recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pocahontas konderria** (ingelesez: *Pocahontas County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marlinton da. 2010eko zentsuaren arabera 8.719 biztanle zituen, Pocahontas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pocahontas konderriak 2.439,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,98 ura dira. Beste 2.435,32 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.719 pertsonetatik 8.548 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 68 dira. 58 beltzak edo afroamerikarrak. 17 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 87 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501312
* Commonscat Multimedia: Pocahontas County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151266367
* LCCN: n80048175
* **Lekuak**
* OSM: 2535273
* TGN: 2002287

 |

* Wd Datuak: Q501312
* Commonscat Multimedia: Pocahontas County, West Virginia
**Pochutec** uto-azteka familiako eta nahua taldeko hizkuntza hila da. Mexikoko Ozeano Bareko Oaxacan kokatzen den Pochutla hirian hitz egiten zen.

1917an Franz Boasek artikulu labur baten bitartez dokumentatu zuen, baina garai hartan kontuan hartu zuen hizkuntza iraungi bat zela. 60ko hamarkadan, Tim Knabek Pochutla inguruan bi hiztun aurkitu zituen, hitz gutxi gogoratzen zituen eta gainera Boasek dokumentatutako hitzan ziren. Knabek kontuan hartu zuen lana egiten ari zen bitartean, bizirik zeuden hiztunak egon ahal zirela.

Boasengandik jasotako datuen arabera, pochutecoa nahuaren forma dibergentea zela edo gertutasunez ahaidetutako hizkuntza, aurrenahuarekin náhuatlaren beste mota batzuei tokia eman zien.

Bartholomewek iradokitzen du trazu dibergenteak dituela, azken silabako azentua bezala, chatinoaren influentziagatik datorrena, hizkuntz otomanque bat dena.

Bartholomewek Pochutla azteka inperioko parte izatea iritsi ez zela argudiatzen du, baizik eta europar konkista gauzatu baino lehen Tututepecko mixteco estatuko parte izan zela.

Hau da, chatinoaren influentzia linguistikoa komertzio eta eremu txatinotik igarotako komunikazio rutetan oinarritua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Franz Boas: Review of Franz Boas, Anthropology and Modern Life (1929)» *Culture* (DE GRUYTER MOUTON): 845–846. ISBN 9783110816099. (Noiz kontsultatua: 2019-02-19).
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2427341
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2427341
**Wienen zubia** bi erresistentzia eta bi kondentsadore irudian ikusten den moduan antolaturik dituen zirkuitu elektrikoa da. RC-CR banatzaile izena ere egozten zaio.

{\displaystyle {\mathit {Z\_{1}}}={R\_{1}-j.{{1} \over {\omega }{C\_{1}}}}\,}
{\displaystyle {\mathit {Z\_{2}}}={{R\_{2}} \over {1+j\omega C\_{2}}}={{R\_{2}} \over {1+{\omega }^{2}{R\_{2}}^{2}{C\_{2}}^{2}}}-j.{\omega {R\_{2}}^{2}C\_{2} \over {1+{\omega }^{2}{R\_{2}}^{2}{C\_{2}}^{2}}}\,}

Erlazio eta parametro esanguratsuak
-----------------------------------

Zirkuituaren elementu kapazitiboen eraginez zirkuituaren erantzuna jasotzen duen seinalearen frekuentziaren araberakoa izango da. Sarrera eta irteerako tentsioen arteko erlazioari zenbaitetan {\displaystyle \beta } (erlazio fasoriala adierazteko {\displaystyle {\vec {\beta }}}).

{\displaystyle {\vec {\beta }}={{\vec {E}}\_{s} \over {\vec {E}}\_{i}}={{{R\_{2}} \over {1+j{\omega }{C\_{2}}{R\_{2}}}} \over {{{\omega {C\_{1}}{R\_{1}}-j} \over {\omega C\_{1}}}+{R\_{2} \over {1+j{\omega }{C\_{2}}{R\_{2}}}}}}={{{\omega }{C\_{1}}{R\_{2}}} \over {\omega (C\_{1}R\_{1}+C\_{2}R\_{2}+C\_{1}R\_{2})+j({\omega }^{2}C\_{1}C\_{2}R\_{1}R\_{2}-1)}}=A-jB}

{\displaystyle A={{{\omega }^{2}{C\_{1}}{R\_{2}}(C\_{1}R\_{1}+C\_{2}R\_{2}+C\_{1}R\_{2})} \over {\sqrt {\omega ^{2}(C\_{1}R\_{1}+C\_{2}R\_{2}+C\_{1}R\_{2})^{2}+({\omega }^{2}C\_{1}C\_{2}R\_{1}R\_{2}-1)^{2}}}}}
{\displaystyle B={{{\omega }{C\_{1}}{R\_{2}}{({\omega }^{2}C\_{1}C\_{2}R\_{1}R\_{2}-1)}} \over {\sqrt {\omega ^{2}(C\_{1}R\_{1}+C\_{2}R\_{2}+C\_{1}R\_{2})^{2}+({\omega }^{2}C\_{1}C\_{2}R\_{1}R\_{2}-1)^{2}}}}}

Aurreko espresioari begiratu ezkero ikusi liteke sarrera eta irteera fasean egon daitezen B espresioak zero balio behar duela hortik {\displaystyle \omega \_{k}\,} balioa lor genezake eta baita dagokion {\displaystyle \beta \_{k}\,}:

{\displaystyle B=0\,} orduan {\displaystyle \omega =\omega \_{k}\,} eta {\displaystyle \beta =\beta \_{k}\,}

  

{\displaystyle \omega \_{k}={1 \over {\sqrt {C\_{1}C\_{2}R\_{1}R\_{2}}}}\,}

{\displaystyle \beta \_{k}={1 \over 1+{C\_{2} \over C\_{1}}+{R\_{2} \over R\_{1}}}\,}

