Eldorado Jones bere asmakizunaz
Eldorado Jones-ek sortutako hegazkin-isilgailua.
**Eldorado Jones** (Palmyra, Missouri, AEB, 1860 - 1932)  Estatu Batuetako asmatzaile ospetsua izan zen **hegazkinen isilgailua** sortu zuelako, nahiz eta bere asmakizunen artean **plantxa elektriko bat** edo **esekitoki tolesgarri bat** ere izan, 1913an *Eldorado Inventions* sortu zuena, 40 urtetik gorako emakumeak bakarrik kontratatzen zituen enpresa bat.   Burdinarekin egindako lanari esker, «*Burdinazko emakume*a» ezizena jarri zioten.

Lehen urteak
------------

Jones 1860an jaio zen Palmyran, Missourin (Estatu Batuak); urte batzuk geroago, familia St. Louisera joan zen bizitzera, eta aitak utzi egin zituen. Jones irakasle gisa hasi zen lanean, baina ez zitzaion gustatu; gero, aseguruen salmentan ere aritu zen, baina laster ohartu zen bere asmatzaile-soldata handiagoa zela, beraz, asmatzailea izatea erabaki zuen.

Jardunean emandako urteak
-------------------------

1919an New Yorkera joan zen, inbertitzaile bila, bere proiektu handi eta garrantzitsuenetako bati forma emateko: hegazkinen motorrarentzako isilgailua. Bere asmakizuna lehen aldiz Roosevelt Field aireportuan probatu zenean, *The New York Times* egunkariak bere mekanismoari buruz esan zuen *oso garrantzitsua izan* zitekeela etorkizuneko aeronautika amerikarrarentzat, hegazkinaren potentzia murriztu gabe zarata murrizten zuelako. 

*Popular Science*-k 1931n jakinarazi zuenez, isilgailuak zarata murriztu zuen boterea murriztu gabe. Urte horretan bertan, *Modern Mechanics and Inventions/ Mekanika Modernoa eta Asmakuntzak* honela deskribatu zuen: "hegazkin-motorrentzako lehen ihes-isilgailu arrakastatsua". Mufflerrak "zenbait gurpil txiki" erabili zituen, soinu-uhinak "mastekatzen" dituztenak eta ihes-gasen igarotzea atzeratzen dutenak motorraren gainean itzulera-presio bidegaberik sortu gabe.

Ordura arte, hegazkinen zarata jasanezina eta beldurgarria izan zen, eta oso zaila zen hegazkin militarrek ezusteko erasoak egitea. Jonesek 1923an lortu zuen patentea eskuratzea, baina ez zuen ia bazkide kapitalistarik aurkitu asmakizuna merkaturatzeko.

Bizitza pertsonala eta heriotza
-------------------------------

Jonesek ez zen inoiz ezkondu, beti izan zuen harreman oso tirabiratsua gizonekin, uste baitzuen izaki meskinoak zirela, eta honako hau gomendatu zien emakumeei:

> *Ez ahaztu* *haiek ustiatzeaz.* *Zuek egiten ez baduzue, haiek egingo dute.*
> 
> 

Egia esan, porrot egin zuen, eta bere asmakizunengatik errekonozimendua eta loria lortu gabe. Garai hartako prentsak 1932an hil zela jakinarazi zuen, honako titular honekin:

> *Indigentzian hildako asmatzailea*.
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Eldorado Jones» *ETHW* 2020-04-02 (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
2. ↑   **(Ingelesez)** «El Dorado Jones Biography - Biography of El Dorado Jones» *Poem Hunter* (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
3. 1 2   **(Ingelesez)** «WOMAN INVENTOR DIES IN POVERTY; El Dorado Jones Spent Recent Years Seeking Backing for Airplane Muffler. HAD FACTORY IN ILLINOIS Employed Only Women Over 40 -- Past 70 When She Came Here -- Got Charity From City.» *The New York Times* 1932-11-27 ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
4. ↑   **(Ingelesez)** «Reading Times from Reading, Pennsylvania on November 29, 1932 · Page 5» *Newspapers.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
5. ↑   **(Ingelesez)** «The Palmyra Spectator from Palmyra, Missouri on July 5, 1939 · Page 6» *Newspapers.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
6. ↑   «Popular Science Monthly, Vol. 92 : Bonnier Corporation : 9780365340867» *www.bookdepository.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
7. ↑   Edgar Rice Arnold, Major H. H..  (1929-01-01). *Modern Mechanics and Inventions, February, March, April 1929.*  Fawcett Publications (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
8. ↑   Dorado, Jones El.  (1923-11-06). *Muffler.*  (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).

Kanpo estekak
-------------

* Eldorado Jones (ingelesez, Wikipedian).
* https://web.archive .org/web/20161220082342/http://digging-history.com/2014/01/27/mothers-of-invention-eldorado -jones-airplane-muffler/
* https://eldoradojikoak.wordpress.com/2015/09/06/finding-eldorado -my-search-for-the-iron-lady/

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5351187
* Commonscat Multimedia: Eldorado Jones

---

* **Identifikadoreak**
* Open Library: OL5261803A

 |

* Wd Datuak: Q5351187
* Commonscat Multimedia: Eldorado Jones