**Adela Jušić** (Sarajevo, 1982ko urriaren 20a) artista bisual garaikidea da. Nazioarteko 100 erakusketa baino gehiagotan erakutsi ditu bere lanak, besteak beste: Frestas - Trienal de Artes (São Paulo),  The Women's Room (New York),  Balkan Artist Guild (Londres),   Manifesta 8. (Murtzia),  ISCP (New York),  Videonale (Bonn),  Image Counter Image (München).  *Jušić Crvena* Arte eta Kulturarako Elkarteko kofundatzailea da. Adela Jušić Bosnia eta Herzegovinako eta Jugoslaviako emakumeen borroka antifaxistaren lineako artxiboaren sortzaileetako bat da. Sarajevon bizi eta lan egiten du.

Hezkuntza
---------

Jušić 1997tik 2001era arte aplikatuen goi eskolan egon zen. 2007an Sarajevoko Unibertsitateko Arte Ederretako Akademiako Inprimaketa Saileko masterra lortu zuen. 2013an Sarajevoko eta Boloniako unibertsitateetan Demokrazia eta giza eskubideen bigarren masterra egin zuen Sarajevoko eta Boloniako unibertsitateetan.  Praktikak ERMA programaren barruan amaitu zituen Gizarte Zientzien eta Giza Zientzien Institutuan, Skopjen, Mazedonian, 2013an.

Ibilbidea
---------

Jušić Sarajevon hazi zen 1992-1995 Bosnia eta Herzegovinako gerran eta horrek eragin handia izan zuen bere arte lanetan.  Bere lanaren ildo nagusiak hauek dira: gerran eta gerraren politikan izandako esperientzia pertsonala, feminismoarekiko, komunitate eta elkartasunarekiko atxikimendu handia.  Hainbat euskarri erabiltzen ditu: bideoa, bideo emanaldia, performancea, collagea eta marrazkia.  ( *Frankotiratzailea*, *inoiz ez dut gerrari buruz gehiago hitz egingo*, *Zetazko lavanda kamiseta*, *Ride the recil* ). Bere lanen bigarren zatian Bigarren Mundu Gerran emakumeen papera eta emakumeak Sozialismoan izandako papera azaltzen dira (*Heroina ezezagunak, Zer eman digu gure borrokak?,* *Emakume alderdiko ezezaguna* ). 2017. urtera arte 50 multimedia eta arte bisual baino gehiago sortu ditu. Bere lanak Marina Gržinić, David Elliot, Jelena Petrović, Matthew Webber, Jonathan Blackwood, Alessandra Ferrini eta Hodara Susanek berrikusi dituzte, besteak beste. Bere lana "zintzo eta desarmagarritzat jotzen da, familiako istorioekin edo kontakizun politiko zabalagoekin lotuta".

### Bosnia eta Herzegovinako gerrari buruzko lan auto-biografikoak

#### Frankotiratzailea (2007)

*Snajperist* izenburua, bideo laburra lan auto-biografikoa da. Adela Jušićen aita gerra hasi zenetik Bosniako armadako kidea zen Sarajevon. Sarajevoko setioan egin zuen zeregina giza eskubideak eta Genevako Hitzarmenak urratuz zibilen aurka tiroka ari ziren frankotiratzaileak ehizatzea zen. 1992ko abenduaren 3an izan zen, frankotiratzaile gisa, frankotiratzaile bala batek begi batean jo zuenean. *Frankotiratzaile* filmean, artistak aitaren koadernoko zatia kontatzen du, non borrokan egindako lanetan zenbat soldadu hil zituen zerrendatu zuen, bere aitaren argazkia agertzen den zirkulu gorri bat marrazten zuen bitartean.

