recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau medikuntzari buruzkoa da; geologia gaitzat duena beste hau da: «Fazies»*
Medikuntzan, **faziesa** eri dagoenaren aurpegikera da, zenbait eritasunen ezaugarri berezia dena. Eritasun bakoitzak fazies desberdina izaten du ezaugarri; kolerak jotako eriek adibidez, ezpain eta betazal urdinxkak izaten dituzte eta larruazala lehor zakarra; sabelaldeko eritasunak dituztenek sudur zorrotza, goiko ezpaina goruntz altxatua eta enoftalmia (begiak barnera sartuak) izaten dute; hil zorian daudenek, berriz, sudur zorrotza, larruazala zurbila eta zimurtua, eta enoftalmia izan ohi dute.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5428578
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D019066

 |

* Wd Datuak: Q5428578
**Erta Ale** (afarreraz, *Ertá’alé* edo *Irtá’alé*, amhareraz ኤርታሌ) Etiopia iparraldean dagoen sumendi aktiboa da, Danakil basamortuan. 1967. urtean hasi eta jarraian erupzioan izan dela kontsideratzen da, labazko aintzira bat baitu kraterrean etengabe. Horrelako zortzi baino ez daude planetan. Afarrerazko izenak "kea botatzen duen mendia" esan nahi du.

Ezaugarriak
-----------

Ezkutu-sumendi basaltikoa da. 613 metrotako altuera du itsas mailaren gainetik, baina kontutan hartu behar da Afarreko sakonunean kokaturik dagoela eta mendiaren oinarria itsaoaren mailaren azpitik dagoela. Beraz mendiaren altuera handiagoa da benetan. Exploratzaile europarrek 1841. urtean aurkitu zuten eta 1873. urtea igo zen lehen aldiz.

Erupzio jarraia
---------------

Labazko aintzira bat (edo bi) ditu kraterrean eta tarteka hegoaldeko maldan behera isurtzen da laba hori. 1967tik aurrera labazko aintzira hori badela jakina da, baina badirudi prozesua 1906an abiatu zela. 2005eko irailaren 25ean erupzio handi bat izan zuen eta milaka pertsonak beren etxetatik alde egin behar izan zuten. 2007ko abuztuan ere laba isurialdi batek ehundaka pertsona ebakuatu arazi zituen. 2008an eta 2017an ere izan ditu erupzio berriak.

Danakil basamortuan dagoenez jarraipen eskasa izan du Erta Ale sumendiaren jarduerak. Sarritan sateliteak izan dira sufre dioxidozko isuriak detektatu dituztenak eta ondoren joan dira zientzilariak isuri horiek aztertzera.

Iruditegia
----------

* Laba aintzira kraterrean, 2001ean.Laba aintzira kraterrean, 2001ean.
* Laba jarduera handia 2018ko urtarrilean.Laba jarduera handia 2018ko urtarrilean.
* Turista taldea krater ertzean.Turista taldea krater ertzean.

Laba jarduera handia 2018ko urtarrilean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «Erta Ale» *Volcano World* 2010-10-07 (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).
2. ↑   CNN, Sophie Sherry and David Williams. «Rare lava lake discovered on remote island is one of only eight» *CNN* (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).
3. ↑   *volcano.si.edu* (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).
4. ↑   «Wayback Machine» *web.archive.org* 2010-10-05 (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).
5. ↑   **(Ingelesez)**  *Fears after volcano in Ethiopia.*  2007-08-15 (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).
6. ↑   **(Ingelesez)** authors, TW The Watchers-; contributors..  (2017-01-25). «New flank eruption at Erta Ale volcano, Ethiopia» *The Watchers* (Noiz kontsultatua: 2022-08-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q903
* Commonscat Multimedia: Erta Ale

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315128323
* LCCN: sh85044732
* SUDOC: 20091071X

 |

* Wd Datuak: Q903
* Commonscat Multimedia: Erta Ale
Historia
--------

**Estigia**, Zarautzen (Gipuzkoa) 1985-ean sortu zen Trash Metal taldea zen. Nahiz eta Euskal Herrian, 80ko hamarkadan, Ska, Punk eta Rock taldeak oso modan egon, Estigiak sekulako ospea izan zuen Euskal Herriko txokoetan. Oso gutxik egiten zuten musika azkarra eta indartsua egiten zuten Zarauztarrek.

Lehen bi maketen ondoren, Mikel Kazalisek taldea utzi zuen Negu Gorriak eta Anestesia taldeetan jotzeko. Formazio aldaketa bat jasan zuten orduan. Ander, gitarra jotzeaz gain abestera pasa zen, kasu honetan ordea ingelesez.

Taldekideak
-----------

- Jabi - bajua

- Ander Izeta - Gitarra eta ahotsa

- Goiko - Bateria

- Chals - Gitarra

### Lehenagoko taldekideak

- Mikel Kazalis - Bajua eta ahotsa

Diskografia
-----------

- Falso Profeta (Autoekoizpena, 1987). Maketa

- Maketa (1989)

- Insubmission (Semaphore, 1990)

- Trip To Nowhere (DDT, 1995)

### Bildumetako partehartzeak

- Descarga Norte (Discos Suicidas, 1988). Lp honetan beraien lehen bi abestiak kaleratu zituzten.

