recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Cortinarius saniosus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, haragi mehe samarrekoa, laster zabaldua edo titi estu batekin, laranja-arrexka-orein koloretik herdoil samarrera doan kolorekoa, hasieran ertza pixka bat apendikulatua eta horia.

**Orriak:** Okre-gorrixka kolorekoak, zabal.

**Hanka:** 5 cm inguruko garaierakoa eta 0,4 cm inguruko diametrokoa, ia zilindrikoa, kolore berekoa, ezkata horixka galkor batzuekin.

**Haragia:** Kolore berekoa eta usaingabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria. Susmagarria, ez da jaso behar.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Zuhaitz hostozabalen azpian, sahatsak bezalako zuhaitzen azpian, askotan leku hezeetan

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 222 or. ISBN 84-282-0865-4..
Arangurengo (edo Zarbetako) erromatar kanpalekua. IDENAren (Nafarroako espazio-datuen azpiegituraren) mapan.
**Arangurengo erromatar kanpalekua**, Arangurengo bailaran, Zarbeta (edo Zaroeta edo Zarueta) mendiaren tontorrean egon zen erromatar kanpaleku militarra izan zen. Iruñetik 8 Km-tara dago, eta Pompeyo eta Sertorioren arteko gerlan erabili zen Errepublikaren amaieran, seguruenik K.a. 75/74. neguan. Javier Armendariz nafar arkeologoak aurkitu zuen 1990ko kanpainan.

Airetiko argazkiek erakutsi zutenez, muino hori babeserako esparru artifizial batez inguratuta dago. Kasu honetan, defentsak ez ziren harrizko harresiekin eraiki, hobi eta lubeten bidez baizik, lurraren orografia egokia aprobetxatuz. Kanpamentu erromatar horrek 30.000 metro karratu inguru hartzen zituen, eta haren perimetroa indartu egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** SA, Baigorri Argitaletxea.  (2018-07-31). «Un campamento romano en el Valle de Aranguren» *GARA* (Noiz kontsultatua: 2023-04-10).
2. ↑   «Zarueta - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-04-10).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Armendariz Martija, Javier.  (2005). «Propuesta de identificación del campamento de invierno de Pompeyo en territorio vascón» *Trabajos de arqueología Navarra* 18: 41-64. ISSN 0211-5174..
4. ↑    Ansa, Mikel P.. «Konkistaren trazak» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-04-10).

Kanpo estekak
-------------

* "Zarbeta mendia". *Euskal Herria*.
* Asunción, Julio: "Campamento romano de Aranguren". *Rutas arqueológicas en Navarra y más*.
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117482778

 |

* Wd Datuak: Q117482778
**Paula Dapena Sánchez** (Pontevedra, Galizia, 1996ko azaroaren 26a) galiziar futbolaria da eta zelai erdiko jokalaria da.

Biografia
---------

Gorputz eta kirol jardueretako teknikaria, Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientziak ikasi zituen Vigoko Unibertsitatean.

Kirol-ibilbidea
---------------

2012an hasi zen jokatzen Atlético Arousanan. 2014. urtean Sárdoma CF eta 2016. urtean Umia FC taldeekin fitxatu zuen. 2020an, Lehen Mailako Talde Nazionaleko 1A taldean jokatzen zuenPortonovoko (Sangenjo) Viajes Interrías FF taldearekin fitxatu zuen.

Aktibismo feminista
-------------------

2020ko azaroan, bere taldearen eta Deportivo de La Coruñaren arteko lagunarteko partida batean (Abegondo), uko egin zion Diego Armando Maradonari omenaldia egiteari, aste horretan bertan hil baitzen. Ezezkoaren arrazoia izan zen omenaldi-deialdia portaera matxistak zituen futbolari bati egiten zitzaiola, eta, beraz, ez zuela matxismoaren biktimek lortu ez zuten omenaldirik jaso behar.

2022ko ekainean, Pontevedrako Harrotasunaren ibilbidean, pankarta bat eraman zuen, Podemosek proposatutako Trans Legearen bidez genero-autodeterminazioari buruz legeak egiteko saiakera kritikatzeko. Bere iritziz, legeak genero-estereotipoak betikotzen ditu eta genero-indarkeriaren legearen aurka egiten du, edozein gizon emakume gisa autodeterminatzea ahalbidetzen baitu. Gainera, kolektiboaren homofobia kritikatu zuen, emakume transek erakartzen ez zutelako transfobiatzat hartzeagatik.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* Pontevedra Hiria 2020 saria jaso zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Paula» *Futboleras*.
2. ↑   «Paula Dapena» *Twitter*.
3. ↑   «Paula Dapena» *Aupa Athletic*.
4. ↑   Natalia Puga.  (30 de noviembre de 2020). *A pontevedresa que se negou a gardar un minuto de silencio por Maradona.* .
5. ↑    *Dapena, la futbolista feminista que se negó a homenajear a Maradona.*  2020-12-01.
6. ↑   «La futbolista Paula Dapena, increpada en el Orgullo de Pontevedra por ir contra ley trans: «Antes de llegar, ya me desearon que me partiesen las piernas»» *La Voz de Galicia* 2022-07-03.
7. ↑    *O persoal sanitario e a futbolista Paula Dapena, premios Cidade de Pontevedra.*  12 de xaneiro de 2021.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103708547

 |

* Wd Datuak: Q103708547
**Irene González Basanta** (Coruña 1909 - *ibidem*.1928) 1920ko hamarkadako futbol-jokalaria izan zen. Coruñako talde federatu batean jokatzen zuen, bere izena zeraman taldean: Irene C.F. 1928an tuberkulosiaz gaixotu eta hil egin zen. Espainiako eta Galiziako futboleko lehen jokalaritzat harzen da.

Ibilbidea
---------

Ibilbidearen hasieran, Racing-Athletic,haur-taldean— Irenek aurrelari gisa jokatzen zuen, baina, Irene C.F. kluba sortu zuenean, hura kapitain izatera pasatuko zen, eta atezain posizioan jokatu zuen.

1925. urtearen hasieran, 16 urte betetzeko hilabete batzuk falta zirenean, argazki bat atera zioten, ezagutzen den bakarra. Jertse zuri batekin, bonboidun galtza beltzekin eta futbolean aritzeko zapatekin ikus daiteke. Jokatzen ikusi zutenek diote atezain handia zela Irene, eta oso zaila zela hari gola sartzea.

Irene F.C.rekin Coruñako haur-lehiaketetan jokatu zuen, eta 1925eko ekainetik irailera txapelketa bat antolatu zuen eta 18 klubek parte hartu zuten. Lagunarteko hainbat topaketatan ere parte hartu zuen.

