recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karl Buresch** (Groß-Enzersdorf, 1878ko urriaren 12a - Viena, 1936ko irailaren 16a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1931 eta 1932 bitartean.

Zuzenbidea ikasi zuen Vienako Unibertsitatean eta abokatu gisa lan egin zuen. Alderdi Sozial Kristauan sartu zen eta 1916tik 1919ra bere jaioterriko alkate izan zen. 1919an Austriako Konstituziogile Asambleko kide hautatu zuten, eta 1920 eta 1930eko hamarkadetan parlamentuko kide (1920-1934), Behe Austriako gobernadore (1922-1931 eta 1932-1933) eta bere alderdiko talde parlamentarioko lehendakari izan zen.

1931ko ekainaren 20an kantziler izendatu zuten, krisi ekonomiko eta instituzional baten erdian, eta Alemaniako nazionalistekin koalizioan gobernatu zuen. Nazionalistak 1932ko urtarrilean atera ziren gobernutik eta Bureschek gutxiengoan gobernatu zuen urte horretako maiatzaren 20ra arte.

Ondoren, Finantza ministro izan zen Engelbert Dollfußen gobernuan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q84511
* Commonscat Multimedia: Karl Buresch

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 35227554
* GND: 117186007

 |

* Wd Datuak: Q84511
* Commonscat Multimedia: Karl Buresch
HSBC bankuaren kontuen mapa, *Swiss Leaks*en arabera.
**SwissLeaks** edo **Swiss Leaks** , ustez HSBC multinazional britainiarrak Suitzako subsidiarioa den HSBC Private Banken bidez emandako baimen eta ezagutzarekin operatutako zerga ihes erraldoi baten kazetaritza ikerketa baten izena da.

Ikerketa 2015eko otsailean argitaratu zuen Ikerketa Kazetarien Nazioarteko Partzuergoak (ICIJ) Suitzako banku-kontuei buruzko bere webgunean, *Swiss Leaks: Murky Cash Sheltered by Bank Secrecy* izenburuarekin. Ikerketa 130 kazetarik baino gehiagok egin zuten Parisen, Washingtonen, Genevan eta beste 46 herrialdetan.

Ikertzaileen arabera, 100.000 bezero baino gehiagok eta 20.000 offshore konpainia inguruk 2006ko azarotik 2007ko martxora bitartean 180,6 mila milioi euro mantendu zituen HSBCko Genevako egoitzan. Datuak HSBC Private Bankeko langile ohi batek, Hervé Falciani software ingeniariak, 2008ko amaieran Frantziako agintariei entregatu zizkien. Hortik Falciani zerrenda ospetsua agertu zen. Ezagutzera emandako informazioa "Suitzako bankuen historiako filtraziorik handiena" dela esan dute.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «« SwissLeaks » : the backstory of a worldwide investigation» *Le Monde* 2015/02/08.
2. ↑   International Consortium of Investigative Journalists. *Swiss Leaks: Murky Cash Sheltered by Bank Secrecy.* .
3. ↑   60 Minutes.  (2015-2-8). *The Swiss Leaks.*  CBS.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19058883

 |

* Wd Datuak: Q19058883


| * i
* e
* a
Finantza-delituak |
| --- |
| Finantza-delitu eta krimenak | 
* Diru beltza
* Eragimen-trafikoa
* Funts-desbideratzea
* Informazio pribilegiatua
* Iruzur fiskala
* Iruzurrezko porrota
* Kapitalak zuritzea
* Kolusioa
* Maula
* Posizio gailenaz abusatzea
* Ustelkeria

 |
| Finantza-fluxu opakoak | 
* Zerga-paradisu
* *Offshore* konpainia

 |
| Finantza-eskandaluak | 
* *Bahamas-Leaks*
* *CumEx Files*
* *Football Leaks*
* *Luxembourg Leaks*
* *Nóos afera*
* *Offshore Leaks*
* *Panamako paperak*
* *Paradise Papers*
* *SwissLeaks* (Falciani zerrenda)

 |
**Karl Liebknecht** (Leipzig, Alemania, 1871ko abuztuaren 13a - 1919ko urtarrilaren 15a) politikari sozialista alemaniarra eta Alemaniako Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat izan zen.

Biografia
---------

Aita Wilhelm Liebknecht iraultzailea izan zuen, Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata (SPD) sortu zuenetako bat. Aita kartzelan, haurtzaroa miseria gorrian izan zuen eta ez zuen eskolaratzerik izan. Hala ere, Karlek bere kasa ikasi zuen, alderdiak unibertsitatea ordaindu zion arte. Zuzenbidea eta Ekonomia ikasi zituen eta sozialistekin aritu zen gazte-gaztetatik.

Soldadutza egin eta gero Zuzenbidea ikasten hasi zen Westfalian. Nekazari talde bat defendatu zuen, Alemanian komunismoa ezarri nahi zutela-eta. SPD-ko kide, 1907an Stuttgarten Gaztedi Sozialisten Erakundeen Nazioarteko Batasuna sortu zuen eta *Militarismoa eta anti-militarismoa* liburua idatzi zuen. Atxilotu egin zuten eta 1908an, kartzelan zegoen bitartean, eserlekua lortu zuen Prusiako diputatu ganberan eta 1912an Reichstagerako hautatu zuten.

Lehen Mundu Gerra hasi zenean, Alemaniak parte hartzearen kontra agertu zen eta politiko askorekin haserretu zen, bere alderdi berekoak zirenekin eta guzti. Armadara joan beharrean izan zen eta lurperatze lanetan aritu beharra izan zuen errusiar frontean. Sekulako trauma eragin zion lanbide honek eta lizentziatu egin zuten horregatik.

Rosa Luxemburg eta Clara Zetkin ezagutu zituen eta SPDren talde erradikalenari eman zien hasiera: Espartakisten Ligari. Liebknecht-ek idatzitako artikulu batzuetan Espartaco ezizena erabili zuen sinatzeko eta hortik datorkio izena taldeari.

Bere alderdikoekin haserre, 1916ko urtarrilaren 1ean bota egin zuten SPDtik.

Gerraren aurkako manifestazio batean atxilo hartu zuten Rosa Luxemburg-ekin batera eta, traizio salaketen aurrean, bi urtetarako bortxazko lanak egotzi zizkioten.

1918an Alemanian Azaroko Iraultza lehertu zen eta Liebknecht askatu egin zuten iraultzaileak baretzearren. Baina gutxiengo bat zen bere taldea eta gehienek SPDkoak ziren. Orduantxe, Rosa Luxemburg eta beste erradikal batzuekin batera, sortu zuten Alemaniako Alderdi Komunista.

