recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artikulu hau Finlandiako aintzirako probintziari buruzkoa da; eskualdea gaitzat duena beste hau da: «Satakunta»*

| **SatakuntaSatakunta / Satakunda** |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1634 - 1775 |  |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Satakuntako armarriaArmarria | Satakuntako kokapena |

 |
| HerrialdeaGaur egungoa | Txantiloi:Herrialde info SDI FIN |
| Hiriburua | PoriRauma |
| Azalera | km2 |
| BiztanleriaDentsitatea | () bizt/km² |

**Satakunta** Suediako antzinako probintzia bat zen, gaur egungo Satakunta eta Pirkanmaa eskualdeetan banatzen dena. Botniako Golko ertzeko kultura, oso berezia da eta betidanik eman den merkataritzagatik, irekia eta oparoa. Finlandiako probintzia zaharrena denez, **Satakunta**k, esperientziako sistema administratibo eta kulturalak ditu.

Probintziak, Benazko Finlandia, Häme eta Pohjanmaa probintziekin egiten zuen muga hegoalde, ekialde eta iparraldean. Mendebaldean aldiz, Botniako Golkoa zegoen, eskualdearen merkataritzaren aberastasun eta oparotasun iturri.

Historia
--------

Sakontzeko, irakurri: «Finlandiako historia»
Raumako eliza zaharra.
Probintzia X. mendean sortua zegoen jada, eta bikingoekin merkataritzan ibilia izan zela uste da (Benazko Finlandia probintzia bezala). Suediarren inbasioekin batera, gutxinaka, bere erresuman sartzen joan zen eta oparotasuneko probintzia bilakatu zen. Kostan egotearen ondorioa izan zen suediar asko bertan kokatzea baina denborarekin (hegoaldeko lurraldeetan gertatu ez zen bezala), suediar hizkuntz eta ohiturak ahaztu zituzten.

Administratiboki, probintzia, 1649. urtean deuseztatu zen eta Benazko Finlandia probintziarekin batua izan zen, Pori eta Turku Finlandiako hiri garrantzitsu eta aberatsenak bihurtu zirelarik.

Gaur egun Pirkanmaa eta Satakunta eskualdetan banandua dago.

Armarria
--------

Sakontzeko, irakurri: «Finlandiako Antzinako Armarriak»
Hartz beltz bat ageri da bertan, antzinako larruzko merkataritzarengatik eta bertako hartzak oso preziatuak izan zirelako Erdi Aro guztian. Gainera, hartza bizitza basatiaren oroigarri da. Izarrak aldiz, gaueko zeru garbia isladatzen dute, neguko partean batik bat, zeruko izar guztiak ikusi daitezke hotzak zeruan eratzen duen garbitasunagatik.

Ikus, gainera
-------------

* Finlandiako Antzinako Probintziak
* Finlandiako historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1325487

 |

* Wd Datuak: Q1325487


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Finlandiako bandera | Finlandiako Antzinako Probintziak | Finlandiako bandera |
|  Åland •  Benazko Finlandia •  Häme •  Ilandia •  Karelia •  Laponia •  Pohjanmaa •  Satakunta •  Savonia |
Animaliek eragindako tratu txarrek zalantzan jarri dituzte zirkoek egiten dituzten ikuskizunak. Gero eta zalantza gehiago dago animaliek zer zainketa eta zer betebehar izan behar dituzten showetako parte izateko. Horregatik, "Circus Roncalli" zirku alemanak mundu osoa liluratu duen erabakia hartu du: ez dute Animalien Erresumarekiko lilura galdu nahi izan eta aurkezpenetan hologramak erabiltzea erabaki zuten.

Zaldiak, elefanteak edo ta beste animali batzuk ere, hologramen bidezko zirko-ikuskizun batean sartzeko modu berritzailea aurkitu zuten. Roncalli zirkoak 3Dko teknologia erabiltzen du ikusleek ikuskizunean animaliak tximu gisa eta arrain hegalariak fisikoki eduki beharrik gabe ikusteko. Optoma eta Bluebox enpresek 1976an sortutako zirku aleman ospetsuari lagundu zioten, ikuskizunean animaliak sartzeko, 32 metro koadroko pista estaltzen duten 8 metrotik gorako holograma zirkularren proiekzioari esker. Horri esker, 360 graduko ikuspena lortzen da. Hori guztia posible da Optoma ZY850 laser-proiektagailuei esker. Horiek ezin hobeto sinkronizatzen dira, irudiak ez hondatzeko. Hologrametan erabilitako ekipo guztiak milioi erdi euro inguruko kostua du, hau da, 10 milioi pezeta baino gehiago.

Zirku aleman hori da teknologia mota hori erabiltzen lehena. Animazioak ordenagailu batean sortzen dira, eta gero jendetzari proiektatzen zaizkio estrategikoki kokatutako 11 proiektagailu erabiliz. Elefanteak, zaldiak, tximinoak eta beste animalia batzuk tamaina errealean ikusten dira eta trikimailuak eta akrobaziak egin ditzakete.

"Animaliak era poetiko eta modernoan erakutsi nahi nituen zirkoan. Superbowlean Justin Timberlake ikusi nuenean Princerekin abesten, dagoeneko hil baita, asko hunkitu ninduen teknika holografikoak, eta hara sartu nintzen", azaldu zuen zirkoko zuzendari Bernhard Paulek.

90eko hamarkadan hasi zen pixkanaka animaliak kentzen ikuskizunetatik, eta sortu eta ia 40 urtera, 2017an, animalia biziak ez zirela berriz erabiliko erabaki zuen.

Markus Strobl zirkoko Baliabideen zuzendariak bere garaian iragarri zuen: "Animaliarik ez izatea erabaki dugu. Ikuskizun gehienak artistek eta pailazoek egiten zituzten. Roncalli zirkuaren gunea zenbaki poetiko eta akrobatikoetan dago".

Ikuskizun berritzaile honek, animaliei tratu txarrik eman gabe, beste konpainia handi batzuen mailara eraman du Roncalli zirkoa, hala nola Cirque du Soleil.
**Alemaniar Kuartela**, **Kukuy Kuartela** bezala ere ezaguna (errusieraz Неме́цкая слобода́, Niemiétskaya slabadá, Moskuko iparrekialdeko auzoa izan zen, Yauza ibaiaren eskuineko ertzean, Kukuy errekaztotik gertu zegoena. Honegatik Kukuy Kuartela eta errusieraz слобода Кукуй bezala ere ezagutzen da.

