recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cebollera mendilerroko natura parkea** (gaztelaniaz: *Parque natural de la Sierra de Cebollera*) Errioxa hegoaldeko izen bereko mendilerroan dagoen eremu babestua da, 1995eko martxoaren 20an natura parke izendatu zutena. Burgosko eta Soriako probintziekin egiten du muga.

Demanda, Urbión eta Camerosekin batera Hegaztien Babes eremua (ZEPA) osatzen du.

Kokapena
--------

Iberiar sistemaren iparraldeko muturrean kokaturik dago, Cebollera mendilerroaren haizealdean, Errioxako Erkidegoan. Tierra de Cameros eskualdeko Villoslada eta Lumbreras herriak hartzen ditu bere baitan, bai eta San Andres eta El Horcajo herrixkak ere. Logroño hiriburutik 50 kilometro eskasera aurkitzen da eta guztira 500 biztanle inguru bizi dira han.

Interpretazio zentrua Villosladan aurkitzen da eta hezkuntza jarduerak eskaintzen ditu. San Andres herrixkan Cameroseko tresna tradizionalen inguruko erakusketa bat ere badago.

Deskribapena
------------

Goi mendietako paisaia.
Iregua ibaiaren goikaldean dago eta 2.000 metrotik gorako mendiak ditu. Mendi garaienak Castillo de Vinuesa (2.083 m.), Peñón de Santocenarrio (2.058 m.), Cebollera (2.164 m.), La Mesa (2.163 m.) eta Alto de Cueva Mayor (2,138 m.) dira. Antzinako glaziarrek moldaturiko zuloak ("los hoyos") ere aipatzekoak dira. Erliebe mailakatu horretan ohikoak dira erreka azkarrak eta urjauzi txikiak.

Cameroseko mendeetako transhumantziaren ondoren bertako basoa errekuperatzea lortu da. Oraindik ere ikusgai daude ordea artzantzaren kulturak utzitako borda, "chozo" (aterpe) eta baselizak.

Flora eta fauna
---------------

Pinu gorriak, pagoak eta ametzak dira nagusi Cebollerako mendietan, bainabeste hainbat espezie ere aurkitzen dira: urkiak, haritz kandugabeak, arteak, mendi-pinuak, gorostiak...

Cebollera mendilerroko faunaren barnean heggazti harraparien aniztasuna handia da. Aztorea, gabiraia, zapelatz liztorjalea, arrano txikia, arrano sugezalea, zapelatza, urubia eta hontz ertaina dira ohikoenak. Ugaztunei dagokienez, azeria, basurdea, oreina, urtxintxa eta basakatua ditugu. 

Erreka eta ibaietan igarabak eta muturluzeak agertzen dira eta amuarrainak ere ugari dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Noticias Jurídicas» *Noticias Jurídicas* (Noiz kontsultatua: 2021-09-16).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Qué ver y dónde dormir en Parque Natural Sierra Cebollera» *Clubrural.com* (Noiz kontsultatua: 2021-09-16).
3. 1 2 3 4   **(Gaztelaniaz)** «Parque Natural de "Sierra Cebollera" - Lugar de interés» *La Rioja Turismo@es|||* (Noiz kontsultatua: 2021-09-16).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** nuevecuatrouno.  (2021-05-21). «El Parque Natural Sierra de Cebollera renueva su 'Q de Calidad Turística'» *nuevecuatrouno.com* (Noiz kontsultatua: 2021-09-16).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Cebollera mendilerroko natura parkearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6063135
* Commonscat Multimedia: Sierra de Cebollera Natural Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316430404

 |

* Wd Datuak: Q6063135
* Commonscat Multimedia: Sierra de Cebollera Natural Park
**Megalostrata** (antzinako grezieraz: Μεγαλοστράτα) K.a. VII mendeko Espartako poeta izan zen.

