recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau kazetari frankistari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Espartza (argipena)».*

**Eladio Espartza Aginaga** (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1888ko otsailaren 18a - Lesaka, Nafarroa Garaia, 1961eko martxoaren 23a) Lesakako kazetari, idazle eta politikari karlista eta frankista ezaguna izan zen.

1925 arte *La Voz de Navarra* egunkari euskal abertzaleko zuzendaria izan zen. Luze gabe, bere posizio politikoak aldatzen joan zen, espainolismo erreakzionariorantz. Raimundo García *Garcilaso*-rekin batera, Espartzak Espainiako Errepublikaren kontrako 1936ko estatu-kolperako baldintzak negoziatu eta horretarako giroa prestatu zituen Emilio Mola jeneralarekin, izua zabaltzea oinarrizko elementutzat hartuz. 

Gerra hasitakoan, nafar zutabe kolpistekin batera joan zen Gipuzkoan barrena, eta berberak antolatu zuen euskarazko liburuen erreketa, Ixaka Lopez Mendizabalen Tolosako liburutegiko aleak, nabarmenen; "su garbitzaile" deitu zion. 1937an, Arabako gobernadore zibil izendatu zuen Franco matxinatuak. *El Diario de Navarra* egunkariko bere zutabeetan, gogor mintzatu zen 1936ko estatu kolpearen ondoren ezker kutsuko langileak heriotza zibilera kondenatzearen alde, lanposturik izatea eragotziz.

Vianako Printzea erakundeko eta bere aldizkariaren zuzendaria izan zen 1940 eta 1955 artean. Honez gain, Euskaltzaindiko kidea izan zen (euskaltzain urgazlea izan zen) sei urtez (1941-1947), baita *Diario de Navarra* egunkariko zuzendariordea ere.

Obra
----

*Pampiña* antzezlana saritu zioten 1922. urtean.

Obra nagusiak: 

* *Los Caminos del Señor* (1922),
* *Nere* (1928),
* *La Dama del Lebrel Blanco* (1930),
* *Discurso sobre el Fuero de Navarra* (1935)
* *La isla de los sueños* (1940),
* *Tu hermosura* (1940),
* *Junto a las nieblas*,
* *Pequeña historia del Reino de Navarra. El rey, el fuero, la cruzada*. Ediciones Españolas, Madril, 1940. 148 or.
* *Nuestro Francisco Javier* (1941).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* *Bidasoan gora* liburua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3050381
* Commonscat Multimedia: Eladio Esparza / Q3050381

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86951015
* ISNI: 0000000066378082
* BNE: XX1183288
* LCCN: no2019047787
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 41606
* Lur: 01975/eu\_e\_3663/e3663
* GEN: 9232
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 1963034

 |

* Wd Datuak: Q3050381
* Commonscat Multimedia: Eladio Esparza / Q3050381
**Kia Motors** (기아자동차 주식회사) Hego Koreako bigarren automobil-fabrikatzaile handiena da; egoitza nagusia Seulen daukate. Kia gaur egun Hyundai Motor Companyarena da nagusiki (mundu osoko laugarren fabrikatzaile handiena), eta Ford konpainiarako automobil modelo arrakastatsuak ekoiztu izan dituzte.

Historia
--------

Hasieran, Kia altzairuzko tutuak eta bizikleta zatiak eskuz egiten hasi zen. 1951. urtean bizikletak osorik ekoizten hasi ziren, eta ekoizpena zabalduz, 1957tik aurrera, motozikletak, 1962tik aurrera kamioiak, eta 1974an automobilgintzari ekin zioten.

1986. urtetik aurrera beste konpainia batzuekin lan egin izan du, Ford eta Mazda besteak beste. 1992an Ameriketako Estatu Batuetan saltzeari ekin zioten.

Asiak jasan zuen krisialdiaren eraginez, 1997an enpresak lurra jo zuen eta 1998an Hyundai Motor konpainiak enpresaren zati handia eskuratu zuen.

2005. urtean sartu zen Kia Europako merkatuetan. 2006. urtean Estatu Batuetan ipini zuten autoak muntatzeko hango lehenengo planta, West Pointen, Georgian. Gaur egun Kia automobilak 100 herrialde baino gehiagotan saltzen dira.

Kanpo estekak
-------------

* Kia Motorsen webgune ofiziala


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q35349
* Commonscat Multimedia: Kia Motors / Q35349

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 170846620
* ISNI: 0000000404427052
* LCCN: no2011082148
* NKC: ph1124211
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q35349
* Commonscat Multimedia: Kia Motors / Q35349
**Elizabeth Scarlett "Lizzy" Jagger** (New York, AEB, 1984ko martxoaren 2a) estatubatuar modeloa eta aktorea da.

Biografia

New Yorken jaio zen. Mick Jagger-en eta Jerry Hall-en alaba gazteena da. Neba-ahizpak dira James Leroy Augustin Jagger (1985 - ), Georgia May Jagger (1992 - ) eta Gabriel Luke Beauregard Jagger (1997- ), baditu neba-ahipa erdiak ere aitak Karis Huntekin izandakoak: Karis Hunt Jagger (1970 - ) Jade Slugheena Jagger (1971 - ) eta bestalde Luciana Gimenez Moradekin izandako Lucas Maurice Morad- Jagger (1999 - )

Ibilbidea
---------

Jaggerren lehen agerpena 1998an izan zen, amaren ondoan Thierry Muglerrentzat modelo izan zenean pasareletan. Mende-hasieran agertu zen Tommy Hilfiger moda diseinatzailearentzako kanpaina batean, Alexandra eta Theodora Richards ahizpekin batera, 'Rolling Stones' taldeko Keith Richards gitarristaren alabak. 2001ean bera bezala agertu zen *Being Mick* dokumentalean. 2002ko irailean Jagger-ek Lancômeko (LCM) kosmetikoen lerroaren aurpegia izateko sinatu zuen.

2005ean, Mango moda-kate espainiarra ordezkatzeko aukeratu zuten. Twiggy, Noemie Lenoir, Erin O'Connor eta Laura Baileyrekin batera, Marks and Spencerren iragarkietan hartu zuen parte.

2013ko urtarrilaren 21ean, New Skiny Lingerie Campaign-en (Credit Daily Mail- United Kingdom) aurpegi bihurtu zen. 2014ko martxoaren 19an, ROW NYC (Credit New York Post) hotelaren modeloa da Lizzy Jagger.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Elizabeth Jagger's Star On the Rise As New Face of Lancome.*  hellomagazine.com 12 de junio de 2002.
2. ↑   Ozler, Levent.  (19 de enero de 2005). *Elizabeth Jagger: New Face of Fashion Chain Mango.*  Dexigner.
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Elizabeth Jagger en el Fashion Model Directory
* *Elizabeth Jagger*  Internet Movie Databaseren webgunean **(Ingelesez)**

[[Kategoria:1984} jaiotzak]]
**Oier Aranzabal** (Bilbo, 1988) musikari, kazetari, dokumentalgile eta kultur eragile euskalduna da. Bilbon jaio zen, eta bizitzaren lehen hiru urteak Madrilen bizi izan zen, baina ordutik aurrera Zarautzen hazi zen, eta zarauztartzat jotzen du bere burua. 2017tik Aian du bizilekua.