Aplikazioak
-----------

Zirkuitu honen bidez eraikitzen da Wienen zubi bidezko osziladorea zeinak korronte jarrai iturri batetik eta Wienen zubi baten bidez ber-elikaturiko anplifikadore batekin korronte alternoa sortzen duen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1041392

 |

* Wd Datuak: Q1041392
**Vladislava Sergeievna Urazova**, errusieraz Владислава Сергеевна Уразова, (Rostov Don, Errusia, 2004ko abuztuaren 14a) gimnastikan aritzen den kirolari errusiarra da.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen *Taldeka* emakumezkoen kategorian, ROC ordezkatuz; AEBko taldearen (zilarrezko domina) eta Erresuma Batuko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. Honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Lilia Akhaimova, Viktoria Listunova, Angelina Melnikova eta Vladislava Urazovak. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | ‘’Taldeka’’, emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Vladislava Urazova» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Vladislava Urazova» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64010432
* Commonscat Multimedia: Vladislava Urazova

---

 |

* Wd Datuak: Q64010432
* Commonscat Multimedia: Vladislava Urazova
**Vladlena Eduardovna Bobrovnikova**, errusieraz Владлена Эдуардовна Бобровникова, (Krasnodar, Errusia, 1987ko urriaren 24a), eskubaloian aritzen den kirolari errusiarra da..

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian Errusia ordezkatuz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, zilarrezkoa eskuratu zuen ROC ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Norvegiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. Kontuan izan, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.

Tokion, honako hauek osatzen zuten ROCeko taldea: Anna Sedoikina, Polina Kuznetsova, Polina Gorxkova, Daria Dmitrieva, Anna Sen, Anna Viakhireva, Polina Vediokhina, Vladlena Bobrovnikova, Ksenia Makeieva, Jelena Mikhailitxenko, Olga Fomina, Jekaterina Ilina, Julia Managarova, Antonina Skorobogattxenko eta Viktoria Kalininak.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil Brasil | 01 !1. postua, urrezko domina | Eskubaloia, emakumezkoa.
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Eskubaloia, emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Vladlena Bobrovnikova» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *163. arauaː Georgieraz eta armenieraz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema.* .
3. ↑  "Vladlena Bobrovnikova" *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18637190
* Commonscat Multimedia: Vladlena Bobrovnikova

---

 |

* Wd Datuak: Q18637190
* Commonscat Multimedia: Vladlena Bobrovnikova
***Pseudorasbora parva*** *Pseudorasbora* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian. Espezie inbaditzailea izanik, Europan asko zabaldu da beste espezieak arriskuan jarriz.

Banaketa
--------

Ekialde urrunekoan du bere jatorria, Japonian, ekialdeko Txinan, Korean, Taiwan eta Amur ibaiaren arroan. 1960ko hamarkadan sartu zen Europan Nuceteko urmael batzuetan, Errumaniako Dâmbovia barrutian, eta Danubio ibairako bidea hartu zuen, ondoren kontinenteko lurralde osoan zehar zabaltzeko.

Ezaugarriak
-----------

Gorputza luzea du, ziprinidoen artean ohikoa, eta hezur ganbila du. Zilar-koloreko larruazala marroia du, eta lerro horizontala alboetan. Sabela zurixka da. Ezkatak kolore ilunez inguratuta daude. Bere hegalak gorrixkak dira. Gehienez ere 11 zm.-ko luzera du.

Baditu depredatzaile batzuk, besteak beste, Amerikar perka eta Lutxo arrunta.

Intsektuak, arrain txikiak, larbak eta beste arrain batzuen arrautzak jaten ditu. Talde txikietan bizi dira.

Ugalketa-etapa, Europan, apirila eta ekaina bitartean gertatzen da itsasertzetan. Emeak errunaldian haitzetan, landareetan, harean edo moluskuetan barrunbe bat bilatzen du. Gero, arrautza txikien ilara bat desobiratuko du. Ernaldu ondoren, arrak habia zainduko du, eta arrautzen eklosioa gertatu arte bertan egongo da.

Arriskua
--------

Espezie honek arrisku handia sortzen die beste ziprinido batzuei, hala nola *Leucaspius delineatus* espezieari, parasitoaren ostalari baitira (*Sphaerothecum destruens*). Parasito horiek ez diote kalterik egiten *Pseudorasbora parva* espezieari, baina bereziki kaltegarria da beste arrain batzuekiko, hala nola karpinentzako, haien desobiratzea eragotziz eta, infektatuak izanez gero, haien heriotza-tasa handituz. Horregatik, Europan, debekatuta dago espezie hau zabaltzea.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)** FishBase
2. ↑   "REGULATION (EU) No 1143/2014 of the European parliament and of the council of 22 October 2014 on the prevention and management of the introduction and spread of invasive alien species".
3. ↑   NOBANIS – Pseudorasbora parva facts. Online Database of the North European and Baltic Network on Invasive Alien Species.

Ikus, gainera
-------------

* *Pseudorasbora*
* *Cyprinidae*

Kanpo estekak
-------------

* FhisBase.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q583540
* Commonscat Multimedia: Pseudorasbora parva
* Wikispecies Espezieak: Pseudorasbora parva

---

* **Datu taxonomikoak**
* BOLD: 71186
* BioLib: 15595
* Catalogue of Life: 381021
* Dyntaxa: 6004132
* EOL: 209182
* Fauna Europaea: 304515
* FishBase: 4691
* GBIF: 2362868
* ITIS: 689761
* UICN: 166136
* NCBI: 51549
* WoRMS: 465541

 |

* Wd Datuak: Q583540
* Commonscat Multimedia: Pseudorasbora parva
* Wikispecies Espezieak: Pseudorasbora parva
Westfalia hiru lurralde izan daiteke:  

*Berdez*: Westfaliako Erresuma (1807–1813), 1811ko mugak  

*Gorriz*: Westfaliako Probintzia (1815–1946)  

*Gris ilunaz*: Renania-Westfalia (1946tik).
**Westfalia** (alemanez: *Westfalen*) Alemaniako antzinako lurraldea da, Alemaniako ipar-mendebalean, gaur egun gehiena Renania-Westfaliako *land*-aren parte dena, eta beste zati batzuk Saxonia Behereko eta Hessengo *land*-etan dituena.