Alemaniar Kuartela XVI. mendearen erdialdean agertu zen eta Mendebaldeko Europako atzerritarrek (kolektiboki errusieraz Неме́цкий o иностранный, atzerritarra, alemaniarra edo germaniarra esan nahi duena) eta 1558 eta 1583 bitartean iraun zuen Livoniar Gerran hartutako presoek populatu zutena. Kuarteleko biztanleak artisautzara eta Yauzan haize errotetan irina egitera dedikatu ziren.

Alexandre Benois. *Alemaniar Kuartelean* (1911).
XVII. mendearen hasieran, kuartela Dmitri II.a Faltsuak suntsitu zuen. Pixkanaka berregin egin zen XVII. mendaren erdialdean eta Novoinoziemskaya (Novoniemietskaia) sloboda bezala ezagutu zen, edo Atzerriko Lurralde Berriaren Kuartela (Alemaniar Berria). Eta horain Yauzan zegoen, Txetxera ibaiaren aho azpian. Kuartela merkatariek, denda jabeek eta Errusiako Armadan zerbitzatzen zuten atzerriko militarrek populatu zuten. Horien artean, Petri II.a Errusiakoa handiaren kide izango zirenak zeuden, Patricio Gordon eta Francisco Lefort kasu. Petrik gaztetan kuartelera zaldiz joateko ohitura zuen gerra jokoetan jokatzera, eta bertan ezagutu zuen Ana Mons.

XVII. mendearen bigarren erdian, Moskuko lehen zeta lantegia ireki zuten, jabe bezala A. Paulsen zuena. 1701ean J. G. Gregoryk Moskuko lehen farmazia ireki zuen, Alemaniar Kuartelean (gaur egun kaleak Farmaziaren bidea edo Аптекарский переулок izena du).

XVIII. mendearen lehen erdian alemaniar kuarteleko ez ohiko bizimodua aldatzen hasi zen. Bere lurraldea, pixkanaka, nobleentzako jauregiak eraikitzeko lurralde bihurtu zen. Yauzaren ertzetan P. Belavinena bezalako zeta lantegiak, N. Ivanovena bezalako mototxenak etab... egon ziren. 1812ko sutearen ondoren, Alemaniar Kuartela merkatariek eta burges txikiek populatu zuten. Niemietskaya Kaleak (Baumanskaya Kalea 1918tik) bere izena Alemaniar Kuartelari zor dio.

"Alemaniar Kuartela" izena Moskuko lexikotik XIX. mendean desagertu zen. Auzoaren lurralde gehiena Lefortovo deitua izan zen (Franz Lefortengatik).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q708488
* Commonscat Multimedia: German Quarter

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244733496
* GND: 4552708-8

 |

* Wd Datuak: Q708488
* Commonscat Multimedia: German Quarter
**Satay** edo **Saté**, jatorriz Sumatra, Indonesia eta Javako usadiozko plater bat da, baina gaur egun Hego-ekialdeko Asiako hainbat herrialdeetara ere hedatu da, tartean Txina, Malaysia, Singapur, Filipinak eta Thailandia, bai eta Herbeheretar Inperioaren eremu horretako kolonien bidez Herbehereak ere.

Satayaren errezeta eta osagaiak herrialde batetik bestera asko aldatu daitezke, baina funtsean ikatz suzko parrila batean sukaldatu eta banbu edo koko makil batean sartutako haragi pusketetan oinarritzen da. Satay haragiei kolore hori exotikoa eta zaporea emateko kurkuma gehitzen zaie. Erabilitako haragia animalia ezberdinetakoa izan daiteke: txahal edo behia, txerria, oreina, arraina, ganbak eta oilaskoa, eta zenbait herrialdeetan baita kokodrilo eta sugea ere. Kakahuetez egindako bustitzeko saltsa, tipula edo pepinillo eraztunez eta ketupatez ere lagundu daiteke. Txerridun sataya piñaz eta kurkumaz zerbitzatu daiteke, eta Indonesiako bertsioak sojazko bustitzeko saltza izan ohi du.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209253
* Commonscat Multimedia: Satay

---

 |

* Wd Datuak: Q209253
* Commonscat Multimedia: Satay
**SpVgg Greuther Fürth** (izen osoa *Spielvereinigung Greuther Fürth e. V.*) Fürth hiriko futbol taldea da. Gaur egun Bundesligaren bigarren mailan ari den arren XX mendearen hasieran hiru aldiz irabazi zuen Alemaniako Txapelketa.

Historia
--------

1903an sortu zen taldea eta lehenengo txapelketa 1914ean irabazi zuen William Townley ingelesa entrenatzaile zuela. Hogeigarren hamarkadan talde sendoa izan zen eta beste bi garaipen izan zituen 1926 eta 1929an, bietan Hertha Berlin SC garaitu zuen finalean. Garai hartan bost aldiz irabazi zuen Alemania hegoaldeko Kopa. Bigarren Mundu Gerraren ondoren diru arazoak zirela eta maila apaletan aritu ziren.

Hiriko bigarren talde bat ere bazegoen, apalagoa, *TSV Vestenbergsgreuth*. Bere garaipenik handiena Kopan izan zuen FC Bayern München handia eliminatzean, hala ere ez zuen finaleraino iristerik lortu. 1996an Fürtheko talde biek bat egin zuten.

Palmaresa
---------

**Alemanian:**

* Alemaniako Txapelketa (3): 1914, 1926, 1929
* Alemania Hegoaldeko Kopa (5): 1918, 1923, 1925, 1926, 1927

**Nazioartean**

* UEFA Intertoto Kopa (1): 1969

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153539
* Commonscat Multimedia: SpVgg Greuther Fürth

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134719499
* GND: 10177622-6

 |

* Wd Datuak: Q153539
* Commonscat Multimedia: SpVgg Greuther Fürth

  


| **2022-23ko Alemaniako Bundesliga** |  |
| --- | --- |
|  Augsburg | Bayer Leverkusen | Bayern Munich | Bochum | Borussia Dortmund | Borussia Mönchengladbach | Eintracht Frankfurt | Friburgo | Hertha Berlin | Hoffenheim | Köln | Leipzig | Mainz | Schalke 04 | Stuttgart | Union Berlin | Werder Bremen | Wolfsburg |
**Satavahana Inperioa** edo **dinastia** edo **Andhra dinastia,** izen gisa erabilia (satavahanak edo andhrak esaten zaie herri hauei edo beren agintariei), Indiako errege dinastia bat izan zen, aginte politiko handi bat osatu zuena zenbait mendez, Dharanikota eta Amaravati eskualdeetan egungo Andhra Pradesh eskialdean, baita Junnar edo Pune eta Prathisthan menderatu zituztenak Maharashtran. Beren aginteak K.a. 220tik 450 urte inguru iraun zuen gure aroko 220.era arte.

