recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Centro Multidisciplinar de Innovación y Tecnología de Navarra (CEMITEC)** Centros Tecnológicos de Navarra entitatearen parte da, zeinetan partizipatzen baitute, halaber, Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Nafarroako Unibertsitateak eta berrikuntzan laguntzen duten beste erakunde batzuek. CEMITECek Noainen dauka egoitza, eta industriara bideratua du jarduna: ikerketako eta garapen teknologikoko proiektuak (I+GT) egiten ditu enpresentzat. Zerbitzu teknologikoak eskaintzen dizkie, eta orobat prestakuntza espezializatua, zabalkundea eta aholkularitza teknologikoa.

Nafarroako zentro horrek, kolaboraziozko I+GT proiektuen bitartez, teknologia transferitzen du, enpresen maila teknologikoa eta lehiakortasuna goratzeko asmoz. Bestalde, etengabe aritzen da zaintza teknologikoan, eta orobat bakarkako ikerketako proiektuetan nahiz beste zentro teknologiko batzuekin eta unibertsitateekin kolaboratuz egiten dituenetan, eta horrela lortzen du diferentzial teknologikoa, Nafarroako ehun industrialari buruz. CEMITECen teknologien kartera mekatronikari buruzko hiru diziplina handiren inguruan egituratua dago: materialak, mekanika eta elektronika.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-02-12

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492273

 |

* Wd Datuak: Q20492273
2016ko uztailaren 15ean Turkian Recep Tayyip Erdoğan presidentea boterik kentzeko asmoz burutu zen estatu-kolpe saiakera izan zen. Kolpea Turkiako indar armatuen militar talde batek eman zuen, Ankara eta Istanbul hartuz.

Saiakerak hirurehun hildako inguru utzi zituen eta mila zauritu baino gehiago. Ankaran, Turkiako Parlamentua eta Presidentearen Jauregia bonbardatuak izan ziren. Horrez gain, tiro hotsak entzun ziren Ankara eta Istanbuleko aireportu nagusien inguruan. Gobernuko kiderik atxilotu ezta zauritu egin omen ez zenez, gobernuak berak antolatutako ekintza izan zitekeen susmoa zabaldu zen. Oposizioko alderdiak saiakeraren aurka agertu ziren eta Turkian zein nazioartean erantzuna ez zen aldekoa izan. Europar Batasunak, NATOk eta Amerikako Estatu Batuek, beste batzuen artean, Turkiako erakundeak eta hautetsitako gobernua errespetatzera deitu zuten.

Egunean bertan Erdoğan presidenteak jendea deitu zuen kalean kolpearen aurka agertzeko. Uztailaren 16an Binali Yıldırım lehen ministroak egoera "guztiz kontrolpean" zegoela adierazi zuen eta saiakera "Turkiako demokrazian orban beltz bat" bezala izendatu zuen. Saiakera ostean gobernuak 2,839 atxiloketa burutu zituen.

Gertakizunak
------------

2016ko uztailaren 15ean, gaueko 11etan (bertako ordua), hegazkin militarrak ikusi ziren Ankara gainetik hegan, eta Instanbuleko Fatih Sultan Mehmet eta Bosforoko zubiak itxi zituzten Anatoliatik Europarako norabidean. Soldatuek Bosforoko zubia kolpea salatzeko gurutzatzen saiatu den lagun talde baten kontra tiro egin zuten, hildakoak eta zaurituak eraginez.

Turkiako Binali Yıldırım lehen ministroak esan zuen ekintza "aginte-katetik kanpo hartu zela" eta "legez kanpoko saiakera" bat izan zela "militar talde batek" boterea eskuratzeko. Partaideek "garesti ordainduko" zutela esan zuen. Militarrek Hulusi Akar Estatu Nagusiko Burua bahitu zuten.

Gaueko 9etan militarrak Ankaran dauden Turkiako telebista publikoaren (TRT) eraikinen barruan zeudela jakinarazi zuen Reutersek. Militarrek kontrola hartzerakoan, "herriaren segurtasuna babesteko" Turkia "bake batzorde" batek zuzentzen zuela esan zuten, "gobernuak lege eta demokrazia sekularra hondatu baizituen". Azkenean TRTko emisioa eten zen.

Kanpo estekak
-------------

* Azken berriak Berrian
* Azken berriak NAIZen
* Azken berriak EITBn
* Azken berriak Al Jazeera

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25906338
* Commonscat Multimedia: 2016 Turkish coup d'état attempt

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1116290243
* LCCN: sh2016002140

 |

* Wd Datuak: Q25906338
* Commonscat Multimedia: 2016 Turkish coup d'état attempt
**Ada konderria** (ingelesez: *Ada County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Boise da. 2010eko zentsuaren arabera 392.365 biztanle zituen, Ada kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ada konderriak 2.746,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,42 ura dira. Beste 2.726,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 142,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 392.365 pertsonetatik 367.237 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 27.905 dira. 4.180 beltzak edo afroamerikarrak. 2.058 amerikar natiboak ziren eta 817 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.234 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 505 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 8.334 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109820
* Commonscat Multimedia: Ada County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147750969
* ISNI: 0000 0004 0431 6643
* GND: 1042194254
* **Lekuak**
* OSM: 1742072
* TGN: 2000452

 |

* Wd Datuak: Q109820
* Commonscat Multimedia: Ada County, Idaho
**Adad-xuma-usur** —edo, transliterazio fonetikoa eginik, *Adad-šuma-uṣur*— Babiloniako kasitar dinastiako errege bat izan zen, K.a. 1216tik K.a. 1187 arte gobernatu zuena. Adad-shuma-iddinaren oinordekoa izan zen. Asiriaren basailua izan zen, baina Tukulti-Ninurta I.aren heriotzaren ondoren (azpijoko baten ondorioz, bere seme baten esku), Asiriaren boterea gutxitu egin zen, eta, izan ere, Babilonia independente bihurtu zen.

