recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jevgeni Ivanovitx Shaposhnikov** (errusieraz : *Евгений Иванович Шапошников*) errusiar komandante militarra izan zen, Sobietar Armadako aire mariskala izan zena. SBAKko Batzorde Zentraleko kidea, Sobietar Batasuneko azken Defentsa Ministroa izan zen, departamendu horretatik Errusiako Armada Federalerako trantsizioa zuzenduz.

Biografia
---------

1963an Kharkiveko Pilotuen Abiazio Militarreko Goi Eskolan (gaur egungo Ukraina) lizentziatu zen, gero Karpatoen Barruti Militarrean zerbitzatuz. 1966an, Sobietar Aire Indarren Yuri Gagarin Aire Indarren Akademian sartu zen, eta hiru urte geroago lizentziatu zen. 1971 eta 1975 bitartean, gai politikoetarako abiazio erregimentuko komandanteorde izan zen, eta gero erregimentuko komandante gisa. 1975ean, borroka dibisio bateko komandanteorde gisa, Karpatoen Barrutira itzuli zen, 1979an bere gain hartu zuen agintea.

1987an, Alemaniako Indar Sobietarren Taldeko komandante izendatu zuten. Hurrengo urtean Aire Indarren 16. destakamenduko agintea hartu zuen. Indar Talde horretan mailaz igo zen, eta bi urte geroago komandante nagusi izatera iritsi zen (1988) eta buruzagi. Bere lanak SBAKko Batzorde Zentraleko kide hautatua izateko ohorea lortu zuen, baita Sobietar Batasuneko Defentsa Ministroordea ere.

1991ko abuztuaren 19tik 21eko estatu kolpe saiakeran, Dmitri Jazov Sobietar Defentsa ministroari bere tropak Moskutik ateratzeko eta Larrialdi Egoerarako Estatu Batzorde sortu berria sakabanatzeko proposatu zion, 1991ko abuztuaren 23an, porrotaren ostean. Batzordearen, Gorbatxov presidenteak SESBeko Shaposhnikov Defentsa ministro izendatzeko dekretua sinatu zuen eta erabaki hori Sobietar Batasuneko Sobiet Gorenaren saioan aurkeztu zuen. Abuztuaren 29an, establezimendu honek, Sobietar Batasuneko Konstituzioaren 113. artikuluaren 3. paragrafoaren arabera, bere izendapena onartu zuen.

Shaposhnikov-ek Belavezhako Ituna onartu zuen, SESBren desegitea eta bere ordez Estatu Burujabeen Erkidegoa (EBE) ezartzea deklaratzen zuena. Armadaren goialdetik, Defentsa Ministerioan, Sobietar Armadaren erreforma eta trantsizio prozesua proiektatu zuen estatu berriaren defentsan sendotzeko, nahiz eta bere lehen fasean EBEeko Indar Armatu gisa agertu zen. .

1992ko urtarrilean, Estatuko Kremlin jauregian egindako Armadako Ofizialen Batzarrean (aginpiderik ez zuena), lau mila ofizial baino gehiagoren aurrean, militarren interesei traizioa egitea leporatu zioten. Hilabete geroago amaituko zuen dimisioa, urte hartako maiatzean, bere kide ohien etengabeko kritiken ostean.

1994ko urtarrila eta 1996ko abuztua bitartean, Errusiar Federazioko presidentearen ordezkaria izan zen Rosoboronexport-en, armak eta ekipamendu militarrak esportatzeko eta inportatzeko estatuko enpresan.

1995eko azaroa eta 1997ko martxoa bitartean, Errusiako Aeroflot hegazkin konpainiako zuzendari nagusi gisa lan egin zuen. Kargu hori utzita, arlo politikora itzuli zen Errusiar Federazioko presidentearen laguntzaile gisa, lehenik Boris Yeltsin eta gero Vladimir Putin. 2004ko martxora arte egon zen.

Kanpo estekak
-------------
*Phallus hadriani*

Sinonimoak: *Ithyphallus impudicus*, *var. iosmos eta imperialis*. *Phallus imperialis*, *Phallus iosmus*, *Himenophallus hadriani*.

Ezin da jan. Helduaroan jariatzen duen usain txarragatik.

Deskribapena
------------

**Kapela:** Bere lehenengo fasean, arrautza denean, erdi lurperatuta, globo itxurakoa (3-6) eta gelatinakara, mizelio-korda oso nabariekin oinarrian. Bolba arrosa, purpura edo more koloreko tonuekin. Bigarren fasean heltzen denean, peridio apikala irekitzen da eta arrautzatik hanka edo hanka antzeko luze bat ateratzen da (19-20raino).

**Hanka:** Oina edo sasi-estipitra, goiko aldean txano bat edo himenioa duela.

**Gleba:** Oliba ilun kolorekoa, ukitzean itsaskorra eta usain kirastua edo ustel usaina (gizakientzat ez da egokia, baina esporak barreiatzen laguntzen duten intsektuentzat erakargarria da). Ondo guztiak zakil itxura du.

**Etimologia:** *Phallus* terminoa latinetik dator, zakila esan nahi duen "phallus" hitzetik. *Hadriani* epitetoa, Holandako mikologoaren omenez du.

Jangarritasuna
--------------

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

*Phallus impudicus* delakoak bolba zurixka du, handiagoa da eta ugariagoa. *Phallus* *duplicatus* (errezelarekin). *Phallus rubicundus* (gorrixka). *Mutinus caninus* (txakurren zakila).

Sasoia eta lekua
----------------

Udaren amaieran eta udazkenean. Belardietan, parkeetan, lorategietan, makaldietan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 300 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 605 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián.  (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
**Tefiako Espetxe Nekazaritza Kolonia** izen ofizialez, kontzentrazio-esparrua izan zen diktadura frankistan, Tefía herrixkan, Fuerteventura uharteko Puerto del Rosario udalerrian. 1954 eta 1966 artean aktibo egon zen, preso arruntak eta politikoak preso hartzeko, eta, frankismoaren terminologian, gizonezko homosexualak berriz hezteko helburua zuen.

Historia
--------

1954ko otsailaren 11n, LGBTI kolektiboko jende ugari hartuko zituen kontzentrazio eremua ireki zuten Kanariar Uharteetan. Fuerteventurako aireportu abandonatuan kokatu zuten, Tefía herrian. Ez zituzten soilik homosexualak atxiki Nekazaritza Kolonia hartan, Alfer eta Gaizkileen Legeak aurreikusten zituen beste kategoriatako jendea ere eraman zuten hara. Lan behartuak, jipoiak, funtzionarioekin janari truk prostituitzerainoko muturreko gosea... bizi baldintzak oso gogorrak ziren. Homosexualitatea legez debekatuko zuen frankismoak hurrengo urtean. 1966 arte eduki zuten irekita eremu hori.