Historia
--------

Satavahanak hasieran Maurya Inperioko tributu ordaintzaileak, izan ziren baina independenteak bilakatu ziren Ashoka hil ondoren. Beraien erreinuko biztanleak jatorri dravidikokoak ziren, gaur egungo Telugu kulturarekin lotuan,baina dinastiak Sanskritozko kultura indoeuroparra mailegatu zuen India iparraldetik. Lehian aritu ziren Shunga dinastia, eta horien ondoren Kanva direlakoekin, hauek azkenik hegemonia kendu zietelarik Magadha eskualdean.

Gainbehera garai baten ostean, Gautamiputra Satakarnik ( 106 - 131 ) Andhra dinastiaren boterea berreskuratzea lortu zuen, okerrenean zegoenean. 124. urtean, Nahapana errege eszita eta Usavadatta satrapa irabazi zituen, Ksaharâta eszitiar dinastia suntsituz horrekin.

Vijayaren erregealditik ( 203 - 209 ), Andhra inperioa apurka-apurka printzerri independenteetan banatzen joan zen (203-227), praktikan desagertuz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5257
* Commonscat Multimedia: Satavahana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 28153593888951672997
* LCCN: sh85117626
* ULAN: 500404109
* AAT: 300018882
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 6005274

 |

* Wd Datuak: Q5257
* Commonscat Multimedia: Satavahana

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko Wikipediako «Satavahana» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-02-06ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
**Adar horizontala** (AH, ingelesez horizontal branch, masa ertaineko (0,5 eta 9-10 eguzki masa arteko masadunak) eta metaltasun txikiko izarren eboluzioko fase berantiarretako bat da. Fase honek bere izena izarrak, erabilitako kolorea V-R edo B-V den eta magnitudea V den kolore-magnitude diagrama baten modu ia horizontalean banatzen direlako jasotzen du, hau da, izar hauen magnitude bisuala ia iraunkorra da, baina zuritik gorrira joan daitezkeen koloreekin. Adar horizontaleko izarrik beroenak sekuentzia nagusitik gertu daude, hotzenak erraldoi gorrien adarretik gertu dauden bitartean. Adar horizontaleko izarren magnitude bisual absolutua 0,0 eta 1,0 artekoa da, euren argitasuna gure eguzkiarena baino 50 aldiz handiagoa delarik.

Izar baten eboluzioko fase honetan izarrak bere nukleoan helioa erretzen du, eta fase honen aurretik erraldoi gorri fasea du (non hidrogenoa erretzen den heliozko nukleo inerte baten inguruko geruza baten). Alderatu hau sekuentzia nagusiko fasearekin, non hidrogenoa erretzen den nukleoan.

Adar horizontaleko izarren batzuk RR Lyrae izar aldakorrak dira, egun bat inguruko orbita periodoa izateagatik bereizten direnak. Aipaturiko izar hauek Esne Bidean eta gertuko galaxietan objektuetara dagoen distantzia neurtzeko erabiltzen dira.

Ikus, gainera
-------------

* Izar eboluzio
* Izar
* Pilaketa gorri
* Alfa-hirukoitz prozesua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50076
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87005233

 |

* Wd Datuak: Q50076
**Altzolaras jauregia** Gipuzkoako Zestoa udalerriko Aizarna auzoan dagoen jauregi baten hondakinak dira. Izen berdineko Altzolaras bailaran kokatua dago.

Gebaratarrak izan ziren jatorrizko dorretxearen jaunak.

Historia
--------

Nahiz eta jada 1419. urtean Juan de Olaeta eta Lope de Olaeta "Alzolarasko baserri eta burdinolan" bizi zirela erregistratua egon, 1542. urterarte ez da dorretxearen aipamenik topatzen, hain zuzen ere, San Juan Pérez de Idiakez zenaren Maria Pérez de Alzolaras alargunak Beltran de Mendia izkribauaren aurrean Alzolarasko maiorazkoa ezarri zueneko data.

Hortaz, gaur egun arte iritsi den eraikina, XVI. mendean eraikitako landa jauregi baten ondorengoa da, XVII. mendean eraldatua izan zelarik. 1972an egurrezko bere barne egitura suntsitu eta teilaturik gabe laga zuen sute bat jasan zuen, ordutik aurrera eraikinak ukilu eta arditoki gisa erabiliak izan direlarik.

Zaharberritzea
--------------

Gaur egun lehen zaharberritze fase batean eraikinaren egitura eta teilatua eraiki nahi dira, bai eta bat ez datozen gehigarriak kendu ere, antzinak eraikinak zuen duintasuna berreskuratzeko asmoz. Honela, bigarren fasean oraindik zehaztu gabe dagoen erabilpen batentzako erabatzeko zaharberritzea gauzatuko litzateke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Altzolaras. zaharberri.gipuzkoakultura.net **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

* Altzolaras jauregia. Baserriak. Aizarna.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492427

 |

* Wd Datuak: Q20492427
**Alhambrako Dekretua** edo **Granadako Ediktua**, benetan, Alhambran 1492ko martxoaren 31n errege-erregina Katolikoek emandako bi dekretu izan ziren, zeinen bidez Gaztelako Koroako eta Aragoiko Koroako juduak kanporatu zituzten. Kanporatzea gauzatzeko ezarri zuten azken data urte hartako uztailak 31 izan zen, baina arrazoi logistikoengatik epea abuztuaren 10era arte luzatu zuten. Gaztelako Koroarentzako dekretua bi erregeek sinatua zen; Aragoiko Koroarentzako baliozkoa zenak, berriz, Fernando erregearen sinadura bakarrik zeraman. Bi bertsioen artean ezberdintasun esanguratsuak zeuden, biak 1478an Gaztela eta 1483an Aragoirentzat ezarritako Espainiako Inkisizioaren inkisidore orokorra zen Tomás de Torquemadak egindako proiektu beretik abiatzen ziren arren.

