recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arana** Alkizako bailara edo auzoa. Herrigunea Anoetarekin lotzen dituen Gi-3630 errepidearen alde banatan kokatzen da. Urak Oria ibaian Anoetan isurtzen dituen Mandabe errekak zeharkatzen du bailara.

Bailararen jatorria 1775ean udalak herri-sailetako inaurkina biltzeko dekretu batean dago non udalerria lau bailaratan banatu zuen: Azaldegi, Aldapa, Arana Behea eta Arana Goikoa. Bailaren oraingo konfigurazioa 1940koa da, urte horretan Sakamidra bailara sortu zelako eta bertan Aranako eta Azaldegiko baserri batzuk integratu zirelako.

Arana bailara baserri eta etxe hauek osatzen dute: Agerre, Albiztegi, Altzorbe, Antzieta, Arritzaga, Arritzaga Berri, Beleburupe, Bengoetxea, Bentzalaga, Bentzalaga Txiki, Errekalde, Garaikoetxea, Goiz Argi, Igarantzabal, Intxaurrandiaga, Iriolatza, Lortxinaga, Mendiolazpi, Muinozabal, Soaitz, Sustrai, Udarrats Gorri, Urkullu, Urrutikoetxea, Zumitzeta eta Zumitzeta Borda.

Aranan egon zen herriko hiru errotetako bat, Igaran, 1810ean udalak enkantean jarri eta pribatizatu zuena.

Alkizako jarduera ekonomiko inportanteenetako batzuk Aranan kokatzen dira: Elektralkiza zentral hidroelektrikoa, Inazio Urruzola txakolindegia, Soaitz zorrozketak eta Intxaurraundiagako behitegia.

Bestetik, Errekalde baserriaren ondoan Anoetako zentral elektrikoaren saltora doan ura biltzeko presa eta ubidearen hasiera daude. Presak Mandabe errekaren urak biltzen ditu.

Aipagarriak dira Intxaurrandiagako karobia, Mandabe erreka zeharkatzen duen zubiaren ondoan dagoena, eta Altzorbeko iturri-latsarria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Aranburu Ugartemendia, Pello Joxe.  (2006). *Alkiza auzo eta hiribilduaren azterketa historikoa (1348-1950).*  Autore editore, 313 or. ISBN 84-606-3058-7..
2. ↑   ..
3. ↑   ..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q87970672

 |

* Wd Datuak: Q87970672
**Aramón Cerler** eski estazioa Aragoiko Pirinioetako Benasque udalerriko Cerler herrian dago.

Deskribapena
------------

Cerler, Aragoiko Pirinioetako alpetar eski estaziorik garaiena da. Benasqueko haranaren bihotzean bertan dago, pinudiz eta 3000 metrotik gorako 60 mendiz inguratua, horien artean Pirinioetako mendirik garaiena den Aneto

Mendikate guztiko goitiera eskiagarririk handienetako bat du, oinean dituen 1500 metroetatik hasi eta Pico Gallinerok dituen 2700 metroetaraino. Estazioaren zatirik gehiena 1900 eta 2700 metroko altuera artean dago.

Elurtea
-------

Cerler Pirinioen hegoalde zatiko eski estaziorik hoberenetako bat da. Nabarmen da nagusi elurte naturaletan hego-mendebaldeko denboraleekin. Aldiz, iparraldekoak ez zaizkio iristen, eta hauek behar bezain indartsuak direnean, hainbeste haizerekin datoz estazioak ia ez duela bere pisten egoera hobetzerik lortzen. Haize horiek ohi epelak izaten dira, eta gehiago ematen dira udazkenean eta udaberrian, eta, beraz, estazioaren altuera funtsezko faktorea da elurra biltzerakoan.

Zerbitzuak
----------

Eski estazio ororen zerbitzuak eskaintzen ditu: Erremonteak, erizaindegia, eski eskola, material alokairua, jatetxeak, etab... Udan ere eskaintzen ditu zerbitzuak, bizikletan jaitsiera kasu.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Eski estazioaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q625867

 |

* Wd Datuak: Q625867
**Aramburu Farmazia Museoa** Plentziako Erribera kalean kokaturiko Farmazia- Museo bat da. 1888ko urtarrilaren 4an, lehenengo aldiz ireki zituen Pedro Aramburu Mendieta jaunak farmazia honetako ateak. Geroztik, astez aste, bere eginkizun sanitarioari lotu zaio etengabe, hainbat eta hainbat zeregin profesionaletan: formula magistralak landu, analisi kimikoak, bromatologikoak, klinikoak…

Botikan sartu, eta bertan urte luzeotan barrena erabili izan diren produktu eta lanabesak aurkituko ditugu. Azken mendean sendagaiek bizi izan duten eboluzioa erakutsi nahi dugu; lehengo produktu naturalen ordez produktu kimikoetarainoko bilakaera, formula magistralen ordez espezialitate farmazeutikoetara. Gainera, farmazialarien lanbideak analisien arloarekin eta beste arlo zientifiko batzuekin izandako lotura aurkeztu nahi izan dugu

Kanpo estekak
-------------

* Aramburu Framazia Museoaren web-orria
* Plentziako Udaleko ataria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61364548

 |

* Wd Datuak: Q61364548
**Doktoregoko Sari Berezia**, *Premio Extraordinario de Doctorado* gazteleraz, Espainiako unibertsitate bakoitzak jakintza-eremu bakoitzeko doktorego-tesi onenei ematen dieten sariak dira, tesien kalitatea kontuan hartuta.

Saria
-----

Unibertsitate bakoitzak ematen ditu sari hauek urtero, unibertsitatean urte horretan egondako doktorego tesi guztien artean, jakintza-eremu bakoitzeko tesi onenei. Unibertsitate bakoitzak arautzen du saria eta unibertsitateko errektoreak eman ohi ditu. Saria lortzeko doktoregaiak bere tesian "bikain" 10 puntuko kalifikazioa eta "cum laude" aipamena lortu behar du. Saria banatu gabe gera daiteke egondako doktorego tesietatik ezeinek ez badauka saria lortzeko haina kalitaterik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Doktoregoko sari bereziak» *estudiosdeposgrado-graduondokoikasketak* (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
2. 1 2   «Premio Extraordinario | Escuela de Doctorado "Studii Salamantini"» *doctorado.usal.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
3. ↑   «Doctorado de Cuidados en Salud» *www.ucm.es* (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60379904

 |

* Wd Datuak: Q60379904
**Apotzaga-Etxebarri** Aretxabaletako (Gipuzkoa) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 16 biztanle zituen eta 2016an ordea 15.