1918ko azaroan Weimar Errepublika aldarrikatu zenean, Friedrich Ebert sozialdemokratak osatu zuen behin-behineko gobernua. Liebknecht ez zegoen ados eta Altxamendu Espartakista lideratu zuen 1919an. Aurrez-aurreko batean atxilotu zituzten Liebknecht eta Rosa Luxemburg eta kartzelara iritsi baino lehen erail egin zituzten.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Karl Liebknecht*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q75886
* Commonscat Multimedia: Karl Liebknecht

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27067725
* ISNI: 0000 0001 2125 1325
* BNE: XX886413
* BNF: 11912987x (data)
* GND: 11857275X
* LCCN: n50050137
* NDL: 00551901
* NKC: skuk0000799
* SNAC: w65m7884
* SUDOC: 026989913
* UB: a1089482
* ICCU: BVEV000162
* Open Library: OL596824A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 39796

 |

* Wd Datuak: Q75886
* Commonscat Multimedia: Karl Liebknecht
**Assis** edo **Khamudy**, Egiptoko XV. dinastiako zazpigarren eta azken faraoi hiksoa izan zen, Flavio Joseforen arabera, eta K. a. 1525 inguruan gobernatu zuen.

Flavio Josefok, Assisek 49 urte eta bi hilabeteko erregealdia izan zuela esan zuen, Manetonen arabera; Sexto Julio Afrikanok, Arklesek 49 urteko erregealdia izan zuela dio, baina, Turineko Errege Kanonean, dinastia honetako azken erregeak Khamudy izena jasotzen du. Gaur egun, hamar eta hamasei urte bitarteko erregealdia izan zuela uste da.

Assis edo Arkles izenak, dinastia honetako bere aurreko erregeenak bezala, esta hieroglifozko testuetan agertzen.

Assis, Ryholtek eta Jürgen von Beckerathek Khamudyrekin identifikatu zuten, Turineko Errege Kanonean kontserbatutako XV. dinastiako azken agintariaren tronu izena dena. Tradizionalki, Aasehra tronu izena eman zitzaion, baina orain, izen hau, Nehesyri ematen zaio, Egiptoko XIV. dinastiako lehen faraoia izan zena.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Apofis II.a** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko XV. dinastia | Ondorengoa**Egiptoko XVI. dinastia, Egiptoko XVII. dinastia, Ahmose** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q879157

 |

* Wd Datuak: Q879157
*Artikulu hau bertsolari txapeldunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lizaso (argipena)».*
**Sebastian Lizaso Iraola** (Azpeitia, 1958ko urtarrilaren 20a) gipuzkoar bertsolaria da, Joxe Lizaso bertsolariaren semea. Bi seme ditu Beñat, bertsolaria, eta Jon, bertso eskolako ikaslea.

Bizitza
-------

Ogibidez saltzailea da. Publizitate enpresa batean eta automobilen salmentan urte askotan jardun ondoren, gaur egun, higiezinen arloan egiten du lan.

Joxe aitaren Landeta auzoko tabernan hasi zen bertsotan, Txapel, Lazkano eta Agirrerekin. Oso gazterik, hamar urterekin, kantatu zuen lehen bertsoa jendaurrean. 1980ko hamarkadan bertsolari ezagunenetakoa izan zen. Parte hartu zuen Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusi guztietan finalista izan zen, eta 1986koan, txapela jantzi zuen. 1990eko hamarkadan ere maila bikainean aritu zen eta Andoni Egaña lagunarekin batera bertso saio ugari egin zituen Euskal Herriko herrietan barna. XXI. mendean belaunaldi berriei egokitzeko gaitasuna izan du.

2017ko abenduaren 17an, Barakaldoko BEC (Bilbao Exhibition Centre) zentroan, txapela jantzi zion Bertsolari Txapelketa Nagusia irabazi duen lehen emakumeari, Maialen Lujanbio Zugastiri.

Txapelketak
-----------

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
	+ Txapelduna (1): 1986.
	+ Bigarrena (2): 1989, 1997.
	+ Finalista (5): 1982, 1986, 1989, 1993, 1997.

1986ko finalaː Jon Enbeita, Anjel Mari Peñagarikano, Iñaki Murua, Jon Lopategi Xabier Amuriza, Sebastian Lizaso, eta Andoni Egaña. Jon Sarasua falta da argazkian. Lizaso izango zen txapelduna urte hartan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Kanpo estekak
-------------

* Ibarluzea Santisteban, Miren, Sebastián Lizaso Iraola, Auñamendi Eusko Entziklopedia, euskomedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267261
* Commonscat Multimedia: Sebastian Lizaso

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 88853
* Lur: 03876/eu\_l\_2198/l2198

 |

* Wd Datuak: Q12267261
* Commonscat Multimedia: Sebastian Lizaso
**Katamalo** 2007an Bizkaiko Larrabetzu herrian sortutako folk eta pop taldea da. 2011n bukatu zen proiektua bi diska atera zituelarik.

Ibilbidea
---------

Gotzon Barandiaranek idatzitako poemak izan ziren Katamalo ikuskizunaren abiaburua. Poema horiek kantu bihurtu zituzten BBK Bihotz Bakartien Klubeko musikariek eta Gorka eta Nerea Urbizu neba-arrebek. Eta Katamalo izeneko ikuskizuna estreinatu zuten 2007ko otsail akaberan. Izen bereko liburua eta diskoa atera zituzten geroago, 2007ko azaroan. Urtebete geroago, abenturaren lekukotasuna ematen duen Erantzi diskoa argitaratu zuten, eta 2011n azken kontzertuak eman zituzten.

2014an Durangoko Plateruenan grabaturiko kontzertua argitaratu zuten.

Diskografia
-----------

* *Bihotz bakartien kluba* (2007, Gor)
* *Erantzi* (2008, Gaztelupeko Hotsak)
* *Plateruenean zuzenean* (2014, Plateruena)

Abesti nabarmenak
-----------------

* *Gurarika* (2007)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Katamalo.*  (Noiz kontsultatua: 2017-03-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188222

 |

* Wd Datuak: Q31188222
***Laztantxu eta Betargi*** Seber Altuberen (1879-1963) eleberri bakarra da, Baionan, zentsuratik at, A. Lertxundi izengoitiarekin, 1957an plazaratu zuena. Liburuan Espainiako Gerra Zibilaren benetako gertaera batzuk azaltzen ditu, Arrasturi izeneko herri batean kokatuta, zalantzarik gabe Arrasate. Moldez eta edukiez oso liburu tradizionala eta eleberri bezala gutxi landua da, baina urte horietan gerraren inguruko gertaerak azaltzen dituen bakarrenetariko bat izan zen. Bigarren edizioa Juan San Martinen hitzaurrearekin plazaratu zen; haren iritziz eleberri hau "gure historiaren lekukotasuna" da.