Musika
------

Musika alorrean Oihan Larrañaga eta Ander Zulaika zarauztarrekin Garabi taldea sortu zuen 2009an. Hirukote hori, gehikuntza batzuekin, Lou Topet taldea bilakatu zen 2012an. Taldeko gitarrajolea eta ahotsa da Aranzabal.

Ibilbide profesionala
---------------------

Kazetari gisa, erredaktore izan da Zuzeu agerkarian, eta 2017tik, erredakzioko koordinatzailea. Zarautz eta Donostiako Garoa liburutegiko Garoa Kultur Lab egitasmoko eragilea izana da. 2018an, Mikel Urdangarin musikariaren inguruko Margolaria dokumentala aurkeztu zuen Donostiako Zinemaldian.

Ikus, gainera
-------------

* Dokumentalak Euskal Herrian
* Euskal Herriko musika garaikidea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** SA, Baigorri Argitaletxea.  (2013-12-14). ««En el ámbito social y personal, la vida no tendría sentido sin ese profundo deseo de cambiarla»» *GARA* (Noiz kontsultatua: 2018-02-19).
2. ↑    *Soinu Eleak: Oier Aranzabal (Lou Topet).*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-19).

Kanpo estekak
-------------

* Oier Aranzabalen artikuluak Zuzeun.
* Oier Aranzabalen artikuluak Berrian.
* Oier Aranzabal Twitterren.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49218526

 |

* Wd Datuak: Q49218526
**Fabricio André Bernard di Paolo**, profesionalki **Lord Vinheteiro** izenez ezaguna (São Paulo, 1980ko urtarrilaren 22a) brasildar piano-jole, soinu-ingeniaria, akuarista eta YouTuberra da. YouTubeko kanalean 6 milioi harpidedun baino gehiago dituen piano-bertsioak jotzeagatik da ezaguna. Jovem Pan FMren Pânico programan parte hartu zuen Brasilen.

Ibilbidea
---------

Vinheteiro 8 urterekin hasi zen musika ikasten, batez ere pianoa eta biolina, klase pribatuen bidez; ondoren, UNESPko Arte Institutuan sartu zen. Pianoaz eta biolinaz gain, Vinheteiro musika-ekoizlea eta soinu-ingeniaria da, eta bere kasa harpsikordea, baxu elektrikoa, gitarra, danborrak, sintetizadorea eta akordeoia ere ikasi zituen. Vinheteirok unibertsitateko albaitari-titulua du, baina musikarekin zuen konpromisoak ez zion inoiz utzi albaitari gisa lan egiten.

2008an, YouTubeko Lord Vinheteiroren kanala sortu zuen. Interneten arrakasta handia izan zuen, telebistako, zinemako, animeko eta bideojokoetako abesti klasikoen piano-bertsioak jotzen. Brasilgo programetan parte hartu zuen, hala nola Jornal Nacional eta Noite com Danilo Gentili, eta Txinan jo zuen bertako musikariekin.

Lord Vinheteirok ia astero ekoizten du edukia YouTubeko kanalerako, 6 milioi harpidedun baino gehiagorekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2   «No Zero1 deste sábado, Tiago Leifert recebe o professor de música e youtuber Lord Vinheteiro» *observatoriodatv.uol.com.br*.
3. 1 2    *Dono do maior canal especializado em piano do mundo, Lord Vinheteiro é o convidado do The Noite desta sexta.* .
4. 1 2   «Vinheteiro: últimas notícias» *Jovem Pan*.
5. 1 2   «Pânico se reiventa e estreia novos estúdios 100% digital» *abc da comunicação*.
6. ↑    *Vinheitero on Rogerio Morgado's talk show.*  May 14, 2019.
7. ↑   «Músico faz sucesso na internet tocando versões do tema do JN» *Jornal Nacional* 2011-02-18.
8. ↑   «Lord Vinheteiro vira estrela entre jovens chineses como pianista divertido» *CRI* 2020-07-22.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96099293

 |

* Wd Datuak: Q96099293
**2002ko Europako uholdeak** uraldi hondagarri batzuk izan ziren, 2002ko abuztuan gertatutakoak, erdialdeko Europako zenbait herrialde kaltetu zituztenak. Ez-ohiko euriteen ondorio izan ziren, eta 110 hildako eta 15.000 milioi euroko kalte materialak eragin zituzten Txekian, Austrian, Alemanian, Eslovakian, Polonian, Hungarian, Errumanian eta Kroazian.

Historia
--------

2002ko abuztuan, Mediterraneoko haize epel eta hezea eraman zuten behe-presioko bi sistemek ez-ohiko euriteak eragin zituzten erdialdeko Europan. Horren ondorioz, Moldava, Elba eta Danubio ibaiek maila historikoak gainditu zituzten (500 urteko errepikatze-denbora).

Txekian Moldava ibaiaren ur emaria segundoko 5.300 metro kubikokoa izatera iritsi zen abuztuaren 14an, % 20 handiagoa 1845eko uraldian baino. Pragako Josefov auzotik bizilagunak ateratzeko agindu zuten udal agintariek, eta urak Mala Strana Erdi Aroko auzotegiko kaleak ere hartu zituen. Hiriko metroa azkarki hondatua izan zen.

Alemaniak izan zituen kalterik handienak, Saxonia estatuak batez ere. Dresdenen Elba ibaia 9,4 metroko altuerara iritsi zen abuztuaren 17an, inoiz erregistratutako mailarik gorenera, eta hiriko 480.000 herritarren laurdenak atera behar izan zituzten beren etxeetatik. Ibaian beherago dagoen Bitterfeld hiria erabat hustu behar izan zuten, hondar zorroz eraikitako hesia urek lehertu ondoren, eta Magdeburgen 20.000 lagun atera zituzten.

