recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau Bizkaiko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Fika (argipena)».*

**Fika** Gamiz-Fika udalerri bizkaitarraren auzoa da, 1928ko fusioa arte berezko udalerria osatzen zuena. Gaur egun, BI-3102 errepideak herria lotzen du alde batetik Ergoienekin (Gamiz-Fikako herriburua) eta bestetik Astorekarekin (Larrabetzu).

Herritarrei "fikatar" deitzen zaie.

Mugakideak
----------

Iparraldean Ergoien herrigunea, hegoaldean Alegria auzunea, ekialdean Legarreta auzunea eta hego-mendebaldean Lezama eta Zamudioko udalerriak mugakide ditu.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Udalerri gisa agertzen den azken erroldan (1920koan) 374 biztanle eta 76 etxe zituen. INE estatu espainiarreko estatistika-erakunde ofizialak ez ditu **Fika** eta Gamizeko biztanleria-datuak bereizita eskaintzen, beraz ez dago populazio-kopuruak zehatz ematerik.

Jakingarriak
------------

1427koa dugu herriaren lehen testigantza, eta 1558an alkatea Juan Perez de Landaverde zen.

Auzo nagusiari Elexalde deitzen zaio, 294 biztanle zituena 2008an, eta bertan dago ikusteko modukoa den San Martin eliza, 1500 inguruan eraikia.

Jaiak
-----

Maiatzaren 15ean ospatzen dira Fikako jaiak.

Ikus, gainera
-------------

* Mungialdea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Gamiz-Fikako udal webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Gaztelaniaz)** Fika 1842tik aurrera izandako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257871
* Commonscat Multimedia: Fika (Gamiz-Fika)

---

 |

* Wd Datuak: Q12257871
* Commonscat Multimedia: Fika (Gamiz-Fika)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Fikzioa, telebistan,** irudimenezko errealitate batean oinarritutako narrazioa da, non fikziozko pertsonaiek hartzen duten parte. Fikziozko narrazioa ahots zein idatzizkoa eta literatura, antzerki nahiz zinemakoa izan daiteke. Hau da, genero hau simulazioarekin erlazionatzen da, fantasiaren ilusioarekin edota paradoxa zein gezurrarekin. Oinarrian, asmatutako istorio baten aurkezpena da non publikoak aurkeztutakoa sinets dezakeen. Eskuarki ez da zuzenean emititzen, aldez aurretik grabatutako produktua baita.

Telebisten parrilletan, generoen artean fikzioa da zalantzarik gabe ordu gehien lortzen dituena. Egunaren eta orduaren gorabeheran aldatzen da fikzioaren presentzia telebistan, baina, orotara, programazioaren %30-35 artean hartzen du Hego Euskal Herrian.

Azpigeneroak
------------

* Telefilmak
* Telenobelak
* Telesailak
* Marrazki bizidunak
* Gazteentzakoak
* Zine luzea
* Bestelakoak

Frantziako Ikus-entzunezkoen Kontseilu Gorenak (CSA) sailkapen hau egiten du:

* Film laburrak
* Telefilmak
* Antzerkia
* Jarraikortasun argumentaleko telesailak
* Jarraikortasunik gabeko telesailak
* Telenobelak
* Sit-comak
* Formatu handiko telesailak
* Marrazki bizidunak
* Minitelesailak
* Bestelakoak

Espainiako kontsumo-datuak
--------------------------

TNSren arabera, Espainian kontsumitzen den fikzio gehiena Estatu Batuetatik ekarritako produktuak dira. Hau da, Espainiako telebista kateetako fikzioaren % 55 Ameriketako Estatu Batuetako produkzioari dagokio; % 25, kateen beren produkzioari; % 7, Europako produkzioari; eta % 13, munduko gainerako herrialdeetako produkzioari.

Fikzioa (film luzeak eta telefilmak, gehienbat) oso erabiliak dira parrillako hutsuneak bete ahal izateko, adibidez, programa batek arrakasta lortzen ez duenean eta zer sartu aukeratzen den bitartean. Gainera, genero honek beste edozeinek baino hobeto ahalbidetzen du errepikapena. Telesail edo pelikulen kasuan, adibidez.

Oro har ez dago genero honetarako ikusle zehatzik, formatu bereziak salbu: umeentzako produktuak, esaterako. Besteak orotariko publikoari zuzendutakoak izaten dira.

Oro har, fikzioak leku handia du telebista orotarikoan. Nahiz eta hainbat generotan sailkatzen den, Espainiako kate guztietan telesaila nagusitzen da. Adibidez, Cuatrok, fikziozko telesailak edukitzeaz gain, badirudi fikzioari oraindik garrantzi handiagoa ematen diola: izan ere, zientzia-fikziozko generoaren inguruko kontakizun eta liburuak egokitu dituen serie bat aparte emititzen du (*Maestros de la Ciencia Ficción*). ETB3ren kasuan, aldiz, fikzioa bereziki marrazki bizidunetan ageri da.

Fikzioa telebistan
------------------

Hego Euskal Herrian gehien ikusten diren orotariko telebista kanalak, fikzioak 2009an izan zuen presentzia ehunekotan adierazita:

* La 1: % 18,9
* La 2: % 6,9
* Tele5: % 9,6
* Cuatro: % 34,3
* Antena 3: % 29
* La Sexta: % 27,2
* ETB1: % 8,3
* ETB2: % 32,2

Erreferentziak
--------------

* Kantar Media, Anuario de Audiencia de Television 2009

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16567663

 |

* Wd Datuak: Q16567663
**Lizoaingo zubia** Lizoainibarko Lizoain lekuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Erroibai gainean.

Zubia
-----

Hiru arkuko Erdi Aroko zubia, Lizoaindik jaisten den eta Erroibai zeharkatzen duen bide batean kokatua, Erroibarretik doan errepidera iritsi arte. Erdi Aroko tipologia tipikoa du, alde bietan aldapa handia duena. Hiru arku ditu, erdikoa eta eskuinekoa erdi-puntukoak dira eta 8 metroko luzera dute; ezkerrekoa pixka bat zorrotza da eta 6 metroko luzera baino ez du. Zubiaren luzera osoa 35 m-koa da, eta zabalera 3,30 m-koa.

Ibaiaren egungo ibilgua aldatu egin behar izan da, ezkerreko arkua erabat lehor dagoelako, eta ura eskuineko arkutik eta erdiko arkuaren zati batetik igarotzen delako.