Kanpo Loturak
-------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	* **Wikimedia proiektuak**
	* Wd Datuak: Q12257305
 |

	* Wd Datuak: Q12257305

- Ander Izetaren web orria[*Betiko hautsitako esteka*]

- Estigia taldearen myspacea
**Estill konderria** (ingelesez: *Estill County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Irvine da. 2010eko zentsuaren arabera 14.672 biztanle zituen, Estill kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Estill konderriak 662,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,56 ura dira. Beste 655,47 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.672 pertsonetatik 14.508 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 101 dira. 28 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 85 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486071
* Commonscat Multimedia: Estill County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152446423
* ISNI: 0000 0004 0617 7544
* LCCN: n80139357
* NARA: 10038885
* **Lekuak**
* OSM: 1846519
* TGN: 2000788

 |

* Wd Datuak: Q486071
* Commonscat Multimedia: Estill County, Kentucky
Lastargia sutan.
Lastargi olinpikoa, Turingo 2006ko Joku Olinpikoetan.
**Lastargia** edo **zuzia** jatorriz sua eramateko sistema mugikorra zen. Lastargia bai argia emateko baita ere sua baterik bestera eramateko erabiltzen zen.
Funtsean, makil luze bat zen, mutur batean errez erretzeko gai batez (lehen bike izaten zen erregai ohikoena) lastoz edota trapuz bilduta. Sarritan, kandelabroetan edo, harrizko eraikuntzetan (gazteluak, kriptak,...), ormetan zintzilik jartzen ziren.

Sinbologia
----------

Askatasunaren Estatuaren lastargiaren marrazkia.Askatasunaren Estatuaren lastargiaren marrazkia.
Lastargia espiritu edo arimaren argiaren sinboloa da, baita jakinduriaren ere. Askatasunaren Estatuaren kasuan, sinboloaren esanahia hobeto ulertzeko, jatorzizko izena "Askatasuna mundua argitzen" dela azpimarratu behar da.

Antzinako Grezian eta Erroman beheruntz begira jarritako lastargiak lutoa, heritoza adierazten du. Ehorzte-monumentuetan ohikoa zen bi lastargi gurutzatuak behera begira jartzea. Gora begira, aldiz, bizitza adierazten du.

Joku Olinpikoetan atleteek txandakatuz lastargia jokuen tokira eramateko ohitura Carl Diem-ek sortu zuen 1936ko jokuetan. Ohitura Antzinako Greziatik bereskuratu zuen; han, jokoak egiten ziren bitartean, sua Olinpiako Herako Tenpluan pizturik egoten zen.

Lastargia Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorearen ikurra da, bestetik.

Eskujokoak lastargiez
---------------------

Malabarista lastargi piztuez.
Eskujokoen munduan lastargia oso tresna erabilia da. Suaren erabilera malabaristaren lanari arrisku kutsua ematen dio eta ariketek ikusgarriagoak dira. Lastargi hauek, normalean, makil luzeak dira, mutur batean metxa bat dutela. Metxa hori kotoiaz edo poliamidaz egina dago. Erretzeko gasolina da erregai ohikoena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q327954
* Commonscat Multimedia: Torches

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4732668-2
* LCCN: sh85136106
* AAT: 300180425
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q327954
* Commonscat Multimedia: Torches
**FAQ** ***F**requently **A**sked **Q**uestions*-en ingelerazko akronimoa da, eta euskaraz *maiz egindako galderak* esan nahi du. Termino hau kontestu jakin batean eta gai zehatz batentzat galdera eta erantzun zerrenda bati deritzo.

Euskaraz ia erabiltzen ez den arren, **MEG** terminoa existitzen da, ***M**aiz **E**giten diren **G**alderak*-en akronimoa.

Historia
--------

FAQ terminoa modernoa den arren, formatua zaharra da. Adibidez, Matthew Hopkins-ek 1647. urtean *The Discovery of Witches* FAQ formatuan idatzi zuen.

Interneten kontestuan, FAQak NASAren posta zerrendetan dute jatorria, 80. hamarkadaren hasieran. Lehen FAQak 1982. urtean garatu ziren, biltegiratze informatikoaren kosteak oso altuak zirenean. Hasiera batean SPACE posta zerrendan erabiltzaileek mezuak gordeko zituztela pentsatu zen, baina hau ez zen inoiz gertatu. Hau dela eta, posta zerrenda aurretik erantzunda zeuden galderei behin eta berriz erantzuten hasi ziren.

Ondoren **FAQ**ak argitaratzeko ohitura beste posta zerrendetara zabaldu zen. Astero FAQ bat argitaratzen hasi zen lehen pertsona Jef Poskanzer izan zen, USENET-eko net.graphics/comp.graphics taldera. Gaur egun USENETeko talde batean FAQ batek erantzundako galdera bati buruz galdetzea netiquette falta erakustea deritzo.

Ikus, gainera
-------------

* How-to

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Google-n erabiltzaileen maiz egindako galderak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189293
* **Identifikadoreak**
* AAT: 300266019

 |

* Wd Datuak: Q189293
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Erotofobia** (grezieratik, Ἔρως, *eros*, *"maitasuna"* eta "fobia") egoera hipotetiko baten aurrean bakoitzaren sexu erreakzioan oinarritzen den jarrera da, sexu estimuluen aurreko jarrera negatiboa.

Jarrera eta prozedura erotofobikoetaz hitz egin dezakegu. Prozedura erotofobikoak izateko, lehenik, jarrera erotofobikoak izan beharko genituela egia bada ere.

Fisher eta Hallek 1988an landutako kontzeptua da. Bi autore hauek erotofiliaz -sexu estimuluen aurreko jarrera positiboa bezala- eta erotofobiaz -sexu estimuluen aurreko jarrera negatiboa bezala- hitz egiten dute, planteatuz bi hauek sexu estimuluen aurreko bakoitzaren jarrera eta, beraz, erreakzionatzeko modua bezala. Printzipioz pertsona kontserbadoreak jarrera erotofoboak izango lituzketela aurreirizten da, pertsona liberalak, ordea, jarrera erotofilikoagoak izango lituzketelarik, baina hau ez da arau mugiezin baten moduan hartu.

Pertsona erotofobikoek sexu estimuluen aurrean jarrera negatiboak erakustea gaitz gehiago izan ditzake, izan ere, sexuarekin edota sexualitatearekin zerikusia duten informazio edo zerbitzuetara hurbiltzeko zailtasun handiagoak izango dituzte. Era berean, kalean izandako estimulu edo egoeren aurrean erantzun asertiboen falta sumatuko dugu eta, beraz, eraginkortasun falta izango dute eta giza harreman negatiboagoak izango dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Attitudes Toward Sexuality Scale, Fisher, T D. and Hall, R. G.