Aipamena
--------

Ez da askorik ezagutzen berataz. Ateneo Naukratiskoaren *Deipnosophistai* liburuan Alcman poeta lirikoaren olerki zati bat agertzen da eta bertan aipatzen da Megalostrata. Alcmanek horrela deskribatzen du: "urre koloredun ilea duen emakumezkoa, Musen oparia jaso duena" (τοῦθ᾽ ἁδεᾶν Μωσᾶν ἔδειξε, δῶρον μάκαιρα παρθένων, ἁ ξανθὰ Μεγαλοστράτα).

Ateneoren arabera Alcman Megalostrataz maitemindu zen bere elkarrizketa doaiak zirela eta.

Ez da Megalostrataren lanik iritsi gaur egunera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Nikolaev, Alexander.  (2012). *Showing Praise in Greek Choral Lyric and Beyond.*  American Journal of Philology 133,, 544 or..
2. 1 2 3   Pomeroy, Sarah B..  (2002). *Spartan women.*  Oxford University Press, 10 or. ISBN 9780195130676..

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Megalostrata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16209694

 |

* Wd Datuak: Q16209694
*Ez nahasi Medina del Campoko geltokiarekin*.

**Medina del Campo–Abiadura Handia** Gaztela eta Leongo Valladolideko probintziako tren geltoki bat da, Medina del Campo udalerrian kokatuta dagoena.

Egoera
------

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* *Olmedo — Santiago de Compostela*

Historia
--------

Geltokia 2016ko otsailaren 1ean inauguratu zen Alvia zerbitzuaz Chamartin eta Galizia artean. Inaugurazioa geltokia amaitu gabe zegoela egin zen, merkurio eta asbesto hondarren agerpenak lanak geldiarazi baitzituen. Bidaiarientzako eraikinik ez zegoenez, txartelen salmenta eta sarrera-kontrola Medina del Campoko geltokian egiten zen, eta bidaiariak handik eramaten zituzten autobus bidez, trena irten baino ordu erdi lehenago. Behin betiko geltokiaren inaugurazioarekin autobus zerbitzua kendu egin zen. 2017ko abenduaren 7an, Iñigo Sernakoa ministroak behin betiko terminala inauguratu zuen, eta abenduaren 18an hasi zen lanean.

Geltokia
--------

Geltokira ibilgailu pribatuz edo taxiz irits/irten daiteke, eta bizikleta-errei bat dago bainuetxeraino, oinezkoentzako sarbidea ere ahalbidetzen duena.

Zerbitzuak
----------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Renfe Operadora** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Zerbitzua**  |  **Hasiera**  |  **Ibilbidea**  |  **Amaiera** ⁠ |
| ***Alvia***  | MadrilChamartin | Segovia–Guiomar • Medina del Campo AH • Zamora • A Gudiña • Ourense–Elkargunea • Guillarei • Redondela • Vigo–Guixar | Pontevedra⁠ |
| ***Alvia***  | MadrilChamartin | Segovia–Guiomar • Medina del Campo AH • Zamora • A Gudiña • Ourense–Elkargunea • Santiago de Compostela • Coruña | Ferrol |

 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Abiadura handia Medinara iritsiko da geltoki berriaren ordez geraleku bat jarrita» *El Norte de Castilla* 2016-02-02 (Noiz kontsultatua: 2021-03-01).

Ikus, gainera
-------------

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24568348

 |

* Wd Datuak: Q24568348
**Medina konderria** (ingelesez: *Medina County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Medina da. 2010eko zentsuaren arabera 172.332 biztanle zituen, Medina kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Medina konderriak 1.095,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,29 ura dira. Beste 1.091,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 157,29 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 172.332 pertsonetatik 166.541 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.747 dira. 1.982 beltzak edo afroamerikarrak. 216 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.638 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 104 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.834 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q336183
* Commonscat Multimedia: Medina County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148914061
* GND: 1054825017
* LCCN: n79120274
* **Lekuak**
* OSM: 911294
* TGN: 1002654

 |

* Wd Datuak: Q336183
* Commonscat Multimedia: Medina County, Ohio
**Castel Capuano** Napoliko gaztelua da, Italiako hegoaldean. Bere izena hartzen du, hain zuzen ere, hiriaren harresien lekuan baitzegoen non Capua hirira eramaten zuen errepidea ateratzen zen. Gaztelua via dei Tribunali-aren hego-mendebaldeko muturrean dago, eta orain dela gutxi arte Napoliko Justizia jauregia zegoen, orain Zentro Zibiko berria da, *Centro Direzionale*.