Historia
--------

715. urteaz geroztik saxoniarrak bizi izan ziren han, eta frankoen erasoari aurre egin zioten 785. urtera arte. X. mendean Saxoniako Dukerriko probintzia izan zen. 1180an Frederiko *Bizargorriak* Saxonia beretu eta printzerritan banatu zuen; Westfaliako Dukerria izan zen haien artean garrantzitsuena. XVI. mendean Maximiliano I.ak Westfaliako zirkulua sortu zuen. 1807an Napoleonek Westfaliako erresuma sortu zuen, frantses estatuaren moldekoa, baina porrot egin eta 1813an desagertu zen. Horrela zati handi bat Prusiaren mende geratu zen. Gaur egun Alemaniako Renania-Westfalia *land*-aren barnean dago gehiena.

Westfaliako Itunak edo Westfaliako bakea
----------------------------------------

1648an katolikoek eta protestanteek Osnabrücken eta Munsterren Hogeita Hamar Urteko Gerra amaitzeko sinatu zituzten bi itunen izena. Itun horien ondorioz Aita Santuak eta Espainiako Inperioak ordura arte Europan izan zuten nagusitasuna galdu zuten, eta nazio-estatu laikoak sortu ziren, politikan, ekonomian eta diplomazian erabateko autonomia zutenak. Enperadorearen ahalmenak baliogabetu zituzten, eta Alemaniako printzerriek, Brandenburgokoak bereziki, independentzia lortu eta indar handia hartu zuten. Frantziak Alsazia eta Metz, Toul, Verdun, Breisach eta Philippsburg hiriak beretu zituen; Suediak Mendebaleko Pomerania, Bremen eta Verden artzapezpiku-hiriak eta Stettin eta Wismar hiriak beretu zituen, eta horrekin batera nagusitasuna izan zuen Baltiko alde osoan. Probintzia Batuek eta Suitzak independentzia lortu zuten. Alemaniak beheraldi handia izan zuen, eta ez zen mendea bete arte suspertu.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2008-05-30). *154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8614
* Commonscat Multimedia: Westphalia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147747310
* GND: 4065781-4
* LCCN: n80106958
* NKC: ge449419
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q8614
* Commonscat Multimedia: Westphalia
*Victoriacum*-en ustezko kokapena bisigodoen erresuman
**Victoriacum** (latinez: *Victoriacum, -i*) edo **Victoriaco** hiria bisigodoen Leovigildo erregeak 581. urtean eraiki omen zuen hiri bat da.

Victoriacum hiriaren existentzia Juan Biklarokoaren hurrengo testuan aipatzen da:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Anno V Tiberii, qui est Liuvigildi XIII annus, [...] Liuvigildus rex partem Vasconiae occupat et civitatem, quae Victoriaco nuncupatur, condidit.*.
Tiberioren V. urtea, Leovigildoren XIII.a dena, [...] Leovigildo erregeak Baskoniako zati bat okupatu du eta Victoriaco deituriko hiria fundatu du. |  » |

Victoriacum hiriaren kokapenerako bi toki aipatu izan dira: egungo Gasteiz eta Zuian dagoen Bitoriano herria. Ez da hiriaren inolako hondakin arkeologikorik aurkitu eta, beraz, susmoetan eta ikuspuntu fonetikotik hirien izenek daukaten antzean oinarritzen dira hipotesi biak. Hala ere, Gasteizen kasuan ikerlari gehienek baztertutzat ematen dute Victoriacum bertan egotearen ideia.

Ikus gainera
------------

* Rekopolis

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Chronica a. DLXVII – DXC*, Momsen, Th. MGH Chronica Minora, vol. 2 (1934).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q796599
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 18954

 |

* Wd Datuak: Q796599
***Power Line Communications***, siglen bidez adierazita **PLC**, kable elektrikoren bidezko komunikazioari erreferentzia egiten dion ingelesezko terminoa da. Teknologia honek sare elektrikoaz baliatzen da uhin eramaile baten bidez banda zabaleko datu bidalketa digitalak egiteko. Elektrizitatea goi-tentsioko lineen bidez transmititzen da, tentsio ertaineko lineen bidez zabaldu eta behe-mailako lineen bidez erabiltzen da eta PLC teknologia hiru mailetan aplika daiteke. Haren erabilera nagusia dira: batetik datu transmisio lokala eta bestetik interneteko sarrera.

Erabilera lokala
----------------

Erabilera lokalerako gutxienez bi hargailu-transmisore erabili behar dira. Etxean hargailu-transmisore bat konekta daiteke ADSl, kable edo Wimax-modemera eta lokia sartzen da, hartara linea bereko loki guztiak sarbide puntuak bihurtzen dira. Bigarren hargailu-transmisoreak lokitik interneteko datuak jaso eta bidaltzen ditu. Sare lokal batean baliatzen ahal da ethernet-kablerik eta haririk gabeko konexiorik gabeko puntu bat sare lokalarekin lotzeko. Sarbide puntuetan konekta daitezke ekipoak, sareko inprimagailuak, wifi hargailu-transmisoreak, VoIP telefonoak eta abar. Transmisioak frekuentzia altuan egiten dira (1,6-30 MHz) elektrizitatea frekuentzia txikian (50-60 Hz) transmititzen den bitartean.

Internet hornidura BLP
----------------------

Oso zabaldua ez badago ere elektrizitate banatzaileek sare elektriko orokorra balia dezakete internet zerbitzua eskaintzeko. Horri BLP edo Broadband over Power Lines deritzo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271870
* Commonscat Multimedia: Power line communication

---

 |

* Wd Datuak: Q271870
* Commonscat Multimedia: Power line communication
**Yoyogi parkea** (japonieraz: 代々木公園, *Yoyogi kōen*?)
 Tokioko Shibuya auzoan dagoen parkea da, Meiji santutegiaren hegoaldean hain zuzen ere.

Historia
--------

XIX. mendean Meiji santutegiaren lorategien parte izan zen. 1910an lehenengo motordun hegaldia bertan gertatu izanagatik egin zen famatu. 1945etik aurrera Japonia okupatuan militar estatubatuarrek bertan izan zituzten *Washington Heights* barrakoiak.

