recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ortuño Maria Agirre-Zuatzu Corral,**  (Gasteiz, 1767ko maiatzaren 15a – Paris, 1811ko ekainaren 8a) Montehermosoko VI. markesa eta Trivianako X. kondea, arabar aitoren seme eta politikaria izan zen.

Biografia
---------

1777an bere sendietako batzuk sorturiko Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen kide bilakatu zen. 1786an Espainiako Lurreko Armadan sartu zen eta Konbentzio Gerran parte hartu zuen.

1800. urtean esposatu zuen, 33 urte zuela, Pilar Acedo, 16 urte baino ez zituena, Gasteizko San Bizente elizan. Ezinezkoa zen hura baino ezkontza hobeagorik eta orekatuagorik antolatu, etorki, ondasun eta maiorazkoei zegokienez.

Ortuño Agirre, 1797. urtean, zelaiko maisu hautatu zuten, komisario eta Arabako Ahaldun Nagusi, 1800. urtea arte bete zuen kargua. Aita hil zitzaionean, haren ondasun guztiak heredatu zituen, eta baita liburutegia eta artelanen bilduma ere. Ezkondu eta handik gutxira, 1800eko urte berean, Pedro Alaba, Andres Alaba eta Carlos Alabaren maiorazkoen ondorengoa izan zen, eta baita Trivianako konderriarena ere, zeinaren X. titularra izan baitzen. 1801. urtean jaio zen senar-emazteen alaba bakarra: Maria Nieves Amalia.

1808.urteko irailaren 22an heldu zen Gasteiza Josef Bonaparte, eta bertara eraman zuen gortea, ez baitzen seguru sentitzen Madrilen. Horretarako, Gasteizko etxerik ederrena hautatu zuen, Montehermoso jauregia, egonaldiak iraun zuen bitartean jabeek utzi ziotena, azaroaren 9a arte. Jose Bonapartek jauregia erosi zuen 300.000 libera ordainduta. Markesek, orduan, beren jabetzako beste etxe batera joan ziren bizitzea, Santa Maria kale bereko beste aldean. Jose Bonapartek, bere ostatu-emaileen mesedea itzuli nahian, jauregia erosteaz eta balio zuena baino hiru aldiz gehiago ordaintzeaz gainera (Napoleonek esan omen zuen ezta markesa andrea barruan sartuta ere ez zuela jauregiak hainbeste balio), Ortuño Ganbarako aitoren seme egin zuen, eta Espainiako handiki izendatu zuen. Azaroaren 8an, alde egin zuen egunaren bezperan, Espainiako Ordenako zaldun egin zuen Jose Bonapartek markes jauna, Gasteizen aste batzuk lehenago sortu zuen tituluaz baliatuz. Bonaparte Madrila itzuli zenean, harekin joan ziren Montehermosoko markesak, eta ordutik aurrera haren jarraitzaile leialak izan ziren.

1811ko maiatzaren 4an Parisen zegoen Bonaparterekin batera Napoleonen semearen bataioan parte hartzeko. Gaixorik, bertan hil zen hilabete bat geroago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Espainiako Historiaren Errege Akademia. *Ortuño María de Aguirre y del Corral.* .
2. ↑   Vidal Abarca, J..  (1975). «Linajes alaveses. Los Aguirre: Marqueses de Montehermoso» *Boletín Sancho el Sabio* (XIX): 181-244..
3. ↑   Mercader Riba, J..  (1971-1983). *José Bonaparte, Rey de España.*  Madril: Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC).
4. ↑   Vives Casas, F..  (1996). *El palacio de Montehermoso.*  Gasteiz.
5. ↑   Abella, R..  (1997). *José Bonaparte.*  Bartzelona: Planeta.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56260720
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 7044
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q56260720
Ortuellako Jendea futbol talde bat da eta Bizkaiko regionaleko 1go mailan 1 multzoan jokatzen du.

### Historia

Ortuellako Jendea 1999. urtean sortutako futbol taldea da. Bere filosofía dela medio, Ortuellan bizi diren auzokideek bakarrik jokatzerik dute. Ortuella meatzaldean kokatuta dagoen Herria da eta gaur egun Bizkaiko herrialdeko 2. mailan 1 taldean jokatzen du.

Ortuellari igandero futbol partida bat eskaintzera ez gara mugatzen, izan ere jaietan zein janari eta jostailu-bilketan parte hartzen dugu, futbol 7ko lehiaketak, hitzaldiak eta abar antolatzen ditugu baita.

### Kokapena

Otxartaga Berri futbol zelaian dauka bere instalazioak, Ortuella herrian. Bizkaian.

### Taldearen Plantillak

LEHENENGO MAILA REGIONALA
=========================

**TEKNIKARIAK**
---------------

**Entrenatzailea**

Mikel Balmaseda

**Laguntzaileak**

Alberto Veiga

Raul Mendez

**Atezainak**
-------------

Eder Campillo

Ruben Letona

Fran Álvarez Garcia

**Atzelariak**
--------------

Alex Vega

Ismael Jimenez

Haizea Utrilla

Endika Escudero

Eder Gonzalez

Ander Igual Iturraspe

Ekaitz Castro Martín

**Erdilariak**
--------------

Endika Ledesma

Sendoa Carballo Escudero

Xabi Otaduy

Aitor Gomez

Iker Garcia

Ander Lopez del Rey

Guillermo Laureiro Cortazar

Lander Berganciano

Mikel Diez

Joseba Santurtun

Erlantz Marín Gil

**Aurrelariak**
---------------

Eder Alcalde

Edorta Conde

Ander Menéndez

Jon Ander Crespo Moreno

David Garcia "Txofe"

EMAKUME TERRITORIALA
====================

Emakumeen taldeak 2016. urtean sortu zen. Ieltxuk, bere entrenatzaileak 2015 urtean proposamena egin zuen Ortuellako Jendea lan taldeari eta lanean aritu ziren diru-laguntzaren bila proposamena aurrera ateratzeko. Bidean Esti Albari ezagutu zuten, bera denda bat dauka Ortuella eta "Entre Tu y Yo" denda Laguntzaile nagusiena da. Beraz, taldearen lehengo denboraldia da 2016/2017.