Egitura XII. mendean eraiki zuen Gillermo I.ak, Roger II.a Siziliakoaren semeak, Napoliko Erresumako lehen erregeak. Hohenstaufendar Frederiko II.ak zabaldu zuen eta bere errege jauregietako bat bihurtu zuen. 1432ko abuztuaren 19an, Sergianni Caracciolo erreginaren zerbitzuko lau zaldunek sastatua izan zen bere Castel Capuanoko gelan.

XVI. mendean, Espainiako Pedro Álvarez de Toledo gobernuburuaren pean, hiriko hainbat bulego eta sail juridiko guztiak hemen finkatu ziren eta Justizia jauregia ("Vicaria" izenez ezaguna) izan zen, sotoa espatxerako erabiliz. Gazteluaren sarreran, Karlos V.a enperadorearen (1535. urtean Napoli bisitatu zuen) armarria oraindik ikusgai dago.

Gazteluak hainbat zaharberritze jasan ditu, azkena 1860. urtean, eta jada ez du bere jatorrizko itxuratik asko ere gordetzen. Colonna della Vicaria, zutabe soil bat, sarrera aurrean zegoen; zordunak desohoratzeko eta zigortzeko erabiltzen zen. Eraikinaren atzeko aldean, Piazza Enrico de Nicola-ra begira, Fontana del Formiello iturria dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q858940
* Commonscat Multimedia: Castel Capuano

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 249374546

 |

* Wd Datuak: Q858940
* Commonscat Multimedia: Castel Capuano
Tunisko Medinaren teilatuak, Tunisian.
Marrakexeko medina.
**Medina** arabiar eta hebrear munduan auzo zahar bati ematen zaion izena da. Auzo hori hiriaren erdigunea izan da mendetan zehar.

Etimologia
----------

Jende askoren ustearen aurka hitzak ez du jatorri arabiarra. Antza, aramera hizkuntzatik dator. Sustraia "din" da, "legea" eta bai arabieraz bai hebraieraz jurisdikzio politikoko arlo bat azaltzen du. Bien artea diferentzia zera da: hebrearren artean esparru handiagoa; arameraz, aldiz, hiri batean bakarrik ezartzen zen. Arabieraz *madína* eman zuen eta hebraieraz "mediná".

Funtzioa
--------

Tradizionalki, hirien gune nagusia zen. Bertan mota askotako eraikin eta leku publiko asko biltzen ziren, besteak beste, jauregiak, meskitak, mausoleoak, madrasak eta iturriak. Medinan ere azoka, alcaiceria eta komertzioko kale nagusiak.

Hiriak
------

Auzo horietatik kanpo hri batzuen izena bihurtu da, esaterako Saudi Arabiako Medina. Espainian badira horrelako asko: Medina del Campo, Medina de Pomar, Medina de Rioseco, Miño de Medina, Brahojos de Medina, Villaverde de Medina, Medinaceli (Gaztela eta Leon), Almedina (Gaztela-Mantxa), Medina Sidonia (Andaluzia), Medina de las Torres (Extremadura) eta Mediñá (Katalunia)... Beste kontinentetan ere badira Menida izeneko hiriak, adibidez, Estatu Batuetan, Australian, Bosnian, Kolonbian...