Eritasuna
---------

1927ko udazkenean, tuberkulosiaz gaixotu zen, eta gaixotasun horrek jokalekutik aldendu zuen. Baliabide gutxirekin aurkitu zen eta bere tresna urriak bahian eman behar izan zituen medikazioa, elikadura eta alokairua ordaintzeko.

Urte bereko azaroan, bertako egunkariek beren egoera larria eta pairatzen zituen arazoen berri eman zuten, eta horren ondorioz, berehala sortu zen jendearen elkartasuna. Coruñan, Ferrol eta Betanzosko zaleen arteko bilketak egin ziren futbol-partidetan, eta ongintzako zenbait partida jokatu ziren. Hango diru-bilketa osoa eman zioten.

Horri guztiari esker, Irene indarberritu ahal izan zen, baina hilabete batzuk geroago, bat-batean hil zen bere etxean, tuberkulosiak utzitako arrastoengatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Irene Gonzalez Guardameta.Portera A Coruña.Irene Gonzalez F.C.* .
2. 1 2 3    *Irene González Basanta pioneira na práctica do fútbol en Galicia e no mundo.* .
3. ↑   Coruña, La Opinión de A. *Irene, la jugadora de fútbol más extraordinaria.* .
4. ↑   «irene gonzlez» *estudiantes.elpais.com*.
5. ↑    *Mujer, portera, pionera.* .

Bibliografia
------------

* Todo sobre o fútbol galego. Vigo: Xerais. ISBN 978-84-9914-446-7.
* *Irene González, la primera guardameta.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50569304
* Commonscat Multimedia: Irene González Basanta

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q50569304
* Commonscat Multimedia: Irene González Basanta
**RMS Carpathia**, 1901ean Swan Hunter ontziolak eraiki eta 1902ko abuztuaren 6an itsasoratutako transatlantiko bat da. Bere lehenbiziko bidaia 1903ko maiatzean burutu zuen. *Carpathia* ontzia europar etorkinak eta erdi mailako bidaiariak garraiatzeko diseinatua izan zen, garaiko itsasontziak baina erosotaun handiagoa eskeiniz. 1905ean lehen klasea gehitu eta hirugarren klaseko instalakuntzak handiagotu ziren.

Bederatzi urtez inongo gertakari aipagarririk ez izan ondoren, 1912ko apirilaren 15ean New Yorketik Fiumerako bidaia burutzen ari zela RMS Titanic trasatlantikoaren laguntza deia jaso zuen. Titanic erreskatatzeko asmoz, Arthur Rostron kapitainak norantza aldatu eta bere eskifai osoa erreskaterako prestatuz, itsasontziak bere abiadura errekorra apurtzea lortu zuen. Egunsentian, Carpathiak Titanic ontziko 705 lagun erreskatatzea lortu zuen, eta Arthur Rostron eta eskifaia heroiak bihurtu ziren.

Lehen Mundu Gerran bere merkatal zerbitzua burutzen jarraitu zuen, soldaduen garraiontzi gisa jardunez ere. 1918ko uztailaren 17an, SM U-55 alemaniar itsaspekoak torpedeatuta hondoratu zen, hondoratzean 5 lagun hilez.

2000. urtean Clive Cussler esploratzaileak eta bere National Underwater and Marine Agency (NUMA) konpainiak Carpathia ontziaren hondakinak topatu zituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504096
* Commonscat Multimedia: Carpathia (ship, 1903)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 149010400
* GND: 4651896-4
* LCCN: n86134026
* NKC: xx0149151
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q504096
* Commonscat Multimedia: Carpathia (ship, 1903)
**Joana Guilhermina Couto** (Brasil, 1990eko uztailaren 27a) brasildar emakumezko aktore eta modelo transgeneroa da. *Perdido* telesailean Roberto Clayton izeneko pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da.

Bizitza
-------

Brasilen jaio zen 1990eko uztailaren 27an. Aitonarekin hazi zen.

Jaiotzean gizonezko generoa esleitu bazioten ere, 17 urte zituenean emakumerako trantsizioa egiteari ekin zion. 22 urterekin izenez aldatu zen eta hormona-tratamenduarekin hasi zen.

2020an debutatu zuen aktore *Perdido* telesailean, zeinean Clay izeneko emakumea bilakatuko den Roberto Clayton pertsonaia transgeneroa antzezten duen.

Filmografia
-----------

### Telesailak

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Telebista katea | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020-2021 | *Perdido* | Roberto ClaytonClay | Canal Brasil |  |

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Portugesez)** Fortuna, Maria.  (2020-11-09). «Conheça Joana Couto, atriz trans que já estreia como protagonista: 'Lugar que queremos ocupar no mundo'» *O Globo* (Noiz kontsultatua: 2021-02-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105427564

 |

* Wd Datuak: Q105427564
**Rebecka Blomqvist**, (Goteborg, Suedia, 1997ko uztailaren 24a), futbolean aritzen den kirolari suediarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Suedia ordezkatuz; Kanadako taldearen (urrezko domina) atzetik eta AEBko taldearen (bronzezko domina) aurretik sailkatu zen Suediako taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Suediako taldea: Hedvig Lindahl, Jonna Andersson, Emma Kullberg, Hanna Glas, Hanna Bennison, Magdalena Eriksson, Madelen Janogy, Lina Hurtig, Kosovare Asllani, Sofia Jakobsson, Stina Blackstenius, Jennifer Falk, Amanda Ilestedt, Nathalie Björn, Olivia Schough, Filippa Angeldal, Caroline Seger, Fridolina Rolfö, Anna Anvegård, Julia Roddar, Rebecka Blomqvist eta Zećira Mušovićek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Futbola, emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Rebecka Blomqvist» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Rebecka Blomqvist» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20735447

 |

* Wd Datuak: Q20735447
**Zećira Mušović**, (Falun, Suedia, 1996ko maiatzaren 26a), futbolean aritzen den kirolari suediarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Suedia ordezkatuz; Kanadako taldearen (urrezko domina) atzetik eta AEBko taldearen (bronzezko domina) aurretik sailkatu zen Suediako taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Suediako taldea: Hedvig Lindahl, Jonna Andersson, Emma Kullberg, Hanna Glas, Hanna Bennison, Magdalena Eriksson, Madelen Janogy, Lina Hurtig, Kosovare Asllani, Sofia Jakobsson, Stina Blackstenius, Jennifer Falk, Amanda Ilestedt, Nathalie Björn, Olivia Schough, Filippa Angeldal, Caroline Seger, Fridolina Rolfö, Anna Anvegård, Julia Roddar, Rebecka Blomqvist eta Zećira Mušovićek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Futbola, emakumezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Zećira Mušović» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Zećira Mušović» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16239695
* Commonscat Multimedia: Zecira Musovic

---

 |

* Wd Datuak: Q16239695
* Commonscat Multimedia: Zecira Musovic
**Ove Nyguist Arup** (Newcastle upon Tyne, 1895eko apirilaren 16a - Londres, 1988ko otsailaren 5a) britainiar ingeniaria izan zen.