Ikus, gainera
-------------

* Erotofilia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2602871
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2016002584

 |

* Wd Datuak: Q2602871
**Errusia eta Ukraina arteko muga** estatu bien arteko muga internazionala da. Formalki, 1991ko abuztuaren 24an Ukrainak Sobietar Batasunekiko bere independentzia deklaratu zuenean ezarri zuten, nahiz eta XX. mendearen zati handi batean sobietarren barneko muga administratiboa izan. Hala ere, 2014an Errusiak Krimea anexionatu ondoren, bi herrialdeen arteko mugako auzia sortu zen *de facto*.

Mugak Ukrainaren bost oblast (eskualdeak) eta Errusiaren bost oblast (probintziak) banatzen ditu.

2014ko udaberritik, muga kolokan egon da Errusiak Ukrainan izan zuen esku-hartze militarraren ondorioz. Viktor Nazarenko Ukrainako Estatuko Mugako Guardiako Zerbitzuaren buruaren arabera, Ukrainak ez ditu estatuko mugaren 409,3 kilometroak kontrolatzen. Lurraren zati hau Donetskeko eta Luhanskeko errepublikek kontrolatzen dute. Krimearen anexionatzearen ondorioz, Ukrainak Kertxek Errusiarekin ferryan zuen loturaren gainean kontrola galdu zuen. Aldi berean, Errusiako Federazioak kontrolguneak sortu zituen Ukrainako muga administratiboan, Krimearen eta Khersongo oblastaren artean.

Ezaugarriak
-----------

Hona hemen muga ondoko eskualdeak:

* **Errusiar estatua**
	+ Briansk oblasta‎
	+ Kursk oblasta‎
	+ Belgorod oblasta‎
	+ Voronezh oblasta‎
	+ Rostov oblasta‎
	+ Krimeako Errepublika (*de facto*)

* **Ukrainar estatua**
	+ Txernihiveko oblasta
	+ Sumyko oblasta
	+ Kharkiveko oblasta
	+ Luhanskeko oblasta (Luhanskeko Herri Errepublikarekin ezbaian)
	+ Donetskeko oblasta (Donetskeko Herri Errepublikarekin ezbaian)
	+ Khmelnytskyko oblasta
	+ Krimeako Errepublika Autonomoa (*de iure*)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  State border service, OSCE draft plan to return control over border with Russia if Minsk accords fulfilled, Interfax-Ukraine (2016-8-13).
2. ↑  Watching Russia for Signs of Progress in Ukraine Negotiations, Stratfor (2016-4-4).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2658266
* Commonscat Multimedia: Russia-Ukraine border

---

* **Lekuak**
* OSM: 2887767

 |

* Wd Datuak: Q2658266
* Commonscat Multimedia: Russia-Ukraine border
**Etxeratze-agindua**, **kera-deia**, **isildeia** edo **ametsezkila** eguneko ordu zehatz batean, hiri edo estatu batean arrazoi batzuengatik, hiritarrei kalean ibiltzeari debekua jartzea da. Normalean, gobernu batek agintzen du, salbuespen-egoeratan, ordu zehatz batzuetan kalean ibiltzea debekatzen duena, orokorrean gauean.

Etxeratze-aginduaren ondorioz, kalean harrapatua izanez gero, Estatuak edozein ekintza gauzatu dezake etxeratze-agindua bete ez duenaren kontra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elhuyar hiztegia - Euskara/Gaztelania, "Toque de Queda"ren definizoa
2. ↑  Erromeria hasi eta ilunabarrean, ***ametsezkila*** deitzen zitzaion kanpai-dangadak jotzen zituztenean.  Pako Aristi  *«Urregilearen orduak», 1998 - 29. orr.*

Ikus, gainera
-------------

* Salbuespen-egoera

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223625
* Commonscat Multimedia: Curfews

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4613186-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q223625
* Commonscat Multimedia: Curfews
**Errepublikaren Sari Nagusia** 1932 eta 1936 artean egin zuten txirrindularitza-lasteketa izan zen. Lau atalez osatuta, txirrindulariek Eibar-Madril-Eibar ibilbidea osatzen zuten.

1932an Espainiako Bigarren Errepublika omentzeko sortu zuten eta, Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz utzi zuten. Garaipen gehien duen txirrindularia Luciano Montero da, hiru aldiz jarraian lortu zuelako.

Palmaresa
---------

| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| --- | --- | --- | --- |
| 1932 | Euskal Herria Luciano Montero | Frantzia Gabriel Hargues | Euskal Herria Jean-Baptiste Intzegarai |
| 1933 | Euskal Herria Luciano Montero | Espainia Salvador Cardona | Euskal Herria Jesús Dermit |
| 1934 | Euskal Herria Luciano Montero | Euskal Herria Federico Ezkerra | Frantzia Joseph Autaa |
| 1935 | Espainia Salvador Cardona | Espainia Fermín Trueba | Euskal Herria Luciano Montero |
| 1936 | Espainia Julián Berrendero | Euskal Herria Luciano Montero | Euskal Herria Jesús Dermit |

Kanpo estekak
-------------

* *sitiodeciclismo.net*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754771

 |

* Wd Datuak: Q3754771
**Laura Nunnink**,  (Eindhoven, Herbehereak, 1995eko urtarrilaren 26a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Herbehereetako taldearekin, Argentinaren eta Erresuma Batuaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Felice Albers, Eva de Goede, Xan de Waard, Marloes Keetels, Josine Koning, Sanne Koolen, Laurien Leurink, Frédérique Matla, Freeke Moes, Laura Nunnink, Malou Pheninckx, Pien Sanders, Lauren Stam, Margot van Geffen, Stella van Gils, Caia van Maasakker, Maria Verschoor eta Lidewij Welten-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Laura Nunnink» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Laura Nunnink» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20968855
* Commonscat Multimedia: Laura Nunnink

---

 |

* Wd Datuak: Q20968855
* Commonscat Multimedia: Laura Nunnink
***Errepublikaren aldarrikapena*** (portugesez: *Proclamação da República*) Benedito Calixto margolari brasildarrak margotutako gai historikoko lana da. Olio mihise gainean teknika erabili zuen 1893an bukatu zuen lan honetan. Gaur egun São Paulo Estatuko Pinakotekan erakusten da.