Nahiko hondatuta dago, harlandu solteekin eta petrilik gabe. Galtzadaren zati bat hormigoizko tarteekin berreraiki du, baina modu irregularrean eta akastunean egin du. Zubiaren ingurua atsegina da, eta, gaur egun, ibaian gora dauden etxola aurrefabrikatuek afektatzen dute.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | LIZOAINGO ZUBIA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

Ikus, gainera
-------------

* Lizoain
* Erroibai

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109302958

 |

* Wd Datuak: Q109302958
*Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Nova (telebista katea)»*
Noba baten sorrera
**Noba** bere argitasunaren bat-bateko gehikuntza handia jasan duen izarra da. Gehikuntza hori ordu gutxitan gertatzen da eta batez beste 13 magnitudekoa izaten da, hau da, izarra 100 bat mila aldiz distiratsuagoa egiten da. Argitasun maximo lortu ondoren intentsitatea galduz joaten dira hasierako egoerara itzuli arte, nahiz eta prozesuan oszilazioak izan. Gertakaria iragan artean gas masa oso handiak jaurtikitzen dira, Eguzkiaren masaren 1/1000-era iritsi daitezke, oso abiadura handiarekin, 3000 km/s bestekoak.

Beste galaxia kiribil batzuetan behatu diren arren, nobak, eskuarki, Frantseses bidean gertatzen dira. Eskuarki noba bera agertzen den tokian zegoen izar batekin lotzen da, *prenoba* izenekoekin hain zuzen ere. Azken hauek gehienetan nanoak eta gainazaleko tenperatura oso handikoak izaten dira.

Noba baten sorrera prozesua: Izar hauetako baten lehenengo epealdiko erregai nuklearraren errekuntzaren erreakzio termonuklearraren bidez energiarik sortzeko gai ez den dentsitate handiko material pilo bat besterik ez da geratzen. Izar nano zuria sistema bitarra osatzen badago, materia kantitate handiak kenduko dizkio izar lagunari azken honek bere eboluzioaren bidean erraldoi gorri bihurtutakoan. Materia fluxu honek, nano zuria erortzean, leherketa handiak sortaraz ditzake.

Ikus, gainera
-------------

* Supernoba
* Hipernoba

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6458
* Commonscat Multimedia: Novae

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11981119f (data)
* GND: 4172093-3
* LCCN: sh85127463
* NDL: 00571136
* NKC: ph522098
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q6458
* Commonscat Multimedia: Novae
**Gainezarmen printzipioa** matematikako tresna bat da, problema lineal bat bi zatitan banatzeko edo bi azpiproblema errazetan deskonposatzeko. Horrela, jatorrizko problema hau beste azpiproblemen batuketa edo *gainezarmenaren* bidez da.

Adibideak
---------

### Hooken legea

Sakontzeko, irakurri: «Hooken legea»

Periodo elastiko batean, deformazioak eragiten dituzten tentsioarekiko proportzionalak dira.

Y (deformazioak) = K·X (tentsioak)

Kausa tentsioak dira eta efektua deformazioak. Kasu honetan, X eta Y-ren arteko erlazioa lineala da, beraz, Gainezarmen Printzipioa erabili dezakegu. Honek tentsiopean dagoen gorputz baten problema hainbat azpiproblematan banatu dezakegula esan nahi du. Azpiproblema bakoitzean indar gutxi hartzen dira kontutan, beraz deformazio bakoitza kalkula daiteke, eta guztien batura deformazio totala izango litzateke.

### Elektronika

Hau da, nodo batetik irteten den korrontearen intentsitatea nodo horretara heldu den intentsitate desberdinen batura da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q284885
* Commonscat Multimedia: Superposition principle

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4184121-9
* LCCN: sh85130645
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q284885
* Commonscat Multimedia: Superposition principle
*Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ness».*
**Ness ibaia** (Eskoziako gaeleraz: *Abhainn Nis*) Eskozia iparraldeko ibaia da, Inverness hiria zeharkatzen duena.

Ibilbidea
---------

Ness aintziraren muturrean sortzen da, Dochgarroch herrixkan. 20 kilometroko ibilbide motza du eta izena ematen dion Inverness hiria zeharkatu ondoren Morayko fiordoan itsasoratzen da. Ibilbidea motza izan arren emaria Erresuma Batuko handienetakoa da, 300 m²/s, izan ere Ness aintzira handiaren hustubidea baita.

Fauna
-----

Ohikoa da Invernessen bertan arrantzaleak izokina edo amuarrainak arrantzatzen ikustea. Itsas txakur arrunta eta grisa sartzen dira ozeanotik ere.

Hegatzien artean lertxun hauskara, kaio hauskara, kaio beltza, basahatea, zerra handia, enara azpizuria eta buztanikara horia.

Galeria
-------

* Inverness.Inverness.
* Invernessko gaztelua.Invernessko gaztelua.
* Invernessko katedrala.Invernessko katedrala.
* Grieg Street zubia.Grieg Street zubia.
* Ness aintzira eta Urquhart Gaztelua.Ness aintzira eta Urquhart Gaztelua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1364584
* Commonscat Multimedia: River Ness

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 43867

 |

* Wd Datuak: Q1364584
* Commonscat Multimedia: River Ness
**Libiako basamortua** (arabieraz: الصحراء الليبية) Saharako basamortuaren ipar-ekialdean dago. Niloren (Egipto) mendebaldeko alderdia, Libiaren ekialdeko alderdia eta Sudanen ipar-ekialdea, Nubiako basamortuaren ondoan, hartzen ditu. 1.100.000 km² ditu, eta aski laukizuzuzena da: 1.100 kilometro zabal da ekialdetik mendebaldera, eta 1.000 iparraldetik hegoaldera.

Basamortu hau, Saharakoaren zatirik handiena bezala, hareaz eta lautada arrokatsuz osatuta dago, nagusiki.

Hareazko lautadek, dunek eta hainbat sakonunek osatzen dute basamortua, eta ez dago urik duen ibairik ez basamortuaren barnean ez kanpoan. Gilf Kebir goi-ordokiak 1.000 metroko garaiera du, salbuespena basamortuko gainerako lurraldearen ondoan.

Zortzi sakonune nagusi daude. Oasitzat jo daitezke denak, txikiena izan ezik, Qattara, haren urak gaziak baitira. Gainerako sakonuneetan nekazaritza-ekoizpen mugatua, zenbait baliabide natural eta egonleku iraunkorrak daude, baita Nilo ibaitik edo putzuetatik lortutako ur edangarria ere.