Bibliografia
------------

* Miguel Ángel Sosa Machín (2010): *Viaje al centro de la infamia* eleberria. Anroart. ISBN 978-84-92628-81-0. OCLC 868810883.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "tefía"&dq="tefía"&hl=es-419&sa=X&ved=0ahUKEwj\_mqPjnJPhAhUO1hoKHTC4DzAQ6AEIUTAH
4. ↑
5. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Koloniari buruzko artikulua *Tamaimos* aldizkarian.
**Jorge Medina Barra** (Chijchipa, 1968ko apirilaren 24a – La Paz, 2022ko azaroaren 23a)   afro-boliviar herriaren eskubideen aldeko Boliviako aktibista, irrati-esataria eta aktorea izan zen.  2010ean, diputatu hautatu zuten eta Boliviako Nazio Anitzeko Biltzar Legegilearen parte izan zen.

Biografia
---------

Jorge Medina Chijchipa herrian jaio zen, Coroico udalerrian, La Pazeko departamenduan, 1968ko apirilaren 24an.

"CADIC" Garapen Integrala eta Komunitarioko Afro-Boliviar Etxeko zuzendari exekutiboa izan zen (2006-2009)  ; afro-boliviar herriaren ordezkari nazionala (2007-2009). 2009ko abenduaren 6an, jatorrizko indigenen eta afroboliviar barruti berezirako diputaziorako hautagai gisa aurkeztu zen. 2010ean Boliviako lehen diputatu afroboliviar gisa zin egin zuen.

Arrazakeriaren eta diskriminazioaren aurkako hainbat legeren garapenean lan egin zuen, baita Afro-boliviar Herriaren ikusgarritasunean ere, irailaren 23an Afro-boliviar Herriaren eta Kulturaren Eguna aldarrikatuz. Horrez gain, 045 zenbakidun "Arrazakeriaren eta Diskriminazio Mota Guztien aurkako Legea" izeneko legearen onarpenean eragin zuen. Afro-boliviar Saya Kultura Mugimenduko presidente eta Garapen Integrala eta Komunitarioko Afro-boliviar Etxeko zuzendaria ere izan zen.

Sariak
------

* Emilio Castelar saria (2008)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Fallece el exdiputado Jorge Medina, impulsor de la ley contra el racismo» *La Razón Noticias de Bolivia y el Mundo*.
2. ↑   «Falleció el líder afroboliviano y exdiputado Jorge Medina» *FM Bolivia* 23 de noviembre de 2022.
3. ↑   «Vicepresidencia del Estado» *www.vicepresidencia.gob.bo*.
4. ↑   «Centro Afroboliviano para el Desarrollo Integral y Comunitario - CADIC» *www.cadic.org.bo*.

Kanpo estekak
-------------

* Jorge Medinaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115407083

 |

* Wd Datuak: Q115407083
**Tsehaytu Beraki** (tigrinyeraz: ጽሃይቱ በራኺ; Quatit, 1939ko irailaren 1a – Rotterdam, 2018ko maiatzaren 24a) eritrear musikari eta ekintzaile politikoa izan zen, abesteagatik eta *krar* (bost sokako harpa) jotzeagatik ezaguna.

Bizitza
-------

1939an jaio zen Quatit herri txikian. Eritreako Asmara hiriburuan jaio zela uste zuen, baina haurra zela hara joan zen bizitzera. 1999an Asmarara itzuli zen, eta Rishan ahizpak istorio osoa kontatu zion.

Zortzi bat urte zituela, ikasi zuen *krar* (etiopiar eta eritrear bost sokako harpa) jotzen, eta azkenean ezteietan eta festetan jotzen hasi zen. Tsehaytu Ghergish, Fana Etel eta Tsehaytu Zennar moduko musikariengan inspiratu zen.

Hamasei urterekin utzi zuen eskola eta musikari profesional bilakatu zen. Bere abestien musika eta letra guztiak idatzi zituen. 1964tik aurrera, letrak politikoagoak bihurtu ziren, eta jendea harrituta geratu zen abestera ausartu zenez.

1977ko martxotik aurrera, aktiboki parte hartu zuen Eritrearen independentziaren borrokan. Azkenean alde egin behar izan zuen. Sudanera joan zen bizitzera eta 1988an Rotterdamera (Herbehereak). 1999an Asmarara itzuli zen aldi baterako.

*Krar*rez gain, kebero eta bass-krar jotzen zuen.

2004an, *Selam* diskoa grabatu zuen.

2018ko maiatzean hil zen Rotterdamen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   **(Ingelesez)** «Tsehaytu Beraki» *Music in Africa* (Noiz kontsultatua: 2024-02-19).
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   **(Ingelesez)** «"Love for one country is Incomparable" Eritrea’s Tsehaytu Beraki» *QieNit.com* 2014-02-26 (Noiz kontsultatua: 2024-02-19).
3. 1 2   **(Frantsesez)** Daoudi, Bouziane. «Saint-Nazaire fait Escales en Erythrée» *Libération* 2007-08-03 (Noiz kontsultatua: 2024-02-19).
4. ↑   **(Nederlanderaz)** De Waard, Peter. «Tsehaytu Beraki (1939-2018) bracht haar krarmuziek mee naar Nederland» *De Volkskrant* 2018-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-02-19).

Kanpo estekak
-------------
*Leonidas kapitainaren* naufragioa Messier kanalean
**Messier kanala** Txileko Patagoniako mendebaldean dagoen kanala da. Wellington uhartearen eta Pazifikoko beste uharte batzuen eta kontinentearen arteko ipar-hegoaldera jotzen du.

Penasko golkotik hegoalderantz doan itsas trafikoa mendebaldean Wager uhartearen eta ekialdean Larenas penintsularen artean igarotzen da Messier kanalean sartzeko.  San Pedro uhartean itsasargi bat dago (NGA 2044), Wager uhartearen ekialdean dagoena. Hegoalderantz jarraituz, ontziak Prat uhartea, Serrano uhartea eta Wellington uhartea igarotzen dira. Hegoalderantz barruko pasabide honen izena lehenik *Angostura Inglesa* (Mehargune Ingelesa) bihurtzen da eta gero Paso del Indio (Indiarreko pasabidea).

Kanalak Charles Messierren izena du, astronomo frantziarra izan zena. Eskandinaviako hitzaren zentzuan fiordo bat da. Kanal honen iparraldean 1.358 m-ko sakonera du, munduko fiordorik sakonenetako bat bihurtuz.  Messier kanala Bernardo O'Higgins parke nazionalak eta Katalalixar erreserba nazionalak inguratuta dago.

