recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Raimundo Güell Borboikoa, *Luzaideko markesa.***Luzaideko markesgoa** titulua Isabel II.a espainiar erreginak sortu zuen 1867 urtean **Raimundo Güell Borboikoa**ren alde. Hau bere aldetik, José Lorenzo Buenaventura Güell y Renté jatorri katalaneko kazetari kubatarra eta Josefina Fernanda Borboikoaren semea zen. Carlos IV.aren biloba eta Francisco de Paula Borboikoaren alaba Josefina Fernanda, Frantzisko Asisko Borboikoaren (Isabel II.aren senarra) arreba zen, beraz, erreginaren koinatua.

Infanta eta kazetari kubatarraren arteko ezkontza morganatiko eta ezkutukoa ez zuten begi onez ikusi espainiar gortean eta hori dela kausa Espainiatik alde egin behar izan zuen bikoteak. Pariserako bidean, haurdun zegoen Josefina Fernanda Luzaiden erditu zen, eta era horretan Agirreneako Bentan sortu zen aipatu Raimundo Güell.

Handik urte batzuetara Josefina eta Jose Lorenzo banatu egin ziren, eta Isabel II.a erreginak, Josefina Fernanda nolabait barkatu eta bere ohorea eta posizio soziala itzuli nahi izan zizkion, eta horregatik sortu zuen, hain zuzen ere, Luzaideko markesgoa propio herri horretan jaiotako bere semearendako.

1907tik, Raimundo Güell Boiboikoaren heriotzaz geroztik titulua jaberik gabe dago. Beraz, bera izan da Luzaideko markes bakarra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Hori dio Juan Garmendia Larrañagak *La "eskalapineilia"de Valcarlos* artikuluan, 2. orrialdean.
2. ↑  Jose Apezarena : Luis Alfonso de borbon (Biografias Y Memorias). Plaza & Janés. 2007. 462. orrialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6001162

 |

* Wd Datuak: Q6001162
**Luis Ezeiza eskola** Eskoriatzan dagoen lehen hezkuntzako bi eskoletako bat da.

Eraikuntza
----------

Luis Ezeiza eskolaren eraikuntza, Luis Ezeizak bultzatu zuen, alkate izan zen garaian, 1965 eta 1966 bitartean, baina ez zen 1970 arte eraikitzen amaitu.

Eraikinak
---------

Luis Ezeiza ikastetxea, Eskoriatzan, bi eraikinek osatzen dute, elkarren arteko distantzia, 20 metrokoa delarik. Gainera, eraikin nagusiak parean duen Udal pilotalekua, Heziketa fisikoko eskoletarako ere erabiltzen da. Eskoriatzako bi eraikin hauetaz gain, Gatzagan ere badu beste bat, Haur hezkuntzakoa, 2000tik. Udal liburutegia ere erabiltzen da.

Heziketa sistema
----------------

1970 eta 1995 bitartean, O.H.O.ko hezkuntza eman zen. Azken urte horretan, heziketa sistemaren aldaketa zela eta, Haur hezkuntza eta lehen hezkuntzako ikasketak ematen hasi zelarik.

Bertan, D eredua eskaintzen da.

Kanpo estekak
-------------

* Luis Ezeiza ikastetxea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262671

 |

* Wd Datuak: Q12262671
**Ideko** Elgoibarren dagoen makina erremintan espezializatutako I+G zentroa da, Danobat eta Mondragón Corporación Cooperativaren baitan. Bezeroen berrikuntza teknologikoak bultzatzea du helburu, euren lehiakortasuna hobetuz. Bere jarduna lankidetzan, partaidetzan, gizarte erantzukizunean, berrikuntzan eta talde lanean oinarritzen duen giza taldea da.

Kooperatiba moduan 2004an sortu zen. Izendatze berri honekin batera gertaera garrantzitsu hauek daude; teknologia osoko oinarrian duen enpresaren osaketa, Turkiako CIRPen Batzar Nagusian partehartzea edo DOIKI eta LAITZ kide moduan sartzea. Halaber, Mondragón Goi Eskola Politeknikoak Kooperatiban parte hartzea onartu zuen. Geroari begira, eraikin berri bat jasotzea aurreikusten da, beste teknologiez gain hauek sustatuko dira: ingeniaria birtuala, makinak eta osagaiak eta transformazio prozesuak. 59 lankide eta 22 bekadun ditu eta 2004an 137 proiektu gauzatu zituen eta 4,8 milioi euro fakturatu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-04-16

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492035

 |

* Wd Datuak: Q20492035
**Cleburne konderria** (ingelesez: *Cleburne County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Heber Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 25.970 biztanle zituen, Cleburne kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cleburne konderriak 1.533,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 99,02 ura dira. Beste 1.434,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 25.970 pertsonetatik 25.411 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 517 dira. 67 beltzak edo afroamerikarrak. 126 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 304 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61039
* Commonscat Multimedia: Cleburne County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158293022
* LCCN: n82014138
* **Lekuak**
* OSM: 1826582
* TGN: 2000116

 |

* Wd Datuak: Q61039
* Commonscat Multimedia: Cleburne County, Arkansas
**Cochise**, apatxe izenez **Shi-Kha-She** (c. 1805-1874ko ekainaren 9a) txirikahua apatxeen buruzagia izan zen. Mexiko, Mexiko Berria eta Arizonaren arteko lurraldean jaio zen.

1850etik apatxe txirikahuak bakean bizi ziren. 1861ean apatxe talde batek kolono zuri baten ganadua ostu eta bere 12 urteko semea bahitu omen zuen. Lurralde hartan 4 hilabete besterik ez zeramatzan 25 urtetako Bascom teniente zaildu gabeak gertakari horren errudun gisa Cochise jo zuen. Honela bada, Cochise atxilotzen saiatu zen, baina honek ihes egin zion. Cochise bere aitaginarreba zen Mangas Coloradas buruzagiaren taldean babestu zen.