**TEKNIKARIAK**
---------------

**Entrenatzailea**

Ieltxu Arenaza

**Laguntzaileak**

Arkaitz Casado

**Atezainak**
-------------

Sandra Arco Iglesias

**Atzelariak**
--------------

María Barrasa Ruiz

Cristina Pelayo Lizundia

Ana Vellarino Diaz

Amaia Cristina Mogorron Zapalla

Sonsoles

Ainara Ibarreta

**Erdilariak**
--------------

Sarai Sanz Urrestizala

Naia Mancha Ribera

Irati Arrillaga Zubiaur

Ohiane Granada Bermudo

Ariane Barrios Senin

Nahia Lorenzo Casanova

Ahinever Morales Garcia

Nekane Ramirez Hernandez

Olatz Rojo

**Aurrelariak**
---------------

Eztizen Perez Diaz

Karen Cirbian Garcia

Aintzane Fernandez Mogorron

Josune Gomez

Email: ortuellakojendea@gmail.com

Web:
**Kemper konderria** (ingelesez: *Kemper County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua De Kalb da. 2010eko zentsuaren arabera 10.456 biztanle zituen, Kemper kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Kemper konderriak 1.986,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,18 ura dira. Beste 1.984,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.456 pertsonetatik 3.717 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 52 dira. 6.273 beltzak edo afroamerikarrak. 385 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 70 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490864
* Commonscat Multimedia: Kemper County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144270104
* LCCN: n82098966
* NARA: 10039758
* **Lekuak**
* OSM: 1833630
* TGN: 2001120

 |

* Wd Datuak: Q490864
* Commonscat Multimedia: Kemper County, Mississippi
**Oyo Inperio** edo **Erresuma** Afrikako estatu zahar bat da, jorubek XV. mendean sortua, egungo Nigerian. Erresuma Dahomeyko erresumak mugatzen zuen mendebaldean, Nupe herriaren agintaritzak iparraldean eta Niger ibaiak ekialdean.

Historia
--------

Erresumako hiriburua Oyo hiria zen. Estatuaren arerio handia Dahomeyko Erresuma zen egungo, Beninen, zeina jorubek mende batez menderatzea lortu zuten. Oyo Erreinuak 17. eta 18. mendeen artean izan zuen garai oparoena. Erresuma, batez ere 18. mendean, inplikatu zen esklaboen salerosketan. 19. mendearen hasieran, Oyoko Inperioak beste estatu yoruba asko eta Dahomey menderatzen zituen. Inperioaren bihotza Ogun eta Osun ibaien artean zegoen

1820 inguruan, esklaboen salerosketa ezabatzeak Oyoko Erresumak bere diru-sarrera gehienak galtzea eragin zuen. Desengorkotasun fase batean, Oyoko probintzia ezberdinek independentzia hartu zuten txandaka. Iparraldetik Fula eta Hausa agintaritzek aprobetxatu zuten egoera kaotikoa jihad gerlak antolatzeko yoruben aurka, dominazioa inposatzeko eta Islamera bihurtzeko asmoz. Joruben azken egitura independenteak 1897an amaitu ziren britainiar kolonizazioarekin.

Mapak
-----

Oyo 1625. urte inguruan, Afrikako Mendebaldeko beste egitura politiko batzuen kontestuan:

1625. urtearen inguruano.
Zabalkunde unerik handienean:

1780. urtearen inguruano.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko wikipediako «Royaume d'Oyo» artikulutik itzulia izan da, 2021-09-22 data duen 186529420 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2021-09-22 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑   Lugan, Bernard.  (2009). *Histoire de l'Afrique : des origines à nos jours.*  Ellipses ISBN 978-2-7298-4268-0. PMC 458284390. (Noiz kontsultatua: 2022-01-18).
2. ↑   Paul E. Lovejoy.  (2015). «Les empires djihadistes de l’Ouest africain aux xviiie-xixe siècles» *Cahiers d'histoire. Revue d'histoire critique,* (128): 87-103..
3. ↑    *Oyo empire.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849623
* Commonscat Multimedia: Oyo Empire

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156115267
* LCCN: n98002400
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 8711811

 |

* Wd Datuak: Q849623
* Commonscat Multimedia: Oyo Empire
**Kastor Fantoba** (Zangoza, Nafarroa Garaia, 1966 - ) ingeniari tekniko aeronautikoa da, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Ingeniaritza Tekniko Aeronautikoko Unibertsitate Eskolan. Boeing 737, 757 eta 767ko komandantea da. Gainera, nekazaritza- eta basogintza-pilotua eta pilotu akrobatikoa da. Aireko hainbat lanetan esperientzia du, hala nola kartela arrastatzean, kearekin idaztean, fumigatzean eta, azkenik, suteak itzaltzean. 

Hegaldi akrobatikoko instruktorea da eta Hegaldi Akrobatikoko Talde Nazionaleko kide da 1999az geroztik. Espainiako lehen txapelketa irabazi zuen 1997an, erdiko kategorian, baina 2002an irabazi zuen lehen aldiz Espainiako txapeldun absolutua. 2011tik aurrera, hegaldi akrobatikoko Brildo 3 taldearen sortzaileetako bat da.

2014ko Europako txapelduna, CIVA, 2019ko Munduko txapeldunordea, Freestyle; brontzezko hiru domina 2017 Munduko Txapelketan, brontzezko domina bikoitza 2015 Munduko Txapelketan, brontzezko domina Klasikoan eta Freestyleko domina Europako 2016 Txapelketan, 11 aldiz Espainiako txapeldun absolutua, Klasikoa, 6 aldiz Espainiako txapelduna. Kirol Kontseilu Gorenak 2005. urtetik Goi Mailako Kirolari (DAN) izendatu du ofizialki, eta 50 domina baino gehiago lortu ditu kirol-ibilbidean. Horietako seik goi-mailako lehiaketa bakar batean irabazi zuen (EAC 2014). 30 FAI domina lortu ditu, eta horien artean sei urre nabarmentzen dira.

Fantobak Repsol, Delta Cafés, Fortis Watches, Marc VDS Racing Team, Grupo Albión eta Angry Fish energia-konpainiaren babesa du. Repsolek Kastor Fantoba babestu du Brildo 3rekin 2011. urtetik. Denboraldi horretan, pilotuak kirol-arrakastarik onenak lortu ditu.

