recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Canadian konderria** (ingelesez: *Canadian County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua El Reno da. 2010eko zentsuaren arabera 115.541 biztanle zituen, Canadian kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Canadian konderriak 2.345,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,24 ura dira. Beste 2.322,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 115.541 pertsonetatik 99.914 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.794 dira. 2.820 beltzak edo afroamerikarrak. 5.240 amerikar natiboak ziren eta 59 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.459 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 82 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.967 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486614
* Commonscat Multimedia: Canadian County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151272749
* LCCN: n80138733
* **Lekuak**
* OSM: 1822195
* TGN: 2001631

 |

* Wd Datuak: Q486614
* Commonscat Multimedia: Canadian County, Oklahoma
Fotometrian, **V banda** kolore berdekoa den V Johnson iragazkiak iragazitako espektro elektromagnetikoaren zatia da: gehiengo igortzea, 550 nanometrotan dago (kolore berdea). Gutxi gora-behera giza begiaren gehiengo sentikortasunarekin bat dator; fotometrikoki, antzinako fotometro fotoelektrikoen magnitude fotobisualaren (mpv) antzekoa da, argazki plaken argazki magnitudea ez bezala (mpg), uhin laburreko argiari (urdina eta morea) askoz sentikorragoa dena.

**UBV** edo Johnsonen sistema fotometrikoan, V banda, jatorrizko hiruretatik, uhin luzera handiena duena da. U (ultramorea) B, (urdina, B banda) eta V (berde edo begi hutsez ikus daitekeena).

**UBVRI** sisteman, V banda, espektroaren tarteko gune batean dago, eta gorria (R) eta infragorria (I) baino laburragoa da.

Ohikoa da astronomian B-V kolore indizea delakoa erabiltzea, B iragazkiarekin lortutako magnitudea eta V iragazkiarekin lortutakoaren arteko diferentzia baino ez dena: balio honekin, gutxi gora-behera, izarren azaleko tenperatura eta euren mota espektrala adieraz daiteke.

Iturriak
--------

*On the Color-Magnitude Diagram of the Pleiades*, H. L. Johnson, W. W. Morgan, ApJ 114, 522 (1951).

*Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the revised system of the Yerkes spectral atlas*, Johnson, H. L.; Morgan, W. W. ApJ 117, 313 (1953).

*Some Characteristics of Color Systems*, Morgan, W. W.; Harris, D. L.; Johnson, H. L. ApJ 118, 92M (1953).

*VRI standards in the E regions*, Cousins, A. W. J. Mem. R. Astron. Soc, 81, 25 (1976).

*VRI Photometry of E and F Region Stars*, Cousins, A. W. J. M. N. Astr. Soc. South Africa, 3, 8 (1978).

*Fotometría con Filtros*, Francisco A. Violat Bordonau, Víctor Violat Martín (2003). Asociación de Variabilistas de España. Astronomía Digital (noviembre de 2003).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4892529

 |

* Wd Datuak: Q4892529
**CINSA** (Coordinacion de Iniciativas Sociedad Anonima) 1961ean sortu zuten, Bilbon, sei lagun euskaltzalek: Xabier eta Joseba Gereñok (haien anaia Sabinoren laguntza ere izan zuten), Jose Mari eta Luis Benito del Vallek, Jose Manuel Nicolasek eta Luis Varelak. Abertzaletasunari lotutako pertsonak izanik erregimen frankistak elkarte bat sortzeko baimena ukatuko zielakoan, merkataritza arloko enpresaren izaera juridikoa eman zioten egitasmoari. Musika jaialdiak antolatzea eta diskoak eta liburuak argitaratzea ziren CINSAren helburuak. Luis Varela zen elkarteko presidentea, baina bultzatzaile nagusia Xabier Gereño idazlea zen. Bilbon jaialdiak antolatzen aritu zen Gereño, eta Herri Irratian euskarazko musika irratsaioak egin zituen.

1962tik 1971ra bitartean, 50 disko inguru argitaratu zituen CINSAk. Gehienak iraupen laburreko diskoak dira (singleak), eta euskaraz abestuta daude. Ekoizpenaren zati nagusia kantagintzak osatu zuen (Benito Lertxundi, Maite Idirin, Julen Lekuona, Estitxu, Argoitia anai-arrebak, Urretxindorrak, Ameslariak, Bittor Egurrola, Erlak...), eta gainerakoak orfeoi eta abesbatzen diskoak (Bermeoko Orfeoia, Arratiako Korua...), garai hartan hain modan zeuden orkestrenak (Naikari, Daikiris...), akordeoi eta txistulari kontzertuenak eta euskal dantzenak izan ziren. Disko bakoitzetik berrehun ale argitaratzen zituen CINSAk, eta amaitu ahala berrargitaratzen zituen. Hala, Urretxindorrak taldearen disko baten 2.000 ale saltzera iritsi zen.

Frankismoak ezarritako zentsuraren aurka borrokatu behar izan zuen CINSAk. Espainiako Informazio eta Turismo Ministerioaren baimenik gabe ez zegoen ezer argitaratzerik. Zentsura ez ezik, kartzela ere pairatu zuen Xabier Gereñok disko bat argitaratzeagatik. Izan ere, Julen Lekuonaren "Ez, ez dut nahi" kantua zekarren diskoa bahitu egin zuen Guardia Zibilak, eta hamabost egunez eduki zuten Gereño espetxean.

Egitura amateurra zuen CINSAk; Gereño bera arduratzen zen diskoak herriz herri banatzeaz. Hortaz, 70eko hamarkadan, Espainiako diskoetxe indartsuak (CBS, RCA, Zafiro, Movieplay...) euskal abeslarien peskizan hasi zirenean, haiekin lehiatzerik ez zegoela ebatzita, diskoak argitaratzeari utzi zion.

Diskoak argitaratzeaz gain, Euskal Kantuaren Jaialdia (Festival de la Canción Vasca) antolatu zuen CINSAk, sorkuntza bultzatzeko. Hiru urtez antolatu zen jaialdia: 1964an Bilboko Capitol antzokian, 1966an Capitol antzokian eta Donostiako Viktoria Eugenia antzokian, eta 1967an aipatutako bi leku horietan ez ezik Iruñeko Gaiarre antzokian eta Gasteizko Guridi antzokian.