Siwa oasia, Libiako mugatik gertu eta Qattararen mendebaldean, gainerako Egiptotik bakanduta dago, baina jendea bertan bizi da antzinatik.

Beste oasi nagusiak Dakhla eta Kharga dira Egipton, eta Jaghbub eta Kufra Libian. Siwarekin batera, oasi-kate bat osatzen dute.

Ezaugarri geografikoak
----------------------

### Qattara sakonunea

Qattara sakonunea Afrikako bigarren punturik baxuena da. 15.000 km²-ko hedadura du, gutxi gorabehera, eta gunerik garaiena itsas mailan dago (punturik baxuena itsas mailatik 133 metro azpitik dago). Sakonunea hutsik dago, jenderik gabe, eta gatz-aintziraz beteta dago.

### Gilf Kebir

Gilf Kebir goi-ordokiak 1.000 metroko garaiera du, eta Egipton dago. Haren ezaugarriak Sahara erdialdeko beste goi-ordoki batzuen parekoak dira. Iparraldea malkartsuagoa da, eta hiru uadi ditu. Landaredia urria da.

### Hareazko itsasoak

Basamortuak hareazko hiru itsaso ditu, eta bertan 512 metro garai diren dunak daude. Hirurek lurralde osoaren laurden bat osatzen dute:

* Hareazko itsaso egiptoarra
* Kalansho hareazko itsasoa
* Ribiana hareazko itsasoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181528
* Commonscat Multimedia: Libyan Desert

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316747050
* GND: 4573089-1
* NKC: ge549241
* NARA: 10038382
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1103397

 |

* Wd Datuak: Q181528
* Commonscat Multimedia: Libyan Desert
**Ness konderria** (ingelesez: *Ness County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ness City da. 2010eko zentsuaren arabera 3.107 biztanle zituen, Ness kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ness konderriak 2.784,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,67 ura dira. Beste 2.783,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.107 pertsonetatik 3.057 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 229 dira. 17 beltzak edo afroamerikarrak. 3 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 25 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374460
* Commonscat Multimedia: Ness County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136048326
* ISNI: 0000 0004 0409 143X
* LCCN: n81024821
* NARA: 10038984
* **Lekuak**
* OSM: 1070385
* TGN: 2000727

 |

* Wd Datuak: Q374460
* Commonscat Multimedia: Ness County, Kansas
Urrezko lingote baten ekoizpena.
**Lingotea** molde baten barruan urtutako materialezko masa bat da, bere maneiagarritasun erraza ahalbidetzen duena.

Lingote motak
-------------

### Metalikoa

Metalezko lingoteak aleazioa bere urtze-puntutik gora berotuz eta metal likidoa horretarako propio prestatutako moldeetara irauliz egiten dira. Lehen metalezko lingoteak, gero, industrian erabiltzen dira beste atal metaliko batzuk ekoizteko, fundizio, estrusio edo beste teknologi modu batzuen bidez.

### Material erdieroalezkoa

Industria elektronikoan, material erdieroalezko lingote monokristalinoak erabiltzen dira Czochralski metodoa edo Bridgeman metodoaren bidez eginak.

Kristal egitura
---------------

Lingoteak, orohar, paralelepipedo edo laukiluze oinarridun piramide moztu forma duten moldeekin egiten dira, euren estibaia errazteko. Hoztea gainazalean hasten denez, tenperatura gradiente bat sortzen da, non likidoaren erdialdea, bere ertzak baino beroago dagoen. Ondorioz, solidotzea gainazaletik hasi eta erdialdean amaitzen da, hiru geruzatako kristal egitura tipiko bat eratuz: zutabe kristalizazio bat gainazalean, dendritikoa hurrengo geruzan eta ekiaxiala erdialdean.

Solidotzen denean, metalak bere bolumena jeisten du, eta atmosferarekin kontaktuan dagoen lingotearen gainazalak, orohar, "uzkurtzekoa" izena hartzen duen konkabitate bat du. Fundizioa ez bada egokia izan, lingoteak pitzadurak izango ditu bere gainazalean eta poroak barnealdean.

Teknika mota ezberdinak daude, lingote baten kristal egitura hobetu eta berdintzeko, horien artean, solidotze abiaduraren kontrol zorrotza, moldeen zati batzuen isolatzea, zuzendutako solidotze bat eragiteko, eta flokulazio tekniken erabilera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83893
* Commonscat Multimedia: Ingots

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4293677-9
* NARA: 10641907
* AAT: 300137865
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83893
* Commonscat Multimedia: Ingots
**Evangeline parrokia** (ingelesez: *Evangeline Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ville Platte da. 2010eko zentsuaren arabera 33.984 biztanle zituen, Evangeline Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Evangeline parrokiak 1.760,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,67 ura dira. Beste 1.715,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,31 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.984 pertsonetatik 23.847 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 776 dira. 9.565 beltzak edo afroamerikarrak. 98 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 112 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 33 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 326 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Evangeline Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504379
* Commonscat Multimedia: Evangeline Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130190114
* LCCN: n80167009
* **Lekuak**
* OSM: 1837803
* TGN: 2000873

 |

* Wd Datuak: Q504379
* Commonscat Multimedia: Evangeline Parish, Louisiana
**Felucia**, Star Wars film saga ospetsuan agertzen den planeta exotiko bat da. Planeta hau, Star Wars III. Atala: Sithen Mendekua izeneko filmean agertzen da.

Planetaren deskribapen laburra
------------------------------

Felucia, landare primitibo erraldoiz, landaretza koloreanitzez eta itxura garden eta plastikoaren antzerako itxurako izakiekin betea dago. Eguzkiak distiratzen duenean, giroak, beira koloreanitz bat bezala dizdiratzen du.

Historia
--------

Klon Gerretan, Merkataritza Gremioaren egoitza nagusi bezala balio izan zuen.

Aayla Secura Jedia eta Bly Komandantea, Errepublika Galaktikoaren infanteriaren buru izan ziren, planeta honetan armada separatista bilatzen. Baina jedia, bere klon soldadu propioek, 66 agindua obedituz hil zuten.