Sidneyko Opera antzokia
Durham ibaiko oinezkoentzako zubia
Daniarrak zituen gurasoak, eta Kopenhagenen egin zituen lehenik filosofiako eta gero ingeniaritzako ikasketak (1922). Aldi labur batean Alemanian egon ondoren, 1925ean Britainia Handira itzuli zen, ingeniaritza zibilean lan egitera. Urte batzuk geroago, hormigoi armatuaren erabileran aintzindaria izan zen Berthold Lubetkin arkitektoarekin lan egin zuen. Lankidetza horren emaitzak dira, besteak beste, Highpoint izeneko etxebizitza-eraikina (1933) eta Londresko zoologikoko pinguinoen uhaska (1939). 1946an, partzuergo gisa lan egiten duen ingeniaritza-elkartea sortu zuen, Ove Arup & Partners; munduko enpresarik garrantzitsuena da, ingeniaritza zibilaren eta eraikuntza metalikoaren alorretan. 1963az geroztik, arkitektura-sail bat du, unibertsitateko arkitektura-esparruan arrakasta handienak lortu dituena. Enpresa horrek azken hamarkadetako eraikin ezagun gehienetan lan egin du: Sidneyko Opera antzokia, Coventryko katedrala, Parisko Beaubourg Zentroa, Hong Kongeko Bankuaren eta Londresko Lloyds enpresaren egoitzak, Durham ibaiko oinezkoentzako zubia eta abar. Egituren originaltasuna da, hain zuzen, eraikin horien guztien ezaugarri nagusia. Britainia Handian arkitektura-arloko urrezko domina jaso zuen 1963an, eta Sir izendatu zuten 1971n. Danimarkan ere, sari ugari jasotzeaz gainera, 1965ean zaldun eta 1975ean Daniarren Ordenako komandante izendatu zuten.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Ove Nyguist Arup*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q717683
* Commonscat Multimedia: Ove Arup

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 119774526
* ISNI: 0000 0000 8415 6686
* BNF: 15549752w (data)
* GND: 121350886
* LCCN: n85094331
* NDL: 001267609
* NLA: 35927487
* CiNii: DA16116707
* SNAC: w6ms7rzn
* SUDOC: 118174339
* ULAN: 500018050
* BIBSYS: 90637496
* Open Library: OL5596791A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00534/eu\_a\_5348/a5348

 |

* Wd Datuak: Q717683
* Commonscat Multimedia: Ove Arup
*Artikulu hau artillerian erabiltzen den armari buruzkoa da; ikasgelako tresna (proiektorea) gaitzat duena beste hau da: «Bideo proiektore»*
Kanoiak
**Kanoia** edo **sutunpa** artilleriako atal bakarreko hodi bat da, historikoki arma gisa erabili izan dena. Erabiltzailearen begi bistan dagoen edozer behera botatzeko erabiltzen da.

XIX. mende amaiera arte, kanoiek bolbora baliatzen zuten propultsatzaile gisa. Tankeetan eta tankeen aurkako arma bezala ere erabiltzen da, bere justu-justu lur gaineko ibilbidea dela eta. Kanoiaren helduera tokitik at aurkitzen diren gauzak edo pertsonak behera botatzeko, berriz, obusa erabiltzen da. Obusaren ibilbidea, kanoiarenak duenaren ordez, kurboa da, bihurgune paraboliko bat eratuz bere ibilbidean zehar. Kanoi baten jaurtigailuaren irteerako abiada, neurri bereko obus batena baino handiagoa da, kanoiak, distantzia laburretan baino ez baitu funtzionatzen. Horregatik erabiltzen da tankeen arma bezala edo jopuntu blindatuen aurka. Tropen aurka ere erabil daiteke. Obusak, aldiz, distantzia handiagoa lortzeko, bere propultsio kargak handitu behar ditu, eta tiraketa angelua aldatu. Kanoi izena hartzen dutenak, 20-30 milimetrotik gorako neurria duten armak dira. Hemendik aurrera, Armamentu Nagusia bezala deitzen zaie. 20 milimetrotik beherako neurria dutenei, berriz, Armamentu Txikia deitzen zaie. Kanoi batzuk, boladetan tiro egiteko ahalbidea dute. Honegatik, metrailadore eta kanoiaren artean ze ezberdintasun dagoen eztabaidatzen da. Ezberdintasunik ohikoena, metrailadoreek metraila eta kanoiek munizio lehergarria. Orain, artilleriako atal gehienak, neurri txikienekoak izan ezik, mistoak dira, kanoi-obusak, bi funtzioetan funtzionatu ahal izateko. Kanoi soilak, gerraontzitan, tanketan, antitanketan eta antiairekoetan erabiltzen direnak dira.

Kanoi ospetsuak
---------------

* 75a
* 88 milimetroko kanoia
* Dora, Schwerer Gustav
* Grosse Bertha
* Pariser Kanonen
* canon Gribeauval
* Tsar Pushka

Ikus, gainera
-------------

* Artilleria.
* Pasaiako leherketa handia (1588)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q81103
* Commonscat Multimedia: Cannons

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11973329k (data)
* GND: 4311688-7
* NKC: ph171332
* NARA: 10675044
* AAT: 300036936
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q81103
* Commonscat Multimedia: Cannons
**Blanca Padilla** (Collado Villalba, Madril, 1995eko urtarrilaren 7a) madrildar modeloa da. 2017. urteko urrian Givenchy Beautyren irudia izan zen. Victoria's Secret-erako bi aldiz desfilatu duen lehen espainiarra da.

Lan ibilbidea
-------------

Blanca Padilla Madrilgo metroan aurkitu zuen Ignacio Aysak, kasualitatez. Padilla publizitateko eta harreman publikoetako ikaslea zen.

The Cool Models enpresarekin kontratu bat sinatu zuen Parisen, New Yorken, Milanen eta Londresen, eta haren enpresa nagusia The Cool Models izan zen. 2014ko otsailean, "Urteko Eredu Femeninoa" izendatu zuten Madrilgo Modaren 59. Astean, Merced-Benz, bere dotoreziagatik. Urte horretan bertan, bi aldiz *Telva* eta *Yo dona* aldizkarien azala izan ondoren, Victoria's Secrets Fashion Show-en desfilatu zuen. Espainiako bosgarren modeloa izan zen hori lortzen, eta bi aldiz egin eta desfilean hegoak eramaten lehena. 2015ean, Dolce & Gabbanaren eta Suite Blancoren kanpainetan agertu zen.