Kirol-ibilbidea
---------------

Freestyleko Mundu Absolutuko txapeldunordea 2021ean, hamaika aldiz Espainiako Txapeldun Absolutua Klasikoan (2002, 2009, 2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021), sei aldiz Espainiako Txapelduna Freestylen eta bi aldiz Espainiako Openeko Mugagabeko Txapelduna.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   El Mundo.  (30 de septiembre de 2015). *Acróbata del aire, de todo 'menos loco'.* .
2. 1 2   Abc.  (20 de junio de 2018). *Cástor Fantoba, el hombre que domina el cielo.* .
3. ↑   Cadena Ser.  (1 de octubre de 2015). *Campeón de Europa y Campeón de España de vuelo acrobático.* .
4. ↑   Europa Press.  (28 de julio de 2016). *'Marca España' patrocinará a Cástor Fantoba en el Campeonato de Europa de vuelo acrobático.* .
5. ↑   Diario de Navarra.  (27 de junio de 2021). *Cástor Fantoba vuelve a conquistar el Campeonato de España de Vuelo Acrobático.* .

Ikus gainera
------------

* Zangoza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5795992

 |

* Wd Datuak: Q5795992
**Kotohira-gū** (japonieraz: 金刀比羅宮?)
 Kotohira (Kagawa) herrian dagoen santutegi xintoista nagusia da.

Kokapena
--------

Zōzu mendian dago 521 metrotako garaieran. Bide luze batek beratra daram, guztira 785 maila igo behar direlarik, eta 1.368 pausu barneko santutegira.

Santutegirako bidean sake museoa, dendak eta donazioak egin dituztenen harriak daude.

Historia
--------

I mendean sortua dela diote, baina benetan ezezaguna da fundazio data. *Kami* nagusia Ō-mono-nushi-no-mikoto da eta 1165ean Sutoku-Tennō ere sagaratu zuten. Muromachi Arotik aurrera erromesaldiak egin izan dira santutegira eta Zōzu menditontorrera ere igotzeko ohitura badago.

Edo Aroan **Konpira-Daigongen** (金比羅大権現) izena izan zuen. Garai hartan tenplu budista eta xintoista izan zen baina Meiji berrezarkuntzaren ondorengo banaketan xistoimoa aukeratu zuen.

Iruditegia
----------

* Hongū eraikin multoza.*Hongū* eraikin multoza.
* Honden eraikina.*Honden* eraikina.
* Kaguraden eraikina.*Kaguraden* eraikina.
* Asahi-sha.Asahi-sha.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q94760
* Commonscat Multimedia: Kotohira Gu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 251136142
* NDL: 00269117
* CiNii: DA18435681

 |

* Wd Datuak: Q94760
* Commonscat Multimedia: Kotohira Gu
**Oltra** Zangozako Alde Zaharreko hiru burgu historikoen bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Burgua
------

Hasierako Erdi Aroko hiriguneak Iruñeko San Zerningo pentagonoa gogorarazten duen plano bat du, eta, beraz, Karrika Nagusia, kasu honetan ibaiaren gaineko zubi batean amaitzen dena, eta hiriko merkatari-ardatz, tertziario eta soziala izaten jarraitzen duena. Burgu honi (Zangoza Berria deitua) beste txikiago bat (Zangoza Hiribildua) gehitu zitzaion, ardatza Hiribildu karrika duena. Lehen kasuan, batez ere, Erdi Aroko herentzia ez da elizetan eta jauregietan bakarrik ikusten, baita etxadien barruan ere, baratzeak, etxetxoak eta etxe isolatuak, eta partzela-sare konplexu eta atomizatua.

Laster harresiz kanpo sortu ziren bi burgu edo auzo, 1150 inguruan Oltrakoa, ibaiaren eskuinaldean, San Andres elizako zubitik gertu, eta Castillon burgua 1171ean, Antso VI.a Jakituna zubiaren aurreko muinoaren gainean, Done Eztebe elizarekin.

Azken burgu hau, Castillon, XIV. menderako desagertu zen. Oltraz gain, etxe batzuk baino ez dira geratzen Tafallako errepidean.

Hirigintza
----------

* Tafallako errepidea

Oharrak
-------

1. ↑  /óltra/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza lehengo silaban

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-03-17).

Ikus, gainera
-------------

* Zangoza
* Zangozerria
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

* Zangozako Udalako webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111278368

 |

* Wd Datuak: Q111278368

| * i
* e
* a
  Zangoza |
| --- |
| ***Zangoza*** |
| Auzoak | Alde Zaharra (Zangoza Berria • Zangoza Hiribildua • Oltra • *Castillon*) • Cantolagua • Irigoien • San Babil |
| Kontzejuak | Gabarderal • Rocaforte |
| Herri hustuak | Añoze • Boieral • Casales Lerda • Laiazeta • Lerda • Pastoritza • Santa Olaia • Ull • Vadoluengo |
1870eko mapan Skeppsholmen (handia) eta Kastellholmen (txikia) uharteak.
Uhartearen ikuspegia.
'*Kastellholmen* Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Skeppsholmen uhartearik zubiz lotuta eta Gamla Stan (alde zaharra) eta Djurgården uharteen artean. 31.000 m²-ko azalera dauka.

Izenak "Gotorlekuaren uhartea" esan nahi du, XVII mendetik gotorlekua egon baita bertan. Gaur egungoa Fredrik Blom arkitektoak eraiki zuen 1848an.

Iruditegia
----------

* Gotorlekua.Gotorlekua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1065669
* Commonscat Multimedia: Kastellholmen

---

 |

* Wd Datuak: Q1065669
* Commonscat Multimedia: Kastellholmen


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |
**Kastellet** Kopenhageko Østerbro auzoan dagoen gotorleku militarra da, Europa iparraldeko izar itxurako gotorlekuen artean egokien mantendu denetakoa gainera.

Historia
--------

Kristian IV.a izan zen gotorlekua 1626an eraikitzen hasi zena Santa Ananaren aterpean, hiriko iparraldeko bidean. Suediarrek 1658 eta 1660 artean Kopenhage setiatu ondoren Frederik III.ak gotorleku indartsuagoa eraikitzea erabaki zuen, *Citadellet Frederikshavn* izena eman arren *Kastellet* (Zitadela) izenaz ezagutu zena. 1839 arte erabilia izan zen eta gero utzia. 1989 eta 1999 artean eraikin guztiak berriztu ziren.