10 baserrik osatzen dute auzoa. Mugakideei dagokienez, ekialdean eta hegoaldean herrigunea, mendebaldean Apotzaga (Eskoriatza) eta iparraldean Galartza (Aretxabaleta) eta Izurieta ditu.

Aspaldiko usadioari jarraituz, herritarrak elikagaiak bedeinkatzera joaten dira elizara San Blas egunean, otsailaren 3an.

Salluente
---------

**Salluente** edo San Lorenzo baseliza arkitektura ondare nabarmena da. Gaur egungo eraikina XVII. mendekoa da, eta antzina herriko parrokia izan zen. Urrutiko herrietako elizkoiak ere sarritan bisitan joaten ziren.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Apotzaga-Etxebarriko biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 25 | 22 | 18 | 19 | 19 | 16 | 18 | 16 | 15 |

Ikus, gainera
-------------

* Debagoiena

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Auzoei buruzko informazioa Aretxabaleta udal webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253742

 |

* Wd Datuak: Q12253742


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Aretxabaletako auzoak |  |
| Aozaratza • Arkarazo • Areantza • Apotzaga-Etxebarri • Galartza • Goroeta • Isurieta • Larrino • Oro |
**Hubzilla** sare sozial federatuetako sistema bat da eta software librea da MITren lizentziarekin, Zot protokoloetan oinarrituta. Ahalbidetzen du blogak, wikiak, egutegiak sortzea eta hodeia eskaintzen du WebDAV sarbidearekin, fitxategiak partekatzeko, objektuen ACL kudeaketa egiteko, etab. Komunitateentzako foroak eta txat-gelak sortzeko aukera ere ematen du. Diasporara eta Fedibertsora konekta daiteke, ActivityPub  protokoloa erabiliz, PubCrawl plugin-a gehituta , oinarrizko *gehigarrietan*  *PubCrawl* izeneko gehigarri bat eskaintzen da. Friendi.ca, Peertube eta NextCloud-en funtzionalitateak konbinatzen ditu.

Zerbitzariak hubetan eta nodoetan antolatzen dira, hubeko nodo edo adabegien artean datuak erreplikatuz, nolabaiteko erresilientzia bermatzeko. [Kontzentratzaile|hub]]ak ere elkarrekin konektatuta daude eskala handiagoko trukeak egiteko. Erregistratutako erabiltzailea sareko edozein instantziaren bidez konekta daiteke.

Androiden aplikazio batek, *Nomad* izenekoa eta F-Droiden eskuragarri dagoena, telefono adimendunetatik konektatzeko aukera ematen du.

*RedMatrix* izeneko proiektua Friendi.cako fork batekin hasi zen. Framasoften Gitlab instantzian zegoen eta PHP script lengoaian garatzen zen, eta MySQL datu-basea erabiltzen zuen, utf8mb4 moduan, hizkuntza eta emotikoi guztiak jasateko. LAMP motako pila batean funtzionatzeko diseinatuta zegoen.

Zerbitzuak BBcode onartzen du, eta 4.6 bertsiotik aurrera SVG linean integratzea.

Web orriak editatzeko Hubzillak BBcode, HTML, Markdown, testu arrunt eta Comanche sintaxiarekin editatzea ahalbidetzen du (BBcode bezalako deskribapen-lengoaia, Hubzilla diseinatzeko erabilia).

2020ko uztailean, Fedibertso-ak Hubzillaren 98 instantzia publiko zituen, Fedibertso-ko instantzien % 2 baino zertxobait gutxiago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Hubzilla.* .
2. ↑   Tofeo. *Hubzilla.* .
3. 1 2   Papey. *Sortie de Hubzilla 1.1.* .
4. ↑    *pubcrawl.* .
5. ↑   Cagizero. *La Fée diverse déploie ses ailes — Mastodon, la Fediverse et l’avenir des réseaux décentralisés.* .
6. ↑    *Hubzilla.* .
7. ↑   Talkplus. *Nomad mobile application for hubzilla.* .
8. ↑    *HubZilla.* .
9. ↑   Papey. *Sortie de Hubzilla 2.6.* .
10. 1 2   Sean Tilley. *The Do-Everything System: An in-depth review of Hubzilla 3.0..* .
11. ↑   David Naranjo. *Liberada la nueva versión de la plataforma de comunicaciones descentralizadas Hubzilla 4.6.* .
12. ↑    *Documentation Hubzilla: À propos.* .
13. ↑    *Fediverse Network — Hubzilla Instances.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Hubzilla - Webgune ofiziala
* **(Ingelesez)** Hubzillak erabiltzen duen Zot protokoloa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22115408

 |

* Wd Datuak: Q22115408
**Inshallah**, **InshAllah** edo **In sha Allah** (arabieraz: إِنْ شَاءَ ٱللَّٰهُ‎, *ʾIn šāʾ -llāh*) arabierazko esaldia da, euskaraz "Jainkoak nahi badu" esan nahi duena.

Islamaren arabera, Mahoma etorri aurretik, Zeruaren eta lurraren sortzaile bat egon zen, *Allah-Taalai* deitzen zutena — Gorena —, *Al-ilahat* deitzen zieten beste jainko txikien izenaren aurka. *Allah* arabierazko hitzak Jaungoikoa esan nahi du; hau da, arabiar kristauek Jainko kristauari ere *Allah* deitzen diote. *Inshallah* esaldiak ez du erlijio jakin baten jarraitzaile izatea adierazi nahi.

Hitz hori jazoera bat gertatzeko desira adierazteko erabiltzen da sarri, beti ere, Jainkoaren nahiaren edo desiraren barruan dagoenean, bere Bedeinkapena zerbaiten edo norbaiten gainean emango duena. Adibidez, norbaitek zerbait bereziki egin nahi badu, oso zaila dela baldin badaki, Jainkoaren bedeinkapena eskatuko du hori gertatu aurretik edo egiten saiatu aurretik.

*Inshallah*ren erabilera Korandik dator, izan ere, Surat Al Kahf (18)-ek honela esaten du: "Eta inoiz ez esan ezertaz, bihar egingo dut horrelakorik. Zerbait ahazten duzunean, gogoratu zure Jainkoa".