Erreferentziak
--------------

* 

* Edukiaren zati bat «CINSA» artikulutik hartua da. Artikulu hark Jon Eskisabel du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255580

 |

* Wd Datuak: Q12255580
**COBOL** (*COmmon Bussines-Oriented Language*ren akronimoa; euskaraz: *Enpresa Aplikazioetara Zuzendutako Lengoaia Orokorra*) 1959tik 1961era bitartean bideraturiko programazio-lengoaia. Oinarri gisa ingelesa erabiltzen du. COBOLen ezaugarri nagusia irakurtzeko erraztasuna da. Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Sailak eskatzen duen lengoaia izatea, datuen egituretan egiten duen enfasia eta ingelesaren antzeko sintaxia dira lengoaia honek halako arrakasta izateko arrazoiak. COBOLen idatzitako programak lau zatitan banatu ziren: *Identification*, *Enviroment*, *Data* eta *Procedure*. *Identification* sailak programaren izena zehazten du, eta programaren informazio orokorra du, hala nola egilearen izena, idatzi zen data eta erabileraren deskripzio txiki bat, eta programatzaileak erantsi nahi dion beste edozein agiri. *Enviroment* sailak zehazten du zein ekipo ari diren erabiltzen, eta programan sartzeko eta irteteko erabiltzen diren artxiboak. *Data* sailak programan erabiltzen diren datuak deskribatzen ditu. *Procedure* sailak, berriz, programaren ekintzak diktatzen dituen prozedura-zatia hartzen du.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131140
* Commonscat Multimedia: COBOL

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11941315s (data)
* GND: 4010323-7
* LCCN: sh85027548
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131140
* Commonscat Multimedia: COBOL
**Breckinridge konderria** (ingelesez: *Breckinridge County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hardinsburg da. 2010eko zentsuaren arabera 20.059 biztanle zituen, Breckinridge kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Breckinridge konderriak 1.516,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 47,78 ura dira. Beste 1.468,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.059 pertsonetatik 19.309 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 175 dira. 404 beltzak edo afroamerikarrak. 58 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 42 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 235 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491862
* Commonscat Multimedia: Breckinridge County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136058581
* ISNI: 0000 0004 0617 591X
* LCCN: n82009908
* NARA: 10039057
* **Lekuak**
* OSM: 1846504
* TGN: 2000773

 |

* Wd Datuak: Q491862
* Commonscat Multimedia: Breckinridge County, Kentucky
**VHDL** akronimoa VHSIC eta HDL siglak juntatzetik dator. VHSICk *Very High Speed Integrated Circuit* esan nahi du eta HDLk *Hardware Description Language*. Hau da, *Oso Abiadura Handiko Zirkuitu Integratuen Hardware Deskribapen Lengoaia* litzateke euskaraz.

IEEEk araututako (ANSI/IEEE 1076-1993) ingeniariek erabiltzen duten lengoaia estandarizatua da. Zirkuitu digitalen diseinu automatizatu elektronikoa egiteko balio duen lengoaia. Momentuz, VHDL zirkuitu digitalak deskribatzeko baino ez du balio, beraz ez du zirkuitu analogikoetarako balio.

Historia
--------

Hasieran, Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Sailaren barruan garatu zen ASIC zirkuituen funtzionamenduari buruzko informazioa biltzeko asmoarekin eta Modu horretan, gidaliburu korapilatsu eta luzeak alde batera uzten saiatzeko.

VHDLk Ada programazio lengoaiaren kontzeptuak eta sintaxia maileguz hartzen du.

VHDLren lehendabiziko bertsioak, IEEE standard 1076-1987 bezala araututakoa, data mota asko zekarren. Apaitzearren: zenbakizkoak (osoak eta errealak), logikoak (bit eta boolearrak), karaktereak eta denbora, "bit\_vector" izeneko bitez osaturiko bektoreak eta karaktere-kateak.

1993an IEEE 1076 araua eguneratu zuten. Eguneraketa honetan, sintaxia sendoagotu, izendatzerakoan malgutasuna handitu, ISO-8859-1 karaktere inprimagarriak onartu, xnor (ez-edo esklusiboa) eragilea gehitu, eta beste hainbat aukera gehitu zituzten.

Zirkuituak deskribatzeko erak
-----------------------------

Lau era daude zirkuitu bat deskribatzeko VHDL lengoaian:

* **Funtzionala**: esleipen sekuentzialen bidez (seriean).
* **Datu-fluxua**: esleipen konkurrenteen bidez (paraleloan).
* **Egituratua** edo **estrukturala**: hierarkikoa.
* **Mistoa**: aurreko hiru erak hartzen dituena.

Kodea
-----

VHDL lengoaian idatzitako lerroek, gutxienez entitate (*entity*) bat dute non interfazea deskribatzen den eta arkitektura (*architecture*) bat, non inplementazioari dagokion kodea idazten den.

Bi sarrerako ETA ate logiko baten inplementazioa honako itxura izango luke VHDL lengoaian:

```
-- (hau VHDLko iruzkin bat da)

-- std\_logic inportatu IEEE liburutegitik
-- kodea hemen hasten da

library IEEE;
use IEEE.std\_logic\_1164.all;

-- hau entitatea da

entity ANDGATE is
 port ( 
 IN1 : in std\_logic;
 IN2 : in std\_logic;
 OUT1: out std\_logic);
end ANDGATE;

-- hau arkitektura da

architecture RTL of ANDGATE is
begin

 OUT1 <= IN1 and IN2;

end RTL;

```

Ikus, gainera
-------------

* ABEL
* Verilog

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209455
* Commonscat Multimedia: VHDL

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh89002702
* NKC: ph137700

 |

* Wd Datuak: Q209455
* Commonscat Multimedia: VHDL
**CIDETEC** teknologia elektrokimikoen zentroa, 1997an sortu zen sektore elektrokimikoaren sektore industrialei zein administrazioari eta orokorrean gizarteari zerbitzua emateko.

Energiaren, gainazalen tratamenduen eta material berrien alorretan dihardu. Miramongo Parke Teknologikoan dagoen euskal zentro teknologiko honen helburu nagusia enpresen maila teknologikoa handitzea eta finkatzea da, baita euren lehiakortasuna hobetzea ere, teknologia elektrokimikoetan oinarritutako prozedura eta produktuak abian jarriz.

Helburu hauek betetzeko bere bezeroen eskura ikerketa eta garapenean jarduera-eskaintza zabala jartzen du, aholkularitza teknikoa zein trebakuntza eta hedapen jarduerak. Plan estrategikoan, CIDETECek zazpi bide berri jorratuko ditu: bateriak, erregaizko pilak, estaldurak, sentsoreak, material inteligenteak, nanoteknologiak eta biomaterialak.

