recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Saito Musashibo Benkei** (japonieraz 西塔武蔵坊弁慶) (1155 – 1189), **Benkei** (弁慶) bezala ezagunagoa, Japoniako *Sōhei*a (fraide gerlaria) izan zen, Minamoto no Yoshitsuneren zerbitzura aritzen zena. Indar eta zintzotasun handiko gizon gisa ezaguna zen eta, zentzu honetan, Japoniako folklorearen pertsonaia ezagunenetakoa da. Horrela, bere bizitza Kabuki nahiz Noh antzerkietan landu dute, eta baita distortsionatu ere. Benkeiren bizitza eta horren legenda banatzea zaila da, beraz.

Benkeiren jaiotza kontatzen duten istorio desberdinak badaude. Baten arabera, Benkeiren aita tenplu bateko nagusia zen, eta Benkeiren ama bortxatu zuen. Ama, berriz, errementari baten alaba zen. Beste istorio baten arabera, Benkei tenpluko jainko baten semea zen. Halaber, Benkei deabru gisa errepresentatu izan dute, eta bere gaztaroan **Oniwaka** (鬼若) (deabrua edo haur ogroa) deitu izan zuten.

Haur zela oraindik, klaustro batekin bat egin eta Japoniako tenplu askotan zehar ibili izan zen. Garaiotan, tenplu budistak administrazioaren eta kulturaren gune garrantzitsuak ziren, baita arlo militarrean ere.


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q316898
* Commonscat Multimedia: Benkei

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 40743659
* LCCN: n83018962
* NDL: 00626416
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q316898
* Commonscat Multimedia: Benkei
**Saioa Villanueva Zarandona** (Sopela, Bizkaia, 1981eko urtarrilaren 3a) Bizkaiko politikari abertzalea eta maistra da. Sopelako alkatea izan zen 2011ko ekainaren 11tik 2015eko ekainaren 14ra.

Villanuevak ekainaren 11n bere alderdiko 7 zinegotzien babesa jaso zuen alkate izateko, Bilduko hautagaitza bozkatuena izan zen 2011ko udal hauteskundeetan. Gainontzeko zinegotziek (PNV eta PSE-EE) zegozkien hautagaien alde bozkatu zuten PPko zinegotzi bakarrak izan ezik, EAJren hautagaia saiatu zen Bilduri alkatetza kentzen, baina Villanuevak, hauteskundeetan bozkatuena izanik, bere gobernu taldea eratzea lortu zuen.

Legealdi horretan eta Saioa Villanuevaren agindupean, Sopelako Udala Bizkaian Bilduk gobernatzen zuen erakunde garrantzitsuena bihurtu zen.

Saioa Villanueva EH Bilduko alkateak 44.181 euro irabazten zituen urtean, koalizio abertzaleak goi-karguen laurden bateko beherapena onartu ostean. Hurrengo alkatea izan zenak EAJko Gontzal Hermosillak bere soldata %15,43ean igo zuen.

Sopelako Udalak 2013an lortu zuen aurretik pilatuta zeukan zor guztia kitatzea (1,3 milioi euro), eta 2013tik hasi zen aurrekontutik 438.000 euro bideratzen n inbertsioak egiteko.

EAJ eta EHBilduren babesarekin, "Sopelana" izena baztertu eta udalerriari ofizialki "Sopela" deitzea onartu zuten Bizkaiko Batzar Nagusiek 2013an. Lehenago onartu zuten izen berria Euskaltzaindiak eta udalbatzak ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Saioa Villanueva: "Herri olatua indartsuago eginez" -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
2. ↑    «Uribe Kostak ezker abertzaleko alkate bat izango du historian lehenbiziz -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
3. ↑    «Saioa Villanueva izango da Bildu koalizioko Sopelako zerrendaburua -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
4. ↑    «Konfiantzazko aholkularia kendu egin dutela erantzun du Sopelako alkateak - Sopela» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
5. ↑    «Iazko kontuen likidazioak Sopelako Udalak pilatutako zor guztiak kitatzea ahalbidetuko du -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
6. ↑    «"Sopela" izena ofizialki onartu dute Bizkaiko Batzar Nagusiek -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
7. ↑    «Saioa Villanueva: "Egun historikoa" -» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14133507

 |

* Wd Datuak: Q14133507
**San Babil baseliza** Nafarroa Garaiko Zangoza udalerrian kokatutako XIV. mendeko kristiau baseliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

Historia
--------

Gaur egungo eraikina 1503an eraiki zuten, nahiz eta XIV. menderako santutegi zahar baten datuak agertzen diren. Denbora gutxian eta erregeren eskariz, santutegi hau, eskualdean debozio handikoa, Koroaren babespean geratu zen. Errege basilika bihurturik, laster izan zuen pertsonaia ospetsuen estimua, apezpiku titularraren hatzeko erlikia oparitu baitzioten.

Elizak oinplano angeluzuzena du eta arku zorrotzeko portada xumea. San Babili eskainitako erretaula barrokoaren koroatzean, Albret erregeen armak kanpatzen dira Nafarroako kateekin eta errege zaindariak gogorarazten dituzten lisekin.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Zangoza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111318083

 |

* Wd Datuak: Q111318083
**San Bartolome eliza** Gipuzkoako Amezketa udalerrian dagoen eliza bat da. Bertan, 1764ean Pernando Amezketarra ospetsua bataiatua izan zela erregistratua dago, bere sendotza (1771) eta ezkontza (1790) ere hementxe ospatu zituen.

kokalekua
---------

Ergoiena auzoan dago.

Historia
--------

1547an eliza berria egiten hasteko lehen eraikuntza lanei ekin zitzaien, baina erabat zutik ikusi arte gorabehera asko izan zen eta bi mende joan ziren. 1740 aldera bukatu zen.

1810. urtera arte Amezketan ere hildakoei lurra elizan ematen zitzaien, hortaz, oraindik ere garai bateko sepulturetan ehortzi zituzten askoren gorpuzkinak elizaren barnean gordetzen dira.