Aragoiko Koroari buruzko dekretua 1707ko uztailaren 15era arte egon zen indarrean, eremu hori Gaztelako dekretuaren bidez arautu zen arte. Gaztelako dekretua, data horretatik aurrera Aragoira eta 1841ean Nafarroara hedatu zutena, gurtza askatasuna ezarri zuen Espainiako 1869ko Konstituzioa aldarrikatu zuten arte formalki indarrean egon zen. Azkenean 1969ko abenduaren 21ean Francisco Franco diktadoreak ofizialki indargabetu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1061030
* Commonscat Multimedia: Alhambra Decree

---

 |

* Wd Datuak: Q1061030
* Commonscat Multimedia: Alhambra Decree
**Sherman konderria** (ingelesez: *Sherman County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Loup City da. 2010eko zentsuaren arabera 3.152 biztanle zituen, Sherman kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sherman konderriak 1.480,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,06 ura dira. Beste 1.465,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.152 pertsonetatik 3.126 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 31 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 11 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495799
* Commonscat Multimedia: Sherman County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132634150
* LCCN: n88187049
* **Lekuak**
* OSM: 1425428
* TGN: 2001397

 |

* Wd Datuak: Q495799
* Commonscat Multimedia: Sherman County, Nebraska
**Amezketarren kalea**, Donostiako Amara Berri auzoan dagoen kalea da, Errondo pasealekua eta Karlos I.aren hiribidearen artean dagoena.

Amezketarren Etxearen oroimenez, Amarako Zabaguneko 12. zenbakian zegoen plazari eman zioten izen hori. Izan ere, etxe horretakoak izan baitziren ospe handiko hainbat gipuzkoar, besteak beste: Juan Amezketa, Nafarroako Kontseiluko burua, Valladolideko Kantzelaritzako epailea eta, aurrerago, Gaztelako Errege Kontseilu eta Ganbarakoa 1582. eta 1583. urteetan; Pedro Amezketa, besteak beste Valladolideko Kaparesemeen Alkate titulua izan zuena; eta Antonio Amezketa, Valladolideko Kantzelaritzako epailea eta Bizkaiko Epaile Nagusia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Donostiako kale izendegia.*  (Noiz kontsultatua: 2016-10-26) 1979ra arte Donostiako Udalbatzak kaleen gaztelaniazko izenak bakarrik onesten zituen eta euskarazko izenik ez. 2014-10-30ean Udalbatzak kale honen euskarazko izena onetsi zuen..

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiteka**n badira testuak, gai hau dutenak:***Amezketarren kalea*** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492443

 |

* Wd Datuak: Q20492443
**San Valentin eguna** edo **maiteminduen eguna**, otsailaren 14an ospatzen den eguna da. Tradizio kristau askorekin gertatzen den legez, badirudi lehenagoko beste errito edo ospakizunen eraldaketa izan daitekeela ospakizun egun hau. Eliza katolikoak maitasunari edo maiteminduei eskaintzen zitzaizkion zenbait errito eta ospakizun bereganatzeko, Valentin Ternikoa martiri eta santuaren heriotza data hautatu zuen. Agian Erdi Arotik, tradizio kristautik datozen hainbat herrialdetan ospatu egin da, anglo-saxoi herrialdetan bereziki.

Gizarte industrial eta postindustrialean, mendebaldeko hainbat herrialdetan, San Valentin eguna elkar maite zutenen arteko opariak elkarri emateko egun bihurtu da. Publizitate kanpaina asko egin dira, eguna aitzakiatzat hartuta, maiteminduek elkarri opariak egiteko.

Ikus, gainera
-------------

* Luperkalia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q37587
* Commonscat Multimedia: Valentine's Day

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 123199197 (data)
* GND: 4367342-9
* LCCN: sh85116621
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q37587
* Commonscat Multimedia: Valentine's Day
**Ali G**| Borat Kolonia hirian |
| Fikziozko pertsonairen ezaugarriak |
| **Mota** | Telebista eta zinemako fikziozko pertsonaia |
| **Aktorea** | Sacha Baron Cohen |
| **Jatorria** | Erresuma Batua Staines auzoa, Londres |
|  |

**Ali G** (***Ali**stair Leslie **G**raham* izenez jaioa) Sacha Baron Cohen britainiar aktore eta umoristak antzeztutako fikziozko pertsonaia bat da. Pertsonaia hau Londres hiriko Staines auzoan bizi da, Erresuma Batuko gizonezko gazte zuri hiritar harroxko mota baten pertsonifikazioa da, hiri tribu honetako kideek gangsta rap musika eta britainiar jamaikarren kulturaren eragina dute, bereziki hip hop, reggae, eta Grime musikarena.

2002an pertsonaia honetan oinarrituz *Ali G Indahouse* filma estreinatu zen.

Kanpo estekak
-------------

* Channel 4 telebista kateko Ali G-ren orrialdea ikusgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1751029
* Commonscat Multimedia: Ali G

---

* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0000 0923 762X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1751029
* Commonscat Multimedia: Ali G
Fitxategi:Amezti logoa.pngAmezti aldizkariaren logoa

**Hizkuntza:** Euskara

**Egoitza:** Basaburua

**Koordinatzaileak:** Itziar Perez Argomaniz eta Lur Gil Rey

**Kanpo Loturak:**

**Amezti.eus** Nafarroa garaiko euskarazko Ultzamaldeko aldizkari digitala da  Ametza Kultur elkarteak kudeatzen duena Esan Erran irratia eta Pulunpe aldizkariarekin batera. Aldizkariak Basaburuan du bere egoitza eta bertan Basaburua, Ultzama, Anue, Atetz, Imotz, Lantz eta Odieta herrietako berriak egunero argitaratzen dira. Aldizkariaren koordinatzaileak Itziar Perez Argomaniz eta Lur Gil Rey dira.

Aldizkariak eskaintzen duen informazioa orotarikoa da eta bere ildo ideologikoa euskaltzale ezkertiarra da. Aldizkariak Ultzamaldeko eta Basaburuako zonaldeko herrietako edukia eta informazioa eskaintzen du. Beraz, herri horietako jendearentzat zuzenduta dago batez ere, baina edonor webgunean sartu eta edukiak ikus ditzake. Amezti.eus aldizkariak berriak gai hauen arabera sailkatzen eta argitaratzen ditu: Gizartea, Hezkuntza, Ingurumena, Kirola, Kultura, Nekazaritza, Osasuna, Politika eta Udalak. Gai bakoitzean eskaintzen duten informazioa Ultzamalde eta Basaburuako zonaldekoa da.