Danubio ibaiak ere igoera historikoa izan zuen arren, Bratislavak eta Vienak kalte txikiagoak izan zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Urak Dresde Alemaniako hiri historikoa azpiratu du, Txekian eta Austrian atzera egin arren.*  *Euskaldunon Egunkaria*, 2002ko abuztuak 17, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-9-23).
2. 1 2 3    *Central Europe Flooding, August 2002.*  Risk Management Solutions, forms2.rms.com (Noiz kontsultatua: 2020-9-23).
3. ↑    *Thousands flee Dresden floods.*  *The Guardian* egunkaria, 2002ko abuztuak 16, theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2020-9-23).
4. ↑    *Azken 50 urteotan inoizko jende gehien mugiarazi dituzte oholdeek Europan.*  *Euskaldunon Egunkaria*, 2002ko abuztuak 15, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-9-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q86929
* Commonscat Multimedia: Flood in Central Europe (2002) / Q86929

---

 |

* Wd Datuak: Q86929
* Commonscat Multimedia: Flood in Central Europe (2002) / Q86929
**Orion Multi-Purpose Crew Vehicle** (**MPCV**) Martera iristeko helburua duen AEBtako espazio-ontzia da.

Testuingurua
------------

1970eko hamarraldian NASAren eskutik gizakiak oinak Ilargian jarri zituen. Geroztik, NASAk kalitate handiko jaurtigailu sistema batean dabil buru-belarri (Space Shuttel programa) eta utzi egin du maila goreneko espazio-ontziena.

Bien bitartean, Errusiak eta Europak espazioa konkistatzeko lasterketan daude. Gainera, Challenger (1986) eta Columbia (2003) ontzien istripuek zalantzak sortu zituzten jaurtigailuen programa. Horregatik, utzi egin zuten Constelation proiektuarekin lanean ari ziren bitartean. Azken ikerketa horretan espaziorako ibilgailu bat egiten ari ziren eta bera moldatzen ari dira gizakiak Martera eramateko helburuarekin. 2014ko abenduaren 5ean egin zituzten lehen probak.

Diseinua
--------

Misioak hemezortzi hilabeteko bidaia izango du joan-etorria egiteko, eta egonaldia lau hilabetekoa izango litzateke. Halaber, espazio ontzia bi planetak elkarren artean modu egokian kokatutako une batean jaurti beharko litzateke.

2012tik Curiosity robotak bildu dituen datuen arabera Marten ura egon zen, ibaietako itsasadarretan egondako sedimentuak aurkitu baitituzte. Robotak igorritako informazioaren arabera, gas metano gune bat dago, agertu eta desagertzen dena. Lurrean, atmosferako metanoaren %90 izaki bizidunek sortzen dute.

Ikerketa bukatzen dutenea, Lurrera itzuli beharko dute baina beharrezkoak ez diren gauzak bertan, espazio ontziaren barruko zama arintzeko. Aurreikusten dutenez, 2030-2040 urteetan planetaratuko da lehenen gizakia Marten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5  Arkaitz Almortza Muro, «Marte jomugan jarrita», *Berria*, 2014-12-21

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211727
* Commonscat Multimedia: Orion (spacecraft) / Q211727

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2017005215
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q211727
* Commonscat Multimedia: Orion (spacecraft) / Q211727
**Ottawako tiroketa** 2014ko urriaren 22an Kanadako hiriburuan gertatu zen tiroketa bat izan zen.

Gertaerak
---------

Identifikatu gabeko lagun batek soldadu bati tiro egin zion eta Kanadako Parlamentuan sartu zen. Poliziak erasotzailea larri zauritu zuen Ganbera barruan eta gutxi geroago hil egin zen. Era berean, monumentu bat zaintzen ari zen soldadua hil zen. Hildako soldadua, berriz, Gerraren omenezko Monumentuaren ondoan zegoen, Parlamentutik metro batzuetara, tiroa jaso duenean. Anbulantzian eraman zuten berehala ospitalera, baina ezin izan zuten suspertu. Hildako soldadua, berriz, Nathan Cirillo zen. Cirillok 24 urte zituen eta Kanadako Parlamentutik gertu zaintza-lanak egiten ari zen. Hiltzaileak errifle batekin egin zion tiro.

Tony Clement ministroak esan zuen gutxienez 30 tiro egin zituela erasotzaileak. Stephen Harper Kanadako lehen ministroa eraikinaren barruan zegoen, baina onik atera zen segurtasun talde berezi batek lagunduta. Chateau Laurier luxuzko hotelean ere entzun zituzten tiroak, Parlamentuaren ondoan.

Erasotzaileak
-------------

Michael Zehaf-Bibeau tiroketaren susmagarria ikertzen ari zen Kanadako Polizia. Tiroketaren egilea islamera bihurtutako kanadar bat zela uste zen. Konkretuki, susmagarria Quebecekoa zela uste zen. Zehaf-Bibeau 32 urteko kanadarra zen, Quebecen bizi izandakoa. 2004 eta 2009 urteetan atxilotu eta zigortu egin zuten, drogak izateagatik. Ottawako hedabideek jakitera eman zutenez, Islamera aldatuta zegoen.

Beste bi susmagarriren bila aritu zen Kanadako Polizia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  «Islamera bihurtutako Kanadiar bat, Ottawako ustezko hiltzailea», *EiTB*, 2014-10-23
2. 1 2 3  «Kanadako Parlamentuari eraso egin diote eta bi lagun hil dira», *EiTB*, 2014-10-22
3. ↑  «Parlamentuari eraso egin eta soldadu bat hil dute Kanadan», *Berria*, 2014-10-23

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18338238

 |

* Wd Datuak: Q18338238
**Habiba Ghribi** (Kairuán, 1984ko apirilaren 9a) Tunisiako distantzia ertain eta luzeko lasterkaria da, 3.000 metroko oztopo-lasterketan espezializatua. 2012ko Londres olinpikoko txapelduna izan zen eta Daegiko 2011ko munduko txapelduna. Afrikako errekorra ere badu, 2015eko irailaren 11tik, 9:05.36ko markarekin.

Ibilbidea
---------

2012ko Londresko Udako Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen eta Daegin 2011ko munduko txapelduna. Hasieran, 2. postua lortu zuen bi lehiaketetan, baina Yuliya Zaripova atleta errusiarra (bi probak irabazi zituen) deskalifikatu egin zuen TAS taldeak, 2016ko martxoaren 24an. IAAFk iragarri zuen dominak lehiaketa guztietan banatuko zirela, bere kontrolpean; beraz, Ribghi 2. postutik 1.era pasatu zen. Londres 2012ko domina Tunisiako emakumezkoen lehen domina olinpikoa izan zen.

Zilarrezko domina lortu zuen 2015ean, Pekingo Munduko Txapelketan (2015).

Ghribi Munduko Kross Txapelketan lehiatu zen behin baino gehiagotan, IAAFren bidez, baina arrakasta handiagoa izan zuen pistan, eta zilarrezko domina irabazi zuen 2006ko Atletismoko Afrikako Txapelketetan, eta brontzezko domina bat 2009ko Mediterraneoko Jokoetan, 1.500 metroan. Tunisia ordezkatu zuen 2008ko Pekingo Udako Olinpiar Jokoetan eta hamahirugarren amaitu zuen emakumeen oztopoen lehen lasterketa olinpikoan. *Assahafa* egunkari arabiarrak 2009ko kirolari onena izendatu zuen.