Igihalkida dinastiako Elameko azken subiraua zen Kidin-Hutran III.a, Babiloniara itzuli zen Adad-xuma-usurren aurka, eta Isin hartu zuen, babiloniarrak garaitu zituen Maraden, baina, azkenik, erretiratu egin zen, ziur aski, asiriar mehatxuaren aurrean. Elamekin zuen gatazka honek, hurrengo dinastia elamitarra izan zen sutrukida dinastiarekin ere jarraitu zuen, Adad-shuma-usurren erregealdiaren bigarren zaitan gobernatzen hasi zirenak.

Adad-xuma-usurrek, antzinako "osotasuneko erregea" titulua berreskuratu zuen, eta bere tropek Asiria inbaditu zuten, Enlil-kudurri-usur erregea garaitu eta Ninurta-apil-Ekur jarriz haren ordez, euren interesen aldekoago zela uste baitzuten.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Adad-shuma-iddina** | **Babiloniako erregea**K.a. 1216-K.a. 1187 | Ondorengoa**Melishikhu** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q346642
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q346642
**Catahoula parrokia** (ingelesez: *Catahoula Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harrisonburg da. 2010eko zentsuaren arabera 10.407 biztanle zituen, Catahoula Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Catahoula parrokiak 1.915,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 81,3 ura dira. Beste 1.833,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.407 pertsonetatik 7.036 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 90 dira. 3.273 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 62 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Catahoula Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505282
* Commonscat Multimedia: Catahoula Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124358819
* ISNI: 0000 0004 0625 5864
* LCCN: n82102434
* NARA: 10038931
* **Lekuak**
* OSM: 1838147
* TGN: 2000866

 |

* Wd Datuak: Q505282
* Commonscat Multimedia: Catahoula Parish, Louisiana
**Catalina Lercaro** (XVI. mendea) Kanariar uhartetan jaiotako emakumea zen. Haren familiak, Lercarotarrak, Italian zuen jatorria eta San Cristóbal de La Laguna, Tenerife uhartean, izen handia izan zuen. Gaur egun, Catalina Kanariar Uhartetako mamu ezagunena da.

Historia
--------

Lercaro familia Genovako merkatariak ziren. Teneriferen konkista ondoren uharte horretan lekuratu ziren. Familiaren alaba, Catalina, aberats zahar batekin ezkontzera behartu zuten. Baina Catalina gizon harekin ez zegoen gusturaz eta ezkontzaren egun berean buruaz beste egitea deliberatu zuen. Eta horrela egin zuen, jauregiaren putzuan haren burua botaz. Gaur egun, 1993tik, etxe horretan La Lagunako Tenerifeko Historia Museoa dago. Ondoren, Lercarotarrak La Orotavara joan ziren bizitzera

Kondaira
--------

Kondairaren arabera neskaren gorpua etxeko gela batean lurperatuta dago zeren eta elizak hilerrian lurperatzearen aurka baitzegoen (bere buruaz beste egiten zutenak ezin ziren lur bedeinkatuan lurperatu). Geroztik, herriaren esanetan, etxe horretan gauza arraroak gertatzen dira: zaratak entzuten dira, argiak ikusten dira, aire bufadak nabarmenak dira... Askoren ustez, Catalinaren mamuak eraikuntzan jarraitzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Unibertsitateko ikertzaileen iritzia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5051271

 |

* Wd Datuak: Q5051271
**Acadia parrokia** (ingelesez: *Acadia Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crowley da. 2010eko zentsuaren arabera 61.773 biztanle zituen, Acadia Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Acadia parrokiak 1.702,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,05 ura dira. Beste 1.696,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 36,28 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 61.773 pertsonetatik 49.615 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.060 dira. 11.133 beltzak edo afroamerikarrak. 155 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 137 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 43 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 685 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Acadia Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q337402
* Commonscat Multimedia: Acadia Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123174191
* LCCN: n82039764
* **Lekuak**
* OSM: 1838140
* TGN: 2000854

 |

* Wd Datuak: Q337402
* Commonscat Multimedia: Acadia Parish, Louisiana
**Campbell konderria** (ingelesez: *Campbell County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mound City da. 2010eko zentsuaren arabera 1.466 biztanle zituen, Campbell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Campbell konderriak 1.996,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 96,24 ura dira. Beste 1.900,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,73 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.466 pertsonetatik 1.450 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489106
* Commonscat Multimedia: Campbell County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148924291
* LCCN: n80113085
* **Lekuak**
* OSM: 1739798
* TGN: 2001780

 |

* Wd Datuak: Q489106
* Commonscat Multimedia: Campbell County, South Dakota
**Campania** hegoaldeko Italiako eskualdea da, Tirreniar itsasoaren ertzean kokaturik dagoena. 13.590 km2 eremua du eta 2014an 5.869.029 zituen. Biztanle-dentsitatea Italiako hirugarren handiena bada ere, ez dago Campaniako probintzia guztietan berdin banatua.

Orografia
---------

Kostaldeko lautaden artean (Napoli, Paestum) Vesuvio sumendia altxatzen da. Hegoaldean Sorrentoko penintsula dago. Barnealdea menditsua da (Matese, Cilento). Ibai nagusiak Garigliano, Volturno eta Sele dira.