Fallos - Ladrillero - Picton kanalaren konbinazioa Messier- Grappler - Wide kanala ibilbiderako aukerako ibilbidea da Penasko golkoa eta Trinidad kanalaren artean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  [Txantiloi:Geonameslink Larenas Peninsula] in [Txantiloi:Geonamesabout Geonames.org (cc-by)]
2. ↑   Piret, Loic; Bertrand, Sebastien; Vandekerkhove, Elke; Harada, Naomi; Moffat, Carlos; Rivera, Andres. «Gridded bathymetry of the Baker-Martinez fjord complex (Chile, 48°S) v1» *figshare.com.*.

* Iraganeko glaziazioak eta "Izotz Aro txikiak"
* Substrato eta superestrato eleaniztun Txileko hegoaldeko toponimian (gaztelaniaz)
* Piret et al. (2017) - Baker-Martinez fiordo konplexuko batimetria sareta (Txile, 48°S) v1
"Ekonomia, inozoa" (ingelesez: *The economy, stupid*) James Carvillek 1992an sortutako esaldia da. Maiz aipatzen da telebistan Carvillek esan zuen moduan "Ekonomia da, inozoa." (ingelesez: *It's the economy, stupid.*). Carvile Bill Clintonen estrategia arduraduna zen 1992ko hauteskunde presidentzialetan George H. W. Bushen aurka. Bere esaldiaren helburua ez zen eztabaidetan erabiltzea, baizik eta kanpainako langileei eskaintzea, edukiak sortzerakoan zentra zitezen. Esaldiaren batera zeuden "Aldaketa vs. berriro ere berdina" (Change vs. more of the same) eta "Ez ahaztu osasun arreta" (Don't forget health care.). 

Clintonen kanpainak arrakastaz erabili zuen AEBn zegoen errezesio ekonomikoa Bush boteretik kentzeko. 1991ko martxoan, Golkoko Gerrako lurreko kanpaina hasi eta gutxira, estatubatuarren %90ek babesten zuen Bushen lana. Hurrengo urtean estatubatuarren iritzia nabarmen aldatu zen, 1992ko abuztuan %64 bere aurka baitzegoen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Approval Highs and Lows - Behind the Numbers» *web.archive.org* 2008-10-12 (Noiz kontsultatua: 2024-02-19).

Kanpo estekak
-------------
**Phyllis Smith** (San Luis, Misuri, AEB, 1951ko uztailaren 10a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da NBCko, *The Office* telesailean *Phyllis Lapin* interpretatzeagatik; 2005etik 2013ra emititu zen.

Biografia
---------

The Hill auzoan jaio zen, St. Luis hirian, Misuri. Lehen Hezkuntzako lizentziaturako graduatua da Misuri-St Unibertsitatean1972an.

1970ean eta 1980an, dantzari lan egin zuen, San Louis Cardinals futbol-taldeko animatzaile gisa, eta burlesque-artista gisa ("*Ez nintzen biluzten, baina nik lumak eramaten nituen*", esan zuen Smith-ek), eta dantza utzi behar izan zuen belaunean lesio bat izan ondoren.

Smithek Hollywooden lan egin zuen aktore eta casting prozesuetan; testuinguru horretan, casting laguntzaile gisa lan egiten zuen The Office telesailerako, Phyllis Lapin-en papera eskaini ziotenean. Phyllis Lapin berariaz sortutako pertsonaia da, Michael Scott nagusiarekin ados ez dagoen ahots leuneko saltzaile pertsonaia. Antzezleen Sindikatuaren Saria jaso zuen, 2006an eta 2007an, filmazioko gainerako kideekin batera, komedia bateko aktore onenaren kategorian.

2008ko ekainaren 24an, Smith The Officeko kideekin aurkeztu zen Celebrity Family Feud-en.

2011n, Smithek paper garrantzitsua interpretatu zuen Bad Teacher filmean, Cameron Díaz, Justin Timberlake eta Jason Segelen ondoan.

Lanak
-----

Lana, urtea eta pertsonaia hurrenez hurren:

1. *The Office* (2005-2013) - Phyllis Lapin.
2. *Arrested Development* (2005) - Carla.
3. *The 40-Year-Old Virgin* (2005) - Andyren ama.
4. *The Office: The Accountants* (2006) - Phyllis.
5. *I Want Someone to Eat Cheese With* (2006) - OA Lady / Marsha.
6. *The Office: The Outburst* (2008) - Phyllis.
7. *Butter* filma(2011) - Nancy.
8. Bad Teacher (2011) - Lynn.
9. *Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked* (3D) (2011) - Azafata.
10. *Inside Out* filma (2015) - Tristura (ahotsa)
11. *The OA* (2016) - Betty

Sariak eta izendapenak
----------------------

| Urtea | Saria | Kategoria | Nork: | Emaitza | Erref.: |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | SAGUES sariak | Telesail komikoetako banaketarik onena | The Office | **Irabazlea** |  |
| 2008 | **Irabazlea** |
| 2009 | Izendatua |
| 2010 | Izendatua |
| 2011 | Izendatua |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *UMSL Magazine (pg. 14-15).*  umsl.edu.
2. ↑  «"No me desnudaba, pero yo llevaba plumas"» (en inglés)
3. ↑    *Awards. Phyllis Smith.*  IMDb.

Kanpo estekak
-------------

*Phyllis Smith*  Internet Movie Databaseren webgunean **(Ingelesez)**

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Phyllis Smith» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q508280
* Commonscat Multimedia: Phyllis Smith

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 210986384
* LCCN: no2011170433

 |

* Wd Datuak: Q508280
* Commonscat Multimedia: Phyllis Smith

[[Kategoria:1951} jaiotzak]]
**Z poesia** (errusieraz: Z-поэзия) 2022an Errusian sortu zen literatura mugimendua da. Izena Errusiako erasoaren ikur bihurtu zen Z ikur militarretik dator. Z poesia errusiar propaganda mota bat da.

Errusiako hedabideek eta estatuek Z poetak onartzen eta ezagutarazten dituzte, telebistan denbora ematen diete, eta artista ospetsuak haiekin batera joaten dira kontzertuetara. Errusiako propagandistek Z poesia sustatzen dute telebista kateetan eta sare sozialetan. 2023an, Z poesia bilduma bat, *PoeZia russkogo leta*, eskuragarri egin zen Errusiako gobernuaren zerbitzuen webgunean.