1861ean Cochisek Ipar Amerikan matxinada bat antolatu eta ondorioz Apatxe Gerrak hasi ziren. Gerra zibilaren garaian apatxeen esku geratu ziren Arizonako lur asko. 1862. urtean, hala ere, apatxeen aurkako espedizio bat antolatu zuten Kalifornian, mendebaleko eta ekialdeko estatuen arteko bideak eta harremanak berriro ezartzeko xedean. Bitartean, apatxe guztien buruzagi nagusi bihurtu zen Cochise eta, berrehun jarraitzailerekin batera, hamar urtez eutsi zion zurien aurkako borrokari. 1871n zenbait apatxeren laguntza jaso zuen Crook jeneralaren aurrean errenditu zen Cochise, baina ez zuen onartu bere kideak Mexiko Berriko erreserba batera eraman zitzaten eta 1872ko udaberrian handik alde egin eta txirikahuen erreserban agertu zen urte bereko udan.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Cochise*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q439152
* Commonscat Multimedia: Cochise

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 8631491
* ISNI: 0000 0000 7859 3126
* GND: 11903056X
* LCCN: n50038448
* NARA: 10581112
* SUDOC: 033410097
* AAT: 300016923
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q439152
* Commonscat Multimedia: Cochise
Uhartearen kokapena (urdinez) Japonia hegoaldeko mapan.
Uharteak gaur egun duen itxura.
**Hashima uhartea** (japonieraz: 端島), askotan "Gunkanjima" ere deitua (japonieraz: 軍艦島), Japoniako Nagasaki prefektura osatzen duten 505 uharteetako bat da.

Kokapena
--------

Uhartea Nagasakiko portutik 20 kilometrora dago. Nahiz eta gaur egun uhartean ez den inor bizi, 1887tik 1974ra bitartean, milaka pertsona bizi izan ziren bertan.

1890ean Mitsubishik uhartea erosi eta bertan aurkitutako ikatza ustiatzen hasi zen, uhartera joandako milaka langilei esker. Ondorengo 84 urteetan zehar, enpresak, uharteko eraikin guztiak altxatu zituen, eta ikatza atera zuten etengabe.

1974ean, ikatza meategitik ateratzea errentagarria ez zela eta, itxi egin zuten, eta uhartea hutsik geratu zen.

Demografia
----------

Gorengo puntuan XX. mendearen erdialdean, uharteak munduan egondako dentsitaterik handieneko uharte izan zen.

1959an, uhartearen dentsitatea 835 pertsona hektareako zen, etxebizitzak zeuden gunea bakarrik kontuan hartuta dentsitatea 1.391 pertsona hektareara igotzen zen.

Ikus, gainera
-------------

* Kowloongo harresi hiria

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Uhartearen argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q285468
* Commonscat Multimedia: Hashima (Nagasaki)

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00995738
* SUDOC: 176411534
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1484-018

 |

* Wd Datuak: Q285468
* Commonscat Multimedia: Hashima (Nagasaki)

32°37′40″N 129°44′18″E﻿ / ﻿32.62778°N 129.73833°E﻿ / 32.62778; 129.73833
**Howell konderria** (ingelesez: *Howell County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua West Plains da. 2010eko zentsuaren arabera 40.400 biztanle zituen, Howell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Howell konderriak 2.404,48 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,91 ura dira. Beste 2.401,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 40.400 pertsonetatik 39.196 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 697 dira. 154 beltzak edo afroamerikarrak. 249 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 195 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 578 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484607
* Commonscat Multimedia: Howell County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126682552
* LCCN: n81119178
* **Lekuak**
* OSM: 1180506
* TGN: 2001206

 |

* Wd Datuak: Q484607
* Commonscat Multimedia: Howell County, Missouri
**Cochise konderria** (ingelesez: *Cochise County*) Arizonako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bisbee da. 2010eko zentsuaren arabera 131.346 biztanle zituen, Cochise kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cochise konderriak 16.106,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 137,03 ura dira. Beste 15.969,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 131.346 pertsonetatik 119.348 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 42.543 dira. 4.936 beltzak edo afroamerikarrak. 989 amerikar natiboak ziren eta 379 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.410 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 223 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.061 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q58774
* Commonscat Multimedia: Cochise County, Arizona

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136035066
* ISNI: 0000 0004 0646 0411
* GND: 4419379-8
* NARA: 10038591
* **Lekuak**
* OSM: 1832184
* TGN: 2000091

 |

* Wd Datuak: Q58774
* Commonscat Multimedia: Cochise County, Arizona
***Les Temps modernes*** Frantziako aldizkari politiko, literario eta filosofiko ospetsua da. 1945an sortua, sortzaileak Jean-Paul Sartre eta Simone de Beauvoir izan ziren. Beste argitaletxe artean Gallimardek plazaratu zuen gehien bat.

Historia
--------

Jean-Paul Sartrek eta Simone de Beauvoirrek sortua, 1940-1950 urteetan, aldizkaria ez zen Frantziako Alderdi Komunistatik oso urrun egon; jarrera "kortesiazko kritiketatik laguntasunera" ibiltzen zen. 1955etik aurrera, aldizkariak Aljeriako gerraren aurkako jarrera hartu zuen eta torturaren erabilera salatu zuen. Ondorioz, gobernuak bost aldiz bahituko zuen. Claude Lanzmann aldizkariaren hirugarren zuzendaria izan zen eta hil zenean, 2018ko uztailaren 5ean, abenduan, 700. zenbakia plazaratu zen eta Antoine Gallimardek aldizkariaren amaiera iragarri zuen. zen. Aldizkariaren erredaktore batzordeak ez zuen berria ondo hartu eta erabakiak polemika handi bat eragin zuen.

Zuzendariak
-----------

* 1945tik 1986ra: Simone de Beauvoir
* 1945tik 1980ra: Jean-Paul Sartre
* 1986tik 2018ra: Claude Lanzmann

Erredakzioa
-----------

Jatorrizko zuzendaritza batzordean intelektual hauek zeuden: Raymond Aron, Simone de Beauvoir, Michel Leiris, Maurice Merleau-Ponty, Albert Ollivier, Jean Paulhan eta Jean-Paul Sartre.

1962an, zuzendaritza batzordean izen hauek zeuden: Simone de Beauvoir, de Sartre, Jacques-Laurent Bost, André Gorz, Francis Jeanson, Claude Lanzmann, Bernard Pingaud, Jean-Bertrand Pontalis, Jean Pouillon.

1995ean, batzordean honako hauek ziren: Jean Bourgault, Joseph Cohen, Bernard Cuau, Michel Deguy, Jasmine Getz, Liliane Kandel, Jean Khalfa, Claude Lanzmann, Patrice Maniglier, Jean Pouillon, Robert Redeker, Marc Sagnol, Juliette Simont, Gérard Wormser, Raphael Zagury-Orly.