Zara, Pull and Bear, Massimo Dutti, Brunello Cucinelliren katalogoetarako posatu du Padillak, eta hainbat kanpaina egin ditu Cerrutirentzat.

Hainbat editorial eta aldizkaritako azala izan da, besteak beste, LOVE Magazine, Glass Magazine, Vogue Italia, Vogue España, Vogue Mexiko, Vogue Brasil, Marie Claire, Harper's Bazaar España, Harper's Bazaar Singapur, Vogue Arabia, Glamour españa, Elle España.

  

Hainbat marken modeloa izan da, besteak beste:

Alberta Ferretti, Alexandre Vauthier, Balmain, BCBG, Blumarine, Carolina Herrera, Chanel, Delpozo, Dior, Dolce & Gabbana, Dsquared2, Elie Saab, Elisabetta Franchi, Emporio Armani, Giambattista Valli, Giorgio Armani, Givenchy, Jeremy Scott, La Perla, Lacoste, Lanvin, Marchesa, Max Mara, Miu Miu, Moschino, Oscar de la Renta, Ralph Lauren, Reem Acra, Tommy Hilfiger, Tory Burch, Trussardi, Valentino, Versace, Zac Posen, Zara, Zimmermann.

Aintzatespenak
--------------

* 2017ko abenduan *Glamour* aldizkariak emandako Nazioarteko Modelo Onenaren Saria jaso zuen

* 2018an Yo Dona Nazioarteko Saria eman zioten.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18634738
* Commonscat Multimedia: Blanca Padilla

---

 |

* Wd Datuak: Q18634738
* Commonscat Multimedia: Blanca Padilla

[[Kategoria:1995} jaiotzak]]
Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en 1995
Categoría:Personas vivas


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18634738
* Commonscat Multimedia: Blanca Padilla

---

 |

* Wd Datuak: Q18634738
* Commonscat Multimedia: Blanca Padilla

[[Kategoria:1995} jaiotzak]]
Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en 1995
Categoría:Personas vivas


1. ↑    *Blanca Padilla, la primera española en lucir las alas de Victoria's Secret.* .
2. ↑    *Victoria's Secret star Blanca Padilla stuns in ballerina frock.* .
3. ↑    *Estas son las mujeres galardonadas con los Premios Internacionales Yo Dona 2018.* .
**Rosa María Fernández García** (Gijón, Asturias, 1942, 2021eko abenduaren 18a) sindikalista izan zen. 2009an Laneko Merezimenduaren Domina jaso zuen.

Biografia
---------

Rosa María Fernández 1942an jaio zen Asturiasko Gijón herriko Eladio Carreño kalean, langile-familia batean.

17 urte zituela Gijongo Tabako Fabrikan hasi zen lanean, Cimadevillan, eta han jarraitu zuen 40 urtez lanean, 1999an aurre-erretiroa hartu zuen arte. Hainbat lanpostu bete zituen Tabako Lantegian, ofizio-ikasle hasi, taldeko arduraduna, langileen kudeaketan aditua edo langileen kudeaketa unitateko burua izateraino.

1968an, 25 urtetik gorakoentzako unibertsitatera sarrerari esker, Fernández Gijongo Gizarte Graduatuen Unibertsitate Eskolan matrikulatu zen Gizarte Graduatua egiteko. Horretarako, enpresak "ohorezko mailegua" eman zion, eta azkenean saritu egin zuen karrera aprobetxatzeagatik.

1962an hasi zen bere ibilbide sindikal luzea, eta klandestinitatean egin behar izan zuen erregimen frankistan. Gijongo Tabako fabrikan ekin zion sindikatu-bideari, Tabacaleraren jabetzakoa baitzen. 1976an, UGTra afiliatu zen modu klandestinoan. Hurrengo urtean, 1977an, Gijongo UGTko exekutiboan sartu zen, eta UGTko atal sindikaleko idazkari nagusi izendatu zuten Gijongo Tabako fabrikan. Geroago, enpresa-batzordeko kide hautatu zuten, eta eginkizun hori aurre-erretiroa hartu arte bete zuen. 1986tik 1988ra Tabako Fabrikako ordezkari sindikala izan zen.

Fernandezek UGT Gijóngo Eskualde Batasunean militatzen jarraitu zuen, hainbat postutan, eta 2009an administrazioko idazkari lanetan.

2021eko abenduaren 18an hil zen.

Aitortzak
---------

* 2002an, Tabakalera Zaharreko gainerako zigarrogileekin batera, Asturiasko Printzerriko Urrezko Domina eman zioten.
* 2006an Gijongo UGTko (UPJP) Erretiratu, Aurrejubilatu eta Pentsiodunen Batasunak omenaldia egin zion Ulises Kontzeju Heviarekin batera.
* 2008an, Emakume Langilearen Eguna zela eta, UGTko Batzorde Betearazle Konfederalak martxoaren 8an emandako 8. sarietan aintzatetsi zuten ibilbide sindikal osoagatik.
* 2009an, Celestina Marrón sindikalistarekin batera, Zilarrezko Merezimenduaren Domina eman zioten, bere lan-ibilbideagatik eta langileen eskubideen alde egindako lanagatik.
* Zilarrezko Intsignia jaso zuen UGTren Asturiasko Oinarrizko Lan Sindikalaren eskutik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   V, I..  (2021-12-19). «Fallece la veterana sindicalista y cigarrera Rosa María Fernández» *El Comercio: Diario de Asturias*.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10   «El Gobierno premia la labor de dos asturianas en favor de los derechos laborales» *La Nueva España* 2009-04-24.
3. 1 2 3 4   Asturias, Gijón › Xixón › Gijón ›. «Fernández García, Rosa María» *www.vivirasturias.com*.
4. 1 2   «La medalla al Mérito en el Trabajo galardona la lucha sindical en la clandestinidad» *La Nueva España* 2009-07-17.
5. ↑   «Pensionistas y jubilados de UGT» *El Comercio* 2006-12-13.
6. ↑   «Dos sindicalistas asturianas obtienen la Medalla de Oro al Mérito en el Trabajo» *El Comercio* 2009-04-24.

Kanpo estekak
-------------

* Un instante, toda una vida... argitalpena, Rosa María Fernández García aipatzen duena
Barrexerka 2018an Donostian sortu zen antzerki konpainia da. Umorea ardatz, bakarrizketak, esketxak eta antzerkiak uztartzen dituzte emanaldi bakarrean. Azken 5 urte hauetan 11 emanaldi desberdin sortu dituzte, antzokiak jende gaztez betetzea lortuz eta euskaraz umorea egitea uste baino sinpleagoa dela erakutsiz. 