Z poesiaren ordezkarien artean Igor Karaulov, Aleksandr Pelevin, Maria Vatutina, Dmitri Artis, Olesia Nikolaieva, Svetlana Kekova, Aleksandr Sigida, Dmitri Moldavski, Sergei Panfiorov eta beste batzuk daude. 

Literatur kritikariek Z poesia gaizki idatzia eta erdipurdikoa dela eta gertaerak nahita desitxuratzen dituela diote. Ukrainako inbasioa Gerra Patriotiko Handiarekin (Errusian, horrela deitzen zaio Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerraren zatiari) parekatzen da eta Ukraina Hirugarren Reicharekin. Bakezaleekiko, Europarekiko eta AEBekiko gorrotoaren motiboak ere oso ohikoak dira. Z poeta askok arkaismoak eta jargoi militarra erabiltzen dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Ingelesez)** Bershidsky, Leonid. «An Invasion That Russian Poets Just Couldn't Take» *Bloomberg* 2023-02-16  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2023-03-07) (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
2. 1 2 3 4 5 6 7   **(Errusieraz)** «Из чего сделана Z-поэзия» *Холод* 2023-07-08  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2023-11-13) (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
3. 1 2 3   **(Errusieraz)** «Разбираем творчество Z-поэтов — тех самых, которые воспевают войну России против Украины. И надо признать: их стихи — это не всегда кринж и графомания» *Meduza* 2022-11-18  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2023-03-10) (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
4. 1 2 3   **(Errusieraz)** Бешлей, Ольга; Севрюгин, Игорь. «"За версту несет пошлостью и ложью". Читаем сборник российской Z-поэзии от "Госуслуг" с филологом Олегом Лекмановым» *Настоящее Время* 2023-06-04 (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).

Kanpo estekak
-------------
**Conchita Bustinduy** (Berritua, Bizkaia, 2017ko abenduaren 2a) erraketista profesionala izan zen, besteak beste Mexikon jokatu zuen eta bertan ezagutu zuen bere senarra izango zena.

Biografia
---------

Berriatuan jaio bazen ere Markina-Xemeinen kokatu zen, Mexikon biek ala biek jokatzen ari zirela ezagutu zuen Fermín Muguerza pluntistarekin ezkondu ondoren.

Aitzindariak
------------

Emakume kirolari antzindariak izan ziren erraketistak. Arrakastaz beteriko hiru edo lau hamarkada bizi izan zituzten. 1940ko eta 1950eko hamarkadak izan ziren erraketisten urrezko aroa. Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen.

Aitortzak
---------

* 2024an Markina-Xemeingo herriak erraldoi eskaini zion Conchitari. Mari Eli Ituarte kultura zinegotziak azaldu zuenez:

> *Argi genuen laugarren erraldoiak emakumezkoa izan behar zuela, eta nor hobea gurea bezalako herri batean erraketista bat baino.* 
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Artime, Mirari.  (2024-02-09). «'Conchita', la raquetista que amplía la gigante familia de Markina» *El Correo* (Noiz kontsultatua: 2024-02-11).

Kanpo estekak
-------------

* Apostanto por ellas
* Raketistak Lehen eta Orain dokumentala (Trailerra)
* Raketistak Lehen eta Orain erakusketa
**Kunstlinie Almere Flevoland** (**KAF** edo **De Kunstlinie**) Herbeheretako Almere hiriko antzoki eta erakusketa zentro bat da. Hasiera batean *Schouwburg Almere* izena zuen eduki zuen baina 2016an, berritze baten ondoren, *Kunstlinie Almere Flevoland* izena hartu zuen eta laburturik **Kunstlinie** izenaz ezagutzen da.

Eraikina
--------

SANAA arkitektura-bulegoko Kazuyo Sejima eta Ryue Nishizawa arkitekto japoniarrek diseinatu zuten eraikina eta 2007an Beatriz I,a erreginak ireki zuen. Eraikina Almere erdigunean dagoen. Antzokiak hiru areto ditu; areto handi bat 987 eserlekurekin, erdiko areto bat 331 eserlekurekin eta areto txiki bat 147 eserlekurekin. Erakusketa gune bat ere badago.

Diseinurako sinpletasun estilizatua aukeratu zen, zeinetan gardentasuna eta argia funtsezkoak izan ziren arkitetkoenbtzat. Kanpoko fatxada guztiak beiraz osatuta daude. Eraikinaren kokapenak argi asko eta Weerwater aintzira artifizialeko ikuspegiak eskaintzen ditu.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, neerlanderazko wikipediako «Kunstlinie Almere Flevoland» artikulutik itzulia izan da, 2022-03-02 data duen 61221415 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-03-02 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. ↑  KAF opent deuren van vernieuwde gebouw, Almere Vandaag, 15 september 2016.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2131209
* Commonscat Multimedia: Kunstlinie Almere Flevoland

---

 |

* Wd Datuak: Q2131209
* Commonscat Multimedia: Kunstlinie Almere Flevoland
**Cadillac Escalade** Cadillac estatubatuar enpresaren lur orotako ibilgailua da. SUVen merkatuan sartzearen lehen zatiketa handia izan zen. Escalade 1999an aurkeztu zuten, Alemaniako eta Japoniako lehiakideei erantzunez, 1998an Lincoln Navigator merkaturatu zutela kontuan hartuta. Escalade proiektua onartu eta hamar hilabetera hasi zen ekoizpenean. Escaladea Arlingtonen ekoiztu zuten, Texasen. "Escalade" hitzak ({{lang-eu|setio-eskailera) setioetako taktikari egiten dio erreferentzia, hau da, eskaileren edo setio-dorreen laguntzaz defentsa-hormak edo harresiak eskalatzeari.

Escaladea, jatorriz, GMC Yukon Denali 1999 modeloan oinarrituta egon zen, baina 2002an birdiseinatu zuten, bere itxura gainerako Cadillac gamarekin parekatzeko. Escaladearen ekoizpena 2001erako atzeratu zuten. Escalade ESV (Chevrolet Suburbanen oinarritua) eta bere aurreko bertsioak, Escalade EXT (Chevrolet Avalanchen oinarritua), Silaon (Mexiko) ekoiztu zituzten. 2007ko birdiseinua baino lehen, Escalade ESV Arlington-etik (Estatu Batuak) baino ez zetorren.

2015era arte, Cadillac eskuragarri zegoen herrialde guztietan zegoen eskuragarri Escalade. Escalade ESV bertsioa Estatu Batuetan, Kanadan, Mexikon, Errusian eta Ekialde Hurbilean dago eskuragarri. Cadillacen ibilgailurik handiena da, luxura eta bidaiarien garraiora bideratua. Aurretik Cadillac Commercial Chassis-ek okupatutako nitxo bat zen. Gainera, lur orotako ibilgailua da, sinaduraren gailurrean dagoena (bere intsignia-ontzia), eta azpitik XT6 du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Cadillac Escalade: la historia del gran SUV americano» *Autobild.es* 2015-12-23.