Argumentua
----------

Laztantxu eta Betargi ezkonduberri zoriontsuak dira eta Arrasturin bizi dira. Gerra pizten denean frankistek Betargi harrapatu eta fusilatu zuten. Laztantxi Donostiara joango da senarraren berri izateko, lehen, eta gero gertatukoaz informazioa jasotzeko ondoren. Horren harira errepresioaren gertaera latzak eta izugarrikeriak ezagutuko ditugu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* Antonia Ormaetxeak *Susa* aldizkarian plazaratutako komentarioa, 1987-04.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61365236

 |

* Wd Datuak: Q61365236
Mikaren subespezieak (*Pica pica*)  

*Pica p. pica*,
 *P. p. asirensis*,
*P. p. bactriana*,
*P. p. bottanensis*,
*P. p. fennorum*,
*P. p. galliae*,
*P. p. germanica*,
*P. p. hemileucoptera*,
*P. p. hudsonia*,
*P. p. jankowskii*,
*P. p. japonica*,
*P. p. kamtschatica*,
*P. p. leucoptera*,
*P. p. mauritanica*,
*P. p. melanotos*,
*P. p. nuttalli*,
*P. p. sericea*
**Subespeziea**, biologian, sailkapen biologikoaren unitatea da. Subespeziea espeziearen azpian dago.

Nomenklatura
------------

Subespezieak izen trinomiala hartzen du, adibidez *Homo sapiens idaltu*; alegia, *Homo sapiens*, subespeziea *idaltu*. *International Code of Zoological Nomenclature* kodearen arabera subespeziea da maila taxonomiko azpikoena eta, beraz, ez da onartzen, adibidez, barietatea, arraza etab. Botanikan eta mikologian aldiz, barietatea onartzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q68947
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q68947


| i • e • a Taxonomia  |
| --- |
| **Domeinua**/Supererreinua | Superfiluma/Superdibisioa | Superklasea |  | Superordena | Superfamilia |  |  | Superespeziea |
| **Erreinua** | **Filuma**/**Dibisioa** | **Klasea** |  | **Ordena** | **Familia** | Leinua | **Generoa** | **Espeziea** |
| Azpierreinua | Azpifiluma | Azpiklasea |  | Azpiordena | Azpifamilia | Azpileinua | Azpigeneroa | Azpiespeziea |
| Infraerreinua | Infrafiluma | Infraklasea |  | Infraordena |  |  |  | Barietatea (bot.) |
|  | Mikrofiluma |  |  |  |  |  |  |  |
**Katanga** Kongoko Errepublika Demokratikoko hegoaldeko eskualdea da, Tanganika aintziraren, Zambiaren eta Angolaren artean dagoena. 496.887 km² eta 5.608.683 biztanle (2010) ditu. Hiri nagusiak: Lubumbashi, Kolwezi eta Likasi. Aberastasun handiak daude lurpean: kobrea, kobaltoa, uranioa, zinka, burdina, zilarra, urrea, eztainua eta manganesoa. Upemba eta Kundelunge parke nazionalak daude eskualde horretan.

1971 eta 1997 artean (Mobutu Sese Sekoren agindupeaneta Kongo Zaire zenean), izen ofiziala Shaba Probintzia zen.

Historia
--------

Belgikako administraziopean egon zen 1885. urtetik aurrera, eta independentzia-saio ugari izan zen harrezkero. 1960. urtean Kongok independentzia eskuratu zuenean, Shabako eskualdeak Kongotik bereizi nahi izan zuen, Moise Tshombe buru zuela. Shabako independentziaren aldeko askok Angolara erbesteratu behar izan zuten, Kongoko, Belgikako eta Nazio Batuetako militarrek auzian esku hartzea erabaki zutenean. 1977. urtetik aurrera eraso ugari antolatu dituzte Shabako independentziaren aldekoek Angolatik bertatik, arrakastarik gabe.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217242
* Commonscat Multimedia: Katanga

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3566159880890918540004
* GND: 4110040-2
* NKC: ge966857
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3652419

 |

* Wd Datuak: Q217242
* Commonscat Multimedia: Katanga
**Subijana etxea** Villabonako eraikin bat da, ehungintza lantegia izan zena mende batez, eta 21. mendean euskalgintzako erakunde eta ekimen batzuen egoitza dena.

Historia
--------

1860an sortu zen lantegia, *Sociedad de Silva Hermanos y Frois* izenarekin, baina laster *Subijana y Compañía* bilakatu zen (*Subijana y Cía* gisa laburtua ohikoan). Eraikin eklektiko eta berezia izan zen, lantegiaz gain, bulegoak eta etxebizitzak ere bazituelako. Ehungintzara dedikatu zen Subijana y Cía, 1980ko hamarkadaren amaieran itxi zen arte. Kolore bakarreko kretonak edo anitzeko musuzapiak egiten zituen, besteak beste.

Eraikinak 1994an zuen itxura, lantegia itxi ondoren.
21. mendean, Villabona-Amasako udalak erosi zuen erakina, eta beste erakunde batzuen laguntzaz egokitu zen, euskalgintzako erakundeen zerbitzura uzteko. 2008an Bertsozale Elkarteak inauguratu zuen, elkarte gisa bertan toki hartuz, eta Elkarte honi lotutako Mintzola Fundazioa eta Xenpelar Dokumentazio Zentroa ere bertan kokatu dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Patrimonio Industrial - hiru» *www.hiru.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-12-30).
2. ↑    Eusko Jaurlaritza, Ogasun eta Ekonomia Saila. «Subijana etxea, ahozko ondarearen habia - Ogasun eta Ekonomia Saila - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-12-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104551666
* Commonscat Multimedia: Subijana etxea

---

 |

* Wd Datuak: Q104551666
* Commonscat Multimedia: Subijana etxea
Mahai-tenis kirolaren olinpiar piktograma
**Sonia Etxezarreta Perez** (Irun, Gipuzkoa, 1968/69 - 2011ko urtarrilaren 8a) gipuzkoar mahai-tenislaria izan zen. 2009an Euskal Mahai Tenis Federazioak garai guztietako euskal mahai-tenislaririk onenaren saria eman zion.