Kross-korrikalari gisa hasi zuen bere ibilbidea, eta Munduko Txapelketetan (IAAFren bidez) parte hartu zuen junior lasterketan, 2000n, hamabost urte zituela, eta 46. postuan amaitu zuen (Tunisiako taldeko bigarren onena).

Markarik onenak
---------------

| Ekitaldia | Denbora (m:s) | Lekua | Data |
| --- | --- | --- | --- |
| 1.500 metro | 4:06.38 | Zagreb, Kroazia | 2014ko irailaren 2a |
| 3.000 metro | 8:52.06 | Franconville, Frantzia | 2013ko apirilaren 28a |
| 5.000 metro | 16:12:9 | Radès, Tunis | 2003ko ekainaren 22a |
| 3.000 metro, oztopoak eta guzti | 9:0536 | Brusela, Belgika | 2015eko irailaren 11 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Habiba Ghribi» *london2012.com*.
2. ↑    *3000 Metres Steeplechase women The XXX Olympic Games.* .
3. ↑    *3000 Metres Steeplechase women 13th IAAF World Championships in Athletics.* .
4. ↑    *El TAS despoja al atletismo ruso de diez medallas olímpicas y mundiales.* .
5. ↑    *IAAF statement concerning CAS decisions: six Russian athletes.* .
6. ↑    *3000 Metres Steeplechase women 15th IAAF World Championships.* .
7. ↑  Official Team Results - CROSS JUNIOR RACE Women. IAAF. Retrieved on 2010-03-31.

Kanpo estekak
-------------
**Mendebaldearen Islamizazioaren Aurkako Europar Abertzaleak** edo **PEGIDA** (alemanez: *Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes*) Alemaniako mugimendu politiko nazionalista, ultraeskuindar eta antiislamista bat da, 2014ko urrian Dresden hirian sortua. Gehiegizko immigrazioaren eta Angela Merkel kantzilerraren aurkako protestak egiten dituzte, eta Alemania ekialdean du indarrik handiena.

Sorrera eta garapena
--------------------

2014an hasi ziren astelehenetako protestak, abenduaren 22an hamaikagarren deialdia egin zuten, eta azkenen manifestazioetan 15.000 pertsona baino gehiago bildu ziren.

2015eko urtarrilaren 19an, PEGIDAk Dresdengo bilkura bertan behera utzi zuen, talde antifaxistek horren aurka bertan kontzentrazioa deitu zutelako ordu berean. Alemaniako beste hiri batzuetan ere arrazakeria eta xenofobiaren aurkako bilkurak egin zituzten.

Urtarrilaren 21ean, PEGIDA taldeko liderrak bere taldea utzi zuen Adolf Hitlerrekin parodia bat egiteagatik.

Ideologia
---------

PEGIDAren manifestazioa Dresden 2015eko urtarrilaren 12an.
Abenduaren 15eko astean, lehenengo aldiz, idatzizko aldarrikapen programa egin zuten, izan ere, bitartean Interneten zabaltzen zuten euren pentsamendua. Hala ere, Interneten euren mezuak askoz modu leunagoan argitaratzen zituzten. Facebooken immigrazioarekin bukatzeko neurriak aldarrikatzen zuten, Alemania «etorkinez gainezka» zegoelako. Asiloaren eske zeudenen aurka ere egiten zuten eta eurei babesa emateko egoitzen aurka egin zien PEGIDA kanpainak.

Bere aldarrikapenean, PEGIDAk Alemaniako kultura judeo-kristaua babesten du eta musulman moderatuekiko tolerantzia erakusten du. Baina, islamistak misoginotzat jotzen ditu.

Erreakzioak
-----------

Ezkerrak eta talde antifaxistek atzean eskuin muturra zegoela jakitean (NPD Die Heimat alderdi neonaziko eta AfD Alemaniarentzako Alternatiba euroeszeptikoko kideek babesa eman ziotelako) zenbait hiritan PEGIDAren aurkako manifestazioak egin zituzten.

CDU eta CSU alderdi kristau-demokratek beste alderdiek baino gutxiago egin zuten aurka, izan ere, PEGIDA mugimenduaren pentsamendua oso hurbil zeudelako euren diskurtso kontserbadoretik, hala nola, delituak egiten dituzten etorkinen aurkako jarreran.

Die Linke ezkerreko alderdiaren Gai Antifaxistetarako bozeramailea zen Kerstin Koeditzen ustez, «neonaziek, NPDkoek eta AfDkoek hartzen dute parte protestetan».

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5  Samara Velte, «Xenofobiaren sarrera txartela», *Berria*, 2014-12-23
2. ↑   «Pegidaren Dresdengo gaurko protesta bertan behera utzi dute» *Berria* 2015/01/19.
3. ↑  «Pegidako liderrak taldea utzi du», *Berria*, 2015-01-22
4. ↑  S. V. ««Neonaziek, NPDkoek eta AfDkoek hartzen dute parte protestetan»», *Berria*, 2014-12-23

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18609063
* Commonscat Multimedia: PEGIDA / Q18609063

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 313446943
* GND: 1065616503
* LCCN: no2015132351
* NKC: osa2016900826

 |

* Wd Datuak: Q18609063
* Commonscat Multimedia: PEGIDA / Q18609063
*Tubaria conspersa*

Sinonimoak: *Agaricus conspersus*, *Inocybe conspersa*, *Naucoria conspersa*

Zapore gabeko haragia eta hutsala.

Deskribapena
------------

**Kapela:** Txikia, 2-3 cm arteko diametrokoa, globo-itxurakotik lau-ganbilera, erdian pixka bat deprimitua, ertz leuna, ildaskatu gabea, baina flokosoa. Kapelaren azala hondarrekin edo flokoi zurixkekin, okre-kanela argi samarrekin, batzuetan tonu gorrixkekin.

**Orriak:** Adnatuak edo subdekurrenteak, zabalak, lamelulekin, okre kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Oinera hurbiltzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 5 cm arteko garaietakoa, fistulosoa, oinarria erraboildun samarra, arre kolorekoa, goialdean pruina zuriarekin eta gainerakoa flokosoa.