Kanpo estekak
-------------
*Artikulu hau militante abertzaleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bidarte (argipena)».*
**Filipe Bidart** (Baigorri, 1953ko apirilaren 10a), Ipar Euskal Herriko Iparretarrak (IK) talde armatuko sortzaile eta buruzagi ohia da.

Bizitza
-------

Filipe Bidart Baigorrin jaio zen, Jamattitt Bidarten seme. Apaizgaitegi batean ikasi zuen, baina ez zen ordenatzera iritsi. Iparretarrak erakundea sortu aurretik ikastola bateko irakasle izan zen. 1980an klandestinitatera pasa zen, sasira pasatzen zen lehen IK-ko militantea izanik.

1982an, Baigorrin, CRSeko (Segurtasun Konpainia Errepublikarrak) bi polizien hilketa egotzi zioten. Ekintza hau IK-k ez zuen bere gain hartu, Batallon Vasco Españolek bai ordea. 1987an Biscarrossen jendarme baten hilketa ere egotzi zioten.

Bidart 1988ko otsailean atxilotu zuten Bokalen, IK-ko militante zen Ttotte Etxebesterekin eta beste hiru militantekin batera. Azken hau elbarri geratu zen atxiloketa aurretik poliziarekin izaniko tiroketan. Isolamenduan egon zen 25 hilabetez Parisko La Santé espetxean. 1992an, Frantziako justiziak, biziarteko bi espetxe-zigorra ezarri zizkion hiru hilketa horiengatik. 2000. urtean 20 urteko espetxealdira zigortu zuten, 1983ko abuztuaren 7ko Landetako Leon (Léon) herriko kanpaleku batean izandako tiroketarengatik. Tiroketaren ondorioz, jendarme bat hil, beste bat arinki zauritu eta IK-ko militante zen Jean Louis Larre "Popo" desagertu zen. Oraindik ere ez dago Poporen arrastorik.

Ia 19 urtez egon zen Clairvaux-ko segurtasun handiko kartzelan preso. 2007ko otsailaren 1ean Parisko Apelazio Auzitegiak baldintzapeko askatasuna baimendu ondoren, kaleratzearen aurkako kasazio-helegitea jarri zuen Ministerio Publikoak. 2007ko Otsailaren 14an espetxetik irten zen, nahiz eta Frantziako legediaren arabera bi urte lehenago onartu behar zioten baldintzapeko askatasuna.

Baldintzapean aske izan arren, 2014. urtera arte ezin izan zen Euskal Herrian sartu. Apelazio Gorteak ezarritako baldintzapeko askatasunaren erregimenaren arabera Beziers hirian (Montpellierretik gertu) lan eta bizitzera behartu zuen, egiten zuen lanarekin biktimei kalteak ordainduz.

Kartzelatik irten ostetik, Abertzaleen Batasuna alderdi independentistako kidea da.

Kanpo Loturak
-------------

* Filipe Bidartekin elkarrizketa bideoan (2009ko azaroan)
* Filipe Bidartekin elkarrizketa Argia astekarian (2009ko azaroan)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Leongo tiroketaren auzia edo lau militanteen ohorea, Argia, 2000ko martxoaren 26a

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2723033
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 71148995771859750909
* Literaturaren Zubitegia: 848
* LCCN: n89633839
* SUDOC: 092119697
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 26002
* Lur: 01005/eu\_b\_3131/b3131

 |

* Wd Datuak: Q2723033
**Luis Angel Bollo** (Donostia, 1971) gipuzkoar sukaldaria da.

Sukaldaritza Goi Eskolan egin zituen lehenengo Sukaldaritza ikasketak. Ondoren, Luis Irizar, Koldo Royo, Martin Berasategi eta Hilario Arbelaitzekin aritu zen. 1993an Mexikora joan eta bertako hiriburuan lanean aritu zen bi urtez, euskal sukaldaritza tradizionala lantzen zuen *Puerto Chico* jatetxean. Geroago, beste hainbat lankiderekin batera, "Meigas" izeneko jatetxea ireki zuen Manhattanen. Oso denbora gutxian izugarrizko arrakasta izan zuen, eta *New York Press* agerkariak 2000. urteko New Yorkeko sukaldaririk onena izendatu zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262651
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 51802
* Lur: 01116/eu\_b\_4243/b4243

 |

* Wd Datuak: Q12262651
*Pholiota alnicola*

Sinonimoa: *Pholiota apicea*

Toxikoa edo pozoitsua izan gabe, oso kalitate kaskarreko haragia du. Duela urte batzuk, Gaztela eta Leongo toki batzuetan, haragi eta arrainen hornigai gisa kontsumitzen zen. Kapelak ongailu gisa erabiltzen ziren, lehortu eta xehatu ondoren.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 8 cm arteko diametrokoa, ganbiletik laura, titi kamuts batekin. Kapelaren azala bereizgarria, higrofanoa, arre-lehoi kolorekoa, argiagoa ertzetara eta horitu egiten da edo isla berdexkak izaten ditu.

**Orriak:** Herdoil kolorekoak ertz argiagoarekin.

**Hanka:** Luzea, 15 cm arteko luzerakoa, horixka kolorekoa, baina laster arre-gorrixka koloreko fibrilaz estalia.

**Haragia:** Urria, usain fungiko atseginekoa eta zapore gozokoa.

**Etimologia:** *Pholiota* terminoak, belarri ezkatatsua, kapela ezkatatsua esan nahi du. *Alnicola* epitetoa latinetik dator, haltza esan nahi duen "alnus" hitzetik. Bere habitat gustukoenagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Pholiota flavida* delakoarekin nahas daiteke, honek hori biziko kolorea du eta koniferoen egurretan irteten du.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Hostozabalen (haltza, sahatsa, urkia …) motzondoetan eta usteltzen ari diren egurretan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 258 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 97 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
**Polina Denisovna Osipenko** (errusieraz: Полина Денисовна Осипенко, ukrainiaraz: Поліна Денисівна Осипенко; 1907ko urriaren 8a - 1939ko maiatzaren 11) Sobietar Batasuneko pilotu militarra izan zen. Valentina Grizodubova eta Marina Raskovarekin batera, 1938ko irailaren 24tik 25era bitartean, geldialdirik gabeko hegaldia egin zuen Mosku eta Ojotsk Itsasoaren artean. Hala, emakumeek tripulatutako eskalarik gabeko hegaldietarako distantzia errekorra ezarri zuen.