Euskarazko "oxala", gaztelaniazko "ojalá" eta galizierazko eta portugesezko "oxala" esaldiek "Jainkoak nahi badu" esan nahi dute eta guztiak arabierazko *Inshallah* esalditik datoz. Denak Iberiar Penintsulako konkista musulmanaren garaian sortu ziren eta, zenbait eremu musulmanetan arabierak zuen nagusitasunaren ondorioz, hizkuntza horretatik mailegatutako hitz askoren adibidea da. Era berean, malteseraz, *jekk Alla jrid*; bulgarieraz, *"daĭ Bože*/"Дай Боже", "Български" eta serbo-kroazieraz *"ako Bog da*/ако Бог да" esamoldeak erabiltzen dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Rebecca Clifta1; Fadi Helania2. «Language in Society – Inshallah: Religious invocations in Arabic topic transition – Cambridge Journals Online» *Language in Society* 39 (3): 357–382. doi:10.1017/S0047404510000199..
2. ↑   **(Ingelesez)** Abdur Rashid Siddiqui.  (2015-12-10). *Qur'anic Keywords: A Reference Guide.*  Kube Publishing Ltd. ISBN 9780860376767..
3. ↑   **(Ingelesez)** Azzopardi-Alexander, Marie; Borg, Albert.  (2013-04-15). *Maltese.*  Routledge ISBN 9781136855283..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837483
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q837483
**David Solans Cortes** (Vilassar de Mar, 1996ko abuztuaren 3a) zinemako eta telebistako kataluniar aktorea da.

Biografia
---------

Jesús Monllao-rekin debuta egin zuen, honek "Hijo de Caín" filmean parte hartzeko aukera eman zion honetan Nico pertsonaia interpretatu zuen, xakeagatik obsesionatutako haur psikopata bat.

Hurrengo urteetan Marc Puigek eta Oriol Puigek zuzendutako web seriearen *La caída de Apolo* eta *El dulce sabor del limón*  David Aymerichen film luzean protagonista izan zen.

Pantaila txikiko bere lehen agerpena *Bajo Sospecha* seriean izan zen (Antena 3), telesail honetan lehengo denboraldian Oscar rola interpretatu zuen.

2015ean TV3-ko Merlí telesailean protagonista moduan lan egin zuen, honetan Bruno Bergueron interpretatzen du, nolakoa den onartzea kostatzen zaion ikaslea eta bere aita haren institutuko filosofia irakaslea nola bihurtzen ikusten duena. Publiko katalanaren arteko seriearen onarpen handiagatik, La Sextak hura igortzea erabakitzen du baina gaztelera itzulita. Hurrengo urtean Merlí telesailaren bigarren denboraldia estreintzen da TV3an.
Baita 2016an lau kapituluko mini-saila filmatzen du Telecinco-n, Lo que escondían tus ojos, Ramón Serrano Suñer Poloren rola interpretatzen du.

Sariak eta nominazioak
----------------------

2014 an Kataluniako zinema akademiak eta El Círculo de Escritores Cinematográficos erakundeak nominatu zuen *Hijos de Caín*en interpretatutako rolagatik. Lehen saria irabazi zuen Gironako zinema festibalean aktore onenaren saria jaso zuen *La caída de Apolo* lanean egindako rolagatik.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19290273
* Commonscat Multimedia: David Solans

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311444900
* BNE: XX5399658

 |

* Wd Datuak: Q19290273
* Commonscat Multimedia: David Solans
Arrantzale korapiloa.
**Arrantzale korapiloa** sokekin edo arrantzarako pitekin egiten den korapiloa da. Soka luzeagoa behar denean erabiltzen da beste soka batekin lotura egiteko. Egitura simetrikoa du, bi korapilo soilekin egiten da, bata bestearen erdigunera lotuta. Korapilo ingelesa edo halibut korapiloa bezala ere ezagutzen da. Sekzio edo diametro ezberdineko sokak lotu daitezke.

Estutu gabeko arrantzale korapiloa
Korapilo hau gehienbat arrantzarekin lotzen den arren, nylonezko harizpi bakunean edo beste lerro irristakor batzuetan lotzen denean irristatu edo mugitu egin daiteke,  baina eusteko ahalmen handiagoarekin egiteko aukera ere badago korapilo soilak bihurritu gehiagorekin eginda: arrantzale korapilo bikoitza edo gehiagokoa, adibidez. Trinkoa da baina estutzen denean blokatu egin daiteke eta askatzea zaildu eta korapiloa egiten den puntuan sokaren diametroa nabarmen handiagotzen da. Soka-muturrak korapilotik oso gertu laburtu daitezke. Esku hotz edo bustiekin ere erraz egin daiteke. Ezaugarri hauek arrantzarako egokiak diren arren, badira errendimendu handiagoa ematen duten beste korapilo batzuk.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1364501
* Commonscat Multimedia: Fisherman's knots

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1364501
* Commonscat Multimedia: Fisherman's knots
Alemaniako arrano-kantore bat.
**Arrano formako kantorea edo arrano-kantorea** atril edo kantore mota bat da, arrano fornakoa, zeinaren bizkarrean, hegoak luzatuta dituela, Biblia ezartzen den elizako irakurketarako.

Hedapena
--------

Oso ohikoak dira eliza eta katedral anglikanoetan Ingalaterran, baina Europa osoan daude adibideak, baita Euskal Herrian ere, metalezkoak kasu honetan.

Eibarko San Andres elizan bi daude, brontzezkoak, 1590. urteko dohaintza baten dokumentatuak eta jatorriz Flandriakoak seguruenik ("*trabajadas con primor y a toda costa en Olanda*"). Donibane Lohizunen ere bada beste arrano-kantore bikote bat jatorri bertsuzkoa, 17. mendekoa, kobrezkoa, eta ondare babestua direna; marinelen dohaintzak seguruenik, Ziburuko elizan dauden antzeko biak bezala.

