Rudolphe Wytsman: Landa-eszena (izenburu flandriarra: Plattelandsgezicht)
Juliette Wytsman: *Spirea*
Herman Richir: *Tearen ordua* (c. 1896)
**Rodolphe Paul Marie Wytsman** (1860ko martxoaren 11 - 1927ko azaroaren 2a) belgikar margolari inpresionista izan zen.  Bruselako Académie Royale des Beaux-Arts-en trebatu zen, eta Les XX taldearen, abangoardiako artista belgikar talde baten sortzaileetako bat izan zen.

Biografia
---------

Rodolphe Wytsman Dendermonden jaio zen, Belgikan. Klemens Wytsman ( 1825–1870 ) notario eta ontzi-agente zen etorkin austriar baten eta Emma-Maria Cockuyt-en (Ganten jaioa, c. 1838) semea zen. 1886an Wytsman Juliette Trullemansekin ezkondu zen (j. Brusela, 1866 - h. Elsene, 1925), margolaria ere bai. Ezkondutako hiru hamarkadatan Bruselan edo inguruan bizi izan ziren, Lehen Mundu Gerran izan ezik, Herbehereetara ihes egin zutenean.

Wystman ingurune kultu batean hazi zen. Bere aita —notario izateaz gain— numismatikaria, historialaria eta musikagilea zen. Bere lagunen artean François Auguste Gevaert eta Peter Benoit musikagile flandriarrak eta Victor Hugo literaturgile frantsesa zeuden. Wytsmanen aita goizegi hil zen 1870eko azaroaren 27an, Rodolphek bederatzi edo hamar urte besterik ez zituela. Handik gutxira, Wytsmanen ama Dendermonde jaioterrira joan zen bizitzera, Bruselatik 20 kilometro iparraldera.

1873an Wytsmanek Ganteko akademian ikastaroak hartu zituen Jean Capeinick-eren eskutik (1838–1890), natura hiletan eta lore-moldaketa aberats eta koloretsuetan espezializatutako margolari belgikar baten eskutik. Capeinickek, benetako profesionalak, Théo van Rysselberghe-ri ere irakatsi zion, mendearen hasieran eragin handia izan zuen neoinpresionista belgikar bati. Wytsman-en ikasketak eten egin zituzten hari-denda batean lan irabazien ondorioz. Hiru urteren buruan, eta amaren nahiaren aurka, lan nekagarri hori utzi eta akademian ikasketak berriro hasi zituen, Théodore-Joseph Canneel [nl] eta Julius De Keghel-ekin. Wytsman van Rysselberghe, Gustave Vanaise eta Armand Heins artisten lagun egin zen; azkenarekin bizitza osoko laguna izan zen. Wytsman margolari gisa paisaietara jo zuen. Bere lehen lanak —garai horretan Gantetik gertu margotuak— errealistak ziren. Hurrengo urteetan estilo preinpresionistagoa garatu zuen. 1881. urterako Wytsman Bruselan bizi zen, eta bertan Pintura Modernistaren hasierako eragina izan zuen.

Wytsmanen ama Bruselara itzuli zen, eta Rodolphek Arte Ederren Akademian jarraitu zituen ikasketak. Jean Portaels, Joseph Stallaert eta Joseph van Severdonckekin ikasi zuen. Bere ikasleen artean Eugene Broerman, Francois Halkett, Frantz Charlet eta van Rysselberghe izan ziren. James Ensor eta Guillaume Van Strydonck ere ikasleak ziren garai hartan. Bruselako Akademian, akademiako ikasle batzuek 1876ko martxoaren 4an sortu zuten L'Essor artista taldearekin harremanetan jarri zen. Wytsman-en prestakuntza 1881ean amaitu zen. Ordurako jada bere margolana (Gaua) erakutsi zuen Ghenten erakusketan.

1882an, bere aita zenaren lagun batek diruz lagunduta, Italia bisitatu zuen, Erroma eta inguruak barne, eta Napoliko kostaldeak inpresio ezabaezina egin zion. Garai hartako lanen artean daude Erromako Villa Borgheseko iturria and Haitzak Caprin-n. Italian, harreman adiskidetsuak izan zituen orduan bertan bizi ziren beste belgikar artistekin: Gustave Vanaise, Jef Lambeaux, Leon Philippet, Eugene Broerman eta Alexandre Marcet.