Lehen urteak
------------

Polina Dudnik izenez jaio zen Osipenko 1907an Novospasovkan, Yekaterinoslav (gaur egun Ukrainako Zaporizhia Oblast). Ukrainako nekazari familia bateko bederatzigarren alaba zen. Etxalde kolektibo batean lan egin zuen, 1930ean hegaldi-eskolara joan zen arte. 1930 eta 1933 bitartean, Osipenko Kazango Hegaldi Eskolan trebatu zen.

  

.

Hegazkinlari ibllbidea
----------------------

Hegaldi-eskolan graduatu ondoren, ofizial militar bihurtu zen, ehizaldi bat eginez. 1937an, munduko hiru errekor altitude ezarri zituen. 1937ko urrian, Osipenkok eta Raskovak tripulaziodun hegaldi-distantziaren errekorra ezarri zuten, Moskutik Aktobera (1.444,722 kilometro (897,709 milia), eta 1938ko uztailean, Osipenkok, Vera Lomakok eta Raskovak errekor berri bat ezarri zuten Ángel Opoletik Arciberev-en.

  

Irailaren 24an, Grizodubovak, Osipenkok eta Raskovak Moskutik Amur ibaiaren Komsomolskera Tupolev ANT-37 batean geldialdirik gabeko hegaldia izango zela uste zena hasi zuten. Hala ere, baldintza klimatikoak txarrak zirenez, ezin izan zuten Komsomolskeko abiazio-eremua aurkitu, eta Ojotsk itsasoaren ertzera iritsi ziren erregairik gabe.Grizodubovak, hegazkinaren buru zen pilotuak, basoan lur hartzea erabaki zuen. Raskovak hegazkinetik paraxutean salto egiteko agindua jaso zuen, bere larrialdi-taldea ahaztuta; hegazkinaren hondakinak erreskate-taldeek aurkitu zituzten lurreratu eta zortzi egunera; Raskovak basoan zehar aurkitu zuen hegazkinerako bidea, istripua izan eta hamar egunera, erreskate taldeak zain zeudela. Grizodubova eta Osipenko hegazkinean egon ziren lurreratzean, eta bizirik atera ziren. Hegaldiko distantziaren emakumezkoen errekorra ezarri zuten eta Sobietar Batasuneko Heroi titulua jaso zuten 1938ko azaroaren 2an, Bigarren Mundu Gerra baino lehen titulua jaso zuten emakume bakarrak bihurtuz.

. Osipenko 1939an hil zen Anatoli Serovekin, ohiko hegaldi batean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *A historic flight.*  Voice of Russia 13 de diciembre de 2005.Enlace irrecuperable
2. 1 2   «Осипенко Полина Денисовна» *www.warheroes.ru*.
3. ↑    *ru:Осипенко Полина Денисовна.*  "Герои Страны".
4. ↑   Дрягина, И.. *Некоторые заметки о роли женщин в развитии авиации.*  Военная Литература.

Kanpo estekak
-------------
**Stockholmgo Behatokia** (suedieraz: *Stockholms observatorium*) XVIII. mendean Suediako hiriburu den Stockholmen sortutako astronomia instituzio bat da. Gaur egun Stockholmgo Unibertsitatearen zati da. Oraindik bi behatoki historiko mantentzen ditu Stockholm inguruan.

Historia
--------

Lehen behatokia Suediako Zientzien Errege Akademiak sortu zuen Per Elvius idazkariaren ekimenez. Eraikuntza 1748an hasi zen Carl Hårleman arkitektoaren diseinuen arabera, eta 1753an amaitu zen. Behatokiko lehen zuzendaria Pehr Wilhelm Wargentin izan zen. Honen ondorengo zuzendarien artean, Hugo Gylden eta Bertil Lindbad daude.

XVIII. mendeko behatokiak, gaur egun museo bezala funtzionatzen du. Behatoki berri bat eraiki zen Saltsjöbadenen, Stockholmen kanpoaldean eta 1931n amaitua (lan honen arkitektoa Axel Anderberg izan zen. Hala ere, egungo behaketa gehienak ia soilik Suediatik kanpora eta ekuatoretik gertuago dauden behatokietan egiten dira.

Behaketa areto zaharra, XIX. mendean goialdeko kupula eraiki zen arte erabili zena.
Institutua Akademiatik Unibertsitatera eraman zen 1973an eta gaur egun Stockholmeko erdialdearen kanpoaldean dago.

Hjalmar Branting gazteak, ondoren sufragio unibertsal bidez hautatua izan zen lehen Lehen Ministroa izango zena, matematikari laguntzaile bezala lan egin zuen Stockholmgo behatokian 1879tik 1880 arte eta 1882tik 1883 arte

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q681497
* Commonscat Multimedia: Stockholms gamla observatorium

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbr/21300000023821

 |

* Wd Datuak: Q681497
* Commonscat Multimedia: Stockholms gamla observatorium
**Mari Carmen Montoya Azkuna** (Zornotza, Bizkaia, 1926 - *Ibidem,* 2024ko urtarrilaren 8a) emakume aitzindaria izan zen, farmazialaria ogibidez eta herriko hainbat elkartetako partaide aktiboa.

Ibilbidea
---------

### Farmazialari

1940ko hamarkadaren amaieran ikasketak egin zituen Santiago de Compostelan (Galizia) eta hango komentu batean bizi izan zen. Bera zen Galiziatik kanpokoa zen pertsona bakarra komentuan. Xakea gustatzen zitzaion moja bat zegoen eta harekin jokatzen zuen. Mari Carmenen esanetan:

> *Bakardadeari aurre egiteko modua izan zen. Nire aitari ere gustatzen zitzaion xakea, eta jokatzen zuen, baina batez ere Galiziako urte haietan zaletu nintzen xakera, eta harrezkero mantendu egin dut.*
> 
> 

Ikasketak amaitu ondoren jaioterrian kudeatu zuen *Montoya* izeneko bere farmazia urte luzez, harik eta erretiroa hartu zuen arte.

### Xake taldea

Zornotza xake taldeko lehendakaria izan zen 40 urtez eta bere ezagutza familiari helarazi zion, non bilobetako bat Bizkaiko txapeldun izatera iritsi zen.Bere ekimenari eta lanari esker, belaunaldi askotako gazteek xakean aritzeko aukera izan dute Zornotzan.Azken aldian, klubeko ohorezko presidentea izan zen. Montoyaren biloba den Jon Asel Goiriak ordezkatu zuen Mari Carmen klubeko presidentetzan.

### Pregoilari eta txupinlari

2015ean Zornotzako jaietako txupinazioa jaurtitzeko eta pregoia irakurtzeko ohorea izan zuen Zornotza Xake Taldearen izenean.