Izenaren jatorria
-----------------

George Lucasen irudimen handiaren ondorioz, Steven Spielbergi eginiko keinu bat dela uste da, batzuk diotenaren arabera, Spielbergek, Felucia, *E.T. the Extra-Terrestrial*en planeta zela esan baitzuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1062595

 |

* Wd Datuak: Q1062595


| * i
* e
* a
*Star Wars*eko planeta eta sateliteak |
| --- |
| 
* Alderaan
* Bespin
* Corellia
* Coruscant
* Dagobah
* Endor
* Felucia
* Geonosis
* Hypori
* Hoth
* Kashyyyk
* Mygeeto
* Naboo
* Tatooine
* Yavin

 |
| Kategoria |
***No One Lives'*** (euskaraz *Inor Ez Bizirik*), 2012ko Ryuhei Kitamura japoniar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Luke Evans, Adelaide Clemens, Lee Tergesen, Laura Ramsey, Derek Magyar, Beau Knapp, America Olivo, Brodus Clay eta Lindsey Shaw aktoreek antzeztu zuten.

2012ko Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Hamalau ikasle bortizki erailak agertu dira, eta krimenaren lekuan ez dago bizirik ateratzea lortu duen azken pertsona non den argitu dezakeen aztarnarik, Emma (Adelaide Clemens) neska gaztea.

Handik hilabete batzutara, banku bat ohostu berri duten Hoag (Lee Tergesen), Amber (Lindsey Shaw), Tamara (America Olivo), Denny (Beau Knapp) eta Flynn (Derek Magyar) lapur taldekide arriskutsuek beren ihesaldian itxuraz arrunta dirudien eta herrialdean barna bidaian doazen Betty (Laura Ramsey) eta Gidaria (Luke Evans) bikote gaztearen autoa ireki dute, eta autoaren maleteroan guztiz izutua dagoen Emma topatu dute. Lapurrak pozez zoratzen jarriko dira, Emmaren "erreskate" diru saria jasoko dutelakoan, baina gauzak berehala okertuko dira, lapurrek harrapakin erraza izango zirenak, zinez beraiek baina oraindik eta arriskutsuagoak diren serieko hiltzaile odoltsu eta gupidagabeak baidira, eta lasterrera lapurrak bikotearekin topo egin izanaz damutuko dira.

Aktoreak
--------

* Luke Evans: Gidaria
* Adelaide Clemens: Emma Ward
* Lee Tergesen: Hoag
* Derek Magyar: Flynn
* America Olivo: Tamara
* Beau Knapp: Denny
* Lindsey Shaw: Amber
* Brodus Clay: Ethan
* Laura Ramsey: Betty
* Gary Grubbs: Harris
* Dalton E. Gray: semea

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3342445

 |

* Wd Datuak: Q3342445
**Lor** LOR rock musika taldearen lehen diskoa da, 2003an GOR Diskak diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

Kantu zerrenda
--------------

1. Maltzurkeria seguru
2. Kolore
3. Diktadoreak
4. Sofa erosoak
5. Joandako ilusioak
6. Programarurik
7. Eskuak
8. Lau urreko neskatxa
9. Ez gaude denok
10. Hiltzen
11. Garrasi
12. Kanpoan nahiz barruan

Kanpo estekak
-------------

* LOR taldearen webgune ofiziala
* Lor diskoaren inguruko informazioa GORren webgunean

**LOR taldea.**
1998an jaiotako Rock talde bizkaitarra. 2001ean Aldapa maketa lahiaketaren irabazleak. 16 urterekin Gor disketxearekin lehen diska sinatu zuten. Eusaraz hutsean abesten duen taldea da.

**Musika estiloa:**

```
Denborarekin melodia indarra irabazten joan da. Aldiz, metalaren presentzia desagertzen joan da. 
```

Gaur egun Pop- rock eta Indie estiloen nahasketa egiten dute. Diskografia osoan ahotsak pisu handia dauka.
Taldearen hasierako partaideak Kimetz Zenitagoia (Abeslari eta gitarra- jolea), Lander Irazola (Ahotsak eta gitarra- jolea), Kimetz Blanco (Baxujolea) eta Ramiro Unceta (Bateria).
2006an Lander Irazola abeslari bezala agertu zen. Honek, musika estiloan eragin handia izan zuen. 2007an Kimetz Zenitagoiak taldea utzi zuen. Hirukote moduan hainbat proba egin eta gero, 2009an hirukote bezala jarraitzea erabaki zuen taldeak.
Lor taldearen abesti famatuenen artean:

1. Zure doinua (Bakoitzari berea)
2. Rock terapia (Rock terapia)
3. 718 km (Bakoitzari berea)
4. Izar berri (Bakoitzari berea)
5. Elkartasuna itxaropen (Rock terapia)

**Kontzertuak**
Kontzertu gehienak Euska Herrian eman harren Katalunia, Madril eta Galizian ere jo dute.
**Lor taldearen Diskografia**

```
**2003 LOR ( Gor disketxea)**
```

Musika estiloa: Heavya eta Rockaren fusioa. Melodikoa.Lorentzo Records-en grabatua.Teknikaria: Aitor Ariño. Kolaborazioak: Aitor Gorosabel (Su ta gar), Ander Garaizabal (Hitzak), Txomin Magdalena (Hitzak), Niko Moreno (Hitzak).

```
**2006 Bakoitzari berea (Gor disketxea)**
```

* Metal- Rock- Pop melodikoa.
* Grabazioa: Elkar estudioak: Beñat Agirre eta Jean Phocas
* Nahasketak: Lorentzo records: Aitor Ariño.
* Kolaborazioak: Pitxis (Muted), Mars (Habeas Corpus)

**2009 Rock Terapia (Atxeh disketxea)**
Metal Rock Pop melodikoa.
Grabaketa: Santosrecords: Mikel Santos
Nahasketak: Muxik-on: Iñigo Etxebarrieta eta Woho Extremoduro.
Kolaborazioak: Mikel Moreno (Ahotsa), Fernando Apoa (Ahotsa), Sarkor taldeko kideak (ahotsak), Xabi Paya (Hitzak), Ibai Guridi (Hitzak)

  

**Bildumak**

1. 2004 MusikHerria bilduma
2. 2007 Euskadi Gaztea the singles bilduma
3. 2009 Elkartasuna Itxaropen. Askatasuna.

* Sorketa: Lander Irazola
* Hitzak: Miren Amuriza
* Grabaketa: Garate Estudioak.
* Nahasketak: Kaki Arkarazo.
Alemaniako nortasun-txartela.
**Nortasun-agiria** edo **nortasun-txartela** pertsona bat nor den jakinarazten duen txartel-formatuko agiria da.