Amezti.eus Tokikom sozietate mugatuaren bazkide da.

Atalak
------

Berriez gain, aldizkariak zazpi atal ditu irakurleei zuzenduak. Batzuk informazioan zentratuta daude eta beste batzuk kontsumitzaileei zuzenduak dira.

### Agenda

Atal honetan zonaldean programatuta dauden ekitaldiei buruzko informazioa eskaintzen dute, esaterako aurkezpenak, azokak, hitzaldiak, mendi martxak, proiekzioak eta tailerrak.

### Argazki-galeriak

Atal honetan berrietan publikatzen dituzten eta ekitaldietan ateratzen dituzten argazkiak ikusgai daude.

### Bideoak

Honetan berriei buruzko bideoak eta ekitaldiei buruzko bideoak ikusgai daude baina horretaz aparte ere bideo musikalak eta umorezko bideoak ikusi daitezke.

### Zorion-agurrak

Atal honetan, kontsumitzaileek webgunean kontu bat sortuz gero bere lagunak edo familia-kideak zoriontzeko aukera dute. Hiru azpiatal ditu atal honek: Jaiotzak, ezkontzak eta urtebetetzeak.

### Eskelak

### Komunitatea

### Sailkatuak

Atal hau eskualdeko biztanleentzako salmenta-gune gisa eskaintzen da, pisuak, autoak edota lursailak saltzeko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Ultzamaldeko albisteak - Amezti.eus» *amezti.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-07).

Kanpo estekak
-------------

* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331720

 |

* Wd Datuak: Q109331720
Frankfurt am Main alemaniar finantzen zentroa da.
2018an **Alemaniako ekonomia** munduko 4. handiena izan zen.

Alemania da munduko laugarren ekonomia indartsuenaren jabe. Merkatu sistema kapitalista du, baina ongizatearen sistemak orekatua, estatuak gizarte laguntza handiak ematen baititu. Alemaniako Errepublika Federala munduko lehen herri esportatzailea da (hain zuzen ere, esportazioa beti izan da Alemaniako ekonomiaren funtsezko elementua) eta ondasun gehien inportatzen dituen bigarrena. Ahalegin handiak egin ditu Europan ekonomia eta politika batasuna hedatzeko, eta bere ekonomia eta merkatritza politiketan gero eta eragin handiagoa dute Europar Batasuneko kideen arteko hitzarmenek. Gaur egun, Ekialdeko Alemania txertatzeko prozesuak aurrera jarraitzen du eta ahalegin handiak egiten ari dira haren atzerapena onez eramateko: izan ere, hango nekazaritza (garia, zekalea, patata, azukre erremolatxa, barazkiak, zerrikia), zeinak biztanle aktiboen % 10 hartzen baitzuen, bitarteko mekanikoak berriztatu beharrean dago, eta orobat aldatu beharra dauzka lanaren ohiturak eta kultura. Ekialdeko Alemanian, industria, lignitoari esker garatu dena –horixe baita mea baliabide ugari bakarra (Leipzig, Halle, Lusazian)–, burdingintza eta kimika industriaren mende egon da (Ekialdeko Berlin, Dresden, Leipzig, Chemnitz). 1996an, Ekialdeko Länder-ek aldaketa handiak egin dituzte egokitze eta berriztatze aldera. 1999ko urtarrilaren 1ean, Alemaniak eta Europar Batasuneko beste 10 estatuk, Europako Diru Batasuna jarri zuten abian, truke balioak behin betiko finkatzeko, eta Europako Banku Zentral berriari aginpidea eman zioten eskualde horretako diru politikaren gainean. Europar diru berria, euroa, 2002an bereganatu zuten alemanek.

Nolanahi ere, esportazio politikak emaitza onak ematen dituen arren, Alemaniak baditu konpondu beharreko hainbat arazo ekonomiko, langabeziarena adibidez; 2008an, % 7,3koa zen. Lanpostuak sortzeko neurriak ez dira espero bezain eraginkorrak izan, eta ez dirudi langabezia epe laburrean konponduko den arazoa denik.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2018-12-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8046
* Commonscat Multimedia: Economy of Germany

---

 |

* Wd Datuak: Q8046
* Commonscat Multimedia: Economy of Germany
*Ez nahasi Ainhize herriarekin, goi-nafarreraz eta lehen **Aintza** deitua*.
*La Gloria*, Tizianoren margolana, jainkozko aintzaren irudikapen bat.
**Aintza** edo **loria** (latinezko *gloriatik*, "ospea"), baita ere **jainkozko aintza** edo **jainkozko loria,** judaismoaren eta kristautasunaren kontzeptu teologikoa da, Jainkoaren presentzia adierazten duena. Zeruaren kontzeptuaren sinonimo ere bada kristautasunean, zeruan Jainkoaren presentziarekin bat egiten baitute salbazioa aurkitu duten arimek.

*Gloria* latinezko Biblietako hitz arruntenetako bat da, Elizen Arteko Biblian euskaraz *aintza* gisa emana, neologismoa den arren. Itun Zaharrean hebreerazko hainbat hitz itzultzeko erabiltzen da, adibidez *hod*  (הוד) eta *kabod*  (כבד KBD); eta Testamentu Berrian *doxa* (δόξα) hitz grekoa itzultzeko. *Kabod* hitzak hebreeraz jatorriz "pisua "edo "grabitatea "esan nahi zuen. Hitz bera erabiltzen da "garrantzia ", "ohorea "eta "maiestate "adierazteko. Hebrear Bibliako bertsio greziarrek (Septuaginta) kontzeptu hau *doxa* hitzarekin itzuli zuten. 

*Aintza* eta *Loria* biak dira euskarazko emakumezko ponte-izenak, *Gloria* hedatuaren parekideak, baina 20. eta 21. mendeetako aldaera ezagunena Aintzane da.

Ikus, gainera
-------------

* Loria (argipena)
* Gloria (argipena)
* Aintzane (izena)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «aintza - BIBLIJA.net - Biblia interneten» *www.biblija.net* (Noiz kontsultatua: 2019-09-04).
2. ↑   «EODA - Recherche - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-04).
3. ↑  Kaplan, aipatua hemen: en:Hod (Kabbalah)
4. ↑  Botterweck, aipatua hemen: en:K-B-D
5. ↑  "Brilliant celebrity with praise". The Catholic Encyclopedia, "Glory"

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2465852
* **Identifikadoreak**
* GND: 4159641-9
* LCCN: sh85055326

 |

* Wd Datuak: Q2465852
**SimpleScreenRecorder** audio eta bideo grabazioak eta edizioak egiteko balio duen softwarea da, Qt softwarean oinarrituta. Bideo-tutorialak prestatzeko erabil daiteke, pantaila-argazkietan oinarritutako bideo-tutorialak prestatzeko erabil daiteke.