2004ean, 55 lankide zituen eta bi bekadun, eta 2004an 69 proiektu egin zituen eta hiru milioi euro fakturatu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CC-BY-SA  *Argia*, 2006-05-21

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492276

 |

* Wd Datuak: Q20492276
***Bredako errendizioa*** (gaztelaniaz *La rendición de Breda* edo *Las lanzas*), Diego Velázquezek 1634-1635ean egindako margolana da.

Beste hamabi koadrorekin batera enkargatu zen hau, erresumaren balentriak guduetan isla zitzaten. Egun, serie hori (Eugenio Cajésen margolan bat izan ezik, hura hondatu baitzen) El Prado museoan dago, nahiz eta elkarren ondoan ez dauden.

Margolan honetan ez dago odol edo arrandiaren islarik. Protagonistak, eszenaren erdian, hizketan ari dira, adiskideak balira bezala, eta ez arerioak. Izan ere, Spinola jeneralak ez dio aurkariari belauniko jartzen uzten. Alde horretatik, heroi militarra tradizioaz bestela irudikatu du Velázquezek. Errealismoz agertzen dira pertsonaiak, bai Spinola bera, Velázquezek bertatik bertara ezagutzen baitzuen, bai gainerako soldaduak, erretratuen antzera agertzen baitira haien aurpegiak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1133420
* Commonscat Multimedia: La rendición de Breda

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306062542
* BNF: 15673670w (data)
* GND: 4491728-4
* LCCN: no2008162210
* SUDOC: 145821307
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1133420
* Commonscat Multimedia: La rendición de Breda
**W. L. Gore and Associates** Gore-Tex ehunaren ekoizlea da. Enpresa Bill eta Genevive Gore senar-emazteek sortu zuten 1958an Delawaren. Robert W. Gore sortzaileen semeak aurkitu zuen egoera batzuetan tratatutako politetrafluorethilenoa material mikroporotsua eta benetan gogorra bihurtzen zela. Gaur egun, enpresak ekoiztutako fluoropolimerozko produktuak industria mota anitzetan erabiltzen dira, hala nola elektronikan, medikuntzako produktuetarako edo puntako ehunetan. Izan ere, Gore-Tex asmatzeagatik Robert W. Gore AEBetako asmatzaile hoberenen artean kokatu zuten 2006an

Gore metodoa
------------

Horretaz gain, enpresa ospetsua da bere ekoizpen-sistema bitxiagatik, Gore metodoagatik hain zuzen ere. Izan ere, Bill Gorek egitura laueko erakundea sortu zuen, non nagusirik ez dagoen. Lankide guztiek titulu bera daukate: bazkidea (ingelesez associate). Agintariak izatekotan, liderrak daude, baina bazkideek haiei kasu egitea ala ez erabakitzeko eskubidea daukate. Lantoki txikietan lan egiten da (gehienez 150eko langilekoetan), eta ez dago hierarkiarik ez aurretik ezarritako agindu edo komunikazio kanalik, nonbait guztiek elkar ezagutzen baitute.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala
* **(Ingelesez)** GORE-TEX produktuak
* **(Ingelesez)** Alan Deutschman. The Fabric of Creativity. *Fast Company*. : Enpresaren ekoizteko kultura deskribatzen duen artikulua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q471316
* Commonscat Multimedia: W. L. Gore & Associates

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140780742
* ISNI: 0000 0000 9545 7425
* LCCN: n85066682

 |

* Wd Datuak: Q471316
* Commonscat Multimedia: W. L. Gore & Associates

Erreferentziak
--------------

1. ↑
**Willard Van Dyke** (Denver, Colorado, 1906ko abenduaren 5a - 1986ko urtarrilaren 23a) estatubatuar argazkilaria eta zinemagilea izan zen.

Ikasketak Berkeleyko (Kalifornia) Unibertsitatean egin zituen. Aprendiz gisa hasi zen Edward Westonen lantegian eta adiskide batekin galeria-estudio bat zabaldu zuen Oaklanden. Ansel Adams eta Edward Westonekin f/64 taldearen sorreran parte hartu zuen. Talde hori argazkilaritza puruaren aldekoa zen. Zuri beltzeko lanetan maisutasun handia erakutsi zuen. Sail horretan aipagarriak ditu *Life* eta *Harper’s Bazaar* lanak.

1940ko hamarkadaren hasieran, hainbat film dokumental egin zituen. Eguneroko bizitzako irudiak erakusten zituen horietan, herri txiki bateko bizitza, musikagile baten bizimodua edo gaur egungo arkitektura. 1943-1945 bitartean Van Dyke gerrako informazio bulegoko film saileko buru izan zen eta 1947. urtean film bat egin zuen Weston maisuari buruz. 1965ean New Yorkeko Arte Modernoko Museoko cinëma saileko arduradun izendatu zuten. Hogei urtez aritu zen zineman lanean eta ez zen argazkilaritzara itzuli 1975. urtea arte, Edward Westonen erakusketa handi bat antolatzeko. 1977an, ordea, kargu ofizialak utzi eta argazkilaritzari ekin zion.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-07-06 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q709447
* Commonscat Multimedia: Willard Van Dyke

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 101099086
* ISNI: 0000 0001 2145 6339
* BNF: 144651631 (data)
* GND: 137997361
* LCCN: n81110574
* SNAC: w68g8qbb
* SUDOC: 08580245X
* ULAN: 500037065
* RKD: 382507
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05954/eu\_v\_0126/v0126
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q709447
* Commonscat Multimedia: Willard Van Dyke
**Willem Jacob Luyten** (Semarang, 1899ko martxoak 7-Minneapolis, 1994ko azaroak 21) Herbehereetan jaiotako estatubatuar astronomo bat izan zen.

Luyten Ekialdeko Herbeheretar Indietan jaio zen, non bere aitak frantsesezko irakasle bezala lan egiten zuen.

11 urte zituenean Halley kometa ikusi zuen, eta, une horretatik aurrera astronomiagatik interesatzen hasi zen. Luytenek sekulako erraztasuna zuen hizkuntzak ikasteko, eta bederatzi hizkuntza ezberdin hitz egin zitzakeen. 1912an bere familiarekin batera Herbehereetara joan zen, non astronomia ikasi zuen Amsterdamgo Unibertsitatean. Han arteetako batxilergoa amaitu zuen 1918an.