Nortasun-agiri ofizialak
------------------------

### Espainiako nortasun-agiri nazionala

Sakontzeko, irakurri: «Nortasun Agiri Nazionala (Espainia)»
Plastikozko txartela da, eta bertan, identifikatuaren izena-deiturak ageri dira, datu hauekin batera: jaioteguna, identifikazio zenbakia, helbidea, gurasoen izenak, identifikatuaren sinadura, eta identifikatuaren argazkia. 14 urtetik aurrera, nahitaezkoa da (eta jaioberritatik aurrera ere bai, zenbait jardueretarako: Espainiako espetxeetan preso daudenei bisita egiteko, hegazkinez bidaiatzeko...). Nortasun-agiri hau aski da Europar Batasunean zehar bidaiatzeko; ez da pasaporterik behar.

### Frantziako nortasun-agiri nazionala

Sakontzeko, irakurri: «Nortasun Agiri Nazionala (Frantzia)»
Pertsonaren nortasunari buruzko egiaztagiri osoa da. Plastikozko txartela da, eta bertan, identifikatuaren izen-deiturak ageri dira beste datuekin batera.

Euskal Nortasun Agiria (ENA)
----------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Euskal Herriko Naziotasun Aitormena» eta «Euskal Nortasun Agiria»
Euskal Nortasun Agiria (ENA) sigla beretako Elkarteak sortutako eta hedatutako dokumentua da. Hastapenetatik 15 bat euskara elkartek, 25 udalek, 5 alderdik une zehatz batzuetan eta hainbat herritarrek lagundu zuten zabaltzen, laguntza horiek aldatzen doazen arren. Beraren bidez euskal herritartzat eta euskaraz tratatuak izateko aukera eskaintzen hasi zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Ibon Sarasola.  (1998). «N.A.N.» *Euskara batuaren ajeak.*  Alberdania, 144 or. ISBN 848866950X..
2. ↑   2000. urtean ENA onartzen zuten udalek

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47988
* Commonscat Multimedia: Identity documents

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119718102 (data)
* GND: 4173883-4
* NARA: 10674888
* AAT: 300026799

 |

* Wd Datuak: Q47988
* Commonscat Multimedia: Identity documents
**Norfolk city konderria** (ingelesez: *Norfolk city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 242.803 biztanle zituen, Norfolk city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Norfolk city konderriak 249,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 109,38 ura dira. Beste 140,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 972,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 242.803 pertsonetatik 123.607 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 16.144 dira. 102.452 beltzak edo afroamerikarrak. 935 amerikar natiboak ziren eta 359 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.861 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 471 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7.118 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479065

 |

* Wd Datuak: Q25479065
Norrtälje 1700. urte inguruan, *Suecia antiqua et hodierna* bildumako grabatu baten.
**Norrtälje** (suedieraz [nɔr'tɛljə] ahoskatua) Suediako udalerri bat da azaleraz Stockholmgo konderriko handiena. 2015eko erroldaren arabera 58.669 biztanle ditu, hauetatik 17.275 hirian bertan.

Geografia
---------

Norrtälje udalerrian 22 herrigune daude, hauetatik 19 ez dira 1.000 biztanletara iristen. Norrtaljëk 17.250 biztanle ditu eta Rimbo eta Hallstavik-ek launa mila inguru. Stockholmgo uhartediaren iparraldean kokaturik dago eta uhartediko hiri handiena da, Stockholm beraren ondoren, ez ordea konderrikoa.

Historia
--------

Norrtälje, 1219an Tälje izenarekin izan zen aipatua lehen aldiz. Geroago, probintzia berberan dagoen beste Tälje batetik ezberdintzeko Norrtälje izena eman zioten, hau da, *Iparraldeko Tälje*. Beste hiriak Södertälje izana jaso zuen, *Hegoaldeko Tälje*.

1719an Iparraldeko Gerra Handiaren barneko borroka izan zen bertan eta errusiarrek kostalde guztiari su eman zioten.

Iruditegia
----------

* Udaletxea.Udaletxea.
* Norrtäljeko eliza.Norrtäljeko eliza.
* SS Norrtelje ontzia Norrtäljeko kaian.SS Norrtelje ontzia Norrtäljeko kaian.
* Pythagoras industria museoa.Pythagoras industria museoa.
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Suedieraz)** Norrtäljeko udalerriaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3588743
* Commonscat Multimedia: Norrtälje

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139558765
* GND: 4329701-8
* LCCN: n80162575

 |

* Wd Datuak: Q3588743
* Commonscat Multimedia: Norrtälje
Fezzanen kokapena.
**Fezzan** (arabieraz: فزان *Fizzān*; amazigeraz: *Fezzan*; latinez: *Phasania*) Libiako eskualde historiko eta antzinako probintzia da.

1934 eta 1963 artean, Tripolitania eta Zirenaika eskualdeekin batera, Italiar Libia eta Libiako Erresuma osatzen zuten hiru probintzietako bat izan zen.

Saharan dagoen eskualde honen hiriburu eta hiri nagusia Sabha da.

Biztanleria
-----------

| Urtea | Biztanleria | Libiakobiztanleriaren% |
| --- | --- | --- |
| 1954 | 59.315 | 5,4 |
| 1964 | 79.326 | 5,1 |
| 1973 | 128.012 | 5,7 |
| 1984 | 213.915 | 5,9 |
| 1995 | 352.276 | 7,3 |
| 2006 | 442.090 | 7,8 |

**Iturria**: 1964, 1973, 1995 eta 2006ko erroldak

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188258
* Commonscat Multimedia: Fezzan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 246070480
* GND: 4016905-4
* LCCN: sh85048004
* NARA: 10046233
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 6605609
* **Ondare historikoa**
* Heritage Gazetteer of Libya: 1729

 |

* Wd Datuak: Q188258
* Commonscat Multimedia: Fezzan

26°19′58″N 13°25′31″E﻿ / ﻿26.3328°N 13.4253°E﻿ / 26.3328; 13.4253
*Artikulu hau erakundeari buruzkoa da; txirrindularitza taldea gaitzat duena beste hau da: «ONCE (txirrindularitza taldea)»*
**Organización Nacional de Ciegos de España** (**ONCE**) edo **Espainiako Itsuen Erakunde Nazionala**. Irabazteko asmorik gabeko erakundea da, Espainia osoko itsuen eta ikusmen arazoak dituzten pertsonen bizi-kalitatea hobetzea du egiteko nagusi.