Medina auzo historikoak
-----------------------

* Tunisko Medina, Tunisian
* Fezko Medina, Marokon
* Marrakexeko medina, Marokon
* Susako medina, Tunisian
* Tetuango medina, Marokon

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1128906
* Commonscat Multimedia: Medinas

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300000751
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1128906
* Commonscat Multimedia: Medinas
**Melajärvi** aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira bat da, Norvegiako Kautokeino udalerritik pare bat km-ra eta Raittijärvi sami herrixkatik hurbil dagoena. Käsivarsi Eremu Basatian dago, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatian, hain zuzen; aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak dira, esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Hegoaldean dagoen Guoskatjávri aintzira '*Melajärvi*ren bizilagun nagusia da. Inguruko muinoen gailurretatik erortzen den urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, urek, lur azpiko pasabideetatik Lätäseno ibaira isurtzea lortzen dute, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako hiru uharte nagusiak zuhaizti txiki bilakatzen dira lurzoru izoztuaren gainean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263346

 |

* Wd Datuak: Q12263346


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
**Maria del Mar Rodriguez Carnero** Malagan jaio zen 1975eko urtarrilaren 18an. Chambao taldeko kideetako bat da eta **La Mari** bezala ezagunagoa da.

Biografia
---------

2002an kaleratu zuten lehen diskoa Chambaorekin. 2005az geroztik Lamari da taldeko liderra. Urte horretan, bularreko minbizia diagnostikatu zioten, baina denbora gutxiren buruan osatu zen. Ebakuntza egin eta hiru hilabetera taldearekin biran zebilen berriro.

Minbizia gainditu izanak bizitzaren ikuspegia aldatu diola esan izan du behin baino gehiagotan. *Con cáncer tambien se crece* liburua argitaratu zuen, gaixotasunaren garaiko bizipenak kontatuaz. *Enamorá de la vida, aunque a veces* duela liburua ere idatzi zuen bere ahizpa Aurorarekin.

Guztira zortzi disko kaleratu ditu Chambao taldeak. Azkena aurten bertan, taldearen izen bera jarri diotelarik. Guk taldearen klasiko bat aukeratu dugu. *Pokito a poko* kantua, 2005eko irailean Fuengirolan emandako kontzertutik hartua.

Diskografia
-----------

* *Flamenco Chill* (2002)
* *Endorfinas en la Mente* (2003)
* *Pokito a Poko* (2005)
* *Con Otro Aire* (2007)
* *En el Fin del Mundo* (2009)
* *Chambao* (2012)
* *Nuevo Ciclo* (2016)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4975181
* Commonscat Multimedia: "La\_Mari" María del Mar Rodríguez Carnero, "La Mari"

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87266879
* BNE: XX1539814

 |

* Wd Datuak: Q4975181
* Commonscat Multimedia: "La\_Mari" María del Mar Rodríguez Carnero, "La Mari"
**Lucky Luke** komikietako pertsonaia bat da, 1946an, Morris marrazkilari belgiarrak asmatu zuena.

Pertsonaia
----------

Pertsonaia bera cow-boy edo bakero bat da, XIX. mendeko Estatu Batuetako Mendebalde Basatian bizi dena. Ospetsua da, bere itzala baino azkarragoa delako. Jolly Jumper da bere zaldia, eta Lucky Lukek laguntza behar duen orotan agertzen da. Herri askotatik igarotzen da, bertako jendeari laguntzeko, ahal duen guztietan. Bere egitekoa bete duenean, egon den herritik alde egiten du, herri hortako jendeak, bertan geratzeko eskatzen dion arren. Lucky Lukek, Estatu Batuen benetako historiako une garrantzitsuetan ere parte hartu du, Pony Expressaren sorreran, Oklahomako kolonizazioan eta nazioko bi kostaldeen telegrafo bidezko loturan, adibidez. Benetan bizi izan ziren pertsonaiak ere, agertu izan dira Lucky Luken komikietan. Calamity Jane, Billy the Kid, Roy Bean, Jesse James...

Arerioak
--------

Bere areriorik ospetsuenak eta errepikatuenak, Dalton Anaiak dira. Estatu Batuetako historian, abizen honetako anaia batzuk ere bizi izan ziren. Dalton Anaien izenak hauek dira: Joe, William, Jack, eta Averell, altueraz, txikienetik garaienera jarriz. Hauek, beti Lucky Luke akabatu nahian ibiltzen dira, baina ez dute sekula lortzen. Eta beti, espetxe batean amaitzen dute. Beste arerio batzuk ere daude, baina Dalton Anaiak dira ezagunenak.