Ejnar Hertzsprungekin Leidengo Unibertsitatean doktoretza lortu zuen lehen ikaslea izan zen, 22 urte zituenean. 1921ean AEBetar joan zen, non Lick Behatokian lan egin zuen. 1923tik 1928ra Luytenek Harvard College Observatoryn lan egin zuen. Hurrengo hiru urteak Hegoafrikako Bloemfontein hirian eman zituen, non Willemina H. Miedema ezagutu zuen, honekin ezkonduz 1930eko otsailak 5ean.

1931n AEBetara itzuli zen, eta 1931tik 1967ra irakasle bezala lan egin zuen Minnesotako Unibertsitatean. Ondoren, 1967tik hil zen arte astronomiara dedikatu zen.

Izarren mugimendu propioa ikertu zuen eta nano zuri ugari aurkitu zituen; hain zuzen ere Luyten izan zen izen hori erabiltzen lehena. Eguzkiaren antzekoak ziren eta honengandik gertu zeuden izarrak ere aurkitu zituen, Luytenen izarra kasu, bere izena daramana, edo Luyten 726-8 izar sistema, UV Ceti izar ñirñirkaria duena.

Sariak
------

* James Craig Watson domina (1964)
* Bruce domina (1968)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q58961
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 110672250
* ISNI: 0000 0001 1082 8918
* BNF: 127477619 (data)
* GND: 117332305
* LCCN: n50043023
* NKC: mub2015858573
* NLA: 35316585
* CiNii: DA03857361
* SNAC: w6p270xg
* SUDOC: 077879201
* BIBSYS: 3038012
* MGP: 112228
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03944/eu\_l\_2879/l2879

 |

* Wd Datuak: Q58961
*JabbaWockeeZ* taldea, emanaldi batean.
**World of Dance** Kaliforniako (AEB) dantza konpainia bat da, 2008 urtean sortutakoa.

Konpainia honek *World Of Dance Tour* deituriko txapelketa antolatzen du. Amerikako Estatu Batuetan, kaleko dantza (*street dance*) eta koreografia arteari garrantzia ematen dion txapelketa handiena antolatzen du.

Moda
----

Urtez urte, moda markak gonbidatuak dira *World of Dance Tour*-era haien produktuak, nola, zapatak, arropa eta gainerakoak sustatzeko ikusleen artean. Janzkera honakoa da: praka jausiak, kirol prakak (batzuk pirata motakoak, beste batzuk motzak baina belaun azpitik...). Leggin, militar botak, izerditako handiak eta elastikoak, edo kirol bularretakoak soilak. ere ohikoak dira dantza munduan.

Txapelketa
----------

Urtero izaten da bi modalitateko txapelketa bat: bakarlari eta taldekakoa, AEB osotik Tour bat egiten da. Leku bakoitzeko, dantzari bat hautatzen da eta txapelketa nagusira bidaltzen dituzte. Txapelketa nagusia ospatzen denean dantzazale asko bertara joaten dira haien idoloak ikusteko.

Bideo programa
--------------

Astero, YouTubeko kanal batean argitaratzen dute bideo bat dantzari buruzko informazioarekin, Aurkezleak dantzari profesionalak izan ohi dira.

Dantzariak
----------

*World of Dance* txapelketan leihatu duten dantzari ugari, parte hartu dute Estatu Batuetako telebistetan eman diren saioetan parte hartu dute. Horien artean, ezagunena, *America's Best Dance Crew* delakoa da. Gainera, bertako irabazleak, parte-hartzaile izateaz gain, epaile eta gonbidatuak izan dira.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17087474

 |

* Wd Datuak: Q17087474
*Artikulu hau Eraztunen Jaunaren tokiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bree».*
**Bree**, Tolkienen legendariumean, batez ere Eraztunen Jauna eleberrian agertzen den toki bat da. Erdialdeko Lurraldeko Eriador eskualde zabalean dago.

Bertan dago Bree izeneko herriska, Entibo, Konbe eta Archeten etxaldea Chet basotik gertu. Han, hobbitak eta gizakiak bizi dira, eta elkarbizitza hau ematen den toki bakarra da. Esaten denez, Breeko gizakiak, Eguzkiaren Lehen Aroan Erdialdeko Lurraldearen mendebaldera bidaiatu zuten lehen gizaki haien ondorengoak dira. Hobbitei dagokienez, Eriadorren oraindik mantentzen diren hobbit kolonia primitibo urrietako bat da. Tolkienek sortutako lurraldeetako bat bezala ezagutua izan zen; han, Frodo Zorrozabal, Pippin, Merry eta Sam Gamyi hobbitek, Aragorn ezagutu zuten, eta Nazgûlengandik ihes egiteko borroka bat hasi zuten. Pottoka Zutitutik irten ziren, Breeko beste toki adeitsu bat dena, non, zaintzailea, Garagar Gantzu jauna den.

Herriak
-------

### Archet

Breeko lurretako finkapenen artean urrunena zen. Artxeteko oihaneko zuhaitzen artean zegoen, Breetik pixkat ekialdera. Han, hobbit gutxi batzuk bizi ziren, baina, bertako biztanle gehienak gizakiak ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q731638

 |

* Wd Datuak: Q731638
**Willem Cornelisz Schouten** (1567-1625), Hoorn hirian jaiotako herbeheretar nabigari bat zen. Jacob Le Mairekin batera, Ozeano Barearen esplorazio bidaia bat egin zuen, Hornos lurmuturra aurkituz. Schouten uharteek, Papua Ginea Berriko Irlanda Berria uhartearen iparraldean, euren izena, Willemen omenez daramate.

Willem Schouten, jada Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiarekin hiru bidaia egin zituen nabigari aditu bat zen. Hoornen antolatutako Konpainia Australiarrera, Eendrachten kapitain bezala elkartu zen, Jacob Le Mairen espedizioan. Bere anaia Jan, Hornos lurmuturra igaro baino pixkat lehenago erre zen *Hoorn* itsasontziaren kapitaina zen, eta, handik gutxira, Jan, eskorbutoaren ondorioz hil zen.

Ozeano Barea, beste uharte batzuen artean, Hoorn uharteak, bere jaioterriaren omenezko izena zena, deskubrituz (Futuna eta Alofi Wallis eta Futunan) zeharkatu zuen. Le Maire konbentzitu zuen Ginea Berriaren iparraldetik jarraitzeko ibilbidea, bestela, Australia iparraldeko Koral itsaso arriskutsura joango baitziren.