Aurten "Bagoiaz" deituriko emanaldiarekin ari dira Euskal Herriko txoko desberdinak alaitzen. Donostian estreinatu zen emanaldi honek arrakasta eta harrera paregabea jaso du hurbildu ziren guztien partetik. 

Barrexerka, "Bagoiaz" emanaldian

Partaideak
----------

Zuzendariak: Mikel Irazusta, Maialen Sorzabalbere 

Gidoilariak: Mikel Irazusta, Ekain Arrieta eta Maialen Sorzabalbere 

Aktoreak: Graxi Arregi, Nerea Aranburu, Amaia Iraundegi, Amaia Rojo, Ekain Arrieta, Mikel Irazusta, Maialen Sorzabalbere, Peru Ansoren, Garazi Mitxelena, Nerea Ramirez 

Teknikariak: Ander Murua, Amaia Sorzabalbere eta Imanol Mendizabal

Ibilbidea
---------

### 2018

Lugaritz Kultur Etxean "BXK 1.0" 

Gure Zirkuan "BXK 2.0"

### 2019

Gazteszenan "BXK 3.0" 

Bergarako Seminarixoan "BXK Barretourra" 

Oiartzungo Kataxulon "BXK Barretourra 2019" 

Saguesen Real Sociedad ft. "BXK"

### 2020

Antzoki Zaharrean "Barkatu Eragozpenak" emanaldia 

Elgetako Kafe Antzokioan "BXK Barretourra"

DOKA kafe antzokian "BXK Barretourra" 

Hernanin Biteri Antzokian "BXK Barretourra" 

Astigarragan Erribera Antzokian "BXK Barretourra" 

### 2021

Gazteszenan "Ez Etorri" emanaldia 

Pasai Antxoko Kultur Etxean "Ez etorri" emanaldia

Añorgako Antzoian "Ez Etorri" emanaldia 

Baztan Iruritan "BXK Barretourra" 

Tolosa Leidor Antzokian BXK Barretourra

### 2022

Gazteszenan "Hor esketxa dago" emanaldia 

Korrika Kulturalean "Hor esketxa dago" emanaldia 

Lezamako euskaraldian "BXK Barretourra" 

Durangoko Azokako inaugurazio ekitaldia 

Durangoko Azokako Eszenan "Hor Esketxa dago"

Donostiako Kutxa Kultur kluban "Hor esketxa dago" emanaldia 

### 2023

Hernaniko Biteri Antzokian "Hor esketxa dago" 

Gazteszenan "Bagoiaz!" emanaldia (pase bikoitza estreinaldian) 

Astigarragako Erriberan "Bagoiaz!" emanaldia

Oñatiko antzokian "Bagoiaz" emanaldia (pase bikoitza) 

Lezon "Bagoiaz" emanaldia 

Urnietako Sarobe Antzokian "Bagoiaz" emanaldia
**Sobietar-Estoniar Elkar Laguntzeko Ituna** Moskun 1939ko irailaren 28an sinatutako aldebiko tratatua izan zen. Itunak alde guztiak behartzen zituen bestearen subiranotasuna eta independentzia errespetatzera, eta Sobietar Gobernuari Estonian base militarrak ezartzeko aukera eman zion. Base militar horiek izan ziren 1940an Estatu baltikoen okupazioa egiteko abiapuntua.

Karl Selter Kanpo Arazoetako ministro estoniarrak eta Viatxeslav Molotov Sobietar Batasuneko komisarioak sinatu zuten. Berrespenak Tallinen trukatu ziren 1939ko urriaren 4an, eta ituna egun berean sartu zen indarrean. 1939ko urriaren 13an erregistratu zen *Nazioen Elkartearen Tratatuen* Sailean. Elkarri laguntzeko itunak Estonian base militarrak ezartzea barne hartzen zuen.

Aurrekariak
-----------

1939ko irailean, Sobietar Batasunak Ribbentrop-Molotov itunaren bidez berretsi zuen estatu baltikoen kontrola euren afera zela. Sobietarrek Polonia inbaditu zuten irailaren 17an eta urriaren 6an bukatu zituzten operazioak. Poloniako ekialdea okupatu ondoren, sobietarrek presioa egin zieten Finlandiari eta Baltikoko herrialdeei, elkarri laguntzeko itunak egin zitzaten. Sobietarrek zalantzan jarri zuten Estoniaren neutraltasuna, irailaren 18an itsaspeko poloniar batek ihes egin ondoren. Astebete geroago, irailaren 24an, Estoniako Kanpo Harremanetarako ministro Karl Selterrek Moskutik ultimatuma jaso zuen. Sobietarrek elkarri laguntzeko tratatu bat sinatzea eskatu zuten, Estonian base militarrak ezartzea barne. Estoniako gobernuak ultimatuma onartu zuen.

Ondorioak
---------

Sobietarrek antzeko tratatuak egin zituzten Letoniarekin urriaren 5ean eta Lituaniarekin urriaren 10ean. Azken tratatu horrek Vilniusko barrutia Lituanian sartzen zuen, lehenago Poloniaren esku baitzegoen. Finlandiari antzeko negoziazioak hasteko gonbita egin zioten urriaren 5ean. Baltikoko herrialdeek ez bezala, Finlandiaren eta Sobietar Batasunaren arteko negoziazioek asteak iraun zuten, emaitzarik gabe.

1939ko urrian, sobietar gobernua tropak jartzen hasi zen Estonian, indar armatu estoniarrak baino gehiago. Ondorioz, sobietar gobernuak pixkanaka Estoniako lurraldearen gaineko kontrola irabazi zuen. Horri esker, sobietarrek *Kassari* merkataritza-ontzi estoniarra Baltikoan hondoratu zuten 1939ko abenduaren 10ean, Estoniaren erantzunik gabe.

Sobietarrek Finlandia inbaditu zuten azaroaren 30ean.

1940ko ekainaren 17an, sobietarrek Estonia okupatu eta anexionatu zuten, beste bi estatu baltikoak inbaditu ondoren.


1. ↑  *League of Nations Treaty Series*, vol. 198, pp. 224-229.
2. ↑  Hiden & Salmon (1994). p. 110.
3. ↑  *White Book*, p. 10.
4. ↑  Hiden & Salmon (1994). p. 111.
Lea Niako.
**Lea Niako** (Hanburgo, 1908-Berlin?, 1945 inguruan) **Lea Maria Kruse**ren izen artistikoa zen, baita ere **Berlingo Dantzaria** gisa ezaguna izan zen. Dantzaria, aktorea, artista eta espioia izan zen. Artista gisa nackttanz koreografiako mugimenduaren partaidea izan zen; mugimendu horretan protagonistak askotan publiko aurrean ia biluzik ateratzen ziren. Espezialisten arabera biluztasun hori askapen-keinu gisa ulertu behar zen.

