N-121-B —**Iruñea - Frantzia Baztandik errepidea** edo **Iruña - Dantxarinea errepidea** — Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea Oronoz-Mugairi eta Dantxarinea lotzen du, Oronoz-Mugairi, Irurita eta Elizondo zehartzen.

Bideberria Nafarroako iparraldean dauden Baztanaldea eskualdeko komunikazio-ardatz nagusia da.

Historia
--------

N-121 errepideak Taraxoa eta Dantxarinea lotzen zituen Tutera, Erriberri, Tafalla, Iruña, Oronoz-Mugairi eta Elizondotik.  **C-133**  errepideak Oronoz-Mugairi eta Behobia edo Pausu lotzen zituen, Doneztebe, Sunbilla eta Beratik.

2004ko irailean, Nafarroako errepideen izenak eguneratu zirenean, bi terminoak aldatu ziren. N-121 errepidea, Taraxoa eta Dantxarinea artean, N-121-C (Taraxoa-Tutera), N-121 (Tutera-Iruña), N-121-A (Iruña-Oronoz-Irun) N-121-B (Iruña-Oronoz-Dantxarinea) izango zen.

Gainera, 2000ko hamarkadan, haren ibilbidea eguneratu zen, zenbait sektoretan aurreratzeko erreiak gehituz, eta tunelak eta bidezubiak sortu ziren, oztopo handiak gainditzeko eta ibilbidea optimizatzeko. Lan horien artean, Belateko tunela eta Almandozko tunela nabarmentzen dira, baita Bidasoako sekzioa ere (Sunbilla - Bera).

### Elizondoko saihesbidea

Elizondo saihesbideak 5,8 kilometroko luzera du. Arraiozko saihesbidea amaitu ondoren hasten da, eta mendebaldetik ekialdera doa, Irurita eta Elizondo herrien ezkerretara, eta Elbete inguruan amaitzen da. Bide berri hau N-121-B errepidearen trazadura zaharraren alternatiba da eta NA-4405, NA-4445 eta NA-4403 errepideak zeharkatzen ditu.

11 metroko zabalera duen galtzada batez osatuta dago eta 3,5 metroko bi errei, 1,5 metroko bazterbideak eta 0,5 metroko bernak ditu. Bere ibilbidea orduko 80 kilometroko abiadurarako proiektatua izan da.

Era berean, hiru zubibide eraiki dira Baztan ibaiaren (93 metro), Tellebiko errekaren (89 metro) eta Artesanako errekaren (88 metro) gainean, eta saihesbidearen ibilbidean zehar azpiko bost pasabide (abereentzako, faunarentzako eta NA-4405 eta NA-4445 errepideei eta hiri-bide bati jarraipena emateko).

Bost biribilgune ere egin dira saihesbidearen enborrean. Arraiozkoa, Lekarozkoa, Elizondokoa, Elbetekoa eta N-121-B errepidearen jatorrizko trazadurarekin lotutakoa dira. Elizondoko biribilgunetik, Baztanberri auzoko biribilgune batean amaitzen den 420 metroko adar bat eraiki da.

Gainera, kaltetutako hainbat zerbitzu eta zortasun birjarri behar izan dira. Horietako batzuk 11 linea elektriko, telefono- eta gas-zerbitzuko zenbait kanalizazio, hornidura-sareari 10 kalte eta saneamendu-sareari 3 kalte.

Bide berri horren eraikuntza HNV eta Obenasa enpresek osatutako Irurita-Elizondo saihesbidea ABEEari esleitu zitzaion, eta 2010eko otsailaren 8an hasi zen. Peyco enpresak idatzi zuen proiektua. Obraren zuzendaritzak hilero egin du bisita bailarako ordezkariekin, eta garestitze ekonomiko handirik gabe egin daitezkeen eskaerei erantzun zaie.

Saihesbidea 2012ko ekainaren 15ean jarri zen martxan.

Hala ere, Elizondoko saihesbidea martxan jarri ondoren, jarduketaren bigarren fasea egiteke zegoen, eta horren azpiegiturarik garrantzitsuena saihesbidea Elizondoko zeharbidearekin lotzea da.

Saihesbidearen jatorrizko proiektuak lotura hori jasotzen zuen, baina, Kantauriko Konfederazio Hidrografikoak Elizondoko sarreran proiektatutako zubiari jendaurreko erakustaldian aurkeztu zizkion alegazioen aurrean, proiektua bitan banatzea erabaki zen, bidearen eraikuntzaren hasiera ez atzeratzeko.

Bigarren fasean, Lekarozko kirol-eremurako oinezkoentzako pasabide bat ere bazegoen, herri horrek eskatu bezala.