Egitura
-------

 Gotorlekuaren oinarria
Gotorlekuak bi ate ditu, Erregearen atea hegoaldean eta Norvegiarren atea iparraldean. Estilo barrokoan eraiki ziren 1663an eta gaurdien etxeak dituzte alboetan.

Bost bastioi ditu, izarraren punta bakoitzeko bana: Kongens Bastion (Erregearena), Dronningens Bastion (Erreginarena), Grevens Bastion (Kondeena), Prinsessens Bastion (Printzesarena) eta Prinsens Bastion Prinzearena).

Urez inguraturik dago gotorlekua eta kanpotik zegoen harresia ere bai.

Eraikin nagusiak honako hauek dira:

* Komandantearen etxea (*Kommandantboligen*): 1725eko eraikin barrokoa, Elias Häuser arkitektuak diseinaturikoa. Gaur egun Danimarkako Defensa Buruaren egoitza da.
* Militarren barrakoiak (*Stokkene*): "Lerroak" izenaz ezagutzen dira, bi solairutako sei etxebizitza lerro dira.
* Biltegiak: Hegoaldeko biltegiak (*Søndre Magasin*) armak gordetzen zituen eta iparraldekoak (*Nordre Magasin*) elikagaiak. 1.800 gizon hornitzeko besteko biltegiak ziren.
* Beste batzuk: bolbora etxea, eliza, presondegia eta errota.

Parkea
------

Gotorlekuak bere parke propioa izan zuen, Langelinie parkea, baina militarrek gotorlekua utzi ondoren publikoari ireki zitzaion.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221812
* Commonscat Multimedia: Kastellet

---

* **Lekuak**
* OSM: 6064172
* **Ondare historikoa**
* FBB: 3100059

 |

* Wd Datuak: Q221812
* Commonscat Multimedia: Kastellet
**Kasugayama gaztelua** (japonieraz: 春日山城, *Kasugayama-jō*?)
, Japoniako Niigata prefekturako Jōetsu hirian kokatutako gaztelu japoniar bat da.

Kasugayama gaztelua, Uesugi Kenshinen gotorlekurik garrantzitsuena izan zen Sengoku Aroan Kenshin eskualde honetara 1548an iritsi zenean. Kenshin hil ondoren, honen iloba Uesugi Kagekatsuk, gazteluaren kontrola lortu zuen Kenshinen adopziozko semea zen Uesugi Kagetoraren aurka zeinbat gudutan borrokatu ondoren. Hogei urte beranduago, Hori klana bihurtu zen Kasugayamako gobernari, baina gaztelua, gobernatzeko toki egokia ez zela erabaki eta beste gaztelu bat eraiki zuten Fukushiman, honen ondorioz, Kasugayama gaztelua, 1607an utzia izan zelarik.

Kasugayama gaztelua, Japoniako bost mendi gaztelu handienen artean sartzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1197131
* Commonscat Multimedia: Kasugayama Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 259474657
* NDL: 01176588

 |

* Wd Datuak: Q1197131
* Commonscat Multimedia: Kasugayama Castle
**Russell konderria** (ingelesez: *Russell County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Russell da. 2010eko zentsuaren arabera 6.970 biztanle zituen, Russell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Russell konderriak 2.329,53 kilometro koadro ditu. Horietatik 34,13 ura dira. Beste 2.295,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,99 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.970 pertsonetatik 6.755 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 115 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 42 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 33 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 83 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q375143
* Commonscat Multimedia: Russell County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124351354
* LCCN: n82006819
* **Lekuak**
* OSM: 1070410
* TGN: 2000743

 |

* Wd Datuak: Q375143
* Commonscat Multimedia: Russell County, Kansas
Numaga, paiuteen burua 1878ko gerran
**Paiuteak** Ipar Amerikako izen bereko bi herri indiarrak dira.

Paiute herriak xoxon herriaren familiakoak dira. Uto-azteka familiako hizkuntza bat erabiltzen dute eta XIX. mendera arte egungo Estatu Batuetako hego-mendebalean bizi ziren. Hegoaldeko paiuteak Utah, Arizona, Nevada eta Kalifornia arteko lurretan bizi ziren eta erreserbetan itxi zituzten XIX. mendean Estatu Batuetako agintariek, kolonizatzaile zuriekiko liskarrik gabe ia. Iparraldeko paiuteak Nevada, Oregon eta Kaliforniako estatuen artean bizi ziren aldera zabaldu ziren. 1840tik aurrera, kolonizatzaile eta meatzari zurien aurkako borrokan jardun zuten eta guztiz menderatu zituzten 1874an.

4.000 paiute inguru dira gaur egun.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q510023
* Commonscat Multimedia: Paiute

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85096869
* NARA: 10643767
* AAT: 300017743
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q510023
* Commonscat Multimedia: Paiute
**Karatsuko gaztelua** (japonieraz: 唐津城, *Karatsu-jō*?)
 Japoniako Kyushu uharteko Karatsu hirian dagoen gaztelu japoniarra da. Karatsuko badiaren ertzean dago.

Historia
--------

Eremu honetan nagusi zen Ritsuryō leinua baina Toyotomi Hideyoshik sustaturiko Imjin gerran galtzaile atera eta Terasawa Hirotaka daymioak 1593an Karatsu domeinua eskuratu zuen. 1602an aurreko Nagoiako gaztelua eraitsi eta Karatsuko gaztelua eraiki zuen.

1637an Shimabarako matxinadari aurre egiteko gai ez izanagatik Tokugawa shogunerriak jabe berria ezarri zuen gazteluan, Ōkubo leinua. Dena dela hainbat aldaketa izan zituen jabetzak, Ōkubo (1649-1678), Matsudaira (1678-1691), Doi (1691-1762), Mizuno (1762-1817) eta Ogasawara (1817-1869).

Meiji berrezarkuntzaren ondorioz 1869an daymio tituluak debekatu egin ziren eta Karatsu domeinua Saga prefeturaren barnean sartu zen. Karatsu gaztelua bota eta 1877an Maizuru parea ezarri zen.