1883ko maiatzean, Wytsmanek Vanaisekin batera "Cercle Artistique" aurkeztu zuen Ganten. 1883tik aurrera, Knokke hirian ibili zen urtero, belgiar itsasertzeko lurralde batean, non kolonia influentzial bat biltzen zen uda bakoitzean. Besteak beste, Ganteko eta Bruselako paisaia-margolariak — horien artean Alfred Verwee, Willy Schlobach, Théo van Rysselberghe, Anna Boch, Félicien Rops, James Ensor, Willy Finch eta Camille Pissarro inpresionista aipatuak. Wytsmanek duneak, hondartza, polderrak eta Zwin (orain natura kontserbatua) margotu zituen.

1883an, Wytsman Les XX-ko kide fundatzailea izan zen, Bruselako abangoardiako talde nabarmena, Octave Maus arte-kritikarian inspiratuta. Beste sortzaile batzuk Frantz Charlet, Jean Delvin, Darío de Regoyos, Paul Du Bois, James Ensor, Willy Finch, Fernand Khnopff eta Pericles Pantazis izan ziren. 1887ra arte, Wytsman-ek urteroko Les XX-ko Salonetan erakusketak egin zituen, baina hurrengo urtean, berak eta Isidore Verheydenek talde horretatik uko egin zuten eta ez zuten erakusketarik egingo, gonbidatu baziren ere. Wytsmanek arrazoirik adierazi gabe dimititu zuen, baina taldeko kideen lagunak izaten jarraitzea espero zuela idatzi zuen.

Wytsman-ek Les XX-n erakutsitako lanak honako hauek izan ziren:

* 1884: *La Ferme du Moulin (Flandre)*, *Les Fleurs (West-Flandre)* & *La mare (The Dunes Knocke)*
* 1885: *Le Moulin de Knocke*, *La Neige, a Melle*, *Fin d'automne, a Boitsfort* & *La Prairie*
* 1886: *La Neige*, *Pavot et coquelicots*, *Crepuscule, a Boitsfort*, *Le Bois*, *Pluvieux Temps*, *La mare, Ixelles", "Coin d'Etang, Soir*, *Fin d'automne* and further: *Serie d'impressions* and *Pastel*
* 1887: *Automne*, *Coin de jardin*, *Fin Novembre*, *Le Moulin à eau*, *Le canal de Delft*, *Soir* and *A Delft*.

Capeinick-en estudioan ezagutu zuen Wytsman-ek bere emaztea izango zena, Juliette Trullemans. Handik gutxira Knokke-n elkarrekin margotzen ari ziren eta aldizka elkar ikusten hasi ziren. 1886ko otsailaren 16an ezkondu ziren. Bikote ezin hobea izan zen: biak eguzki argiz betetako paisaiak margotu zituzten eta oso ezagunak ziren landare eta zuhaixkekin egindako margoak. Bi artisten ibilbideak harmoniatsu batu ziren, eta irabaziei esker bidaia asko egin zituzten. Bruselako egoitzaz gain, landetxe bat zuten La Hulpen, Belgika erdialdeko Bruselako hego-ekialdean. Adiskidetasun estua sortu zuten Camille Lemonnier idazlearekin, Charles Verstappen eskultore eta margolariarekin eta Emile Claus margolari luministarekin. 1892an, Les Tournesols izeneko finka bat eskuratu zuten Linkebeek Bruselako auzo bukolikoan. Euren etxearen inguruan lore lorategi handi bat zegoen, neurri handi batean ukitu gabeko paisaia baten erdian, margolan asko inspiratu zituena.

Paisaiaz gain, Wytsman-ek nahiago izan zuten lore, belar eta landare distiratsuak margotu, zeinak sarritan euren koadroen lehen planoan agertzen direnak, normalean inguruko landa ikuspegiarekin: urmaelak, padurak, zuhaitz loredunak, lore-oheak, txilardi loratuak eta lugorriak gainezka eginda. belar eta basaloreekin.

Juliette Wytsman-Trullemans etxean hil zen 1925eko martxoaren 8an, 59 urte zituela. Rodolphe bizirik jarraitu zuen bi urtez; Linkebeeken hil zen 1927ko azaroaren 2an, 67 urte zituela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Biography from the Belgian Art Research Institute

Kanpo estekak
-------------

* Biography Belgikako Arte Ikerketarako Institutukoa
* Rodolphe Paul Wytsman, *Artnet*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2318074
* Commonscat Multimedia: Rodolphe Wytsman

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 96466803
* ISNI: 0000 0001 0786 4483
* GND: 143010085
* ULAN: 500105424
* RKD: 85876

 |

* Wd Datuak: Q2318074
* Commonscat Multimedia: Rodolphe Wytsman