Eraikina
--------

Laukizuzen itxura oinplanoa du.

Elementurik baliotsuena bere erretaula barrokoa da, Oiartzungo Jose Zuaznabar arkitektoak egina. Gaur egun elizak duen bigarren elementu aipagarria zera da: oraindik ere 116-117 argizaiola daudela. Antzinako usadioa da hildakoen oroitzapenari argiaren bitartez eustea. Amezketan bizirik dagoen ohitura.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188952

 |

* Wd Datuak: Q31188952
**Salttijärvi** aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira txikitxo bat da. Kaura eta Marttajärvi aintziretatik hurbil dago, Tarvantovaara Eremu Basatian; ondorioz, babestuta dago. Bertan eta inguruko zuhaiztietan hegazti kopuru eta espezie anitz aurki daiteke; ipar-belatzak, eskandinaviako lagopodoak, arrano beltzak eta txirri hankalaburrak, esaterako. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia asko dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Marttajärvi iparraldean da **Salttijärvi**ren bizilagun nagusia. Tarvantojoki ibaiak dakarren urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, urek, Maljasjoki ibaiaren bitartez Könkämäeno ibaira isurtzea lortzen dute, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko. Arrantza ez da oso ospetsua aintzira honetan, baina laponiako amuarrain artiko, amuarrain marroi eta izokin asko aurki daiteke bertan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Tarvantovaaran erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266812

 |

* Wd Datuak: Q12266812


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
**San Cristóbal** Buenos Aires hiri autonomoko auzoetako bat da, Argentinako Errepublikako hiriburuan.

Geografia
---------

San Cristóbal auzoa *Independencia*, *Entre Ríos*, *Juan de Garay* eta *Sánchez de Loria* kaleek mugatuta dago. Balvanera auzoak mugatzen du iparraldetik, Constitución-ek ekialdeatik, Parques Patricios-ek hegoaldetik eta Boedo-k mendebaldetik.

Metroaren **E** eta **H** lineek zeharkatzen dute. Hiriko ekialdean dago, alde zaharretik oso gertu eta egungo auzoaren zati bat Juan de Garay sortzaileak mugatutako eremuaren barruan dago.

2,1 km²-ko azalera du eta 48,611 biztanle, eta horrek 23.148 biztanle/km²-ko dentsitate ematen dio.

Historia
--------

Bere egoera 1869an jaso zuen, Buenos Airesko parrokia-banaketa berriaren emaitza, San Telmo, Santa Lucía, Del Pilar, San Miguel, Balvanera eta Catedral al Sur-ekin batera. Errolda gertu batek gutxi gorabehera 3.171 biztanleren kopurua erakusten du 392 etxeetan. 1887an, 18 urte beranduago, auzoak 37.000 biztanle baino gehiago zituen eta 3.200 etxe inguru. Biztanleen herena atzerritarrak ziren. Auzo gisa soilik eraiki zen 1884an, tenplua eraiki zenean.

1885ean, *Independencia* eta *Entre Ríos* etorbideen izkinan, San Cristóbal Merkatua sortu zen, gaur egun indarrean dagoena eta hiriko zaharrena dena.

1919ko urtarrilaren 7an, Vasena metalurgia tailerretako greban ziren langileei tiro egin zieten poliziek eta lau hil zituzten. Tailerrak La Rioja eta Cochabamba kaleetan izan ziren (gaur egun Martin Fierro plaza dago). Aste Tragikoa edo "Urtarril Gorria" izenarekin ezaguna (odolari eta grebalari anarkistei eta marxistari egindako aipamenarekin), pasarte hau Argentinan langileen borrokaren inaugurazioetako bat da.

1972an auzoaren behin betiko mugak finkatu ziren. 1980an 25 de Mayo autobidea eraikitzearekin batera, hiriko eraikin asko eraitsi ziren eta auzoaren itxura aldatu zen.

Ezaugarriak
-----------

San Cristóbal berdegune gutxi dituen auzoa da, Martin Fierro plaza garrantzitsuenetarikoa izanik.

Bere eraikin bereizgarrietako bat Santa Luciako Oftalmologia Ospitalea da, *San Juan* etorbideko 2000. zenbakian. Hezkuntza-establezimenduen artean, nabarmentzekoa da *Independencia*, *Rincón* eta *Estados Unidos* etorbideetako etxadian dagoen Nuestra Señora Del Huerto institutu ospetsua eta urtetsua. La Rioja-n eta Humberto Primo-n kokatutako 8 zenbakiko Goi Eskola Normala, eta San Cristóbal ikastetxea, San Juan eta Jujuy etorbideetan kokatuta dago. La Rioja eta Urquiza arteko Humberto Primo-ko "Omar Bin Al Jattab" Argentinako Eskola Islamiarra (komunitate osora irekia).

Komunitateak
------------

San Cristóbalen komunitate desberdinak dira. Siriako etorkinak inguruan kokatu ziren, gerora gastronomiar bazar bihurtuko ziren negozioak finkatuz. XIX.mendearen amaieran, Buenos Aireseko biztanle afro-ondorengoak biltzen ziren auzoetako bat ere izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2064416
* Commonscat Multimedia: San Cristóbal, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030831
* **Lekuak**
* OSM: 2222826

 |

* Wd Datuak: Q2064416
* Commonscat Multimedia: San Cristóbal, Buenos Aires
**Ceferino Cancio Amunarriz**, ezagunagoa **Raul Cancio** gisa (Donostia, Gipuzkoa, 1911ko irailaren 18a - 1961eko urriaren 23a), gipuzkoar zinema-antzezlea izan zen.