1964an ordea Tokioko Olinpiar Jokoetako hiri olinpikoa bertan ezarri zen, bai eta Yoyogi Gimnasio Nazionala ere. 1967an Meiji santutegitik bereiztu eta Gimnasioaren izena hartuz parke bihurtu zen.

Gaur egun
---------

Tokioko aisialdirako gune gustukoenetakoa da. Igandetan rock musika kontzertuak ere izaten dira. Kirol ekintzak ere egin daitezke, bidegorriak eta hainbat kantxa bai baititu.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Meiji santutegia
* Tokioko Estadio olinpikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1204253
* Commonscat Multimedia: Yoyogi Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 252092689
* NDL: 00640072

 |

* Wd Datuak: Q1204253
* Commonscat Multimedia: Yoyogi Park
**Powell konderria** (ingelesez: *Powell County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Stanton da. 2010eko zentsuaren arabera 12.613 biztanle zituen, Powell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Powell konderriak 466,51 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,96 ura dira. Beste 463,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.613 pertsonetatik 12.396 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 132 dira. 78 beltzak edo afroamerikarrak. 14 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 103 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491116
* Commonscat Multimedia: Powell County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140798079
* LCCN: n85372295
* NARA: 10039047
* **Lekuak**
* OSM: 1846578
* TGN: 2000838

 |

* Wd Datuak: Q491116
* Commonscat Multimedia: Powell County, Kentucky
**Zabartzu** Tafallaldeko Uxue udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *zabartzuarrak* ziren. Ez dakigu non dagoen.

Historia
--------

Hori da, hain zuzen ere, historiaurreko garaiaren eta Goi Erdi Aroaren artean Uxue mendilerroan zeuden herrixketako bat. VIII. eta IX. mendeen artean, Uxueko gotorlekua sortu zenean, bertako bizilagun asko hiribildu berrira aldatu ziren, batez ere defentsa-arrazoiengatik, musulmanekiko muga eremu lauan baitzegoen. Erdi Aroan zehar, populazioa eta erakargarritasuna galduz joan zen, Uxueren alde, eta, horren ondorioz, 1534. urterako jenderik gabe geratu zen.

Oharrak
-------

1. ↑  /s̻aβ̞áɾt͡s̻u/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

Ikus, gainera
-------------

* Uxue
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111984063

 |

* Wd Datuak: Q111984063

| * i
* e
* a
  Uxue |
| --- |
| ***Uxue*** |
| Herri hustuak | Akirazabal • Andiaga • Artezabal • Basandia • Busa • Dorrondiaga • Kastillu • Lerbeltz • Lerbeltzipia • Mikelenzabal • Mostrakas • Munos • Olibeta • Otrollosandi • Otrollostxipi • Pipiratu • Sandima • Santakaramuru • Urteagabeiti • Urteagagoiti • Zabartzu • Zaubio • Zuria |
**Putnam konderria** (ingelesez: *Putnam County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Eatonton da. 2010eko zentsuaren arabera 21.218 biztanle zituen, Putnam kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Putnam konderriak 934,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,56 ura dira. Beste 892,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.218 pertsonetatik 15.371 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.347 dira. 5.497 beltzak edo afroamerikarrak. 27 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 107 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 184 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498341
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130198765
* LCCN: n81117292
* NARA: 10039142
* **Lekuak**
* OSM: 1029448
* TGN: 2000408

 |

* Wd Datuak: Q498341
* Commonscat Multimedia: Putnam County, Georgia
**Zaporea** edo **ahogozoa** janari edo substantzia batek sorrarazten digun sentipena da, dastamenak eta usaimenak antzematen dituzten seinale kimikoei esker nabaritzen dugu. Jakien zaporea sukaldarien kezka da, baita elikagai industrien erronka zientifikoa ere. Zaporegaiak edo ongailuak, bai naturalak (bizigarriak) bai artifizialak (E zenbakiak), zaporeak nabarmentzeko edo aldatzeko erabiltzen dira.

Oinarrizko zaporeak
-------------------

Nazioartean, 5 zapore hartzen dira oinarrizkotzat:

* gozoa (adibidez sakarosa, azukrea)
* gazia (adibidez gatza)
* mingotsa edo mikatza (adibidez kinina, garagardoa)
* garratza (adibidez limoia)
* umamia (adibidez monosodio glutamatoa)

Kultura batzuetan, beste zapore batzuk ere agertzen dira, hala nola *oliokara* (*oleagustus*) eta *sasi-tenperatura* (mendaren freskotasuna edo piperbeltzaren mina).

Ezaugarriak
-----------

Batez ere usaimenaren bidez antzematen ditugu zaporeak; horregatik hotzeriak edo alergiak, hau da, muki-pilaketa sorrarazten duten gaixotasunek, dastamena murrizten dute. Zaporearen mekanismoa oso sinplea da: behin ahoan sartuta, hortzek janaria txikitzen dute, eta usainak jariotzen dira. Alde batetik, usain hauek faringetik sudurrera igotzen dira usain-dastamen sentipena sorraraziz; beste aldetik, janarien substantzia kimikoak mihiaren sentsore espezifikoei eragiten diete.

Janarien "zinezko zaporea" mihiaren zenbait aldetan dauden sentsore espezifikoei esker antzematen da, sentsore hauek dastamen-papila dute izena, eta gizakiak papila horietako 10.000 inguru ditu.

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4173974
* Commonscat Multimedia: Taste

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00566653
* NKC: ph119234
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4173974
* Commonscat Multimedia: Taste


| * i
* e
* a
Dastamen |
| --- |
| Oinarrizko zaporeak | Garratza **·**  Gazia **·**  Mingotsa **·**  Gozoa **·**  Umamia |
| Anatomia | Epiglotisa **·**  Faringea **·**  Ahosabai biguna **·**  Mihi **·**  Dastamen-papila |
| Dastameneko beste fenomeno batzuk | Zapore ondokoa **·**  Dastamenaren nahasmendua **·**  Mina **·**  Scovilleren eskala |
| Beste zentzumenak | Ikusmena **·**  Entzumena **·**  Usaimena **·**  Ukimena |
**Zapardiel erreka** Gasteizko mendietan sortu eta hiria hegoaldetik iparraldera lur azpitik zeharkatzen duen erreka da. 1822. urtean, hiria handitu eta harresiak eraitsi eta gero, lurperatu zuten. Errekak hiri zaharra urez hornitzen zuen.

