recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Felix Garcia Larratxe**  (Iruñea, 1880ko martxoaren 16a - Baiona, 1962ko maiatzaren 27a) nafar farmazialari eta politikari abertzalea izan zen.

Familia
-------

Bere gurasoak Tafallako Teodoro Garcia Altzuza eta Berako Javiera Larratxe Telletxea izan ziren.

Bere aitona Nazario Larratxe Larrainzar Berako alkatea izan zen. Nazario birritan ezkondu zen. Berako Magdalena Telletxea Elzaurdiarekin Javiera alaba izan zuen, Felixen ama. Magdalena hil ondoren, haren ilobarekin ezkondu zen, Paulina Agirre Telletxearekin. Bigarren ezkontza honetatik Jenaro Larratxe Agirre jaio zen, Iruñeako alkate izan zena.

1889-90eko neguan Felix gurasoak epidemia batean hil ziren eta bera eta anaiak amaren familiarekin hazi ziren Beran.

1909an Berako Dolores Larunbe Legiarekin (1885-1949) ezkondu zen. Ez zuten seme-alabarik izan.

Ikasketak eta bizitza profesionala
----------------------------------

Eskola garaian, besteak beste, Tolosako Eskolapioetan, non Doroteo Ziaurritzen lagun egin zen, eta Bordeleko La Salle eskolan ikasi zuen.

1902an Farmazian lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitatean eta 1904an Analisi Biologikoetan Parisko Pasteur Institutuan diplomatu zen. 1935ean Mikrobiologian diplomatu zen Parisko Unibertsitatean.

Farmazia jarri zuen Iruñean, eta amorruaren aurkako txertoa jarri zuen lehen nafarra izan zen. Farmaziaz gain, analisi klinikoetarako laborategi bat jarri zuen.

Lehen Mundu Gerran Aliantza Frantseseko buru izan zen Iruñean, hiriko giro proalemaniarraren aurka.

Bere anaia Rufino, Manuel Irujo, Manuel Arantzadi eta Estanislao Arantzadirekin batera, Huescako lursail ureztatu bat erosi zuten ustiapenerako.

Jarduera politikoa
------------------

Iruñeko Euskal Etxea sortzailea izan zen. Eusko Alderdi Jeltzaleko kide izan zen, eta 1917an Iruñeko Udaleko zinegotzi izendatu zuten, Santiago Cunchillos Manterola eta Francisco Lorda Ioldirekin batera. Hirian hautatutako lehenengo zinegotzi abertzaleak izan ziren, eta 1922ra arte jardun zuten kargu horretan.Primo de Riveraren diktaduran kartzelatu zuten.

1936ko abuztuan erbestera joan zen emazte, anaia Rufino eta ilobekin batera. Biriatu eta Ziburun bizi ondoren, Baionako familiaren etxean kokatu zen.

1939ko urriaren 22an Euskadi Buru Batzarrak ordezkari izendatu zuen Baionako Euskaldunen Adiskideen Nazioarteko Ligan.

Erregimen frankistak errepresaliatu zuen.

Bibliografia
------------

* Javier García-Larrache. *García Larrache, un republicano euskaldún (Pamplona, 1889 - Bayona, 1956)*. Pamiela, Iruñea, 2007.
* El exilio republicano navarro de 1939. Nafarroako Gobernua, Hezkuntza eta Kultura Departamentua. Angel García-Sanz Marcotegui koordinatzailea. 2001.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   Chueca, Josu.  (2017-11-13). «Un siglo de concejales abertzales en Iruñea» *blogs deia* (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110263448
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 10278

 |

* Wd Datuak: Q110263448
Txinako eskualde autonomoen mapa (horiz).
**Txinako eskualde autonomoak** (txinera sinplifikatuz: 自治区; txinera tradizionalez: 自治區; pinyineraz: zīzhìqù), Txinako Herri Errepublikako banaketa administratiboetako bat da. Guztira bost eskualde autonomo daude gaur egun, eta hauen sortzea, bertan bizi diren talde etnikoen arabera egiten da.

Eskualde autonomoak, herrialdearen antolaketaren gorengo mailan daude, probintzia, udaltasun eta Administraturiko Eskualde bereziekin batera.

Agintea
-------

Txinako probintzietan bezala, Alderdi Komunistako kide bat eta gobernari bat daude. Baina, probintzietan ez bezala, eskualde autonomoetako gobernadorea, probintzian bertan aukeratzen dute.

Eskualde autonomoak
-------------------

Guangxi probintziako gutxiengo etnikoa Zhuang etniako kideak bizi dira. Tibeteko eskualde autonomoan Tibetarrak dira nagusi, Xinjiangen Uigurrak, Barne Mongolian, mongoliar etniako kideak, eta Ningxian, Hui etniako kideak.

| Izena | Txinerazko izena | Laburdura | Hiriburua | Azalera (km2) | Biztanleria | Probintzia banaketak |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Guǎngxī | 广西 | 桂 guì | Nanning | 241.410 | 44.553.455 | Zerrenda |
| Barne Mongolia | 内蒙古 | 蒙 měng | Hohhot | 1.218.698 | 24.259.735 | Zerrenda |
| Ningxia | 宁夏 | 宁 níng | Yinchuan | 55.461 | 5.900.848 | Zerrenda |
| Xinjiang | 新疆 | 新 xīn | Ürümqi | 1.774.034 | 19.988.711 | Zerrenda |
| Tibet (Xīzàng) | 西藏 | 藏 zàng | Lhasa | 1.268.947 | 2.810.767 | Zerrenda |
|

Txinako talde etnikoak
----------------------

Sakontzeko, irakurri: «Txinako talde etnikoak»
Txinako talde etnikoak 56 dira ofizialki Txinako Herri Errepublikan, nahiz eta beste herri txikiago batzuk ere badiren. Txinako Errepublikan beste hogei bat etnia desberdin daude. Dena den, Txinako Herri Errepublikako gobernuak ez ditu gehienakonartzen, Taiwanen baino ez direlako bizi.

Ikus, gainera
-------------

* Txinaren banaketa administratiboa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57362
* Commonscat Multimedia: Autonomous regions of the People's Republic of China

---

 |

* Wd Datuak: Q57362
* Commonscat Multimedia: Autonomous regions of the People's Republic of China
**Eunomia familia** Marte eta Jupiter planeten arteko asteroide gerriko nagusian dagoen asteroide familia bat da. Bere izena greziar mitologiako Eunomia izeneko jainkosagatik jasotzen du. Familia honetako asteroideak S motako asteroideak dira. Asteroide gerrikoko asteroideen %5a familia honetakoak dira.

Familia honetako asteroiderik handiena (eta, beraz, izena ematen diona, 15 Eunomia da. 2000n aurkitu zuen Cassini-Huygens zundak familia honetako asteroiderik txikiena dena, 2685 Masursky izenekoa. Estimatzen denez, 15 Eunomia izeneko asteroideak, familia hau osatzen duten asteroideak sortu zituen gorputzaren masaren %70-75 inguru du.