GNU/Linux sistema eragilerako sortu zen Software librea da.

Antzeko aplikazioak
-------------------

Byzanz, Cheese, ffmpeg/avconv, Gifine, Green Recorder, GUVCview, Kazam, Krut, OBS Studio, Peek, RecordMyDesktop, ScreenStudio, Shutter, Vokoscreen, Wink eta antzeko aplikazioen lehiakide da. (Talde honetan VLC media player aplikazioa ere sar liteke, VLC-k bideoak eta audioak erreproduzitzeaz gain, grabatzeko eta editatzeko aukerak ere eskaintzen ditu).

Kanpoko loturak
---------------

* Alexander Gabilondo: "SimpleScreenRecorder Linuxerako pantailako bideo-kapturatzailea". (2013/10/28)..

**(Ingelesez)** *Wikispeech demo*. 2017-08-03. SimpleScreenRecorder erabilita grabatutako demo bat. (Bideoa grabatzerakoan Key-mon aplikazioa ere erabili da, egileak teklatuko zein giltza sakatzen zuen erakusteko).

Erreferentziak
--------------

* **(Ingelesez)** Mehedi Hasan: "15 Best Linux Screen Recorder..."

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17080898
* Commonscat Multimedia: SimpleScreenRecorder

---

 |

* Wd Datuak: Q17080898
* Commonscat Multimedia: SimpleScreenRecorder
TMS320 seinale prozesagailu digitalak SISC arkitektura erabiltzen du.
**Simple Instruction Set Computing** (SISC) paraleloko lan prozesamendura bideratutako mikroprozesagailu arkitektura mota bat da. Hau VLSI teknologiaren erabilerarekin ezartzen da, kostu baxuko gailu ugariri guztiak elkarrekin erabiltzea ahalbidetzen diena bakoitza bere aldeko zatietan banatutako arazo zehatz bat konpontzeko. RISC arkitektura SISCen azpimultzo bat da, prozesamendu abiaduran zentratua argibide multzo txiki baten ondorioz.

SISC (edo RISC) mikroprozesagailuak sekula ez dira CISC prozesagailuek ordenagailu pertsonaletan duten nagusitasunerako mehatxu bat izan, euren ospea eta euren prozesamendu ahalmenaren etengabeko handitzearen ondorioz. Beraz, RISC eta SISCen erabilerak prozesamendu behar oso zehatzetara mugatua jarraitzen du, DSP prozesagailuetan kasu.

Ikus, gainera
-------------

* Retronimo
* Harvard arkitektura
* von Neumannen arkitektura
* Mikrokontrolagailu
* RISC
* CISC

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754870

 |

* Wd Datuak: Q3754870
**Sensozentrismoa** irizpide filosofiko bat da defendatzen duena sentitzeko gaitasuna duen norbanako oro dagoela ardura moralaren erdigunean. Begirada sensozentristak mahaigaineratzen du izaki "sentikorra" izatea irizpide bat izan behar dela ardura morala zor zaien izakiak epaitzeko garaian. 

> "Ez diogu geure buruari galdetu behar: badute *arrazoitzeko* gaitasuna?, ezta ere, badute *mintzatzek*o gaitasuna?, baizik eta, badute *sufritzeko* gaitasuna?"
> 
> —*Introduction to the Principles of Morals and Legislation* (1780) 
> 
>

Desberdintasunak sensozentrismoa eta antropozentrismoaren artean
----------------------------------------------------------------

Antropozentrismoak gizakion interesak bakarrik hartzen ditu kontutan eta sensozentrismoak ardura moral hau zabaldu egiten du sentitzeko gaitasuna duten norbanako orori, hau da, gizaki zein gizakiz haragoko animaliei. Hau da, antropozentrismoa da gizaki ez diren animaliak etikoki diskriminatzeko, menperatzeko eta jazartzeko arrazoia. Gizakiz haragoko animaliek, gizakiok bezala, nerbio sistema zentrala dute eta honek sentitzeko gaitasuna ematen die. Hau da animalia guztiak berdintzen gaituena, era berean, landareengandik banatuz, batzuen ustez bizitzeko interesa duten arren, ez dutelako sentitzeko gaitasunik eta, beraz, ez dutelako ez sufritzeko borondaterik. Horregatik, sensozentrismoa da antiespezismoaren oinarri etikoa.

Erreferentziak
--------------

1. Askekintza (2018). *Gurean* Dokumentala, Donostia.

Ikus, gainera
-------------

* Antropozentrismo
* Ekozentrismo
* Espezismo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7451357

 |

* Wd Datuak: Q7451357
**St. Charles konderria** (ingelesez: *St. Charles County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Saint Charles da. 2010eko zentsuaren arabera 360.485 biztanle zituen, St. Charles kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Charles konderriak 1.534,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 83,33 ura dira. Beste 1.451,52 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 234,87 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 360.485 pertsonetatik 331.061 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 9.983 dira. 14.827 beltzak edo afroamerikarrak. 692 amerikar natiboak ziren eta 153 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.789 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 427 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5.536 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489873
* Commonscat Multimedia: St. Charles County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147760387
* ISNI: 0000 0004 0434 6463
* GND: 4051305-1
* LCCN: n81125523
* NARA: 10046471
* **Lekuak**
* OSM: 1180527
* TGN: 7016166

 |

* Wd Datuak: Q489873
* Commonscat Multimedia: St. Charles County, Missouri
**Ametsus Emakumeen Elkartea** Okondon (Araba) sortu zen 1991n.

Ibilbidea
---------

Ametsus Emakumeen Elkartea 1991n sortu zen herriko emakumeen jabekuntza eta parte hartzea bultzatzeko eta emakumeen eta gizonen berdintasuna lortzeko.

Elkartea sortu zenetik ikastaroak, tailerrak eta irteerak antolatu dituzte: eskulanak, emakumeen eskubideei buruzko hitzaldiak, betiere emakumeen beharretara egokituta eta beraientzako espazioa erraztuz.