Kirolari ibilbidea
------------------

Irunen beste hainbatek bezala, Sonia Etxezarreta Leka-Enearekin hasi zen kirol horretan, eta elkarte horren sortzaileetako bat izan zela esan daiteke. Irundarren taldean 19 urte bete arte jokatu zuen, eta orduan Valladolideko Helios-Lauki taldeak fitxatu zuen. Talde horrek aukera eman zion kategoria gorenean hamar urtez baino gehiagoz jokatzeko.

Irundarrak ere sari asko lortu zituen bere ibilbidean. Hiru aldiz izan zen unibertsitateko Espainiako txapelduna, kategoria absolutuko Espainiako Txapelketetan dominak lortu zituen eta nazioartekoa izatera iritsi zen. Bere azken lorpenak beteranoen Espainiako Txapelketan lortu zituen, non dena ( banakako txapelketa, binakoak eta mistoa) irabazi baitzuen.

### Gogobetetasuna

Etxezarreta lortutakoarekin gustura zegoen:

> "*Oso polita da zure ibilbidean lortu dituzun lorpenak errekonozitzea. Euskadiko klub guztiek hartu zuten erabakia, eta ni baino jokalari hoberik ez dela esatea harro egotekoa da.*».
> 
> 

Irungo jokalariak 2009 aldera alde batera utzi zuen mahai tenisa hilabeteetan, arrazoi pertsonalengatik, baina itzultzeko ilusio handia zuen, bere hitzetan:

> *"Argi dago ez dudala Leka-Enea utziko. Ahal dudan neurrian itzuli egingo naiz, jolasten hasten ari diren neska gazte guztiei laguntzeko besterik ez bada ere".*
> 
> 

Sonia Bidasoako kirolaren adibide bat zen. 2011ko urtarrilaren 8an hil zen 42 zituela.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* Irungo Leka Enea Mahai Tenis Klubak bere omenez klubaren egoitzari Sonia Etxezarreta Teknifikazio Zentroa izena jarri zion.
* Hiru aldiz unibertsitateko Espainiako txapelduna
* Beteranoen Espainiako Txapelketan: banakakoa, binakoa eta mistoa).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   **(Gaztelaniaz)** «Sonia Etxezarreta es la mejor jugadora de tenis de mesa de todos los tiempos» *Diario Vasco* 2009ko otsailaren 8a (Noiz kontsultatua: 2019ko urriaren 20an).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «El Torneo Estatal de tenis de mesa reúne a 312 palistas en Huerta del Rey» *El Norte de Castilla* 2011ko martxoaren 31 (Noiz kontsultatua: 2019ko urriaren 20a).
3. ↑   «CENTRO DE TECNIFICACIÓN DE TENIS DE MESA SONIA ETXAZARRETA - Ayuntamiento de Irun» *www.irun.org* (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «El centro Sonia Etxazarreta de Irún es clasificado como Centro Especializado de Tecnificación Deportiva de Tenis de Mesa» *www.rfetm.es* (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).
5. ↑    *https://es.cybo.com/ES-biz/centro-tecnificaci%C3%B3n-sonia-etxezarreta.* .
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Deporte de todos los colores en verano» *El Diario Vasco* 2018-08-21 (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q71728607

 |

* Wd Datuak: Q71728607
**Katangako lehoia** edo **Angolako lehoia** (***Panthera leo bleyenberghi***) Afrikako erdialdetik hegoalderaino banatuta dagoen lehoi azpiespezie bat da.

Kongoko errepublika demokratikoko hegoaldetik (Katangako eskualdetik, hortik datorkio izena), Angola, Zanbia, Zinbabue, Namibia (Etosha parke nazionala) eta Botsuanatik (Okavangoko Delta. Zonalde honetako lehoiak bufaloak ehizatzen trebatu dira) zabaltzen da bere lur-eremua.

Azpiespezie honetako batezbesteko tamaina arrentzat 276 cm luze, 113 cm garai eta 202 kg pisukoa da, 242 kiloko aparteko arrekin topatu diren arren. Emeak %30-35 artean txikiagoak dira.

Erreferentziak
--------------

* **(Ingelesez)** IUCN: Galzorian diren espezieen zerrenda gorria.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3893470
* Wikispecies Espezieak: Panthera leo bleyenberghi

---

* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 5219412
* ITIS: 726447
* MSW: 14000231
* NCBI: 472295

 |

* Wd Datuak: Q3893470
* Wikispecies Espezieak: Panthera leo bleyenberghi
**Sonia Vivas Rivera** (Vall d'Hebron, Bartzelona, Katalunia, 1978ko maiatzaren 25a) kataluniar politikaria, artikulugilea, gizarte-ekintzaile eta polizia ohia da. UHUNeko pedagogo eta gizarte-hezitzailea da.

Biografia
---------

Gaylespoleko ordezkaria izan zen Balearretan eta udaltzaingoa Palma Mallorcakoan, baina 2019ko urtarrilean utzi behar izan zuen lana. Aurkeztutako salaketa baten arabera, Cursach kasuaren instrukzioan parte hartu ondoren, uko egin zion lanari homofobiaren eta jazarpenaren biktima izan zelako.

2019ko hauteskundeetan, Vivas bigarrena izan zen Podemos zerrendan Palmako Udalerako, eta zinegotzi lanpostua lortu zuen. Ekainaren 17tik aurrera, gainera, familia- , feminismo- eta LGTBI-zinegotzia da. Halaber, iritzi-artikuluak idazten ditu *Diario 16, Público* eta *La República* egunkarietan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Biografia Sonia Vivas Rivera» *Ayuntamiento de Palma*.
2. ↑    *Sonia Vivas: ‘M’han perseguit dins el cos de policia per haver dit que les càrregues de l’1-O van ser una vergonya’.*  20 de junio de 2019.
3. ↑   «Sonia Vivas Rivera» *Diario 16*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65204094

 |

* Wd Datuak: Q65204094
**Kintesentzia** (latinez *quinta essentia*), fisikan, eta zehazkiago kosmologian, energia ilunaren modu hipotetiko bat da. Bere bitartez Unibertsoaren hedapen azeleratuari azalpena eman nahi zaio. Kintesentzia energia-huts mota bat da eta ekuazio honen bitartez zehazten da:

{\displaystyle \ p=w\rho c^{2}},

honetan:

{\displaystyle p\,}presioa da,
{\displaystyle \rho \,}dentsitatea.
{\displaystyle w<-1/3} bada, kintesentziak eremu bultzagarri gisa eragiten du. Hain zuzen ere, energia ilunak efektu hori du, fenomenologikoki energia iluna kintesentzia mota bat da.