Euskal Herriko iruditegia
-------------------------

* Donibane Lohizuneko kantoreetako bat.Donibane Lohizuneko kantoreetako bat.
* Eibarko San Andres elizako bi arranoetako bat.Eibarko San Andres elizako bi arranoetako bat.
* Otsagabiako elizakoa.Otsagabiako elizakoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Peña, Satur.  (2008). *San Andrés de Eibar.*  Eibarko Udala, Ego Ibarra Batzordea, 46 or. ISBN 978-84-89696-47-1. PMC 433634871. (Noiz kontsultatua: 2021-01-10).
2. ↑   «2 aigles-lutrins» *www.pop.culture.gouv.fr* (Noiz kontsultatua: 2021-01-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5325313
* Commonscat Multimedia: Eagle lecterns

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q5325313
* Commonscat Multimedia: Eagle lecterns
**Hocking konderria** (ingelesez: *Hocking County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Logan da. 2010eko zentsuaren arabera 29.380 biztanle zituen, Hocking kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hocking konderriak 1.097,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,97 ura dira. Beste 1.091,22 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 26,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.380 pertsonetatik 28.707 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 198 dira. 215 beltzak edo afroamerikarrak. 88 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 47 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 305 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q499295
* Commonscat Multimedia: Hocking County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141948479
* ISNI: 0000 0004 0461 873X
* LCCN: n84184300
* **Lekuak**
* OSM: 270614
* TGN: 2001613

 |

* Wd Datuak: Q499295
* Commonscat Multimedia: Hocking County, Ohio
**Dorrokoteka**, Nafarroan dagoen mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena. 1176 metroko garaiera du.

Abiapuntuak
-----------

Lizarragako mendatetik, sarrera mugatuko bide batek, lautadak zeharkatzen ditu Goñiko Gainetarantz. Bere ezkerretara, mozketa bat dago, eskuinetara, paisaia, lasaia agertzen den bitartean, Andiako lautaden gainean olatu itxurako muino luze baten eran. Dorrokoteka da. Bere gainean, oso ezberdindurik ez dauden tontorrak daude. Garaiera gehiena, ekialdeko muturrean lortzen da. Hegoalderantz, Dorrokotekako muinoak azkarrago erortzen dira Sosako lautadaeta Ilkomarreko baltsarantz. Bide bat gerturatzen da toki hauetara Lizarragako mendateko errepidetik, tuneletik 2,5 kilometro ingurura. Ekialderago jarraituz, lurrak, garaiera handiagoak hartzen ditu. Toki hauetan zegoen Santa Kiteriaren ermita

Lizarragako mendatetik, tontorrera iristea ibilaldi lasai bat da. Ezkerretarantz tunelaren gainean dauden harrobiak uzten dituen bidea hartzen da. Bide hau gorantz eta gorantz doa eta, ondoren, lautada batetara iristen da, ezkerretara, Usabide edo Saratsa izeneko mendia utziz. Eskumatarantz altxatzen da Dorrokotekaren muinotutako paisaia. Usabide ingurua igaro eta gero, bidea uzten da, zuzenean tontorrerantz abiatzeko, tontorra mugarriz adierazita dagoelarik.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256388

 |

* Wd Datuak: Q12256388
| **Dorsoduro** |
| --- |
| La Salute eliza eta Dogana da mar |
|  |
| Venezia |
| Biztanleria | 15.586 (2007) |
| Posta kodea | 30123 |

**Dorsoduro** Veneziako sei *sestiere*etako bat da. Hiriaren hegoaldean kokatua dago eta *Canel de la Giudecca* ubidearen bi bazterreko eremua hartzen du, San Giorgio Maggiore uhartea izan ezik, San Marco sestierea baita.

2007ko abenduaren 12an, *sestiere*ak 15.586 biztanle zituen (horietako 4.763 Giudecca uhartean eta 1.535 Sacca Fisola uhartean).

"Dorso duro" izena (euskaraz *bizkar gogor*) bertako lurren ezaugarritik datorkio, inguruko padurak baino finkoagoak eta egonkorragoak baitziren.

Historia
--------

Auzoaren mendebal aldea Mendigola uhartearen gainean eraiki zen, hiriko alderik zaharrenetarikoa, Veneziako erdigunea baino mende batzuk lehenago (810). Bertan, XI. mendean, San Nicolò dei Mendicoli eliza garrantzitsua eraiki zen.

Jarraian, alboko uharteak kolonizatu ziren, *Punta della Dogana* muturreraino iritsi arte. Izena bertan zegoen hiriko aduanatik datorkio.

Ikustekoak
----------

Auzo honetan daude Peggy Guggenheim Collection museoa, Palazzo Dario, San Trovaso, San Pantalon, San Nicolò da Tolentino, Ospedale Giustinian, San Sebastiano, Palazzo Ariani, Palazzo Zenobio, the Santa Maria del Carmelo, Campo Santa Margherita, Ca' Foscari, Ca' Rezzonico, Campo San Barnaba, Santa Maria della Salute eta La Dogana da Mar (Punta della Dogana museoa, 2009an inauguratua.).

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q52422
* Commonscat Multimedia: Dorsoduro (Venice)

---

* **Lekuak**
* OSM: 216882424

 |

* Wd Datuak: Q52422
* Commonscat Multimedia: Dorsoduro (Venice)

1. ↑  Punta della Dogan museoaren webgune ofiziala
**Dorre kobazulo­txoko hezurra** Oiartzungo Dorre kobazulo­txoan aurkitutako Paleolitoko arte higigarri adibide bat da.

Zaz­pi irudi ditu kubito batean landuak, nahiz eta osoak ez izan, bi lerrotan kokatuak: goialdean, orein bat, zaldi bat eta ahuntz bat; behealdean, sarrio bat, uro bat, ahuntz bat eta antropomorfo bat.

Agerpen honen ondoan zeinu ugari azal­tzen dira animalia-irudiekin antolatuak. Pieza hau bere ingurune ar­keologikotik at azaldu da, kobazuloan historiaurreko aztarnategiren bat ba ote zegoen jakiteko azaleko miaketan ari zirela. Joxe Migel Barandiaranek eta Jesus Altunak bere azter­ketan adierazi zutenez, Az­ken Madeleine aldiari dagokiona omen dirudi eta Pirinioen gaineko eskolarekin hobeto uztar­tzen omen da Santander eta Asturiaskoekin baino. Juan Maria Apellanizen ustez Isturi­tzeko azagaia baten egile berarena izan daiteke.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Euskal Herri Enblematikoa* entziklopediako *Euskal artearen historia I* liburutik txertatu zen 2014-12-12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Apellaniz, J. M..  (1982). *El arte prehistórico del Pais Vasco y de sus vecinos.*  Bilbo, 37 or..

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko artea Historiaurrean

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492333

 |

* Wd Datuak: Q20492333
Portugaleteko Salazar dorrea, ca. 1380an eraikia
**Dorretxe** dorre-itxurako etxe sendoa da. Hego Euskal Herrian eta inguruko eskualdeetan (Kantabrian eta, neurri txiki batean, Asturiasen ere) ohikoak dira.