Erdi Aroko ibilguari erreparatuz, Zapardiel eta Batan errekek gaur egun Pilar auzoa dagoen gunean egiten zuten bat eta Arriaga zeharkatzen zuten Zadorra ibairaino. Biek ere mendebaldetik saihesten zuten hirigunea. Egun, Batan eta Zapardiel errekek hiriaren hegoaldean bat egiten dute, Batan ibilbidean. Frai Francisco Vitoria ibilbidean lurperatzen da bien ibilgu bateratua, Gasteiz erdialdera heldu ahala.

Ibilgua
-------

Gaur egun, Zapardiel ondoko lekuetik igarotzen da:

* Gardelegi
* Aretxabaleta
* San Antonio kalea
* Andre Maria Zuriaren plaza
* Diputazio kalea
* Jesusen Zerbitzarien Fundatzailearen kalea
* Ahate Iturri plazatxoa
* Pilar auzoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Monge, Maria Jose.  (2013ko uztailaren 16an). «Gasteizko xirripen bataila» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2017ko uriaren 1ean).
2. ↑   AMVISA. *AMVISA - Vitoria-Gasteizko Udal Urak A.B..*  (Noiz kontsultatua: 2017ko urriaren 1ean).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069341

 |

* Wd Datuak: Q61069341
**Quark-gluoizko plasma** (QGP) tenperatura eta/edo dentsitatea oso altuak direnean existitzen den kromodinamika kuantikoaren (QCD) fase bat da. Materiaren egoera hau materiaren oinarrizko osagaiak diren eta ia aske dauden quark eta gluoiz osatua dago. Uste denez, Big Bangaren ondorengo lehen 20-30 mikrosegunduetan existitu zen. CERNen Super Proton Synchrotronean eginiko esperimentuek egoera hau, lehenik, 1980 eta 1990eko hamarkadetan lortzen saiatu ziren eta, beharbada, partzialki lortua izan zen. Gaur egun, AEBetako Brookhaven Laborategi Nazionaleko Ioi Erlatiboki Astunen Talkagailuarekin (RHIC) eginiko esperimentuek ahalegin honekin jarraitzen dute. CERNen LHC, ALICE, ATLAS eta CMSn hiru esperimentuek berri eviten ari dira, QGParen propietateen azterketarekin jarraituz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q733096
* Commonscat Multimedia: Quark-gluon plasma

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q733096
* Commonscat Multimedia: Quark-gluon plasma
**Zapateria kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

Kokapena
--------

Iruñeko Udal Plazan hasi eta Kontseiluko plazan amaitzen da, hain zuzen ere, San Anton kalea hasten den lekuan.

Kalea
-----

Bere izena Erdi Aroan zapatarien gremioaren jarduera bertan kokatua zegoelako datorkio. 1423ko Batasun Pribilegioa argitaratu zen arte, kale hau San Nikolas burguaren kale nagusia izan zen.

XVIII. mendean kale honek hiri barnean maila sozial altua bereganatu zuen, hori oraindik gaur egun ikusgai dauden bertako eraikinetan antzeman liteke, jauregi barrokoak lekuko direlarik, tartean Navarro Tafallatarren jauregia, bai eta auzotarren etxeek dituzten armarriak ere.

Gaur egun merkatal giro nabarmena duen auzoko beste kale bat gehiago besterik ez da.

Ondarea
-------

* Mutiloa jauregia
* Navarro Tafallatarren jauregia
* Diario de Navarraren ordezkaritza, Zapateria kaleko 49. zenbakian.

  

* Navarro Tafallatarren jauregia, gaur egun EAJ alderdiko batzokia.Navarro Tafallatarren jauregia, gaur egun EAJ alderdiko batzokia.
* Diario de Navarra egunkariaren Zapateria kaleko ordezkaritza edo lokala.Diario de Navarra egunkariaren Zapateria kaleko ordezkaritza edo lokala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479204

 |

* Wd Datuak: Q25479204


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Iruñea** |
**Xamxi-Adad V.a**, Asiriako errege bat izan zen. K.a. 823tik K.a. 811 arte gobernatu zuen. Salmanasar III.aren seme eta oinordekoa izan zen.

Kanpaina militarrak
-------------------

Bere gobernuko lehen betebeharra, Ashur-dain-apla izeneko bere anaiak sustatu zuen matxinada zanpatzea izan zen, euren aita oraindik bizi zenean, oinordekotzatik kanpo utzia izan baitzen. Horretarako, Babiloniako garai horretako errege zen Marduk-zakir-shumi I.aren laguntza edo neutraltasuna erosi behar izan zuen.

Mairiko herrialdea, manear eta mediarren aurkako printze matxinoen aurkako hiru kanpaina militarren ondoren, babiloniarretaz mendekatzea erabaki zuen, bere erregealdiaren hasieran jaso zuen irainagatik. K.a. 816an, Marduk-balatsu-iqbi erregea eraso eta garaiu zuen, preso ugari harrapatu eta hauek Ninivera eramanez.

Erregealdiaren ondorioak
------------------------

Bere erregealdian, Asiriak ez zuen bere aurreko erregeen erregealdian lortu zuen hainako botererik lortu, baina, gutxienez, tronuratu zenean jaso zuen krisi politiko larriari buelta eman ahal izan zion. Hil zenean, bere seme Adad-nirari III.a oraindik adin txikikoa zen, eta, beraz, erregeordetza, erregina amari suertatu zitzaion, Sammurat babiloniarrari, historiara, Semiramis bezala pasa dena, greziar elezaharren bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2014-03-28). (PDF) *175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia.*  Bilbo, 3 or..

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Salmanasar III.a** | **Asiriako erregea**K.a. 823-K.a. 811 | Ondorengoa**Adad-nirari III.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q315465
* Commonscat Multimedia: Shamshi-Adad V

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 11278128
* GND: 1147241309
* LCCN: n85113320
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q315465
* Commonscat Multimedia: Shamshi-Adad V
]]

Prezioak eta inbertsioak
Negozioetan prezioen jaitsierak egoten direneko lehia bortitza da. Lehiakide batek bere prezioak jaitsi egiten ditu eta besteek oraindik gehiago jaitsiz erantzuten dute. Egoera hau bukaezina gerta daiteke. Adibide garbiak ikusi ditugu telefonian, hegaldi-konpainietan eta abar.