Familia honetan objektu txiki ugari daude. Objektu txikienetako hauetako asko bigarren talka batzuen, grabitate perturbazioen eta Yarkovsky efektuaren ondorio dira, Eunomia familia, eskala astronomikoan nahiko berriki sortu dela adierazten duena.

Kokapena
--------

Jupiterrekin 3:1 eta 8:3 erresonantzietan kokatua dago Eunomia familia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2299875

 |

* Wd Datuak: Q2299875
Pantomime Pablo Zibes
**Pantomima** hitzik gabeko antzerki generoa da, oro har komikoa eta komediazkoa, musikaz lagunduta, mimo moduan jokatzen duten antzezleek egiten dutena. Horren jatorria Antzinako Grezian eta Erroman dago, non antzerki-genero herrikoia izan zen. XVIII. mendean Italiako *Comedia dell´arte* generotik hartuta, herrialde anglosaxoietan zabaldu zen bereziki, Eguberrietako antzerki herrikoi moduan Pantominarako musika-lan ezagunetako batzuk hauek dira: *L´enfant prodigue* (1890), André Wormserena; *Joseph's Legende* (1914), Richard Straussena; *L'histoire du soldat* (1918), Igor Stravinskirena; eta *Mirarizko mandarina* (1919), Bela Bartokena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q39818
* Commonscat Multimedia: Mime (theatre and performance art)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4044493-4
* LCCN: sh85097503
* NDL: 00577233
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q39818
* Commonscat Multimedia: Mime (theatre and performance art)
**Drumcondra Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Droim Conrach*) Dublingo futbol talde indartsua izan zen, 5 Liga eta 5 Kopa irabazi dituena. 1972an desagertu egin zen.

Historia
--------

Ligan sartu aurretik Irlandako Kopa bat irabazteko gai izan zen 1927an, hau lortzen ligaz kanpoko talde bakarra izan zelarik. 40. hamarkada bikaina izan zuten, 1943 eta 1946ko kopak irabazi ondoren 1948 eta 1949ko ligatan nagusitu baitziren. 50. hamarkadan beste bi kopa eta liga bat iritsi ziren.

60. hamarkadan bi liga irabaztearekin batera Europan aritzeko txartelak eskuratu zituzten eta talde bikainen aurka jokatu ahal izan zuten, hala nola Bayern Munich, Atlético Madrid, Nuremberg eta Eintracht Frankfurt. 1972an taldea desagertu egin zen eta Home Farm F.C. taldearekin bat egin zuen. Home Farm taldeak 1975an bere orainarteko titulu bakarra lortu zuen Kopa hain zuzen ere.

Gaur egun Leinsterreko ligan Drumcondra F.C. izeneko talde berria ari da jokatzen.

Palmaresa
---------

* Liga **(5)**: 1948, 1949, 1958, 1961 eta 1965.
* Kopa **(5)**: 1927, 1943, 1946, 1954 eta 1957.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q288791
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315944932

 |

* Wd Datuak: Q288791
**Faulkner konderria** (ingelesez: *Faulkner County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Conway da. 2010eko zentsuaren arabera 113.237 biztanle zituen, Faulkner kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Faulkner konderriak 1.719,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,93 ura dira. Beste 1.678,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 113.237 pertsonetatik 97.761 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.435 dira. 11.495 beltzak edo afroamerikarrak. 612 amerikar natiboak ziren eta 42 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.266 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 109 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.952 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61468
* Commonscat Multimedia: Faulkner County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147763944
* ISNI: 0000 0004 0646 1262
* LCCN: n82018398
* **Lekuak**
* OSM: 1826584
* TGN: 2000127

 |

* Wd Datuak: Q61468
* Commonscat Multimedia: Faulkner County, Arkansas
**Faunus**, antzinako landa-jainko italiarra zen, garai erromatar klasikoan, Pan jainko grekoaren atributuekin identifikatu zena. Faunus bi modutan gurtzen zen: artzaintza eta larreen jainko gisa batetik, eta jainko orakular eta profetiko gisa. Landa guneetan gurtua zen, larreen eta abere saldoen ugalkortasun-emaile gisa. Aurrerago, basoetako jainko bihurtu zen, basoko soinuak, eta haren ahostzat hartu zuten. *Faunalia* jaialdia, abenduaren 5ean egiten zena, landa guneetako biztanleek ospatzen zuten, otordu handiekin eta alaitasunez.

Fauno dantzaria. Brontzezko II. mendeko estatua.

  

Saturnoren biloba izaki, eta Picusen seme, Faunus, erdi gizaki, erdi ahuntz gisa irudikatzen zen askotan, grekoen satiroen imitazioan eta faunoak izeneko antzeko izakien konpainian. Faunus latinoen errege eta Latinusen aita zen Eneas Italiara iristean. Virgilioren Eneidaren arabera, Faunusek Latinusi esan zion Lavinia alaba (Latinusen alaba eta Faunusen biloba) atzerritar batekin ezkon zezan, Eneasekin, alegia.

Pan bezala, Faunus ere ezkontzaren errituarekin lotu zen, eta berari eskainitako urteko jaialdiak arauen askatzearekin ospatzen ziren. Luperkalian, Erroman otsailean ospatzen zen ugalkortasunaren jaialdian, ahuntzez jantzitako gazteak karriketan zehar ibiltzen ziren ahuntz-larruzko uhala astinduz. Ez zen ordea, jainko hiritarra, landa eremuekin lotzen baitzuten erromatarrek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Faunus | ancient Italian god | Britannica» *www.britannica.com* (Noiz kontsultatua: 2023-03-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3089703
* Commonscat Multimedia: Fauns

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 74652040
* BNF: 15821561g (data)
* GND: 11892088X
* LCCN: no2015026534
* SUDOC: 236056034
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3089703
* Commonscat Multimedia: Fauns
**Ost-in-Edhil** Tolkienen Silmarillion eta Eraztunen Jauna lanetan hiri boteretsu bat da, Noldor elfoek (istorioren batzuk Galadrielek sortu zela diote) Eguzkiaren Bigarren Aroko 750. urtean sortu zutena. Eregion herrialdeko hiririk nagusiena zen. Hau zen Noldorren erresuma nagusia Eguzkiaren Bigarren Aroan. Ost-in-Edhilen posizioa sarri ahaztu egiten da, eta lotura garrantzitsua du botere eraztunekin. Ost-in-Edhilen gogoratu zuten Noldorrek Tirionen dohatsutasuna Tunaren gainetik; Noldorrek beti duten jakintza nahi traditzailea Ost-in-Edhilen beste edozein tokitan baino gehiago agertzen da, hiriak bere garai gailena lortu ondoren, Noldorrek Annatarren ("Dohaien jauna", berez Sauron dena) laguntza onartzen dute, Noldorrak botere eraztunetan pentsatzera eramaten dituena.