Erdi Aroan sortuak, hasieran zurezkoak ziren XII. mendetik aurrera harriz eraiki zuten eta oinplano karratukoak. Dorretxea leinu edo
bandoko buruak ziren Ahaide Nagusien etxebizitza zen, eta hauek beren lurraldea kontrako bandoarengandik defendatzen zuten.
Euskal dorrea, jatorriz, frantsesen antzinako *Donjon*-arekin eta ingelesen *Keep*-arekin lotuago dago Espainiako gazteluarekin baino.

Leinu gerrak amaitzeko erregeek bandokideen dorretxeak moztea erabaki zuten. 1403an eta 1437an Henrike IV.a Gaztelakoak dorretxe asko eraistea agindu zuen. 1456an Gipuzkoako dorretxeen garaia ailegatu zen eta Gipuzkoako Ermandadeak ganboatar eta oinaztar guztien dorretxeak eraitsi zituen. 1500. urtean, errege-erregina Katolikoek bere aitzindariek hasitako bideari ekin zioten.

Hala ere, ez zituzten guztiak bota eta egun horietako batzuek jada zutik diraute. Edonola ere, Aro Modernoan bere helburu militarra galdu zuten, nahiz eta bertoko biztanleek bere botere eta ondasunak mantendu.

Iruditegia
----------

* Martiartu dorretxea. Erandio.Martiartu dorretxea. Erandio.
* Zamudioko Malpika dorretxea. Zamudioko Malpika dorretxea.
* Lezamako dorretxea. Lezamako dorretxea.
* Izurtzako Etxaburu dorretxea. Izurtzako Etxaburu dorretxea.
* Abadiñoko Muntsaratz dorretxea. Abadiñoko Muntsaratz dorretxea.
* Legazpi dorrea. Legazpi dorrea.
* Aiarako Negorta dorretxea.Aiarako Negorta dorretxea.
* Donamariako Jauregia dorretxea.Donamariako Jauregia dorretxea.
* Aretxabaletako Otalora dorretxea.Aretxabaletako Otalora dorretxea.
* Ugarte dorretxea. Laudio.Ugarte dorretxea. Laudio.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Dorretxe.* .
2. ↑    *Gazteluen, dorretxeen, baserrien eta mitoen bidea.*  Bizkaiko Foru Aldundia, 6 or..
3. ↑   Ruiz de la Riva, Eduardo.  (1991). *Casa y aldea en Cantabria. Un estudio sobre la arquitectura del territorio en los Valles del Saja-Nansa.*  Universidad de Cantabria, 233 or. ISBN 8485429990..

Ikus,gainera
------------

* Zerrenda:Bizkaiko dorretxeak
* Zerrenda:Gipuzkoako jauregi eta dorretxeak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q91312
* Commonscat Multimedia: Tower houses

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4139791-5
* AAT: 300182716

 |

* Wd Datuak: Q91312
* Commonscat Multimedia: Tower houses
*Artikulu hau bolumen-unitatea buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arroa».*
Euskal Herriko neurri zaharrak
**Arroa** (arabieraz: الربع *ar-rub*, laugarrena) antzinako bolumen unitatea da, Iberiar Penintsulan eta Hispanoamerikan erabilia. Arroaren neurria ez zen zehatza eta herriz herri ez ezik likidoz likido ere aldaketa txikiak zituen. Gaztelan, 12,563 litro koipe edo 16,133 litro ardo zituen kasu batzuetan.

Oraindik ardoa neurtzeko erabiltzen dute.

Neurriaren baliokidetza
-----------------------

Esan bezala, herriz herri eta garaiaren arabera aldatu den neurria da, eta gainera korapiloa handitzeko masa unitate ere bada. Hondarribian, 1544an, ardo arroa batek 2 eta 11/16 pitxer zituen, normalean tabernatan erabiltzen zen ardoa neurtzeko unitatea. Pitxer batek 9 libra baino pixka bat gehiago zituen, hau da, 4 litro eta erdi. Beraz, garai hartan, Hondarribian, arroa batek 12,1 litro ardo inguru zituen. Txakolinaren neurria hori izan zitekeen, baina ardoa Nafarroatik zetorren askotan, eta neurri ezberdinak erabiltzen ziren hor. Pitxarraren neurria denborarekin gehiago aldatu zen, baina neurri handiena gutxiago. Sistema Metriko Hamartarra ezarri zenean Nafarroako arroa batek 11,77 litro ardo zituen eta Gipuzkoako batek 12,6 litro. Neurri hauek bat datoz, gutxi gora behera, Balzolak egindako taulekin.

Gaztelan koipea eta ardoa ezberdin neurtzen ziren: kopiearen kasuan 12,563 litro ziren eta ardoaren kasuan 16,133.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Lartzanguren, Edu. «Neurrien neurria» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2019-12-21).
2. ↑   Arregui, I. M. C..  (2018). «Los antiguos pesos y medidas guipuzcoanos» *Vasconia* 24.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Balzola, Policarpo de.  (2011-10-11). *Tablas y formularios [Manuscrito* / [Policarpo de Balzola].. *] (Noiz kontsultatua: 2019-12-21)**.*
4. ↑  García, R. E. R. (2004). Medidas antiguas españolas. Técnica Industrial, 254, 64

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8204950

 |

* Wd Datuak: Q8204950


| Euskal Herriko neurri zaharrak |
| --- |
| **Masa**: arroa • libra • ontza • kilate • kintal • erralde
**Edukiera**: arroa • pitxer • kahiz • erregu • txopin • anega • anerdia • gaitzerua • lakari • lakari-laurdena 
**Azalera**: gizalur • golde lurra • erregu-lurra
**Luzera**: legoa • itsas legoa • itsas milia • besaldia • kana • arra • oina • hazbetea • gizabetea • korapiloa |
*hockey* makilak
***Hockeyko*** **makila** edo ***stick-a*** da hockeyan jokatzeko tresna nagusia. Hau egurrezkoa edo plastikozkoa izan daiteke j formakoa eta *hockey-ko* diskoa jotzeko erabiltzen da. Lehen, helduek 36 hazbeteko makilekin jolasten zuten, baina gero beste neurri batzuk agertu ziren, horien artean 37,5 hazbetekoa, 36 hazbeteko makilarekin batera munduan 2000. urtetik gutxi gorabehera erabiltzen diren makilen gehiengoa.