Helburua merkatu-kuota irabaztea litzateke eta, horretarako, enpresa handiak mozkinik gabe gera daitezke lehiakideari aurre hartzearren
.
Epe motzera, kontsumitzailearentzat onura da eta enpresa lehiakideentzako, berriz, ez. Prezio baxuagoek bere marjina murrizten diote eta iraupenarentzat mehatxu izan daiteke.

Epe luzera, onura izan daiteke enpresa liderrentzat, txikiek ez baitute iraungo eta merkatu-kuota osoa beraientzat izango da ezbairik gabe. Kontsumitzailea ere galtzen atera daiteke, enpresa gutxiago daudenez, prezioak igo egingo baitira, zenbaitetan, gerra-prezioaren aurrekoak baino gehiago izan daitezkeelarik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2668479

 |

* Wd Datuak: Q2668479
Gasteizko **Zapatari kalea** Alde Zaharrean dago, mendebaldeko mendi-magalean. Herri hizkeran Zapa kalea moduan ezaguna da.

70. 80. eta 90. hamarkadetan gau giroko taberna ugari zeuden, gaur egun ordea eguneko hostalaritza indartzen ari da.

Kokapena
--------

Andre Mari Zuriaren plazan hasten da eta Arriagako Atean amaitzen da, Santo Domingo kalearen parean. San Roke, Bakardade, Anorbin, Harategi eta Apaizgaitegiko kantoiak zeharkatzen ditu.

Luzera
------

600 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 101 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 110eraino.

Historia
--------

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako "Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I" (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera, Alfontso VIII erregearen garaietan eman zitzaion Zapatari izena kaleari.

### Trafikoa

Oinezkoentzako kalea den arren ibilgailu ugari ibiltzen da, gehienbat banaketa kamioiak.

Bitxikeriak
-----------

Kale hau aipatzen da Potato taldearen La gente rula abestian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55929310
* Commonscat Multimedia: Calle de la Zapatería, Vitoria-Gasteiz

---

 |

* Wd Datuak: Q55929310
* Commonscat Multimedia: Calle de la Zapatería, Vitoria-Gasteiz
Xantanoaren egitura
**Xantanoa** edo **xantano-goma** azukreetatik abiatuta *Xanthomonas campestris* bakterioak produzitutako polisakaridoa da. Elikagai-industrian asko erabiltzen da agente loditzaile, emultsionatzaile eta egonkortzaile gisa.
Elikagaien etiketetan E 415 osagaia gisa adierazten da.

Erabilera
---------

Xantanoaren kantitate txikiek, % 1aren ingurukoek, likidoen biskositatea nabarmen emendatze dute.

Elikagaietan entsaladen ongailuetan eta saltsetan usatzen da. Emultsioa egonkortzen du, nahiz eta emultsionatzailea ez den, olioa separatzea itzuriz. Partikula solidoak likidoetan esekitzea posible egiten du. Ehundura egokia ematen die jakiei, izozkiei adibidez. Halaber, irensteko arazoak dituzten pertsonen likidoak loditzeko baliatzen da. Glutenik gabeko elikagaietan haren ordez baliatzen da, glutenak emango zukeen itsasgarritasuna erdiesteko.

Petrolioaren industrian zulatze-likido gisa baliatzen da.

Kosmetikoen industrian ur-gelak prestatzeko erabiltzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Handbook of water-soluble gums and resins.*  McGraw-Hill 1980 ISBN 0-07-015471-6. PMC 5676286. (Noiz kontsultatua: 2022-11-19).
2. ↑   **(Ingelesez)** Logsdon, Jason.  (2027-12-11). «How to Use Xanthan Gum» *Amazing Food Made Easy* (Noiz kontsultatua: 2022-11-19).
3. ↑   «xanthan\_gum» *glossary.slb.com* (Noiz kontsultatua: 2022-11-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q410768
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: C002563
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 11138-66-2
* DrugBank: 11253
* UNII: TTV12P4NEE
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 11138-66-2

 |

* Wd Datuak: Q410768
***Quadrivium*** (latinezko *quadri*, laukoitza; eta *via*, bidea) Pizkunde garaian *trivium* ondoren irakasten zituzten lau zientziak dira.

Pitagoratarren sektatik dator, zeinaren burua Pitagoras zen. Pitagoratarrek garrantzi handia ematen zioten hezkuntzari, nor bere buruaren jabetasuna eta neurritasuna lortzea helburua zuena, unibertsoaren ordena eta armonia imitatuz. Irakasten zituzten lau zientziek (aritmetika, astronomia, geometria eta musika) Erdi Aroko hezkuntzaren oinarriak (*quadrivium*-a) osatzen zuten. Arkitasek (K.a. 428 - K.a. 347) atxikitzen zuen astronomiak, geometriak, aritmetikak eta musikak osatzen zutela matematika.

Erdi Aroan, zazpi arte liberaletatik izaera matematikoko lau: aritmetika, astronomia, geometria eta musika, *trivium*-a jarraituz ikasten zituzten , irakaskizun eskolastiken barruan.

Aritmetika zenbaki hutsaren ikasketa zen, Geometria espazio hutsaren ikasketa, Musika mugimenduzko zenbakiaren ikasketa eta Astronomia mugimenduzko espazioaren ikasketa.

Ikus gainera
------------

* Arte liberalak
* Egiptiar hiruki sakratua
* Trivium

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q273822
* **Identifikadoreak**
* GND: 4176574-6
* AAT: 300054583
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q273822
**Zayin** (baita **Zain**, **Zayn** edo **Zay** ere) alfabeto semitiko askotako 7. hizkia da, tartean feniziarrean (𐤆), aramearrean, hebrearrean (ז), alfabeto siriakoan (ܙ) eta arabiar alfabetoan (ز). Bere ahoskera z da.