Ekonomia
--------

Abeltzaintza eta baso-ustiapena dira barnealdeko ekonomia-jarduera nagusiak. Apenino mendietako ordokia oso emankorra da: laboreak, fruta-arbolak, mahastiak, olibondoak eta barazkiak lantzen dira bertan. Italia hegoaldeko industria-eskualderik handiena da Campania: altzairugintza, ontziolak, petrolio-findegiak (Napoli eta Salernoko hirialdeetan, batez ere). Turismoak garrantzi handia du (Napoli, Vesuvio, Capri, Ponpeia, Herkulano eta Paestum).

Historia
--------

Oskoak eta ausoniarrak bizi ziren antzina herri hartan. K.a. VIII. mendetik aurrera Greziaren kolonia izan zen (Cumes, Paestum, Parthenope-Napoli, Pozzuoli hiriak sortu zituzten) eta etruriarrak nagusitu ziren ondoren (Herkulano eta Ponpeia hiriak hartu zituzten eta Capua sortu zuten). Samnitek konkistatu zuten K.a. V. mendean eta erromatarrek kolonizatu K.a. 300. urte aldera.

Erromatar Inperioa deuseztatu zenean, ostrogodoen, bizantziarren, lombardiarren eta normandiarren eskuetan egon zen. XII. mendetik aurrera, Campaniako historia Siziliako eta Napoliko erresumarekin lotua egon zen. 1860. urtetik aurrera, Italiako lurraldea izan da Campania.

Probintziak
-----------

Campaniako probintziak
* Avellino
* Benevento
* Caserta
* Napoli
* Salerno

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. 1 2    Bilancio demografico Anno 2014 (dati provvisori)*.*  demo.istat.it 2015-06-06.
2. ↑   Euskaltzaindia.  (2008-05-30). *154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak.* .

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1438
* Commonscat Multimedia: Campania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148325709
* ISNI: 0000 0001 2180 5631
* BNF: 119311031 (data)
* GND: 4029437-7
* LCCN: n79011134
* NKC: ge128498
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 40218
* TGN: 7003005

 |

* Wd Datuak: Q1438
* Commonscat Multimedia: Campania


| * i
* e
* a
Italia Italiako eskualdeak |
| --- |
| Abruzzo · Aostako Harana · Apulia · Basilicata · Calabria · Campania · Emilia-Romagna · Friuli-Venezia Giulia · Lazio · Liguria · Lombardia · Markak · Molise · Piemonte · Sardinia · Sizilia · Toskana · Trentino-Adige Garaia · Umbria · Veneto |
**Campbell konderria** (ingelesez: *Campbell County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jacksboro da. 2010eko zentsuaren arabera 40.716 biztanle zituen, Campbell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Campbell konderriak 1.290,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 46,5 ura dira. Beste 1.243,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 31,56 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 40.716 pertsonetatik 39.982 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 472 dira. 117 beltzak edo afroamerikarrak. 101 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 398 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Campbell County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494791
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137243230
* LCCN: n83070885
* NARA: 10040003
* **Lekuak**
* OSM: 1847611
* TGN: 2001843

 |

* Wd Datuak: Q494791
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Tennessee
**Carroll konderria** (ingelesez: *Carroll County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Huntingdon da. 2010eko zentsuaren arabera 28.522 biztanle zituen, Carroll kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carroll konderriak 1.554,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,14 ura dira. Beste 1.552,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,35 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.522 pertsonetatik 25.050 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 595 dira. 2.851 beltzak edo afroamerikarrak. 108 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 41 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 413 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Carroll County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494905
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134858260
* LCCN: n79122019
* **Lekuak**
* OSM: 1847612
* TGN: 2001845

 |

* Wd Datuak: Q494905
* Commonscat Multimedia: Carroll County, Tennessee
**Carter konderria** (ingelesez: *Carter County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elizabethton da. 2010eko zentsuaren arabera 57.424 biztanle zituen, Carter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carter konderriak 900,37 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,66 ura dira. Beste 883,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 63,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 57.424 pertsonetatik 55.739 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 890 dira. 743 beltzak edo afroamerikarrak. 110 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 180 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 595 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Carter County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494990
* Commonscat Multimedia: Carter County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129018247
* LCCN: n81112450
* **Lekuak**
* OSM: 1847613
* TGN: 2001846

 |

* Wd Datuak: Q494990
* Commonscat Multimedia: Carter County, Tennessee
**2022ko Estatu Batuetako Senaturako hauteskundeak** 2022ko azaroaren 8an egin ziren, Alabamako Estatua ordezkatuko zuen Ameriketako Estatu Batuetako Senatuko kide bat aukeratzeko. Richard Shelby jarduneko senataria 1986an hautatu zuten lehen aldiz, eta 1992an berriz hautatu zuten Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata, 1994an Alderdi Errepublikarrera pasatu aurretik. Azken hauteskundeetan, 2016an, Ron Crumpton demokrata gainditu zuen % 64 aldeko boto lortuta. 2021eko otsailean, Shelbyk iragarri zuen ez zela berriz aurkeztuko zazpigarren agintaldi baterako, eta, ondorioz, Senatuko eserlekua libre geratu zen 1980tik lehen aldiz.

Brittek Alderdi Errepublikanoaren primarioetan lortutako garaipena Alabamako hautaketaren baliokidetzat hartu zen, estatu hori oso errepublikarra baita. Brittek hauteskunde orokorrak irabazi zituen eta estatuko historian lehen emakume senataria izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85845237

 |

* Wd Datuak: Q85845237
Abdukzio baten irudikapena Travis Waltonen ikuspuntutik.
Ufologian, **abdukzioa** (latinetik: *abdelius*) O.H.E ikusten duen lekukoak O.H.E-aren tripulatzaileen aldetik jasaten duen ustezko bahiketari deritzo.