Biografia
---------

Oso famatua izan gabe, Espainiako zinemako izarra izan zen 40ko hamarraldian. Madrilen egin zuen debuta, oso gazte, Adolfo Aznar eta Hans Behrendten *Miguelón, o el último contrabandista* filmean (1933). 40ko hamarraldian hasieran egin zen ordea ezaguna, propagandazko hainbat film frankistatan parte hartu baitzuen, gehienetan heroiaren adiskide leialaren papera eginez: José Luis Sáenz de Herediaren *Raza* (1941), Antonio Románen *Escuadrilla* (1941), Carlos Arévaloren *Harka* (1941), Juan de Orduñaren *¡A mí la legión!* (1942).

Gerraondoko espainiar zinemagintzan etengabe jarraitu zuen lanean, eta, komediak ere egin zituen, besteak beste: Juan de Orduñaren *Yo no me caso* eta *Ella, él y sus millones* (1944).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2134410
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86891746
* ISNI: 0000 0000 5969 6322
* BNE: XX1152115
* BNF: 16974585j (data)
* GND: 1267931345
* SUDOC: 171949838
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 28950
* Lur: 01249/eu\_c\_0194/c0194
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q2134410
**Ramón Outerelo** buruzagi anarkista izan zen Patagoniako landaguneetako grebetan, Puerto Santa Cruzen.

Outerelo Galiziakoa zen. "Koronel" edo "Gallego" ezizena zuen. Puerto Santa Cruzeko langile buruzagia zen.

Han, Antonio Soto grebaren burua Outerellori jakinarazi zion Pto. Santa Cruzko Langile Elkarteak erabaki bat hartua zuela langileentzako plegu berriari buruz. 1921eko greba orokorrean, Outerello Santa Cruz probintziako hegoaldeko eta iparraldeko zutabeen koordinatzailea izan zen.

Outerelok eta bere jendeak Paso Ibañez (gaur egun Luis Piedra Buena komandantea) okupatu zuten 1921eko azaroaren 16an 400 grebalari ingururekin. Héctor Benigno Varela teniente koronelaren tropen etorrerarekin, Outerelok Cañadon Leonerantz ihes egin zuen (gaur egun Gobernador Gregores) Puerto San Juliango taldeen bila, Bella Vista estantzian kontzentratuz. Estantzia horretan, buruzagi hau, azkenean, Varelaren tropek fusilatu zuten.

Bibliografia
------------

Osvaldo Bayer. *Los vengadores de la Patagonia trágica*. Booklet, Buenos Aires, (4 tomos).

Kanpo estekak
-------------

* *Los héroes y la carroña*, Osvaldo Bayer-ena, 12. orrialdea, Buenos Aires.
* PUERTO SANTA CRUZ: Acto homenaje a Obreros Gauchos
* Chilotes Fusilados en la Patagonia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6099912

 |

* Wd Datuak: Q6099912
***San Juan de Puerto Ricoren berreskurapena Juan de Haro gobernadorearen eskutik*** (gazteleraz: *La recuperación de la isla de Puerto Rico por el gobernador de la isla, Juan de Haro*) Eugenio Cajés margolariak 1634 eta 1635 urteen artean egindako margolana da, Pradoko Museoan dagoena, Madrilen.

Deskribapena
------------

Lehen planoan Juan de Haro ageri da eta berarekin dagoena Juan de Amezketa dela uste da. Atzean espainiarren tropak agertzen dira herbeheretarrak itsasorantz bidaltzen eta etsaien itsasontziak ere bai.

Gaia
----

Palacio del Buen Retiro jauregiko "Erresumen Aretoa" dekoratzeko hainbat margolariri artelanak eskatu zizkioten eta Eugenio Cajések San Cristobal uhartearen berreskurapena margotzeko eskatu zioten.

1625ean Balduino Enrique (Boudewijn Hendrickszoon) almirante herbeheretarrak 17 itsasontzirekin San Juan de Puerto Rico erasotu eta okupatu zuen eta Juan de Haro gobernadoreak San Felipe gotorlekuan bilatu zuen babesa. 28 egunetako setioa jasan ondoren Juan de Amezqueeta almirantearen ekinez holandar okupatzaileak bidali egin zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Museo del Prado, ed. (2016ko ekainaren 28a)..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27700873

 |

* Wd Datuak: Q27700873
**San Luis eliza** (errusieraz: Храм Святого Людовика) Errusiako Mosku hirian dagoen eliza katolikoa da. Moskuko hiru eliza katolikoetako bat da hau.

Historia
--------

San Luis lehen eliza, zurezkoa, XVIII. mendearen amaieran eraiki zen. 1812ko sutean ez zen kaltetu. 1827an, harrizko eliza eraikitzen hasi ziren Moskun, Domenico Gilardi arkitektoak diseinatuta (eraikuntza 1830ean amaitu zen).

1917ko iraultzaren ondoren, San Luis eliza Errusiako SESFeko bi eliza katoliko irekietako bat izan zen. Bigarrena Petrogradeko (geroago hiria Leningrad izena jarri zioten) Lourdesko Andre Maria eliza zen.

1991ko apirilaren 13an Joan Paulo II.a Aita Santuak katolikoentzako Administrazio Apostolikoaren sorrera Errusiako Europako zatian iragarri zuen. Elizaren historian aldi berri bat hasi da.

Arkitektura
-----------

San Luis eliza Inperio berantiarreko estiloan eraiki zen. Hiru nabeko basilika da. Abside erdizirkularra, erdiko nabe altua, zirkuluerdiko ganga eta beheko alboko nabe ditu. Fatxada nagusia sei zutabeko arkupe batez apainduta dago, frontoi triangeluarrez errematatuta, eta horren alde banatan kanpandorre baxuak daude.

Aldare nagusiaren gainean Jaunaren Transfigurazioaren irudia dago. Erdian ezkerreko nabearen aldarean San Luisen estatua dago, bere ezkerrean dago San Bernardo Clairvauxkoa, eta eskuinean, San Frantzisko Saleskoa. Elizan ere ere badaude Andre Mariaren, San Antonio Paduakoren, Santa Joana Arc-ekoren eta Santa Teresa Lisieuxekoren estatuak.

