**María Jesús Pagés Madrigal**, ezaguna **María Pagés** izenez (Sevilla, 1963ko uztailaren 28a) flamenko koreografoa da. 2002an Dantzako Sari Nazionala jaso zuenSorkuntza kategorian, eta, 2014. urtean, Arte Ederretako merezimenduaren Urrezko Domina Dantza modalitatean. Biak Espainiako Kultura Ministerioak eman zituen, eta 2022an Arteen Asturias Printzesa saria jaso zuen. 2019an, Fuenlabradako María Pagés Koreografia Zentroa sortu zuen, El Arbi El Hartirekin batera.

Biografia
---------

Lau urte zituela dantzan hasi zen, bere familian aurrekari flamenkorik izan ez arren. Aita matematikaria zen, Eivissarra, eta ama, Sevillako enpresaburua. Hamabost urte zituela Balet Nazionalaren Eskolara joan zen, eta hogeitik aurrera munduan zehar ibili zen SESBetik Japoniara eraman zuten biretan.

Bere ibilbide profesionala Antonio Gadesen konpainiarekin hasi zuen. Carlos Sauraren *Carmen*, *El Amor Brujo* eta *Flamenco* filmetan parte hartu zuen. 1990. urtean *María Pagés konpainia* sortu zuen eta, ordutik, honako lan koreografiko hauek egin ditu: *Sol y Sombra* (1990), *De la luna al viento* (1994), *El Perro andaluz*. *Burlerías* (1996), *La Tirana* (1998), *Flamenco Republic* (2001), *Canciones antes* *de* una *guerra* (2004), *Sevilla* (2006), *Autorretrato* (2008), *Flamenco y Poesia* (2008), *Dunas* (2009). 2010ean, María Pagés-ek El Arbi El Harti idazle marokoarra sartu zuen bere taldean; harekin batera, *Utopia* (2011), *Casi divina, leve* (2012), *La alegría de los niños* (2013), *Siete Golpes y un camino* (2013), *Yo, Carmen* (2014), *Óyeme con los ojos* (2014), *No dejes que termine el día* (2015), *Visages* (2016), *Una oda al tiempo* (2017), *Como el aire que respiramos* (2018), *Alegrías* (2019), *Damas de la memoria* (2019), *Fronteras* (2019), *Entremos en el jardín* (2020), *Paraíso de los negros* (2020), *Tribulaciones de Simbad* (2021), *Una Oda a la Flor del Naranjo* (2022) eta *De Sheherezade* (2022), besteak beste.

Ibilbidea
---------

Urte hauetan, Konpainia munduko agertoki onenetan eta ospetsuenetan egon da. 2005eko urrian, María Pagés konpainia izan zen Salamancan egindako Iberoamerikako Gailurraren inaugurazio-ekitaldiaren arduraduna. Inaugurazio-ekitaldian, José Saramagoren *"Ergo uma rosa*" poema bati buruzko koreografiaren estreinaldia sartu zuen.

Nazioartean, arte flamenkoaren kontzeptu estetikoarengatik da ezaguna. María Pagések mugagabetzat hartzen du artea, eta munduko dantzaren panoraman garrantzi handiko lekua hartu du.

Hizkuntza flamenkoaren funtsezko kodeak erabiliz eta haren barruan eta kanpoan ikertuz, María Pagés-ek kultura-desberdintasunak gainditzen ditu, sinetsita baitago arte-trukeek gizakien arteko ulermen handiagoa ahalbidetzen dutela. Bere hitzetan, flamenkoa adibide argia da: kulturen, arrazen eta erlijioen arteko elkarketak oihartzun komuna sor dezake.

Bere kolaborazio zinematografikoen artean, Carlos Sauraren *Carmen*, *El Amor Brujo eta* *Flamenco* filmetan eta José María Sánchezen *La Bella Otero* eta *Hemingway, Fiesta y Muerte* filmetan parte hartu zuen.