Beste pertsonaia batzuk
-----------------------

Rantanplan: Dalton Anaiak preso egoten diren espetxeko zakur zaintzailea. Nahiko leloa da, eta Jolly Jumperrek ezin du bere presentzia jasan. Halere, beti joaten da Lucky Lukekin, honen egitekoren batetara.

Lucky Luken beste ezaugarri batzuk
----------------------------------

Hasierako komikietan, zigarro bat eramaten zuen beti ahoan. Baina, 1983. urtean, Morrisek, hori aldatzea erabaki zuen. Eta, hala, zigarro baten ordez, ordutik aurrerako komiki guztietan, lastotxo bat eraman izan zuen. Honek, Osasunerako Mundu Erakundearen esker ona jaso arazi zion marrazkilari belgiarrari.

Lucky Luke telebistan
---------------------

1990eko hamarkadan, pertsonaia honekin, telesail bat egin zen, Terence Hill aktore italiarra protagonista zela. Telesail hontan, hainbeste urtetan zehar Lucky Luken ezaugarrien artean ohikoak izan ziren zigarroa eta ile beltza, lastotxo bat eta kolore horiko ileagatik aldatu ziren.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** webgune ofiziala
* **(Alemanez)** Lucky-luke

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q137475
* Commonscat Multimedia: Lucky Luke

---

 |

* Wd Datuak: Q137475
* Commonscat Multimedia: Lucky Luke
Simpson eta astoa, *mateship* edo australiar adiskidetasunaren adibide garbia.
**Mateship** (euskaraz *adiskidetasuna* edo *kidetasuna*) Australiako kultura eta ingelesaren ezaugarrietako bat da. Australiako kulturan oso errotua edo sustraitua den ohitura da. Australiako ingelesan maiz erabili ohi den *mate* ("lagun" edo "adiskide") hitzetik dator, esaldietan euskarazko *"motel"* edo *"txo"* hitzen parekidea bilakatzen delarik.

Mateship delakoaren jatorria britainiar gizarteko parekotasun edo berdintasunean datza, XIX. mendean Australian berrindartu zelarik. Beste batzuk ordea, jatorria Australiara eramandako presoen artean kokatzen dute. Bere hiru ezaugarri nagusiak: parekotasuna, fideltasuna eta adikidetasuna dira. Australiako Historiako hainbat garaietan australiarrek heuren arteko *mateship* edo adiskidetasuna legea beraren gainetik ere jarri izan dute.

Bi *mateship* mota daude: bata, lanean, kirolean nahiz ezbeharretan ezartzen den adiskidetasun harremana da, aldiz bigarrena, ezagutu berria den pertsona batekin ezartzen den adeitasun harremana da.

Kanpo estekak
-------------

* Australiako Gobernuaren *mateship* delakoari buruzko orrialdea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q593246

 |

* Wd Datuak: Q593246
**Melado ibaia** Txileko Maule eskualdeko Linares probintziako ibai bat da. Andeetan jaiotzen da, Argentinako mugatik gertu dagoen zati handi bat bustitzen duen Cajón Troncoso, eta elkarketatik 70 kilometro ibaian gora dagoen Dial aintziran jaiotzen den Palaleo ibaiaren arteko elkarketatik. Bere ibilbidearen lehen 7 kilometroetan Guaiquivilo izena jasotzen du, eta hegoaldetik iparralderako ibilbidea darama luzetaranzko andearteko ohiko haran batean zehar igaroz.

Melado ibaiaren ura Linares probintziaren zati handi bat ureztatzeko erabiltzen da, Colbúnetik Longavíraino Melado Kanalaren bidez, XX. mendearen lehen erdian eraikia, gaur egun ingeniaritzako arte lan bat delarik, arro hidrografiko batetik beste batera igaroz 4 kilometroko tunel baten bidez Ancoa ibairano.