Orokorrean, {\displaystyle w} parametroa denbora kosmologikoen arabera aldatu daiteke, nahiz eta teoriko batzuk kintesentzia {\displaystyle w} aldagaiaz eta *kineszentzia* izendapenez deitu, {\displaystyle w} konstantea ere baduten beste energia batzuetatik ezberdintzeko asmoz.

Ikus gainera
------------

* Energia ilun

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1777391
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1777391
**Lau Zutoiak** (gaztelaniaz *Los Cuatro Postes*) Gaztela eta Leongo Ávila hirian dagoen guruztokia da. XVI. mendekoa izanik, kondairaren arabera, zaharrago zen beste baten gainean eraiki zen. Gaur egungo eraikina Rodrigo Dávila korrejidoreak egiteko agindu zuen, 1566an. Egilea Francisco de Arellano maisu-hargina izan zen. Teilatupeko guruztokia egin behar zen eta barruan San Sebastianen eskultura egokitu behar zen. Gurutzea 1995ko apirilean erabat txikituta agertu zen eta urte berean berreraikia izan zen.

Deskribapena
------------

Gaur egungo guruztokia 1566koa da. Bost metroko lau zutabe doriarrak ditu. Kapitelen gainean bestehainbeste arkitrabe daude hiriko harmarriarekin.. Lau zutabeek sortzen duten karratu erdian, idulki baten gainean, granitozko gurutzea dago.

Kondairak
---------

Lau Zutoiak gauez.
Asko dira monumentu honen inguruan esaten diren kondairak.

Tradizioaren arabera 1157, behin izurri bubonikoaren izurritea gainditu ondoren, avilarrek eskertzeko San Leonardo baselizaraino (gaur egun desagertuta) erromerian joan ziren. Baseliza Narrillos herrian zegoen, hiru kilometrotara, eta bitarte horretan, jende gehiena hiritik kanpo egonda, musulmanek eraso egin zioten, balio zuen guztia eramanez. Gobernatzaileek, Nuño Rabia eta Gómez Acedo, haien atzetik joateko asmoz, talde bat antolatu zuten; gainontzekoak Ávilara itzuli ziren. Atzetik joan zirenek musulmanak garaitu zituzten eta hirira joan ziren ere bai baina han, ezustean, lehenengo taldeak harresiak itxita zituztela ikusi zuten eta, irekitzeko, musulmanei kendutako harrapakinetik zati bat eskatzen zutela. Hau Antso III.a Gaztelakoa erregeak jakin zuenean, Ávilara joan zen, barruan zeudenei kanporatu eta hiritik kanpo bizitzera kondenatu zien. Geroztik, gertaera gogorarazteko, erromeria urtero egitea eta, bide luzea zenez, bidean Lau Zutoien atsedenleku egitea erabaki zuten.

Beste kondaira batek hemen kokatzen ditu Teresa Ávilakoa eta haren Rodrigo anaia, etxetik ihes eginda musulmeanen lurren bidean. Kondairaren arabera guruztoki horretan harrapatu zituen haien osabak. Orduan, neskak, sandaliak kenduz, zera bota omen zuen: "De Ávila, ni el polvo" (Avilatik ezta hautsa ere).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Turismo bulegoko informazioa.
* **(Gaztelaniaz)**:Lau Zutoiei buruzko monografikoa.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Lau Zutoiak (Ávila)*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5979622
* Commonscat Multimedia: Cuatro Postes in Ávila

---

 |

* Wd Datuak: Q5979622
* Commonscat Multimedia: Cuatro Postes in Ávila
**Stark konderria** (ingelesez: *Stark County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Canton da. 2010eko zentsuaren arabera 375.586 biztanle zituen, Stark kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stark konderriak 1.503,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,63 ura dira. Beste 1.489,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 249,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 375.586 pertsonetatik 335.462 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.965 dira. 28.272 beltzak edo afroamerikarrak. 808 amerikar natiboak ziren eta 63 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.736 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 558 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7.687 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q421974
* Commonscat Multimedia: Stark County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144267797
* LCCN: n82067388
* **Lekuak**
* OSM: 911298
* TGN: 1002917

 |

* Wd Datuak: Q421974
* Commonscat Multimedia: Stark County, Ohio
**Sonia Marina Gutiérrez Raguay** (Palín, 1981eko otsailaren 5a) abokatua, giza eskubideen aldeko aktibista eta politikaria. 2020az geroztik Guatemalako Kongresuko diputatu gisa aritu da, Winaq alderdi politikoaren eskutik. Alderdi politiko horren idazkari nagusia ere bada 2017az geroztik.

Biografia
---------

Gutiérrez 1981eko otsailaren 5ean jaio zen Palinen, Escuintla departamenduan. Guatemalako San Carlos Unibertsitatean abokatu eta notario gisa graduatu zen. Herri indigenen eta emakumeen giza eskubideen aldeko ekintzaile gisa egin zen ezagun.

Ibilbide politikoa
------------------

2010ean Winaq alderdiarekin bat egin zuen. 2011ko hauteskunde orokorretarako, Rigoberta Menchúren hautagaitza babestu zuen eta 2015eko hauteskunde orokorretan, Palingo alkate izateko aurkeztu zen, eta, orduan, laugarren postua lortu zuen 1.025 botorekin. 2017an, alderdiaren idazkari nagusi gisa hautatu zuten, eta ondoren, 2019ko hauteskunde legegileetan Winaq alderdiaren zerrendaburua izan zen maila nazionalean. Diputatu izateko hautatua izan zen eta 2020ko urtarrilaren 14an hartu zuen kargua, Kongresuaren IX. Legegintzaldian. Gutiérrezen idazkaritzapean Winaqek bere banakako emaitzarik onena lortu zuen hauteskundeetan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Diputada Sonia Marina Gutiérrez Raguay» *Congreso de la República* 14 de enero de 2020.
2. 1 2   «Sonia Gutiérrez Raguay: "la política la tenemos que hacer de manera distinta y yo no voy a compararme con lo que hacen los hombres"» *Ruda GT* 29 de octubre de 2020.
3. 1 2   «Sonia Gutiérrez: No podemos ser indiferentes, ni dejar que la política sucia siga empoderándose» *Relato* 7 de junio de 2019.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108758043
* Commonscat Multimedia: Sonia Gutiérrez Raguay

---

 |

* Wd Datuak: Q108758043
* Commonscat Multimedia: Sonia Gutiérrez Raguay
**Stupenda Jones** Olazti eta Altsasuko gazteek sorturiko punk rock taldea da. Euskaraz eta gazteleraz kantatzen dute.

