**Mirjana** **Pović** (Pancevo, Serbia, 1981eko abuztuaren 8a) serbiar astrofisikaria eta aktibista da.

Biografia
---------

Mirjana Povitradizek, jaiotzez serbiarra da, nahiz eta Europan (Tenerifen eta Granadan) garatu duen bere ikerketa-karrera, eta, aldi berean, bere ezagutzak Afrikan, liluratu egiten duen kontinentean, aplikatzeko modua bilatu du.

Karrerako azken urtean, 2004an, Durhameko Unibertsitateko (Erresuma Batua) Institute of Computational Cosmologyren udako beka bat lortu zuen. Irakasle laguntzailea da Entoto Observatory and Research Centren (Etiopia).

2012tik, Afrikako NASE (Network for Astronomy School Education) proiektuan ere parte hartzen du. 2005ean beka bat lortu zuen La Lagunako Unibertsitatean doktoretza egiteko, Kanarietako Astrofisika Institutuaren barruan. Bertan, une hartan zituen X izpien datu onenekin lan egin zuen, XMM-Newton eta Chandra misio espazialetatik ekarritakoak. Galaxia aktiboen lagin handi bat hautatuta, unibertso urrunenaren azterketa egin zuen, non nukleo aktiboen propietateak beren galaxia anfitrionen propietate optikoekin konparatu ziren. Galaxia aktiboen eremuan bildutako tesiaren izenburua hauxe izan zen: '*Galaxia-nukleo aktiboen populazioaren azterketa kartografia sakonetan*'. 2010ean doktoratu ondoko ikerketa egin zuen Hego Afrikako KwaZulu-Natal Unibertsitatean eta 2011n Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA-CSIC), CSICeko "Ikasketak Zabaltzeko Batzordea" (JAEDoc) programan. Han, Afrikako ekialdean astronomia, espazio-zientziak, sateliteen teknologia eta geodesia ikertzeko lehen zentroaren garapenean parte hartzeko aukera izan zuen. Orain arte lortutako ezagutza eta esperientzia aprobetxatzea du helburu, eta beharrak askoz handiagoak diren tokietan aplikatzea. Astrofisikan egindako ikerketa zientifikoaz gain, Saharaz hegoaldeko Afrika inspirazio, jakin-min, ikaskuntza eta haserretzeko iturri agortezina izan da beti harentzat.

Azken urteotan, Tanzanian, Ruandan, Hegoafrikan, Etiopian, Kenyan, Ugandan eta Ghanan kaleko neska-mutilen ikerketa- eta hezkuntza-proiektuetan lan egin du eta horiexetan lagundu du. 2012tik, Afrikako NASE (Network for Astronomy School Education) proiektuan ere parte hartzen du. Proiektu horretan, bigarren hezkuntzako eskoletako irakasleekin lan egiten da, fisikako eta astronomiako prestakuntza hobetzeko. Hainbat lege fisiko eta astrofisiko erakusten dituzten esperimentuak egiteko material birziklatuak edo merkeak erabiltzen dituzten tailer praktikoak egiten dira. Zehazki, zenbait ikastaro egin ziren Ghanan eta Kenyan. 2016ko urtarriletik, Afrikako herrialdeetarako NASen koordinatzailea izan zen.

Astrofisikako ikerketa eta esperientzia
---------------------------------------

Irudi honetan bi galaxia talka egiten ikus ditzakegu.
Haren ikerketa nagusia astronomia estragalaktikoan garatzen da, eta, bereziki, galaxien eraketan eta eboluzioan, galaxietako jarduera nuklearrean, galaxien propietate morfologikoetan eta sailkapenean, galaxietako izarren eraketan, galaxietako kumuluetan. Zenbait lankidetzari eta doktoratu ondoko zenbait proiektutan parte hartzeari esker, posible izan zen hurbileko unibertsoko galaxia-laginekin ere lan egitea, uhin-luzera desberdinetako datuak erabiltzea (X izpietatik infragorriraino), eta datu fotometrikoak eta espektroskopikoak erabiltzen ikastea.