Abdukzioa ufologiaren alderdi eztabaidagarri eta polemikoena izaten da. Lehenengo kasua 1961ean gertatu zen AEB-etan, Betty eta Barney Hill senar-emazteak protagonistak izanik. Geroztik, mundu osoan ehunka kasu agertu dira. J. Allen Hynek ufologoaren sailkapenean abdukzioak 4. motako gertuko topaketeetan sailkatzen dira.

Ohikoa da abdukzioetan lekukoak bere esperientziaren zati bat (edo zati osoa) ez gogoratzea. Holakoetan hipnosiaren bidez oroitzapenak azaleratzen dira. Abdukzio gehienetan abdukzituak O.H.Earen barruan azterketa mediko zorrotza jasan eta bere bahitzaleekin hitz egiteko (era telepatikoan?) aukera izaten duela kontatzen du.

Ikus, gainera
-------------

* Betty eta Barney Hill

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q892757
* Commonscat Multimedia: Alien abduction

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX554023
* BNF: 12545941d (data)
* GND: 4647817-6
* LCCN: sh96002201
* SUDOC: 034736794
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q892757
* Commonscat Multimedia: Alien abduction
**4. Sinfonia Re minorrean Op 13**, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak 1874an idatzi zuen sinfonia bat da. Honako lau mugimendu hauek osatzen dute:

1. Allegro
2. Andante sostenuto e molto cantabile
3. Scherzo: Allegro feroce
4. Finale: Allegro con brio

1863ko otsailean, Dvorak, Pragara joan zen Richard Wagnerrek bere zuzendaritzapean, bere operen zati batzuk eskaini zituen kontzertu batetara. Dvorak, musika berri hartaz erabat txundituta geratu zen, bereziki Tannhäuser operagatik. Oroitzapenak horrenbeste iraun zuen, hamaika urte beranduago bere laugarren sinfonia idazten ari zenean ere ez zitzaiola ahaztu. Opera hartatik, *Erromes koroa* hartu zuen, bere sinfoniako bigarren mugimendua honen inguruan dabilelarik, berari buruzko bariazio eran.

Hasiera batean, soilik scherzoa jo zen Smetanak 1874an eskainitako kontzertu batean. Lan osoa, 1892an estreinatu zen, konposatzailearen beraren zuzendaritzapean.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**3. Sinfonia** | **Dvoraken sinfoniak**1874 | Ondorengoa**5. Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q231191
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 293002202
* BNF: 13907923z (data)

 |

* Wd Datuak: Q231191
Afrikako plaka mapa honen eskuinaldean ageri da, laranja kolore biziz; alboan ditu Hego Amerikako plaka, Ipar Amerikako plaka, Eurasiako plaka, Arabiako plaka, Indoaustraliako plaka eta Antarktikako plaka.
**Afrikako plaka** (batzuetan **Nubiako plaka** ere deitua), Afrika osoa hartu eta, mendebalderantz, erdialdeko Atlantikoko dortsaleraino hedatzen den plaka tektoniko bat da.

Plaka hauek ditu mugakide:

* Iparraldean, Eurasiako plaka eta Arabiako plaka.
* Ekialdean, Arabiako plaka eta Indoaustraliako plaka (azken horren bi zati nagusiekin da mugakide, gainera: Australiako plakarekion eta Indiako plakarekin).
* Hegoaldean, Antarktikako plaka.
* Mendebaldean, Hego Amerikako plaka eta Ipar Amerikako plaka

Afrikako plakaren muga guztiak dibergenteak dira —hau da, elkarrengandik urruntzen ari direnak—, Eurasiako plakarekin duena izan ezik. Plakak, harkaitz zaharrezko zenbait bloke kontinental hartzen ditu; duela 550 milioi urte, Gondwana kontinentea existitzen zela, egungo Afrika eratu zuten blokeak, alegia. Bloke horiek, hegoaldetik iparraldera, hauek dira: Kalaharikoa, Kongokoa, Saharakoa eta mendebaldeko Afrikakoa. Bloke horietako bakoitza bloke txikiagoetan bana daiteke.

Plakaren alde garrantzitsuenetako bat da Rift Haran Handia (ekialdean), kontinentearen eta plakaren zati bat banatzen ari den hauste bat, hemendik mende askora Somaliako plaka eratuko duena, baita Afrikaren azpikontinente bat ere. Afrikako plaka urtero 2,15 zentimetro mugitzen da iparralderantz. Hala, 650.000 urte inguru barru, Espainiaren hegoaldearekin elkartuko da, eta Mediterraneo itsasoa eta Ozeano Atlantikoa elkarrengandik bananduko ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q203548
* Commonscat Multimedia: African tectonic plate

---

 |

* Wd Datuak: Q203548
* Commonscat Multimedia: African tectonic plate
**Capricorn leizeak** (ingelesez: *Capricorn Caves*) Australiako ekialdean dagoen Queensland estatuko Rockhampton-etik 23 kilometrotan dagoen leize turistikoak dira. 33 hektarea ditu.

Historia
--------

Leizeen aurkikuntza 1882an eman zen. John Olsen izeneko norvegiarrak topatu zituen eta lurren erabilera errentan lortu zituen. 1884an leizeak turismoari ireki zizkien. Ondoren, jabegoa birsailkatuak izan ziren. Gaur egun Australiako jabego pribatuko leize sare handienetariko bat da. Oraindik orain publikoari irekita daude eta Queenslanden turismoa erakartzeko instalazio garrantzitsuenetariko bat da.