### Bestelakoak

Montoya emakume aktiboa eta oso parte-hartzailea izan zen Zornotzan. Boluntarioa zen Caritasen eta alargunen elkartean, eta hitzaldiak ematen zituen emakumeen kolektibo batean.

Ez zen oso jaizale bere esanetan, Beethoven zalea gehiago. Opera eta kontzertuak  asko gustatzen zitzaizkion. Maiz joaten zen Euskalduna jauregira bere semearekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Amorebieta despide a Mari Carmen Montoya, presidenta del Club Ajedrez Zornotza | dotb Durangaldeko Telebista» *dotb.eus* 2024-01-08 (Noiz kontsultatua: 2024-01-09).
2. ↑   Hilero.  (2024-01-09). *Fallece Mari Carmen Montoya | www.amorebieta.com.*  (Noiz kontsultatua: 2024-01-09).
3. 1 2   ZORNOTZAN.  (2024-01-09). «Fallece a los 98 años Mari Carmen Montoya, presidenta del club de ajedrez Zornotza» *durangon.com* (Noiz kontsultatua: 2024-01-09).
4. 1 2    «Mari Carmen Montoya hil da, 40 bat urtez Zornotzako Xake Klubeko presidente izandakoa - Zornotza» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2024-01-09).
5. 1 2    «Mari Carmen Montoya: "Urtebeterako kargua izango zuela uste nuen, eta 34 urte daramatzat presidente" - Zornotza» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2024-01-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q124219311

 |

* Wd Datuak: Q124219311
**Alderdi Quebectarra** (frantsesez *Parti Québécois [PQ]*) Kanadako Quebec probintziaren subirautza nazionalaren alde dagoen alderdi politiko bat da. Alderdi honek usadioz langile mugimenduaren babesa izan ohi du. Halere, beste alderdi sozialdemokratek ez bezala, berez Alderdi Quebecarrak ez du alderdi mugimenduaren lotura formalik. Alderdi Quebectar edo PQko kide eta jarraitzaileei *Pekistak* (frantsesez *Péquistes*) deitu ohi zaie.

1968an René Lévesque politikariaren Mouvement souveraineté-association eta Ralliement national alderdien arteko elkarketatik sortu zen.

Alderdi Quebectarra izan zen Quebeceko autodeterminazio erreferendumaren bultzatzaile nagusia, 1980an. Galdeketa horretan Kanada batuaren aldekoek irabazi zuten, botoen %60arekin. Alderdiak ez zuen amore eman eta 1995ean bigarren erreferendum bat lortu zuen, unionistek ere irabazita baina ozta-ozta (botoen %50,40).

Bere historiako emaitzarik onena 1981ean lortu zuen, 1.773.237 botoekin (%49,26). 2014an, aldiz, inoizko emaitzarik kaxkarrena eskuratu zuen, 1.074.120 botoekin (%25,38).

Quebeceko independentzia defendatu arren, XXI. mendeko hasierako urteetan alderdiak -bere hauteskunde-emaitza txarrak behartuta, nonbait- bere diskurtso independentista bigundu du. 2016an aukeratutako buruzagiak, Jean-François Lisée-k, garrantzi handiagoa eman zion Quebeceko Gobernua berreskuratzeari eta Quebeceko identitate nazionala garatzeari, independentziari baino

Buruzagiak
----------

| Alderdiko buruzagia | Alderdiko buruzagitza | Quebeceko lehen ministroa |
| --- | --- | --- |
| René Lévesque | 1968–1985 | 1976–1985 |
| Pierre-Marc Johnson | 1985–1987 | 1985 |
| *Guy Chevrette* | 1987–1988 | Ez zen inoiz izan |
| Jacques Parizeau | 1988–1996 | 1994–1996 |
| Lucien Bouchard | 1996–2001 | 1996–2001 |
| Bernard Landry | 2001–2005 | 2001–2003 |
| *Louise Harel* | 2005 | Ez zen inoiz izan |
| André Boisclair | 2005–2007 | Ez zen inoiz izan |
| *François Gendron* | 2007 | Ez zen inoiz izan |
| Pauline Marois | 2007–gaur egun | 2012-gaur egun |

Hauteskunde emaitzak
--------------------

PQ alderdiaren hautesnkunde emaitzen bilakaera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   El nou líder del PQ, partidari d'ajornar un eventual referèndum d'independència fins a després de 2022 (katalanez)

Kanpo estekak
-------------

* Parti Québécois alderdiaren webgunea **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q950356
* Commonscat Multimedia: Parti Québécois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151188225
* ISNI: 0000000106724876
* GND: 5080235-5
* LCCN: n81035173
* SUDOC: 028501144
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q950356
* Commonscat Multimedia: Parti Québécois
Lur Jareak barrutia osatzen duten udalerrien mapa
**Lur Jareak** (gaztelaniaz: *Tierras Esparsas*) XVI. mendetik aurrera Gaztelako Koroaren azpian zeuden Arabako hainbat lurrei eman zitzaien izena da. Lur Jareak ziren Gasteiz eta hogei Erdi Aroko herriak ez ziren lur guztiak. XVIII. mendetik aurrera Gasteizko kuadrilla kenduta Arabako beste lurralde guztiak izendatzeko erabiltzen zen.

1987tik aurrear "Lur Jareak" izena Arabako Biltzar Nagusietako hiru hauteskunde-barrutietako baten izena da. Hautaketa kudarillaka antolatu beharrean beste eredu bat jarraitzen du: Gasteizko kuadrilla, Aiaraldea eta Lur Jareak. Bertan biltzen dira Zuia-Gorbeialdea, Aguraingo kuadrilla, Añanako kuadrilla, Arabako mendialdea eta Arabako Errioxako kuadrilla. 2003. urterarte 6 biltzarkide hautatzen zituzten. 2007ko hauteskundeen ostean 51 biltzarkideetatik 7 hautatzen dituzte.

Hauteskunde emaitzak
--------------------

* 2015eko foru hauteskundeak:
	+ EAJ: 3
	+ EH Bildu: 2
	+ PP: 1
	+ Podemos-Ahal Dugu: 1

  

* 2011ko foru hauteskundeak:
	+ EAJ: 2
	+ Bildu: 2
	+ PP: 2
	+ PSE-EE: 1

  

* 2007ko foru hauteskundeak:
	+ EAJ: 3
	+ PP: 2
	+ Eusko Abertzale Ekintza: 1
	+ PSE-EE: 1

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5673560

 |

* Wd Datuak: Q5673560
**Hafsa bint Umar** (arabieraz: حفصة بنت عم‎; j. 605 -. 665/666) Umar ibn al-Jattaben alaba eta Mahoma profetaren emaztea izan zen. "Fededunen Ama" izengoitia dauka. Uthmanekk Hafsaren kopia erabili zuen Korana estandarizatzeko.