**Haragia:** Oso urria eta hauskorra, okre kolorekoa. Usaingabea eta zaporegabea. Espora-jalkina, arre kolorekoa.

**Etimologia:** *Tubaria* terminoa, tronpeta, esan nahi duen "tuba" hitzetik dator. Karpoforoaren formagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

*Tubaria furfuracea* delakoarekin nahas daiteke, honek ez du flokoirik. *Tubaria* *minutalis* are txikiagoa da.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenaren hasieran, gramineoak eta belar txikiak ugaltzen dituen eurien ondoren. Saprofitoa, hostogalkorren egur-hondarretan, basoetan eta zuhaiztietan. Zurtoin berdeen artean ia ez da ikusten, baina mizelioa lurperatutako egurretan errotzen du.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 246 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Calvo Pérez Javi.  (2006). *El mundo de las setas.*  Asociacion Micológica Fungipedia.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
**Aljeria eta Maroko arteko muga** Aljeriako Herri Errepublika Demokratikoa eta Marokoko Erresumaren artean dagoen lurreko muga da. 1972an Rabaten sinatutako itun baten bidez finkatua, 1973an Aljeriak eta 1991ean Marokok berretsia.

Marokok Mendebaldeko Sahararen lurraldea aldarrikatzen du, Aljeriarekin muga egiten duena. Aldarrikapen horren arabera, Aljeriaren eta Mendebaldeko Sahararen arteko muga (39tik 41 km-ra) Aljeriako eta Marokoko mugan egongo litzateke, eta muga horrek, orduan, 1.778 eta 1.941 kilometro arteko luzera izango luke. 1994az geroztik, muga itxita dago trafiko guztiarentzat.

Eskualdeko mugak nahiko gorabeheratsuak ziren XVIII. mendea amaitu arte, noiz behin betiko ezarri zituzten. Najima Thay Thay Rhozalik gogorarazi duenez, «Magrebeko herrialdeek ez zuten muga zehatzik izan europarrak herrialde horietan ezarri arte». Lehen, ez zegoen mugaren noziorik, eta mugaketa-saiakerak onartzen ez zituzten populazioen mugikortasun handia ahalbidetzen zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** NBE.  (2002-7-30). *Convention relative au tracé de la frontière d'État établie entre le Royaume du Maroc et la République algérienne démocratique et populaire, texte authentique en arabe et français, texte en anglais.*  United Nations Publications ISBN 9789219001985..
2. ↑  Algérie-Maroc: la réouverture des frontières n’est pas pour demain
3. ↑   **(Frantsesez)** Chenntouf, Tayeb.  (2005). in: *Des frontières en Afrique du XII au XX siècle*. Paris: UNESCO, 204-205 or..
4. ↑   **(Frantsesez)** Thay Rhozali, Najima. *L'ogre entre le réel et l'imaginaire dans le conte populaire du Maroc.* , 193-194 or..

Kanpo estekak
-------------
*Tricholomopsis decora*

Sinonimoak: *Agaricus decorus*, *Clitocybe decora*, *Cortinellus decorus*, *Tricholoma* *decorum*

Espezie hau ez da jangarria, haragi gutxi, haritsua, eta zapore mikatz samarra duelako.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero hondoratua, haragitsua, mehea, kamutsa, horia, arre-oliba antzeko edo beltzaxka koloreko aplikatutako ezkatatxoek gogortua.

**Orriak:** Estu, batzuetan pixka bat eskotatuak, kamuts-itsatsiak, orritxo ugarirekin, ertz osoarekin eta irregular antolatuta, horixkak, kapelaren kolorekoak baino ilunagoak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,7 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa, batzuetan zertxobait eszentrikoa, barrubetea, gero barnehutsa, fibrillosoa, kapelaren kolorekoa eta ezkatatsua.

**Haragia:** Mehea, haritsua, horia, usain fungiko leunekoa eta zapore gozokoa, baina murtxikatzen denean, denbora batera mingots samarrekoa bihurtzen da.

**Etimologia:** *Tricholomopsis* terminoa grekotik dator, "ósis" hitzetik, azalpen, esan nahi du. *Tricholoma*-ren antzekoa. *Decora* epitetoa latinetik dator, dotore, xelebre, esan nahi duen "decor" hitzetik. Bere itxuragatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Tricholomopsis rutilans* delakoarekin nahas daiteke, hau ezkata gorrixka ikusgarriz estalia dago, bai kapelan bai oinean. *Tricholomopsis ornata* ere oso antzekoa da.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Hildako egurraren gainean garatzen da, eta hura deskonposatzen laguntzen du. Duela urte batzuk espezie hau oso arraroa zen gure inguruan, baina azken urteetan maizago agertzen ari da. Lignikola, koniferoen enborretan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 150 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 255 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
Kreditbanken bankuaren antzinako eraikina, non sindromea ospetsu bilakatu zuen 1973ko Norrmalmstorg lapurreta gertatu zen
**Stockholmgo sindromea** bahiketa edo bere borondatearen aurkako atxikipen baten biktimak bere kaptorearekin konplizitate-harreman bat eta lotura afektibo indartsu bat garatzen duen erreakzio psikologiko bat da. Batez ere, indarkeriarik eza erasotzailearen gizatasun ekintzatzat jotzen dutelako gertatzen da hori. Federal Bureau of Investigation (FBI) erakundearen datuen arabera, 4.700 bahiketa eta setioren biktimen %27 inguruk erreakzio hori jasaten dute. Sindromea duten biktimek bi motatako erreakzioak izaten dituzte aldian-aldian: alde batetik, sentimendu positiboak dituzte beren bahitzaileekiko; eta, bestetik, beldurra eta haserrea agertzen dute polizia-agintarien edo haien bahitzaileen aurka. Aldi berean, bahitzaileek eurek sentimendu positiboak erakusten dituzte bahituekiko.

Aipatzekoa da Stockholmgo sindromea ez dagoela aitortua psikiatriako eskuliburu garrantzitsuenetan. Beraz, sindrome hori trauma osteko efektuaren kategorian eroriko litzateke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   **(Ingelesez)** de Fabrique, Nathalie; Romano, Stephen J.; Vecchi, Gregory M.; van Hasselt, Vincent B..  (2007ko uztaila). «Understanding Stockholm Syndrome» *FBI Law Enforcement Bulletin* (Law Enforcement Communication Unit) 76 (7): 10–15. ISSN 0014-5688..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** BBC.  (2013/08/13). *Captor vs. cautivo, 40 años del Síndrome de Estocolmo.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180242
* **Identifikadoreak**
* BNF: 16602013v (data)
* GND: 7563331-0
* LCCN: sh2007000114
* SUDOC: 161311482
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q180242
|  |
| --- |
| **Larrea** |
| Larrea |
| Baserria 1995ean |
| **Kokalekua** |
| **Lurraldea** | Gipuzkoa |
| **Udalerria** | Villabona |
| Larrea baserria is located in GipuzkoaLarrea baserriaLarrea baserriaLarrea baserria (Gipuzkoa) |
| **Ezaugarriak** |
| **Katalogatua** |
| **Eusko Jaurlaritza** | 2006ko uztailaren 4a |

**Larrea** Villabonako baserria da, Amasa auzoko hegoaldeko hegalean dago, Loatzo mendiaren oinean.

2006ko uztailaren 4an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Oinplano laukizuzena du. Bi solairu eta ganbara bat ditu eta bi isurkiko estalki zurezkoa, zeinaren gailurra fatxada nagusiarekiko elkarzuta baita.