ONCE 1938ko abenduaren 13an sortu zen, beren etorkizuna eraiki nahi zuten herrialde osoko itsu askoren nahiak betetzeko. Erakunde honek izaera sozial eta demokratikoa du, guztientzako irekita ditu ateak, itsutasuna ez den beste ezintasunak dituzten pertsonekin ere solidarioa da, berdintasunaren aldekoa eta parte-hartzailea, egunero-egunero demokrazian jarduten duena.

Urte asko daramate oztopoak gainditzen, lorpenak -batzuetan, apalak; besteetan, handiak- apurka-apurka eta irmotasunez egin baitituzte Espainiako itsuok. Lehenengo, batasuna izan zen; gero, kupoia -helburuen alde borrokatzeko baliabideak eman zizkien-; ondoren, eskolak eta lanerako zentroak sortu zituzten, gizarte-aurreikuspena, osasun-laguntza, etab. Hainbat helburu lortu zuten gure historiako gertaera gogoangarrietara iritsi arte; ONCE Fundazioa sortu arte.

Historia
--------

ONCE 1938ko abenduaren 13an ofizialki sortu zen. Baina hamar urte aurrerago Luis del Rosal y Carok (Loja-n 1881ko Ekainaren 20a) "*Reglamentos de la Sociedad de Socorro y Defensa del Ciego*" idatzi zuen. Bere herrian itsuen kupoia ezarri zuen, gero Jerez de la Fronterara zabaldu zen, 1938an Andaluzian osoa saltzen zen eta 1942an Espainia osoan.
1980tik salmentak igoera handia izan zituzten.

Kanpo estekak
-------------

* **(Katalanez)****(Ingelesez)****(Gaztelaniaz)****(Frantsesez)****(Gaeleraz)** ONCE gune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1750397
* Commonscat Multimedia: Organización Nacional de Ciegos Españoles

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150865085
* ISNI: 0000 0001 0132 5286
* BNE: XX106798
* GND: 2139582-2
* LCCN: n93007288
* NLA: 35387126
* SUDOC: 078767350
* BIBSYS: 14059878
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 9592

 |

* Wd Datuak: Q1750397
* Commonscat Multimedia: Organización Nacional de Ciegos Españoles
**Funtzio sigmoidea** zerbaiten bilakaera deskribatzen duen funtzioa da. Zenbait naturako prozesuk eta zenbait sistema konplexuren ikaste-kurbak denboran zeharreko progresioa deskribatzen dute, hasieran txikia eta denbora jakin bat igaro ondoren goi-mailaraino gerturatzen doana. Grafikak "S" itxura du nolabait. Gehienetan funtzio sigmoidea funtzio logistikoaren kasu partikularra da, eskuineko irudiak erakusten duena eta ondoko adierazpen matematikoa duena:

{\displaystyle P(t)={\frac {1}{1+e^{-t}}}}

Ezaugarriak
-----------

Oro har, funtzio sigmoidea aldagai errealeko funtzio erreal deribagarria da.

{\displaystyle y={\frac {1}{1+e^{-x}}}}
Bi asintota horizontal ditu:

{\displaystyle \lim \_{x\to -\infty }{\frac {1}{1+e^{-x}}}=0}
{\displaystyle \lim \_{x\to +\infty }{\frac {1}{1+e^{-x}}}=1}.
Bere lehenengo deribatua ez-negatiboa da:

{\displaystyle y'={\cfrac {dy}{dx}}={\frac {e^{-x}}{(1+e^{-x})^{2}}}}
Funtzio sigmoideak deribatu bakuna du:

{\displaystyle y'=y(1-y)\;}
Inflexio-puntu bat ere badu:

{\displaystyle x=0\;}

Adibideak
---------

Funtzio logistikoaz gain, badira beste funtzio sigmoide batzuk: arku tangentea, tangente hiperbolikoa, errore-funtzioa, Gompertzen funtzioa, funtzio logistiko orokortua eta {\displaystyle f(x)={\tfrac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}} bezalako funtzio aljebraikoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q526668
* Commonscat Multimedia: Sigmoid functions

---

 |

* Wd Datuak: Q526668
* Commonscat Multimedia: Sigmoid functions
**Nafar subiranisten barkamena** Noaingo guduaren ondoren Karlos V.a enperadoreak eman zituen lau agindu izan ziren, Hondarribiko setioan irabazle ateratzeko eta Nafarroako buruzagi kapareak haren aldera erakartzeko, 1522ko maiatzetik 1524ko apirilera. Haien bitartez, enperadoreak barkamen partzialak eta azken orokor bat eskaini zizkien Nafarroako Erresumaren burujabetza babestu zuten etsaiei. Barkamen horiek 1512-1529ko Nafarroako konkista gerraren azkenetan gertatu ziren, eta Henrike II.a erregeari leial lotu zitzaizkion eliteak (legitimistak) neutralizatu eta otzantzea izan zuen helburu, horiek espainiar ordena berrian integratuz.

Hiru agindu horietako lehena 1522ko maiatzaren 10ean eman zuen enperadoreak. Bigarrena, lehena bezala, barkamen partziala izan zen, agaramontarrak gehienak, baina horretatik nafar eliteetako talde nabarmen salbuetsi zuen, tartean zirela Frantses Xabierkoaren bi anaia eta gutxienez zortzi senitarteko. Barkamen hori 1523ko abenduaren 15ean eman zen, nafar subiranistak men egitera zirikatzeko. Karlos V.ak barkamen zabalago bat eman zuen otsailaren 29
an. Azken barkamen orokorra, berriz, 1524ko apirilaren 29an eman zuen, Hondarribiko setioaren amaieran, bertako defendatzaileei ere barkamena eskainiz, tartean zela Petri III.a, Nafarroako mariskala, haren aita Gaztelako kartzelaldian hilda agertu eta bi urtera.