Turismoa bultzatu nahian 1966an *donjon* dorre nagusia eta hainbat albo-egitura berreraiki ziren. Bost solairutako dorrea da.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1073585
* Commonscat Multimedia: Karatsu Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q1073585
* Commonscat Multimedia: Karatsu Castle
**Oldham konderria** (ingelesez: *Oldham County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Vega da. 2010eko zentsuaren arabera 2.052 biztanle zituen, Oldham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Oldham konderriak 3.888,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,34 ura dira. Beste 3.886,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.052 pertsonetatik 1.942 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 243 dira. 60 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 22 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112526
* Commonscat Multimedia: Oldham County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155946032
* LCCN: n81029706
* NARA: 10046956
* **Lekuak**
* OSM: 1809529
* TGN: 2002051

 |

* Wd Datuak: Q112526
* Commonscat Multimedia: Oldham County, Texas
**Ontario konderria** (ingelesez: *Ontario County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Canandaigua da. 2010eko zentsuaren arabera 107.931 biztanle zituen, Ontario kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ontario konderriak 1.715,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 47,81 ura dira. Beste 1.668,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 62,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 107.931 pertsonetatik 102.798 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.679 dira. 2.226 beltzak edo afroamerikarrak. 244 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.111 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 66 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.470 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115025
* Commonscat Multimedia: Ontario County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126667588
* ISNI: 0000 0004 0423 5923
* LCCN: n80076243
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1837993
* TGN: 1002747

 |

* Wd Datuak: Q115025
* Commonscat Multimedia: Ontario County, New York
1=karaoke-Big echoKaraokea Hanburgoko irlandar giroko pub batean
**Karaoke** (japonieraz: カラオケ?, *kara* 空 "huts" eta *ōkesutora* オーケストラ "orkestra" hitzen lotunea; kaɽaoꜜke ahoskatua)
 jendaurrean bakarka edo taldean kantatzea da, aurrez grabaturiko oinarrizko musikaren laguntzaz. Karaokerako erabiltzen den tresna oso sinplea da: abestien hitzak pantailan agertzen dira bideokliparen gainean; abeslariak mikrofono bat du, eta haren ahotsa abestiaren doinuarekin nahasten da. Karaokea Japonian sortu zen 1980ko hamarraldiaren hasieran, eta izugarrizko arrakasta izan zuen hasieratik bertatik. Europan geroago sartu zen, eta zenbait taberna karaokean espezializatu ziren.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q229345
* Commonscat Multimedia: Karaoke

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 125250049 (data)
* GND: 4438988-7
* LCCN: sh95000557
* NDL: 00577254
* NKC: ph508982
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q229345
* Commonscat Multimedia: Karaoke
*Artikulu hau Elortzibarko kontzejuari buruzkoa da; Nafarroako presidente-ohia gaitzat duena beste hau da: «Javier Otano»*

Otao 21-4-23
Otao 21-4-23
**Otao** Noain Elortzibarko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 11 biztanle zituen.

Kokapena
--------

Elortzibarko hegoaldean dago Otao, NA-234 edo Tebasko errepidearen ondoan. Herri mugakideak honakoak dira: Ezperun mendebaldean, Zabalegi ipar-mendebaldean, Elortz iparraldean, Iharnotz ekialdean, eta Alaitzeko mendilerroa hegoaldean.

Historia
--------

Antzinako jaurerria, 1280an urteroko 32 soldata ordaintzen zituen petxa moduan. 1466an Leonor printzesak Juan Gurpideri eman zion jaurerriaren gaineko jabetza. Jerusalengo San Joan Ospitale ordeneko kideek hainbat jabetza izan zituzten Otaon XIII. mendean zehar.

1847ra arte, herria Elortzibarko diputatuak eta herritarren artean aukeratutako erregidoreak zuzentzen zuten. 1803an errota eta urtero 1.200 errealgo zuzkidura zuen eskola zituen.

Kaleak
------

* San Salvador kalea

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Otaoko biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 9 | 9 | 9 | 9 | 10 | 11 | 11 | 11 |

Ondarea
-------

Herriko eliza, inguruko bertze elizak bezala, hagitz zaharberritua izan zen XVI. mendean. Erdi aroko eliza originalaz mantentzen den bakarra koruaren zatia da.

Herritar ezagunak
-----------------

* Frantzisko Xabier Mina (1789-1817), gerrillari eta militarra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: «Noain Elortzibar», Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑  Ofizialki *Otano*.

Ikus, gainera
-------------

* Noain Elortzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |

* Otaoko elizaren argazkia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6054426

 |

* Wd Datuak: Q6054426


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Noain Elortzibarko kontzejuak |  |
| Andrikain · Dorre · Elortz · Ezperun · Gerendiain · Iharnotz · Imarkoain · Noain · Oritz · Otao · Zabalegi · Zulueta |
**Vicente Xiner**, **Kinky Bwoy** goitizenarekin ezaguna, 1986ko apirilean jaio egin zen Valentzian. Familia ijito batetik dator. Txikitatik egon da musikarekin erlazionatuta. Txiki-txikitatik beti ibiltzen zen familia bileretan eta ijitoen ospakizunetan kantatzen. Vicente txikia zenetik egon da flamenkoan murgilduta.

Flamenkotik Hip hopera
----------------------

Vicente Xiner, gaztetan flamenkoan murgildua ibili eta gero, flamenkotik flamenko eta hip hop nahaslketa bat egitera igaro zen. Musika tipo hau ezagutu egin zuen famatua egiten ari zenean, horregatik nahastu egin zuen hip hopa flamenkoarekin. Kinky Bwoy hasi zen hip hop abesten kalean, oilar guduak egiten beste hip hop abeslarien kontra. Oilarren lehen guduan parte hartu zuenean irabazi egin zuen eta hortik aurrera gero eta ospetsuago bihurtu zen, baina bakarrik Valentzia aldean.

Musika jamaikarra
-----------------

Kinky Bwoy musika jamaikarrean sartu egin zen banda berri bati esker, Sensi Star deituriko bandari esker. Hau kuarteto bat zen, eta reggae musika egiten zuten. Banda hau pare bat lan publikatu egin zituen eta Valentzia aldetik kontzertu batzuk egiten zituzten. Banda honi esker Kinki Bwoy hasi zen haren musika tipoa reggae musikarekin ere nahasten, eta oraindik ospetsuagoa bihurtu egin zen.