Ibilbidea
---------

Taldea 2003an sortu zuten Olazti eta Altsasuko lau gaztek eta lehenengo abestiak Brigada Criminal taldearekin batera grabatu zituzten *Osti Bi* izeneko disko elkarbanatuan. *Stupenda Jonesek* sei abesti osatu zituen lan horretan.

2006 bukaeran diska berria atera zuten, oraingoan bakarrean, *Etorkizuna lehertu* izenekoa. 2008an Iñakik taldea utzi zuen eta Xabi Zelaiak gitarra utzi eta baxua hartu zuen. Ordutik aurrera hirukotea izan da taldea.

Taldekideak
-----------

* Jon Morcillo - gitarra eta ahotsa
* Xabier Zelaia - baxua
* Javier Santano - bateria

Diskoak
-------

* *Osti Bi* (2004, Gor) - Brigada Criminal taldearekin batera
* *Etorkizuna lehertu* (2006, Gor)
* *Hiru* (2010, Maldito Records)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188017

 |

* Wd Datuak: Q31188017
**Lake konderria** (ingelesez: *Lake County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Durango da. 2010eko zentsuaren arabera 7.310 biztanle zituen, Lake kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lake konderriak 994,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,12 ura dira. Beste 976,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.310 pertsonetatik 7.110 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.858 dira. 22 beltzak edo afroamerikarrak. 46 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 28 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 82 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q32349
* Commonscat Multimedia: Lake County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134875233
* LCCN: n81042068
* **Lekuak**
* OSM: 1411329
* TGN: 2000224

 |

* Wd Datuak: Q32349
* Commonscat Multimedia: Lake County, Colorado
Musulman batek bi eskuak altxatzen ditu Takbir errezitatzean.
**Takbir** (تَكْبِير), baita *Tekbir* edo *Takbīr* ere, *Allāhu Akbar* (الله أكبر) arabierazko esaldiaren izena da, euskaraz "Jainkoa nagusiena da" edo "Jainkoa nagusia da". Islamaren errezitazio tradizionala da, bai otoitz egitean, bai otoitzera deitzean (Adhan), bai fedea adieraztean edo ospakizunetan.

*Allāhu* *Allah* izenaren nominatiboa da eta "Jainko" esan nahi du. *Akbar* hitza *kabīr* adjektiboaren elatiboa da eta "nagusi" esan nahi du. *Akbar* Takbīr esaldian erabiltzen dutenean, normalean "nagusiena" itzultzen dute.

Jihadistek askotan gerra-garrasi moduan erabiltzen dute, Badreko guduan Mahomak berak esaldia erabili omen zuelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Allahu Akbar.* .
2. ↑   Nigosian, S. A..  (2004). *Islam: Its History, Teaching, and Practices.*  Indiana: Indiana University Press, 102 or. ISBN 0-253-21627-3..
3. ↑   Green, A. O..  (1887). *A Practical Arabic Grammar.*  Clarendon Press, 66 or..
4. ↑   Barnett, Tracey.  (2006-5-3). «Suicide bombers follow a morality of their own» *The New Zealand Herald*.
5. ↑   Adamec, Ludwig W..  (2009). *Historical Dictionary of Islam.*  (2. argitaraldia) Scarecrow Press, 32 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191811
* Commonscat Multimedia: Takbir

---

 |

* Wd Datuak: Q191811
* Commonscat Multimedia: Takbir
**Lake konderria** (ingelesez: *Lake County*) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lakeview da. 2010eko zentsuaren arabera 7.895 biztanle zituen, Lake kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lake konderriak 21.647,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 567,92 ura dira. Beste 21.079,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.895 pertsonetatik 7.420 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 545 dira. 37 beltzak edo afroamerikarrak. 149 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 44 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 233 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Lake County, Oregon age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495340
* Commonscat Multimedia: Lake County, Oregon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138382330
* NARA: 10039420
* **Lekuak**
* OSM: 1837120
* TGN: 2001715

 |

* Wd Datuak: Q495340
* Commonscat Multimedia: Lake County, Oregon
**Laterango Itunak** (edo **Latrango Itunak**) 1929. urteko otsailaren 11n sinatu zituzten Italiako Erresumaren (1861-1946) eta Egoitza Santuaren artean.

1870. urtera arte Aita Santuak gobernatutako Aita Santuen Lurraldea Italiak bereganatuta zuen, Italiako Bateratze prozesuan, eta ondorioz Aita Santua eta Egoitza Santua italiarren menpe zeuden. 1929ko Itunetan subiranotasuna berrezarri zuten Erromako eremu batek osatzen zuen Estatuarentzat, beraz, Eliza Katolikoarentzat ere bai.

Egoitza Santuaren izenean Pietro Gasparri kardinalak jardun zuen negoziazioetan, eta Benito Mussolini lehen ministroak Italiako Viktor Emanuel III.a erregearen izenean.

Hiru itun egin zituzten:

* Egoitza Santuaren independentzia eta subiranotasuna aitortuz, Vatikano Hiriko Estatua sortu zuena
* Italiako Gobernuaren eta Elizaren arteko harremanak zehaztu zituen konkordatua
* Egoitza Santuari 1870. urteko galerak berdintzeko finantza-hitzarmena

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193270
* Commonscat Multimedia: Lateran Treaty

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4166874-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q193270
* Commonscat Multimedia: Lateran Treaty
Tandem bat 
 1989ko Tandem bat 
**Tandema** bizikleta bat da, non pertsona batek baino gehiagok pedalei eragin diezaiekeen. Tandemak, pisu gehiago garraiatu behar duenez, osagai sendoagoak izan ohi ditu.

Tandemean pedalei eragiteko indarra bikoitza da, eta transmisioan marruskadurak eragindako galeren kopurua pixka bat handitzen da. Badira bi bizikleta baino gutxiago pisatu dezaketen tandemak ere, eta, beraz, pisu-potentzia erlazioa banakako bizikleta batena baino hobea izan daiteke. Eremu lauetan eta maldan behera, tandemak askoz azkarragoak dira; igoeretan, berriz, pedalei eragiteko kadentzia koordinatzeak errendimendua gutxitzea eragin dezake.