Feniziar hizkia greziar Zeta (Ζ), etruriar *z* Z, latindar Z eta Ze З ziriliko bilakatu zen.

Litekeena da jatorrizko feniziar hizkiak ezpata bat irudikatzea. (Bibliako hebreeraz, *Zayin* (זין) ezpata eta *Lezayen* (לזיין) aditza armaz hornitu esan nahi dute. Hebreera modernoaz, berriz, *zayin* (זין) zakila esan nahi du eta *lezayen* (לזין) sexu harremanak izatearen hitza gordina da, ingelesezko *fuck* edo euskarazko larrua jo esaldiaren parekoa,. Hala ere, antzinako esanahia *maavak mezuyan* (borroka armatua) (מאבק מזוין) edo *beton mezuyan* (בטון מזוין) (hormigoi armatua) bezalako esapideetan oraindik erabiltzen dute. Brian Collessen esanetan, glifo aurresinaitikoak *ziqq* izena zuen eta "bilurrak" irudikatzen zituen hieroglifoan oinarrituta zegoen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17525337
* Commonscat Multimedia: Zayin (letter)

---

 |

* Wd Datuak: Q17525337
* Commonscat Multimedia: Zayin (letter)

1. ↑   **(Ingelesez)** Morfix, Milon. *Definition of זין in Modern Hebrew.* .[*Betiko hautsitako esteka*]
**Zawisza Bydgoszcz** (izen osoa *SP Zawisza Bydgoszcz*) Poloniako futbol taldea da, Bydgoszcz hirikoa. 2014ko Poloniako kopa irabazi zuen.

Historia
--------

Taldea 1947an sortu zen. *Zawisza* XV mendeko poloniar gerlari mitikoa izan zen. 1961 eta 1994 artean lehen mailan aritu zen baina emaitza onena 1990ko laugarren postua izan zuen, bai eta 1991eko kopako finalerdiak ere. 2013 arte ez zen itzuli lehen mailara eta 2014an kopa irabaztea lortu zuen 0-0 egin ondoren penalti jaurtiketatan Zagłębie Lubin gaindituta. Hurrengo urtean ordea maila galdu zuen.

Bigarren mailan 5. postuan gelditu zen baina diru arazo larrien erruz birfundatu beharra izan zuen **SP Zawisza** izena hartuz eta maila beherenetik hasi da jokatzen 2016-17 denboraldian, 8. mailatik.

Palmaresa
---------

### Polonian: 1

* Liga (0): laugarrena 1990an.
* Kopa (1): 2014.
* Poloniako Superkopa (1): 2014.

Kanpo estekak
-------------

* **(Polonieraz)** webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q167781
* Commonscat Multimedia: Zawisza Bydgoszcz

---

 |

* Wd Datuak: Q167781
* Commonscat Multimedia: Zawisza Bydgoszcz
**Wichita konderria** (ingelesez: *Wichita County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Leoti da. 2010eko zentsuaren arabera 2.234 biztanle zituen, Wichita kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wichita konderriak 1.861,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,06 ura dira. Beste 1.861,08 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.234 pertsonetatik 2.197 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 550 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374200
* Commonscat Multimedia: Wichita County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155940312
* LCCN: n80115574
* **Lekuak**
* OSM: 1070346
* TGN: 2000761

 |

* Wd Datuak: Q374200
* Commonscat Multimedia: Wichita County, Kansas
**Wicomico konderria** (ingelesez: *Wicomico County*) Marylandko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hagerstown da. 2010eko zentsuaren arabera 98.733 biztanle zituen, Wicomico kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wicomico konderriak 1.036,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 66,81 ura dira. Beste 969,8 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 95,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 98.733 pertsonetatik 70.245 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.478 dira. 23.534 beltzak edo afroamerikarrak. 198 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.460 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 209 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.066 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511106
* Commonscat Multimedia: Wicomico County, Maryland

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151273889
* ISNI: 0000 0004 0419 2943
* GND: 4773296-9
* LCCN: n80153824
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 934717
* TGN: 1003023

 |

* Wd Datuak: Q511106
* Commonscat Multimedia: Wicomico County, Maryland
Kontrol gela eta planta kimikoa
**Prozesu ingeniaritza** ekoizpen prozesuak eraginkortasunez burutu eta optimizatzeaz arduratzen den ingeniaritza arloa da. Lehengaiak eta osagaiak planta kimiko edo lantegira sartu azken produktua burutu bitartean gertatzen diren aldaketa fisiko eta kimiko guztiak hauteman, zehaztu eta kontrolatu egiten ditu. Bere baitan ingeniaritza arlo anitz biltzen ditu. Nabarmena da ingeniaritza kimikoak prozesu ingeniaritzan duen garrantzia, prozesuko eragiketa ezberdinetan dauden tenperatura eta presioa kontrolatuz, eta katalizatzaileak, birzirkulazioa, integrazio energetikoa edo faseen arteko kontaktu mota aztertuz adibidez. Prozesu ingeniaritzaren baitan prozesuko aldagaien balio hoberenak kontrolatu eta zuzentzen dituen arloari kontrol eta instrumentazio ingeniaritza da.

Prozesu ingeniaritzan, gaur egun, prozesu simulatzaileak erabiltzen dira ekoizpen prozesuen nondik norakoak diseinatu, simulatu, aurreikusi eta optimizatzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Ingeniaritza kimikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2144042
* Commonscat Multimedia: Process engineering