Fatxada nagusiko behe-solairuan aparailua gotikoa da behealdean, eta harlandua goialdean. Fatxada nagusian bi modiloi-lerro nabarmentzen dira. Fatxadaren erdialdeko arku zorrotzeko sarbide batek dobela bat du, lapiko bat zizelkatua duena. Lehenengo solairuan lau leihozulo daude lerrokatuta. Ganbarak oholtzazko itxitura du. Ipar-mendebaldeko fatxadako sarbideak ateburu bat eta leihozulo bat ditu. Lehenengo solairuan, lau leihozulo lerrokatuk osatzen dute fatxadaren egitura. Hego-ekialdeko fatxada ez da antzematen, lurzoruaren maldari egokitua baitago eta sarrera lur-mailan baitu lastategira; gainera, eranskin bat itsatsi zaio albo batean, zeinak alde honetatik eraikina itxi egiten baitu. Ipar-ekialdeko fatxada ezin da kanpotik ikusi, horma-atala eraikin nagusiarekiko elkarzuta duen eranskin batek estaltzen duelako. Behealdean aparailu gotikoa du. Harlandu guztiak kareharrizkoak dira.

### Barrualdea

Sarbide nagusian sukalde osoa dago, ohiko beheko suarekin eta harraska ezkerraldean. Aurrez aurre abereak eta askak daude, sukalde ondoan. Eskuinaldeko eskaileretatik lehenengo solairura igotzen da, zeina hainbat gelatan banatuta baitago, adreiluzko eta igeltsuzko trenkaden bidez, oholtza matxinbratu eta harlangaitz-hormen arteko bilbaduren bitartez. Beste eskailera-atal batetik ganbarara igo daiteke, hau ere zati batean banatua. Eraikina sostengatzeko, atal bakarreko haritzezko hamalau zutabe daude, eta dolare gotikoko lau zutabe enarabuztan eran lotutako beren besoekin. Habe-dolarea ia osorik dago, lau zutabeak eta azpila gordetzen baititu.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Ikus, gainera
-------------

* Larrea

Kanpo estekak
-------------

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8341977
* Commonscat Multimedia: Larrea baserria / Q8341977

---

 |

* Wd Datuak: Q8341977
* Commonscat Multimedia: Larrea baserria / Q8341977
J. Macfarlane-k egindako Bunyip baten irudia (1890)
**Bunyipa** Australiako hego-ekialdeko aborigen mitologiako izaki bat da, eta jatorrizko biztanleen ahozko tradizioan esaten da zingiretan, billabongean, errekastoetan, ibai-oheetan eta ur-putzuetan ezkutaturik bizi dela.

Izena
-----

*Bunyip* hitzaren jatorria Australiako hego-ekialdean dagoen Victoria wemba-wemba herriko hizkuntzan edo wergaia hizkuntzan erabiltzen da, eta hortik ingelesera eta beste hizkuntzetara esportatu da. 

*Bunyip* hitza gaur egun Australiako aborigenek "deabru" edo "espiritu gaizto" gisa itzultzen dute. Itzulpen garaikide hori ez da oso zehatza izango. Iturri moderno batzuek Bunyip eta Bunjil-en arteko hizkuntza-lotura aipatzen dute: "Gizon handi" mitikoa, mendiak, ibaiak, gizakia eta animalia guztiak egin zituena".

*Bahnyip* hitza 1812an agertu zen lehen aldiz argitaratuta Sidneyko Gazetan. James Ivesek erabili zuen "animalia beltz handi bat itsas txakurraren antzekoa, beltzen artean beldurra sortzen duen ahots beldurgarriarekin" deskribatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Holden 2001, 15 orr. .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q973546
* Commonscat Multimedia: Bunyip / Q973546

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1026679095
* LCCN: sh86007481
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q973546
* Commonscat Multimedia: Bunyip / Q973546
**Canadian Caper** (euskaraz: «Kanadar Azpijokoa») 1980ko urtarrilaren 29an, Teherango gatibuen krisialdiaren testuinguruan, Irandik ezkutuan sei estatubatuar diplomatikari ateratzeko ekintza izan zen. Kanadako Gobernuak eta AEBetako CIA zerbitzu sekretu agentziak elkarlanean antolatu zuten.

Ekintza honetako buruzagia Tony Mendez, CIAko agentea izan zen, honek Teheranera bidaiatu eta ustezko zientzia-fikziozko film batetarako eszenalekuen bila zebilelako aitzakian diplomazialariei ihes egin zezaten nortasun faltsudun agiriak eman zizkien. Diplomazialariek Teherango aireportutik Swissair konpainiako hegazkin batean aireratu eta 1980ko urtarrilaren 27an Zurich hirira salbu iritsi ziren.

Ekintza hau 2012ko *Argo* filmean zinemaratu zen, Ben Affleck zuzendari eta aktoreak zuzendu eta Tony Mendezen pertsonaia antzeztu zuen, Film onenaren Oscar Saria irabaziz.

Ikus gainera
------------

* Teherango gatibuen krisialdia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1032059
* Commonscat Multimedia: Canadian Caper / Q1032059

---

 |

* Wd Datuak: Q1032059
* Commonscat Multimedia: Canadian Caper / Q1032059
Versallesko parketa.
**Parketa** (frantsesezko *parquet* hitzatik- paʁkɛ ahoskatua- ekarria) gela edo kidekoetarako zoladura mota da, marrazki geometrikoak osatzen dituzten oholtxoz osatua.

«Versallesko parketa» izeneko karratu diagonal handiak 1684an sortu zituzten *parquet de menuiserie* («zurezko parketa») izenpean. Solairuen azpiko habeak usteltzeko joera zuen etengabeko garbiketa eskatzen zuen marmolezko zorua ordezteko sortu zuten. 1693an Daniel Cronström arkitekto suediarrak *parquets en losange* horiek deskribatu zituen parketa losangean, Versaillesen eta Trianon Handian.

Parket-zoruak askotan logeletan eta korridoreetan egoten dira. Baldosa normalak baino hobetzat jotzen dituzte, oinpean beroagoak sentitzen baitira. Hala ere, oinez ibiltzea, xurgagailuarekin garbitzea eta telebista bezalako soinuak xurgatzeko ez dira erabilgarriak, eta horrek arazoak sor ditzake okupazio ugariko etxebizitzetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Parket». *Euskaltzaindiaren Hiztegia*. (Noiz kontsultatua: 2024-4-8.)
2. ↑  Fiske Kimball, *The Creation of the Rococo* 1943, 47. orr.