Argitaletxeak
-------------

Aldizkariaren historian argitaletxea ez da bera izan:

* Gallimard argitaletxea: 1945eko urriatik 1948ko abendua arte
* Julliard argitaletxea 1949ko urtarrilatik 1965eko iraila arte
* Presses d'aujourd'hui 1965eko urriatik 1985eko martxoa arte
* Gallimard argitaletxea 1985etik aurrea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pascale Goetschel eta Emmanuelle Loyer, *Histoire culturelle de la France, de la Belle époque à nos jours*, Cursus, Armand Colin, 2014, 4, edizio, 144 or.
2. ↑   Anne Mathieu, «Jean-Paul Sartre et la guerre d’Algérie», *Le Monde diplomatique*, 2004/11/1.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  « Revue Les Temps Modernes », gallimard.fr, 2015eko abuztuaren 2ko irakurketa

Ikus, gainera
-------------

* Existentzialismo

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Aldizkaria Gallimard argitaletxearen webgunean.
* **(Frantsesez)**:Plazaratutako zenbakiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1234182
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 0040-3075
* WorldCat
* VIAF: 2325151002103730280004
* BNF: 328767078 (data)
* GND: 4167428-5
* NLM: 101086549
* SUDOC: 053567730
* ZDB: 204266-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 7066

 |

* Wd Datuak: Q1234182
| **Hyvinkää** |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Hyvinkääko armarriaArmarria |

 |
| Berezko izena | Hyvinkään kaupunki |
| HerrialdeaEskualdeaAzpieskualdea |  FinlandiaNilandiako eskualdeaHelsinkiko azpieskualdea |
| Alkatea | Jyrki Mattila |
| Sorrera | 1917 |
| 

|  |
| --- |
| Hyvinkää Finlandiako mapan |

 |
| Koordenatuak | 60°37′50″N 24°51′35″E﻿ / ﻿60.63056°N 24.85972°E﻿ / 60.63056; 24.85972 |
| Azalera- Ur-azalera | 336,77 km²14,09 km² (%4,18) |
| BiztanleriaDentsitateaLehen hizkuntza- Finlandiera- Suediera- Besteak | 46.386 (2019.12.01)143,8 bizt/km²(2016)% 93,9 (ofiziala)% 0,8% 5,2 |
| Webgune ofiziala |

**Hyvinkää** (suedieraz: *Hyvinge*) Finlandiako hegoaldean dagoen hiri bat da. Finlandiako hiriburutik, Helsinkitik, 55 kilometrora dago. 2016an 46.600 biztanle zituen. Suedieraz hiriaren izena *Hyvinge* da. 1917an fundatu zen eta 2017an ehun urte bete zituen.

Lehen Hyvinkääko ekonomian jarduera garrantzitsuenak ehungintza eta tren-garraioa ziren. Gaur egun ere trenbidea dago. Gainera, igogailuak eta zerealezko elikagaiak fabrikatzen dira. Ehungintza fabrika zena orain udaletxea da.

Hiri barruan autobusez ibil daiteke eta hiriko kanpoaldera trenez joan daiteke. Bidegorriak ere badaude. Hyvinkääko aireportua jadanik ez dago martxan.

Sveitsinpuisto Hyvinkääko parke handi bat da. Han paseatzeko edo neguan eskiatzeko lekua dago. Parke ondoan igerilekua dago. Hyvinkään futbolean eta pesäpallon asko jokatzen dira. Hirian golfean jokatzeko bi leku daude.

Hyvinkää pertsona ospetsu batzuen jaioterria da; bertan jaio ziren, adibidez, Diandra Flores kantaria eta Anu Hälvä zinema zuzendari eta aktorea. Mika Waltari idazlea Hyvinkään bizi izan zen.

Hyvinkään umeek eskolan finlandieraz, suedieraz edo ingelesez ikas dezakete, lehen mailatik seigarrenera. Gero, finlandieraz ikasten dute edo beste hiri batera joaten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Pinta-alat kunnittain (Excel) 1.1.2019". *Maanmittauslaitos*. 2019.08.09
2. 1 2  "Ennakkoväkiluku sukupuolen mukaan alueittain, elokuu 2018". *Tilastokeskus*. 2019.12.01

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207753
* Commonscat Multimedia: Hyvinkää

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123800078
* GND: 4333228-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q207753
* Commonscat Multimedia: Hyvinkää
**Hyundai Rotem** Hego Koreako material mugikorren, defentsa produktuen eta fabrikako ekipamenduen fabrikatzailea da. Hyundai Motor Group konpainiaren filiala da. 2007ko abenduan, bere izena **Rotem**-etik egungora aldatu zuen, Hyundai taldeko kide izatea islatzeko.

Historia
--------

Konpainia 1999an sortu zen "Material gurpildunaren Koreako eraikitzailea" (KOROS Ingelesezko siglen arabera) gisa, Hego Koreako trenbide-materialaren hiru eraikuntza enpresa nagusien bat-egitearen ondorioz: Hanjin Heavy Industries, Doosan Heavy Industries & Construction eta Hyundai-ren trenbide-dibisioa. 2002ko urtarrilaren 1ean, konpainiak izena aldatu zuen **R**ailr**o**ading **T**echnology Syst**em** (Trenbide-sistema teknologikoak ingelesez) edo Rotem akronimoengatik.  2007ko abenduan bere egungo izena hartu zuen jabe berria islatzeko. Hyundai Rotem-ek gaur egun 3.800 langile ditu eta bere produktuak mundu osoko 29 herrialdetara esportatzen ditu.

Produktuak
----------

Bere proiektu aipagarrienen artean, Hego Koreako material gurpildun gehiena hornitzea dago, besteak beste, Korail-eko Korea Train Express abiadura handiko trena, unitate aniztun elektrikoak eta lokomotor elektrikoak. Nazioartean esportatzen diren produktuen artean Hong Kongeko metrorako material gurpilduna, Taiwango aldiriko trenak, Estatu Batuetako SEPTA Eskualdeko Trenbiderako, Indiako New Delhi Metrorako eta Kanadako Vancouver Metrorako material mugikorra dira, eta beste hainbat produktu.

Filipinetako Trenbide Nazionalak Hyundai Rotem-ekin bat egin du Luzon uhartean trenbideak berritzeko eta eraikitzeko, eskualdeko garraioa arintzeko  ; trenak entregatu dira eta gaur egun zerbitzuan daude.