Ezkerrean Melado mendilerroa du, 2500 metro inguruko altuera duten tontorrekin, eta Longaví, Achibueno eta Ancoa ibaien arroetatik banatzen dutena, hauek Loncomilla ibaiaren ibaiadarrak direlarik, azken hau, era berean, Maule ibaiaren ibaiadar nagusia delarik. Mendilerro honetatik Guaiquivilora honen emaria handitzen duten errekazto ugari jeisten dira.

Eskuineko ibarrean, bere ibaiadarrik garrantzitsuena San Pedro edo La Puente ibaia da, San Pedro edo Las Yeguas izeneko sumendiarekin lotutako glaziar batean jaiotzen dena. Hemendik aurrera ibaiak Melado izena jasotzen du.

Gaur egun, Melado ibaia errepresatua dago Pehuenche Zentralean energia elektrikoa sortzeko.

Melado Maule ibaian amaitzen da honen hegoaldeko ibarrean (ezkerrekoa), Maule ibaiaren emaria nabarmen handituz, Maulek 75 kilometroko ibilbidea daramanean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3646222
* Commonscat Multimedia: Melado river

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 298145856972822920850
* **Lekuak**
* OSM: 8888793

 |

* Wd Datuak: Q3646222
* Commonscat Multimedia: Melado river
Meidum: piramidea eta mastaba
**Meidum** (arabieraz ميدوم) Kairotik ehun kilometro inguru hegoaldean eta Nilo ibaitik bost kilometro mendebaldera dagoen Egiptoko herri txiki bat da.

Bertatik gertu, basamortuan, aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bat dago, Huni eta Snefru faraoiei eman zaien piramide monumental baten hondar eta Egiptoko Antzinako Inperioaren garaiko adobezko zenbait mastabekin.

Piramideak, bere oinarrian, 147 metroko luzera du alde bakoitzean, eta 93 metroko garaiera. Egiptologo gehienek, Egipton eraikitako lehen piramide klasikoa izan zitekeela uste dute, gaur egun oso bestelako itxura duen arren.

Antzinako Inperioko Nefermaat eta bere emazte Iteten mastabak nabarmendu behar dira, non *Meidumeko antzar*ren margo ospetsua aurkitu zen. Baita Rahotep printzea eta honen emazte Nofretena ere.

Tokian, Antzinako Inperioan datatuak dauden hipogeoak dituzten nekropoliak daude, baita beranduagoko garaietako zenbait hilobi ere, XXII. dinastiakoak.

Aztarnategi arkeologikoa Auguste Mariettek (1871-1872) eta G. Masperok (1881-1882) industu zuten, eta Flinders Petriek (1891 eta 1909-1910) eta A. Rowek (1929-1930) aztertu zuten, beranduago, Mohsen Mahmud Jalil eta Ali el-Joulik ere kanpainak egin zituztelarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1066424
* Commonscat Multimedia: Meidum

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245432937
* GND: 4803426-5
* LCCN: sh2009000909
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 36678

 |

* Wd Datuak: Q1066424
* Commonscat Multimedia: Meidum
**Marlboro konderria** (ingelesez: *Marlboro County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua McCormick da. 2010eko zentsuaren arabera 28.933 biztanle zituen, Marlboro kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Marlboro konderriak 1.256,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,5 ura dira. Beste 1.242,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.933 pertsonetatik 12.457 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 800 dira. 14.652 beltzak edo afroamerikarrak. 1.265 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 74 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 459 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q512816
* Commonscat Multimedia: Marlboro County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128996757
* NARA: 10040112
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2532516
* TGN: 2001759

 |

* Wd Datuak: Q512816
* Commonscat Multimedia: Marlboro County, South Carolina
**Luis Posada Cugat** (Bartzelona, 1963ko martxoaren 9a) kataluniar bikoizketa-aktorea da, ezaguna Jim Carrey, John Cusack, Leonardo DiCaprio, Adrien Brody edo Johnny Depp aktoreak, beste batzuen artean, bikoizteagatik. Luis Posada Mendoza eta Nuria Cugaten semea da, eta José Posadaren anaia da, hau ere bikoizketa-aktorea.