Hiri honetan bizi zen Zelebrinbor Eregionekoa eta bertan zegoen baita Gwaith-i-Mirdain edo soilik Mirdain bezala ezagutzen ziren Noldor errementarien etxea ere, abilenak, botere eraztunak sortu zituztenak; Eriadorren hegoekialden eta Moriako Meatzeetatik mendebaldera zegoen.

Adiskidetasuna eta aliantza zegoen Ost-in-Edhil eta Khazad-dûm edo Moriaren artean, eta aliantza honi esker, istorioaren zatiren batean aipatzen den bezala, Eregion askoz boteretsuagoa eta Khazad-dûm askoz ederragoa izan ziren, berez izango zirena baino. Nanoen eta Ost-in-Edhileko elfoen arteko adiskidetasunaren lekuko bat Moriako mendebaldeko ateak dira, hain zuzen ere Moria eta Eregionen arteko merkataritza eta komunikaziorako eraikiak, non "Nik, Narfik eraiki nituen, Eregioneko Zelebrinborrek grabatu zituen zeinu hauek" idatzita dagoen.

Ost-in-Edhil izenak sindarinez "Elfoen gotorlekua" esan nahi du. Sauronek suntsitu zuen Eriador inbaditu zuenean, non Eguzkiaren Bigarren Aroko 1697. urtean eraztunak bereganatu zituen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2560990

 |

* Wd Datuak: Q2560990
**Francisco Javier Eusebio López Martínez** (Lodosa, 1846ko martxoaren 5a – Tolosa, 1929ko martxoaren 11) inprimatzailea zen, **Eusebio López** izenez ezaguna.

Elias Lopez eta Blasa Martinez zituen guraso. Bere ume garaiaz ez dakigu gauza handirik. Gazte zelarik Bigarren Karlistaldia lehertu zen eta Eusebio soldadu joan zen. Karlos VII. erregearen zaldizko goardia-mutil ibili zelarik. Gerrak Tolosara eraman zuen. Bertan 1877an Juan Ignacio Mendizabal La Lama inprimatzaile tolosarraren alabarekin ezkondu zen eta argitalpen-negozioan sartu zen. Ezkontza horren fruitu Ixaka Lopez de Mendizabal euskaltzale eta politikari ezaguna izan zen.

Familia politikoaren inprimategia historikoa zen. Emaztearen aitonak, Francisco La Lamak, 1750ean sortu zuen eta hari alarguna, suhia (Juan Ignacio Mendizabal) eta alaba alarguna gero jarraitu zitzaizkion. Eusebiok inprimategiaren ardura hartu zuenean euskarazko obren publikazioak indar handia hartu zuen. Lehen mailako euskal idazleen lanak lehen aldiz argitaratu edo berrargitaratu zituen: Irazusta, Kardaberaz, Mendiburu, Arrue, Iztueta, Lardizabal edo Juan Antonio Mogel. Gaztelaniaz ere sona handiko lanak publikatu zituen Kanpionen gramatika edo Aizkibel eta Novia de Salcedoren hiztegiak.

Aipatzekoa da ere Juan Domingo Goitiaren *Eusquerazco agricultura necazati euscaldunentzat guztiz egoqui datocen ejercicioac eracusten dituana* nekazaritza-eskuliburuaren lehen edizioa egin zuela.

Bestetik, 1880aren bueltan Joan Esteban Zelaia Hernialdeko erretorearekin eta Frantzisko Maria Gorostidi Bidaniko erretorearekin liskar epistolar bat izan zuen Juan Irazustaren Dotrinaren berrargitaratzea zela eta. Erretoreek zioten Irazustaren dotrina euskara txarrean idatzita egoteaz gain heretikoa zela, beraz ez zela berrargitaratu behar eta Eusebio jendea engainatzen ari zela dotrina horrek eskoletan eta elizetan ezin zelako erabili gotzainaren lizentzia ez omen zuelako. Eusebio jakina ez zetorren bat iritzi horrekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bidador, Joxemiel.  (2001). *Eusebio López. Impresor y vascófilo lodosano.*  Euskera XLVI, 2, 915-925 or..
2. ↑    Larrarte Arregi, Enrike.  (2016). *Irazustaren dotrinarekin bueltaka.*  Oilategitik, 16. alea, 25-26 or..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q89351298

 |

* Wd Datuak: Q89351298
**Elena Gil Olaya** (Madril, 1919) 1939ko abuztuaren 5ean Madrilen erregimen frankistak fusilatutako emakumeetako bat izan zen, momentu horretan aktibista zen eta 20 urte zituen. Errepresaliatutako emakume talde hori Hamahiru Arrosak izenaz ezagutzen da.

Biografia
---------

1919an Madrilen jaio zen eta bertan bizi izan zen. 1937an JSUren militante egin zen. Gerraren amaieran Murtzian zegoen, baina bertatik Madrilera itzuli zen 1939ko apirilaren hasieran. Bertan bere lagun Rafael Muñoz Coutadok alderdiarentzat lan egiten jarraitzea proposatu zion. Victoria Muñozekin batera Chamartín de la Rosako sektorean, Sergio Ortizek bideratutako lan talde batean aritu zen.

1939ko ekainaren 3an atxilotu zuten beste 56 pertsonekin batera, JSU birsortzen saiatzea eta sabotaia eta konplot ekimenetan aritzea egotziz. 21 urte baino gutxiago zituen arren ez zuten Las Ventas emakumeen kartzelan adinez beherakoentzat zegoen departamentuan sartu. Urte horretako abuztuaren 5ean fusilatu zuten Madrilgo Ekialdeko Hilerriaren (gaur egungo Almudena hilerria) hilarrietan.

