Bilboko aingura eskultura.
**Aingura** bat, itsasontzi bati, itsaslasterragatik arduratu gabe, itsasoan bere posizioa finkatzea ahalbidetzen dion itsas nabigazioko tresna bat da, itsasaldiaren indarrari aurka egiten diona.

Aingurak ontzia hondoan finkatzeko balio du, ontziari geldirik eusteko kanpoko laguntzarik gabe. Ainguratzea aingurarekin egiten den maniobra da. Aingurak bota daitezke, halaber, ontzia premiaz geldiarazi behar izanez gero. Horretarako, ontziak bi aingura izan ohi ditu amuletan; ontzi batzuek, gainera, beste aingura bat izaten dute txopako atze ebakian. Itsasontzi handiagoek hiru izaten dituzte: bat txopan eta bi brankan, kateen bidez elkartuak.

Aingura astunenak 3 tona pisatzera hel daitezke. Ehun mila tona baino gehiagoko petrolio-ontzietan, 13 eta 15 tona artean pisatzen dute, eta itsasontzi handiagoetan, hogei tona baino gehiago.

Atalak
------

Aingura baten atalak.
Aingura baten atalak hauek dira:

1. Zangoa edo besoa
2. Pala
3. Txinga
4. Adarra
5. Erpea
6. Gurutzea

Aingura motak
-------------

* Almirante aingura: Aingura klasikoa. Ezaugarri oso onak ditu aingura-maniobretarako, hala ere, aingura uretatik jasotzeko zailtasunak ematen dituenez itsasontzi txikietan erabiltzen da.
* Hall aingura: Zepo gabeko aingura. Bere besoak artikulatuta daude. Bi adar eta erpe ditu. 30º-ko tolesdura dauka zangoa eta erpeak kontuan hartuta. Aingura-maniobretarako ezin hobea.
* Hunter-en aingura: Pieza bakarrekoa eta burdinazko zepoa duen aingura.
* Rodgers-en aingura: Pieza bakarrekoa. Besoa eta gurutzearen kurba handiagoa dauka. Rodgers marinelak egin zuen eta Ingalaterrako itsasontzi gehienek daramate.
* Hodgson-en aingura: Bi beso ezberdinez eta bi buloi indartsuen bitartez osatuta dago.
* Trotman-en aingura: Artikulatuta dago eta bere zangoa urkila gurutzearen amaiera arte heltzen da. Urkila horretan gurutzea biratu egiten da, buloi bati esker.
* Bloomer-en aingura: Artikulatuta eta birakako gurutzea duena.
* David-en aingura: Bere zangoa makurtu daiteke zepo mugikorra duelako.

Ainguren kokapena
-----------------

Itsasontzia oso handia denean hiru aingura eramaten ditu: bi brankan eta hirugarrena txopan. Horretaz aparte, ainguren pisua itsasontziaren araberakoa izango da, hau da, zenbat eta pisutsuagoa itsasontzia, orduan eta pisu handiagoa izango dute aingurek.

Ainguratze-maniobra eta -materialak
-----------------------------------

Aingura eskultura (Rikardo Ugarte)
Ontziak makinak ditu, nola brankan hala txopan, ainguratzeko eta amarratzeko edo desamarratzeko maniobretarako. Ontzia oso luzea bada, baliteke amarratzeko sistemak izatea itsasontzi erdian.

### Aingura-katea

Aingura-kateari altzairuzkoa da. Kate nagusia kate-maila ezberdinez osatuta dago zeinean, 25 metroko tarteetan, ezaugarri desberdinak dituen maila agertzen da. Hori dela eta, katea desarma daiteke. Maila bakoitzak txertatuta eramaten du pieza bat (kontrete izenekoa) zeinak trakzio-deformazio indarren kontra laguntzen duen. Pieza horren erabilerak ahalbidetzen du diametro txikiago bat erabiltzea lotura estua duen altzairuzko mailan, meheagoa bihurtuz. Gainera, katea maneiagarri bihurtzen da ainguratze-lanetarako.

Katea girgilen bitartez neurtzen da, 27,5 metroko tarteetan. Beraz, neurketa horrek laguntzen du marinelari jakiten zenbat kate metro aurkitzen den uretan aingura bota ondoren. Hala, 5 girgilu erriatu badira, esan nahi du 137,5 metro kate daudela uretan.