1995ean, María Pagések *Riverdance* estreinatu zuen. *The Show*, artista gonbidatu eta koreografo gisa, munduko antzoki garrantzitsuenetan aritu zen, besteak beste, New Yorkeko Radio City Music Hall, Chicagoko Auditoriuma, Los Angelesko Pantages Theatre, Bostongo Wang Center, Torontoko Hummingbird Theatre, Sidneyko Entertainment Center, Dublineko The Point eta Londreseko Labatt's Apolon.

María Pagések *Ilusiones FM* pieza sortu zuen Espainiako Balet Nazionalerako, José María Sánchezen gidoi eta zuzendaritzapean. 2002ko abenduaren 20an estreinatu zen Madrilgo Zarzuela antzokian.

María Pagés Madrilgo Erkidegoko Kultura Kontseiluko kidea da.

Mijaíl Barshnikovek 2007an New Yorkeko BACen (Baryshnikov Arts Center) dantzatzera gonbidatu zuen Maria. 

2009ko urrian, Madrilgo Errege Antzokiak María Pagés konpainia programatu zuen bere dantza-denboraldian. Halaber, Plácido Domingorekin lan egin zuen, eta bere sorkuntzetako bat *Dunas* ikuskizuna izan zen, Sidi Larbi Cherkaoui koreografo belgikarrarekin batera. Dantzako bi izar horiek elkarrizketa bat ezartzen dute eta flamenkoa eta dantza garaikidea partekatzen dituzte.

2010eko urtarrilean, María Pagés arduratu zen Madrilgo Errege Antzokian izan zen *Europar Batasuneko Espainiaren Presidentziaren* Inaugurazio Gala sortu eta zuzentzeaz. Horretarako, Tamara Rojorekin batera dantzatu zuen koreografia berezia sortu zuen.

2011ko urrian, *Utopia* ikuskizuna estreinatu zuen Asturiasko Oscar Niemeyer Nazioarteko Kultur Etxean. pertsonalki ezagutu zuen Oscar Niemeyer arkitekto brasildarraren lanean oinarrituta dago. Lan horrengatik jaso zuen *2012ko Jerezko* Zinemaldiko Publikoaren Saria. Lan horrekin munduan zehar ibili zen.

Bestalde, Konpainiak gero eta denbora, ahalegin eta baliabide gehiago eskaintzen dizkio lan sozial eta solidarioari, besteak beste, haurrentzako ospitaleetan edo tratu txarrak jasaten dituzten emakumeentzako harrera-zentroetan. Espiritu horrekin, 2013an, María Pagések eta El Arbi El Hartik *La alegría de los niños* sortu eta estreinatu zuten. María Pagés Compañíak, herritarren printzipioen prestakuntzan eta aniztasunarekiko errespetuaren eta talde-lanaren sustapenean dantzak izan dezakeen eginkizunaz konbentzituta, ikuskizun interaktibo hau jarri zuen abian, familientzat pentsatua eta garatua, eta, hain zuzen ere, ikusle berrien bila jarri zuen indarra. Orduz geroztik, konpainiari bira nazionaletan eta nazioartekoetan laguntzen hasi zen ikuskizuna da, gainera, beste eremu eta espazio batzuetan aurkezten da. Fukushimako zentralean istripu nuklearra izan ondoren, María Pagések, El Arbi senar eta kolaboratzailearekin batera, bira bat egin zuen Japonian. Horretarako, antzerki bat ireki zuten zentral nuklearretik gertu. Mariak berak zioenez, «e*gin dugun gauzarik ederrenetako bat izan zen.* *Hirurehun eta berrogeita hamar bat haur etorri ziren gurasoekin eta aitona-amonekin*».

2014. urtean, *Óyeme con los ojos* bere nortasunari buruzko hausnarketa egiteko balio izan zion, autore laiko eta erlijiosoen mistizismotik abiatuta, Sor Juana Inés de la Cruz poetisa mexikarraren "*Sentimientos ausentes*", eta El Arbiren "*Conciencia y deseo*" bertsoak abiapuntu hartuta.