Kanpo estekak
-------------
**Pavel Exner** (Praga, 1946ko martxoaren 30a) txekiar fisika-matematikaria da.

Biografia
---------

Pragako 1946ko martxoaren 30ean jaio zen, bere gurasoak Vilem Exner ekonomialaria eta Marie Karvankova oftalmologoa ziren. 1969an fisika teorikoan lizentziatu zen Pragako Karolina Unibertsitatean.

Karolina Unibertsitatean irakasle laguntzaile gisa lan egin ondoren, 1978an Dubnako (Errusia) Ikerketa Nuklearrerako Institutu Bateratura joan zen. Garai hartako berezitasunengatik ez zuen doktore aholkularitzarik izan eta 1983an bakarrik lortu zuen doktoregoa; oraindik Dubnan fisika matematikoaren doktoretza gorena ere lortu zuen 1990an  .

1991an bere jaioterrira itzuli zen Txekiako Zientzia Akademiako AS CR Fisika Nuklearreko Institutuko burua. 2003an Karolina Unibertsitateko irakasle bilakatu zen. 2006tik Pragako Matematika-Fisikako eta Matematika Aplkatuko Doppler Institutuko zuzendari zientifiko gisa lan egiten du.

1971az geroztik, Wiendlova jaiotako fisikaria den Jana-rekin ezkonduta dago. Hiru alaba eta bost biloba dituzte.

Lan zientifikoa
---------------

Bere interes zientifikoak lehenik eta behin problema matematikoak eta teoria kuantikoko metodoak dira, bereziki, sistema ezegonkorrak, sakabanaketaren teoria, integrazio funtzionala eta mekanika kuantikoa grafikoetan, gainazalak, uhin-gidari kuantikoak eta erresonantziak .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Pavel Exner's homepage: gemma.ujf.cas.cz/~exner*
2. 1 2 3 4 5  *Pavel Exner's personalia*
3. ↑  *Doppler Institute*
4. ↑  *P. Exner's Bulletin Board*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1626145
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 24668756
* ISNI: 0000000108796961
* BNF: 12308757s (data)
* GND: 134284410
* LCCN: n84059349
* NKC: jn20000400645
* CiNii: DA02144715
* SUDOC: 031969046
* ORCID: 0000-0003-3704-7841
* BIBSYS: 90181282
* MGP: 149184

 |

* Wd Datuak: Q1626145
**En Comú Podem-Guanyem el Canvi**, kataluniar ezkerreko koalizio politiko bat da, Podemosen alderdi kataluniarrek osatzen dutena. Besteak beste, Iniciativa per Catalunya Verds, Esquerra Unida i Alternativa, Equo eta Barcelona en Comúk osatzen dute. 2015ean sortu zen alderdia, urte horretan ospatu ziren hauteskundeetara aurkezteko, Espainiako gorteetan. Alderdiko zerrendaburua Xavier Domènech da.

Ideologia
---------

Koalizioa, Podemos osatzen dituzten alderdi guztien antzera, ideologia eta pentsamendu ezkertiarrekoa da. Bestalde, katalanismoan ere sinisten du eta burujabetzaren alde dagoen alderdi bat da. Esan beharra dago, Kataluniako krisialdi politikoan, hainbat aldiz agertu dela independentziaren kontra Kataluniako parlamentuan, Catalunya Sí que es Pot alderdia, En Comú Podemekin batera, Podemos osatzen duen beste alderdi bat.

2015ean izandako emaitzak
-------------------------

2015ean alderdi hau Espainiako gorte nagusietarako hauteskundeetara aurkeztu zen eta 350 diputatutik, 12 lortu zituen. Bestalde, Senatuan, 3 ordezkari ditu, 265etik. 927.940 boto lortu zituen guztira, gehienak Bartzelonako probintzian, guztizko botoen %26 inguru.

Ikus, gainera
-------------

* 2017ko Espainiako Krisialdi kostituzionala
* Ahal Dugu
* 2015eko hauteskundeak

Kanpo estekak
-------------

* encomupodem.catAlderdiaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21272208
* Commonscat Multimedia: En Comú Podem / Q21272208

---

 |

* Wd Datuak: Q21272208
* Commonscat Multimedia: En Comú Podem / Q21272208
**Ayala zubia** (filipineraz: *Tulay ng Ayala*; gaztelaniaz: *Puente de Ayala*) Filipinetako Manilako Pasig ibaiaren gaineko altzairuzko truss zubi bat da. Ermita eta San Migel auzoak lotzen ditu, Isla de Convalecenciaren mendebaldeko muturra igaroz. Inguruko errepidea 1 (C-1) eta errepide Nazionala (N180) pasatzen dira, Ermitako Ayalako Bulebarra eta San Migeleko P. Casal kalea lotuz.

Historia
--------

 2015eko zubiaren birgaikuntza.
Ayala zubia jatorriz egurrez egindako bi zubi izan ziren (albo bakoitzaren jatorri-puntuaren ondoren "San Miguel" eta "Concepcion" ataletan banatuta, Isla de la Convalecencia-ra bat eginez)  1872an eraiki zenean. Casa Róxaseko (egungo Ayala Korporazioa) Jacobo Zóbel y Zangronizen .

Trafikorako ireki zenetik 10 urte eskasera, zubiaren egoerak nabarmen okertu zen, eta 1899an "San Migel" zatia erori zen, eta "Concepcion"-ekoak hala egin zuen hilabete geroago. Altzairua material nagusi bihurtu zen 1908an, eta Ayala zubia Filipinetako altzairuzko lehen zubia bihurtu zen. Gaur egungo forma 1930eko hamarkadako berreraikuntza bati dagokio, zubia ibilbide berezi batean bateratzea erabaki zenean.

Ayala zubia 2015 hasieran itxi zen publikoarentzat, birgaitze eta egitura konponketak egiteko, egituraren osotasuna bermatzeko. 70 zentimetro altxatu zen, 7,2 graduko lurrikara bati aurre egiteko aukera emanez. Zubia 2015eko azaroan berriro ireki zen motorzaleentzat 

Urteko urtarrilaren 9an 2020az geroztik, Manila Metropolitarreko Garapen Agintaritzak urtero ixten du autoen pasabidetik zubia prozesio baterako Nazareno Beltzaren Jaian, duela gutxi berritu den Jones zubitik bideratu ondoren. 