Tarteak
-------

Zeharbide gatazkatsuak saihesteko bi aldaera eraiki ondoren, horixe da errepidearen egoera:

| Errepidea | Zenbakia | Tartea | Luzera | Egoera |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| N-121-B | I | Zozaia ↔ Oronoz-Mugairi | 1,80 km | **Tarte bikoitzua** |
| N-121-B | II | Oronoz-Mugairi ↔ Mardea | 1,70 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-B | III | Mardea ↔ Arraioz | 1,00 km | **Tarte bikoitzua** |
| N-121-B | IV | Arraioz ↔ Elbete | 5,10 km | **Tarte bikoitzua** |
| N-121-B | V | Elbete ↔ Otsondo | 11,6 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-B | VI | Otsondo ↔ Dantxarinea | 9,90 km | Tarte ez bikoitzua |

Trafikoa
--------

Nafarroako Gobernuak hiru extazio ditu errepide horretan. Oronoz-Mugairi, Arizkun eta Otsondo herriaren ingurunuetan daude kokatuta.

**Ibilgailuak egunero N-121-B errepidean**| 

| Urtea | Oronoz-Mugairi | Arizkun | Otsondo |
| --- | --- | --- | --- |
| **2019** | 4 722 | 3 425 | 1 378 |
| **2018** | 4 529 | 3 468 | 1 389 |
| **2017** | 4 444 | 3 398 | 1 383 |
| **2016** | 4 572 | 3 376 | 1 366 |
| **2015** | 4 529 | 3 399 | 1 581 |
| **2014** | 4 290 | 3 039 | 2 057 |
| **2013** | 4 217 | 3 080 | 2 224 |
| **2012** | 4 283 | 3 139 | 1 945 |
| **2011** | 4 237 | 3 126 | 2 132 |
| **2010** | 4 220 | 3 237 | 1 988 |

 | 

| Urtea | Oronoz-Mugairi | Arizkun | Otsondo |
| --- | --- | --- | --- |
| **2009** | 3 289 | 3 527 | 2 467 |
| **2008** | 3 994 | 3 192 | 1 104 |
| **2007** | 3 893 | 3 110 | 1 184 |
| **2006** | 3 888 | 3 142 | 1 271 |
| **2005** | 3 795 | 3 173 | 1 077 |
| **2004** | 4 504 | 2 900 | 1 074 |
| **2003** | 4 527 | 2 994 | 1 094 |
| **2002** | 4 870 | 2 575 | 1 132 |
| **2001** | 4 804 | 2 653 | 1 059 |
| **2000** | 4 236 | 2 739 | 1 063 |

 |

Irudiak
-------

* Nafarroa Garaiko sarrera DantxarineanNafarroa Garaiko sarrera Dantxarinean
* Otsondoko lepoaOtsondoko lepoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑  N-121-b Iruñea-Frantzia Baztandik, Euskaltzaindia.
2. ↑   Nafarroako Foru Aldundia. *Nafarroako mapa (1961).*  1:200 000 eskala.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Nafarroako Gobernua. «Nafarroako autobide, autobia eta errepide banatuen sarearen izen berriak aurkeztu dira» *www.nafarroa.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** IRUÑA, EFE.  (). «N-121-B errepideko Irurita eta Elizondo arteko saihesbidea ireki dute» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2020-09-20).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Gaur goizean sartu da martxan Irurita-Elizondo saihesbidea (Baztan)» *www.nafarroa.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-20).
6. ↑  Trafiko Aforoen Plana - Errepideak - Nafarroako Gobernua (navarra.es)

Kanpo estekak
-------------

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9048274
* **Lekuak**
* OSM: 5437385

 |

* Wd Datuak: Q9048274

| * i
* e
* a
 Nafarroa Garaiko errepideen sarea |
| --- |
| Nafarroa Garaiko errepideen sarea • *Audenasa • Nafarbide* |
| Autobideak | AP-15 A-15 AP-68 |
| Autobiak | A-1 A-10 A-12 A-15 A-21 A-68 |
| Bikoiztutako errepideak | PA-30 PA-31 PA-33 PA-34 PA-35 PA-36 |
| Prestazio handiko errepideak | N-121-A |
| Interes orokorreko errepideak | PA-32 N-111 N-113 N-121 N-121-B N-121-C N-135 N-232 N-240 N-240-A NA-30 |
| Foru intereseko errepideak | NA-112 NA-115 NA-120 NA-122 NA-123 NA-125 NA-126 NA-127 NA-128 NA-129 NA-132 NA-132-A NA-132-BNA-134 NA-137 NA-138 NA-140 NA-150 NA-160 NA-161 NA-170 NA-176 NA-178 NA-214 NA-234 NA-411 NA-534 NA-601 NA-624 NA-653 NA-660 NA-666 NA-700 NA-718 NA-743 |