2017. urteko azaroan, *Una **oda** al tiempo* lana sortu zuten, hau da, iheskortasun, iraunkortasun eta eternitateari buruzko koreografia flamenkoa. Bere nortasun poliedrikotik eta bere ezaugarri den sormen sinkronikotik abiatuta, eta lau neska-dantzarik, lau mutil-dantzarik eta zuzeneko zazpi musikarik lagunduta, Maria Pagés-ek bere konpainiako kide bakoitzaren berezitasuna, jatorriaren garaian, bizitzan egotearen poztasuna, euforia, maitasuna, desira, edertasuna, baina melankoliaren garaia ere kontatzen du, norberarengan uzkurtzearena, beldurrarena, gerrarena eta giza memoriarena, gure onena aukeratzeko espazio etiko gisa.Flamenkoaren ondare koreutikoa ikertu, transmititu eta sustatzeko behar etikoaz konbentzituta, El Arbi El Harti idazle marokoarrarekin batera Fuenlabradako María Pagés Koreografia Zentroa sortu zuen, 2018ko azaroan inauguratua.

Ikuskizunak
-----------

Hona hemen proiektu batzuk:

* *Sol y sombra* (1990)
* *De la luna al viento* (1994)
* *Riverdance* (1995-1996)
* *El perro andaluz, Burlerías* (1996)
* *La tirana* (1998)
* *Flamenco Republic* (2001)
* *Ilusiones FM* (2002)
* *Canciones, antes de una guerra* (2004)
* *Sevilla* (2006)
* *Autorretrato* (2008)
* *Flamenco y Poesía* (2008)
* *Dunas* (2009)
* *Mirada* (2010)
* *Utopía* (2011)
* *Siete golpes y un camino* (2014)
* *Yo, Carmen* (2014)
* 2014: Óyeme con los ojos
* 2014: No dejes que termine el día
* 2016: Visages
* 2017: Una Oda al tiempo
* 2018: Como el aire que respiramos
* 2019: Alegrías
* 2019: Damas de la memoria
* 2019: Fronteras
* 2020: Entremos en el jardín
* 2020: Paraíso de los negros
* 2021: Las tribulaciones de Sinbad
* 2022: Oda a la flor del naranjo
* 2022: De Scheherezade

Filmografia
-----------

Orrialde hauek agertu dira zineman eta telebistan:

* *Miradas 2* (Televisión) (2010–11)
* *A escena* (Televisión) (2010)
* *Ànima* (Serie de televisión) (2009)
* *Plácido y la copla* (TV movie) (2008)
* *La mandrágora* (Televisión)(2006)
* *The Late Late Show* (serie de televisión) (2003)
* *Riverdance: The New Show* (1996)
* *Riverdance: The Show* (1995)
* *Flamenco* (1995)

Sariak
------

* 1996 - ADE Koreografiako Sari Nazionala.
* 2002 - Dantzako Sari Nazionala - Sorkuntza.
* 4 Giraldillo Sariak - Arte Flamenkoaren XIII. Biurtekoa.
* 2004 - Leonide Massine saria - Italia.
* VI. Flamenko Sariak Gaur 2005 - interpretea / ikuskizuna.
* 2006 - Kultura Bizia Saria.
* 2007 - Madrileko Komunitateko Kultura Saria 2007
* 2009 - 2009ko Jerezko Zinemaldiko Publikoaren Saria
* 2011 - Andaluziako domina 2011
* 2011 - 2011ko Terenci Moix Nazioarteko Saria
* 2011 - 2011ko Butaca saria Espainiako Antzerki Produkzio Onenari
* 2012 - 2012ko Jerezko Zinemaldiko Publikoaren Saria
* 2014 - Merituaren Urrezko Domina Arte Ederretan 2015
* 2015 - Nazioarteko Dantza Ikuskizun Onenaren saria, Txileko Santiagon
* 2022 - Arteetako Asturiasko Printzesa saria