Garraio mota hau bi txirrindularirekin lotzen den arren, egia esan, edozein kopururentzat daude, eta munduko errekorra 40 txirrindularirentzako tandema da, 1984an Queanbeyanen, Australian eraikia. Tandem batean, aurrean dagoenak norabidea, balaztak eta martxa aldaketak gobernatzen ditu; atzean doazen txirrindulariek, berriz, pedalei besterik ez diete eragiten.

Hasieran tandemak bi bizikleta markoak elkarrekin soldatuz eraikitzen ziren. Gaur egun, osagaiak eta koadroak hobetu egin dira eta gama handiko tandemak, errepidekoak zein mendikoak, eraikitzen ari dira.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q948851
* Commonscat Multimedia: Tandem bicycles

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q948851
* Commonscat Multimedia: Tandem bicycles
Maximus Aitortzailea, agian Kontzilioaren aktak idatzi zituen monjea.
**Laterango Kontzilioa** 649 urtean Erroman egin zen sinodoa izan eta, horregatik, **lehen** edo **bigarren** **Sinodo Lateranense** izenarekin ezagutzen da baita ere. San Joan Laterangoaren basilikan egin zen baina ez da Laterango I. Kontzilioarekin nahastu behar.

Historia
--------

Kontzilioa Martin I.a Aita santuak deitu zuen, monotelismo kondenatzeko asmoz. Monotelismo VII. mendeko heresia izan zen, Kristorengan jainkozko eta gizonezko izaera eta borondatea onartzen zituen arren, jainkozko borondateak agintzen zuela aldarrikatzen zuena. Monotelismok hirukoiztar kristautasun eta monofisismoaren arteko konponketa izatea bilatzen zuen. Joera hau Konstantinoplako patriarka ekumenikoa zen Sergius I. Konstantinoplakoak eta ekialdeko beste apezpikuek defenditzen zuten. Sinodo hau Elizak ez du Kontzilio Ekumeniko gisa onartzen. Dena dela, bere garrantzia izan zuen zeren eta lehengo aldiz Aita santua Bizantziar enperadorearengandik independente izaten saiatu baitzen.

Egile batzuren ustez, sinodo honen Kanonak Maximus Aitortzaileak idatzi zituen.

Baina behin bilkura bukatuta, Martin I.a eta Maximus atxilotuak izan ziren, 653 urtean. Ravenaren exarkak horrela aginduta. Bizantzioko enperadorean zen Konstante II.ak monotelismoaren aldekoa zen eta beraren aginduz hartu zuen erabakia aipatutako exarkak. Martin I.a, epaiketa egin gabe kondenatuta izan zen baina Konstantinoplara bidali aurretik hil egin zen. Hori dela eta bera da martiri bezala onartua izan den azken Aita santua.
Maximus, bestetik, kondenatu eta torturatu zuten, ondoren erbestera bidaltzeko.

Kontzilio honen dotrina azkenik Konstantinoplako III. kontzilioan onartua izan zen, 680 urtean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ekonomou, Andrew J. 2007. *Byzantine Rome and the Greek Popes: Eastern influences on Rome and the papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590-752*. Lexington Books. 116 or.
2. ↑  David Hughes Farmer, *The Oxford Dictionary of the Saints* (Oxford:Oxford University Press, 1987) (ISBN 0-19-869149-1) 288 or.
3. ↑  Gerald Berthold, "Máximo Confessor" in *Encyclopedia of Early Christianity*, (New York:Garland, 1997) (ISBN 0-8153-1663-1).

Ikus, gainera
-------------

* Martin I.a Aita santua
* Monotelismo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2642234
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138785353
* LCCN: no2009182255
* SUDOC: 187903840

 |

* Wd Datuak: Q2642234
**Tanagra** (antzinako grezieraz Τάνργρα) Beoziako hiria zen Antzinako Grezian, Asop ibaiaren ezkerraldean, lautada emankor batean, Plateatik 40 km-ra. Gaur egungo Grimala herriari dagokio, Skimataritik 5 km-ra. Antzinako autore batzuek Grearekin identifikatzen dute, Homerok *Iliadako* "Nabeen katalogoan" aipatzen duen hiriarekin, baina beste batzuek bi leku desberdin zirela uste zuten. Aristotelesek uste zuen Oropos (gertuko beste hiri bat) zela antzinako Grea zela.

Historia
--------

Tanagrari *Poemandria* (Ποιμανδρία "larre-eremua") ere deitzen zioten, eta bere lurraldeari *Poemandris*, hiria inguratzen zuten belardi emankorren ondorioz. Hiriko lehen biztanleak Gefireoak izan ziren alegien arabera, Feniziatik Kadmorekin heldu ziren biztanleak, eta handik geroAtenasera joan zirenak, Herodotok eta Estrabonek diotenez .

Tanagrak lurralde nabarmena zuen eta Estrabonek lau herri aipatzen ditu berari zegozkionak, Eleon, Harma, Mikalessos eta Fares .

### Tanagrako guduak

Atikatik gertu zegoenez, borroka garrantzitsu batzuen eszenatoki izan zen k.a. 5. mendean.

K.a. 457 urtean Esparta eta Atenasen arteko gudu baten lekua izan zen Tanagra, zeinean Atenasek galdu zuen, Tuzididesen arabera, atenatastarren aliatu tesaliarrek desertatu egin zutelako. Hurrengo urtean, Atenasek egin zuen aurrera Beozia konkistatuz, eta gudu erabakigarri batean Tanagrako harresiak suntsituta utzi zituzten, Diodoro Sikuloren arabera.

K.a. 436. urtean beste eraso atenastar batean, tanagratarrak eta beoziak garaitu zituzten hiriaren izena duen gudu batean.

### Garai helenistikoa

Pausaniasek bere garaiko hiria deskribatzen du (gure aroko II. mendea) eta Dionisoren tenplua ikustea merezi zuela dio, Calamis eskultoreak marmolez egindako jainkoaren estatua eta Tritonen estatua are miresgarriagoa aipatzen dituelarik. Bertatik gertu Temis, Afrodita eta Apoloren tenpluak zeuden, eta Hermesi eskainitako bi. Gimnasioa ere bazeoen non hirian jaiotako Korina poetaren estatua bat zegoen. Korinaren beste monumentu bat ere bazegoen hirian. Pausaniasek eransten du Tanagrako barruti sakratu guztiak hiriko etxeetatik bereizita zeudela. Borrokarako hazitako oilarren arraza ere oso famatua zela dio.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko wikipediako «Tanagra» artikulutik itzulia izan da, 2022-01-26 data duen 29346223 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-01-26 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑   Smith, William (ed.). «Tanagra» *Dictionary of Greek and Roman Geography (1854)*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q779310
* Commonscat Multimedia: Tanagra

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4058962-6
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22779

 |

* Wd Datuak: Q779310
* Commonscat Multimedia: Tanagra
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Klamidiasia** *Chlamydia trachomatis* bakterioak eragindako gaixotasun infekziosoa da, harreman sexualen bidez transmititzen dena, eta traktu urogenitalari erasotzen diona.

