzen duen errepidea | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |    |   |  | Pirinioetako Autobiarenhasiera  | Pirinioetako Autobiarenamaiera  |   |  **A-15**  **AP-15** |  |
|  |   |   |   | Noaingo Zerbitzugunea  |  |   |   |  |
|  |   | **10**  |   | DorreZabalegiZulueta  | Dorre  |   |  **NA-2420** |  |
|  |   | **13**  |   | Elortz  | ElortzZuluetaZabalegi  |   |  **NA-2420** |  |
|  |   | **16**  |   | UrrotzArrizabalagaElo  | UrrotzArrizabalaga  |   |  **NA-234**  **NA-2420**  |  |
|  |   | **22**  |   | GetzeAltzorritzIdotzinAbintzao  | GetzeAltzorritzEloIdotzin  |   |  **NA-2420**  |  |
|  |   | **28**  |   | Izko  | IzkoAbintzao  |   |  **NA-2420**  |  |
|  |   | **35**  |   | KasedaOibarIrunberri **Irunberriko arroila**  **Arbaiungo arroila** **Larra-Belagua**  **Erronkariko ibarra** **Iratiko oihana**  **Zaraitzuko ibarra**  | IrunberriOibarKaseda **Irunberriko arroila**  **Arbaiungo arroila** **Larra-Belagua**  **Erronkariko ibarra** **Iratiko oihana**  **Zaraitzuko ibarra**  |   |  **NA-534**  **NA-150**  |  |
|  |   | **36**  |   |   |  **Portal del Pirineo**Nardoze Alduate  |   |  **NA-2420**  |  |
|  |   | **42**  |   | Ledea  | Ledea  |   |  **NA-2420**  |  |
|   |   |   |   | Ledeako tunela 945m  | Ledeako tunela 945m  |   |   |  |
|  |   | **47**   |   | Esa **Xabier**  **Leireko monasterioa**   | Esa **Xabier**  **Leireko monasterioa**   |   |  **NA-2420**  |  |
|   |   |   |   | Esako tunela 1648m  | Esako tunela 1648m  |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|  |   | **56**  |   | Jaka  |   |   |  **N-240**  |  |
|  |   |   |   | Jaka jarraitzen du  **N-240**  |   |   |  **N-240**  |  |
|  |   |   |   |   | Iruña jarraitzen du  **N-240**  |   |  **N-240**  **A-137**  |  |
|  |   | **65**  |   | ArtiedaSause  | ArtiedaSause  |   |  **A-1601**  |  |
|  |   | **71**  |   | Asso-Veral  | Asso-VeralMiramont  |   |   |  |
|  |   |   |   | Jaka jarraitzen du  **N-240**  |   |   |  **N-240**  |  |
|  |   |   |   | Fago - Jaka obretan/proiektua  | Fago - Jaka obretan/proiektua  |   |   |  |

Zirkulazioa
-----------

Autobia honek ez du saturazio-zantzurik. Izan ere, zirkulazioa arina izaten da beti, noizean behin ezusteko txikiren bat izan ezik.

### Trukagailuak

Autobia trukagailu battik igarotzen da:

* Noaingo trukagailua (A-15 earen konexioa, 8. irteera)

### Tarte sentikorrak

Ez dago tarte sentikorrak autobian.

### Zerbitzuguneak

Autobiak zerbitzugune hauek ditu:

* Noaingo zerbitzugunea (8. irteera)

Autobiak atsedengune hauek ditu:

* autobiak ez du seinaleztatutako atsendegunerik

### Begiratokiak

Gaur egun, autobiak ez du seinaleztatutako begiratokirik.

### Kamerak

Autobiak kamera bat ditu puntu hauetan:

* Esako tunela

### Radar finkoak

Gaur egun, ez dago radar finkorik instalatuta autobian.

Irudiak
-------

* 22. irteera, Ibargoitin22. irteera, Ibargoitin
* Autobia Izkoko ingurunetanAutobia Izkoko ingurunetan
* Espainian amaitu gabeko tarteaEspainian amaitu gabeko tartea
* 65. irteera, Asso-Veralen65. irteera, Asso-Veralen
* Esako tunelaEsako tunela

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** IRUÑA, DN.  (). «Nafarroako Kutxa eta Nafarroako Rural Kutxa, Pirinioetako Autobidea finantzatzen dutenen artean | Egunkari de Navarran kultur aktualitateari buruzko azken berriak» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2020-09-29).
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  .
6. 1 2  .
7. ↑  .
8. ↑  .
9. ↑  .
10. 1 2  .
11. ↑  .
12. ↑  .
13. ↑  .
14. ↑  .
15. ↑  Autobideko seinaleak
16. ↑  Nafarroako Errepideen Sareko Atsedenguneak - Nafarroako Gobernua
17. ↑  Nafarroako Errepideen Sareko Begiratokiak - Nafarroako Gobernua
18. ↑  Zizur Nagusiko kamara - Nafarroako Gobernua
19. ↑   «Nafarroa» *www.dgt.es* (Noiz kontsultatua: 2020-06-02).

Ikus, gainera
-------------

* Nafarroa Garaiko errepideen sarea
* A-15
* AP-15
* **A-23**

Kanpo estekak
-------------

* Nafarroako Errepideen Sareko Nafarroako Gobernuko webgunea
* Nafarroako Errepideen Sareko gorabeherako mapa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q789257
* Commonscat Multimedia: Autovía A-21

---

* **Lekuak**
* OSM: 405060

 |

* Wd Datuak: Q789257
* Commonscat Multimedia: Autovía A-21

| * i
* e
* a
 Euskal Herriko autobideak |
| --- |
| A-1 • AP-1 • A-8 • AP-8 • A-10 • A-12 • A-15 • AP-15 • A-21 • A-63 • A64 • A-68 • AP-68 • A-636 • BI-631 • BI-636 • GI-11 • GI-20 • N-124N-622 • N-624 • N-633 • N-636 • N-637 • PA-30 • PA-31 • PA-32 • PA-33 • PA-34 • VG-11 • VG-41  |

| * i
* e
* a
 Nafarroako garraioa |
| --- |
| Errepideak | Nafarroa Garaiko errepideen sarea • Nafarbide • Nafarroa Garaiko herri errepideak |
| Autobusak | Eskualdeko Hiri Garraioa • Nafarroako Hiriarteko Garraioa • Lizarrerria Bus • Tafallako hiribusa • Tuterako hiribusa |
| Burdinbideak | Zaragoza — Altsasu burdinbidea • Iruña — Donostia burdinbidea • Madril — Hendaia burdinbidea • Castejon — Bilbo burdinbidea |
| Aerodromoak | Iruñea-Noain aireportua • Berbintzanako aerodromoa • Ororbiako aerodromoa • Sesmako aerodromoa • Tutera-Aguasalada aerodromoa • Zangozako aerodromoa • Irunberri • Bardeak • Ablitas |
| Bizikleta | Iruñeko Bidegorrien sarea |
| Taxi | Taxi Iruñerria |
| Proiektuak | Zaragoza — Iruña — Euskal Y burdinbidea • Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioaren Sare Nagusia |