Biografia
---------

1980ko hamarkadaren hasieran hasten da bere ibilera bikoizketa munduan, produkzio lanetan *Chico para todo* filmean, Alberto Trifolen "Q.T. Lever" estudio desagertuetan. Kasualitatez, bere lehenengo take-a egitea eskaini zioten, non hurrengoa esaten zuen: *La Policia ha localizado la llamada telefónica*. Momentu hartatik aurrera, bere bikoiztaile karrera hasiko zuen, bai gazteleraz bai katalanez –bere aita, anai txikia eta ama bezala-. 1984ean bere lehenengo paper protagonista izan zuen *Gremlins*, non Zach Galligan aktorea bikoiztu zuen. 35 urte eta gero, kalitate handiko lanak egin ditu: Leonardo DiCaprio *Titanic*en , Adrien Brody *The Pianist*ean, Owen Wilson *Zoolander*ren eta abar luze bat. Bere paper zailena Jim Carrey bikoiztea izan zen *How the Grinch Stole Christmas* filmean, izan ere, ahotsik gabe geratu grabazioan zehar ahotsaren intentsitatea handiegia zelako. Elkarrizketa batean aitortu du identifikatuen sentitzen den aktorea Johnny Deep dela. Ere publizitate-kanpainetan, audio-liburuak eta dokumentalak bikoiztu ditu eta bikoizketa-zuzendari bezala lan egin du ere.

2013an, Jordi Brau eta Oscar Barberanekin batera, "Polford" estudioak ireki zituen Bartzelonan, non filmak eta sailak bikoizten dituzte. Estudioan bertan bikoizketa irakasle bezala ere aritzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bermejo, Andrea G..  (2017-08-25). «Luis Posada, el hombre que puso voz a tu infancia» *Cinemanía* (Noiz kontsultatua: 2020-04-29).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Patio de Voces - Doblaje con Luis Posada - 11/11/17» *RTVE.es* 2017-11-11 (Noiz kontsultatua: 2020-04-29).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9025322
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9423163335770003270003

 |

* Wd Datuak: Q9025322
**Mendi magikoa** (alemanez *Der Zauberberg*) Thomas Mann alemaniar idazleak idatzitako Bildungsroman generoko eleberri bat da. 1924an argitaratu zen. XX. mendean Alemanezko literaturan eragin handiena izan duen eleberria izan da.

Argumentua
----------

Istorioa Zauberberg hiriko tuberkulosi gaixoentzako osasunetxean girotua dago, bertan izaera ezberdineko bi lehengusuk elkar topo egingo dute. Gertakarietan baino (Claudia Chauchatek elkarren etsai diren pentsalari bitxien bikotea ezagutzea, jatorri ezberdineko pertsonaien eguneroko elkarbizitza, edota osasunetxean etengabe jazotzen diren heriotzak, eta abar), istorioaren interesa idazleak irakurlearen begirada aurrean aurkezten dituen pertsonaia ugarietan eta heuren barne bizitza, nahiz amodio eta bizitza intelektualean datza.

Zinema
------

1982an eleberrian oinarritutako *izenburu berdineko filma estreinatu zen.*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q212898
* Commonscat Multimedia: Der Zauberberg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 178614359
* BNE: XX2038894
* BNF: 11939496m (data)
* GND: 4099303-6
* LCCN: n79077983
* NLA: 35326185
* SUDOC: 02732916X
* Open Library: OL14866824W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q212898
* Commonscat Multimedia: Der Zauberberg
**Matxin Labaien Sansinenea** (Tolosa, Gipuzkoa, 1931ko azaroaren 7a - *ibidem*, 2021eko uztailaren 29a) margolaria eta idazlea izan zen, paisaietan espezializatua. Aita zuen Antonio Maria Labaien idazle, biolin jotzaile eta politikaria (Tolosako alkatea 1936an), eta ama Carmen Sansinenea piano jotzailea; eta anaia zuen Ramon Labaien politikaria.