Neurriak
--------

 Izotz hockey-makilen ohiko neurriak, zentimetrotan.
Belar hockeyan neurriak eta pisua zorrozki kodetzen dira Nazioarteko Hockey Federazioaren Arauetan. Bere gutxi gorabeherako tamaina metro bateko altuera da, oinarria 15 zentimetro ingurukoa eta zabalerak ez du bost zentimetro ingurutik gorakoa izan behar. Pisua ez da hiru kilo laurden baino gehiagokoa. Makila bost zentimetroko uztai batetik pasatu behar da.

Materialak
----------

Hasieran onartutako material bakarra egurra zen. Makilak India eta Pakistanen egiten ziren batez ere, kirol honetan munduko liderrak ere izan ziren herrialdeetan, masustondoko egurrekin. Zuhaitzaren egurra lurrun-prentsa handietan makurtzen zen j-aren beheko aldea egiteko, *pipa* ere deitua. Ondoren, pipa amaierako heldulekuan sartzen zen.

1980ko hamarkadan egurra sintetikoak ordezkatzen du. Makilak beira-zuntz, Kevlar eta karbono nahasketa batez osatuta daude. Egurrezko makilak ez bezala, gogorragoak eta arinagoak dira, bolari abiadura handiagoa ematen diotelarik. bola baten energia zinetikoa abiaduraren karratuaren araberakoa denez, horrek segurtasun neurriak indartzera behartu ditu, batez ere atezainak hobeto babesteko.

Bestalde, makil sintetikoek ez dute aldaketarik jasaten fabrikazioan. Makilak ere hautsi daitezke, eta, gainera, tolestura-higadura jasan dezakete.

Geometriak
----------

Atezainaren makil bereziak garatu dira, batez ere, bola 'J' kurba azpitik ez pasatzea makilarekin lurretik parean dagoen atzealdean geldialdi batean.

Beste bilakaera bat J-aren kurbadura-erradioa izan da. Izan ere, 1940 inguruan kurbadura-erradioa hogei zentimetro ingurukoa zen. 1980ko hamarkadatik aurrera, kurbadura-erradioa pixkanaka murrizten joan zen, batik bat zelai sintetikoak sartu zirelako. 1990eko hamarkadaren amaieratik bost zentimetro inguruko kurbadura erradioak erabiltzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1940083
* Commonscat Multimedia: Hockey sticks

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300211109
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1940083
* Commonscat Multimedia: Hockey sticks
**Dilpreet Singh**,  (Butala, Amritsar, Punjab, India, 1999ko azaroaren 12a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Indiako taldearekin, Belgikaren eta Australiaren atzetik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Surender Kumar, Varun Kumar, Birendra Lakra, Vivek Prasad, Dilpreet Singh, Gurjant Singh, Harmanpreet Singh, Hardik Singh, Mandeep Singh, Manpreet Singh, Rupinder Pal Singh, Shamsher Singh, Simranjeet Singh, Nilakanta Sharma, P. R. Sreejesh, Sumit, Lalit Upadhyay eta Amit Rohidas-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Dilpreet Singh» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Dilpreet Singh» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51754055

 |

* Wd Datuak: Q51754055
**Hida Minzoku Mura museo herria** (japonieraz: 飛騨民俗村?)
 Takayama (Gifu) hirian dagoen aire libreko arkitektura museo ezaguna da.

Museoko eraikinak
-----------------

Japoniako eskualde menditsuetako arkitekturaren adierazgarriak diren 30 landetxe inguru daude bertan ikusgai. Bereziki aipagarriak dira *gasshō-zukuri* estiloko etxeak, malda haundiko teilatudunak.

Eraikin zaharrenek 500 urte dituzte eta berrienek mende bat. Bakoitzak bere garaiko tresneria gordetzen du, hala zeta ekoizpenari lotuak, sukalde tresnak eta jantziak.

Artisautza jarduerak ere erakusten dira, zurgintza, tindaketagintza, ehungintza eta zeramika besteak beste.

Historia
--------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5751493
* Commonscat Multimedia: Hida Minzoku Mura Folk Village

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155964127
* LCCN: n82123357

 |

* Wd Datuak: Q5751493
* Commonscat Multimedia: Hida Minzoku Mura Folk Village

36°07′56″N 137°14′04″E﻿ / ﻿36.1322°N 137.2344°E﻿ / 36.1322; 137.2344
**Diana Andoins** (Hagetmau, 1554 - Hagetmau, 1621eko otsaila), izengoitiz ***Korisanda ederra*** deitua, Gaskoiniako aitoren alaba izan zen. Gixuneko kondesa, ezaguna da Henrike III.a Nafarroakoaren maitalea izan zelako.

Bizitza
-------

Hagetmauko gazteluan jaio zen 1554an; Paulo, Andoinsko baroia, eta Margarita Caunarkoa izan zituen gurasoak. 1568ko azaroaren 21ean, 14 urte zituela, Filiberto Agaramontekin ezkondu zen Bidaxuneko gazteluan; izan ere, Filiberto Antonio I.a Agaramonten semea eta Agaramonteko etxeko oinordekoa zen. Seme bat, Antonio, eta alaba bat, Katalina, izan zituzten. 26 urterekin alargundu zen, senarra 1580an hil baitzen La Fèreko setioan.

Alargundu ondoren Hagetmauko gazteluan segitu zuen bizitzen. Ondare handiaren jabe izan zen, Andoins eta Agaramont etxeena jaso baitzuen. Kultura handikoa zen, eta *Amadis de Gaula* irakurri ondoren aukeratu zuen bere ezizena: *Korisanda*. Adiskidantza handia egin zuen Michel de Montaignerekin, eta honek Étienne de La Boétieren "Vingt et neuf sonnets" lana eskaini zion. Henrike III.a Nafarroakoaren maitalea izan zen 1582-1587 bitartean; Dianak eragin handia izan zuen harengan, eta diruz ere lagundu zion Parisko Liga Santuaren aurkako gerretan. Hagetmaun hil zen 1621ean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Beste iturri batzuen arabera, 1620an hil zen.
2. 1 2 3   Sánchez-Marco, Carlos. *Diane de Andoins.*  Historia medieval del Reino de Navarra, lebrelblanco.com (Noiz kontsultatua: 2020-1-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q93945
* Commonscat Multimedia: Diane d'Andouins

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9544054
* ISNI: 0000 0000 8704 9245
* BNF: 166017753 (data)
* GND: 101100175
* LCCN: no2003113280
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 1

 |

* Wd Datuak: Q93945
* Commonscat Multimedia: Diane d'Andouins
**DeKalb konderria** (ingelesez: *DeKalb County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Smithville da. 2010eko zentsuaren arabera 18.723 biztanle zituen, DeKalb kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

