**Xabiroia** (*Trachinus draco*; Linnaeus, 1758) hondarreko espezieen multzoko itsasoko arraina da.

Trachinus draco, Pasaiako lonjan ateratako argazkitik editatua (E. Bachiller, 2022; www.arrainak.eus)]Trachinus draco, Pasaiako lonjan ateratako argazkitik editatua (E. Bachiller, 2022; www.arrainak.eus)]

Euskal izendegia
----------------

Xabiroia izendatzeko modu ezberdinak daude Euskal Herriko herri ezberdinetan:

| Izena | Erabilera-eremua (udalerria) |
| --- | --- |
| **armiarma arrain** |  |
| **dragoi txiki** |  |
| **koxka** |  |
| **lapabitxa** |  |
| **rabiroi** |  |
| **saburdin** | Santurtzi, Bilbo, Lekeitio |
| **salbario** | Laredo, Santurtzi, Armintza, Bermeo, Mundaka, Elantxobe, Lekeitio |
| **salbera** | Getaria |
| **salbeo** | Ondarroa |
| **salbeu** | Santurtzi, Ondarroa |
| **txabiroi** |  |
| **txabraia** |  |
| **xabiroi** | Donostia |
| **xabiroi zuri** |  |
| **xabiron** |  |
| **zakaltxuri** |  |

Ezaugarriak
-----------

#### Ezaugarri fisikoak

25-30 cm luzea eta kolorez horia edo marroi argia da; batzuetan grisa edo berdeska ere izan daiteke, hondar kolorearekin mimetizatzeko kolorea aldakorra izaten baitute. Gorputz luzarana du, alboetatik zapala eta garaia, eta beheko matelezurra gora itzulia. Bizkarrean bi hegal dituzte: aurrekoa, garai samarra; atzekoa, berriz, apala, baina bular-paretik isatseraino luzatzen dena; eta sabelekoa ere oso luzea. Lehen arantza dortsala pozoitsua da, eta alboetako zakatzetako operkulu banatan ere arantza pozoitsuak dituzte. 

#### Nutrizio-ezaugarriak

Xabiroiak duen gantz kantitate baxuagatik (zati jangarriaren %3), arrain zuria da. Haragia oso kalitate handikoa da, trinkoa eta argia.

#### Kontsumo-garaia

Urte osoan zehar harrapatzen bada ere, uda hasieran errute-garaia izaten da eta beraz, Maiatza aldera espezie honen kontsumoa mugatzen saiatu behar genuke.

Ekologia
--------

Espezie bentonikoa da, itsasoko hondo hareatsuetan bizi dena; normalean kostaldetik hurbil egon ohi den arren, 300 metroko sakoneratan ere bizi daiteke. Ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Itsaso Beltzan eta Mediterraneo itsasoan bizi da.

Xabiroiak hondarrean erdi-estalita egon ohi dira, harrapakinek ikusi ez dezaten; horrela, arrain txikiak, izkirak edo bestelako krustazeoak haien aho paretik igarotzean, bapatean irensten dituzte. Espezie gautiarra izaten da normalean.

Xabiroiaren arrantza Euskal Herrian
-----------------------------------

Hain ezaguna ez bada ere, arraindegietan topatu daitekeen espeziea da, eta oso preziatua da bai gastronomian eta baita ezagutzen dutenen kontsumitzaile ezberdinen artean. Gure arraindegietan saltzen den xabiroia artisau-arrantzaleek harrapatutakoa izan ohi da, normalean tresmaila eta mallabakarraren moduko sareekin arrantzatutakoa. Hala ere, sarritan arraste-arrantzarekin harrapatutakoa ere saltzen da.

Bitxikeriak
-----------

Arrain hau batez ere hondartzan zapalduz gero eragiten duen minarengatik da ezaguna. Izan ere, aurreko bizkar-hegatsean ezten pozoitsuak dituzte, haien harrapakariengandik babesteko. Pozoi honek neurotoxinak izaten ditu. Xabiroiak hondarrean erdi-estalita egon ohi dira, sarritan hondarraren kolorearekin mimetizatuta.

Laket-arrantzan ere askotan arrantzatu ohi da, batez ere hondartza inguruetan, gauez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ray Jauna Bay *in* Aranzadi Unamuno, T. (1933) Nombres de peces en Euskera. Don Fernando de Buen; Boletín de la Sociedad Española de Historia Natural. *Revista Internacional de los Estudios Vascos* (24), 386-397.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
3. 1 2 3   Barrutia, Eneko.  (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) *Zainak* (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..
4. 1 2   Barrutia, Eneko.  (2019-02-24). «arrantzalien fonotekie: Bizkaiko arrantzaleen hiztegia A» *arrantzalien fonotekie* (Noiz kontsultatua: 2023-01-03).
5. 1 2 3 4  Aranzadi Unamuno, T. (1933) Nombres de peces en Euskera. Don Fernando de Buen; Boletín de la Sociedad Española de Historia Natural. *Revista Internacional de los Estudios Vascos* (24), 386-397.
6. ↑   Barrutia, Eneko.  (2019-02-24). «arrantzalien fonotekie: Bizkaiko arrantzaleen hiztegia A» *arrantzalien fonotekie* (Noiz kontsultatua: 2023-01-23).
7. ↑   «xabiroi - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» *www1.euskadi.net* (Noiz kontsultatua: 2023-01-23).
8. 1 2   «Trachinus draco, Greater weever : fisheries, gamefish, aquarium» *www.fishbase.se* (Noiz kontsultatua: 2023-01-23).

Argitaratu gabeko erreferentziak
--------------------------------

1. ↑  Pasaiako 'Kepa Deun' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2019-2020).
2. ↑  Getariako 'Elkano' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2019-2020).
3. ↑  Ondarroako 'Kalare Deuna' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2020).

Euskal Herriko Arrainen Gida
----------------------------

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q900344
* Commonscat Multimedia: Trachinus draco
* Wikispecies Espezieak: Trachinus draco

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Trachinus\_draco
* BOLD: 18081
* Dyntaxa: 206279
* FishBase: 1363
* GBIF: 2386475
* GlobalSpecies: 667613
* ITIS: 170992
* UICN: 198719
* NCBI: 56737
* Paleobiology Database: 361520
* WoRMS: 127082
* Zoobank: 92B87931-148E-4564-A0AA-CA87689DBA02
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 18T870814U

 |

* Wd Datuak: Q900344
* Commonscat Multimedia: Trachinus draco
* Wikispecies Espezieak: Trachinus draco