*Frankotiratzailea* Rachel Rits-Volloch-ek eta Bojana Pejic-ek zuzendutako "HERO MOTHER / Contemporary Art by Post-Communist Women Rethinking Heroism" erakusketa MOMENTUM erakusketaren barruan zegoen. Bojana Pejic-ek honakoa dio: "Memoria ere antzezten da berriro Bosnian gerrak eragindako trauma eta galera tratatzen duten piezetan (Maja Bajević eta Adela Jušić), eta lan horietan emakumeen oroitzapenak ere zehazten dira, hauek soldaduak izanik ere, gizonezkoek dauzkaten oroitzapenen ezberdinak.  Artista bisuala, ikertzailea eta hezitzailea den Alessandra Ferinik honakoa dio: 

> Gerra garaiko oroitzapenak familiarekin eta haurtzaroko oroitzapenekin nola lotzen diren agerian utziz, Jušićek historia eta gatazka zalantzan jartzeko lan autobiografikoak duen indarra gogorarazten digu. *Frankotiratzailea* lanean *z*alantzan jartzen dena gerraren errealitatea bera da, gerraostean zehar eztabaidagai nagusi izan diren gai nazionalistak, etnikoak edo erlijiosoak gainditu nahian.
> 
> 

*Frankotiratzailea* Chelsea Arte Ederretako MA Arte Ederretako lizentziaturako ikastaroaren barruan erabili zen, Londreseko Arte Unibertsitateko eta Tate Research Center zentroan  eta "material pertsonalak nola egiten duen, bizitzeko eta zaharberritzerakoan katarsiaren eremua nola hartzen duen aztertu zen". oroitzapenak." *Jušićek The Sniper* lana aurkeztu zuen "Art in Conflict" Londresko Ekonomia  *Frankotiratzailea* imai - inter media art institutu fundazioaren artxiboaren  eta Transitland: Europa erdialdeko eta ekialdeko bideo artearen zati da.  Transitland EUROPA Europako Erdialdeko eta Ekialdeko herrialde post-sozialisten herrialdeetako trantsizio eta eraldaketen inguruko hausnarketa egiten duten 100 bideoren artxibo bat da. Bideoetan azken hogei urteetako lanak daude, Berlingo Harresia erori zenetik gaur egun arte. 

#### Hiltzen naizenean, nahi duzuna egin dezakezu (2011)

Lanaren jatorrizko izenburua *Kad ja umrem, radite šta hoćete da*, 2011. Bideo honetan, artistak samurtasunez tindatzen du ordutik hildako amonaren ilea. Soinu bandan, Jušić-ek bosnieraz xuxurlatzen ditu, amonak bere bizitza zailari buruz kontatutako istorioak. "Orduan ehun aldiz okerragoa zen", irakurtzen zuten azpitituluek eta "Heriotza nahiko lasaigarria da".  Jušićen amonak Bigarren Mundu Gerra eta aurreko Bosnia eta Herzegovinan bizi izan zuen. Hana Markuk deskribatu du lana: 

> Xuxurla batean, Jusicek amonaren ahotsez hitz egiten du, gerraz, pobreziaz, ustelkeriaz, gorrotoaz hitz egiten - baina baita seme-alabekiko, bere senarrarekiko eta ingurukoekiko maitasunaz ere. Bere bizitzako zailtasun arruntak intimoak eta berehalakoak dira. Jusic-en amonak gerra, heriotza eta haien familiak bananduz doazen mundu honetako amona guztien ordezko zerbitzua eskaintzen du. Haien jakinduria lasaia da eta gutxitan eskatzen da, eta jakinduria hori sentitzen dugu hemen, emakume zahar bati ilea tindatzen ikustean. Jusic-en jarrera ahozko historialari mota batena da, narrazio historiko ofizialetan normalean baztertzen diren gaiei buruzko istorioak, berak ahalik eta ondoen erreproduzitzen ditu.
> 
> 

*Ni hiltzen naizenean, nahi duzuna egin dezakezu* imai - inter media art institutua fundazioaren 3.000 lan artistiko eta dokumentalen artxiboaren parte da, 1960ko hamarkadako garaitik gaur egun arte. 

#### Ez dut berriro gerrari buruz hitz egingo (2011)

Lanaren jatorrizko izenburua hau da: *Ja više nikada neću pričati o ratu.* *Adela Jušić eta Lana Cmajcanin-en I Will Never Talk About the War Again* lankidetzako bideo emanaldi honetan, Bosnia eta Herzegovinako bi artistek gerrari buruz ez hitz egiteko agintzen diote elkarri, esaldi bera behin eta berriro errepikatuz, gero eta gehiago gehiago asaldatuta, ezin diotela gaiari ihes egin hitz egin gabe ere. Matthew Webberrek lana berrikusi du:  