Gaia
----

Irudiak, lau urte lehenago, 1889ko azaroaren 15ean, Brasilgo Errepublika ezarri zuen iraultza politiko-militarra erakusten du, ondorioz, Brasilgo Inperioko monarkia konstituzional parlamentarioa boteretik kendu zuena.

Historia
--------

Artistak, autodidakta eta São Pauloko kafe ekoizleen elitearekin lotua, ekitaldia erreproduzitzeko enkargua jaso zuen, horretarako argazkiak eta antzezpenak erabiliz. Benedito Calixtok margotutako lehen eszena handia izan zen, ordura arte proportzio txikiko irudi historikoen erretratuak eta berreskurapenak baino egin ez zituena.

Deskribapena
------------

Lan handia da: 123,50 x 200 zm.
Aldarrikapena erretratatzea proposatzen duten lanen artean, Calixtok interpretazio desberdina dakar, eszenaren lehen planoko elementu zibila baztertuz eta Marechal Deodoro konposizioaren irudi nagusi gisa jarriz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q35784675
* Commonscat Multimedia: Proclamação da República, 1893

---

 |

* Wd Datuak: Q35784675
* Commonscat Multimedia: Proclamação da República, 1893
*Artikulu hau geologia buruzkoa da; medikuntza gaitzat duena beste hau da: «Fazies (medikuntza)»*
Utah hegoaldeko triasikoko **fazies** jakin bateko lagina.
**Fazies** arroka sedimentarioen paleontologia eta litologia (forma, tamaina, bere bikorren kokapena eta bere mineral konposaketa bezala) ezaugarrien multzoa, harri horiek sortu ziren ingurumenaren baldintzak zeintzuk ziren ezagutzeko aukera ematen duena. Faziesa sedimentazio baldintza zehatz batzuetan eratzen den arroka bereizgarri baten forma ideala da, prozesu edo giro partikular bat isladatzen duena. Faziesak aztertzeko ezaugarri makroskopikoak *(fazies)* edo mikroskopikoak *(mikrofazies)* har daitezke kontuan. Horrez gainera, *litofazies*ak eta *biofazies*ak bereizten dira; faziesen azterketa litografia ezaugarriak kontuan hartuta egiten denean esaten zaio litofazies, eta paleontologia ezaugarriak kontuan hartzen direnean, berriz, biofazies.

Fazies hitza, Amanz Gressly geologo suitzarrak sortu zuen 1838an, eta egungo estratigrafiaren oinarrietarako bere ekarpen garrantzitsuetako bat izan zen, honek, aurreko neptunismoaren ideiak ordezkatu zituelarik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q742139
* **Identifikadoreak**
* GND: 4016568-1
* LCCN: sh85046811
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q742139
Congregatio pro Doctrina Fidei
**Fedearen Doktrinarako Kongregazioa** Aulki Santuaren organo berezia da. Joan Paulo II.ak argitaratutako *Pastor Bonus* konstituzioaren arabera, kongregazioaren helburua Eliza Katolikoan doktrina zuzena zaintzen dela bermatzea da. 1542ko uztailaren 21ean Paulo III.ak sortutako Inkisizio Erromatar eta Unibertsalerako Kongregazio Sakratuaren —*Erromako Inkisizioa* ere deitua— ondorengoa da.

Erromako Elizaren batasunaren kontrako ekintzei eta ideiei aurre egitea helburu zuen, baina, batez ere, protestantismoaren aurka egiteko sortu zen. Elizaren erakunde edo auzitegi gorena zenez, haren erabakien kontra ezin zen auzitan gorago jo. 1917ra arte induljentziak emateko ahalmena izan zuen Ofizio Santuak.

1908an Pio X.ak *Ofizio Santuko Kongregazio Sakratua* izena eman zion. Gaur egun daukan izena, Fedearen Doktrinarako Kongregazioa, Paulo VI.ak ezarri zion 1965ean, Vatikanoko II. Kontzilioan. 1969an, teologia-batzar bat sortu zen kongregazioaren barruan, dotrinako gai eta arazo nagusiak aztertzeko. Aita santuaren mende dago Fedearen Dotrinarako Kongregazioa.

25 kide ditu. Gaur egungo Aita Santua, Benedikto XVI.a, Kongregazio honetako buru izan zen 24 urtez (1981-2005). Gaur egun William Joseph Levada kardinal estatubatuarra da buru.

Ikus, gainera
-------------

* Inkisizioa

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Fedearen Doktrinarako Kongregazioaren webgunea

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113468884

 |

* Wd Datuak: Q113468884
Berrezartzearen armarria.
***Le Retour des Princes Français à Paris*** (euskaraz: «Printzipe frantsesen itzulera Pariserat») erez Frantziako Borboien berrezarkuntza garaiaren ereserki ofiziala izan zen, 1814tik 1830ra. Melodia "Vive Henri IV" abesti herrikoian oinarrituta dago. Hitzen egilea anonimoa gelditu da.