Biografia
---------

Lea Niakok artista exotiko moduan arrakasta handia izan zuen bai Europan baita ere Amerikan. Jerzy Sosnowski espioi poloniarra ezagutu zuen eta elkarrekin abentura bat izan zuten. 1935eko otsailaren 24an Gestapok atxilotu zituen. Sicherheitsdiensteneko, SSren inteligentzia zerbitzuko Walter Schellenberg-ek ideologikoki berreskuratzeko eta Alemaniarako espioi gisa lan egiteko konpromezua hartu omen zuen. Reinhard Heydrichek proposamena onartu zuen. Ondoren artistaren biografiaz ez da ezer ezagutzen.

Dirudienez 1945ean Berlinen hil zuten.

Filmak
------

* *Fátima Milagrosa* (Rino Lupo, 1928)
* *La carta* (Adelqui Migliar, 1931)
* *Forja de héroes* (Karl Ritter, 1939)
* *Legion Condor* (Karl Ritter, 1939), gerraren ondorioz bukatu gabe gelditu zen.
* *Zwischen Hamburg und Haiti* (Erich Waschneck, 1940)
* *Carl Peters* (Herbert Selpin, 1941)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  André Brissaud, *Histoire des services secrets nazi*.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Lea Niako Internet Movie Database webgunean.
* **(Ingelesez)**:Lea Niakoren argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3228614
* Commonscat Multimedia: Lea Niako

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311634500
* BNE: XX5000782
* GND: 1061561917

 |

* Wd Datuak: Q3228614
* Commonscat Multimedia: Lea Niako
*Vladimirreko Andre Maria Birjina*. XII. mendea.
***Eleusa*** edo ***eleousa*** (Ἐλεούσα, "xamurtasuna" grezieraz, baita ere ***glicofilusa*** edo ***glykophilousa***) ikonografia erlijiosaren errepresentazio mota bat da; hortan Jesus haurra eta haren ama, Ama Birjina, azaltzen dira, gertutasun handia erakutsiz: bien aurpegiak elkarrik ikutuz daude eta haurraren besoa emakumearen lepoaren inguruan ikusten da. Irudi hau Bizantziar artearen adierazpena da, bereziki ikonoetakoa. Haren jatorria Egiptoko kristau koptoen kulturan aurkitu da.

Ikono hauen pertsonaiak oso lotuta daude, beraz. Teologikoki lotura horrek *Theotokos* izena du. Erlijioaren ikuspuntutik interpretazio sinbolikoa du, bestetik: Maria, kristau guztien ama eta elizaren sinboloa.

Mendebaldeko kristau arteak ere gaia garatu zuen baina beste oinarri estetikoetatik abiatuta. Kasu horretan Xamurtasunaren Ama Birjina bezala ezagutzen da.

* Donatelloren Madonna Pazzi, 1420.Donatelloren *Madonna Pazzi*, 1420.
* Andrea della Robbiaren tailerra.Andrea della Robbiaren tailerra.
* Rafaelen Madonna Tempi, 1508.Rafaelen *Madonna Tempi*, 1508.
* Errusiako "Starorousskaïa", XIII. mendea.Errusiako "Starorousskaïa", XIII. mendea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Louis Réau: *L'art russe des origines à Pierre le Grand*, Henri Laurens éditeur, Paris 1920. 150 or.
2. ↑  [

Kanpo estekak
-------------

* Xamurtasunaren birjina.
* Xamurtasunaren birjina eta Eleousa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1328300
* Commonscat Multimedia: Eleusa

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1328300
* Commonscat Multimedia: Eleusa
**Tanne Ost Operazioa** Alemaniak II. Mundu Gerran, eta bereziki Laponiako Gerraren barruan, Finlandiaren aurka eginiko operazioa izan zen. Suursaari uhartea (suedieraz: *Hogland*; errusieraz: Гогланд, translit.: *Gogland*) bereziki garrantzitsua zen alemaniarrentzat, handik SESBek eta Finlandiak Finlandiako Golko guztia kontrolatzen zutelako.

Hasierako operazioan, Åland Uharteak (alemanez: *Tanne West*) kontrolatzea zuten helburu, baina leku estrategikoaz aparte, bertan soldaduak zeudenez, alemaniarrak, Suursaari Uhartea erasotzea erabaki zuten.

1944ko irailaren 15ean, Tallinnen, 1400 soldadu alemaniar bildu ziren, finlandiarrei uhartetik joateko gomendatuz. Alemaniarrak uhartera iritsi zirenerako, finlandiarrak haiei itxaroten zeuden, eta hondartzara iritsi zirenerako tiro egiten hasi ziren. Alemaniarrak, uste baino defentsa zorrotzagoarekin aurkitu ziren, eta uharteko erresistentziaz aparte, SESBek, itsasontzi alemaniarrak urperatzeari ekin zion. Honela, ukitu gabe irauten zuten itsasontziak alde egin zuten, irratizko konexiorik ez zutelakoan, eta 1231 soldadu alemaniar bahituak izan ziren bertan. Alemaniarren izugarrizko porrota izan zen, eta Europa osoan irrigarri gelditu ziren, bataila inozo honen ondorioz.

Bataila hau, Laponiako Gerraren lehenengoa izan zen, eta Alemaniak Finlandia iparraldetik erasotzeari ekin zion, bere soldaduak, orain aurkari zen herrialdetik, ihes egin zezaten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q695203

 |

* Wd Datuak: Q695203
**Susana Teresa Agüero** (Buenos Aires, Argentina, 1944ko abuztuaren 4a - ib. 2012ko martxoaren 25a) argentinar dantzaria eta aktorea izan zen. Luis Agüero dantzari eta koreografoa neba zuen. Bikote berri bat osatu zuen harekin, bikote modernoetan.

Ibilbidea
---------

Musikari-familia batean jaio zen. Zortzi urte zituenetik dantzari klasiko izateko ikasi zuen Colon Antzokiko Arte Goi Institutuan, Michel Borowskyrekin eta María Ruanovarekin, besteak beste. Antzerkiko baleteko errenkadak osatu zituen hamazazpi urte zituenetik; gero, bakarlari gisa aritu zen 1963tik (*Agon* Violeta Janeiro, José Neglia eta Esmeralda Agogliarekin), eta Txileko Balet Nazionalak gonbidatu zuen, etoile gisa, eta La Platako Teatro Argentinoan.

1967an, Europara joan zen, eta hantxe finkatu zen dantza garaikideko dantzari gisa, prestakuntza klasiko zorrotzarekin. Lyongo Balletean egin zuen lan nagusia, Maurice Béjart-en Vittorio Biagi dantzari ohi eta koreografoaren agindupean (koreografiak sortu zituen Agüerorenzat bereziki).