2017ko azaroan, konpainiak Ukrainarekin eta Indiarekin kontratuak sinatu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Hyundai Rotem News: 현대로템㈜ ‘08년 해외수주 2조원 진입.*  4 de diciembre de 2007.
2. ↑   «HYUNDAI ROTEM» *www.hyundai-rotem.co.kr*.
3. ↑   Ronda, Rainier Allan. *Philippines invites Hyundai Rotem to put up manufacturing facilities.* .
4. ↑   UK, DVV Media. *Hyundai Rotem EMU maintenance contract extended.* .
5. ↑   «Hyundai Rotem logra nuevos pedidos en India» *world.kbs.co.kr*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q152517
* Commonscat Multimedia: Hyundai Rotem

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 222475949

 |

* Wd Datuak: Q152517
* Commonscat Multimedia: Hyundai Rotem
***Hobbita*** (ingelesez *The Hobbit, or There and Back Again*) J. R. R. Tolkienek idatzitako fantasiazko eleberria da. Bilbo Zorrozabal (edo Bilbo Baggins Igela argitaletxearen bertsioari jarraikiz) hobbit etxekoiaren abentura kontatzen da Smaug dragoiaren altxorraren zati bat eskuratzeko. Lehen aldiz 1937ko irailaren 21ean eman zen argitara, eta kritikariek harrera beroa eman zioten. Egun ere estimatua da, umeentzako liburu klasikoa bilakaturik. Euskaraz 2008an argitaratu zen, eta liburuak 2009ko Gasteiz saria irabazi zuen.

Istorioa
--------

|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

Bidaian Bilbo etxeko ingurune laño eta gozotik lurralde ilunagora eta arriskutsuagora joaten da, kapitulu gehienetan izaki edo izaki mota berri bat azalduta. Bilbok heldutasun, gaitasun eta jakinduria maila altuagoa lortzen du haren izaeraren alde abenturazale eta lotsagabea onartuz (Took aldea, alegia) eta haren adimena eta zentzua erabiliz.

Argitalpena
-----------

Liburuaren arrakasta zela eta, Tolkienen argitaletxeak ondokoa konta zezan eskatu zion. *Eraztunen Jauna* liburuak aurrera egin ahala, Tolkienek *Hobbita*ren kapitulu bat egokitu behar izan zuen. Aldaketa txiki baina esanguratsu horiek bigarren edizioan sartu ziren. Hurrengo argitalpenetan egindako aldaketak maila txikikoa dira, eta Tolkienen ikuspuntua fantasiazko mundu harekiko aldatu zela islatzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q74287
* Commonscat Multimedia: The Hobbit
* Wikiquote Aipu famatuak: Hobbita

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 309569545
* BNE: XX2035645
* BNF: 12545196g (data)
* GND: 4425920-7
* LCCN: n79102640
* Open Library: OL262758W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q74287
* Commonscat Multimedia: The Hobbit
* Wikiquote Aipu famatuak: Hobbita
**Chlorobium** generoa sufrearen bakterio berdeen multzoan dagoen genero bakteriarretako bat da, bakterio Gram negatiboz osatua dagoena. Bazilo itxura dute, ez dira mugikorrak eta fotosintesi bakteriarra egiten dute, SH2 izanik elektroien emailea eta CO2 karbono iturria:

 CO2 + SH2 + argia → (CH2O)n + 2S
Chlorobium berde kolorekoak dira, eta hortik bakterio horien goitizena (sufrearen bakterio berdeak). Fotosintesi bakteriarra anaerobioa denez, oxigenorik gabeko ur sakonetan bizi dira Chlorobium generoko bakterioak.

Beste sufrearen bakterio berdeen aldean, Chlorobiumek ez ditu gas-bakuolak. Sortzen duten sufre elementala (S) ez dute zelula barruan pilatzen; kanpora botatzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:534-535 orr. ISBN: 978-84-9860-026-1

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2725095
* Wikispecies Espezieak: Chlorobium

---

* **Datu taxonomikoak**
* AlgaeBase:
* EOL: 97605
* GBIF: 3225928
* ITIS: 956944
* NCBI: 1091
* WoRMS: 564145
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D041883

 |

* Wd Datuak: Q2725095
* Wikispecies Espezieak: Chlorobium
**Louvreko piramidea** (frantsesez *Pyramide du Louvre*) Parisko Louvre museoaren patioan kokatuta dagoen eraikin bat da, museorako sarrera dena. Ieoh Ming Pei arkitektoak diseinatu zuen. Nazioarteko estilokoa, beira eta aluminiozko piramide hau, 1989an inauguratu zuen urte horretan Frantziako Presidentea zen François Mitterrandek.

21,6 metro garai da eta beira laminatu gardenezko 673 panel ditu, 603 erronbotan eta 70 hirukitan banatuak. Egituraren pisu osoa 180 tona da. Bere hormen okerdura, egiptoar piramideetan gertatzen den lez, 51ºkoa da.

Bere grabitate zentroa, museoaren hiru pabilioiekin bat dator, Richelieu iparraldean, Denon hegoaldean eta Sully ekialdean. Piramide hau, museoko beirazko piramideen artean, garrantzitsuena eta handiena da. Piramide hauen artean, lurrazpian beste bat ere badago, baina hau alderantzikatua. Piramidea eraiki baino lehen, Louvrerako sarreran, sekulako ilarak sortzen ziren. Piramide honen eraikuntzarekin, arazoa konpontzeaz gain, museoaren erakusketa espazioa ere handitzen da.

Eraiki zenetik, piramidea beti egon da polemika artean, beiraren modernotasuna eta museoaren klasikotasunaren arteko kontrastearen ondorioz, beste museo asko handitzeko inspirazio bezala ere balio izan duen arren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13397
* Commonscat Multimedia: Louvre Pyramid

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12119366r (data)
* GND: 4292642-7

 |

* Wd Datuak: Q13397
* Commonscat Multimedia: Louvre Pyramid
**Luzio Gelio Publikola**, K.a. 72ko bi kontsuletako bat izan zen, Gneo Kornelio Lentulo Klodianorekin batera. Hirugarren Gerra Serbilean, Espartakoren esklabu armadaren aurka erromatar legioak lideratu zituen kontsul mailako jeneraletako bat izateagatik nabarmentzen da.