Letra
-----

*La paix ramène* 
*tous les princes français*
*chantons l'antienne,*
*aujourd'hui désormais*
*que ce bonheur tienne*
*Vive le roi! Vive la paix!*

  

*Vive la France*
*et les sages Bourbons*
*plein de clémence,*
*dont tous les coeurs sont bons!*
*la paix, l'abondance*
*viendront dans nos cantons.*

  

*Quelle joie extrême*
*Vive, vive d'Artois!*
*duc d'Angoulême!*
*chantons tous à la fois*
*louis dix-huitième,*
*descendant de nos rois!*

  

*Le diadème*
*de France est pour un Roi,*
*notre voeu même*
*est la raison pourquoi,*
*oui, Louis nous aime,*
*Vive, vive le Roi!*

  

*Plus de tristesse,*
*Vive, vive Louis!*
*princes, princesses,*
*nous sommes réjouis,*
*que les allégresses*
*règnent dans tous pays!*

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Ereserkiaren musika eta letra]
* **(Frantsesez)**:Ereserkia Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1051855

 |

* Wd Datuak: Q1051855
*Artikulu hau zientzialariei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Naturalismo».*
**Naturalista**, nagusiki XVII. eta XIX. mendeen artean, natura zientziak edo natura historiari buruz ikerketak egiten zituzten zientzialariak ezagutzen diren modua da, naturaren azterketa eta deskribapenari buruzko interesa, askoz antzinakoagoa den arren, erromatar eta greziarren garaikoa.

Naturalistek, nagusiki, botanika, zoologia, medikuntza, geologia, geografia eta ozeanografiari buruzko ezagutzak zituzten. Horietako batzuk, politikan eta diplomazian aritzen ziren pentsalari nabarmenak ziren. Bidaiari nekaezinak ziren, eta euren lanek, ohi, irismen eta ondorio orokorrak izaten zituzten.

Naturalista ospetsuak
---------------------

* Plinio Zaharra, Erromatarra
* Jose de Acosta, Espainiarra
* Alexander von Humboldt, Prusiar-Alemaniarra
* Charles Darwin, ingelesa
* Andres Manuel del Rio Espainiar-mexikarra
* Jean-Baptiste Lamarck Frantziarra
* Carl von Linne edo Linneo, Suediarra
* George Luis Leclerc Buffon kontea, Frantziarra
* John Muir, eskoziar-estatubatuarra
* Antonio Jose de Cavanilles, Espainiarra.
* Edward O. Wilson, estatubatuarra.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18805
* Commonscat Multimedia: Naturalists

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119382797 (data)
* GND: 4041423-1
* LCCN: sh85090273
* NKC: ph137317
* NARA: 10643242
* AAT: 300112034

 |

* Wd Datuak: Q18805
* Commonscat Multimedia: Naturalists
**Lawrence konderria** (ingelesez: *Lawrence County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lawrenceburg da. 2010eko zentsuaren arabera 41.869 biztanle zituen, Lawrence kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lawrence konderriak 1.600,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,23 ura dira. Beste 1.598,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 41.869 pertsonetatik 40.379 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 689 dira. 637 beltzak edo afroamerikarrak. 142 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 120 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 577 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Lawrence County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505968
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154780534
* LCCN: n81085310
* **Lekuak**
* OSM: 1848185
* TGN: 2001886

 |

* Wd Datuak: Q505968
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Tennessee
|  |
| --- |
| **Murgiaran** |
| **Kokalekua** |
| **Lurraldea** | Gipuzkoa |
| **Udalerria** | Mutiloa |
| Murgiaran baserria is located in GipuzkoaMurgiaran baserriaMurgiaran baserriaMurgiaran baserria (Gipuzkoa) |
| **Ezaugarriak** |
| **Katalogatua** |
| **Eusko Jaurlaritza** | 2008ko ekainaren 26a |

**Murgiaran** Mutiloako baserria da, jatorriz XVI. mendekoa, baina XVII. mendearen lehenengo erdialdean berregina.

2008ko ekainaren 26ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Oinplano laukizuzena duen familia bakarreko baserria da, hego-ekialdera jotzen duen fatxadarekin elkarzut dagoen gailurra duena. Bi isurkiko artisau erako hodi-teiladun estalkia du eta harlangaitzez egindako horma perimetralak. Bi solairu eta ganbara bat ditu.

Hego-ekialdeko txokoan, eranskin baten barruan, dolare zahar bat dago.

### Fatxadak

Hego-ekialdeko fatxada nagusia zarpiatua eta kareztatua dago. Lurraren desnibela dela eta, fatxada hau oso laburra da. Lehenengo solairuan leiho-baoren bat du, eta lau balkoi karelduneko lerro bat. Alde honetatik baserriko ganbarara pasatzen da zuzenean, hormigoizko zubi batetik aurrena eta, gero, zurezko portale batetik. Ganbara parean, beste hiru leiho-zulo daude. Ipar-ekialdeko eta hego-mendebaldeko fatxadek, zati batean, landugabeko itxitura-oholtzak dituzte lehenengo solairuaren eta ganbararen parean. Bi fatxada hauek lehenago deskribaturikoa bezalatsukoak dira. Ipar-mendebaldeko fatxadak harlangaitzezko horma-atalak ditu bistan, eta beste hiru leiho-zulo eta gezi-leihoren bat ditu. Teilatupe erantsi batek fatxadako paramentuak estaltzen ditu zati batean.

### Barnealdea

Eraikinaren egitura atal bakarreko zortzi zutabetan oinarritzen da, non enara-buztan eran loturiko habeak eta besoak lotzen diren. Zutabeetako bat berrerabilitako dolare gotikoko zutabe bat da. Ganbarako oholtza mihiztatutako itxitura-atal batzuek, gailurraren azpian, bitan banatzen dute ganbara hau. Jatorrizko bi eskaileraren bidez igotzen da ganbarara. Petral, gapirio eta latek teilatuari eusten dion egitura osatzen dute.