Memoria
-------

Urtero, Abuztuaren 5ean emakume talde honi eta Madrilgo Ekialdeko Hilerrian fusilatu zituzten JSUko beste 43 gazteei omenaldia egiten zaie. Era berean, Espainiako hainbat herritan Hamairu Arrosei eskeinitako kaleak daude. Halaber, beraien historiari buruzko obrak idatzi dira: liburuak, dokumentalak eta pelikulak

2019ko apirilaren 13an Ekialdeko Hilerrian Madrilgo frankismoaren biktimei omenaldia egin zitzaien, Memoria eta Askatasuna kolektiboak 2007tik urtero antolatua. Izan ere, Madrilgo Udalak Fernando Hernandez Holgado historialariari eskatutako ikerketan azaleratzen da Madrilen gerra kontseiluagatik exekutatuko pertsonak 2.936 izan zirela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Madrilgo frankismoaren biktimen zerrenda. Memoria y Libertad-en
2. ↑  NÚÑEZ DÍAZ-BALART, Mirta eta ROJAS FRIEND, Antonio (1997): *Consejo de Guerra. Los fusilamientos en el Madrid de la posguerra (1939-1945)*. Compañía Literaria, Madrid. ISBN 9788482130590. (Dialnet)
3. ↑  Fusilados por el franquismo en el Cementerio del Este de Madrid
4. ↑  «Taller de historia del PCE "Marusia" [Tetuán, Madrid: Memorial Madrid. Represión franquista y lucha por la libertad»] *Taller de historia del PCE "Marusia" [Tetuán, Madrid]*. Noiz kontsultatua: 2020-05-29.
5. ↑   «En Zona Feminista: LAS TRECE ROSAS» *En Zona Feminista* (Noiz kontsultatua: 2020-06-01).
6. ↑  Madrid homenajea a las Trece Rosas en el 74 aniversario de su ejecución.
7. ↑  Listado de personas ejecutadas durante la posguerra (1939-1944) en la ciudad de Madrid(Internet Archiven artxibatua)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q90405681

 |

* Wd Datuak: Q90405681
**Elena Huelva Palomo** (Sevilla, 2002ko maiatzaren 21a - Sevilla, 2023ko urtarrilaren 3a) minbiziaren aurkako aktibista espainiarra izan zen, Ewingen sarkomaren pazientea, eta ezaguna sare sozialen bidez bere esperientzia pertsonala bere gaixotasunarekin zabaltzeagatik, horrela gaixotasun bera duten beste batzuei laguntzeko helburuarekin. Berak ere minbiziaren ikerketa handiagoa sustatu zuen, eta «Mis ganas ganan» esaldia sortu zuen gaixotasunaren aurrean duen jarrera deskribatzeko.

Biografia
---------

Elena Huelva 2002ko maiatzaren 21ean jaio zen Sevilla hirian, Manuel Huelva eta Emilia Palomoren bigarren alaba izanik. 2019an, hamasei urte zituela, Ewingen sarkoma diagnostikatu zioten, eta ordutik hasi zen egunero minbizi mota honi buruzko informazioa argitaratzen sare sozialetan, baita gaixotasunarekin zuen egunerokoa ere.

2019az geroztik, minbiziarekin lotutako irabazi asmorik gabeko hainbat erakunderekin elkarlanean aritu da. 2022an *Mis ganas ganan* liburua idatzi zuen eta bertan gaixotasunarekin izandako esperientzia kontatu zuen.

2022ko abenduan, Juegaterapia Fundazioak merkaturatu zuen "Baby Pelón" izeneko jostailurako zapia diseinatu zuen, Ewing-en sarkomaren ikerketarako funtsak biltzeko helburuarekin. Bilketa hau egiteko, Juegaterapia Fundazioak "Elena Huelva Beka" sortu zuen Espainiako Sarkoma Ikerketa Taldearekin (GEIS) batera.

Heriotza
--------

Bere gaixotasunak etengabe okerrera egin ondoren, Elena Huelva 2023ko urtarrilaren 3an zendu zen. Bere heriotzak erreakzio olatua eragin zuen sare sozialetan, pertsonaia publiko ugariren doluminak barne, tartean politikarienak, hala nola Juanma Moreno Andaluziako Juntako presidentearena, zein entretenimenduaren mundukoak, komunikabideak eta Real Betis Balompié bezalako kirol taldeak.

Hil eta urrengo egunean, 2023ko urtarrilaren 4an, errespontsu bat egin zeinetan hainbat pertsonaia publikok izan ziren, hala nola, Sara Carbonero telebistako aurkezlea edo Alberto Rodríguez Librero zinemagilea, eta azkenik, ekitaldi horren ostean, Camasko (Sevilla) beilatokian erraustu zuten.

Eskerrak
--------

2022an, Elle aldizkariaren Hope Award saria eman zioten, Manuel Carrasco abeslariak eman ziona.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Elena Huelva gana el premio Hope Awards de Elle: "La enfermedad quita mucho, pero también regala a las personas"» *Yasss* 2022-10-21 (Noiz kontsultatua: 2023-01-08).

Kanpo estekak
-------------

* Elena Huelva erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116001029
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3164959637024022141

 |

* Wd Datuak: Q116001029
Karraskari baten hipokanpoaren Nissl tindaketadun sekzio histologiko baten irudia, zenbait neurona mota erakutsiz.
**Nissl gorputzak** (baita ere **Nissl granuluak** edo **substantzia kromofiloa**) basofilo metaketak dira, nerbio zelulen zitoplasman daudenak. Franz Nissl (1860-1919) neurologo alemaniarragatik jasotzen dute euren izena.

Granulu hauek erretikulu endoplasmatiko zimurra dira (espiralean jarritako erribosomekin, eta proteina sintesiko tokiak dira.

Nissl gorputzak dendriten lehen zatian eta perikarionean daude, axoian eta axoik konoan falta dira.

Bere presentziak kolorazio bizi bat nabarmentzen du, zaletasun handia baitute koloratzaile basikoengatik azterketa histologiko bat egiterakoan. Nissle gorputzen presentzia Nisslek garatutako tindatze selektibo baten bidez froga daiteke, ARNaren nukleoz kanpoko granuluak markatzeko erabiltzen den anilinazko tindatze batean oinarritzen dena.

Aldaerak agertzen dituzte baldintza fisiologiko batzuen aurrean, eta gaixotasun egoeren kasuan disolbatu eta desagertu egin daitezke (kariolisi).
**Faulk konderria** (ingelesez: *Faulk County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Faulkton da. 2010eko zentsuaren arabera 2.364 biztanle zituen, Faulk kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Faulk konderriak 2.605,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 62,7 ura dira. Beste 2.542,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,91 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.364 pertsonetatik 2.341 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 18 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 3 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495417
* Commonscat Multimedia: Faulk County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153592463
* LCCN: n79050925
* **Lekuak**
* OSM: 1739813
* TGN: 2001794

 |

* Wd Datuak: Q495417
* Commonscat Multimedia: Faulk County, South Dakota
**Nitokris** (grezierazko izena Νίτωκρις), Egiptoko VI. dinastiako azken faraoitzat hartzen da, eta, Jürgen von Beckerathen arabera, K.a. 2193tik K.a. 2191 arte gobernatu zuen.

Bere izena, Nitokris, Herodotoren *Historiak* lanean eta Manetonen epitomeetan agertzen da, Sexto Julio Afrikanok, hamabi urteko erregealdia ematen diolarik.

Manetonek "bere garaiko gizon guztiak baino ausartagoa, emakume guztien artean ederrena, larruazal ederrekoa eta masaila gorriduna" bezala deskribatzen zuen, eta Gizako hirugarren piramidea Nitokrisek eraikiarazi zuela dio, ohi, Mizerinori ematen zaiona.