Itsasontzia, Javan konfiskatua izan zen, Ekialdeko Indien Konpainiaren monopolioa hausteagatik, eta Schouten Amsterdamera bidali zuten. Berehala, bidaiaren istorioa argitaratu zuen 1618an, jendearen artean ospe handia izan zuena eta askotan berrargitaratu eta hizkuntza askotara itzuli zena.

Bere bosgarren bidaian, 1625ean hil zen, Madagaskarreko Antongilen.

Ikus gainera
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Willem Schouten*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Jacob Le Maire
* Le Maire eta Schoutenen bidaia
**Cabezako Ama Birjinaren baseliza** Nafarroako Tutera udalerrian dagoen baseliza bat da. Cabezako Ama Birjinaren karrikan kokatua dago. Gaur egungo eraikina XIX. mendean eraiki zen, XVII. mendean eraikitakoa ordezkatuz. Izen berdineko Cabezako Ama Birjinari sagaratua dago.

Eraikina
--------

Gaur egungo eraikina Cabezako Ama Birjinaren karrikako beste etxebizitza batzuei atxikitutako nabe txiki bakarreko baseliza da. Kondaira baten arabera, jatorriz Andaluziako Andujar udalerriko elizan zegoen bizantziar ikonografiako San Eufrasioren irudi bat du, irudi hau 711an mairuen inbasioan zehar harpilatua izan ez zedin ezkutatu omen zen, gerora, jada 1227an Sierra Morenako haitzulo batean topatu eta Tuterara ekarria izan omen zen.

Historia eta kronologia
-----------------------

* **Lehenbiziko baseliza** (XII. mendea?, XIV-XIX. mendeak)

Cabezako Ama Birjinari sagaratutako lehenbiziko baseliza hau 1611an sortua izan zen. Gaur egungo kokalekuan beharrean beste batean zegoen, hain zuzen ere, Tuterako gaztelua dagoen Santa Barbara muinoaren oinetan, Trinitate Santuaren elizaren alboan. 1808an Iberiar Penintsulako Gerran suntsitua izan zen.

* **Gaur egungo baseliza** (XIX. mendea)

Gaur egungo Cabezako Ama Birjinaren baseliza 1816an gaur egun dagoen kokalekuan eraiki zen, 1899an handitu zelarik.

Ikus gainera
------------

* Tuterako historia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Martínez-Escalada, J. (1999). Historia de Tudela contada por sus calles. Navarro&Navarro, Zaragoza, 565. orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5493079

 |

* Wd Datuak: Q5493079
**Xavier Rodríguez Baixeras** (Tarragona, Katalunia, 1945 -) galiziar olerkaria da.

Biografia
---------

Tarragonan jaio zen arren, Ribadeon (Galizian) igaro zuen haurtzaroa, eta Vigora joan zen ondoren.

Olerkigintzako lehen urratsak *La ciudad sumergida* (1971) lanarekin egin zituen. Geroago argitaratu zituen *Fentos no mar* (1981) eta *Lembranzas do areal* (1985) olerki-liburuak.

1987an, bere olerki guztien antologia jasotzen duen *Anos de viaxe (Poesía 1981-1987)* kaleratu zuen. Urte hartan nabarmendu ziren Rodríguezek olerkigintzarako zituen dohainak; izan ere, Kritikaren saria eman zioten, *A gándara da noite* lanarengatik.

Hurrengo lan aipagarriak *Os visitantes* (González Garcés saria 1991n) eta *Nadador* (1995) izan ziren, eta *Beira norte* olerki-liburua argitaratu zuen 1998an.

Rodríguez Baixerasek estilo berezia darabil, eta bere bizipenak eta familiaren oroitzapenak sakontzen ditu, espazio eta denbora intimoa osatzen duten olerkiak idazteko.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3326907
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 54184825
* ISNI: 0000 0001 1570 7285
* BNE: XX4707083
* BNF: 121442588 (data)
* CANTIC: a10147780
* GND: 1056676507
* LCCN: n94102242
* NKC: mub2016913345
* SUDOC: 029918987
* UB: a1386062
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05140/eu\_r\_0778/r0778

 |

* Wd Datuak: Q3326907
**Xefela** (hebreeraz: הַשְּפֵלָה‎; euskaraz: «lur beheak») edo **Judeako Xefela** (hebreeraz: שְׁפֵלַת יְהוּדָה‎) malda leuneko muinoen trantsizio-eskualde bat da, Israelgo hego-erdialdean dagoena. 10-15 kilometrotan hedatzen da, Judeako mendien eta kostaldeko lautadaren artean.

'Judeako lautada' terminoaren erabilera desberdinak, dela Judeako mendietan zehar hedatzen den kostaldeko lautadaren segmentua bakarrik definitzeko, dela Xefelari erreferentzia egiteko, sarritan nahasmena sortzen du. Bibliak Juda eta Dan tribuei Xefelako lurrak eman zizkien.

Eremu hau emankorra da eta klima epela du. Itsas mailatik 120 metro eta 450 metro bitarteko garaiera du. Olibadi eta galsoroetan aberatsa da, eta, antzina, sikomoroen eta larreen ugaritasunagatik nabarmentzen zen. Gaur egun, Xefela nekazal girokoa da, eta landetxe asko ditu. Ekialdean Judeako mendiekin egiten du muga, mendebaldean kostaldeko lautadarekin, iparraldean Samariako mendien kostarekin, ekialdean Afek *kibutz*arekin eta Rosh HaAyin hiriarekin eta Aialongo haranarekin, eta hegoaldean, Shiqmah ibaiaren parean Negev basamortuaren iparraldearekin. Xefela 100 kilometro inguru hedatzen da eta 10 eta 15 kilometro arteko zabalera du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jos 10:40, Jos 11:2, Epa 1:9, 1 Erg 10:27
2. ↑   **(Ingelesez)** Conder, Claude R..  (1878). *Tent Work in Palestine.*  Londres: Richard Bentley and Son, 276 or..
3. ↑   **(Ingelesez)** Naʼaman, Nadav.  (2005). *Ancient Israel and Its Neighbors: Interaction and Counteraction.*  Eisenbrauns, 334 or. ISBN 978-1-57506-108-5..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2066007
* Commonscat Multimedia: Shephelat Judea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315133903
* GND: 7596821-6
* LCCN: sh93009321

 |

* Wd Datuak: Q2066007
* Commonscat Multimedia: Shephelat Judea
**Brainscan**, 1994ko John Flynn estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Gidoia Brian Owens eta Andrew Kevin Walker gidoilariek idatzi zuten. Edward Furlong, Frank Langella, Amy Hargreaves, Jamie Marsh eta T. Ryder Smith aktoreek antzeztu zuten. Soinu-banda George S. Clinton musikagileak konposatu zuen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Michael Brower (Edward Furlong) fantasiarako joera eta bere aitaren etxean isolaturik bizi den 16 urteko nerabea da. Haurra zela bere amarekin batera auto istripua izan, ama hil eta bera hanka batetik elbarri gelditu zen. Bideo-jokoetan jokatu eta beldurrezko filmak ikusteko zaletasun handia du, gainera bere bizilaguna eta adin beretxukoa den Kimberly (Amy Hargreaves) neskari jazarpena egiten dio.