Sare lanari dagokionez, Okondo Berdintasunaren Alde Foroan hartzen dute parte. Era berean, martxoaren 8ko eta azaroaren 25eko kanpainetan kolaboratzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «DE MUJERES AMETSUTS» *www.euskadi.eus* 2011-10-21 (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
2. ↑    «Ametsuts emakume elkartearen 29. urteurrena ospatu dute - Aiaraldea.eus» *aiaraldea.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
3. ↑   «AZAROAK 25, INDARKERIA MATXISTAREN AURKAKO EGUNA OKONDON» *www.okondokoudala.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).

Kanpo loturak
-------------

* Ametsus Emakumeen Elkartea Facebooka
**St. Clair konderria** (ingelesez: *St. Clair County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Port Huron da. 2010eko zentsuaren arabera 163.040 biztanle zituen, St. Clair kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Clair konderriak 2.166,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 298,72 ura dira. Beste 1.867,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 75,25 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 163.040 pertsonetatik 154.921 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.708 dira. 3.860 beltzak edo afroamerikarrak. 647 amerikar natiboak ziren eta 27 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 763 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 99 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.723 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115273
* Commonscat Multimedia: St. Clair County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159384185
* LCCN: n82032973
* NARA: 10046336
* **Lekuak**
* OSM: 574424
* TGN: 7016056

 |

* Wd Datuak: Q115273
* Commonscat Multimedia: St. Clair County, Michigan
**Sibley-Ahlquist taxonomia** hegaztien taxonomia bat da, iritzi tradizionalekiko nahiko desberdina. Charles Sibley eta Jon Edward Ahlquistek proposatu zuten 1970 eta 1980ko hamarkadan ADN-ADN hibridazio ikerketan lortutako emaitzetan oinarritua.

ADN-ADN hibridazioa biologia molekularreko teknika konparatibo bat da. Ez ditu ematen karakterizatzen duten datuak, baizik eta organismo ezberdinen arteko distantzia. Datu hauek analizatuta filogenetika berreraiki daiteke zuhaitz fenetikoak eraikiz.

Berrordenatzeko erradikal honek ez zuen berehalako onarpena lortu. Hasiera batean Ipar Amerikako ornitologoek ikusten zuten ondo eta American Ornitologist Unionek bere proposamenak aintzat hartu zituen. Munduko beste leku batzuetan oraindik dudak daude honen inguruan eta gaur egun ez da oso erabilia, anilisi kladistikoek bestelako datuak ematen dituztelako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q839752

 |

* Wd Datuak: Q839752
Sofene erromatar probintzia, gorriz
**Sophene** edo **Sofene** (armenieraz Ծոփք Tsopk edo Tsopq), Antzinaroan, Erromatar Inperioaren eta Armeniako erresumaren probintzia bat izan zen, gaur egungo Turkiaren hegoekialdean kokatua.

Historia
--------

Mendebaldean kokatua, Shahuni edo Tsopq ere deitua, eskualde zehatz baten izena bada ere, Melitene eta Diyarbakir arteko iparraldeko eremu osoari ere eman zitzaion, Eufrates ibaiaren haraneraino.

Greziar garaian, Armenia Sofene deitu izan zen Mendebaldeko Armenia edo Armenia Txikiko erresuma. I. mendean, erromatarrek, denbora batez, eskualdea, Armenia txikia iparraldean (Sofene hartzen ez zuena) eta Armenia Sofene artean banatu zuten, Derzene, Keltzene, Acisilene, Khorzene, Daranaliq, Balabitene, Astianene, **Sofene**, Anzitene eta Arzanene eskualdeekin batera.

Sofeneren hiriburua, Estrabonen arabera, Carcathiocerta zen (beharbada Hierapolis). Armenia, 387an, Persia eta Erromaren artean banatu ondoren, Sofene, erromatar eraginpean geratu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1303676
* Commonscat Multimedia: Sophene

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 105150868154122070688
* GND: 4229723-0
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1303676
* Commonscat Multimedia: Sophene

  



|  **120ko Erromatar Inperioko probintziak** |  |
| --- | --- |
| Akaia | Afrika Prokontsularra | Alpe Cottiae | Alpe Maritimoak | Alpe Poenninae | Arabia Petraea | Armenia | Asia | Asiria | Bitinia | Britania | Dalmazia | Dazia | Egipto | Epiro | Galazia | Galia Akitania | Galia Belgika | Lugdunensis | Narbonensis | Germania Beherea | Germania Garaia | Balear Hispania | Hispania Betika | Hispania Lusitania | Hispania Tarraconensis | Italia | Judea | Kapadozia | Komagene | Korsika eta Sardinia | Kreta eta Zirenaika | Likaonia | Lizia | Mauretania | Mazedonia | Mesia | Norika | Numidia | Osroene | Panfilia | Panonia | Pisidia | Ponto | Rhetia | Sizilia | Siria | Sofene | Trazia | Zilizia | Zipre |
|   |
**Seiya Suzuki**,  japonieraz 鈴木 誠也, (Arakawa (Tokio), 1994ko abuztuaren 18a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Seiya Suzuki *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11649272
* Commonscat Multimedia: Seiya Suzuki

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 6924152200757714400005

 |

* Wd Datuak: Q11649272
* Commonscat Multimedia: Seiya Suzuki
**Amaro del Rosal Díaz** (Aviles, Asturias, 1904ko abenduaren 29a - Madril, 1991ko otsailaren 5a) espainiar sindikalista eta idazlea izan zen.