Adituek Egiptoko lehen emakumezko gobernari bezala hartua, munduko lehen erregina ezaguna eta faraoi titulua hartu zuen lehen emakumea (beste batzuk, Egiptoko XVIII. dinastiako Hatshepsut eta Ptolomeotar dinastiako Kleopatra VII.a izango ziren).

Herodotoren arabera (Historiak II), Nitokrisek, bere anaia eta senarra izan zen Merenra II.aren hiltzaileak oturuntza batetara gonbidatu zituen, eta tokia uren azpian hartuz eta Niloren uretan itoz hil zituen. Ondoren, beste konspiratzaile batzuengandik ihes egiteko, sutara jaurtiz bere buruaz beste egin zuen.

Herodotok "Nitokris hil ondoren, herrialdea, ezegonkortasun, nahasmen eta kaos egoera batean hondoratu zen" ere badio, Egiptoko lehen tarteko aroa hasiz.

Balizko akats historikoa
------------------------

Zoritxarrez, Nitokris, bere garaiko idazkun bakar batean ere ez da aipatzen, eta litekeena da sekula existitu ez izana.

Nitokris, Egiptoko XIX. dinastian datatutako Turingo Errege Kanonaren txatal batean agertzen den arren, Neithikerty izen egiptoarrarekin, izen hau agertzen den txatala, uste zenez, erregeen zerrendako VI. dinastiari zegokion, honela, Herodoto zein Maneton berretsiz.

Hala ere, Turingo Errege Kanonaren azterketa mikroskopikoak, txatala galdu egin zela iradokitzen du, eta Neithikerty izena, benetan, Abidosko Errege Zerrendan, Egiptoko VI. dinastiako Merenra II.aren oinordekotzat ageri den Necherkara Siptah izeneko gizonezko faraoi baten izenaren transkripzio akastun bat dela. Abidosko Errege Zerrendan, Necherkara Siptah, Turingo Errege Kanonean Neithikerty Siptahri dagokion tokian dago.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Merenra II.a** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko VI. dinastia | Ondorengoa**Necherkara** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q230774
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 14172855
* LCCN: n2005012438

 |

* Wd Datuak: Q230774
**Faustin Bentaberri** (Izpura, Behe Nafarroa**,** 1869 - *ibid*. 1936ko otsailaren 21a) euskal musikaria, dantzaria eta koreografoa izan zen.

Bizitza
-------

Errementari baten semea eta musika familia bateko kide izanik, 17 urterekin hasiko da betean musikaren munduan «Faustin» izenarekin. Seguruen Faustin Calverie, biolinista sonatu eta haren aita pontearekin arituko zen).

Ola lana bazterrean utzi zuen hatzak musika tresnarako ahalik eta hobekien kontserbatzeko. Halako zen musikarako zuen grina ezen inguruan jasotzen zen guztiaz informatu eta apuntatzen hasi baitzen: jauziei lotutako doinuak eta dantza pausoak; orkestra txiki bat sortzea (Faustin Orkestra) zeinen emanaldiak ezagunak izango ziren Iparraldeko barnealdean. Deitu izaten zen ezkontzetan eta tankerako jaialdietan jotzeko. Jotzen zuen errepertorioa aski zabala izaten zen, *polka*, *scottish*, *mazurka*, *balsa*, *fandangoa* eta *kuadrillak*. Bestalde, *jauziak* (aldaera guztietan: Millafrankarrak, Baztandarrak, Ainhoarrak, Alemanak etab.) arraitarekin jokatzen dituen pausoa erraz iragartzeko moduan. Hezkuntzaren aldera jo zuen eta haren Izpurako etxea (gaur egun, Faustinenea) jauzietarako ikastoki bilakatu zuen.

Luzaideko apaizak estimu handian omen zuen eta jai erlijiosoak girotzen dizuten. Luzaide herriarekin lotura handia izan zuen eta gaur egun haren gomuta dute herritarrek. 20. hamarkadan, 8ko bolanta taldea osatu zuen eta atzerrian barrena ibili ziren emanaldiak egiten.

Oroitzapena
-----------

* Garaztarrak dantza taldeak (1955ean sortua) bere omenez 1979an "Faustin eguna" antolatu zuen.
* Izpurako arteo balioanitzak haren izena darama egun.

Bibliografia
------------

* Ayrnague, Mixel. *Fauxtin Bentaberriren eragina Nafarroako musika eta dantzetan: Aparteko bat*, Txistulari, 1993, nº 156.
* Bidart, Pierre. *Le Pays de Cize*, éditions Izpegi.
* Guilcher, Jean-Michel. *La Tradition de danse en Béarn et Pays basque français*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3067462
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 25816

 |

* Wd Datuak: Q3067462
Nazioarteko Espazio Estazioa, Lurraren orbitan dagoen gizakiak eraikitako gauzakirik handiena.
**Espazio-estazioa** orbita batean dagoen luzaroan egon daitekeen giza espazio-ontzi eskifaiadun bat da.

2019an Lurraren orbitan bi espazio-estazio daude: Nazioarteko Espazio Estazioa eta Tiangong-2. Iraganean honakoak ere bazeuden: Almaz, Saliut, Skylab, Mir eta Tiangong-1.

2020ko hamarkadan Ilargiaren orbitan egongo den Lunar Orbital Platform – Gateway estazioa eraikiko dela iragarri zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «estación espacial» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25956
* Commonscat Multimedia: Space stations

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX527311
* BNF: 11977600n (data)
* GND: 4048597-3
* LCCN: sh85125961
* NDL: 01072370
* NKC: ph135519
* NARA: 10676413
* AAT: 300008030
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q25956
* Commonscat Multimedia: Space stations
**Essauirako portua** Marokoko XVII. mendeko arrantza portu tradizional garrantzitsua da Essauira herrian, Ozeano Atlantikoan, Marokoko herrialde afrikarrean.

Historia
--------

Indusketa arkeologikoek erakusten dutenez, Essauirako badia/Purpuraires uharteak feniziar eskalako puntuak izan ziren hasieran (K. a. VII. mendean). Ondoren, Kretarrak, greziarrak, erromatarrak eta portugaldarrak erabili zuten gelditzeko toki hau. Portugaldarrek XV. mendean Mogador izenarekin ezagutu zuten.

1765ean Marokoko Mehmed III.a Marokokoa sultanak (1720-1790) Essauira hiria sortu zuen, gaur egun dagoen tokian, eta 1770 errege portua ezarri zuen, garai hartan Marokoko merkataritzaren porturik garrantzitsuena, Afrika, Europa eta Amerikaren artean. Horrela izan zen XIX. mendearen amaieratik arte, hau da, Casablancako portua, Tangerrekoa eta Agadirkoa eraiki ziren arte, XIX. mendearen amaieran.