Iruditegia
----------

* San Luis eliza 1884anSan Luis eliza 1884an
* San Luisen estatua San Luisen estatua
* Andre Mariaren estatua Andre Mariaren estatua
* San Jose irudikatzen duen beiratea San Jose irudikatzen duen beiratea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Errusieraz)** Ржеуцкий, Владислав.  (2000). *Французское землячество и Католическая церковь в Москве в конце XVIII в..* .
2. ↑   **(Errusieraz)**  *Храм святого Людовика Французского.* .
3. ↑   **(Errusieraz)**  *Хронология.* .
4. ↑   **(Errusieraz)**  *Храм св. Людовика Французского в Москве..* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1742812
* Commonscat Multimedia: Saint Louis des Francais church (Moscow)

---

 |

* Wd Datuak: Q1742812
* Commonscat Multimedia: Saint Louis des Francais church (Moscow)
Gasteizko **San Frantzisko aldapa** Alde Zaharreko kale bat da.

Kokapena
--------

Mateo Benigno Moraza kalean hasten da eta San Frantzisko kaleraino igotzen da.

Luzera
------

80 metro inguruko luzera du. Ez dauka ataririk, soilik lokar komertzialak.

Historia
--------

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako "Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I" (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera 1887ko urriaren 12an eman zitzaion aldapari egun duen izena. Aurretik San Frantzisko kalearen zati bat zen.

Eraikinak
---------

* Arkupea

Trafikoa
--------

Trafikorako irekita dago. Bi aldeetan aparkatu daiteke. TAOren 2-A eremuan dago, egoilarrentzat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56681668
* Commonscat Multimedia: Cuesta de San Francisco, Vitoria-Gasteiz

---

 |

* Wd Datuak: Q56681668
* Commonscat Multimedia: Cuesta de San Francisco, Vitoria-Gasteiz
**San Francisco komentua** Valladoliden (Espainia) 13. mendean sortu eta 1836an desagertu zen eraikin erlijioso garrantzitsu bat izan zen.

Hastapenetan komentua babestu zuen mezenasa Doña Violante izan zen, Gaztelako Alfontso X.a erregearen emazteak, Frantziskotarren esku geratu zen. Valladolideko gizarte eta erlijio bizitzan eragin handia izan zuen mendeetan zehar, baina 1836an eraitsi zuten eta lursailak salgai jarri ziren. Ez dago arrastorik egungo hirian komentu zaharrarena.

Pertsonaia asko egon ziren ehortzita komentu honetan, Kristobal Kolon kasu (gero mugitu egin zuten). Baita Arrasateko Ines Ruiz de Otalora, zeina urte batzuez bertan ehortzia egon ondoren, Arrasatera eraman behar zutenean momifikatuta zegoela ikusi zuten (gerora, Arrasaten, Amandre Santa Ines deitu izan zaio).

Komentu honetan konsagratu zuren halaber Juan Zumarraga elizgizon euskalduna, Ameriketako lehen apezpikua, Espainia Berrikoa zehazki (Mexiko, gaur egunean). Karlos V.ak izendatu zuen Zumarraga apezpiku 1528an, baina Espainiara joan behar izan zuen Mexikotik zeremonia ofizialera, eta hori 1533ko apirilaren 27an izan zen, komentu honetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Quadrado, José María, 1819-1896..  ([1989?]). *Valladolid : historia, monumentos, artes y naturaleza.*  (Ed. facsím. argitaraldia) Grupo Pinciano con la colaboración de Caja de Ahorros Provincial de Valladolid ISBN 8450585945. PMC 31610085. (Noiz kontsultatua: 2019-05-29).
2. ↑   «ABC SEVILLA (Sevilla) - 14/12/1987, p. 37 - ABC.es Hemeroteca» *hemeroteca.sevilla.abc.es* (Noiz kontsultatua: 2019-05-29).
3. ↑   «Amandre Santa Ines momia, bizidunen artera itzuli da - Mondraberri» *www.mondraberri.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-05-29).[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5785743
* Commonscat Multimedia: Convent of San Francisco, Valladolid

---

 |

* Wd Datuak: Q5785743
* Commonscat Multimedia: Convent of San Francisco, Valladolid
**San Fruktuoso kapera** (portugesez: *Capela de São Frutuoso de Montélios*) eliza bisigotiko bat da, Bragan kokatua. Fruktuoso gotzainak sustatu zuen hil aurretik eta eliza pribatu bezala zeukan berak ematen baitzituen mezak. 665an hil ondoren bere mausoleo bihurtu zen. Bere hilobia absidetik gertu baina kanpoaldea kokatzen da eta ez gurutzaduran, honela bere umiltasuna azpimarratuz.

Eraikina txikia da eta gurutze grekoko oinplano zentralizatua dauka. Gurutzearen beso bakoitzak kupula bat dauka eta gurutzaduratik banatzen da ferra arku banarekin. Oinplanoan ageri den bezala, beso luzatuak dira eta ferra arku itxura dute. Gurutzaduran zinborioa dago, kupula batez estalia.

Kanpotik hormak lau eta zuzenak dira eta harlanduzko murruek osatzen dute. Estalkia, barnetik kupulak izanagatik, kanpotik bi isurialdeko teilatua da.

Nahiz eta ezin den den baieztatu, esan genezake ekialdeko eragina ikus dezakegula eraikin honetan. Ravennako *Gala Placidia*ren mausoleoa edo Konstantinoplako *Apostoleion*en zehazki.