Ikus, gainera
-------------

* Mañastegizar baserria (Mutiloa)

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8341996

 |

* Wd Datuak: Q8341996
**Lawrence konderria** (ingelesez: *Lawrence County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bedford da. 2010eko zentsuaren arabera 46.134 biztanle zituen, Lawrence kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lawrence konderriak 1.170,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,15 ura dira. Beste 1.163,34 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 39,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 46.134 pertsonetatik 45.107 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 545 dira. 181 beltzak edo afroamerikarrak. 148 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 224 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 448 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512732
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146568409
* LCCN: n79066475
* NARA: 10036384
* **Lekuak**
* OSM: 1482339
* TGN: 1002579

 |

* Wd Datuak: Q512732
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Indiana
**Lawrence konderria** (ingelesez: *Lawrence County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mount Vernon da. 2010eko zentsuaren arabera 38.634 biztanle zituen, Lawrence kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lawrence konderriak 1.588,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,25 ura dira. Beste 1.584,39 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,32 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 38.634 pertsonetatik 37.584 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.444 dira. 83 beltzak edo afroamerikarrak. 301 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 124 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 521 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490116
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129027163
* LCCN: n82076225
* NARA: 10039392
* **Lekuak**
* OSM: 1180481
* TGN: 2001213

 |

* Wd Datuak: Q490116
* Commonscat Multimedia: Lawrence County, Missouri
**Laurel konderria** (ingelesez: *Laurel County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua London da. 2010eko zentsuaren arabera 58.849 biztanle zituen, Laurel kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Laurel konderriak 1.149,16 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,23 ura dira. Beste 1.123,93 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 51,21 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 58.849 pertsonetatik 57.449 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 717 dira. 405 beltzak edo afroamerikarrak. 145 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 286 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 537 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503516
* Commonscat Multimedia: Laurel County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159466470
* ISNI: 0000 0004 0618 025X
* LCCN: n82049601
* NARA: 10038958
* **Lekuak**
* OSM: 1846542
* TGN: 2000808

 |

* Wd Datuak: Q503516
* Commonscat Multimedia: Laurel County, Kentucky
**Nafarroako Batasun Autonomista** edota **NBA** (gaztelaniaz *Unión Autonomista de Navarra* edota *UAN*) 1977ko Espainiako hauteskunde orokorretan Nafarroa Garaian aurkeztu zen koalizio alderdi abertzaleen koalizioa izan zen. Iñaki Anasagasti jeltzalearen arabera, koalizioaren bultzatzaile nagusia garaiko Nafarroako EAJko Carlos Garaikoetxea burua izan zen.

Koalizio honek Nafarroa Garaia Euskadiren barnean egoteko helburua elkarbanatzen zuten hiru alderdi bildu zituen, Eusko Alderdi Jeltzalea, Eusko Abertzale Ekintza eta Euskal Sozialista Biltzarrea. Koalizioburua Carlos Garaikoetxea nafar politikaria izan zen, eta bigarren buruak Iñaki Aldekoa (ESB, gerora Herri Batasunako buru izango zena) , Javier Cunchillos jeltzalea eta Jesus Osteriz (Eusko Abertzale Ekintza) izan ziren.

Hauteskundeen ondoren, alderdia 18.000 bozkekin (%6,99a) Nafarroa Garaian bosgarren postuan sailkatu zen, UCD, PSOE, Ezkerreko Nafar Batasuna eta Nafar Foru Aliantza alderdien atzetik.

EAE eta ESB alderdiek Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban lortutako emaitza kaskarren ondorioz, alderdi hauek beste ezkertiar alderdi abertzale txikiagoekin batzera bultzarazi zituen, ondorioz, 1978an Herri Batasuna koalizioa sortu zen.

NBA koalizioa ez zen gehiago berrelkartu. 1979ko Espainiako hauteskunde orokorretan EAE eta ESB alderdiak Herri Batasuna koalizio berriaren barnean aurkeztu ziren, aldiz EAJ alderdia bere kaxa aurkeztu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9091713
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 19954

 |

* Wd Datuak: Q9091713
**Fayette konderria** (ingelesez: *Fayette County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lexington da. 2010eko zentsuaren arabera 295.803 biztanle zituen, Fayette kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fayette konderriak 739,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,92 ura dira. Beste 734,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 399,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 295.803 pertsonetatik 236.546 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20.474 dira. 42.336 beltzak edo afroamerikarrak. 599 amerikar natiboak ziren eta 107 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.506 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 546 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.163 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491931
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132515044
* LCCN: n79135224
* NARA: 10036778
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 130537
* TGN: 1002371

 |

* Wd Datuak: Q491931
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Kentucky
Donapaleuko San Paulo eliza.
**Nafarroako Errege Kantzilertza** Nafarroako Erresumako erakunde bat izan zen, hasieran erregeen eskribau eta notario eta, denboraren poderioz, Erresumako epaitegi gorena bilakatu zena.

Historia
--------

Nafar Gortean, jada Antso VI.aren erreinaldian (1150-1194) kantziler bat zegoen. Bere helburua errege-agiriak egin eta legeztatzea zen. Frantziako Erresumarekin bat egin zuen garaian (1274-1328) kargua desagertu zen baina Evreuxtarrek berriro berrezarri zuten.

1413an Karlos III.ak kantzilerra edo kantzelariordea, zenbait klerikoen laguntza zuena, Gortearen auzitegiko entzutetara joan behar zela agindu zuen.

1524an Henrike II.ak Donapaleun berrezarri zuen. Entzunaldiak Jondoni Paulo elizan egiten zituzten.

Paueko ediktuaren ondorioz, Bearnoko Biltzar Subiranoarekin bat egin zuen. Pauera aldatu eta, Nafarroa eta Biarnoko Parlamentuarena egoitza berria izanda, Nafarroako Seneskalerriak ordezkatua izan zen.