Iruditegia
----------

* Essauirako Medina eta portua.Essauirako Medina eta portua.
* Bab el-Marsa (Marinaren Portua).Bab el-Marsa (*Marinaren Portua*).
* Antzinako Castelo Real.Antzinako Castelo Real.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15921409
* Commonscat Multimedia: Port of Essaouira

---

 |

* Wd Datuak: Q15921409
* Commonscat Multimedia: Port of Essaouira
**Norvegiako eskubaloi selekzio nazionala** Europako hoberena da historikoki emakumezkoen mailan, eta munduko hiru hoberenen artean dago txapelketa horren ibilaldi historiko guztia kontuan hartuta. Gizonezkoen maila apalagoa da, baina selekzio hoberenen artean dago ere bai.

Palmaresa
---------

### Europan

#### Emakumezkoak

Europako Eskubaloi Txapelketan, selezkioak ibilbide guztiz arrakastatsua eduki du, 7 aldiz txapeldun geldituta eta historiako talderik onena izanda: 1998an, 2004an, 2006an, 2008an, 2010ean, 2014an eta 2016an.

Zilarra 3 aldiz eskuratu dute (1996, 2002 eta 2012an) eta brontzea behin (1994an).

#### Gizonezkoak

Laugarren postuan gelditu zen 2016an, eta seigarren 2008an. 2018ko edizioa barne, 8 aldiz sailkatu dira txapelketa honetarako.

### Munduan

#### Emakumezkoak

Munduko Txapelketan txapeldunak izan dira bestela 1999an, 2011an eta 2015ean, hiru aldiz. Txapeldunordeak 4 aldiz (1997, 2001, 2007 eta 2017an) izan dira, eta brontzea lortu dute beste 3 aldiz. 10 domina guztira lortu dute orain arte.

#### Gizonezkoak

Txapeldunordeak izan ziren 2017an. 14 aldiz sailkatu dira guztira txapelketa honetan.

Jokalari nabarmenenak
---------------------

### Emakumezkoak

* Karoline Dyhre Breivang
* Susann Goksør Bjerkrheim
* Anja Edin
* Kjersti Grini
* Gro Hammerseng
* Cecilie Leganger
* Kristine Lunde
* Nora Mørk
* Katja Nyberg
* Stine Bredal Oftedal
* Linn-Kristin Riegelhuth

### Gizonezkoak

* Kristian Bjørnsen
* Steinar Ege
* Roger Kjendalen
* Frank Løke
* Bjarte Myrhol
* Sander Sagosen
* Håvard Tvedten

Kanpo estekak
-------------

* **(Norvegieraz [bokmål])**Norvegiako federazioaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q852003
* Commonscat Multimedia: Norway national handball team

---

 |

* Wd Datuak: Q852003
* Commonscat Multimedia: Norway national handball team
**Faradayren legea** edo **Faradayren indukzio elektromagnetikoaren legea** 1831an Michael Faradayk burutu zuen esperimentuan oinarritzen da, honetan zirkuitu bateko indar elektroeragile induzitua eta zirkuitu horretan zeharreko fluxu magnetikoaren aldaketaren abiadura berdinak dira, zeinuz aldatuta.

Laburbiltzeko: "Elektrolito kuba bateko elektrodoetan murritu edo oxidaten den sustantzia kopurua ezarritako elektrizitatearekin proportzionala da"

{\displaystyle \oint \_{C}{\vec {E}}\cdot {\vec {dl}}=-\ {d \over dt}\int \_{S}{\vec {B}}\cdot {\vec {dA}}}
{\displaystyle {\vec {E}}} eremu elektrikoa den lekuan, {\displaystyle d{\vec {l}}} zeinua *C* ingurunearen elementu infinitesimala da, {\displaystyle {\vec {B}}} zeinua eremu magnetikoaren dentsitatea da eta *S* hautazko azalera da, bere ertza *C* delarik. *C* ingurua eta {\displaystyle {\vec {dA}}} zeinuaren norabideak eskuin eskuaren arauak finkatzen ditu.

Azaleraren integralaren permutzioa eta denbora-deribatua integrazioaren azalera denborarekin aldatzen ez den bitartean egin liteke.

Stokesen teoremaren arabera lege honetatik honako forma diferentzial hau ondorioeztatzen da:

{\displaystyle \nabla \times {\vec {E}}=-{\frac {\partial {\vec {B}}}{\partial t}}}
Hau Maxwellen ekuazioetako bat da, hauek elektromagnetismoaren oinarriko ekuaioetako bat direlarik. Faradayren legea eta elektromagnetismoaren beste hainbat lege Maxwellen ekuazioetara gehitu eta modu honetan elektromagnetismoaren batasuna lortu zen.

*N* alanbre bira dituen induktore baten kasuan, aurreko formula honetan bilakatzen da:

{\displaystyle \,V\_{\varepsilon }=-N{d\Phi \over dt}}
Vε zeinua indar induzitua da eta *dΦ/dt* delakoa *Φ* fluxu magnetikoaren denboraldi batetarako bariazio tasa da. Indar induzituaren norabide (formulako zeinu negatiboa) Lenzen legeari zor zaio.

Ikus gainera
------------

* Michael Faraday
**VTJ Dukla Praga** (izen osoa *VTJ Dukla Praha*) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa izan zen, Praga hiriburukoa. 11 aldiz irabazi zuen Txekoslovakiako futbol liga eta 8 aldiz Kopa. 1996an desagertu zen eta bere lekuan FC Dukla Příbram eratu zen.

Etxeko partiduak Stadion Juliska estadioan jokatzen ditu.

Historia
--------

Txekoslovakiako Armadak sortu zuen taldea 1948an *ATK Praha* izenarekin. Berehala lortu zuten lehen mailara igotzea eta 1952rako jadanik eskuratu zuten lehenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa hain zuzen ere. 1956an izena aldatu eta ezagun bihurtuko zituen *VTJ Dukla Praha* hartu zuten. Dukla izena Eslovakiako herri baten omenez ezarri zuten, Bigarren Mundu Gerran naziei gogor aurre egin baitzien.

Urrezko aroa 60. hamarkadan ezagutu zuen. Txekoslovakian nagusi izateaz gain nazioartean Estatu Batuetako kopa jokatu zuten 1961ean eta irabazi egin zuten, finalean Everton FC 7-2 gaindituz. Halakoa izan zen Duklaren nagusitasuna txapelketa honetan hurrengo urteetan finalera zuzenean sartu zituztela, eta txekiarren irabazi egin zituzten 1964 arteko txapelketa guztiak. 1965ean jokatu zen azkenengo aldiz Estatu Batuetako txapelketa eta Polonia Bytom taldearen aurrean galdu zuen Duklak.

70. hamarkadan lau aliz hartu zuen parte Europako Kopan baina ez zuen emaitza aipagarririk izan.