DeKalb konderriak 852,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 63,82 ura dira. Beste 788,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.723 pertsonetatik 18.219 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.239 dira. 233 beltzak edo afroamerikarrak. 35 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 48 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 170 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA DeKalb County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494794
* Commonscat Multimedia: DeKalb County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152433879
* LCCN: n79113083
* **Lekuak**
* OSM: 1848173
* TGN: 7022246

 |

* Wd Datuak: Q494794
* Commonscat Multimedia: DeKalb County, Tennessee
Innere Altstadt auzoaren aireko ikuspegia: Zwinger gotorlekua, Semperoper antzokia, Katholische Hofkirche katedrala, Theaterplatz enparantza, Augustusbrücke zubia eta Elba ibaiaren aireko ikuspegia.
**Innere Altstadt** (euskaraz *Barnealdeko Hiri Zaharra*) Alemaniako Saxonia estatuan dagoen Dresden hiriko auzo edo alderdi zaharra da. Dresden-Altstadt I barrutiaren barnean dago. 1991tik aurrera Altstadt izeneko barruti bat ere badago.

Innere Altstadt auzoa hiri honetako alde zaharra da, denera arte eta arkitektura multzo bikaina osatzen duenez, hiriko turismo gune garrantzitsuena da.

Leku interesgarriak
-------------------

* Semperoper antzokia
* Zwinger gotorlekua
* Katholische Hofkirche katedrala
* Theaterplatz enparantza
* Augustusbrücke zubia
* Dresdengo jauregia
* Fürstenzug
* Frauenkirche eliza
* Sinagoga Berria
* Schlossplatz enparantza
* Brühlen terraza
* Altmarkt enparantza

Iruditegia
----------

* Altmarkt enparantzaren aireko ikuspegiaAltmarkt enparantzaren aireko ikuspegia
* SemperoperSemperoper
* FrauenkircheFrauenkirche

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8922
* Commonscat Multimedia: Innere Altstadt (Dresden)

---

* **Lekuak**
* OSM: 191596

 |

* Wd Datuak: Q8922
* Commonscat Multimedia: Innere Altstadt (Dresden)
**Deaf Smith konderria** (ingelesez: *Deaf Smith County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hereford da. 2010eko zentsuaren arabera 19.372 biztanle zituen, Deaf Smith kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Deaf Smith konderriak 3.880,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,93 ura dira. Beste 3.876,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,99 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.372 pertsonetatik 18.978 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13.039 dira. 158 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 97 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109804
* Commonscat Multimedia: Deaf Smith County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148933303
* LCCN: n81072767
* NARA: 10047050
* **Lekuak**
* OSM: 1809595
* TGN: 2001972

 |

* Wd Datuak: Q109804
* Commonscat Multimedia: Deaf Smith County, Texas
Hiru Mariak eta aingeru bat, Jesusen hilobian, Iruñeko Hilobi Santuaren erlikia-ontzian.
**Hiru Mariak** Bibliako Itun Berriko pertsonaiak dira, ikonografia kristauan askotan agertu direnak mendeetan zehar. Hiru edo lau emakumezko ageri dira, izen desberdinekin, ebanjelio desberdinetan, Jesusen heriotza eta berpizkundearekin lotuta, baina identifikazio kanonikoena Markosen ebanjelioan ageri dena da, zeinean gurutzeko heriotzaren unean ageri diren hiru emakumeak diren "Magdalako Maria, Santiago gaztearen eta Joseren ama Maria, eta Salome". Hiruak izan ziren halaber, Markosek dioenez, hiru egunen buruan Jesusen hilobi hutsa aurkitu zutenak, berpiztueraren berri izan zutenak beraz.

Joanen arabera, Jesusen gurutziltzatzean, Andre Maria ama, amaren ahizpa, Maria Kleofasen emaztea, eta Magdalako Maria izan ziren han. Pertsonaia horien artean, Joanek dioen Maria Kleofasena litzateke Markosek aipaturiko "Santiago gaztearen eta Joseren ama Maria" bera, ondorengo interpretazio bibliko gehienem arabera.

Iruditegia
----------

* Maria Jesusen ama, eta beste hiru emakume gurutzean: San Joanen ebanjelioaren irakurketa dirudi beraz.Maria Jesusen ama, eta beste hiru emakume gurutzean: San Joanen ebanjelioaren irakurketa dirudi beraz.
* Margo moderno bat, Edwin Austin Abbey, 1937.Margo moderno bat, Edwin Austin Abbey, 1937.
* Kristoren hilobiratzearen ikonografian ere Hiru Mariak ageri ohi dira.Kristoren hilobiratzearen ikonografian ere Hiru Mariak ageri ohi dira.
* Hiru Mariak hilobi santuan, Jan van Eyck, 1425.Hiru Mariak hilobi santuan, Jan van Eyck, 1425.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Mk 15,33-41 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» *www.biblija.net* (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
2. ↑   «Mk 16,1-8 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» *www.biblija.net* (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
3. ↑   «Jn 19,25-27 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» *www.biblija.net* (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Parroquia, Secretaría. *Santas Salomé y María de Cleofás, seguidoras del Señor (24 abril) | Parroquia de San Vicente Ferrer de Madrid.*  (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3254109
* Commonscat Multimedia: The three Marys

---

 |

* Wd Datuak: Q3254109
* Commonscat Multimedia: The three Marys
***Artists and Models*** Lee eta JJ Shubert anaiek Shubert Theatren 1923 eta 1930 artean New Yorkeko The Shubert Organizationek kudeatutako beste antzoki batzuetan eskaini zen bost antzezlan sorta bat zen.