Lotura-girgilu bakoitza kolore bizi batez margotzen da; gero, ainguratik abiatuta, haren alde banatan kate-maila bat pintura argiz markatzen da lehen tarterako, bi kate-maila bigarren tarterako, hiru hirugarrenerako, eta horrela hurrenez hurren, ainguratze-maniobran zer kate-luzera erabili den jakitea errazteko. Adibidez, merkantzia-ontzi baten kate-luzera, gutxi gorabehera, 10 girgilu da.

### Gindaxa

Ainguraren katea mugitzeko makineria. Brankako bizkarrean finkatuta egoten da. Motor bat du, eskuarki hidraulikoa, kate-mailak hartzen dituen gurpil horzdun bat mugiarazteko. Badu balazta bat kate-erriatzea gerarazteko, eta txirrikak ere baditu haietan unamak birarazi ahal izateko atrakatze edota desatrakatze lanetan.

### Txirrika edo danborra

Burdina forjatuzko materialak dira, zilindro itxurakoak, eta sokak birarazteko balio dute. Hozka txikiak izaten dituzte, soka irrista ez dadin. Danborra biratzen hasten denean, zenbait itzuli ematen zaizkio ontzian biltzen hasitako estatxarekin. Horri **tiratu** deritzo; soka ontziaren kanpoalderantz mugitzen badugu, berriz, **erriatu** edo **askatu** litzateke. Ekintza horiek, bai sokekin bai aingura-katearekin gauzatzen dira.

### Barbotena

Gindaxeko koro hozkadun edo horzduna. Hozka horietan txertatu edo egokitzen dira kate-mailan. Gindaxaren zati bat da. Barbotenak behin gindaxa biratuz enbragatzen da aingura biratzeko edo libre uzten da, enbragea libre utziz. Honek ahalbideratzen du aingura-katea urpetzea arazorik saihestuz.

### Balazta

Gurpil edo bolante bat da, torloju bati atxikia. Biratzean, ainguraren katea marruskaduraz balaztatzen du.

### Kate-zuloa

Hodi zilindrikoa, brankako gazteluko bizkarra alboetako bateko amularekin lotzen duena. Haren barnetik pasatzen da katea. Batzuetan, sistema bat izaten du amularen partean ainguraren zangoa kate-zuloan ongi sartua gera dadin eta ainguraren erpeak amulan ondo akoplatuta geldi daitezen.

### Kurrika

Kate-zuloaren eta gindaxaren artean ezarritako burdinezko pieza, katean ahokatu eta katea mugitu ezinik uzten duena. Haren zeregina aseguru edo lokarri izatea da, katea ustekabean erriatzea galarazteko barbotenak edo balaztak huts eginez gero.

### Kate-kutxa

Brankako ganbera bat da, erabiltzen ez den katea gordetzeko balio duena. Autoestibatzailea izaten da, katea traba ez dadin, eta ainguraleku bat du katea itsasontzian finkatzeko. Kate-kutxaren oinarrizko parametroa altuera da, gainerako neurriek, katea ez trabatzeko. Katea, kate-kutxarekin sendotzen da, bai alde batetik bai goitik, kudeaketak eta mantentze lanak ahalbideratzeko.

### Kate-garbigailua

Kate-zuloaren hodiaren barnealdean zehar, irekigune batzuk daude balbula baten bidez ponpa batera konektatuak. Ponpak, itsasoko ura hartu eta presiopean bidaltzen du, katea garbitzeko.

Bibliografia
------------

Sotés, I. Alcedo, I, Basterretxea, I. Basterretxea, A. eta Sotes, X. 2015. *Itsasontziaren Eskuliburua.* Bigarren arg. Bilbo: EHUko ARGITALPEN ZERBITZUA.

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Txopa (nautika).*  2016-10-31 (Noiz kontsultatua: 2018-12-12).
2. ↑     *Branka.*  2017-10-08 (Noiz kontsultatua: 2018-12-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q168432
* Commonscat Multimedia: Anchors