Aktibitateak
------------

Leizetan aktibitate ugari egiten dira:

* Geologiako programak
* Xaguzarren behaketak
* Hezkuntza programak
* Alojamenduak
* Kontzertuak

Iruditegia
----------

* Leizeak kanpotik.Leizeak kanpotik.
* Barruko irudia.Barruko irudia.
* Katedrala izeneko espazioa.Katedrala izeneko espazioa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4362307
* Commonscat Multimedia: Capricorn Caves

---

 |

* Wd Datuak: Q4362307
* Commonscat Multimedia: Capricorn Caves
**Carter konderria** (ingelesez: *Carter County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ardmore da. 2010eko zentsuaren arabera 47.557 biztanle zituen, Carter kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carter konderriak 2.159,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,02 ura dira. Beste 2.129,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 47.557 pertsonetatik 37.026 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.528 dira. 3.134 beltzak edo afroamerikarrak. 4.080 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 502 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.788 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497854
* Commonscat Multimedia: Carter County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136055545
* LCCN: n81124750
* **Lekuak**
* OSM: 1822196
* TGN: 2001632

 |

* Wd Datuak: Q497854
* Commonscat Multimedia: Carter County, Oklahoma
**Abiadura muga** edo **abiadura terminala** amaigabeko fluido batean mugitzen ari den gorputz batek indar iraunkorpean hartuko lukeen gehienezko abiadura da. Adibide argi bat nahiko altueratik erorketa librean erortzen ari den paraxutista batek hartzen duen abiadura muga da.

Adibideak
---------

* η likatasunezko fluido baten barneko isuri ez uher batean mugitzen ari den *R* erradioko esfera batentzat, abiadura muga Stokesen legeak adierazten du, erresistentziaren indarra, abiadurarekiko proportzionala dela dioena. Kasu horretan, abiadura muga honek emango luke:

{\displaystyle v\_{\infty }={\frac {F}{6\pi \eta R}}}

* Isuri uher batean mugitzen ari den gorputz batentzat, non mugitzen ari den gorputzaren inguruan zurrunbiloak eratzen diren, marruskadura indarra *v*2en araberakoa da eta presio aerodinamikoarekiko proportzionala da. Kasu horretan, abiadura muga honek emango luke:

{\displaystyle v\_{\infty }={\sqrt {\frac {2F}{\rho AC\_{d}}}}}

non

*F* erortzen ari den objektuaren pisua den, erorketa librearen kasurako *F = mg*.
*Cd* Marruskaduraren koefiziente zinetikoa den.
*ρ* objektua mugitzen den fluidoaren dentsitatea den.
*A* mugimenduaren norantzarekiko zabaletarako norantzan dagoen objektuaren sekzioa den.
### Magnitude ordena

Erorketa librean doan gorputz batek, atmosfera batean, azeleratu egiten du grabitatearen ondorioz. Baina azelerazio hau geroz eta txikiagoa da, marruskadura indarra gehitu egiten baita abiadurarekin. Une bat heltzen da, non marruskadura indarra eta grabitatea berdinak diren, eta objektua abiadura iraunkorrean erortzen da. Erorketa librean erortzen ari den gizaki batentzat, posizio horizontalean eta gorputzadarrak luzaturik, abiadura muga, gutxi gora- behera, 55 m/sko da (200 km/h) eta ur tanta batentzat, gutxi gora-behera 9 m/s (32 km/h), bere tamainaren arabera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q614981
* Commonscat Multimedia: Terminal velocity

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q614981
* Commonscat Multimedia: Terminal velocity
*Artikulu hau Antzinako Egiptoko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Abidos».*
**Abidos** (arabieraz: بيدوس‎; antzinako egiptoeraz: *Abdju*; antzinako grezieraz: Ἄβυδος), Egipto Garaiko hiri zaharrenetakoa eta VIII. nomoko hiriburua. Seti I.aren eta Ramses II.aren zenotafioak daude han. Egipto Garaiko hiri garrantzitsuenetakoa izan zen, monarkia tiniten garaiko erregeen nekropolia.

Niloren mendebaldean dago, 11 km-ra, 26° 10' N latitudean, hau da, gaur egungo el-'Araba el Madfuna eta El-Balyana herrietatik hurbil.

Osiris jainkoaren erlikiategia han zegoela uste zen, eta hiri santu bilakatu zen. Faraoiek behin eta berriz eraberritu edo handitu zuten Osirisen tenplua.

Antzinako Egiptoko arkeologia-aztarnategi nagusietakoa da. Abidosen aurkitu dira Aro Aurredinastikoko agintarien aztarnak, tenpluak eta hilobiak. Lehen dinastiako errege-erreginak eta bigarreneko batzuk Abidosen ehortzi zituzten.

Gaur egun, Seti I.aren oroigarrizko tenpluagatik, Ramses II.aren tenpluagatik eta Osirisen tenplu handiarengatik da ezaguna Abidos. XIX. dinastiaren inskripzio bat dago han, Abidosko Errege Zerrenda deritzona: Egiptoko faraoi dinastiko gehienen zerrenda kronologiko bat da, Menesetik hasi eta Ramses I.rainoko faraoiei buruzko kartutxo egiptoarrez osatutako zerrenda.

Abidosen aurkitu zituzten, halaber, 1997an, Günther Dreyer alemaniar arkeologoak eta haren lankideek inoiz aurkitu diren idazkera-dokumentu zaharrenak: buztinezko 300 pitxer eta oholtxotan grabatutako hieroglifiko-karaktereak dira, eta erregeari salgaietan (lihoa, olioa...) ordaindutako zergak irudikatzen dituzte, besteak beste. Aro Aurredinastikoko Horus Eskorpioi II.aren hilobian aurkitu zituzten, Abidosko Umm el-Qaab nekropolian, eta K.a. 3.300-3.200 urtekotzat jo zituzten, karbono-14aren bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2006-1-27). *Antzinateko hirien euskarazko izenak.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Abidosi buruzko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192268
* Commonscat Multimedia: Abydos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 35144648232849371610
* BNF: 16014840m (data)
* GND: 4000323-1
* LCCN: sh91004865
* NKC: ge903474
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00027/eu\_a\_0275/a0275
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 6000031

 |

* Wd Datuak: Q192268
* Commonscat Multimedia: Abydos
Abiada
Abiada
**Abiada**, halterofilian, kirol honetako bi probatako bat da,kargatze eta jasotze eta altzatxe probarekin batera.