1923ko abuztuaren 20an estreinatu zen, New Yorkeko Ilustratzaileen Elkarteak Greenwich Villagen egindako emanaldien bidez. Broadwayko agertokian emakume biluziak edo toplessean aurkezten lehenak izan ziren. Hori baino lehen, Broadwayn onargarritzat zuten emakume biluziak egotea, Ziegfeld Folliesen bezala, hauek estatiko baldin bazeuden, *tableau vivant* bat osatuz. Antzezlan honetan, ordea, emakumeek modeloaren papera egiten zuten, eta janzkera etengabe aldatzen zen, biluztasuneraino. Ikuskizunek Jean Schwartz, J. Fred Coots, Sigmund Romberg, Al Goodman, Harry Akst eta Harry Warren bezalako konpositore errespetatuak erabili zituzten. Audientziak ondo erantzun zuen, baina kritikoak ez zituen asetu. 1923ko ekoizpena Frank Fay komedianteak aurkezten zuen, XIX. mendean vaudeville aktorerik ordainduena. Lucita Covera dantzaria 1926an bertan agertu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Famous Spanish Dancing Star is with 'Artists and Models'» *The Dayton Herald*: 8. 1926-01-30.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30602472
* Commonscat Multimedia: Artists and Models (revue)

---

 |

* Wd Datuak: Q30602472
* Commonscat Multimedia: Artists and Models (revue)
**Dezimo Juno Bruto Albino** (latinez: *Decimus Junius Brutus Albinus*) Erromako politikari eta militarra izan zen.

K.a. 45ean, Munda batailatik itzulitakoan, Dezimo Brutok Zesar hil nahi zuten konspiratzaileekin bat egin zuen. Halere, Zesarren konfidantza izaten jarraitu zuen. Izan ere testamentuan aipatu zuen Zesarrek. Are gehiago, Zesarrek pretor izendatu zuen, eta, hurrengo urterako, Galia Zisalpinako gobernari.

Martxoaren 15ean (Martxoaren idusean), Dezimo Brutok Senatura joateko komentzitu zuen Zesar. Horra zihoazela, Ponpeioren antzokian, Brutok eta gainerako konspiratzaileek eraso eta hil zuten.

Hiltzaileek hurrengo egunean amnistia jaso zuten, Marko Antoniok aginduta. Baina erromatar xumeek eta, batez ere, legioek, hiltzaileak zigortu nahi zituzten. Dezimo Bruto Galiara joan zen orduan, Erromako egoera ezengonkorretik urrun. Hor, K.a. 43an, bere kasa beste armada bat osatzen hasi zen. Honen aurrean, Senatuak erreklutatze hori bertan behera uzteko agindu zion. Ezezkoa jaso ondoren, Marko Antoniok eraso egin zion. Mazedonia aldera jo zuen orduan Dezimo Bruto, Marko Junio Bruto eta Gaio Kasio Longinorekin biltzeko. Nolanahi ere, haiengana iritsi baino lehen, Dezimo Bruto hil zuten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q294846
* Commonscat Multimedia: Decimus Junius Brutus Albinus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12693394
* GND: 102383375
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q294846
* Commonscat Multimedia: Decimus Junius Brutus Albinus
**Hiru Erregeen Mahaia** Euskadi Irratiko kirol irratsaio bat da. Txetxu Urbieta zuzendaria da (Euskadi Irratiko kirol saileko zuzendari 2012tik) eta zuzeneko kirol kontakizunak eman ohi dira bertan. 

Txetxu UrbietaTxetxu Urbieta
Hainbat esatari eta kolabortzaile aritzen dira emankizunetan: 

  

Maitane Urbieta. Reala

Haritz Gallastegi, Athletic

Manu Maritxalar, arrauna

Maitane UrbietaMaitane UrbietaKepa Iribar, pilota

Jon Altuna denetarik

Andoni Urbistondo, denetarik

Juan Antonio Larrañaga, futbola

Gari Uranga, futbola

Txema Añibarro, futbola

Angel Garitano "Ondarru", futbola

Kepa IribarKepa IribarIker Galarza, Reala Europan

Oinatz Bengoetxea, pilota

Joseba Arzelus, soinu errealizazioa

Mirari Egurza, soinu errealizazioa

Julen San Martin, soinu errealizazioa

Manu MaritxalarManu Maritxalar2016an Bi Bala taldeak saioaren sintonia izateko abestia grabatu zuen Tolosako Bonberenea etxe okupatuan, *Ezpatak buru gainean* abestia hain zuzen ere.

Ikus, gainera
-------------

* Irratia
* Euskadi Irratia
* EiTB
* Irrati-telebista publikoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ezpatak buru gainean, by Bi Bala.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-28).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479105

 |

* Wd Datuak: Q25479105
Hirugarren eskua ezkerrean, behean, ageri da.

***Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa*** (serbieraz: Богородица Тројеручица) gaur egun Hilandar monasterioan, Grezian dagoen Athos mendiaren gordetzen den ikono ospetsua da. Andre Maria hori Serbiako babeslea da.

Kondaira
--------

Hiru eskuen Andre Mariaren kondaira Bizantziar Inperioaren garaikoa da. Leon Isauriarrak, Bizantzioko enperadoreak, 730an, ikonoak debekatu zituen eta guztiak puskatzeko agindua eman zuen. Joan Damaskokoak aginduaren aurka jarri zen eta, oso azkarra zen aurkaria desagerrarazteko, enperadoreak kalifari idatzi zion itxuraz Joanek sinatutako idazkia non Damasko bizantziarrei entregatzea proposatzen zuen. Garai hartan Joan Damaskokoa kalifaren gortean zegoen. Gutun horretaz oinarrituta Joanen aurkako traizio akusazioa zabaldu zen. Kalifak, traizioaz sinetsita, Joan atxilotu zuen eta, Xariak agintzen duen moduan, erlijiozaleri eskuineko eskua mozteko agindua eman zuen. Horrela egin zen. Ondoren, Joanek eskua berreskuratu zuen eta Andre Mariari otoitz egin zion; Maria Joanen aurrean agertu zen eta eskua bere tokian jarri zion berriro ere; horren truke, kantak eta himnoak haren ohorean idazteko promesa eskatu zion. Mirakulua eskertzeko, Joanesek ikono batean zinopari (ex-voto) moduan esku bat jarri zuen. Eta horrela gero asko errepikatu den ikono berri baten eredua sortu zuen.

Historia
--------

Tradizioaren arabera Athos mendian ikonoa San Savari eman zioten, horrela aspaldiko profezia osatuz. Geroztik Serbiako babeslea izan da ikono hau eta, kondairaren arabera, erresuma aurrera atera zen, sarritan, berari esker. Dena dela, gaur egun gordetzen den ikonoa ez da jatorrizkoa, XIV. mendekoa baizik, beraz, kopia bat da. Gaur egun Athos mendiko Hilandar monasterioan, dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Dusan T.Batakovic, *Histoire du peuple serbe* 2005, Éditions L'Âge d'Homme. ISBN|282511958X

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1539066
* Commonscat Multimedia: Tricherusa

---

 |

* Wd Datuak: Q1539066
* Commonscat Multimedia: Tricherusa