Michaelen lagun bakarra Kyle da (Jamie Marsh). Behinola, Kylek Michaeli *Brainscan* bideo-joko ultraerrealistiko berriaz mintzatuko zatzaio. Bideo-jokoak jokalariari bizitzan inoiz izan duen bizipen beldurgarriena izango duela ziurtatzen omen du. Berehala, Michaeli bideo-jokoaz izugarrizko jakinmina piztu eta erosi egingo du.

Bideo-jokoa hasi eta ordenagailuaren pantailan ohar bitxi bat agertuko da, honetan jokoa hipnosiaren antzekoa dela ohartzen da. Bideo-jokoan agertzen den pertsonaia nagusia *Tranpatia* (T. Ryder Smith) deritzona da, honek Michaeli hiltzaile psikopata baten paperean joka dezan eskatuko dio. Michaelek bideo-jokoan pertsona ezezagun bat hil eta haren hanka saria bailitzan jasoko du.

Halere, handik gutxira Michaelek izuturik berak bideo-jokoan birtualki hildako pertsona ezezagun hura errealitatean bizi zen pertsona bat zela eta eraila izan dela ohartuko da, bai eta bideo-jokoan agertzen den hiltzailea benetazko munduan ere bizi eta hiltzen duela.

Kylek Michaeli bideo-jokoa laga dezala eskatuko dio, baina Michaelek bere lagunaren eskakizunari uko egingo dio. Hortik aurrera *Tranpatia* delakoa Michaeli bizia ezinezkoa egiten hasiko zaio, eta Michaelen logelan bideo-jokoaren doinua den Primus taldearen musika entzungo da...

Aktoreak
--------

* Edward Furlong: Michael Brower

* Tod Fennell: Michael Brower haurra

* T. Ryder Smith: *Tranpatia* (jatorrizko ingelesezko bertsioan *Trickster*)
* Frank Langella: Hayden detektibea
* Amy Hargreaves: Kimberly
* Jamie Marsh: Kyle Hilliard

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q897449
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX4935566
* BNF: 14291449m (data)

 |

* Wd Datuak: Q897449
**Burgosko kontsulatua** (gaztelaniaz: *Consulado de Burgos*) Errege-erregina Katolikoek 1494an sortutako erakundea izan zen, Flandriatik oihalak eta ehunak inportatu eta gaztelar artilea esportatu egiten zuten merkatariak batzen zituena. Merkatariek kontsulatua kontrolpean zuten eta erakundeak bere jardueraren monopolioa zuen. Mesta izeneko ermandadearen ekoizpena erosi eta Laredo edo Bilbotik Flandriara bidea hartzen zuen, Kontsulatuak berak kontrolatzen zuen itsasontzietan.

Era berean, Bizkaiko golkoko portuetara ailegatzen ziren flandriar oihalen monopolioa zuten. Ardatz hori zen inportanteena iparraldeko Gaztelako Erresumako ekonomian.

Kanpo estekak
-------------

  *Ordenanzas del Consulado de Burgos.*  Burgosko Diputazioa.  

  *El Consulado de Burgos en el Siglo XVI.*  Burgosko Diputazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5784871
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157764390
* BNE: XX85261
* LCCN: nr93042132
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 4474963

 |

* Wd Datuak: Q5784871
**Burgiko zubia** Erronkariko ibaxako Burgi udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Ezka ibaiaren gainean.

Ezaugarriak
-----------

Lau erdi-puntuko arku ditu eta egoera oso onean dago.

Erdi Aroko beste zubiek bezala, arku kopuru bakoitia izan ohi zuten, eta erdikoa garaiagoa izaten zen beti, diametro handienekoa. Hori dela-eta, simetrikoak izaten ziren. Horrek esan nahi du Burgiko zubiak arku gehiago zituela eraiki zenean. Errepidetik dagoen zubi-begiak berretsi egiten du hipotesi hori. Gaur egun begi txikia da, baina bertan aise ikusten dira askoz ere arku handiago baten abiapuntuaren arrastoak (erdiko arkuaren bestaldeko arkua bezalakoa da).

Historia
--------

Datu guztiek erakusten dute zubiak, denboraren poderioz, zati batzuk galdu dituela. Ibai-ohea ere, dirudienez, aldatuxea dago.

XIX. mendea arte ez zegoen gaur egungo errepidea, baizik eta Errege Bidea deritzona bakarrik. Errege Bideak herria zeharkatzen zuen, Karrika Nagusia jarraituz, eta herritik aterata zubia iragan eta Salbaterra Ezkara zihoan. Erdiko begiak hartzen zuen ur emari handiena. Horregatik haren harroinak babesak zituzten, zubi-branka izeneko irtengune zorrotzak, ura "ebakitzen" zutenak zubiaren egiturak kalte izan ez zezan.

XIX. mendearen bukaeran errepide berria egin behar zenez, zubiaren mendebaldeko muturra (herrialdekoa) kendu behar izan zen, eta ibilgua pixka bat mugitu. Horregatik arku nagusia ez da erdian gelditzen, eta ur-lasterren kontra jotzen duen zubi-branka ez da mutur zorrotzekoa, biribilekoa baizik. Zubi-branka biribilak uraren indarra txikiagoa zen oinarrietan jartzen zen.

XXI. mendearen lehen bost urteetan zubia garbitu eta zaharberritu zen. Zubia besarkatzen zuten huntzak kendu ziren, haien sustraiek kalte handia egiten baitzioten harrizko egiturari. Bestetik, berreraiki egin ziren hondaturik zeuden parte batzuk.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | BURGIKO ZUBIA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

Ikus, gainera
-------------

* Burgi
* Ezka

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25475994
* Commonscat Multimedia: Bridge of Burgui-Burgi

---

 |

* Wd Datuak: Q25475994
* Commonscat Multimedia: Bridge of Burgui-Burgi
**Xaximiku** taldea Tolosa herriko koadrila gazte batek osatu zuten 1986. urte inguruan. "Xaximiku" hitza baserri giroetan erabiltzen da, ume bihurriari edota jaten ez duen umeari deitzen zaio horrela. Festa giroko musika egiten zuten.