Abiada egiteko baldintzak
-------------------------

Abiada, mugimendurik zailena da halterofilian.. Abiadura handian egiten da, eta zehaztasun maila handia behar du. Funtsezkoa da hanketan eta enborrean indar handia izatea, sorbaldetan, ukondoetan, orkatilatan eta aldaketan malgutasun handia izateaz gain. Gainera, erreakzioak bat-batekoa izan behar du: segundo bat baino gutxiagoan, barra lurretik kirolariaren buru gainera igo behar da.

Teknika
-------

Barra, horizontalki jarria egon behar du jasotzailearen hanken aurrean. Eskuak pronazioan, barra heldu eta buru gainera jaso behar da mugimendu bakarrean, besoak, buru gainean erabat bertikalki luzatuta egon arte, hankak lurrean mugitu edo makurtzen diren bitartean. Barrak, etengabeko mugimendu batekin igaro behar du gorputzaren luzera osoa, hankak kenduta, gorputzeko beste atal bakar batek ere lurrik ukitu ezin duelarik altxaketak irauten duen bitartean.

Eskumuturra ezin da atzerantz luzatu barrak, jasotzailearen burua gainditu arte.

Jasotzailea, behar duen denbora har dezake Split edo Squatetik altxatzeko eta oinak lerro berean jartzeko, bere enborra eta barraren plano berarekiko paraleloan. Epaileak, seinalea emango du jasotzailea, erabat geldi dagoen unean. Altxatutako pisua, geldikako azken posizioan mantendu behar da, hankak eta besoak luzatuta daudelarik, oinak lerro berean, barra eta enborraren plano berarekiko paraleloan, epaileak "lurrera" seinalea eman arte.

"Lurrera" seinale hau, ondo entzun eta ikusteko modukoa izan behar da, erdiko epailearen ondoan egongo dena (jasotzailearen aurrean).

Barraren heltzea
----------------

Barra, altxatzearen arrankean eusteko, jasotzaileek, "kako heltzea" deritzon heltze berezi bat erabiltzen dute, non, ohiko heltzean ez bezala, erpuruak lehenik barra inguratzen duen, ondoren, hatz erakusleak eta erdikoak heltzen dutelarik. Heltze honek, xede bezala, barrak, jasotzailearen eskuetan ez biratzea du, pisu handiak jasotzean.
**Cherokee konderria** (ingelesez: *Cherokee County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Canton da. 2010eko zentsuaren arabera 214.346 biztanle zituen, Cherokee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cherokee konderriak 1.125,1 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,97 ura dira. Beste 1.092,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 214.346 pertsonetatik 194.809 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20.566 dira. 11.633 beltzak edo afroamerikarrak. 536 amerikar natiboak ziren eta 84 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.484 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 487 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.313 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486664
* Commonscat Multimedia: Cherokee County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146586794
* LCCN: n81018228
* NARA: 10039286
* **Lekuak**
* OSM: 1020716
* TGN: 2000319

 |

* Wd Datuak: Q486664
* Commonscat Multimedia: Cherokee County, Georgia
**Cherchez la femme** (euskarazko ahoskera "Xerxe la fem") frantsesezko esamolde bat da, literalki "emakumea bila ezak" esan nahi duelarik. Bere benetazko esanahia gizon batek portaera bitxi edo ezohiko bat baldin badu, emakume batekin duen harremana ezkutatzen ari delakoa da, edota emakume batek erakarri edota haren mesedea lortu nahian.

Esamolde hau lehenbizikoz 1854ko Alexandre Dumas (aita) idazlearen *Les Mohicans de Paris* ("Parisko Mohikanoak") eleberrian agertu zen. Eleberri honetan esaldi hau erabiltzen den aurreneko aldian hau irakur daitekeelarik:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Cherchez la femme, pardieu! cherchez la femme!* |  » |
| "Bila ezak emakumea, arraioa!" |

Esaldia eleberrian hainbat alditan errepikatzen da. Dumasek eleberri honen 1864ko antzerkirako egokitzapenean ere erabili zuen, honela diolarik:

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45407

 |

* Wd Datuak: Q45407


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Il y a une femme dans toutes les affaires; aussitôt qu'on me fait un rapport, je dis: «Cherchez la femme!»* |  » |
| "Kasu guztietan emakume bat zegok; txosten bat ekartzen zidateken aldiro, honakoa zioat: «Bila ezak emakumea!» |
**Abd al-Fattah Ismail Ali Al-Jawfi** (Ta'izz, 1939ko uztailaren 28a - Aden, 1986ko urtarrilaren 13a) hegoyemendar politikaria izan zen. Hego Yemen zuzendu zuen 1969 eta 1980 urteen artean.

Ipar Yemenen jaio eta Adenen hezi zen. 1956tik 1959ra petrolio findegi batean lan egin zuen. Britainiar agintari kolonialek atxilotu egin zuten bere jarduera politikoagatik, mugimendu nazionalista arabiarraren sortzaileetako bat izateagatik. 1961az geroztik irakasle aritu zen eta jarduera politikoarekin jarraitu zuen.