Ikus, gainera
-------------

* Santa Comba eliza (Bande)
* San Joan Bataiatzailearen eliza (Venta de Baños)
* Nave-ko San Pedro eliza
* Arte aurre-erromanikoa
* Arte bisigotikoa
* Arte paleokristaua

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Arte Prerrománico Español: San Fructuoso de Montelios
* **(Ingelesez)** The Galla Placidia
* **(Italieraz)** Gala Placidia mausoleoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2064832
* Commonscat Multimedia: Capela de São Frutuoso (Braga)

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41989
* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70191
* SIPA: 1903

 |

* Wd Datuak: Q2064832
* Commonscat Multimedia: Capela de São Frutuoso (Braga)
**2022ko Pedro Castilloren aldeko protestak** Peruko kargugabetutako agintariaren jarraitzaileek deitutako manifestazioak dira. Manifestariak ezkerrekoak dira. Hauek parlamentuari leporatzen diote estatu-kolpea eman nahi izatea. Pedro Castilloren aldeko manifestariek Pedro Castilloren askapena, Dina Boluarteren dimisioa, kongresuaren desegitea, konstituzio berri bat eta hauteskunde berriak eskatu dituzte.

Protestak
---------

Castilloren aldeko protestak Peruko herri eta hiri askotan eman ziren, besteak beste, 
Liman, Ayacuchon, Cuzcon, Ican, Arequipan, Trujillon, Chiclayon, Huancavelican, Huancayon, Tacnan eta Punon. Halaber, Castilloren herrian, Chotan. Bereziki garrantzitsua abenduaren 7an Liman egin zen martxa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Estatuaren autogolpe saiakera Perun (2022)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115651756
* Commonscat Multimedia: December 2022 Peruvian protests

---

 |

* Wd Datuak: Q115651756
* Commonscat Multimedia: December 2022 Peruvian protests
**Salingain** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da. Uzkuiti eta Aokirekin batera, mendi hiruki bat eratzen du. Aoki mendebaldean geratzen da, Uzkuiti iparraldean eta Salingain ekialdean. Hirurek, irispide berberak dituzte.

Irispideak
----------

Amezketatik abiatzen den igoera oso polita da. Berazeagako bidetik jarraitu behar da, laster, bidezidor bat hartzeko, langa bat zeharkatu ondoren, pago eta laritzen artean dagoen bidezidor batetik daroana, berriz bidera itzultzeko. Bide zati labur baten ondoren, beste bidezidor bat hartu behar da, ondoren, Muitzerantz doan beste bidezidor batetik jarraitzeko, ez oso erabilia mendizaleen aldetik, orduan, Larraitzetik datorren bidezidorrarekin bat egiteko. Hemendik, tontorrera iristea aukera daiteke, eskuinetarantz, Egurral leporantz igoz, Txindokitik banatzen duena, toki honetatik, Auntzizegiko muinoaren tontorrera iristeko, eta, ekialde hegoekialderantz jarraituz, muino leunetan barna, Aokiraino, eskuinetarantz Arrubigaña utziz. Aokitik ekialderantz jarraitzen da, Uzkuiti ezkerretara utziz, Salingainera iristeko, Arritzagako labardiaren ertzean.

Muitzetik doan biderik zuzenena hegoekialderantz igotzea da Uzkuitiko kontrahormarantz, Aldaonets izena hartzen duena, eta, Uzkuiti bera ezkerretara utziz, Salingainerantz zeharkatu behar da larrea, beste aldean dagoena. Muitzera Larraitzetik ere hel daiteke, Urzabal goikoa izeneko tokian aurkitzen diren antenatarantz igoz, ezkerretarantz, Muitzeko labarra igotzen duen bidezidorrarekin bat egiteko.

Berazeagatik, Ondarrerantz igotzeko aukera ere badago, eta, behin hona heldu ondoren, eskuinetarantz Otolara jarraitu, Etitzegi lepoaren gainera iristeko, nondik Aldaonetseko ezproia igotzen den Uzkuitira bidean. Tontor honen ondotik igaroz, Salingainerantz gurutzatu behar da.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266799

 |

* Wd Datuak: Q12266799
**Salem konderria** (ingelesez: *Salem County*) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Salem da. 2010eko zentsuaren arabera 66.083 biztanle zituen, Salem kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Salem konderriak 964,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 104,71 ura dira. Beste 859,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 68,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 66.083 pertsonetatik 55.243 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.507 dira. 8.940 beltzak edo afroamerikarrak. 187 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 548 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 47 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.108 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502587
* Commonscat Multimedia: Salem County, New Jersey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127847724
* ISNI: 0000 0004 0440 319X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1863173
* TGN: 7014449

 |

* Wd Datuak: Q502587
* Commonscat Multimedia: Salem County, New Jersey
**San Juan konderria** (ingelesez: *San Juan County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Friday Harbor da. 2010eko zentsuaren arabera 15.769 biztanle zituen, San Juan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Juan konderriak 1.608,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.158,11 ura dira. Beste 450,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.769 pertsonetatik 15.085 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 857 dira. 49 beltzak edo afroamerikarrak. 84 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 179 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 35 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 323 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484146
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139624323
* **Lekuak**
* OSM: 1162038
* TGN: 1002862

 |

* Wd Datuak: Q484146
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Washington
**Paulino Caballero kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

Izena
-----

Izena Paulino Caballero (1839-1933) iruindar kimikari, fisikari, irakasle eta katedratikoaren omenez darama.

Kokapena
--------

Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Nafarroako Gorteak kalean hasi, San Ignazio elizaren parean, eta ipar-hegoalderunzko norabidean jonaez, Agoitz kalean amaitzen da, Eroritakoen monumentuaren parean. Honako kale hauek batu edo zeharkatzen dute: Orreaga etorbidea, Emilio Arrieta kalea, Leire kalea, Nafarroa Behereko etorbidea, Navarro Villoslada kalea, San Fermin kalea, Tafalla kalea, Felipe Gorriti kalea, Amaiurko Gaztelua kalea eta González Tablas kalea.

Bestalde, Karlos III.a etobidea eta Francisco Bergamin kalearekiko paraleloki doa.