Erreferentziak
--------------

1. ↑  José Luis Navarro García: *Historia del Baile Flamenco*, Volumen IV. Signatura ediciones, Sevilla, 2010. ISBN 978-84-96210-73-8. p 103
2. ↑    *Premio Nacional de Danza.* .
3. ↑   Intxausti, Aurora.  (2002-11-05). *María Pagés, en creación, y Ángel Corella, en interpretación, premios nacionales de Danza.*  ISSN 1134-6582..
4. ↑    *Medallas de Oro al Mérito en las Bellas Artes 2014.* .
5. ↑   «Inicio - Actividades y Agenda - Entrega de las Medallas de Oro al Mérito en las Bellas Artes 2014» *www.casareal.es*.
6. 1 2   IT, Desarrollado con webControl CMS por Intermark. «Carmen Linares y María Pagés, Premio Princesa de Asturias de las Artes - Noticias - Área de Comunicación y Prensa» *Fundación Princesa de Asturias*.
7. ↑   García, Pilar.  (2019-02-12). «El Centro María Pagés de Fuenlabrada retrasa su apertura hasta marzo» *Cadena SER*.
8. ↑   **(Gaztelaniaz)** Jerez, Diario de.  (2011-11-28). «El Ballet Flamenco de Andalucía abrirá el XVI Festival de Jerez» *Diario de Jerez* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
9. ↑   **(Gaztelaniaz)** «María Pagés: tradición y vanguardia envueltas en fuego» *nuestrotiempo.unav.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
10. ↑   «María Pagés — Danza.es» *www.danza.es* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
11. ↑    *María Pagés: "El flamenco es tan catalán como andaluz o castellano".* .
12. ↑    *Espectáculos María Pagés Compañía.* .
13. ↑    *'Dunas' de María Pagés y Sidi Larbi Cherkaoui, en los Teatros del Canal, Los días 23, 24 y 25 de mayo en la Sala Roja.* .
14. ↑   «María Pagés Madrigal. Danza. Biografía y obras en España es cultura.» *www.xn--espaaescultura-tnb.es* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
15. ↑    *Utopía - Una creación de María Pagés, Teatro Español.* .
16. ↑   **(Gaztelaniaz)** Jerez, Diario de.  (2012-03-13). «María Pagés se alza con el Premio del Público del Festival de Jerez» *Diario de Jerez* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
17. ↑   **(Ingelesez)** Tanaka, Nobuko.  (2013-05-17). «Flamenco queen shares 'Utopia'» *The Japan Times* (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
18. 1 2   Iriarte, Miguel Ángel.  (septiembre-diciembre 2017). «María Pagés: Tradición y vanguardia envueltas en fuego» *Nuestro tiempo: revista mensual de cuestiones actuales* (Pamplona) LXII (696): 18-25..
19. ↑    *Maria Pages Biography.* .
20. ↑    *María Pagés - Biografía.* .
21. ↑  Díaz felicita a Manolo Sanlúcar, Manuel Benítez 'El Cordobés' y María Pagés por sus Medallas a las Bellas Artes

Kanpo estekak
-------------

* María Pagésen gune ofiziala.
* María Pagési elkarrizketa Teatros del Canal *blogean*.
* La **Carmen** de María Pagés: "*Gure flamenkoa*" Irrati Klasikoaren 2016ko irailaren 13ko emanaldia, José *María* Veláz-Gaztelurekin.
* *María Pagés* *Jerezko* Zinemaldian: otsailaren 23ko emanaldia. 2017koa, *Gure flamenkoa*.
* El tiempo de *María* Pagés: Nuestro flamenco. 2018ko abuztuaren 30ean emana.
* *María Pagés Zentro Koreografikoa*, 2019ko azaroaren 21eko Nuestra flamenco: María Pagés eta El Arbi El Hartik aurkezten dute Fuenlabradako zentro koreografiko hori.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3296463
* Commonscat Multimedia: María Pagés

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9448134
* ISNI: 0000 0001 1946 4866
* BNF: 14213369s (data)
* GND: 1251285562
* LCCN: no97025817

 |

* Wd Datuak: Q3296463
* Commonscat Multimedia: María Pagés