Hego Yemengo Askapen Frontearen sortzaileetako bat izan zen eta alderdi militar sozialista iraultzailearen buru izan zen. 1967an herrialdearen independentzia iritsi zenean, kultura ministro izendatu zuten.

1969an alderdiko Idazkari Nagusi hautatu zuten eta 1980an Presidiumeko Presidente. Horrela, herrialdeko buru "de facto" bihurtu zen. Hainbat alderdi bateratu zituen Yemengo Alderdi Sozialistan eta 1978an alderdi berriaren lehen idazkari nagusi izendatu zuten. Kanpo politikan, Hego Yemen Sobietar Batasunarekin eta herrialde sozialistekin lerrokatu zuen.

1980an, kargua utzi zuen osasun arrazoiengatik, eta Moskura joan zen tratamendu medikoa jasotzera 1985era arte. 1985eko urrian Politburoko kide eta Batzorde Zentraleko idazkari izendatu zuten. Hala ere, urtarrilean Hego Yemengo gerra zibila piztu zen Ismailen eta Ali Nasir Muhammaden aldekoen artean.

Ismail misteriotsu desagertu zen, antza, Ali Nasirren bandoko itsasontziek bere etxea bonbardatu ondoren.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q307211
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 81962591
* ISNI: 0000 0000 6691 894X
* LCCN: n79012642
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q307211
**Abdirashid Ali Shermarke** (somalieraz: *Cabdirashiid Cali Sharmaarke*; Harardhere, 1919ko ekainaren 8a - Las Anod, 1969ko urriaren 15a) Somaliako 2. presidentea izan zen.

Eskola koranikoetan ikasi zuen, eta merkatari eta funtzionario gisa lan egin zuen Italiako administrazio kolonialean. 1943an Somaliako Gazteriaren Ligara batu zen. Zientzia politikoetan lizentziatu zen Erromako Sapienza Unibertsitatean.

1960ko uztailaren 1ean Somaliak independentzia lortu zuen, eta Aden Abdullah Osman Daar presidenteak Shermarke lehen ministro izendatu zuen. Asko bidaiatu zuen neutraltasun eta lerrokatze gaberen politika sustatzeko. 1964ko hauteskundeak arte egon zen karguan.

1967an presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen. 1969an bere bizkartzainetako batek hil zuen herrialdearen iparraldea bisitatzen ari zela. Badirudi hilketaren arrazoiak pertsonalak izan zirela politikoak baino gehiago. Bere hiletaren biharamunean, armadak boterea hartu zuen Mohamed Siad Barrek zuzendutako estatu kolpe batean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q308215
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q308215
**Casual mugimendua** edo **casualismoa** hiri tribu bat da, gehienetan hooliganekin lotua. Markadun arroparekin janzten dira poliziek eta talde aurkarietako kideek ezagut ez ditzaten. Casual mugimendua futbola, musika eta modarekin oso loturik dago.

Casual mugimendua futbolean
---------------------------

### Historia

Casual mugimendua 1978. urtean jaiotzen da Ingalaterran, Liverpool F.C.ko jarraitzaileak marka italiarrak eta frantziarrak batez ere janzten hasi zirenean. Moda kulturalen adar bat kontsideratu dezakegu. Musikari oso lotuta egon ohi dira.
Historikoki **casualismoa** 60-70-eko hamarkaden fruitua da. Batez ere futbol munduan sartutako *mods*en adar bat. Hamarkada hautan ikusten hasi ziren lehenengo aldiz skinheadak futbol zelaietako harmailetan. Bigarren denboraldia *revival mod* deiturikoa Britainia Handian eman zen 70-80 hamarkaden artean. Hamarkada hauetan Ska talde berriak sortu ziren (The Specials edo Bad Manners bezala) eta bultzada berri bat eman zitzaien Mod eta Skinheden subkulturei Britainia Handian.

Casualismoaren finkatzea Liverpooleko *supporter*rei (jarraitzaileei) egozten zaie. Frantzian St Etienneren aurkako partida bat ikustera joan ondoren Frantziako eta Italiako marka ospetsuak jantzita bueltatu ziren. Orduan ohartu ziren poliziak bere arreta skinhead eta mod itxurako gazteengan jartzen zuela eta ez markadun arropa zeramaten gazte haiengan. Honenbestez, beste edozein gazte tribu ez bezala, gazteek casualei erraztasunak ematen zizkieten talde txikietan banatzeko eta talde aurkarietako zaleekin istiluak sortzeko.

Estetika
--------

80-ko hamarkadaren hasieran casualen estetika jada definiturik zegoen. Lehenengo aldiz gazte mugimendu bat harmailetan hasi eta gero kaleetara zabaldun zen, eta ez alderantziz skinhead, mod eta punkekin gertatu zen bezala.
Kultura honek erabiltzen zituen marka aipagarrienetakoak hurrengoak dira: Lacoste, Burberry, Diadora, Benetton, Adidas, Stone Island, Fred Perry, Lonsdale, Paul & Shark, Raplh Lauren, etb.