Ondarea
-------

Kale honen inguruan honako eraikin eta leku nabarmenak daude:

* San Ignazio eliza
* Merindadeen plaza
* Aurora eraikina
* Gurutz plaza
* San Migel eliza
* Rodeznoko Kondearen plaza
* Eroritakoen monumentua

  

* San Ignazio eliza.San Ignazio eliza.
* Merindadeen plaza.Merindadeen plaza.
* San Migel eliza.San Migel eliza.
* Rodeznoko Kondearen plaza eta Eroritakoen monumentua.Rodeznoko Kondearen plaza eta Eroritakoen monumentua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479800

 |

* Wd Datuak: Q25479800
**Pauline urakana**, baita ere "Pauline" bezala ezaguna, "zikloi tropikal" bat zen, bost egun iraun zuen, 1997ko urriaren 5tik 10era. Mexikoko hegoaldeko kostaldean ikutu zuen lurra eta Mexiko jo duen zikloirik bortitzenetariko eta garestienetarikoa izan da.

Gertaerak
---------

Pauline uhin tropikal batean sortu zen urriaren 5ean Huatulkon, Oaxacan. Lehen mugimenduak ekialderuntz izan ziren baina norabide aldatu eta iparekialderuntz jo zuen. Urriaren 7an, Pauline urakana bere intentsitate punturik handiena hartu zuen, 215 km/h-ko haizeak, Saffir-Simpson eskalan. Zortzigarren eguneko arratsaldean, Puerto Escondidon, Oaxakan, lurra ikutu zuen arazo larriak probokatuz bertako estatuan. Urriaren 9an, egunsentian, Guerrero (Mexiko)ko estatuan sartu zen Acapulkoko portua suntsiturik hutsiz. Pauline urakana 10. eguneko lehen orduetan desagertu egi zen.

Historia meteorologikoa
-----------------------

Uhin tropikal bat atera zen Afrikatik 1997ko irailaren 16an. Ozeano Atlantikoa zeharkatu zuen ekialderuntzko norabidean. Irailaren 26an, uhina Ozeano Barean barneratu zen, Panamatik gertu, eta pixkanaka-pixkanaka sortzen hasi zen. Urriaren 3an, uhin tropikala garatzen hasi zen konbekzio leku sakon batean eta ekialdera mugitzen hasi zen. Mexikoko hegoaldean eta bi egun eta gero, urriaren 5ean, urakana garatzen hasi 425 kilometro Huatulkotik, Oaxaca 75 km/h haize boladekin. Urriaren 6an, indarra hartzen joan zeneta hurrengo egunean, bere punturik handiena hartu zuen. Baina urriaren 8an, Paulina berriro oso indartsu ageri zen Huatulcon, Oaxacan, hortik aurrera, Oaxacako eta Guerreroko kostaldetatik igaro zen urriaren 9an. Azkenean, urriaren 10eko egunsentian Paulina urakana desagertzen hasi zen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Mexikoko Meteorologia Zerbitzuaren txostena.
* **(Ingelesez)**: Paulineri buruzko txostena.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1506071
* Commonscat Multimedia: Hurricane Pauline

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh99000622

 |

* Wd Datuak: Q1506071
* Commonscat Multimedia: Hurricane Pauline
**San Donato eliza** (kroazieraz: *Crkva sv. Donata*) Zadar hiriko eliza ezaguna da. Estilo karolingioa izanik, erromaniko aurrekoa den Kroaziako eraikin handiena da.

Historia
--------

VIII eta IX mendeen artean eraiki zela uste da. Zadarko Donatok eraiki omen zuen, hortik bere izena. Donato Bizantzio eta Karlomagnoren hiriekin harremanetan izan zen eta itxura hori eman nahi izan zion bere elizari. Foro erromatarrean eraiki zen eta bertako materialak erabili ziren bere eraikuntzarako.

Historian zehar hainbat erabilpen izan ditu. Veneziarrek eta turkiarrek biltegi funtzioa eman zioten. XIX mendean Austriarrek arkeologia museo bihurtu zuten eta gaur egun kontzertuak egiten dira barnean.

Egitura
-------

Eliza zirkularra da eta 27 metrotako altuera duen kupula dauka. Deanbulatorioa du erdian eta inguruan hiru abside erradial.

Iruditegia
----------

* San Donato eliza, atzean katedrala.San Donato eliza, atzean katedrala.
* San Donato eliza.San Donato eliza.
* Airetiko ikuspegia.Airetiko ikuspegia.
* Barnealdea.Barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q426935
* Commonscat Multimedia: Church of St. Donatus in Zadar

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126633696
* LCCN: n00093901

 |

* Wd Datuak: Q426935
* Commonscat Multimedia: Church of St. Donatus in Zadar
**Saitō Yoshitatsu** (japonieraz: 斎藤 義龍?, 1527ko uztailaren 8a - 1561ko ekainaren 3a)
 Japoniako historiako Sengoku Aroko samurai japoniarra izan zen.

Bizitza
-------

Yoshiatsu Mino probintzian jaio zen 1527an Toki Yoshiyoriren semea eta Saitō Dōsanek adoptatua.

Yoshitatsuk estatu kolpea bat deitu zuen bere aitaordearen aurka honek oinorderik gabe uzten saiatu zenean, 1556an Nagaragawako guduan garaituz. Yoshitatsuk klanaren edozein aurkaritza deuseztatu zuen, eta daimyō izendatu zion bere buruari.

Ondorioak
---------

Yoshitatsu bere aitaren gaineko garaipenak hainbat Daimyo ernegatu zituen, hala nola, Oda Nobunaga, bere gazteluak erasotu eta Minorako sarbidea mugatu zuena.

Yoshitatsu legenarrez hil zen 1561ean, eta Saitō Tatsuoki gazteak Saitō klanaren kontrola hartu zuen.

Erreferentziak
--------------

* Turnbull, Stephen (1998). 'Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co. ISBN 1-85409-523-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2994679

 |

* Wd Datuak: Q2994679
**San Martin Tourskoaren baseliza** Gipuzkoako Gaintza udalerrian dagoen baseliza bat da. Bertatik inguruko eta bereziki Txindoki mendiaren ikuspegi bikainak daude.