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11979650p (data)
* GND: 4062781-0
* LCCN: sh85107212
* NKC: ph260627

 |

* Wd Datuak: Q2144042
* Commonscat Multimedia: Process engineering


| * i
* e
* a
Ingeniaritza |
| --- |
| Zibila | 
* Arkitektura
* Egiturak
* Eraikuntza
* Garraioa
* Geoteknia
* Hidraulika
* Ingurumena
* Lurrikarak
* Meatzaritza

 |
| Mekanikoa | 
* Akustikoa
* Aeroespaziala
* Automozioa
* Itsasoa
* Trenbideak
* Tenperatura

 |
| Elektrizitatea | 
* Elektromekanika
* Elektronikoa
* Energia
* Informatikoa
* Kontrola
* Mikrouhinak
* Irratia
* Telekomunikazioak

 |
| Kimikoa | 
* Biokimikoa
* Biologikoa
* Erreakzioak
* Molekularra
* Petrolioa
* Prozesuak
* Termodinamika

 |
| Diziplinartekoa | 
* Audioa
* Biomedikoa
* Fisikoa
* Fotonika
* Ingeniaritza zientzia
* Industriala
* Informazioa
* Matematikoa
* Materialen zientzia
* Mekanikoa
* Mekatronika
* Metalurgia
* Militarra
* Nanoteknologia
* Nekazaritza
* Nuklearra
* Optikoa
* Osasuna
* Pribatutasuna
* Robotika
* Segurtasuna
* Sistemak
* Softwarea
* Zeramika

 |
| Kategoria Kategoria • Atari Ataria |
**Yvonne Rüegg** (Churen, 1938ko abuztuaren 2a) suitzar eskiatzaile alpino ohia da. 1960ko Neguko Olinpiar Jokoetan urreko domina irabazi zuen slalom erraldoian.

Bizitza
-------

Roberto Siorpaes eskiatzaile alpino italiarrarekin ezkondu ondoren, bere senarraren abizena hartu zuen eta Yvonne Rüegg edo Yvonne Siorpaes gisa lehiatu zuen.

Kirol Ibilbidea
---------------

Squaw Valleyko (AEB) 1960ko Neguko Olimpiar Jokoetan irabazi zuen 1:39ko denborarekin. 9 urrezko domina slalom erraldoian Penny Pitou estatubatuarra zentimo batez aurretik; jaitsieran ere bederatzigarren izan zen eta slalom berezian ez zuen amaitu. Hiru lasterketak ere balio izan zuten 1960ko Munduko Txapelketarako. Gero Italiara joan zen bizitzera, Cortina d''ampezzora, non Italiako lehen eski irakaslea izan zen eta Sergio bobbistiaren eta Gildo Siorpaes bobbistiaren anaiarekin ezkondu zen, Roberto, eskiatzailea ere. Gerora Italiako Txapelketan parte hartu zuen, eta bertan bi domina lortu zituen. Senarrarekin Forca semearen aterpea du Cortina d''ampezzo, Cristallo mendian. 

### Emaitzak

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | EMAITZAK | GERTAERA | **KIROLA** |
| Squaw Valley 1960 | #=9 | Maldan behera | Eski Alpinoa |
| Urrea | Slalom Erraldoia | Eski Alpinoa |
| #DNF | Slaloma | Eski Alpinoa |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «IOC - International Olympic Committee | Olympics.com» *International Olympic Committee* 2021-12-20 (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).
2. 1 2   «Yvonne Rüegg - Biografía | KripKit» *kripkit.com* (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).
3. ↑   «Yvonne RUEGG» *Olympics.com* (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q291601
* Commonscat Multimedia: Yvonne Rüegg

---

 |

* Wd Datuak: Q291601
* Commonscat Multimedia: Yvonne Rüegg
**Yvonne Loriod** (1924ko urtarrilaren 20a - 2010eko maiatzaren 17a) pianista frantsesa izan zen.

Biografia
---------

Houillesen jaio zen, Parisetik gertu. 6 urterekin hasi zituen piano ikasketak. Txikia zenetik ordaindutako kontzertuak emateko aukera izan zuen Madame Nelly Eminger-Sivade bere amabitxi eta irakaslearen etxean; horietako bakoitzean obra klasiko bat, erromantiko bat eta garaikide bat interpretatzen zituen. 14 urte bete baino lehen, bere errepertorioan Mozarten kontzertu guztiak, Beethovenen sonata guztiak, Klabe ondo tenplatu osoa eta ikasketetarako ohikoak ziren klasikoak eta erromantikoak biltzen zituen.

Bere irakasleak Lazare Levy, Marcel Ciampi, Simone Caussade, Joseph Calvet, C. Estyle eta gero Olivier Messiaen eta Darius Milhaud izan ziren; azken honekin aurrerago ezkondu zen. Bere tutoretzapean Claude Debussyren, Maurice Ravelen eta beste gareikideen piano lanak gehitu zituen bere errepertorioan.

Olivier Messiaenek bere teknika liluragarria eta mota guztietako musika interpretatzeko memoria zoragarria aitortu zituen. Bere orkestra-lanen piano zati ia guztiak berari eskaini zizkion. 1961ean ezkondu ziren, Messiaenen bigarren emazte bihurtuz.

25 urte eman zituen pianoa Pariseko Musika Kontserbatorioan, eta zazpi aldiz jaso zuen saria. Pianoaren teknika, harmonia, kontrapuntua, fuga, konposizioa eta orkestrazioa erabat menperatuta, Messiaenen partiturak ikustera irakurri eta Messiaen-en *Saint François d'Assise* operako ahots-atalak biltzera etorri zen.

Bere arreba Jeanne Loriod zen, Martenot Uhinen lehen interpretetako bat.

Obra
----

Berari zor zaio, Heinz Holliger eta George Benjaminekinbatera, Messiaenek osatu gabe utzi zuen *Concert à Quatre* amaitzea eta baita *Traité de rythme, de couleur et d'ornithologie*-ren edizioa ere, zazpi liburukiko eta lau mila orritik gorakoa, senarrak berrogei urte baino gehiagoz landu zuena.

Gainera, erreferentziatzat jotzen diren Pierre Boulez-en piano-lanen eta batez ere Olivier Messiaen-en grabazioengatik nabarmendu da.

Kanpo estekak
-------------

* Diskografia:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q235500
* Commonscat Multimedia: Yvonne Loriod

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 113935614
* ISNI: 0000 0000 8181 9376
* BNE: XX1007166
* BNF: 13541306d (data)
* CANTIC: a10114853
* GND: 122126084
* LCCN: n81012218
* NDL: 01101533
* NKC: pna2006338164
* NLA: 36555862
* CiNii: DA08515649
* SNAC: w6gj2k0g
* SUDOC: 050721593
* BIBSYS: 1070179
* UB: a1248738
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03905/eu\_l\_2485/l2485
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q235500
* Commonscat Multimedia: Yvonne Loriod