Denbora aurrera joan ahala, banda hori Espainia osotik bidaiatzen du kontzertuak egiten ibili zen. Azkenean, banda hori desagertu zen, baina Kinkyk ez dio musika egiteari utziko. Gero, Alberto Gambineko zuzenetan agertzen hasi zen. Kinky Bwoy aldera utzi zuen hasieran egiten zuen flamenkoa eta hasi zen Reggae musika egiten.

2008an bere lehenengo albuma argitaratzen du "*A mi Aire*" deiturikoa, jarraitzaile asko lortu zituen horri esker. Bi urte pasa eta gero beste album bat argitaratu zuen "*Estoy hecho un Kinky*" izenekoa eta arrakasta handia izan zuen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187932

 |

* Wd Datuak: Q31187932
**Katuki Saguyaki** (Katuaren haragia, saguaren jakia) Iruñean sortutako proiektu eta diseinu-enpresa berri baten izena da. Proiektu honetan Mikel Urmeneta, Txema Sanz, Belatz, Asisko Urmeneta eta Marko dira lankideak eta, Kukuxumusun bizi izandako krisialdiaren ondoren, lanean jarraitzeko asmoarekin sortu zuten.

Historia
--------

Kukuxumusu krisian sartu zen eta, azkenik, 2014an, Urmeneta izan ezik, beste bazkideek marka Ricardo Bermejo enpresagizonari saldu zioten. Hasiera ona izan zuten baina laster enpresaren filosofiaren inguruko desadostasunak sortu ziren. Azkenik, margolari gehienek, Urmeneta tartean, azken hau kaleratua, Kukuxumusu utzi zuten eta, 2016an, enpresa berri bat sortu zuten, Katuki Saguyaki. Proiektu berriak arazo handiei aurre egin behar izan zien, tartean, Kukuxumusun garatutako pertsonaiak erabiltzeko epaitegiak ezarritako debekua.

Egitura
-------

Enpresa berriak beste bi enpresekin dago lotuta:

* Hombre de Paja: online atari komertziala,
* Opabinia Films, 360⁰ko bideo ekoizlea,

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Katuki Saguyakiren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069083

 |

* Wd Datuak: Q61069083

Ikus, baita ere
---------------

* Kukuxumusu
**Josua Vakurunabili** (Vatukarasa, Fiji, 1992ko ekainaren 10a), Fijiko errugbi jokalaria da.

2017an egin zuen senior nazioarteko debuta London Sevens-en. 2019ko Singapore Sevens txapelketan, Talde-ideal-en izendatu zuten. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda berrikoaren (zilarrekoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Napolioni Bolaca, Vilimoni Botitu, [[Meli Derenalagi], Sireli Maqala, Iosefo Masi Waisea Nacuqu, Kalione Nasoko, Semi Radradra, Aminiasi Tuimaba, Asaeli Tuivuaka, Jerry Tuwai, Josua Vakurunabili eta Jiuta Wainiqolo-k.

Emaitzak
--------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Zazpiko-errugbiagizonezkoa. |

Nadroga Navosa probintziako Vatukarasa herrikoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Josua Vakurunabili» *olympedia.org* 2022-02-06an. begiratua**(Ingelesez)**
2. ↑  «Josua Vakurunabili» Olympics.com 2022-02-06an begiratua **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  "Zazpiko-errugbia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107659107

 |

* Wd Datuak: Q107659107
**José María Aguirre Acha** (Cochabamba, Bolivia, 1877ko martxoaren 28a – La Paz, Bolivia, 1941) Boliviako idazle eta politikaria izan zen. José María Achá Boliviako presidente ohiaren biloba da .

Biografia
---------

Nataniel Aguirre idazlearen eta Margarita Acháren semea, José María Achá Valiente Boliviako presidente ohiaren alaba, 1898ko mugimendu iraultzaileko abokatu aktiboa izan zen, diplomatikoa, politikaria eta militarra.

1900eko Acre gudan parte hartu zuen José Manuel Pando jeneral eta presidentearen laguntzaile gisa.

Hernando Silesen gobernuaren Hezkuntza ministro kargua izatera iritsi zen eta diplomatiko gisa Kolonbian, Ekuadorren, Estatu Batuetan eta Venezuelan egon zen.

*Gutemberg Illustrated* literatura aldizkaria zuzendu zuenCochabamban eta, besteak beste, *Salve, Oh Patria* ereserkiaren eta *En las playas del Beni* valsaren letren egilea da. Poesiaz gain, eleberriak eta antzerkiak idatzi zituen.

"Prosa zuzena, leuna, argia, grazia poetikoz, ukitu deskribatzailez eta sagakeria psikologikoz isurtzen da, Boliviako literaturan parekorik ez duen benetako nobela politikoa osatuz. Bere garaiko amerikar eleberrietan ere ez genuke erraz aurkituko bere motan berdindu edo gainditzen zuen obrarik», komentatu zuen Augusto Guzmán idazleak José Aguirreri buruz. Eta Gustavo Adolfo Otero idazle eta politikariak esan zuen: «Bere poemetan sentimendu malenkoniatsua eta emozio mingarriaren nota nabarmentzen dira. mendearen eta erromantizismoaren eraginak pisu handia du bere lanean. Bere tenperamendu bizia eta abertzaletasun lirikoagatik, gure poeta zibiko nabarmenetako bat da."

Antzezlanak
-----------

* *Vaguedades*, 1901, poesia
* *De los Andes al Amazonas*, 1902, Akreko Gerrako memoriak
* *Poesías*, 1912
* *Platonia*, 1923, eleberria
* *El secreto del Ande*, 1930, poesia
* *La antigua provincia de Chiquitos limítrofe de la provincia del Paraguay*, 1933, geografia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   *Diccionario Cultural Boliviano*

* Álvarez del Real, María Eloísa (1991). 12.000 minibiografías. Panamá: América, S.A. p. 18. ISBN 0944499767.

Kanpo estekak
-------------

* Biografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6291275
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 58935774
* ISNI: 0000 0000 8242 8908
* GND: 1057115754
* LCCN: nr91017839
* SUDOC: 09600441X

 |

* Wd Datuak: Q6291275
**Ontake mendia** (御嶽山, *Ontake-san*) edo **Ontake Kiso mendia** (木曽御嶽山, *Kiso Ontake-san*) Japoniako erdialdean dagoen sumendia da, herrialde osoko bigarren altuena dena Fuji mendiaren ostean (3.776 m). Azken erupzioa 1980an izan zen.