Martin Azpilkueta izan bide zen azken barkamenaren diseinatzaile intelektuala, Hondarribia defendatzen hainbat senitarteko izan zituena. Dekretu hori maiatzaren 3an eman zen Burgosen. Horretarako, hura onartzea erabaki zuten nafarrak Burgosera aurkeztu behar izan ziren, barkamenaren onarpena ekitaldi batez gauzatzera. Maiatzaren 19an, Iruñeko katedralean beste ekitaldi bat egin zen barkamena onartzera Burgosera joan ez zirenekin, Juan Rena bikario nagusia eta Nafarroako erregeordea buru izan zituen bilkuran. Barkamenaren onarpenak eskatzen zuen Nafarroako gerraren *errua* onartzea eta enperadoreari men egitea.

Ikus, gainera
-------------

* Nafarren sorgin ehiza (1525)
* Madrilgo Ituna (1526)
* Bloisko bakea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85967125

 |

* Wd Datuak: Q85967125
Lombardiarren burdinezko koroa, 1946 arte Italiako erregeak koroatzeko erabili zena.
**Lombardiarra** edo **langobardoa** (latinez: *Langobardi*) germaniar herria izan zen, 569-774 urteetan Italiar penintsulan erresuma bat eratu zuena.

Historia
--------

Lombardiarrak sueboen familiako herri bat ziren eta Germaniako ipar-mendebaldean bizi ziren K. o. I. mendean. IV. mendean hasi ziren lombardiarren hegoalderako migrazioak eta V. mendearen bukaeran egungo Austria aldean kokatu ziren, Danubio ibaiaren bazterretan. 546. urtetik aurrera, Audoin buruzagi nagusi zela, antzinako klan egitura utzi eta Erromako inperioko gizarte eta aginte moldeak hartu zituzten. Hurrengo hogei urteetan gepidiarren aurka borrokatu ziren eta 567an menderatu zituen Audoinen ondorengo Alboinok.

568an Alpe mendiak igaro eta Italiako penintsulako iparraldera jo zuten eta 572. urtetik aurrera Italiako penintsulako erdialde eta hegoaldera zabaltzen hasi ziren. 584an frankoak sartu ziren Italiako penintsulan eta, Pavia aldean gogor iraun zuten arren, Italiako penintsulan okupaturiko lurralde asko galdu zuten lombardiarrek, frankoen eta bizantziarren arteko aliantzagatik. 590ean berriro ere nagusitu ziren lombardiarrak Italiako penintsulako lurralde askotan eta VII. mendean kristau ortodoxo bihurtu ziren, arrianismoa utzita.

Errege dinastia berri batek hartu zuen agintea 700. urtean. Liudprando, dinastia horretako bigarren erregearen garaian (712-744), jo zuen gorena lombardiarren aginteak eta guztiz murriztu zen bizantziarren eragina Italian. Ondoko erregeek, Aistulfok (749-756) eta Desideriok (756-774), aurrez aurre jo zuten Aita Santuen Lurraldearen aurka. Adrian I.a aita santuak Karlomagnoren laguntza baitzuen, urtebeteko setio baten ondoan, 774an sartu ziren frankoak Pavia hirian. Betikoz amaitu zen lombardiarren erresuma urte horretan, baina aztarna sakonak utzi zituen haien egonaldiak Italiako iparraldean, arte, hizkuntza eta zuzenbide alorretan.

Ikus, gainera
-------------

* Lombardiarren Erresuma

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/12/09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2015-1-30). *174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak.* , 6 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q130900
* Commonscat Multimedia: Lombards

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4034538-5
* NKC: ph117702
* AAT: 300019508
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 008029
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q130900
* Commonscat Multimedia: Lombards
Ninja bat
***Ninjak*** (japonieraz: 忍者?)
 edo ***shinobiak*** (japonieraz: 忍び?)
 Japoniako eliteko agenteak izan ziren, espioitza, infiltrazio, mozorrotze, hilketa eta informazio bilketa tekniketan trebatuak, gaur egungo komando berezien antzera. *Ninpo* izeneko ohore kode bat betetzen zuten eta 3 edo 4 urtetatik gogor entrenatzen ziren. Oraindik ere, herriaren imajinazioa mirestuta dauka ninjen kondairak.

Gehienbat erabiltzen zituzten armak hauek ziren:

* Shuriken-ak
* Kunai-ak
* Ninja-tō edo Shinobigatana-k

Funtzioak
---------

Ninja edo shinobiak (Shinobi-no-mono ere deitzen zaie) samuraiak izan zitezkeen eta gobernuak espioitza-lanak agintzen zizkien. Estatuak, adibidez, gizarte-talde bati janzkera jakin bat ezartzen zionean hasten zen haren lana. Haiek arduratzen ziren herrietara joateaz, agindu hori betetzen zela ziurtatzeko. Hiriek zergak ordaintzen zituztela ere berresten zuten. Boterearen zaindariak ziren, baina ez ziren soldatapeko hiltzaileak.

  

* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Los ninjas, la guerrilla de élite de Japón» *historia.nationalgeographic.com.es* 2021-03-10 (Noiz kontsultatua: 2022-01-30).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Samuráis y ninjas: las grandes mentiras históricas sobre los guerreros más letales de Japón» *abc* 2019-06-23 (Noiz kontsultatua: 2022-01-30).

Kanpo estekak
-------------

* Japón otorga el primer título universitario de estudios ninja. (2020)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9402
* Commonscat Multimedia: Ninja

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 01090687
* NKC: ph249659
* AAT: 300391090

 |

* Wd Datuak: Q9402
* Commonscat Multimedia: Ninja
**Fresno konderria** (ingelesez: *Fresno County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fresno da. 2010eko zentsuaren arabera 930.450 biztanle zituen, Fresno kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fresno konderriak 15.568,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 137,82 ura dira. Beste 15.431,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 930.450 pertsonetatik 772.592 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 468.070 dira. 45.005 beltzak edo afroamerikarrak. 5.979 amerikar natiboak ziren eta 1.066 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 86.856 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.744 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 17.208 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271915
* Commonscat Multimedia: Fresno County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131359482
* ISNI: 0000 0004 0509 8932
* LCCN: n81081051
* NARA: 10036603
* **Lekuak**
* OSM: 396492
* TGN: 1002392

 |

* Wd Datuak: Q271915
* Commonscat Multimedia: Fresno County, California
**Nowata konderria** (ingelesez: *Nowata County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nowata da. 2010eko zentsuaren arabera 10.536 biztanle zituen, Nowata kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Nowata konderriak 1.504,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 38,87 ura dira. Beste 1.465,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.536 pertsonetatik 7.388 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 240 dira. 202 beltzak edo afroamerikarrak. 1.987 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 946 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495918
* Commonscat Multimedia: Nowata County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151299747
* LCCN: n82208386
* **Lekuak**
* OSM: 1820061
* TGN: 2001675

 |

* Wd Datuak: Q495918
* Commonscat Multimedia: Nowata County, Oklahoma
**Galdona jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregia da eta 1964an ondare kultural izendapena jaso zuen.. Herriaren hirigune historikoan dago, Txurruka plazan, Jasokundeko Ama Birjinaren elizaren ondoan eta Mutrikuko udaletxearen parez pare.