Bere lanaren zati garrantzitsu bat galaxia aktiboen sailkapen morfologikoarekin eta ALHAMBRA gisa kartografiatutako galaxien azterketa morfologikoarekin lotuta dago, baita sailkapen morfologikoko metodoen analisiarekin ere. Unibertsoko kartografiatu handietan, sailkapen morfologikoa funtsezkoa da edozein estatistika-azterketa egiteko. Bai nukleo aktiboetako galaxia normalen eta anfitrionen propietateei dagozkienak, bai eskala handiko egiturei dagozkienak eta galaxien eraketa eta bilakaera oro har, hala nola GLACE, SAFIR, OTELO, MIGHTEE. Haren ikerketei esker, berrogeita hamar artikulu argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan, eta antzeko ekarpen ugari biltzarretan, Espainian eta nazioartean.

Esperientzia beste arlo batzuetan
---------------------------------

Mirjana Poviipv-ek ere hamabost urtegtik gora daramatza giza eskubideen aldeko borrokan, hezkuntzaren, migrazioen, prostituzioaren eta, oro har, gizarte-bazterketaren arloetan, irakaskuntzaren, ikerketaren bidez, txostenak argitaratuz eta giza eskubideen urraketen salaketa publikoa eginez. Serbian, Tanzanian, Ghanan, Hegoafrikan, Ruandan eta Espainian egin du lan boluntario gisa, eta APDHAko (Andaluziako Giza Eskubideen aldeko Elkartea) bazkide da.

Badira hamabost urte gutxienez, giza eskubideen aldeko aktibismoa garatu duela hezkuntzaren, migrazioen, prostituzioaren, giza eskubideen urraketen salaketen eta abarren arloetan. 2013an, AMITekin elkartu zen, eta Josefa Masegosa Gallego eta Isabel Márquez Pérez AMITen Andaluziako nodoko kideak ezagutu zituen. Ikerketan aukera-berdintasuna lortzeko elkarteaz eta borrokaz, emakumeak izanda, honako hau esan du: 

> "*Zentzu horretan, oro har, eta zehazki zientziaren arloan, AMITen ezinbesteko lana ikusten dut. AMITek azken hiru urteotan eman didan ikaskuntza oso baliagarria izan da niretzat. Datozen urteetan, emakume afrikar zientifiko eta teknologoen lanari laguntzeko eta Saharaz hegoaldeko Afrikan neskatoen eta emakumeen heziketa- eta jabekuntza-proiektuetan gehiago parte hartzeko erabiltzea espero dut*."
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Mirjana Pović» *AMIT* 22 de noviembre de 2016.
2. ↑   Press, Europa.  (30 de julio de 2018). «Dos jóvenes doctoradas por el IAC y la ULL, propuestas para los Nature Research Awards» *www.europapress.es*.
3. ↑   Dance, Amber.  (30 de octubre de 2018). «Meet the space researcher smoothing the path for women in science across Africa» *Nature* 563: 148–148. doi:10.1038/d41586-018-07198-z..
4. ↑   «MIRJANA POVIC: "Asociaciones como APDHA son imprescindibles para que haya una constante vigilancia sobre cómo se tratan los derechos de distintos colectivos"» *APDHA - Asociación Pro Derechos Humanos de Andalucía* 10 de febrero de 2015.
5. ↑    *Mirjana Povic, astrophysicienne et militante auprès des Africaines.*  3 de febrero de 2019.
6. ↑
7. ↑   Rubio, Isabel.  (21 de enero de 2019). *La astrofísica que lucha para que las niñas africanas también puedan ser científicas.*  ISSN 1134-6582..

Kanpo estekak
-------------

* Mirjana Povidimentsio. Emakume Ikertzaile eta Teknologoen Elkartea.
* Mirjana Povic ikertzaileak Nature Research Award saria jaso du zientzia inspiratzailearen kategorian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62004693
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 231162060514951402488
* LCCN: no2021055090
* SUDOC: 254860176
* ORCID: 0000-0002-9766-6110
* ResearcherID: F-3578-2018
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 4891447

 |

* Wd Datuak: Q62004693