*Polidora ciliata* (goian)
***Polydora ciliata*** Spionidae familiako zizare anelido sedentario bat da. Euskarazko izen arruntik ez du, baina, buruan bi palpo ziliodun dituela eta, hainbat hizkuntzatan zurda-zizare izenez ezagun ohi da. Zizare zulakaria da, eta Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean eta munduko beste leku batzuetan dago.

Taxonomia
---------

*Polydora ciliata* George Johnston mediku eta naturalista eskoziarrak deskribatu zuen lehen aldiz 1838. urtean, *Leucodore ciliatus* izenez, hasieran, baina ondoren *Polydora* generoan sailkatu zuten. 1971n, Roch Roszzak-ek *Gastrotricha* phylumean kokatu zuen organismo planktoniko bat deskribatu zuen (*Metadasydytes quadrimaculatus*). Alabaina, deskribatutako animalia hura zizare espionido baten larba-etapa zela ondorioztatu zen geroago, *Polydora ciliata*ren larba, seguru asko.

Deskribapena
------------

Espezieak 30 mm inguruko luzera izan dezake eta 180 segmentu inguru ditu. Prostomioaren (burua) aurrealdeak ez du ez begirik, ezta antenarik ere, baina atzealdean palpo luze pare bat eta lau begi arte ditu. Segmentu anitzeko gorputza zabalagoa da aurrealdetik gertu, eta gero pixkanaka estutzen joaten da inbutu moduko batean bukatutako pigidioren (segmentu terminala) aldean. Segmentu bakoitzak parapodioak (hazitako guneak) eta ketak (zurdak) ditu, eta parapodioen sabelaldeko adarrak triangeluarrak edo hatzen antzekoak dira. Egitura horiek animaliaren atzealderantz txikitzen dute tamaina. Bosgarren segmentuko zurdak bereziki moldatuta daude zuloak egin ahal izateko. Zakatzak 7. segmentutik gora segmentu guztietan daude, azken 10-20 segmentuetan izan ezik.

Animalia asaldatuta dagoenean zurdak indarrez astintzen ditu eta espiralki biribiltzen dira. *Polydora ciliata* marroi horixka kolorekoa da.

Banaketa eremua eta habitata
----------------------------

*P. ciliata*k banaketa zabala du Europako ipar-mendebaldeko kosten inguruan. Espezie zulakari gisa, kareharrian, kreta eta buztinean, alga karedunetan, itsas algen hondakinetan, zurean, buztin-sedimentuetan eta molusku-maskorretan (ostrak, muskuiluak eta magurioak barne) sartzen da. Mediterraneo itsasoan, Itsaso Gorrian, Itsaso Beltzean, Indo-Pazifikoan eta Antartikan ere ezaguna da.

Ekologia
--------

*P. ciliata* harkaitzean utzitako zulo bikoitzak.
*P. cilia*taren gordelekua U formakoa da, eta harrek sortutako zulaketa txiki eta bikoitzen multzoek animaliaren presentzia agerian uzten dute. Zuloak egiteko, harrak, zurdak erabiliz, substratua urratzen dela uste da, baina litekeena da zuloak egitean ekintza kimikoren bat egotea. Hodia mukiz eta sedimentuzko pikor finez forratuta dago, eta inguruko materialaren gainetik zabaltzen da zertxobait. Elikatzen denean, zizareak burua hodietatik kanpo ateratzen du, eta detrituez elikatzeko bi palpo luzeak erabiltzen ditu. Hildako lanpernak eta hildako beste ornogabe txiki batzuk jaten ikusi izan da, eta uraren planktona ere iragaz dezake.

Bi sexuak bereizita daude, arrak esperma ur-zutabean askatzen du eta, arnas korrontearen bidez, emearen gordelekuraino heltzen da. Arrautzak kapsula batean sartuta daude (gehienez 60) eta emearen hodiaren barruan, hari batez zintzilik, zenbait kapsula daude. Arrautzen eklosioa astebetera ematen da, gutxi gorabehera, eta finkatu baino lehen planktonikoak dira sei astez. Zizareak ostra-, muskuilu- eta magurio-oskoletan sartzen direnean, ez dira moluskuaren zati bigunez elikatzen, baina haren maskorra ahultzen dute, eta, hala, animalia zaurgarriagoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Johnston, George.  (1838). *Miscellanea Zoologica. Magazine of Zoology and Botany 2 (1).* , 63–73 or..
2. ↑   **(Ingelesez)** Todaro, Antonio.  (2012). *Metadasydytes quadrimaculatus Roszczak, 1971. WoRMS. World Register of Marine Species. Retrieved 17 August 2017..* .
3. 1 2   **(Ingelesez)** M.J. de Kluijver. *"Polydora ciliata". Macrobenthos of the North Sea: Polychaeta. Marine Species Identification Portal. Retrieved 6 August 2017..* .
4. ↑   **(Ingelesez)**  *"A bristleworm (Polydora ciliata)". MarLIN. Retrieved 5 August 2017..* .
5. ↑   **(Ingelesez)**  *A bristleworm (Polydora ciliata).*  The Marine Life Information Network.
6. ↑   **(Ingelesez)**  *A Student's Guide to the Seashore.*  Cambridge University Press, 187 or. ISBN 978-1-139-49451-9...