Geliok, Kriso eta honen 3000 esklabu errebeldeak garaitu zituen Apulian. Honen ondoren, iparralderantz joan zen, norantza horretan ihesean zihoan Espartakoren armadaren atzetik. Lentulo Klodiano Espartakoren aurka iparraldean borrokatzen, errebeldeak bi armaden artean harrapatzea espero izan zuen. Espartakoren armadak, Klodianoren armada suntsitu zuen, eta, ondoren, Gelioren legioen aurka borrokatzeko itzuli zen.

Porrot honen ondoren, Senatuak, Espartakoren aurkako gerraren agintaritzat kendu zituen Lentulo eta Gelio, agintaritza hau, Marko Lizinio Krasori eman zitzaiolarik. K.a. 70ean, Lentulo eta Gelio, zentsore aukeratuak izan ziren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Marko Terentzio Varron Lukulo eta Gaio Kasio Longino** | **Erromatar kontsula Gneo Kornelio Lentulo Klodianorekin**K.a. 72 | Ondorengoa**Publio Kornelio Lentulo Sura eta Gneo Aufidio Orestes** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431311

 |

* Wd Datuak: Q431311
***Consummatum est*** latinezko esaldi ezaguna da. Berez, *consummāre* (bukatu) aditzaren lehenaldi perfektuaren singularraren hirugarren pertsona da. Joanen Ebanjelioan hil aurreko uneetan Jesusen ahoan hitz horiek jartzen dira. Esaldia, berez, latinezko lokuzio ezaguna da, literalki "dena bukatu da", "guztia bete da" esanahiez. Ebanjelioaren arabera hitz horiekin Jesusek Jainkoaren nahia erabat bete zela esan nahi zuen. Vulgata Bibliaren latin arrunterako itzulpena horrela dago jasota behinik behin. 

Gaur egun porrot edo hondamendi handi baten aurrean erabiltzen da. Baita ere zerbait bukatu dela adierazteko: futbol-txapelketa, lehia bat...

Euskal kulturan
---------------

Esamolde latindar hau mendebaldeko kulturako hizkuntza guztietara igaro da, euskara, esate baterako, Joan Mari Irigoien idazleak *Consummatum est* izenburuko nobela argitaratu zuen, Elkar, 1993.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Biblia|Juan|19:30
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3687712

 |

* Wd Datuak: Q3687712
**Corinne "Cori" Morris** (Humbolt, Kanada, 1971ko ekainaren 21ean). Jaiotakoan Corinne Bartel izena jarri zioten. Kanadako curling jokalaria da. Lidergoa izan zuen Cheryl Bernardekin batera osatzen zuen bikotean. 2005etik 2011ra zilar olinpikoa irabazi zuten. Gaur egun, Susan O'Connor taldekidearen buru da.

Morris Laniganen hazi zen, Saskatchewanen. 1998an, Morrisek Ontarion jokatu zuen, eta Scott Tournament of Hearts probintzia-txapelketan jokatu zuen, Cheryl McBainen taldearentzako ordezko jokalari gisa. Gero Albertara joan zen. Morris Bernardekin elkartu zen 2005ean, Heather Rankin jokatu ondoren. Ordutik, Eskoziako 2007ko eta 2009ko Tournament of Hearts txapelketan izan da talde horretako kide. 2009ko Tournament of Heartstxapelketan, Morris Marj Mitchell Sportsmanship Award sariarekin aurkeztu zuten.

Morris eta bere taldea Kanadaren ordezkari izan ziren 2010eko Neguko Joko Olinpikoetan, eta zilarrezko dominak irabazi zituzten.

Morris Ottawako Unibertsitatetik graduatu eta erreklutatzaile profesional gisa lan egiten du. 1994an ezkondu zen Sean Morrisekin, 2010eko Munduko Txapeldunarekin.

2011ko otsailaren 8an jakinarazi zen Bernardeko taldea 2010-11 curling-denboraldiaren amaieran desegingo zela. Morris talde berri batekin elkartu zen 2011-12 denboraldirako, eta lider gisa jokatu zuen Dana Fergusonen azpian.

Gaur egun, Kayla Skrlik taldea koordinatzen du eta ATBko Talent Acquisition Partner gisa lan egiten du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Archived copy.* .
2. 1 2  Cori Bartel, Curling at Vancouver2010.com
3. ↑
4. ↑
5. ↑    *Cori Morris, OLY, RPR.*  LinkedIn.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q442054
* Commonscat Multimedia: Cori Bartel

---

* **Kirolariak**
* COI: cori-bartel

 |

* Wd Datuak: Q442054
* Commonscat Multimedia: Cori Bartel
**Luis de Uranzu Kultur Taldea** (LUKT) Irunen, 1980an, Bidasoa eskualdeko historiaren gertaerak ikertzeko, zabaltzeko eta babesteko sortutako kultur taldea da. Luis de Uranzu izena, eta bere ohorez, Luis Rodríguez Gal zenaren goitizenetik hartzen du.

1984ko azaroan, LUKTek bere aldizkariko lehen zenbakia argitara ematen du, eta, bertan, elkartearen lehengo lehendakaria zenak, Jose Antonio Loidi Bizkarrondok, honela digu «Gure Asmoak» atalean:
«Irun eta Bidasoako lurralde hau guziz maite dugun talde batek, gaur eguneko Irun eta Bidasoako aurrerapenak eta bertako kultur-joerak, era hontako kultur-talde bat sortzea merezi zuelako ustean, eta gure herriaren alde lan egiteko gerturik gaudela adierazi nahian, "*Luis de Uranzu Kultur Taldea*" deritzan elkarte berri bat eratzea erabaki genuen direla bi urte».

Taldeak bi helburu jarri zizkion bere ibilbideari: Bidasoaldeko kultur gaietan ari diren ikertzaile eta ikasleek beren lanak aurrera eramateko laguntza izatea eta horien lanek argia ikus zezaten baliabideak eskaintzea.

Bigarren helburu horri bide emateko, 1984. urtean hasi zen «Luis de Uranzu Kultur Taldea» bere aldizkaria argitaratzen. Urtero, ale bat argitaratu izan da; batez ere, lan laburrak argitaratzen dira, 20-25 orrialdekoak. Halere, noizean behin, eta urteroko aleari tokia kendu gabe, lan luzeagoak, tesiak, eta abar argitaratu izan dira, baina 1999tik aurrera lan sakonagoak ere, ikerlanak deituak, argitaratzen hasi ziren; horrela, bide eman zioten Irungo eta Bidasoaldeko ikertzaileek egiten zituzten ikerketa sakon horiei.