Kokalekua
---------

Herrigunetik kanpo dago, Eizmendiko Elormendi baserriaren ondoan.

Gaintzatik Larraitzera doan errepidea, behin Gaintzatik atera eta berehala, bidegurutze batean baseliza eta Eizmendira joateko seinalean errepidea utzi eta mendi-pista batean gora eginez, muino batean.

Historia
--------

1568an dagoeneko baseliza honen berri ematen zen eta 1580an berriz, berriztatua izan zen. Azkeneko berrikuntza 1990an eman zen.

Eraikina
--------

Baselizaren barnealdean eta erdian San Martin Tourskoaren irudia duen erretaula barroko polikromatua aurkitzen da. Honen egilea Gabriel Arza idiazabaldarra izan zen (1973).

Bere kanpoaldeak, kontrako elementu klimatologikoak uxatzeko balio zuen ur bedenkatzailea agertzen du. Aditu batzuk inguruetako lehen parrokia izan zela onartzen dute, gaur egungo San Migel elizak ordezkatu zuen arte. Buruzko gurutzez ornitutako gurutz-bide zaharrean dago.

Ospakizunak
-----------

Ostiral Santuan bizilagunak parrokiatik baselizara prozesioan joaten dira. Maiatzeko Santikutz egunean (hilaren 3ª), iraileko santikutz egunean (hilak 14) eta hileko lehenengo igandeetan mezak ospatzen dira. Bere festa San Martin egunean (azaroak 11) ospatzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188940

 |

* Wd Datuak: Q31188940
**Sandoval konderria** (ingelesez: *Sandoval County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bernalillo da. 2010eko zentsuaren arabera 131.561 biztanle zituen, Sandoval kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sandoval konderriak 9.624,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,71 ura dira. Beste 9.610,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 131.561 pertsonetatik 108.574 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 46.129 dira. 2.462 beltzak edo afroamerikarrak. 16.006 amerikar natiboak ziren eta 135 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.763 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 275 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.346 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493255
* Commonscat Multimedia: Sandoval County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127856547
* GND: 7708092-0
* **Lekuak**
* OSM: 1344295
* TGN: 2001451

 |

* Wd Datuak: Q493255
* Commonscat Multimedia: Sandoval County, New Mexico
**Sangamon konderria** (ingelesez: *Sangamon County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rushville da. 2010eko zentsuaren arabera 197.465 biztanle zituen, Sangamon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sangamon konderriak 2.271,47 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,58 ura dira. Beste 2.248,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 86,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 197.465 pertsonetatik 166.467 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.480 dira. 23.146 beltzak edo afroamerikarrak. 343 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.198 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 308 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.959 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Sangamon County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490994
* Commonscat Multimedia: Sangamon County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132549609
* ISNI: 0000 0004 0421 1593
* LCCN: n82130764
* NARA: 10037047
* **Lekuak**
* OSM: 1800582
* TGN: 1002866

 |

* Wd Datuak: Q490994
* Commonscat Multimedia: Sangamon County, Illinois
**Rudolf Trebitsch** , 1876ko urtarrilaren 28an, Viena hirian jaio zen austriar antropologoa izan zen. 1918ko urriaren 9an, Graz hirian hil zen; etnologiaren ikuspuntutik Europako hainbat hizkuntza gutxitu ikertu zituen eta tokian-tokiko soinu grabazioak bildu zituen ikertzeko.

Biografia
---------

Leopol Trebitsch eta Malvina Singerren semea zen. Hasieran medikuntza ikasketak egin zituen eta 1900 urtean burutu. Gerora, antropologia, etnologia eta hizkuntzalaritza alorretan ikasketak egin zituen.
Ondoren, 1904tik 1913ra bitartean, Islandia (1904), Groenlandia (1906), Irlanda, Gales eta Eskozia (1908,1909) eta Euskal Herrian (1913)barrena ibili zen, desagertzeko zorian zeuden hizkuntzak ikertzeko.
Lehenengo Mundu Gerra hasi eta 1915ean mediku gisa jardutera bidali zuten armadako erietxe batera, Grazetik gertu; han hil zen hiru urte beranduago.

Lanak
-----

Vienako Zientzietako Akademia Inperialeko kidea izan zen. Hizkuntz grabazioak eta grabazio musikalak egin zituen. Soinuez gain, argazkiak, lanabesak, arropak, oinetakoak, etab. bildu zituen. Bilduma horiek guztiak Zientzien Akademia Inperialaren Artxibo Fonografikoan (edo "Phonogrammarchiv") eta Vienako Museo Etnografikoan jaso ziren.
1913ko udan Euskal Herrira etorri zen eta euskaldunen lekukotzak bildu zituen, hotsak eta musika.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  LOPEZ DE ARANA, I. «Rudolf Trebitsch-en 1913ko euskal grabazio musikalak (II)»,Lapurdum : revue annuelle du Centre de Recherches sur la Langue Basque et l'Expression en Langue Basque (ERS 142 du CNRS et de Bordeaux III) et du Département Interuniversitaire d'Études Basques (Faculté Pluridisciplinaire de Bayonne) zk. 14 (2010), 89-135 or.

Kanpo loturak
-------------

* Rudolf Trebtschen euskal grabazioak,
* Rudolf Trebitsch-en 1913ko Euskal grabazio Musikalak (II) Inaxio López de Arana Arrieta|
* **(Alemanez)**Austriako Artxibo Fonografikoaren katalogoa, non Trebitscheek bildutako grabazioak entzungai diren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2173970
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 204703348
* ISNI: 0000 0001 4090 1346
* BNF: 13973669x (data)
* GND: 127870164
* LCCN: no2010149038
* SUDOC: 057357366
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 136035

 |

* Wd Datuak: Q2173970
**Rufino Arregi Imaz "Errupin"** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1889ko irailaren 29a - Buenos Aires, Argentina, 1968ko maiatzaren 14a) kazetari eta euskaltzalea izan zen.