Azken urteetan Ejerzitoaren taldea izateari utzi zion. 1989an UEFA Kopan Errealak kanporatu zuen partida gogoangarri batean. 1990an irabazi zuen azkenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa.

Diru arazoak zirela eta, 1995ean hirugarren mailaraino jeitsiarazi zuen. Egoera salbatzeko 1996an FC Příbram taldearekin bat egin zuen **Dukla Příbram** bihurtuz baina alferrikakoa izan zen. 2000an gainera estadioa ezin mantendu eta Příbram hirira joan zen taldea, Pragatik 60 kilometrotara.

Bada Pragako Dejvice eremuan beste talde bat Dukla Dejvice izenekoa, FK Dukla Praga izena eta kolore hori-gorriak berreskuratu eta Txekiar Errepublikako lehen mailan jokatzen ari dena.

Palmaresa
---------

### Txekoslovakian: 20

* Liga (11): 1956, 1958, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1977, 1979, 1982.
* Kopa (9): 1952, 1961, 1965, 1966, 1969, 1981, 1983, 1985, 1990.

### Nazio artean: 4

#### Estatu Batuetako futbol kopa (Challenge Cup)

* Txapelduna (4): 1961, 1962, 1963, 1964.

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Duklak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1988-89 | UEFA Kopa | 1. itzulia | Real SociedadDukla | 2-13-2 | DuklaReal Sociedad |

Eskubaloia
----------

Dukla Pragaren eskubaloiaren atala 1950. hamarkadan sortu zen eta berehala maila bikaina lortu zuen, 1957an jokaturiko lehen Europako Kopa irabazi baitzuen.

* Europako Kopa:
	+ Txapeldun (3): 1957, 1963, 1984
	+ Finalista (2): 1967, 1968
* Europako Errekopa:
	+ Txapeldun (0)
	+ Finalista (1): 1982

Kanpo estekak
-------------

* **(Txekieraz)** webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1199965
* Commonscat Multimedia: Dukla Praha

---

 |

* Wd Datuak: Q1199965
* Commonscat Multimedia: Dukla Praha
**Eskandinaviako muga hirukoitza** (finlandieraz: *Kolmen valtakunnan rajapyykki*; ipar samieraz: *Golmma riikka urna*; norvegieraz: *Treriksrøysa*; suedieraz: *Treriksröset*), Finlandia, Norvegia eta Suedia herrialdeek muga egiten duten puntua da (69°03′36″N 20°32′55″E﻿ / ﻿69.05998°N 20.54865°E﻿ / 69.05998; 20.54865). Goldajärvi aintziran dago puntu hau, eta bertan, 1926. urtean eraikitako eta hormigoiz eginiko kono-enbor itxurako oroitarri hori bat dago.

Herrialde hauek puntuari eman dioten izena, 1897. urtean Norvegiak eta Finlandiako Dukerri Handiak bertan jarritako harri pilo edo mukuru batetik datorkio. Muga eztabaidak zirela-eta, Suediak ez zuen 1901. urtera arte bere harri puska bertan jarri.

Muga hirukoitza izateaz gain, Finlandiako mendebaldeen dagoen puntua da, eta Suedian aldiz, iparren dagoena.

Bertara iristeko modu ezagunenak, Kilpisjärvi herrixka finlandiarretik abiatzen den txalupa hartzea edo Malla Erreserba Naturala zeharkatzen duen 11 km-ko ibilaldikoak dira, non Kitsiputous ur-jauzia ikus daitekeen.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Enontekiö
* Goldajärvi
 | * Kautokeino
* Kiruna
 | * Kitsiputous
* Malla NEH
 |

Kanpo estekak
-------------

* Treriksröset **(Suedieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1139153
* Commonscat Multimedia: Tripoint Norway Sweden Finland

---

 |

* Wd Datuak: Q1139153
* Commonscat Multimedia: Tripoint Norway Sweden Finland
**Errege Pabilioia**, Sevillako Maria Luisa Parkean dagoen Amerikako Plazan kokatua, Anibal Gonzalezek eraiki zuen 1911 eta 1916 bitartean 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketarako. Bere estiloa, gotiko flamigeroa da.

Erakusketan, Errege Etxearen Bilduma Artistikoak izateko proiektatu zen. Zur polikromatuzko bere kasetoidurak eta bere fatxadako zeramika zuri eta urdina nabarmentzen dira. Sarreran, Espainiako monarkiako armarriak (Bizkaiko Jaurerria, Toskana eta Borgoinako dukerria, Espainiako Erresuma, Molinako Jaurerria eta Jerusalemgo Erresuma) eusten dituzten sei arrano, handik igarotzen direnei ongietorria ematen bezala agertzen dira. Pabilioiaren inguruan, ur jokoak dituzten urmaelak daude.

Albo batean, Pabilioi Mudejarra, eta, bestean, Arte Ederren Pabilioia ditu, gaur egun, Arte eta Ohitura Herrikoien Museoa eta Sevillako Arkeologia Museoa direnak. Bere aurrean, urmaeldun iturri handi bat dago, non, oraindik, karpa gorri batzuk mantentzen diren, eta, aurrerago, ia Amerikako Plazatik kanpo, Usoen Iturriak daude, non oso arraroa den arrapaladon doazen haurrak, hegazti hauei jaten ematen ez ikustea.

Landaretza
----------

Eraikina inguratzen duen landaretza, klibiaz (*Clivia miniata*) osatua dago, berde ilun koloreko bere hostoak, lorategi itzaltsuetarako oso egokiak dira, zinta-belarrez (*Chlorophytum comosum*) eta basolibondoz (*Olea europaea*, 'sylvestris' barietatea). Bere ate nagusian, hiriko bi jakarandarik antzinakoenak daude, 1929koak direnak.

Gaur egun, Errege Pabilioia, Sevillako Udaletxearen udal zerbitzuen egoitza bezala erabiltzen da.

Irudi galeria
-------------

* Errege Pabilioia, atzetik ikusiaErrege Pabilioia, atzetik ikusia
* Leiho baten xehetasunaLeiho baten xehetasuna
* Armarri gainean dagoen arrano bat, sarrera nagusiaren ondoan.Armarri gainean dagoen arrano bat, sarrera nagusiaren ondoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9053904
* Commonscat Multimedia: Royal Pavilion, Seville

---

* **Ondare historikoa**
* IAPH: i21870

 |

* Wd Datuak: Q9053904
* Commonscat Multimedia: Royal Pavilion, Seville
**Errege herria** zuzenean erregearen mende dauden tokiek duten izendapen jurisdikzionala da, hau da, jaun jurisdikzionaltzat erregea bera zutena. Jaurerri terminoari kontrajartzen zaio.

Errege herria izateak ez du esan nahi erregea bera denik lur horien jabea; bere alodio jabeak ditu, erregeari dagozkien zergak ordaintzera behartuta daudenak. Erregeak badu, ordea, noble bati edo elizakoren bati toki hori jaurerritzat emateko ahalmena (salmenta edo hobari bidez).