Lehen kontzertua Tolosan bertan eman zuten, AEK-k antolatutako jaialdi batean, Erramun Martikorenarekin batera. Geroago, inguruko herriko jaietan hasi ziren jotzen. 1988an Euskal Herriko Kantu Txapelketan aurkeztu eta sari bat lortu zuten. Hiru disko argitaratu zituzten, eta haietan hitzei garrantzia eman izan zieten, Tolosaldeko idazle eta bertsolariengana joz haiek idazteko: Kike Amonarriz, Anjel Mari Peñagarikano, Felix Aiestaran, German Ormazabal eta beste.

Partaideak
----------

* Jon Ander Larrañaga, gitarra akustikoa, gitarra elektrikoa, ahotsa
* Olatz Korta, ahotsa
* Karlos Aranzegi, bateria, perkusioak
* Txomin Agirregomezkorta, txistua, ahotsa
* Isidro Larrañaga, teklatuak
* Arantxa Montoya, biolina
* Martin Aranzegi, akordeoia

Diskografia
-----------

* *Musikarekin indarrean gatoz* (1989, IZ Diskak)
* *Euskaraz bizi* (1992, IZ Diskak)
* *Saldaberri* (1993, IZ Diskak)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Xaximiku.*  (Noiz kontsultatua: 2018-03-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60554604

 |

* Wd Datuak: Q60554604
**Wiktor Ostrowski** (Jekaterinoslav, Ukraina, 1905eko ekainaren 16a - Varsovia, Polonia, 1992ko urtarrilaren 19a) poloniar alpinista izan zen. Hego Amerikako Aconcagua, Cerro Mercedario, Alma Negra, La Ramada eta Cerro la Mesa gailurretara iritsi zen, San Juan eta Mendoza probintzietan.

Wiktorrek, bere hiru lagunekin batera, Cerro Mercedarioko gailurreraino iritsi ziren lehen lau mendizaleak izan ziren, plangintzak 15 egun iraun zuen eskalan. 1934ko urtarrilaren 18an Pico Polacoko gailurreraino iritsi zen.

Gainera, ekialdeko horman zehar Aconcagua igotzeko lehenak izan ziren, gaur Poloniarren Glaziarra izenez ezagutzen dena zeharkatuz. 1934ko otsailaren 8an iritsi ziren 6:00etan, italiar espedizio baten sei ordu igaro ondoren, zeinen utzi berriko testigantza bildu zuten.

Himalayarako espedizio bat ere egin zuen, non bere lagun bat, Adam Karpinski, hil zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q664361
* Commonscat Multimedia: Wiktor Ostrowski

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 25013813
* ISNI: 0000 0001 1609 7685
* BNE: XX1190166
* LCCN: n83039324
* NKC: mzk2015861025

 |

* Wd Datuak: Q664361
* Commonscat Multimedia: Wiktor Ostrowski
**Brake** Alemaniako herri bat da, Saxonia Beherea estatuan kokatua, Ipar Itsasoko kostaldetik gertu, Weser ibaiaren ahoan. 2014an 14,884 biztanle zituen 38,3 kilometro koadrotan banatuta. Wesermarsch barrutiko hiriburua da nahiz eta hiri handiena Nordenham izan.

Historia
--------

Lehenengo aipamena 1384ko idatzi batean dago, *brake to Harghen* bezala, baina kaiaren ondoko herri gisa aipatzen den lehen aldia 1756koa da. XIX mendean ontzigintzari esker garrantzia hartu zuen. 1814ean udaletxea eskuratu, 1835ean *kai aske* bihurtu zen eta 1856an *hiri aske* titulua eskuratu zuen. Bremen eta Bremenhaven artean egoteak toki estrategiko bihurtzen zuen eta Alemaniako itsas flotak egoitza gisa aukeratu zuen.

Geografia
---------

Brake, Bremerhaven, Bremen, Oldenburg eta Wilhelmshavenek osatzen duten karratuaren erdi erdian dago. A29 eta A27 autobideak gertu ditu. Horien bidez, Bremengo aireportuarekin bat egiten du. Bere portua, oso azpiegitura ona da aire, lur, eta ur bidezko garraiobideentzako.

Demografia
----------

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

Kanpo estekak
-------------

* Brakeko Udalaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501639
* Commonscat Multimedia: Brake

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1508155648120218330002
* GND: 4007933-8
* **Lekuak**
* OSM: 532834

 |

* Wd Datuak: Q501639
* Commonscat Multimedia: Brake
**Web erabilgarritasun** kontzeptua ingelesezko *Usability* terminotik dator.

Bere izenak adierazten duen moduan, webgune edo web orrialde baten erabilgarritasuna neurtzeko erabiltzen da. Orrialde bat erabilgarri kontsideratzeko, helburu nagusiena bete behar da: **Erabiltzaileak bilatzen duena modu azkar eta erraz batean aurkitzea**. Hau da, orrialdearen *erabilera intuitiboa* izan behar da, edozeinek *orrialdean zehar erraz nabigatzeko* modukoa.

Erabiltzaileak aurkitu nahi duen informazioa aurkitzeko denbora gehiegi edo orrialdean zehar esteka edo atal askotatik igaro behar badu, orrialde horren erabilgarritasuna txarra izango da eta seguruenik erabiltzaile hori ez da berriz webgune horretara itzuliko.

Irizpide nagusiak
-----------------

Lehen aipatutako helburu nagusia betetzeko hainbat irizpide nagusi jarraitzen dira:

* **Webguneko mapak sortzea:** Atal bakoitzean zer aurkitu dezakegun adierazteko.
* **Bilatzaileak erabiltzea:** Orrialdean informazioa erraz bilatzeko.
* **Esteka ikuserrazak:** Ulertzeko errazak eta erraz ikusiko diren tamaina eta kokalekuan.
* **Diseinu logikoak:** Diseinu ikusgarriak egitearen gainetik, logikaz informazioa eta atal desberdinak banatzea.

Erabilgarritasuna ziurtatzea
----------------------------

Aurreko irizpideak betetzeaz gain, **beharrezkoa da erabiltzaileek gure orrialdearen erabilgarritasunaren balorazio bat** egin ahal izatea. Horretarako, maiz *erabiltzaile-inkestak* erabiltzen dira, edo enpresa handiek erabiltzen dituzten *azterketa sakonak*.