2003. urtean, Luis Rodríguez Gal «Luis de Uranzu»ren lan guztiak, osorik, birrargitaratu zituen; haien artean, hilondoko «Cuentos del Bidasoa - Bidasoako Kondairak» gaztelaniaz eta euskaraz idatzia, Jorge de Oteizaren hitzaurrearekin.

Ikus, gainera
-------------

* Zerrenda:"Luis de Uranzu" Kultur Taldearen argitalpenak

Kanpo estekak
-------------

* *Bidasoako ikaskuntzen aldizkaria*n argitaratutako artikuluen zerrenda

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331571

 |

* Wd Datuak: Q109331571
**Hiztegigintza berezitua** hiztegi berezituak diseinatzeko, biltzeko, erabiltzeko eta ebaluatzeko teoriak garatzen dituen jakintzagaia da. Hiztegi berezitu batek alor zehatz baten edo batzuen lexikoa biltzen duen hiztegia da, maiz zientzia, teknika edo arte batena. Adibideak: kirol hiztegiak, zuzenbide hiztegiak, eta abar.

Xehetasunak
-----------

Hiztegigintza berezituaren esparruan lexikografiaren alderdi garrantzizko asko tratatzen dira.

Hiztegigintza mota ia guztietan bezala, hiztegi berezituak elebakarrekoak izan daitezke, baina baita elebidunak zein eleaniztunak ere. Denetan konplexuenak elebidunak izan ohi dira: kultura zehatz baten menpe dagoen alor bateko hiztegi elebidunetan hainbat aldagai berezi hartu behar dira kontuan: besteak beste, bi hizkuntzetan erabiltzaileak daukan hizkuntz gaitasuna edo bi kulturetan daukan hizkuntzaz kanpoko gaitasuna.

Nielsen-ek (1994) dioenez, hiru hiztegi mota nagusi bereiz daitezke: alor anitzeko hiztegia, hau da, alor anitzi buruzko informazioa ematen duena; alor bakarreko hiztegia, alor bakarrari buruzko informazioa ematen duena; eta azpialorreko hiztegia, alor orokor bateko azpialor bati buruzko informazioa ematen duena.

Hiztegia zertarako egina den eta honi ere begiratu behar zaio. Bi helburu nagusi izan ditzake halako hiztegi batek: komunikazioa edo ezagutza. Komunikazioari begira egindako hiztegietan kontuan hartu ohi da erabiltzaileak testuak itzuli, testuak ulertu, testuak ekoiztu edota testuak editatu edo berrikusi nahiko dituela. Ezagutzari begira egindako hiztegietan, berriz, komunikazioarekin lotuta ez dauden egoeretan ezagutza (datuak eta informazioa) jartzen da erabiltzailearen esku.
Gaurko hiztegigintza berezituak arreta berezi bat jartzen du hala hiztegi biltzaileentzat nola hiztegi erabiltzaileentzat mesedegarri izan daitezkeen hatsarreak eta teknikak garatzen.

Ikus, gainera
-------------

* Hiztegigintza
* Terminologia
* Kontrolpeko hiztegia

Gomendatutako irakurketak
-------------------------

* Henning Bergenholtz & Sven Tarp (arg.), (1995): *Manual of Specialised Lexicography*, Benjamins Publishing. ISBN 978-90-272-1612-0
* Sandro Nielsen (1994): *The Bilingual LSP Dictionary*, Gunter Narr Verlag. ISBN 3-8233-4533-8
* Sandro Nielsen (2008): "The Effect of Lexicographical Information Costs on Dictionary Making and Use", *Lexikos* 18 (2008): 170-189.
* Sandro Nielsen (2010): "Specialised Translation Dictionaries for Learners", in P. A. Fuertes-Olivera (arg.), *Specialised Dictionaries for Learners*, Berlin/New York: de Gruyter, 69-82.

Kanpo estekak
-------------

* Lexicographical Basis for an Electronic Bilingual Accounting Dictionary: Theoretical Considerations
* Lexigraf

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259199

 |

* Wd Datuak: Q12259199
**Lisimako Traziakoa**, Alexandro Handiaren jeneraletako bat izan zen, eta honek sortutako inperioaren oinordekoetako bat, oinordeko hauei, diadoko deritzelarik. Traziako errege izan zen (bere garaian, Itsaso Beltzetik ekialdean, Mazedoniaraino mendebaldean hedatzen zen lurralde bat), 20 urtez. Gainontzeko diadokoak bezala, batzuekin eta besteekin aliatuz eta borrokatuz pasa zituen urteak. K.a. 301ean, Kasandro Mazedoniakoarekin eta Seleuko I.a Nikatorrekin aliatu zen Antigono Monoftalmosen aurka, hau, Ipsoko guduan garaitu zutelarik. K.a. 288an, Mazedonia inbaditu zuen, eta, Pirro Epirokoarekin aliatuz, Demetrio I.a Mazedoniakoa preso hartu zuen, ondoren, kanporatu egin zuena. Demetrio, orduan, Seleuko I.a Nikatorrekin babestu zen, jada Babilonia eta Siriako errege zena.

Antzinako general Ptolomeo I.a Soterrekin aliatu zen, garai horretan Egiptoko errege zena, eta bigarren aldiz ezkondu zen honen alaba batekin, Arsinoe II.arekin. Lisimakok, jada bazuen Agatokles izeneko seme bat. Arsinoe, Lisimakoren seme honen aurka azpijokoan aritu zen, tronuarekin geratzeko bere aita hil nahi zuela adieraziz. Lisimako erabat konbentzitu zuen bere emazteak esandako honek, eta, orduan, bere seme Agatokles hiltzea agindu zuen. Ekintza honek, batere mesederik egin ez zion altxamendu handi bat sorrarazi zuen. Gertakari hauen ondoren, Lisandra, Agatoklesen alarguna, Seleuko I.aren gortera joan zen, hau, Lisimakoren aurka borrokatzeko konbentzituz.

Pergamo hiriak (Misian, egungo Turkiaren ipar-mendebaldean), garrantzi handia hartu zuen, Lisimako jeneralak, akropolia, bere altxorrak gordetzeko gotorleku bihurtu zuenean. Esmirna hiria handitu eta gotortu ere egin zuen, egungo Turkiaren mendebaldean.