1920rako Gazteria Sozialistetako kide zen, ideologia komunista zuen Ehun Umeen Taldea zeritzan taldekoa. Espainiako Alderdi Sozialistan sartu zenerako (1933), UGT sindikatuko aspaldiko kidea zen. Bere alderdiaren barruan, Francisco Largo Caballerori jarraituz, Ezker Sozialismoa izeneko joeraren alde egin zuen, Julián Besteiroren talde sozialdemokrataren aurka. 1934an kartzelan sartu zuten, Asturiasko mugimendu iraultzailea piztu zenean, UGTko batzorde nazionalean parte hartzeagatik. Han, Santiago Carrillo ezagutu zuen, eta elkarrekin jardun zuten Ezker Sozialismoa edukiz hornitzen. 1936an, Frente Popularraren garaipenaren ondoren, kartzelatik atera zenean, Largo Caballeroren mugimenduari atxiki zitzaion. Urtebete geroago, ordea, haren aurkako korronte kritikoa sortu zuen, erradikalismo faltsua leporatzen baitzion. Espainiako Gerra Zibila amaitutakoan, erbesteratu egin behar izan zuen, eta Frantzia, Maroko eta Mexikon bizi izan zen. 1948an Espainiako Alderdi Komunistan sartu zen, UGTko kide izateari utzi gabe. Erbesteko aldian langileen mugimendua aztertu zuen, eta azterketa horren emaitza dira ondorengo liburuok: *Los congresos obreros internacionales del siglo XIX* (1953, *XIX. mendeko nazioarteko langileen batzarrak*), *Los congresos obreros internacionales del siglo XX* (1963, *XX. mendeko nazioarteko langileen batzarrak*), eta *La violencia: enfermedad del anarquismo* (1976, *Indarkeria: anarkismoaren gaitza*). 1977tik 1978ra bitartean, *Historia de la UGT* (*UGTren historia*) bildumaren hiru aleak argitaratu zituen. 1976an, Espainiara itzulirik, Alderdi Sozialistako Pablo Iglesias Fundazioarekin elkarlanean aritu zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12253316
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 73862072
* ISNI: 0000 0000 8153 379X
* BNE: XX1111262
* BNF: 11986074h (data)
* CANTIC: a1159102x
* GND: 11886033X
* LCCN: n50074525
* SUDOC: 027921921
* UB: a1031208
* Open Library: OL1140177A
* PARES: 24381
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05153/eu\_r\_0905/r0905
* DBSE: url

 |

* Wd Datuak: Q12253316
**Aitziber Olaizola Arakistain** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 2a) euskal bolaria da, Euskal Herriko txapelduna Hiru Txirlo modalitatean.

Bizitza
-------

Ogibidez Haurreskolako langilea den emakume hau, 2000. urterako baziharduen bolo-jokoan eta 2001a geroztik federatua ere badago. Boloetan senarraren eskutik hasi zen, ikusle bezala lehenengo eta parte-hartzen gero. 

Aditua den jokoa, erreskadan jarritako hiru txirlo edo bolo jotean datza, bi kiloko egurrezko bola bat jaurtiz. Bolatoki batzuk lauagoak dira eta aldapatsuagoak besteak; botatzeko orduan teknika behar du bolariak eta, segun ze ezaugarri dituen lekuak, indar gehiago edo gutxiago erabili beharko du. Aitziber bolatoki batzuetan gusturago aritzen da beste batzuetan baino eta baserri edota auzoetako ermiten inguruetan kokatuta daudenez, bere egunerokotasunean ez du entrenatzeko aukerarik izaten. Dena den, ez die ihes egiten uzten auzoetako jaietan zein larunbat arratsalde askotan antolatzen diren txapelketei.

Elgoibarko San Migel taldearekin aritzen da eta bere jardunean hainbat txapel irabazitakoa da, bikoteka, taldeka zein bakarka. Bolatoki batzuetan emakumezkoak gizonen pare aritu ahal direla sinistuta, 2021eko azaroaren 13an Azpeitian jokatutako 31. Hiru Txirlo Bola Joko Txapelketan parte hartu eta irabazi zuen, taldekide guztien aurretik eta denen pozerako. Sari hori eskuratutako lehen emakumea izan zen, hiru botalditan hiru txirloak jo ostean.

Ilusioz beteko luke jaioterrian bolakokia izateak, jendeak kirol horren berri gehiago izateko.

Sariak
------

* 2021ean Elgoibarko Kirol Federatuaren Urteko Saria jaso zuen, bertako Udalak herriko 20 klub eta kirolari desberdinei banatu ziena urte guztian egindako lana goraipatu eta eskertze asmoz

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    barren.eus. «Aitziber Olaizola: "Bolatan emakumeok irabazteko aukera bera dugu gizon gehiago ibili arre» *barren.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Aitziber Olaizola fue la mejor en el bolatoki soraluzetarra de San Andrés» *El Diario Vasco* 2021-10-27 (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
3. ↑   «barren.eus - Kirolak» *barren.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
4. ↑   «Arrakastaz ospatu da Elgoibarko Kirol Federatuaren Urteko Sarien Gala - Elgoibarko Udala» *www.elgoibar.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110042292

 |

* Wd Datuak: Q110042292
**Aitziber Estanga Arzallus** (Donostia, Gipuzkoa, 1977) musikaria da.

Ibilbidea
---------

Eleuterio Tapiak erakutsita, Panderojole bezala hasi zuen musika ibilbidea Oskar Estanga anaiarekin batera gaur arte, EITB trikiti saria (1996)ean ere irabazi zuten Soinu eta Pandero urdinekin bat. 

Bidean, Edurne Iturbe trikitalariarekin ere aritu zen, eta 1993an Zarautzen ospatu zen Trikitilari gazteen txapelketa irabazi zuen bikoteak.Iturberekin Euskal Herriko trikitixa txapelketan ere parte hartu zuten hainbat alditan. 

Anaiarekin bat, Seguran, Zarautzen, Bergaran, Donostian eta herri gehiagotan ospatzen diren Euskal Herriko zein Herrietako Dantza txapelketan doinua jartzen dutenak dira urtez urte.

Aitziber eta Oskarrek, Estanga anai-arrebak izenpean Euskal Herri osoan zehar erromeria askotan parte hartu izan dute. Tartean beste musikari batzuekin batera Eztanda musika taldea sortu zuten, hauekin ere urte batzuetan erromeri asko eman zituzten.

Jon Ostolaza eta Naroa Garcia trikitilariarekin ere panderojole eta abeslari moduan jardun zen.

2013an Damba taldea Euskal Herriko, Kubako, Venezuelako eta Madrilgo 11 musikarirekin batera. Rumba, Blues, Punk, Reggae, Funk, Rock eta musika Elektronikoa egiten zituen taldea. Euskal Herrian eta Hego Amerikan eskaini zituzten kontzertuak. Aitziberrek abestu eta hainbat instrumentu jotzen zituen taldean.

Diskografia
-----------

* Damba: *Y si rompo mi camino,* 2008
* Damba: *Hautsi… Eta izan zaitez zu* , 2013

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Soinuaren hotsa - Txapelketak» *trikitixa.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
2. ↑   Peñafiel, Gaizka. *Damba taldea, sustraiak uztartuz.*  (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
3. ↑    ««Damban, bi neska gara talde buru, gaur egun ia ez dago horrelako talderik hemen» - Urumea» *Kronika.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
4. ↑   «'Gure estiloa lantzen duen beste talderik ez dago Euskal Herrian'» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q90920802

 |

* Wd Datuak: Q90920802