Azken hauen kosteak altuak izanik, metodorik eraginkorrena erabiltzaile talde bat hartzean datza, eta webgunean egin daitezkeen pare bat ataza eginaraztea.

Modu honetan balora daiteke zenbat denbora behar duten ataza ezberdinak egiteko, eta horren arabera orrialdearen erabilgarritasuna garatu.

Kanpo estekak
-------------

* Cadius
* Ainda
* Usolab

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268951

 |

* Wd Datuak: Q12268951
**Bilaketa-tresna** edo **bilatzailea** bere web armiarmari esker web zerbitzarietan gordetako fitxategiak bilatzen dituen sistema informatikoa da. Adibide bat Interneteko bilatzaileak dira (batzuek sarean bakarrik bilatzen dute, baina beste batzuek albisteak, Gopher bezalako zerbitzuak, FTP, etab.) gai bati buruzko informazioa eskatzen dugunean. Bilaketak gako-hitzekin edo zuhaitz hierarkikoekin egiten dira gaika; bilaketaren emaitza «Bilaketa-emaitzen orria» web-helbideen zerrenda bat da, non bilatutako gako-hitzekin lotutako gaiak aipatzen diren.

Automatikoki funtzionatzen dutenez, bilatzaileek, oro har, web direktorioek baino informazio gehiago dute. Hala ere, azken horiek bilaketetatik (ez automatizatuak) edo orrialde sortzaileek emandako oharretatik ere eraiki behar dira.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Bilaketa motor

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4182287
* Commonscat Multimedia: Internet search engines

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh97007463
* NKC: ph250788

 |

* Wd Datuak: Q4182287
* Commonscat Multimedia: Internet search engines
**Bwindiko baso zeharkaezina**, Ugandaren hego-mendebaldean dago, Afrikako ekialdean. Basoaren barruan Parke Nazional bat dago, Kongoko Errepublika Demokratikoarekin muga egiten duena, Virungako Parke Nazionaletik gertu eta Rift Haran Handiaren ertzetan. Parkeak
331 km2 ditu, funtsean,  jungla eta ordokiez osatua. Parkea batez ere ezaguna da bertan Mendietako 300 gorilen bizilekua dela, hau da, mehatxatutako populazio horren erdia.

Parkea UNESCOren munduko ondarearen zerrendan inskribatua dago.

Buhoma inguruko eskualdea oso egokia da primateak eta hegaztiak ikusteko, baita txinpantzeak, turakoak eta Bucerotidaeak ere. Basoa Afrikako ekosistema aberatsenetako ei da, izatez bertan bizi baitira espezie mota desberdin anitz: 120 ugaztun, 346 hegazti mota, 202 pinpilinpauxa mota, 163 arbola mota, eta arriskuan dauden beste hainbat espezie. Mendietako gorila bi mota daude, *Mubarrak* eta *Katendegyerak*, eta biak nahiko ohituta daude gizakien presentziara. *Mubarrak* ei dira soziableenak.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q500397
* Commonscat Multimedia: Bwindi Impenetrable National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 228902502
* GND: 4759091-9
* LCCN: sh99004805
* NKC: ge653952
* SUDOC: 179502743
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 682

 |

* Wd Datuak: Q500397
* Commonscat Multimedia: Bwindi Impenetrable National Park
XVI. mendeko grabatzailea, matrizea grabatzen
**Xilografia** zurezko xafletan grabaturiko hitzak edo irudiak inprimatzea da. Grabatuak egiteko prozedurarik zaharrena da; Txinan, VI. mendean hasi zen erabiltzen, eta Europan XII. mendearen inguruan zabaldu zen. Xilografia oso geldiro zabaldu zen, XIV. mendea arte irudien azalpen gisako testuak inprimatzen baitziren soilik; orriak alde bakarretik inprimatzen ziren, eta gero bata besteari itsasten zitzaizkion, binaka. Tipografia agertu zenean erabat bazterrera gelditu zen prozedura hau, eta gaur egun edizio bereziak egiteko soilik erabiltzen da.

Xilografia egiteko, testua edo irudia eskuz lantzen da zurezko xaflan. Normalean, orrialde bakoitzeko matrize bat erabiltzen da. Ondoren, tinta eman eta euskarriaren kontra (paperaren kontra, adibidez) zanpatuz, erliebearen inpresioa lortzen da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173242
* Commonscat Multimedia: Woodcuts

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4025736-8
* LCCN: sh85147844
* NDL: 00567789
* NKC: ph135151
* AAT: 300312031
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q173242
* Commonscat Multimedia: Woodcuts
**Buñuel estudioak** TVEk Madrilen dauzkan telebistako estudioak dira, Europako bigarren estudio handiena dago hor.

Istorioa
--------

Buñuelgo estudioak 1988 urtean TVEk inaguratu zituen. Hiru estudio desberdin ditu, bi 600 m²koak eta bat 2.500 m²koa.

L-3 estudioa
------------

L-3 estudioa 2.500m² dituena da. Europako bigarrren estudio handiena da, bere garaian estudiorik handiena izan zen. Non adibidez grabatu ziren eta grabatutzen dira honelako programak: Un, dos, tres... responda otra vez , El Gran Circo de TVE, ¿Qué apostamos?, Todo en familia, Viva el espectáculo, El Grand Prix del verano, La noche de los castillos, Cruz y Raya, Tengo una pregunta para usted, 59 Segundos edo El Disco del Año.

TVE
---

Torrespaña, Prado del Rey estudioak eta Buñuel estudioak dira TVEk dituen eraikinak gaur egun.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8843612
* Commonscat Multimedia: Estudios Buñuel

---

 |

* Wd Datuak: Q8843612
* Commonscat Multimedia: Estudios Buñuel
**Brown konderria** (ingelesez: *Brown County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nashville da. 2010eko zentsuaren arabera 15.242 biztanle zituen, Brown kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Brown konderriak 820,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,04 ura dira. Beste 808,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,59 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.242 pertsonetatik 14.939 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 178 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 44 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 146 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q499551
* Commonscat Multimedia: Brown County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155948964
* GND: 7610854-5
* LCCN: n81066776
* NARA: 10036677
* **Lekuak**
* OSM: 1325198
* TGN: 1002209

 |

* Wd Datuak: Q499551
* Commonscat Multimedia: Brown County, Indiana