Alpe japoniarrak izeneko mendilerroan kokatuta dago, Nagano eta Gifuko prefekturen artean.

2014ko erupzioa
---------------

2014ko irailaren 27an, japoniako agintariak 45 mendizaleren bila aritu ziren Ontake mendian. Erupzioan sartu ondoren desagertu ziren mendizaleak. Lau txangozale ere hil dira gertaeran eta 30 lagun egoera larrian zeuden. Erupzioa gertatu zenean ehunka lagun ari ziren txangoak egiten mendian. Agintariek 240 lagun ebakuatu ahal izan zituzten. Hala ere, 45 lagun desagertuta zeuden. Agintariek uste dute aterpetxeetan egon zitezkeela. Mendiaren tontorrean emakume baten hilotza aurkitu zuten larrialdi zerbitzuek eta 50 lagun ugari zaurituta. Bihotz eta arnas gelditzean zeuden 30 lagun eta egoera larrian eraman zituzten erietxera.

Argazki galeria
---------------

* Lurruna dariola.Lurruna dariola.
* Kohide menditik ikusita Ontake.Kohide menditik ikusita Ontake.
* Kazakoshi menditik ikusita.Kazakoshi menditik ikusita.
* Tanoharako lorategitik.Tanoharako lorategitik.

Ikus, gainera
-------------

* Japoniako geografia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ontake sumendiaren erupzioan desagertutako 45 lagunen bila ari dira», *Berria*, 2014-09-28

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1754806
* Commonscat Multimedia: Mount Ontake

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 260257287
* LCCN: sh85094819
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1754806
* Commonscat Multimedia: Mount Ontake
**San Pedro Apostuluaren kapera** edo **Kaiko eliza** Gipuzkoako Donostia hiriko portuan dagoen kapera eta eliza bat da, Donostiako Parte Zaharrean; Santa Maria elizaren menpekoa. 1896ko ekainaren 27an publikoari ireki zitzaion.

Historia
--------

Portuko 234 m² orube batean eraiki zen kapera hau. Aurretik bertan Teodoro Iraizoz-en Fundición de Hierros y Talleres de Construcción Mecánica zegoen. Jose Loidi Alkorta merkatariak eta Maria Josefa Zulaika Alberdi haren emazteak, orube hori erosi zuten eta haien jabegokoa zen aldameneko etxea gehitu zioten. 1896ko uztailaren 7an, Santiago Erro notarioaren aurrean kapela sortzeko agiria sinatu zen. 1896ko ekainaren 27an ireki zen. Loidi eta Zulaika familiak bertan daude hilobiratuak eta, kapera sortu zenean, elizak haiei urtean ehun eskaintzeko konpromisoa hartu zuen. 1912ko urtarrilaren 9an eraikuntzaren goiko partean, Euskal Herriko lehenengo Arrantza-eskola. Kapelaren kapilauak Bizente Loidi Zulaika, Jose Zendoia Linazisoro (Zumaia, 1863-1934) eta Santiago Bereziartua izan ziren. 1943ko ekainaren 28an Loidi familiak eraikuntza Jose Mari Villanueva eta Juan Zabaletari saldu zien (125.000 pezeta izan zen salneurria) eta hauek 1945an Gasteizko apezpikutzari eman zioten.

* San Pedro kaperaren barnealdea.San Pedro kaperaren barnealdea.
* Elizaren sortzaileak kapera barruan daude lurperatuta.Elizaren sortzaileak kapera barruan daude lurperatuta.

Arkitektura
-----------

Elizaren proiektua Sebastian Kamiok egin zuen. Beheko solairua, kaperarena alegia, bi solairu, ganbara eta kanpandegia. Materiala harearri-harlandua da; barnean zuraren erabilera nabaria da. Estiloa, eklektikoa bada, nolabait garaiko modaren araberako neogotikoa gogorazten digu. Barnealdeak espazio osoa inguratzen duen korua Lapurdiko elizen estiloa eta baserriena imitatzen du.
1978an, Juan Manuen Enzio Kortazar arkitektoaren zuzendaritzapean zenbait hobekuntza egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Rafael Agirre Franco: *El puerto de San Sebastián. Donostiako kaia*. Gipuzkoako Foru Aldundia, 2002.67-69 or. ISBN 2910008546784

Bibliografia
------------

* Rafael Agirre Franco: *El puerto de San Sebastián. Donostiako kaia*. Donostia: Gipuzkoako Foru Aldundia, 2002.ISBN 2910008546784

Kanpo estekak
-------------

  

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
**Onondaga konderria** (ingelesez: *Onondaga County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Syracuse da. 2010eko zentsuaren arabera 467.026 biztanle zituen, Onondaga kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Onondaga konderriak 2.086,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 70,52 ura dira. Beste 2.016,02 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 223,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 467.026 pertsonetatik 388.869 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 18.829 dira. 48.696 beltzak edo afroamerikarrak. 3.432 amerikar natiboak ziren eta 120 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14.370 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 591 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10.948 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114904
* Commonscat Multimedia: Onondaga County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 173723312
* ISNI: 0000 0004 0623 940X
* GND: 5267406-X
* LCCN: n79061853
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1838019
* TGN: 1002746

 |

* Wd Datuak: Q114904
* Commonscat Multimedia: Onondaga County, New York
**Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa** (katalanez: *Convergència Democràtica de Catalunya*, **CDC**) Kataluniako alderdi politiko liberal eta abertzalea izan zen. 1974ko azaroaren 17an Jordi Pujolen inguruan sortua izan zen. CDCren gaztediak Kataluniako Gaztedi Nazionalistan (JNC) biltzen dira.

1980ko Kataluniako Hauteskundetatik, Kataluniako Batasun Demokratikoarekin (UDC) batera, Convergencia i Unio (CiU) koalizio politikoan parte hartzen du. Koalizio honek, Katalunia gobernatu zuen 1980tik 2003ra, non urte honetan Kataluniako Generalitatea PSC-ERC-ICV hirukote politiko ezkertiarraren esku geratu zen, CiUk ez baitzuen gehiengo absolutua lortu.

2002an, Jordi Pujolek alderdiaren presidentzia utzi eta gero, Artur Masek hartu zuen lekukoa.