Baita azken garai hauetan ere, nafar ordenamendu juridikoak zorrotza zen oso: justizia Erresumaren barnean egiten zen eta nafarrek ezin zuten kanpoko eskumenetara jo.[argitu]

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Lopetegui Semperena, Guadalupe. *Escribas y notarios en la Cancillería Real Navarra durante el siglo XII.*  Cervantes Virtual.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Gran Enciclopedia de Navarra. *Canciller.* .
3. ↑   **(Frantsesez)** montagne-paysbasque.com. *Histoire.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24970931

 |

* Wd Datuak: Q24970931
Nafarroako Brigadak Donostia okupatzen. Agustina Zugastiren argazkia.
Jose Soltxaga jenerala, Brigaden lehen burua.
**Nafarroako Brigadak** estatu kolpearen aldeko eta Errepublikaren aurkako errekete eta falangista boluntarioez osatutako unitate militarrak izan ziren. Haiek burutu zuten Gipuzkoa eta Bizkaiaren aurkako erasoa. Espainiako Gerra Zibila aurretik antolatuta zeuden eta militar faxisten kontsignak jarraitzen zituzten.

Antolaketa
----------

Nafarroako Brigadetan unitate hauek zeuden:

* Erreketen 13 oinezko erregimentu
* Falangeren zazpi bandera
* Hamabi infanteria batailoi.

Agintariak
----------

|  |
| --- |
| **Komandanteak** |
| Unidate | Maila | Izena |
| Nafarroako Brigadak | Jeneral | José Solchaga Zala |
| I. Brigada | Koronel | José Los Arcos FernándezRafael García Valiño |
| II. Brigada | Koronel | Pablo Cayuela FerreiraAgustín Muñoz Grandes |
| III. Brigada | Koronel | Rafael Latorre Roca |
| IV. Brigada | Koronel | Camilo Alonso Vega |
| V. Brigada | Koronel | Juan Bautista Sánchez González |
| VI. Brigada | Koronel | Maximino Bartomeu González-LongoriaMiguel Abriat CantóHelí Rolando de Tella |

Operazioak
----------

* Bilboko gudua: Bilboko Burdin Hesia gainditu zuten eta Bilbo okupatu zuten.
* Kantauriko kanpaina.
* Santanderreko gudua

Gerra krimenak
--------------

Forentseen probeekin eta dokumentuekin Nafarroako VI. Brigadaren barruan zeuden Arapiles Mendia IV. Batailoiari, Valdediós Monasterioaren Ospitale Pskiatrikoaren hamazazpi erizainen eta haietako baten alabaren hilketa egozten zaio. Ospitalea Villaviciosan zegoen, Asturiasen. Gertaerak 1937ko urriaren 27 eta 28an izan ziren, goizaldean. Ahozko testigantzen arabera biktimak aurretik bortxatuak eta haien hilobia irekitzera behartuak izan ziren. Erizain baten alaba hamabost urte zituen.

Bitxikeriak
-----------

Gaur egungo Bilboko Unamuno plazari 1937an "Brigadas de Navarra" (Nafarroako Brigadak) izena jarri zioten. Lehenago "Plaza de los Auxiliares" izena zuen plaza honek izen frankista mantendu zuen diktadorea hil arte.

Bilboko Nafarroako kaleak brigada honen omenez aldatu zuen izena, lehenago "Calle de la Estación" ("Geltokiaren kalea") zuen izena. Baina karlista hauen aldeko izena begibistakoa ez zenez, izena mantendu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Aróstegui, Julio (1997). *La Guerra Civil, 1936-1939: la ruptura democrática*. Historia 16. ISBN 84-7679-320-0, 687-704 or.
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Manuel Solórzano Sánchez eta Jesús Rubio Pilarte "Valdediós in memoriam". *Congreso de Historia de la Enfermería*. Granada, 2004.
5. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24939692
* Commonscat Multimedia: Brigadas de Navarra

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 33767
* GEN: 5910

 |

* Wd Datuak: Q24939692
* Commonscat Multimedia: Brigadas de Navarra
**Erriberriko Antzerki Jaialdia** urtero Nafarroa Garaiko Erriberri herrian uztaileko bigarren hamabostaldian abuztu hasierara arte ospatzen den kultur ekitaldia da, egutegian gutxienez hiru asteburu barne hartzen dituena. Urrezko Mendeko antzerki-ondareari eskainita dago, eta, herriko jauregiko espazio historikoaz gain, aire zabaleko hainbat agertoki ditu, garrantzitsuena kaban, ia 500 ikuslerentzako edukierarekin. Baluarte Fundazioak eta Nafarroako Gobernuak antolatzen dute jaialdia, Erriberriko Udalaren laguntzarekin. 2000. urteaz geroztik, Erriberriko Jaialdiak ikastaroak eta tailerrak eskaintzen ditu Nafarroako Antzerki Klasikoaren Jardunaldien barruan.

Erreferentziak
--------------

* «Aurkezpena» *Erriberriko Antzerki Jaialdia* (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).

Ikus, gainera
-------------

* Erriberri
* Erriberriko Ertaroko jaiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28501366

 |

* Wd Datuak: Q28501366
**Fayette konderria** (ingelesez: *Fayette County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua La Grange da. 2010eko zentsuaren arabera 24.554 biztanle zituen, Fayette kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fayette konderriak 2.485,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,38 ura dira. Beste 2.460,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 24.554 pertsonetatik 22.623 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.585 dira. 1.599 beltzak edo afroamerikarrak. 69 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 61 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 171 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110755
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134857954
* LCCN: n79118146
* NARA: 10036790
* **Lekuak**
* OSM: 1837665
* TGN: 1002374

 |

* Wd Datuak: Q110755
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Texas
**Fayette konderria** (ingelesez: *Fayette County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Uniontown da. 2010eko zentsuaren arabera 136.606 biztanle zituen, Fayette kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fayette konderriak 2.067,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,64 ura dira. Beste 2.046,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 66,07 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 136.606 pertsonetatik 127.937 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.049 dira. 6.270 beltzak edo afroamerikarrak. 161 amerikar natiboak ziren eta 23 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 397 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 95 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.723 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488683
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148922702
* LCCN: n80090627
* NARA: 10046132
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 417153
* TGN: 7014185

 |

* Wd Datuak: Q488683
* Commonscat Multimedia: Fayette County, Pennsylvania
**FC Koper**  (izen osoa *Football Club Koper*) Esloveniako futbol taldea da, Koper hirikoa. Esloveniako Liga bat eta 3 Kopa irabazi ditu.