Jaurerriaren zatirik nagusiena, hiri askeak ziren, bere alfozekiko jaun kolektibo bezala funtzionatzen zutenak. Horietatik gehienak, gorteetan boto zuten hamazazpiak ziren, gehienak, Ipar Goi Ordokikoak. Hegoaldeko Goi Ordokian, berriz, Ordena Militarren presentziak, asko mugatu zuen errege herrien presentzia, Mantxa aldean erregearen zuzeneko jurisdikziopean zegoen tokiari Villa Real (ondoren Ciudad Real) deitzea eragin zuena.

Izendapena, Erdi Aroko Gaztelan agertu zen arren, Hispaniar monarkiako erreinu guztiei ematen zitzaien Antzinako Erregimenean. Kontzeptu honek, bere zentzua galtzen du XIX. mendearen hasieran, jaurerrien ezabaketarekin, Cadizko Gorteek batasun jurisdikzionala ezartzen dutenetik.

Ikus, gainera
-------------

Aralarko Errege Sailak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7375078
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 9884

 |

* Wd Datuak: Q7375078
**Farasmanes I.a Iberiakoa** (?-58), Iberiako (Kartli, egungo Georgiako ekialdea) errege bat izan zen. Funtsezko paper bat izan zuen Tazitok eginiko Erromaren ekialdeko politikari buruzko zerrendan eta Tiberio, Klaudio eta Neronen kanpainetan. Cyril Toumanoffen arabera, K. a. 1etik 58rarte gobernatu zuen eta Pharnavaziar dinastiako kidea izan zen.

Farasmanesek, Erromaren aliatu bezala, Armenia inbaditu eta Artaxata hiriburua hartu zuen 35ean. Bere anaia Mitridates jarri zuen, eta Partiako printzea zen Orodes, bere berriki konkistaturiko erresumari eransten saiatu zenean, Farasmanesek armada handi batekin aurre egin zion, honekin, partiarrak erabat garaitu zituelarik gudu batean. Handik denbora gutxira, 52an, bere seme Radamistus konbentzitu zuen, izaera anbiziotsu eta latzekoa zena, bere osaba Mitridatesen aurka gerra egiteko, eta gerra honetan lagundu zion, baina, Radamistus horretarako prest zegoenean, Partiarrek kanporatu egin zuten, erregealdi labur baten ondoren, 55 arte, eta, berriz, bere aitaren lurretan bilatu zuen babesa, Erromatarren mesedea lortzekotan, nortzuk Radamistusek erabilitako prozedurak gaizki ikusi zituzten, bere semea hiltzera derrigortuz. Dirudienez, Farasmanesen oinordekoa, bere seme Mitridates I.a Iberiakoa izan zen.

Tourmanoffek iradoki duenez, Farasmanes, Aderkirekin identifikatuko litzateke Erdi Aroko georgiar kroniketan, bere erregealdia, esaten denez, Georgian lehen elkarte kristauak agertu ziren garaiarekin bat zetorrela, baita judutarrak Miskhetatik Jerusalemera eginiko bidaiarekin ere, Jesusen gurutziltzaketa eta Tunika Santua Iberiara eramatearen lekuko izan zirenak. Georgiar kroniken arabera, Aderkik, bere erresuma, bere bi semeen artean banatu zuen, Kartam eta Bartom izenekoak, Iberian diarkia abiaraziz, bost belaunaldiz iraungo zuena. Egungo ikasle askok, diarkiaren existentziaz zalantza egiten dute, garai hartako iturri atzerritarrek, errege bakarra aipatzen baitute.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Arshak II.a Iberiakoa** | **Iberiako erregea**K. a. 1-58 | Ondorengoa**Mitridates I.a Iberiakoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2553009
* Commonscat Multimedia: Pharasmanes I of Iberia

---

 |

* Wd Datuak: Q2553009
* Commonscat Multimedia: Pharasmanes I of Iberia
Erregeen Bidea, K.a. XIV. mendean
**Erregeen Bidea**, Ilgora Emankorrarentzako berebiziko garrantzia zuen merkataritza ibilbide bat izan zen, Nilo eta Eufrates lotzen zituena Sinai penintsula eta Mediterraneoko Sortaldea zeharkatuz. Bere garrantzi estrategikoa inperioen arteko gerretan dago, Egipto, Hati edo Asiria, eta, ziuraski, Israelgo Erresumak eta Judakoak mantendu zituztenetan.

Erregeen bideari buruzko erreferentziarik zaharrenetako bat Bibliakoa da:

> 
> 'Utz iezaguzu zeure lurraldetik igarotzen. Ez gara igaroko ez soroetatik, ez mahastietatik, eta ez dugu edango zure putzuetako urik. Errepidetik joango gara, apurtxo bat ere saihestu gabe, zure lurraldea zeharkatu arte.'
> 
> 
> Zenbakiak 20, 17
> 
> 
>

Ibilbidea
---------

Heliopolisen hasi eta ekialdera zihoan, Clysmara (Suez). Sinaiko basamortua Mitlako pasabidetik zeharkatzen zuen, Nekhl eta Themed gotorlekuek babestua, Eilat eta Aqabara iritsi arte, Itsaso Gorriaren iparraldean.

Aqabako golkotik, jada Ekialde Ertainean zegoena, iparraldeko norabidea hartzen zuen Aravako harana jarraituz eta Petra, Ma 'an, Udruh, Sela eta Shaubak zeharkatuz, eta Al Karak eta Madaba moabitar hiriak zeharkatuz, Itsaso hileraino. Handik, Jordan ibaiari jarraitzen zion bere ekialdeko ertzetik, Rabbah (Amman), Gerasa eta Bozrah igaroz, ondoren Damaskora iritsi arte.

Behin Damaskon, Via Marisekin elkartzen zen, ekialderantz biratuz, Resafara heltzeko Eufrates ibaiaren goi ibilguan, Palmiratik pasatuz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *ZENBAKIAK 20 | EAB Biblia | YouVersion.*  (Noiz kontsultatua: 2021-03-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q545941

 |

* Wd Datuak: Q545941
**Faribault konderria** (ingelesez: *Faribault County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Blue Earth da. 2010eko zentsuaren arabera 14.553 biztanle zituen, Faribault kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Faribault konderriak 1.869,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,42 ura dira. Beste 1.845,3 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.553 pertsonetatik 14.336 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 817 dira. 43 beltzak edo afroamerikarrak. 41 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 89 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486187
* Commonscat Multimedia: Faribault County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125505955
* ISNI: 0000 0004 0429 9636
* LCCN: n82010778
* NARA: 10039616
* **Lekuak**
* OSM: 1792984
* TGN: 2001020

 |

* Wd Datuak: Q486187
* Commonscat Multimedia: Faribault County, Minnesota