Musika
------

Britainia Handian entzuten zen genero musikal *underground* garrantzitsuena Oi! Generoa zen, eta oraindik entzuten jarraitzen dena. Musika genero hau casualen mugimendua eta skinhead ingeles mugimenduarekin oso loturik dago. Perkele, Sham69, Cock Sparrer bezalako talde mitikoek sortzen dute. Politikoki batzuk arrazakeriaren aurka agertzen dira, beste batzuk apolitiko bezala... baina guztiak hooliganismoarekin lotuta. Denborarekin zenbait gustu musikal finkatzen joan da casualen artean eta The Jam, Oasis, Arctic Monkeys bezalako taldeak aipa daitezke casual ingelesen gustu musikalen artean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1145738

 |

* Wd Datuak: Q1145738
**Caswell konderria** (ingelesez: *Caswell County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yanceyville da. 2010eko zentsuaren arabera 23.719 biztanle zituen, Caswell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Caswell konderriak 1.109,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,63 ura dira. Beste 1.100,54 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,38 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.719 pertsonetatik 15.257 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 744 dira. 7.991 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 60 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 324 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504428
* Commonscat Multimedia: Caswell County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157107339
* ISNI: 0000 0004 0498 1221
* LCCN: n80117072
* NARA: 10045520
* **Lekuak**
* OSM: 2528683
* TGN: 7013557

 |

* Wd Datuak: Q504428
* Commonscat Multimedia: Caswell County, North Carolina
**Campbell konderria** (ingelesez: *Campbell County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua [[Alexandria
and Newport (Kentucky)|Alexandria
and Newport]] da. 2010eko zentsuaren arabera 90.336 biztanle zituen, Campbell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Campbell konderriak 412,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,01 ura dira. Beste 391,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 218,78 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 90.336 pertsonetatik 85.901 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.495 dira. 2.253 beltzak edo afroamerikarrak. 99 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 720 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 99 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.249 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491936
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123164207
* LCCN: n81055732
* NARA: 10036741
* **Lekuak**
* OSM: 361567
* TGN: 1002231

 |

* Wd Datuak: Q491936
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Kentucky
**Campbell konderria** (ingelesez: *Campbell County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rustburg da. 2010eko zentsuaren arabera 54.842 biztanle zituen, Campbell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Campbell konderriak 1.313,97 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,96 ura dira. Beste 1.305,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 41,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 54.842 pertsonetatik 45.513 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 918 dira. 7.737 beltzak edo afroamerikarrak. 142 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 543 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 56 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 840 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495171
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129041665
* LCCN: n83052594
* NARA: 10040125
* **Lekuak**
* OSM: 2532619
* TGN: 2002150

 |

* Wd Datuak: Q495171
* Commonscat Multimedia: Campbell County, Virginia
**Adrar des Ifoghas** edo **Adrar des Iforas** (tamasheqez: ⴰⴷⵔⴰⵔ ⵏ ⵉⴼⵓⵖⴰⵙ, *Adrar n Ifoghas*; arabieraz: أدرار إيفوغاس‎) Saharako goi ordokia da, ipar latitudeko 21º eta 18º artean dagoena, Tuaregek Azawad deitutako lurraldean, gehiena Mali ipar-ekialdeko Kidal eskualdean, eta zati txikiago batzuk Aljeriako Adrar eta Tamanrasset probintzietan. 250.000 kilometro koadroko ditu luze-zabalean. Aïr, Hoggar eta Tibestirekin batera, Saharako mendigune garrantzitsuenetako bat da.

Etimologia
----------

Tamasheqez (tuareg hizkuntzaz) *Adrar* (edo *Adagh*) hitzak "mendia" esan nahi du. *Ifogha* hitza berriz, "Kel Ifoghas", eskualdeko klan nagusiaren izenetik dator.

Geografia
---------

Adrar des Ifoghasen arroka metamorfikoak eta granitoa dira nagusi, harearriak iparraldean, eta oso higaturik daude. Harri mokor handiek paisaia kaotikoa eratzen dute. Batez besteko garaiera 600 m ingurukoa da eta puntu gorena 890 metroan dago. Haranak zabalak dira. Iparraldekoak Tanezroufterantz irekitzen dira, mendebaldekoak Telemsi aldera, hegoaldekoak Azawagh ibai fosilerantz eta ekialdekoak Tamesnako zabaldirantz.

Mendebaldeko isurialdean eta haranetan saheliar klima dago. Baina, erliebeari esker, uztaileko montzoiak euri gehiago ekartzen du Saharako beste lekuetan baino (150 mm inguru, urteko). Ekialdeko isurialdean eta gainetan prezipitazio hauek berehala lurruntzen dira, baina iraupen laburreko belar berdea haztea ahalbidetzen dute. Zuhaitzak oso bakanak dira, haranetan izan ezik.

Herri nagusiak Kidal, Adjelhoc, Boughessa, Essouk eta Tessalit dira.

Biztanleak
----------

Kel Adagh tribuko tuareg nomadek mendebaldeko isurialdeko larreetan zaintzen dituzte beren azienda-taldeak (zebuak, dromedarioak, ahuntzak eta ardiak) lehorte aldietan ekialdeko isurialdekoak baino egokiagoak baitira. Tamaina txikiko palmondo sail batzuk daude, erdipurdiko fruitu ekoizpena ematen dutenak, eta artatxiki zein gari alorrak.

Historia
--------

Aspaldiko denboretan Adrar Afrikako Iparraldea eta Mendebaldea lotzen zituzten karabanen igarobidea zen. Hori zela eta, Erdi Aroan eskualde aberatsa zen. Karabanen pausaleku garrantzitsuenetako bat Tadamakat izan zen. XVI. mendearen hasieran Songhai Inperioaren zati zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau idazteko Frantsesezko Wikipediako Adrar des Ifoghas artikuluko informazioa erabili da.

1. 1 2 3 4 5  Crucifix, Isabelle, Adrar des Iforas Encyclopædia Universalis
2. ↑  Sidiyene, Ehya Ag, Des arbres et des arbustes spontanés de l'Adrar des Iforas (Mali) Orstom/Cirad

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Adrar des Ifoghas - Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q366665
* Commonscat Multimedia: Adrar des Ifoghas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247254387
* GND: 4219775-2
* LCCN: sh92002646
* SUDOC: 034948961

 |

* Wd Datuak: Q366665
* Commonscat Multimedia: Adrar des Ifoghas