**Llanganatiseko altxorra**, Rumiñahui jeneral inkak Ekuadorko Llanganates mendikatearen sakonean ezkutatutako urre landuaren eta beste altxor batzuen kopuru handi bati erreferentzia egiten dio.

Kondaira eta oinarri historikoak
--------------------------------

1532an, Francisco Pizarrok San Miguel de Piura hiria sortu zuen eta Inken Inperioaren konkista hasi zuen. Geroago, urte berean, Atahualpa Inka atxilotu zuen Cajamarcan.

Atahualpak, espainiarrek urrea estimatzen zutela ororen gainetik, erreskate gela izenarekin ezagutzen den urrez beteko zuela esan zuen bere askatasunaren truke. Pizarrok onartu zuen hori, nahiz eta ziurrenik ez zuen Atahualpa askatzeko asmorik izan. Gela urrez bete baino lehen, Pizarro ez zen Atahualpaz fidatzen, eta gainerako gerlari inken gainean zuen eraginaz, eta horregatik 1533ko uztailaren 26an Inka garrotez exekutatzera kondenatu zuen.

Kondairaren bertsio batek dio Rumiñahui jeneral inka Cajamarca-ra zihoala erreskaterako estimatutako 750 tona urre landuarekin, Atahualpa hil zutela jakin zuenean.

Kondairak dio Quitora itzuli zela (garai hartan lurraldearen izena zen, gaur egun Ekuador deitzen dena), altxorra **Llanganatis mendikateraino** garraiatuz eta laku batera botaz. Rumiñahuik orduan espainiarren aurka borrokatu zuen eta, azkenean, harrapatu eta torturatu zuten arren, ez zuen inoiz altxorraren kokalekua ezagutzera eman.

Madarikazioan sinestea
----------------------

Jendeak azken bostehun urteotan altxorra bilatu du eta askok txarto bukatu dira, eta hori madarikazioa dela uste dute.

Kondaira ingelesez hitz egiten duen mundura hedatzea
----------------------------------------------------

Kondaira ezaguna egin zen mundu anglofonoan, Richard Spruce botanikariak Valverde ibilbidea eta Ekuadorreko batek Don Atanasio Guzmanen izenean marraztutako mapa aurkitu zituenean, informazio hori Royal Geographic Society aldizkari ofizialean argitaratuko zen 1860an. 1933-1934 urteetan Luciano Andrade Marín ekuadortar geografo eta historialariak Tullio Boschetti eta Umberto Ré italiarrek espedizioa egin zuten Llanganatietara; handik Andrade Marín-ek liburua argitaratu zuen: "Bidaia Llanganatiko mendi misteriotsuetara", italia-ekuadorko espedizio, inguruko flora, fauna eta geografiaren azterketa eta, era berean, espedizio zoragarri baten kontakizuna Liburu horretan dokumentatu zen lehen aldia, Quitoko Liburutegi Nazionalean kontsulta daitekeena; Ekuadorreko Kultur Ondare izendatu duten liburua.

Altxorra dagoeneko kokatuta dagoenaren ustea
--------------------------------------------

Askoren ustez, altxorra XVIII. mendearen amaieran Antonio Pastorrek eta Marín de Segurak aurkitu eta bota zuten.

Erreferentziak
--------------

* Llanganates Parke Nazionala: Inken Altxorraren Ibilbidea
* "La Hora" egunkaria: Los Llanganates
* "Hoy" egunkaria: Los Llanganates
* Bisitatu Ekuador: Llanganateseko petroglifoen kondaira
* Lucas, Kintto: Atahualpako altxorra eta sorgindutako aintzira
* Vázquez, Miguel A. - Larrea, Mario: Sarrera laburra Llanganates-era

Kanpo estekak
-------------

* Picasso, Fabio: Urrezko ametsak
* http://www.elcomercio.com/tendencia/cultura/luciano-andrade-marin-preseno-libro.html
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2400516

 |

* Wd Datuak: Q2400516