2015eko urtarrilaren 17an zabaldu zenez, CDCk ezohiko kongresu bat antolatu zuen 2015eko otsailean, alderdia birsortzeko helburuarekin.

Azkenik, 2016ko uztailaren 8an bere ibilbide politikoa eten zuen CDCek. Alderdia utzi zuten kideek PDeCAT alderdia sortu zuten.

Kanpo estekak
-------------

* **(Katalanez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1129443
* Commonscat Multimedia: Convergència Democràtica de Catalunya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146102091
* ISNI: 0000 0000 9857 9241
* BNE: XX98677
* BNF: 123578884 (data)
* CANTIC: a12125362
* NKC: ko2015890575
* SUDOC: 032575041

 |

* Wd Datuak: Q1129443
* Commonscat Multimedia: Convergència Democràtica de Catalunya

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «CDCk ezohiko kongresu bat egingo du otsailean, alderdia birsortzeko», *Berria*, 2015-01-18
**Karlsruher SC** (izen osoa *Karlsruher Sport-Club Mühlburg-Phönix e. V.*) Karlsruheko futbol taldeetako bat da, orain bigarren mailan ibili arren Alemaniako Txapelketa eta Kopa irabaziak dituena.

Historia
--------

Karlsruhen sortu ziren futbol taldeen artean *Karlsruher Fussball Club Phönix* izan zen emaitzarik onenak lortu zituena. 1909an Alemaniako txapelketa ere irabazi zuen, eta 1910an hiriko beste klubak, Karlsruher FV-k, irabazi zuen. 1912an *KFC Alemannia* taldearekin egin zuen bat *KFC Phönix (Phönix Alemannia)* eratuz. hasierako emaitza on horiek ez zuten jarraipenik izan eta hegoaldeko txapelketetan ondo ibili bazen ere ez zuen beste titulurik lortu Bigarren Mundu Gerraren aurretik.

1952an *VfB Mühlburg*-ekin bat egin zuen gaur egungo kluba osatuz, *Karlsruher Sport-Club Mühlburg-Phönix e. V.*, eta berehala iritsi ziren tituluak, 1955 eta 1956ko Kopak hain zuzen ere. ordutik aurrera lehen eta bigarren mailaren artean ibili izan da

90. hamarkada oso ona izan zen, Bundesligaren goi aldean ibiltzeaz gain UEFA Kopan parte hartzea ere lortu baitzuen hiru aldiz. 1998an ordea bigarren mailara jeitsi zen eta ordutik denboraldi bakarra egin du lehen mailan, 2007-2008 denboraldia hain zuzen ere.

Palmaresa
---------

**Alemanian:**

* Alemaniako Txapelketa (1): 1909
* Alemaniako Kopa (2): 1955, 1956

**Europan:**

* UEFA Kopan parte hartzea: 1993-94, 1996-97 eta 1997-98

Jokalari famatuak
-----------------

* Oliver Kahn (1969- ): 1987 eta 1994 artean Karlsruher SC taldean ibilia eta ondoren FC Bayern Münchengo atezaina izan zena. 1994 eta 2006 artean Alemaniako futbol selekzio nazionaleko atezain titularra.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105853
* Commonscat Multimedia: Karlsruher SC

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 2015206-1

 |

* Wd Datuak: Q105853
* Commonscat Multimedia: Karlsruher SC
***Karmel*** Euskal Herriko karmeldarrek euskaraz argitaratzen duten hiruhilabetekaria da.

1931an sortutako *Karmengo Argia* aldizkariaren ondorengoa da. Aldizkari hau 1936ra arte argitaratu zen, Espainiako Gerra Zibila hasi bezain laster debekatu zutelako. 1951-56 bitartean Karmengo Egutegia kaleratzen zuten eta 1957an berriz ere aldizkaria ateratzea lortu zuten. Hala ere, 1961ean Gobernu frankistak debekatu egin zuen berriz, 1970era arte. 1970etik aurrera etengabe kaleratu izan da.

Aldizkariaren edukia bost ataletan banatzen da: kultura (%40), gizartea (%13), Eliza (%12), iritziak (%10) eta Literatura (%25). Aurretik Zornotzan argitaratzen zen, baina gaur egun Markina-Xemeinen du egoitza.

Karmel aldizkarian era guztietako idazleak daude (erlijiosoak eta laikoak). Julen Urkiza karmeldarra da zuzendari, eta bertan idazten dute, besteak beste, Luis Baraiazarrak, Ana Urkizak eta Gotzon Garatek.

Aldizkariaz gain, talde honek bestelako lanak ere egiten ditu, gehienbat karmeldarren historiako pertsonaien lanak euskaraz argitaratuz.

Kanpo estekak
-------------

* Karmel aldizkariaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261314
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 1132-2357

 |

* Wd Datuak: Q12261314
Pamielaren logoa
Pamiela argitaletxeko ale batzuk Durangoko azokan. 2017.
**Pamiela Etxea** Euskal Herriko argitaletxea, Iruñean egoitza duena. Euskeraz zein gazteleraz argitaratzen du.

Historia
--------

1983ko ekainean Pamiela literatur aldizkariaren lehen alea agertu zen Iruñean. "Pamiela" izena Pello Lizarraldek proposatu zuen eta aitonari entzundako euskal ipuin zaharretatik hartua da, pamielak "sorginek baserrietako atarietan uzten zituzten kutxak omen ziren; inork irekiz gero, gaitz guztiak beraien gain eroriko zitzaizkien. Kutxa horiek urrutiratu behar zituzten, beste norbaiti salduz edota oparituz".

Aldizkariko hasierako kolaboratzaileen artean Pablo Antoñana zegoen, horrexegatik, bere eleberri "Kronika txikia" izan zen argitaletxeak plazaraturiko lehenbiziko liburuetako bat. Horrela sortu zen argitaletxea, Antoñanaren beste lan batzuk editatu zituena, bai eta gaztelaniazko zein euskarazko beste egile batzuenak ere.

2010ean, Pamielak bazeuzkan dagoeneko mila bat liburu argitaratuta bi hizkuntzetan. Jorge Oteizak 2000n sortu zuen ordutik argitaletxe hau identifikatzen duen zigilua.

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Auñamendi euskal enziklopedia

Kanpo estekak
-------------

* Pamielaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265474
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 142545426

 |

* Wd Datuak: Q12265474