Begiko arazo batengatik - erretina-askatze hasiberria - Buenos Airesera itzuli zen, Europan sei urtez bizi izan ondoren, eta Colon Antzokian, 1980ko hamarkadara arte ballet klasikoetan aritu zen- Odette izan zen *Zisneen aintziran*, Maya Plisetskaiaren ordez 1978an; Hada Lila *La Bella durmiente-*n, Lalóren *Suite en blanc* - Serge Lifar eta Mirtha, Gisellen -eta garaikideak Oscar Aráiz, Ana Itelman, Vittorio Biagiren 1975ean estreinatu zuen Buenos Airesen), *Pultsazioak* eta *Zazpigarren Sinfonia*.

### Aktore

Balet klasikotik erretiratzean, 1980an, protagonista izan zen komedia musikalean - *A Chorus Line* -, eta aktore, berriz, *Ritmo, amor y primavera* (1981) filmean, *Mira que fue* antzerki-obran (2005). Koreografia, Luis Agüero; eta, telebistan, dantzari gisa aritu zen *La botica del tango* telebista-programan; Leumn Bergarak gidatua.

Filmografia
-----------

* *Ritmo, amor y primavera* (1981)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «El adiós a la bailarina Susana Agüero» *web.archive.org* 2014-02-24.
2. ↑   «LA NACION LINE» *web.archive.org* 2008-02-22.
3. ↑   «Agon» *Alternativa. Comunidad en escena.*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10922231

 |

* Wd Datuak: Q10922231
**Flavien zubia** (frantsesez: *Pont Flavien*) antzinako Erromako zubia da. Marseilla eta Arles lotzen zuen erromatar galtzadan zegoen, Via Aureliaren luzapen batean. Touloubre ibaiaren gainean dago, Saint-Chamas herriaren sarreran, Rodanoren Ahoak departamenduan. Izena bere eraikitzailearena da, Claudius Donnius Flavos. 1840ko Monumentu Historikoen zerrendan agertu zen. I. mendean eraiki zen.

Deskribapena
------------

Bidaiariek bi arku monumentalen azpitik igaro behar zuten, bat ibaiaren ertz bakoitzean. Friso eta arkitrabeetan bertako latinez idatzitako idazkun bera irakur daiteke:

C. DONNIVS. C. F. FLAVOS FLAMEN. ROMAE ET.  
AVGVSTI. TESTAMENTO. FIEREI. IVSSIT. ARBITRATV.  
C DONNEI, VENAE. ET. C. ATTEI. RVFEI.

Latinez:

```
L(UCIUS) DONNIUS C(AI) F(ILIUS) FLAVOS(!) FLAMEN ROMAE / ET AUGUSTI TESTAMENTO FIEREI(!) IUSSIT / ARBITRATU C(AI) DONNEI(!) VENAE ET C(AI) ATTEI(!) RUFEI(!) L(UCIUS) DONNIUS C(AI) F(ILIUS) FLAVOS(!) FLAMEN ROMAE ET AUGUSTI / TESTAMENTO FIEREI(!) IUSSIT ARBITRATU / C(AI) DONNEI(!) VENAE ET C(AI) ATTEI(!) RUFEI(!).
```

Euskaraz:
Claudius Donnius Flavus, Claudiusen semea, Erromako eta Augusturen flamena , bere testamentuan, C. Donnius Vena eta C. Attius Rufus-en zuzendaritzapean, zubi hau eta bere arkuak eraikitzea agindu du.

Iruditegia
----------

* Idazkuna zubiaren sarreran.Idazkuna zubiaren sarreran.
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Zubia Merieé datu basean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2103625
* Commonscat Multimedia: Pont Flavien

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 20801
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00081426

 |

* Wd Datuak: Q2103625
* Commonscat Multimedia: Pont Flavien
**He-Man eta Unibertsoko Jaunak** (ingelesez: *He-Man and the Masters of the Universe*) Mattel, Inc. jostailu konpainiaren Masters of the Universe jostailuetan oinarritutako marrazki bizidun telesail bat da. 1980ko hamarkadan haurren artean arrakasta handienetakoa izan zuen marrazki bizidun telesaila da, gaur egun garai hartan haurrak ziren helduen artean kultuzko marrazki bizidun telesaila bilakatu dira.

Euskal Herrian ETB1ean euskaraz aireratu zen.

Argumentua
----------

Eternia izeneko fikziozko planetan girotua dago.Protagonista nagusia Adam printzea da, Eterniako agintariak diren Randor eta Marlena errege-erreginen semea. Adam printzeak Boterearen Ezpata duen aldioro honakoa ohiukatzen du: "Grayskullen boterearengatik! Nik dut boterea!", orduan ezpata boteretsuak He-Man heroian bilakatzen du, unibertsoko gizonik boteretsuena. Bere adiskideak honakoak dira, Gerra-Katu (Adamen antzeko bilakaera jarraituz, haren tigre maskota koldarra den Cringer izatetik tigre beldurgarri bat izatera igarotzen da), Sorceress sorgina, Man-At-Arms armagizona eta Orko. He-Manek bere boterea Eternia planeta Skeletor maltzurra eta haren kideetatik defendatzeko erabiltzen du. Skeletorren helburu nagusia Grayskull gaztelu misteriotsua bereganatzea da, bertatik He-Manek bere boterea jasotzen baitu. Lortuz gero, Skeletorrek Eternia bereganatzeko adina boterea luke, eta ziurrenik, baita unibertso osoa ere. Gainera, He-Manek She-Ra izeneko arreba bikia ere badu, hura bezala Eterniako agintarien Adora izeneko alaba, baina bera Etheria izeneko planetan bizi da. Honek ere anaiaren antzera botere berbera du eta biek ere justizia, askatasuna eta edozein izaki bizidunen eskubideen alde borrokatzeko betebeharra burutzeko helburua dute.

Kanpo estekak
-------------

* *He-Man eta Unibertsoko Jaunak* marrazki bizidun telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai **(Ingelesez)**
* *He-Man eta Unibertsoko Jaunak* marrazki bizidun telesailaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q696870

 |

* Wd Datuak: Q696870
**Carlos Sánchez Pérez**, arte munduan **Ceesepe** bezala ezaguna, (Madril, 1958ko maiatzaren 7a - Ibidem, 2018ko irailaren 7a), margolari, marrazkilari, komikigile espainiarra. Haren estiloa pop art barruan koka daiteke. La movida madrileña mugimenduaren artista ezaguna izan zen.

Izengoitia
----------

Ceesepe izena berez akronimo bat zen: **C**arlos: *ce*, **S**ánchez: *ese*, **P**érez: *pe* = "Ceesepe".