Kazetaritza
-----------

Guatemalan argitaratzen zen «Euzko-gogoa» aldizkarirako Argentinako korrespontsala izendatu zuen Jokin Zaitegik. «Euzko-Deya» -n ere idatzi zituen artikuloak.

Euskara irakasle
----------------

Argentinako *Laurak Bat* elkarteko kidea izan zen, eta euskara eskolak eman zituen bertan. Ipuin kontaketa eta kantuen bidez euskara erakusten lehena izan zen *Laurak Bat* elkartean, Euskal Herrian Isaac Lopez Mendizabalen hasitako fortula jarraituz.

Argentinako *Euskaltzaleak* elkarteak antolatutako mundu mailako euskarazko eskutiz txapelketan, bigarren postua irabazi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «ARREGUI, Rufino - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
2. ↑   Ezkerro, Mikel.  (2003). *Historia del Laurak Bat de Buenos Aires.*  usko
Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia = Servicio Central de Publicaciones del Gobierno
Vasco.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q88656368
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 4845

 |

* Wd Datuak: Q88656368
**Saara Kuugongelwa Amadhila** (Okahao, Namibia, 1967ko urriaren 12a) namibiar ekonomialaria da. Lincoln Unibertsitatean ikasi zuen. Hego-mendebaldeko Afrikako Herriaren Erakundea (SWAPO) alderdiko kidea da. 2015eko martxoaren 21etik Namibiako lehen ministroa da.

Biografia
---------

Otamanzin (Omusati) jaioa, Kuugongelwa SWAPOrekin erbesteratu zen 1980an 13 urte zituela eta Sierra Leonara joan zen 1982an 15 urte zituela. 1982tik 1984ra Koidu Girls High Schools eta 1984tik 1987ra Saint Joseph's-era joan zen. 1991tik 1994ra, Kuugongelwak Pennsylvaniako Lincoln Unibertsitatean ikasi zuen (Ameriketako Estatu Batuak), Ekonomian titulu batekin graduatu zen.

Kuugongelwa Namibiara itzuli zen Lincolnetik graduatu ondoren eta Presidentearen Mahaiko Ofizial postua hartu zuen Sam Nujoma presidentearen agintaldian. 27 urterekin, 1995ean, Kuugongelwa Plangintzako Batzorde Nazionaleko zuzendari nagusi izendatu zuten. 2003an Ogasun ministro izendatu zuten.

Hage Geingob presidentearekin batera, Kuugongelwak Namibiako laugarren lehen ministro kargua hartu zuen 2015eko martxoaren 21ean. Lehen emakumea da karguan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7395683
* Commonscat Multimedia: Saara Kuugongelwa

---

 |

* Wd Datuak: Q7395683
* Commonscat Multimedia: Saara Kuugongelwa
**San Juan de Rabanera** eliza Soria hiriko ( Espainia ) monumentu erromanikoa da, 12. mende amaierakoa.

Ezaugarriak
-----------

Gurutze latindarreko oinplanoa du bere nabe bakarrean, eta gurutzatzen den trantseptua altuera berdinekoa da. Partzialki zaharberritua, eta, zoritxarrez, bere fatxadak gainditzen dituzten kapera eta sakristien gehitze batzuek desitxuratuta dute ikuspegi erromanikoa zaharra, kanpotik ikusten den jatorrizko zati bakarrak direlarik abside bikaina, trantseptuaren hegoaldeko muturra eta hegoaldera ere irekitako ate itsua. horma. Elizak atari bikaina du, baina ez da bertakoa baizik eta Soria hiri bereko San Nikolas elizan zegoena, 1908. urtean harriz harri ekarria. Atari hau arkibolta osatuta dago, hiru lauak eta laugarrena, barrukoena eta kapitelen gainean egina, ezkerretara Itun Berriko eszenekin apaindua eta eskuinetara San Nikolas Barikoaen bizitzari dagozkion eszenekin. Tinpanoak, oso merezimendu handikoa, zazpi irudiz osatutako multzoa du, eta erdian Nikolas santua gotzain mitraz eserita dago. Atari hau 13. mende hasierakoa izan daiteke.

 San Juan de Rabanerako ataria, jatorriz San Nikolas elizakoa 1908. arte
Absideak kanpoko itxura oso originala duen hemizikloa osatzen du (Espainian ez da antzeko besterik ezagutzen). Hiru pilastra ditu elkarren ondoan, kontrahormen formakoak, leunak, beheko zatian sekzio laukizuzenarekin, leihoen azpitik igarotzen den inposta oihaldunera arte, eta goiko zatian sekzio berekoak erlaitzera arte. Ohikoa denaren aurka, ez dago leihorik erdiko posizioan, baizik eta simetria-ardatz gisa jokatzen den pilastraren bat, zeinaren aldean beste bi pilastrak eta bi leihoak banatzen diren. Abside berezi honen arkua osarzen dute lau sasi-leiho itsuk, bi alde bakoitzean, dotore apainduak. 

Tenpluaren estaldura gangen bidez egina dago.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko Wikipediako «Església de San Juan de Rabanera» artikulutik itzuli da; zehazki, 2023-01-25eko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q515595
* Commonscat Multimedia: Church of San Juan de Rabanera, Soria

---

* **Bilduma digitalak**
* BDCYL: 839
* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0000337
* Patrimonio Web JCyL: 13891

 |

* Wd Datuak: Q515595
* Commonscat Multimedia: Church of San Juan de Rabanera, Soria
**San Juan konderria** (ingelesez: *San Juan County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Silverton da. 2010eko zentsuaren arabera 699 biztanle zituen, San Juan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Juan konderriak 1.005,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,04 ura dira. Beste 1.003,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,44 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 699 pertsonetatik 679 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 84 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 1 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q370710
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151299982
* LCCN: n82215021
* NARA: 10039161
* **Lekuak**
* OSM: 416522
* TGN: 2000247

 |

* Wd Datuak: Q370710
* Commonscat Multimedia: San Juan County, Colorado