K.a. 281ean hil zen, Seleukok garaitua. Alexandrok, Lisimako eta odrisiar emakume baten semea, eta, beraz, Agatoklesen anaia zena, Agatoklesen alarguna zen Lisandra, honen senarraren gorpua berreskuratzeko konbentzitu zuen. Kardia eta Paktia hirien artean lurperatu zuen, Kersoneso Traziarrean.

Lisimako hil ondoren, Traziaren zati bat, Mazedoniako Erresumara pasa zen, eta, bestea, Asia Txikikoa, Seleuzidar Inperiora.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Lisimako Traziakoa*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q32133
* Commonscat Multimedia: Lysimachus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 333149196539474792231
* ISNI: 0000 0003 9442 9627
* BNF: 12100430n (data)
* GND: 118969293
* LCCN: n84160212
* SUDOC: 029361435
* BIBSYS: 90634127
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03869/eu\_l\_2123/l2123
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q32133
* Commonscat Multimedia: Lysimachus
40°12′52″N 19°34′51″E﻿ / ﻿40.21444°N 19.58083°E﻿ / 40.21444; 19.58083

**Llogara parke nazionala** (albanieraz *Parku i Llogorase*) 1966an izendatutako Albaniako parke nazionaletako bat da. Vlorë hiritik 40 kilometrotara dago. Çikës mendiaren iparraldea parke barruan dago.

Ezaugarriak
-----------

Parkea Adriatikoa eta Jonikoa itsasoen arteko mugan kokatzen da. Parkeak 1.010 ha. ditu. Batez ere Llogera pasabideko ipar aldeko basoak babesten du batez ere, 470 metrotik 2.018 metrotara. Goi gailurretik Joniko itsasoa ikus daiteke. Zuhaitz ugarienak hauek dira: Larizio pinua, pinu bosniarra, izei bulgariarra eta lizarrak. Bitxiak dira haizeak zuhaitzetan sortu dituen formak; horietako bat Albaniako banderan agertzen den arrano itxurako forma, *Pisha e Flamurit* (Pinuko bandera).

Fauna
-----

Un saia, parke honen espeziea.
* Saia
* Arrano beltz
* Greziar eper
* Adarzabal
* Orkatz
* Basakatu
* Sarrio
* Katagorri arrunt
* Igaraba arrunt
* Lepazuri
* Otso
* Azeri arrunt

Iruditegia
----------

* Parkeko basoak.Parkeko basoak.
* Bunker bat. Atzean, itsasoa.Bunker bat. Atzean, itsasoa.
* Gailur erosionatuak.Gailur erosionatuak.
* Haizeak forma bitxiak sortu ditu zuhaitzetan.Haizeak forma bitxiak sortu ditu zuhaitzetan.
* Panoramika.Panoramika.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q686088
* Commonscat Multimedia: Llogara

---

 |

* Wd Datuak: Q686088
* Commonscat Multimedia: Llogara
**Los cacharros majaretas** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da.

Istorioa
--------

T.I.A.k M.O.S.C.A.ren zati izan nahi du (*Mundial Organization Secreten Control Agency*). Erakunde horrek garraio sistema modernoak izatea exigitzen du, eta T.I.A.ren ibilgailua nahiko zaharrak dira. M.O.S.C.A.n sartzea lortzeko T.I.A.k bere garraiobideak berritzea erabaki du, eta horretarako Bacterio profesorearen laguntza izango du. Berau arduratuko da zentzugabeko ibilgailu mordoa diseinatu eta fabrikatzeaz (urpekontzi atomiko bat, furgoneta anfibio bat, haur kotxetxo bat, uraniozko motordun gurpil aulki bat...) eta Mortadelok eta Filemonek probatu egin beharko dituzte.

Beste medio batzuetan
---------------------

Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Los invasores** | **Mortadelo eta Filemonen abenturak**1974 | Ondorengoa**A las armas** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3726633

 |

* Wd Datuak: Q3726633
**Lisker** 70eko hamarkadan sortu zen folk-rock taldea, Eibarren (Gipuzkoa). Basauriko rock lehiaketa irabazi ondoren, disko bat grabatu zuen Xoxoa diskoetxearekin, 1979an. Itoiz eta Errobi taldeekin maiz partekatu zuen agertokia. Haatik, 80ko hamarkadan rock emanaldiak utzi, eta plaza talde bilakatu zen.

Taldea
------

Eibarko Jeiki eta Zima taldeetan ibilitako musikariek sortu zuten Lisker. Jeikik folk intimista lantzen zuen, eta eskaini zituen emanaldien artean jendetsuena Bartzelonako I. Topaketa Anarkistan emandakoa izan zen, 10.000 lagunen aurrean jo baitzuen, Triana, Iceberg, Tilburi eta beste hainbat taldek osatutako jaialdian. Zimak esperientzia txikiagoa izan zuen, taldekideak oso gazteak ziren, eta musika garage progresiboa jorratzen zuten.

Jeikik eta Zimak bat egin zuten urtero udan Lekeitioko hondartzan antolatzen zen Lekeitio Rock Jaialdian, eta egun hartan sortu zen folk-rock talde bat eratzeko ideia. Jeikiko Ernesto Gomez (ahotsa eta gitarra akustikoa) eta Jabier Zabala (baxua) eta Zimako Julian Alberdi (gitarra elektrikoa) eta Josean Salado (bateria) batu ziren Liskerren, aurrez ezein taldetan aritu gabeko Jesus Gil (flauta) kide berriarekin batera. Emanaldietan hasi eta berehala, Espainiako Lone Star taldearekin jo zuen, Eibarren, eta Basauriko rock lehiaketa irabazi zuen; horren ondorioz, diskoa grabatzeko eskaintza egin zion Xoxoa diskoetxe sortu berriak. Donibane Lohizuneko Bacchanales estudioan grabatu zuen Jean Phocas soinu teknikariarekin, eta berau aurkezteko hainbat kontzertu eman zituen garai hartan zeuden bi rock talde arrakastatsuenekin, Errobi eta Itoizekin. Lemoizko zentral nuklearraren aurka 1980an Bilbon egindako Herri Topaketetan, Lekeitio Rock Jaialdian eta Espainiako Asfalto taldearekin ere jo zuen Liskerrek. Rock progresiboa, hard-rocka eta folk musikaren eraginak uztartu zituen taldeak diskoa osatzen duten bost kantu luzeetan.