1. ↑  The bridge was also sometimes called *Puente de la Convalecencia*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   Salazar, Cherry.  (April 26, 2015). «New technology lifts Ayala Bridge» *The Philippine Star*.
3. ↑    *Traslacion 2020 to use Ayala Bridge for procession route.*  January 2, 2020.
**Pieter Verbrugghen II.a** (baita *Pieter Verbruggen (II.a)*, *Peter van der Brugghen (II.a)*, *Pieter van der Brugghen (II.a)*, *Peter Verbruggen (II.a)*, *Peter Verbrugghen (II.a)*, goitizena *Ballon*) (1648, Anberes - 1691 ostean, Anberes). Flandriar eskultore, eskulangintza gizona, akuaforte egile eta harri merkataria.

Biografia
---------

 Pieter Verbrugghen I.aren semea. Lehendabiziko ikasketak ziurrenik aitak eman zizkion. Eskultore prestakuntza bukatu ondoren, Erromara joan zen 1674 urtean. Bertan zegoela  Gian Lorenzo Berninirentzat marrazkiak eta eskulturak egin zituen eta anaia Hendrik Frans Verbrugghenrentzat ere. 1675ko urtarrilak 3an, Bentvueghels elkarteko kide egin zen eta bertan *Ballon* (puxika) ezizena ezarri zioten. Berarekin batera eta aldi berean Bentvueghels elkartean Abraham Genoels eta François Moenskide egin ziren.

1677an Pieter Anberesera itzuli eta bertan grabatzaile lanak egin zituen. Anberesko San Luke taldeko maisu izan zen baina aitaren tailerrean ere lankide gisa jarraitu zuen. 1688an Maria Isabella Heck-ekin ezkondu zen.

Joannes Boecksent bere ikasle izan zen.

Lanak
-----

Anberesko San Pablo Elizako aldarearen diseinua egin zuen, baita hainbat hilobi eta erlijio egitura ere. Bere lanak Flandriar Goi Barroko estilokoak dira. Sormen handiko artisaua baino, artisau trebea izan zen.

Oharrak eta erreferentziak
--------------------------

1. 1 2  Biografiko xehetasunak on Hadrianus.
2. 1 2 3  Iris Kockelbergh.
3. ↑  
Abraham Genoels biografia batean Arnold Houbraken, *De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen*, 1718. **(Nederlanderaz)**
4. ↑  Herbehereak Institutua Artearen Historia lekuak bere data onarpen sartu Gremio en 1660, baina badirudi nekez jo zuen bakarra izan 12 urte zituen garai hartan.
5. 1 2  Biografiko xehetasunak at Herbehereak Institutua Artearen Historia **(Nederlanderaz)**
6. ↑  Iris Kockelbergh.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15263703
* Commonscat Multimedia: Pieter Verbrugghen II / Q15263703

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 296003725
* ISNI: 0000000400169877
* ULAN: 500092148
* BPN: 85344851
* RKD: 80110

 |

* Wd Datuak: Q15263703
* Commonscat Multimedia: Pieter Verbrugghen II / Q15263703
**Pello Huizi Petrikorena**, OFM (Arano, 1942ko azaroaren 27a - Galdakao, 2023ko martxoaren 30a), fraide frantziskotar eta apaiz katolikoa izan zen. 

Psikologia ikasketak egin ostean, diziplina horretako irakasle aritu zen Arantzazuko seminarioan, lehenik, eta Euskal Herriko Unibertsitatean, ondoren. Bere doktorego tesia 1994an osatu zuen, "*Efectos de la personalidad y del contenido en el razonamiento silogístico*" izenburupean. 

Halaber, urte askotan zehar Jakin aldizkarian eta UZEIko lanetan parte hartu zuen.

Arantzazuko santutegiko fraide frantzikotarrek urtero argitaratzen duten egutegian, "tako" delakoan, asko lagundutakoa zen. Horregatik, egutegi horrexen 2024 alean omenaldia egin zitzaion, martxoaren 27ari zegokion txatalean bere bizitzari buruzko argibide labur batzuk eskainiz. 

Galdakaoko ospitalean hil zen 2023ko martxoaren 30ean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Huizi Petrikorena, Pello.  (1994). *Efectos de la personalidad y del contenido en el razonamiento silogístico.* .

Kanpo estekak
-------------

* Eskela

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q99160083
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 3075840

 |

* Wd Datuak: Q99160083
**Jacobus Antonious Peter Cillessen** (Nijmegen, Herbehereak, 1989ko apirilaren 22a) holandar futbol jokalaria da, atezain gisa Valentzian jokatzen duena. 2019ko ekainaren 26ean fitxatu zuen talde honek 35 milioi eurorengatik, Neto Barçara saltzearekin batera. Aurretik, hiru denboraldi Bartzelonan egon zen, Ter Stegenen itzalpean. Herbehereetako selekzio nazionalean ere jokatzen du, eta honekin titularra da. 2014ko Brasilgo mundiala ere jokatu zuen.

Ibilbidea
---------

Bere ibilbidea NEC-eko harrobian hasi zen, bere hiriko futbol taldea baitzen. 2001etik 2010era kategoria ezberdinak eskalatzen joan zen 2010ean lehen taldera iritsi zen arte. NEC Nimegan urte bat egon zen, 2011rarte, eta orduan Amsterdamgo Ajaxek fitxatu zuen. Urte horretan erabat titularra izan zen, 34 partidu jokatu baitzituen. Ajaxek bere taldera ekarri zuenean, 3 milioi ordaindu zituen, eta Jasper Amsterdamen egon zen beste 5 urte, 101 partidu jokatuz. Bere maila izugarria erakutsi zuenez, Bartzelona iritsi zen, eta 13 milioi eurorengatik atezaina fitxatu zuen, nahiz eta bertan egon zen 3 urteetan ez zuen gehiegi jokatu. Errege kopan partidu gehienak jokatu zituen, eta baita 2 kopa bera titular izanda irabazi ere, baina Ligan 3 denboralditan 5 partidu besterik ez zituen jokatu. Txapeldunen Ligan berriz, ez zuen partidu bat besterik jokatu, Marc-André ter Stegen munduko atezain onenetarikoa baitzen Jan Oblakekin batera. 2019ko udan, Bartzelonak eta Valentziak elkar-truke bat egin zuten, eta Valentziak Netoz gain 5 milioi euro ordaindu zizkion Barçari Jasper Cillessenengatik.
  


| Kluba | Urtea | Partida(k) | Gol(ak) |
| --- | --- | --- | --- |
| NEC | 2010 – 2011 | 34 | 0 |
| Ajax | 2011 – 2016 | 101 | 0 |
| Bartzelona | 2016 – 2019 | 5 | 0 |
| Valentzia | 2019 - | 0 | 0 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q128719
* Commonscat Multimedia: Jasper Cillessen / Q128719

---

 |

* Wd Datuak: Q128719
* Commonscat Multimedia: Jasper Cillessen / Q128719