Munduko herrialde garatuetan klamidiasia da sexu bidez transmititzen diren gaitzen artean ohikoena, eta jende gehiagori erasaten diona, sifili, gonokozia, HIESa edo herpes genitalaren aurretik.

*Chlamydia trachomatis* bakterioak serotipo asko ditu. Serotipo batzuek trakoma izeneko gaitza sortzen dute, itsutasuna eragin dezakeen begien infekzio larria. Bakterio horren D eta K-ren arteko serotipoek, aldiz, infekzio genitalak eragiten dituzte, klamidiasi izenarekin ezagutzen direnak. Beste serotipo batzuek, azkenik, linfogranuloma benereo izeneko gaitza sortzen dute, sexu bidez ere transmititzen dena, baina klamidiasien taldetik at sailkatzen dena.

Sintoma klinikoak
-----------------

Gaitzaren inkubazio epea astebete bat eta hiru aste bitartekoa da.

Klamidiasiak ez du beti sintomak sortzen, infekzio asko sintomarik gabekoak baitira. Sintomak agertzen direnean gizonezkoen artean uretritisarenak eta epididimitisarenak dira ohikoenak (uretritisak erremina sortzen du txiza egiterakoan eta gernu-frekuentzia areagotzen du. Epididimitisak mina eragiten du barrabiletan). Emakumezkoen artean uretritisarenak, zerbizitisarenak eta baginitisarenak (baginaren odol-jarioak, erremina txiza egiterakoan eta gernu-frekuentziaren handitzea). Gaixotasun inflamatorio pelbikoa ere ager daiteke emakumeengan. Bai gizonengan bai emakumeengan ohikoa da muki-jario bat agertzea, uretratik edo baginatik datorrena.

Infektatuta dauden emakume haurdunek ume jaioberria sarri kutsatzen dute erditzerakoan: umeak begien infekzioa (konjuntibitis) edo pneumonia izan ditzake jaiotzerakoan, erditze-kanalean dauden mikrobioz kutsatzen baita.

Diagnostikoa
------------

Sintoma klinikoek bakarrik ezin dute diagnostikoa ziurtatu. Bakterio eragilearen kultiboa zaila denez (klamidiak ez baitira hazten ohiko hazkuntza-inguruetan, kultibo zelularrak behar baitituzte), froga serologikoaren bidez diagnostikatzen da gaitza (ELISAren bitartez, adibidez). Azido nukleikoen hibridazioaren froga eta PCR-a ere erabiltzen dira sarritan.

Tratamendua
-----------

Diagnostikoa baieztatutakoan tratamendu antibiotikoa ezartzen da: azitromizina eta doxiziklina dira gehien erabiltzen diren antibiotikoak, eritromizinaz gain.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153356
* Commonscat Multimedia: Chlamydia infections

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph114242
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:11263
* CIE-9: 079.88
* DiseasesDB: 2384
* MedlinePlus: 001345
* eMedicine: 214823
* MeSH: D002690
* **Kimikako identifikadoreak**
* KEGG: H00347

 |

* Wd Datuak: Q153356
* Commonscat Multimedia: Chlamydia infections
**Sumida Hokusai Museoa** ( Jap.すみだ北斎美術館, *Sumida Hokusai Bijutsukan*, engl. *Sumida Hokusai Museum* ) Tokyoko Sumida auzunean dagoen museo bat, Katsushika Hokusai (1760-1849) margolariari eskainitakoa. Museoa 2016an inauguratu zen eraikin batean dago, Kazuyo Sejima arkitektoak diseinatua.

Deskribapena
------------

Eraikinaren fatxadak ez du ia leihorik eta diseinu angeluarra du, letra larrien edo pilatutako kutxaren ilara baten inpresioa ematen du. Eraikinaren kanpoaldea zilar-antzeko material distiratsu matez estalita dago.

Arkitektura.diseinuaren helburu bat museoa alde guztietatik iristea zen. Hortaz, kaleetatik pasabideak daude eraikinaren erdiko sarrerara.

 Bertan ikus daiteke Hokusairen "Kanagawako olatu handia "
Museoak lau solairu ditu publikoari irekita. Laugarrenean Hokusai margolariari eskainitako erakusketa iraunkorra dago. Hokusairen lanen kalitate handiko erreplikak biltzen ditu.

Gainerako solairuetan aldi baterako erakusketak edo jardueretarako hitzaldi eta bilera gelak daude. Beheko solairuan museo denda eta liburutegi txiki bat daude.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, alemanezko Wikipediako «Hokusai-Museum Sumida» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-11-12ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17220332
* Commonscat Multimedia: Sumida Hokusai Museum

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4226148209332400460009
* GND: 1147298459
* LCCN: no2016159170
* NDL: 001251739
* CiNii: DA18917434

 |

* Wd Datuak: Q17220332
* Commonscat Multimedia: Sumida Hokusai Museum
Pakistango tandoori bat.
**Tandoori** edo **tanur** buztinezko edo metalezko labe mota zilindriko bat da. Batez ere Asiako hegoaldean, erdialdean eta Kaukasoaren hegoaldean erabiltzen da. 

Tandoori tradizional batean egur ikatz edo zuzenean suaren bidez lortzen da beroa, labearen barnean erretzen dena eta, beraz, janaria zuzenean suaren eraginpean dago. Suak konbekzioz mugitzen duen aire beroak janaria prestatzen du eta kea sortzen da janariak askatzen duen koipearen ondorioz. Tandoori batean 480 ºC arteko tenperaturak lor daitezke eta ohikoa da denbora luzez mantentzea piztuta, tenperatura oso altuak lortzeko. Gaur egun tandooriak jatetxeetan erabiltzen dira, baina txikiagoak badaude, baita elektrikoak ere, etxean erabiltzeko modukoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379831
* Commonscat Multimedia: Tandoor

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q379831
* Commonscat Multimedia: Tandoor