Etenaldia iritsi zen ondoren. Ernesto Gomezek taldea utzi zuen -Jose Bartra sartu zen haren ordez-, eta beste taldekide batzuk soldaduskara joan ziren. Itzuleran berriz heldu zioten taldeari, baina estiloa jazz fusionera aldatuta. Euskal Herrian 80ko hamarkadaren hasieran nagusitzen ari zen rock giroan Liskerren proposamenak lekurik ez zuela iritzita, kontzertuak emateari utzi, eta berbenak eskaintzea erabaki zuen. Hala segitzen du gaur egun ere. Hasierako kideetatik Josean Saladok eta Jabier Zabalak jarraitzen dute taldean.

Diskografia
-----------

* *Lisker* (1979, Xoxoa)

Erreferentziak
--------------

* 

* Edukiaren zati bat «Lisker» artikulutik hartua da. Artikulu hark Jon Eskisabel du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10912417

 |

* Wd Datuak: Q10912417
**Luis López de Briñas y MacMahon** (Bilbo, 1849ko martxoaren 5ean bataiatua – 1938ko apirilaren 18a), normalki **Luis Briñas** izenarekin ezaguna, entzute handiko pertsona izan zen Bilbon, batez ere berrogei bat urte eman zituelako Erruki Etxeari laguntzen. 1909 geroztik, presidenteordea izan zen erakunde horretan. 1926an umezurtzen babes-etxe horri eman zizkion milioi bat pezeta, eta 1930ean beste milioi bat eman zizkion, eta baita orube batzuk ere.

1927an Avril mendiko lur batzuk laga zizkion Victoria Eugenia ertzaindegiari. Gero, ertzaindegi hori gaurko Santa Marina ospitalea bihurtuko zen. Luis Briñas, bai Alfonso XIII.a Espainiako erregearen, bai Bilboko Udalaren esker onak irabazi zituen. Bere bustoa, marmolez eginda, Bilboko Erruki Etxeko lorategietan dago. Higinio Basterrak egindako lana da busto hori.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** BLOG DE CESAR ESTORNES de HISTORIA Y DEPORTES: LUIS BRIÑAS MAC-MAHON - UN FILÁNTROPO BILBAÍNO

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16518244

 |

* Wd Datuak: Q16518244
"**I Wanna Be Your Dog**" 1969an The Stooges rock talde estatubatuarrak grabatutako abestia da. Taldearen lehenbiziko diskoak izen horixe bera zuen, eta hantxe agertu zen. Hiru akordeko riff gogoangarri batek osatzen du kantuaren muina, etengabe errepikatzen dena hasieratik amaierara arte. Heavy metal eta punk estiloen aurrekari eta adierazgarri izan zen lortutako soinua.

Egiletza
--------

John Cale ekoizleak (The Velvet Undergroundekoa) ekoitzi zuen, eta pianoa jo ere bai grabaketan. Gainerakoan, The Stooges-eko orduko lau partaideek sinatu zuten kantuaren egiletza, bai musika eta bai hitzak: Iggy Pop (Ahotsa), Ron Asheton (Gitarra), Dave Alexander (Gitarra), Scott Asheton (Bateria).

Bertsioak
---------

Abestiak hainbat bertsio izan ditu rockaren historian. Besteak beste bertsioak egin dituzte diskoetan Billy Idol, David Bowie, Joan Jett and the Blackhearts, Sonic Youth, Slayer eta Parálisis Permanente (gaztelaniaz kantatua: "Quiero ser tu perro"). Zuzenekoetan ere erreportarioan sartu izan dute hainbatek, besteak beste Nirvana taldeak edo Sid Viciousek Sex Pistolsekin.

  

### Euskal bertsioak

Euskal Herriko Las Vulpes taldeak pixkat eraldatutako bertsioa grabatu zuen gaztelaniaz, 1983an: "Me gusta ser una zorra". Beraien single bakarra eta kantu ezagunena izan zen, eta zentsuraren poderioz, ezagunena ere bai.

Gernikako Fosa Comun taldeak euskarazko bertsioa egin zuen 1991an ("Zure txakurra izan nahi dut"). *Gernika Rock 91* izeneko talde askoren bilduman grabatua agertu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   SlaytanicMegaforce.  (2009-05-02). *The Stooges - I Wanna Be Your Dog.*  (Noiz kontsultatua: 2018-04-23).
2. ↑   lollipopdiscos.  (2011-08-01). *Vulpess - Me gusta ser una zorra.*  (Noiz kontsultatua: 2018-04-23).
3. ↑   En Un Barco Chino.  (2016-09-26). *Zure txakurra izan nahi dut, Fosa Comun (Gernika Rock, 1991).*  (Noiz kontsultatua: 2018-04-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q953151

 |

* Wd Datuak: Q953151
**Luzio Tarkinio Kolatino** (latinez: *Lucius Tarquinius Collatinus*), Antzinako Erromako pertsonaia bat da, Tarkinio Superbo erregea kanporatu eta Erromatar Errepublika sortu ondoren, aukeratutako lehen bi kontsuletako bat izan zelako ezaguna.

Erromatar tradizioaren arabera, Egerioren semea zen, hau, aldi berean, Arunsen semea zena, Tarkinio Priskoren anaia zena. Tarkinio Priskok Collatia herria hartu zuenean, Egerio, tokia gobernatzeko legatua izan zen, eta bere semea ere han bizi zen, eta, ondorioz, Kolatino ezizena zuen.

Lukreziarekin ezkondua egon zen, eta hain izan zen handia honek, bere lehengusu Sexto Tarkiniogandik jasan zuen bortizkeria, Tarkinio Superbo kanporatzera eta Erromatar Errepublika sortzera eraman zuela, K.a. 509an.

Luzio Tarkinio Kolatino eta Junio Bruto izan ziren Errepublikako lehen bi kontsulak, baina, jendeak, Tarkiniotar gorrotatuen gobernurik jasaten ez zuenez, Junio Brutok, Kolatino konbentzitu zuen bere kargua utzi eta Erromatik aldegin zezan. Bere ondasun guztiekin erretiratu zen Laviniora, eta, bere ordez, Publio Valerio Publikola aukeratua izan zen kontsul bezala.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Ez zen titulurik existitzen** | **Erromatar kontsula Junio Brutorekin**K.a. 509 | Ondorengoa**Publio Valerio Publikola eta Junio Bruto** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q353188
* Commonscat Multimedia: Lucius Tarquinius Collatinus

---

 |

* Wd Datuak: Q353188
* Commonscat Multimedia: Lucius Tarquinius Collatinus