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4142507-8
* NDL: 00564015
* NKC: ph242463
* NARA: 10663605
* AAT: 300219429
* KulturNav: id
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q168432
* Commonscat Multimedia: Anchors


| * i
* e
* a
Ontzi terminologiaren aurkibidea |
| --- |
| Aparailuak | 
* Aborin
* Aingura
* Albako duke
* Alboko argi
* Amarradura
* Amu
* Argindar-hartune
* Arranpla
* Arraun
* Baliza
* Baskula
* Bela
* Bermudar bela
* Berun
* Brankako lotura
* Buia
* Dorretxo
* Driza
* Esparbel/Txinga
* Esprader
* Jasogailu
* Garabi
* Kable
* Kalapatxa
* Kanabera
* Kate
* kazan/xaxian
* Kizki
* Kulubiza
* Lasta
* Moila
* Moilaertz
* Mutiloi
* Pita
* Sare
* Semaforo
* Soka
* Sonar
* Tolet
* Txikot
* Txirrika
* Tretza
* Ur gaineko dike

 |
| Ontzi atalak | 
* Ababor
* Ababorreko amula
* Albo
* Altuera
* Aginte zubia
* Amula
* Bela
* Belazurrun
* Biltegi
* Bizkar
* Branka
* Bular
* Errun/Zabalera
* Esprin
* Estaia
* Estanpa
* Estropu
* Gainegitura
* Gila
* Haizealde
* Haizebe
* Hegal
* Helize
* Hondo
* Idi-begi
* Ilabe
* Istribor
* Istriborreko amula
* Karel
* Karelez kanpoko motor
* Kindurtza/Saia
* Korasta
* Korasta lema
* Krosko
* Krosko bikoitz
* Lema
* Luzera
* Masta
* Mastaburuko argi
* Masteria
* Neurketa
* Ontziratzeko pasabide
* Pontza
* Porturatzeko buia
* Puntal
* Saihets
* Soto
* Tosta
* Txopa
* Txopako argi
* Txopako lotura
* Urgaineko alde
* Urpeko alde
* Zaldain
* Zingo

 |
| Maniobrak | 
* Ainguratze
* Arrantza
* Alturako arrantza
* Amarratu
* Arrain
* Arrain-sarda
* Arraste
* Arraun egin
* Arraunlari
* Atrakatu
* Aurtzaka
* Aurreko/Brankari
* Badia
* Baxurako arrantza
* Bideratu
* Bidatu
* Boga
* Bokale
* Bultzada
* Deriba
* Desatrakatu
* Desegite
* Desplazamendu
* Enbata
* Erriatu
* Eskifaia
* Eskora
* Estropada
* Ezkutuko bidaiari
* Gurutzaldi-abiadura
* Hankeko
* Hondartze
* Hondoratu
* Itsasbazterreko arrantza
* Kabotaje
* Kai
* Kanal
* Ingurasareko arrantza
* Iparrorratz
* Itsasargi
* Itsas garraio
* Itsas salbamendu
* Itsasbide
* Itsaslabar
* Kala
* Kofradia
* Korapilo (abiadura unitatea)
* Krosko-zulo
* Itsas milia
* Lasta-abiadura
* Lehorreratu
* Lurmutur
* Lurreko garraio
* Merkatzia
* Nabigazio hondakin
* Nahitaezko porturatze
* Naufragio
* Norabide
* Oin
* Okertu
* Ontzi-hondar
* Ontzialdaketa
* Ontziola
* Ontziratu
* Ontzitegi
* Pantalan
* Patroi
* Portu
* Porturatze
* Saihetsetik lotu
* Sendotu
* Tona
* Troba
* Zeremoniazko ontzi uretaratzea
* Ur-hartune
* Zia
* Ziaboga
* Zaitu

 |
| Ontzi motak | 
* Atoiontzi
* Arrantza-ontzi
* Arraste-ontzi
* Atunontzi
* Auto-ontzi
* Bakailao-ontzi
* Baleontzi
* Batel
* Bateliko
* Belaontzi
* Bidaiari-ontzi
* Bou
* Destruktore
* Draga
* Ferry
* Fragata
* Gabarra
* Gangil
* Goleta
* Gurutzaontzi (bidaiari-ontzia)
* Gurutzaontzi (gerraontzia)
* Hegazkin-ontzi
* Helikoptero-ontzi
* Hozkailu-ontzi
* Iola
* Itsaspeko
* Itsaspeko nuklear
* Kanoa
* Karabela
* Katamaran
* Kontainer-ontzi
* Metano-ontzi
* Motordun txalupa
* Merkantzia-ontzi
* Petrolio-ontzi
* Piragua
* Ro-ro ontzi
* Salbamendu-baltsa
* Solteko gaien itsasontzi
* Tangaontzi
* Trainerilla
* Traineru
* Txalupa
* Txanel
* Txintxorro
* Zamaontzi
* Zama-bidaiontzi

 |
| Langileak | 
* Arrantzale
* Tripulatzaile
* Txo

 |