Bizitza
-------

Khunais ibn Hudhaifarekin ezkondu zen, baina 19 urterekin alargundu zen, eta islamiar tradizioaren arabera, bere aitak ezkontza proposatu zien Abu Bakr as-Siddiq eta Uthman ibn Affani. Biek uko egin zioten ezkontzeari. Bere aita, Umar, Mahomari kexatu zitzaion bi kideren portaerarengatik eta Mahomak erantzun zion: "Hafsa ezkonduko da Abu baino hobea den gizon batekin eta Uthman Hafsa baino hobea den emakume batekin".

Mahoma berarekin ezkondu zen 624an, Hafsak 19 urte zituela. Mahomak Umarrekin loturak estutu zituen, orain bere aitaginarreba baitzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Chopra, Deepak.  (2011-09-21). *Mahoma: La historia del último profeta.*  SUMA ISBN 978-84-8365-267-1. (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Puebla, Vicente Ortiz De La.  (2005-04-06). *EL CORAN O BIBLIA MAHOMETANA.*  Editorial MAXTOR ISBN 978-84-9761-184-8. (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
**Club de Fútbol Extremadura** futbol talde extremaduratarra izan zen, 1924an Almendralejo hirian sortu eta 2010ean desegindakoa. Espainiako lehen mailan jokatu zuen bi urtez.

Historia
--------

1924 urtean sotu zen baina 1952 arte ez zen hirugarren mailara igo. 1954 eta 1961 artean bigarren mailan jokatu zuen, baina ordutik aurrera hirugarren mailan eta erregional mailatan ibili zen. 1990 urtean bigarren B mailara igo zen eta 1994an bigarren mailara.

1995-96an bosgarren egin zuen, baina aurretik gelditu zen Real madrid B-k igo ezin zuenez play-offetan sartu zen eta Lehen Mailara igotzea lortuz zuen. Josu Ortuondo entrenatzailearekin egin zuen debuta eta lehenengo zazpi partidak galdu arren eta lehenengo itzulian partida bakarra irabazi arren bigarren itzuli ona egin zuen, hala ere 19. gelditu zen 22 taldetatik eta maila galdu zuen. salbaziotik puntu bakarrera gelditu zen. 1997-98 denboraldian Rafa Benítez entrenatzaile zuela bigarren egin eta Lehen Mailara igo zen, oraingoan ere urte bakarrerako. Hurrengo urterako Josu Ortuondo fitxatu zuen eta hirugarrenez itzultzeko egon zen baina ez zuen lortu. 2002an bigarren B mailara jeitsi zen eta diru arazoen erruz 2007an erregional mailara jeitsiarazia izan ondoren 2010an taldea desegin zen. Extremadura Unión Deportiva sortu zen honen lekuan eta gaur egun hirugarren mailan jokatzen du.

Datuak
------

2010 arte:

* **Denboraldiak 1. mailan**: 2
* **Denboraldiak 2. mailan**: 13
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 9
* **Denboraldiak 3. mailan**: 26
* **Ligako posturik onena**: 17.a Lehen mailan (1998-99)

Irabazitako txapelketak
-----------------------

* **Espainiako futbol ligako lehen maila: 0**

hamazazpigarrena 1998-99an.

* **Espainiako futbol ligako bigarren maila: 0**

bigarren 1997-98an.

* **Espainiako futbol ligako bigarren B maila: 1**

1993-94.

Ikus, gainera
-------------

* Extremadura Unión Deportiva

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Extremadura U.D.-ren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q732742

 |

* Wd Datuak: Q732742
Morkaiko gailurra Indalecio Ojangurenek egindako argazki batean.
**Morkaiko** Gipuzkoako Elgoibar herriko media da. 533 metro ditu eta Kalamua mendilerroan dago.

Kokapena
--------

Elgoibarren iparraldeko hegian dago. Morkaiko San Migel auzo gainean dago.

Erdi Aroa
---------

XIV. mendean, ahaide nagusien borroka bat gertatu zen inguru hauetan: oinaztarren eta ganboatarren arteko batailetako bat.

Gurutzea
--------

Mendi honetan frankistek Carlos Borboi-Bi Siziliak eta Orleans Espainiako infantea omentzeko gurutzea altxatu zuten. Jaiotza bat ipini dute azken urteotan haren azpialdean. Inguru horretan hil zen Carlos Borboi-Bi Siziliak, Espainiako Gerra Zibilean. Carlos Borboi Juan Carlos I.a Espainiakoaren amaren anaia zen, beraz, Juan Carlosen osaba. Frankisten aldeko jarrera zuen eta Iruñeako Zulatzaileen Bigarren Konpainiaren komandantea izendatu zuten. Kalamua-Morkaiko inguruan tiro batek buruan jo zion 1936ko irailaren 27an, bertan hilik geldituz. Udalaren esanetan herrian ez dago monumentu horren jatorri frankistaren kontzientzia. Mendi honetan, bestetik, gerra garaiko lubakiak ikus daitezke oraindik. Haietan, errepublikazaleek gogor egin zieten aurre espainol faxistei.

Mendizale elkartea
------------------

Elgoibarko Mendizale Taldeak Morkaiko izena du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108523984

 |

* Wd Datuak: Q108523984


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Sara Oceja Salazar** (Durango, Bizkaia) arkitektua da eta 2023ko ekainaren 17tik Durangoko Udaleko 2. Alkateordea Euzko Alderdi Jeltzaletik.

Biografia
---------

### Lan esperientzia

Jarduneko goi-mailako arkitektoa da. Durangoko Udaleko zinegotzia 2003-2007 agintaldian; Hirigintza eta Ingurumen Batzordeko lehendakaria. Berdintasun Batzordeko lehendakaria. Berdintasunerako Udal Kontseiluko lehendakaria. 2023ko ekainetik Durangoko Udaleko 2.Alkateordea da. 

### Ikasketak

Goi-mailako arkitektura ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Donostiako Arkitekturako Goi Eskola Teknikoa, ETSASS. 

Hirigintzako goi-mailako ikastaroa. Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea. Lurralde eta Hiri Ikasketetarako Euskal Eskola, IVAP- LHIEE

Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialeko kidea, EHAEO (Bizkaiko Ordezkaritza)

Euskera: C1 (Gaitasun Maila). Bilboko Hizkuntza Eskola Ofizialean lortutako titulua

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Sara Oceja Salazar.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123588167

 |

* Wd Datuak: Q123588167