Biografia
---------

Carlos Sánchez Pérez Madrilen jaio zen, 1958an. Underground komiki munduan hasi zen 70. hamarkadan; urte horietan Max, Nazario eta Javier Mariscal ezagutu zituen eta haiekin Bartzelonan lan egin zuen. *Slober* saila *Star* eta *Bésame mucho* aldizkarietan argitaratu zuen. Garai horren lan ezagunetariko bat Pedro Almodóvar zuzendariaren *Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón* (1980) lehen luzemetraiaren kartela izan zen. Geroago ere, 1987an, Almodovarren *La ley del deseo* filmaren kartela ere egin zuen.

Ceeseperen lehenengo bakarkako erakusketa 1979an antolatu zen, Madrilgo Buades galerian. 1982an Menéndez Pelayo Unibertsitateak haren obraren erakusketa antolatu zuen bestetik. 1984ko ARCO erakusketan gehien saldu zuenetariko egilea izan zen. Madrilgo Udalak plazaratu zuen *Madriz* aldizkarian lanean hasi zen; hedabide honetan Blas Piñar, Franco, Marx, Mao eta beste politikarien aurkako lanak plazaratu zituen. Ondorioz, Alianza Popular eskuineko alderdiak, egungo Partido Popular alderdiaren aurrerakaria, aldizkariaren eta egilearen aurkako kritika gogorrak zabaldu zituen.

Komikiaren mundua utzita, margolaritzari ekin zion buru-belarri. Herrialde askotan egin ditu erakusketak: Amsterdam, Paris, Angouleme, Ginebra, Bali, New York, Madril. Azken urtetan *Rolling Stone* edizio espainarraren azalak diseinatu ditu. 2011ko apirilean Espainiako Ministroen Kontseiluak Arte Ederren Meritoari Urrezko Domina eman zion. 

60 urte zituelarik, 2018an, leuzemiaz hil zen.

Estiloa
-------

Ceesepe berezko estiloa garatu zuen. Modu batez bere obra eragin askoren ondorioa izan zen, batez ere Peter Phillips eta Peter Blake egilearena. Baina bere lanetan ere Toulouse-Lautrec, Amedeo Modigliani eta Marc Chagallen eraginak ikus daitezke.

Publikazioak
------------

* *Dibujos* (1982)
* *Barcelona By Night* (1982)
* *París-Madrid* (1985)
* *El difícil arte de mentir* (1986)
* *Libro blanco* (1990)
* *Ars morundi* (1990)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   Ministro Kontseikuaren erabakia.
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Ceeseperen webgune ofiziala.
* **(Gaztelaniaz)**: PicassoMio Galleryan biografia eta lanak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5853635
* Commonscat Multimedia: Ceesepe

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 29544772
* ISNI: 0000 0000 6561 5103
* BNE: XX828878
* BNF: 12012787z (data)
* GND: 1197150714
* LCCN: n85222006
* Tabakalera ID: 112366
* SUDOC: 195230035
* UB: a1399854
* RKD: 16100
* **Bilduma digitalak**
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q5853635
* Commonscat Multimedia: Ceesepe
Deseinezko irudia Ganeshen oinarritua
***Art toys*** edo **deseinezko jostailuak** edizio mugatuan egiten diren bilduma egiteko jostailuak dira, hauek artista eta desein-egileek sortzen dituzte. Jostailu hauek hainbat materialez egin egon daitezke, hala nola plastikoa, biniloa, egurra, metala edo papera.

Jatorria
--------

Lan artistikoak bezala ikusiak dauden jostailuen historia 90eko hamarkada erdialdean hasten da Hong Kongen , Michael Lau eta Eric So artistek bilduma egiteko publiko heldu batengana zuzenduriko jostailuen bertsio mugatuak egiten hasi zirenean binilo suabearekin.

Mugimendu herritar horrek ondoren *art toy* edo *vinyl* izena hartu zuen, eta oinarri beltz edo zuri baten gainean bost eta hogei zentimetro bitarteko panpinak egitean zetzan. Artista eta desein-egile batzuek Mickey Mouse bezalako marrazki bizidunetako pertsonai ikonikoak berrerabiltzen hasi ziren.

Ezagun eginez zihoan heinean, margolari, grafiti-egile, komikigile eta irudigile handiak hauek pertsonalizatzen hasi ziren, ez bakarrik ekialdeko herrialdeetan, baizik eta segituan merkatu europar eta anglo-saxoira jauzi egin zutelarik.

Gaur egun, jostailu hauek salduz jarduten diren enpresak dira, hauei bozgorailuak, koloretako argiak, laser-izpiak, USB memoriak eta disko gogorrak bezalako osagarri teknologikoak gehitu zaizkie zenbaitetan.

Hala ere, *Art Toy*aren joera artistikoari oraindik elitearen artean eusten zaio; izan ere, pezak garestiak izaten jarraitzen dute oraindik.

Ezaugarriak
-----------

Biniloa (*vinyl toys*) , ABS, egurra (*wooden toys*), erretxina (*resin toy*) edo papera (*paper toys*) bezalako materialekin irudiak sortzea da helburua. Handi-txikia aldatuz doa: 2,5 hazbetetik 16,5 hazbeteraino, nahiz eta eskala handiko irudiak sortu daitezkeen erakusketa edo bildumazaleentzako, eta hauek gehienetan berina-zuntzaz eginak egoten dira. Irudiak hauek ez dira 2000tik gorako sailetan egiten, eta, horregatik, bildumazaleentzako pezak dira, horietako baten bat gurtzazko gauzaki bihurtzeraino.

Peza bakarra sortzeak dakarren kostu handia kontuan harturik, batzuetan, zuriz margotutako irudiak egiten dira, margo-oihal moduan erabiliak ondoren artista bakoitzak bere gustuen arabera pertsonalizatu dezan, peza bakarrak sortuz. *Custom toys* (jostailu pertsonalizatuak) deiturikoak dira.

Deseinezko jostailuen industria
-------------------------------

Irudi-mota honengatik apustu egin duten enpresa ugari daude (hauetako batzuek eginkizun bat eman die irudiei), Paul Bunditzen Kidroboten kasuan bezala, zeinak hasieratik jostailuen aldeko apustua egin zuen adierazpide moduan. Beste hainbat enpresa ere existitzen dira munduan zehar industria honi eskainiak, besteak beste, Toy2r Hong Kongen, Coltte Frantzian edo Vinyl\_Escape Espainian.

Ikus, gainera
-------------

* Desein-egile
* Paperezko eredu

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1780411
* Commonscat Multimedia: Art toys

---

 |

* Wd Datuak: Q1780411
* Commonscat Multimedia: Art toys