Historia
--------

1920 hamarkadan hasi zen futbola Koperren baina NK taldea 1955 urtean sortu zen.

Esloveniak independentzia lortu zuenean Lehen mailan kokatua izan zen baina erdi-behe postuetan aritu zen. 2002an hirugarren egin zuen ligan. Diru arazoak azaldu ziren eta porrota izan eta desagertu ez zedin zaleek hartu zuten taldearen gidaritza. Azkenean Milan Mandarić negoziogizon serbiar-amerikarrak erosi zuen. Lehenengo tituluak 2006 eta 2007ko Esloveniako kopak izan ziren. 2008an ligan bigarren egin zuen eta 2010an Liga eta Superkopa eskuratu zituen. 2015ean Kopa berri bat lortu du.

2017an diru arazoengatik jeitsiarazia izan zen, Ligan seigarren egin zuen arren. 2020an lehen mailara itzultzea lortu zuen. 2022an bigarren postua eskuratu zuen eta Kopako txapelduna izan zen.

Palmaresa
---------

### Eslovenian: 6

* Esloveniako Liga (1): 2010.
* Esloveniako Kopa (4): 2006, 2007, 2015, 2022.
* Esloveniako Superkopa (1): 2010.

Kanpo estekak
-------------

* **(Eslovenieraz)** Webgune ofiziala[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44305

 |

* Wd Datuak: Q44305
**Etxetxu** edo **La Casilla** (gaztelaniaz), Errekaldeko barrutian dagoen auzune edo gune baten izena da. Berez Bilboko udalak ez du Etxetxu auzo moduan kontutan hartzen, baina Bilbotarrek izen horrekin ezagutzen dute Etxetxuko udal-kiroldegiaren inguruko gunea. Horrez gain, Autonomia kalea eta kiroldegiaren artean Etxetxu plaza dago, auzunearen aisialdi gune nagusia. Plaza aurrean eraikitako Etxetxuko dorreek ere, auzunearen izena hartzen dute. Dorre hauek, hiriko etxebizitza eraikinik altuenak dira 21 solairu eta 75 bat metroko altuera dutelarik.

Hurrengo urteetan auzoak aldaketa ugari biziko ditu. Jadanik, udalak kiroldegi berria eraikita dauka Miribillako auzoan, eta horregatik Etxetxuko kiroldegi zaharra eraitsia izango da. Horrez gain, Etxetxun Euskal Herriko Unibertsitateak duen eskolaren eraikina ere eraitsiko da, eta bertan Bizkaiko foru aldundiaren bulegoak eraikiko dira.

Kale garrantzitsuenak
---------------------

* Autonomia kalea
* La Casilla plaza

Ikus, gainera
-------------

* Etxetxuko dorreak
* La Casilla
* Aingeru Bergizes
* Antón Borja ‎

* La Salve Bilbao
* Abandoko pilotalekua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257377

 |

* Wd Datuak: Q12257377
*Artikulu hau hilobi megalitikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nabeta (argipena)».*
 Naveta des Tudons, Menorca. 
**Nabeta** (gaztelaniaz eta katalanez, *naveta*) hilobi monumental mota bat da eta izaera kolektiboa du. Menorcako uharteko eraikuntza ziklopeo bereizgarriak dira. Brontze Aroan eraiki ziren, talaiot-aurreko eta talaiot garaien tartean.

Egitura hauek aztertu zituen lehenengo egilea Joan Ramis izan zen, 1818an, *Menorca uharteko Zelta Antzinateak* lanean, hau da, historiaurreari erabat eskainitako gaztelaniazko lehenengo liburua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «De cuando la Naveta fue ‘naveta’ y se creía construida por los celtas - menorca al día» *menorca al día - El diario digital de Menorca* 2016-04-20 (Noiz kontsultatua: 2023-04-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1234523
* Commonscat Multimedia: Navetes d'enterrament
* Wikibooks Liburuak: Euskal artearen historia (II): Gotikotik Errenazimendura/Inportazioko errenazimendua: platereskoa

---

 |

* Wd Datuak: Q1234523
* Commonscat Multimedia: Navetes d'enterrament
* Wikibooks Liburuak: Euskal artearen historia (II): Gotikotik Errenazimendura/Inportazioko errenazimendua: platereskoa
**Natural Language Toolkit** edo **NTLK** (ingelesez, "hizkuntza naturalerako tresna multzoa"), hizkuntza naturalaren prozesamendu sinboliko eta estatistikorako erabiltzen den programa eta liburutegi multzo bat da, Python lengoaian idatzitakoa. Steven Bird eta Edward Loperek garatu zuten. Adibide programa eta tresneria erabiltzeko beharrezkoak diren kontzeptu nagusiak biltzen dituen liburu bat dauka.

NLTK-k hizkuntza naturalen prozesamendu edota estuki lotutako arloen ikerketa eta irakaskuntzan laguntzea du helburu, besteak beste, hizkuntzalaritza enpirikoa, zientzia kognitiboa, adimen artifiziala, informazioaren berreskurapena eta ikasketa automatikoa. Tresna didaktiko gisa, banakako azterketarako tresna gisa, edota prototipo eta eraikuntzako ikerketa sistemetarako plataforma gisa erabili da jada.

Erreferentziak
--------------

* NLTK liburua
* NLTK GitHub
* APIaren dokumentazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1635410

 |

* Wd Datuak: Q1635410