> *Gerrari buruz inoiz ez dut hitz egingo* lana Living Archive-ko Perpetuum Mobile bilduman sartu zen, 2011n Zagreben, Kroazian, egin zen lehen edizioan, "osagai nagusi, gatazkatsu eta gainjarri horiek politikoki artikulatzeko (saiakera eta erronka) gisa eta erreboteko eremuak ". Jelena Petrovicek, komisariotza taldeko kideak, adierazi duenez, "lana bera komisarioak obrarekiko kokatzeko eragile bihurtzen da, baita ikusleei, hedabideei eta politikari aurkezten zaien testuinguruaren adierazle ere. ". 
> 
> 

Lan hau, *Frankotiratzailea* eta *When I die filmekin batera, nahi duzuna egin dezakezu* Film Mutations: Festival of Invisible Cinema 08 Parallel Film, Zagreb 2014 filmean. Zinemaldiaren hautatzaileak, Marina Gržinić teorikoak eta artistak, "kolonialismo bizia eta militarizatua eta gerraren makina (begirada, afektuak eta bizitza arautzen dituena)" erakusten dituzten lanak deskribatzen ditu, eta baita hau ere:

Sariak
------

* 54th October Salon Special Award, 2013
* Henkel Young Artists Prize CEE 2011.
* Charlama gallery award for best work of young artist, 2011
* YVAA Zvono for the best Bosnian young artist, 2010

Egoitzak, bekak, finantzatutako ikerketak eta bestelakoak
---------------------------------------------------------

* 2017 Artist in Residence Programa, Kulturni Center Tobačna 001, Ljubljana, Eslovenia
* 2017ko azaroaren 11- urtarrilaren 11, 2018 - *transmaking,* arte oinarritutako Izmir University of Economics, Arte Art Saila, Izmir, Turkia ikerketa
* 2017 Apirilak 25 - Ekainak 25 - *Transmaking*, art based research in Izmir University of Economics, Arte Ederren Sailean, Izmir, Turkia
* 2017ko irailaren 1etik 25era Artista Egoitzan, frei\_raum Q21 erakusketa espazioa, Museums Quartier, Viena, Austria
* 2016ko artista egoiliarren nazioarteko plataforma GuestRoom Maribor, Eslovenia
* 2014 TICA, Tirana, Albania
* 2013an ERMA beka jaso zuen Sarajevon, Bosnia eta Herzegovinan
* 2013 iaab, Basilea, Suitza
* 2012 Kulturkontakt, Viena, Austria
* 2011 ISCP, New York, AEB
* 2010 *Behin-behineko hiria*, Kozelites Approach Art Association, Pecs, Hungaria
* 2010 Miskolc Arte Garaikideko Institutua, Miskolc, Hungaria

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** jonblackwood.  (2016-01-27). «Without Pity or Sentiment : Conflict in the art of Adela Jušić» *Jon Blackwood* (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).
2. ↑   .
3. ↑   .
4. ↑   .
5. ↑   .
6. ↑   .
7. ↑   .
8. ↑   **(Ingelesez)** «Exhibition» *balkanartistsguild* (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).
9. ↑   .
10. ↑   .
11. ↑   .
12. ↑   .
13. 1 2   .
14. ↑   «Exhibition Image Counter Image |» *web.archive.org* 2018-03-09 (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).
15. ↑   .
16. ↑   «Adela Jušić – VoxFeminae» *voxfeminae.net* (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).
17. ↑   .
18. ↑   .
19. ↑   .
20. 1 2   .
21. ↑   .
22. ↑   .
23. ↑    ISSN 0362-4331..
24. ↑   .
25. ↑   .
26. ↑   .
27. ↑   .
28. ↑   .
29. ↑   «Don't Mention the War — M R Webber» *web.archive.org* 2016-09-30 (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).
30. ↑   .[*Betiko hautsitako esteka*]
31. ↑   .
32. ↑   .
33. ↑   .
34. ↑   .[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

* 

* 

* Adelari elkarrizketa *Frankotiratzaileak saihesten ikasi genuen, oraindik heriotzaren kontzeptua ulertu gabe.*Berria 2021.03.02

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50591754
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5179157416836216710001
* GND: 1199453870

 |

* Wd Datuak: Q50591754