XVII. mendeko eraikuntza barroko ikusgarria da, burdin forjatuzko balkoiak, apaindutako egurrezko teilatu hegal eta leihoak, eta lehenengo solairuaren kantoian armarri dotorea dituena ezaugarri.

Ezaugarriak
-----------

Ustez, Juan Galdona Muñoz sebillarrak, Mutrikuko prokuradore batzarkide 1694an eta Santiagoko Ordenako zaldun zenak, agindu zuen jauregia eraikitzea.
Jauregiak lau angeluko oina du eta harlangaitzez egina da, fatxada nagusia izan ezik; azken hau harlanduzkoa du. Hiru maila ditu eta lau isuriko teilatua. Ezkerreko albo fatxadak eraikinen arteko horma bitarteko egiten du. Fatxada nagusia harlanduzkoa da erabat, eta hiru maila dauzka, elkarrengandik platabandez bereiziak, eta hutsarteak hiru ardatzek bereizita daude. Behe solairuan lauki zuzen formako bi hutsarte daude, eta ate dintelduna, ingurune irtenarekin. Gainerako bi solairuetan apur bat irtenak dira balkoiak, forja burdinezkoak, ingurune irtenarekin. Eraikinari amaiera emanez erlaitz molduradun bat ageri da, eta hegal oso irtena, bikain zizelaturiko zurkoskekin, Olazarra etxekoak daukan antzera. Eskuin alboko fatxada erdi ezkutuan gelditzen da gaur egun, musika kioskoa eraiki zenetik. Agerian ditu hutsarteen hiru ardatzak. Erdikoan leihoak ditu maila guztietan eta albo ardatzetan balkoiak, fatxada nagusikoen tankera berekoak. Lehenengo solairuaren kantoi batean armarria dago.

Iruditegia
----------

* Galdona jauregiaren izkinako armarria.Galdona jauregiaren izkinako armarria.
* Jauregiaren fatxada nagusiaJauregiaren fatxada nagusia

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bienes de Interés Cultural.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-23).
2. ↑   Mutrikuko Udala. *Hirigune historikoa.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-23).
3. ↑   Kultura eta Hizkuntza Politika saila. *Kultura Ondarea.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-29).

Ikus, gainera
-------------

* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

Kanpo estekak
-------------

* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492580
* Commonscat Multimedia: Galdona Dorrea

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001530

 |

* Wd Datuak: Q20492580
* Commonscat Multimedia: Galdona Dorrea
Fog Sculpture #94925 "Foggy Wake in a Desert: An Ecosphere", Sculpture Garden, Australian National Gallery, Canberra.
**Fujiko Nakaya** (japonieraz: 中谷 芙二子, *Nakaya Fujiko*?, Sapporo, 1933ko maiatzaren 15a)
 Japoniako emakume artista ezaguna da, bereziki laino-eskulturei esker, horrelako bat Bilboko Guggenheim museoan sortu zuen 2009an.

Biografia
---------

Nakaya Sapporon jaio zen 1933an. Bere aita Ukichiro Nakaya lehen elur-maluta artifizialak egin zituena, garai hartan Hokkaido Unibertsitateko irakasle laguntzailea zen. Bere aitak film dokumental eta irratsaio ugari ekoitzi zituen gero eta Iwanami Productions sortu zuen, dokumental eta hezkuntza-filmen ekoizlea. Ukichirō Nakaya sumi-e artista ere izan zen, eta 1960an bere tintazko margolanak Fujiko Nakayaren olio-pintuekin batera erakutsi zituzten Chicagoko Sherman Galleryko erakusketa batean. Azken urteotan Oslo Kunstforening-en eta Le Forum Ginza Maison Hermès-en egindako erakusketek Ukichiro Nakayaren ideiek eta praktika zientifikoek Fujiko Nakayaren artegintzan izan duten eragina erakutsi dute.

Fujiko Nakaya Tokion batxilergoa egin zuen eta, ondoren, Japoniako Emakumeen Unibertsitateko Batxilergoan graduatu zen. Batxilergoko ikasketak egin ondoren, Estatu Batuetara joan zen Evanston-eko (Illinois) Northwestern Unibertsitatean gradua egitera. 1957an Ipar-mendebaldeko Arteetan lizentziatu zen eta Parisen eta Madrilen pintura ikasi zuen 1959ra arte.

Laino-eskulturak
----------------

Nakayaren laino-lanak 1992tik izan dira nagusi. 2014ko apirilaren 27an Irene Shum Allenekin izandako elkarrizketa batean, Nakayak azaldu zuen berak ez dituela zuzenean irudiak sortzen bere laino-eskulturekin, baizik eta lainoa tokiko baldintza meteorologikoetara erreakzionatzen duen transduktore mota bat dela. Paisaiak neurri handi batean estatikoa eman dezakeela esan zuen, lainoa sartu arte. Lainoa sartzearekin batera, naturari buruzko istorioak eta informazioa eskuragarriago bihurtzen dira behatzailearentzat. Kenjiro Okazaki artista eta arte kritikariak luze eta zabal idatzi du Nakayaren lanari buruz, eta bere laino lanak bere aita Ukichiro Nakaya zientzialariaren lanarekin lotzen ditu. Okazakik Fujiko Nakayak bideoarekiko eta lainoarekiko zuen interesa bere aitak elurra eta baldintza atmosferikoak erregistratzeko erabili zuen argazki eta zinemarekin alderatzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Fujiko Nakaya: biografia eta lanak.(PDF)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5507426
* Commonscat Multimedia: Fujiko Nakaya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96543203
* ISNI: 0000 0000 6995 3898
* BNF: 16279351p (data)
* GND: 1030610010
* LCCN: n97877596
* CiNii: DA07258551
* SNAC: w64n0zm8
* SUDOC: 168933225
* ULAN: 500116248

 |

* Wd Datuak: Q5507426
* Commonscat Multimedia: Fujiko Nakaya