Bizitza
-------

Espainiako Gerra Zibila zela eta bera eta bere familia Saran (Lapurdi) erbesteratuta bizi izan ziren, eta frantses hezkuntzaren eta margolari inpresionisten ukitu handia izan du bere bizitzan nahiz obran.

Matxin, ikasle talde batekin.
Bere gai nagusiak itsasoa eta Tolosa eta Berastegiko landa eremu eta baserriak izan ditu. Gouachea, argizariak eta olio-pintura erabiltzen ditu. 

Donostian, Tolosan, Oargi kultur elkartean eta Eibarren erakusketak burutu izan ditu. 1962tik *Pyrenaica* aldizkariaren kolaboratzailea eta *Txiki marrazkilari ta umoredun* (Auñamendi, Donostia, 1973) liburuaren egilea.

Hainbat urtetan Tolosako bere etxean ikasleak hartzen zituen margolaritza lantzeko eta ohikoak ziren Txorre baserrira paseoak naturaletik lan egiteko.

2018an Aurelio Vicente tolosar zinemagileak berari buruzko film laburra estreinatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Matxin Labaien margolaria hil da» *Tolosaldeko Ataria* 2021-07-30 (Noiz kontsultatua: 2021-09-21).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Goñi, Juanma.  (2021). «Tolosa pierde a Matxin Labayen uno de sus pintores más genuinos y carismáticos» *Diario Vasco*.
3. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Matxin Labayen», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** San Sebastián, Marta.  (2020). «He tenido la suerte de criarme en un ambiente cultural y poder hacer lo que he querido y eso no lo puede hacer cualquiera» *Noticias de Gipuzkoa*.
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** -, -.  (2018). «Matxin Labayen en estado puro» *Noticias de Gipuzkoa*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57396282
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 83891

 |

* Wd Datuak: Q57396282
*Ez nahasi bolibarianismorekin*.
Hugo Chávez, Venezuelako Bolibartar Errepublikako presidentea (2012).
**Chavismoa** Hugo Rafael Chávez Fríasen figuraren inguruan Venezuelan sortutako ideologia eta ezkerreko mugimendu politikoa da. Era berean, chavismoa bera orientazio sozialista eta bolibartarreko mugimendu zibiko-militar gisa identifikatzen da. Bestalde, chavismoak abiarazitako gobernu eta oinarrizko politikei Bolibartar Iraultza deitu izan zaie, "itsasaldi arrosa"ren fenomeno politiko latinoamerikarraren barruan kokatu dena.

Mugimendu horrek Venezuelako politika menderatu du Chávez beraren (1999-2013) eta Nicolás Maduroren (2013-egun) gobernuen bidez, hau da &**Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"****Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"**.**Adierazpen errorea: Hitz ezezaguna "urte"**24 urte eta &0000000000000101.000000101 egun zehar.

Gaur egun chavismoa nagusiki Nicolás Maduroren aldekoen eta kontrakoen artean banatzen da. Askotan, Maduroren jarraitzaileak «madurista» bezala izendatzen dira, Madurok berak arbuiatutako terminoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Arenas, Nelly.  (2016-2-12). «​El chavismo sin Chávez» *Nueva Sociedad*.
**Mendiak.eus** Euskal Herriko mendien webgunea da. Codesyntax-ek 2016an sortu zuen mendizaletasuna bultzatzeko asmoz. Webgune honen helburu nagusia da Euskal Herriko mendien informazio praktikoa eskaintzea mendizaleei eta, horrekin batera, mendizaleen mendi-ibilerak gordetzeko eta elkarbanatzeko modua eskaintzea.

Guztira 2.995 mendi jasotzen ziren 2019an: Nafarroa Garaiko 943, Gipuzkoako 366, Arabako 348, Bizkaiko 331, Nafarroa Behereko 95, Zuberoako 70, Lapurdiko 39 eta inguruko lurraldeetako beste 103.

Atal bereziak
-------------

Aplikazioak jasotzen duen ataletako batek *Haurrekin egitekoak* du izenburua, eta familian egiteko moduko ehundik gora mendi proposatzen dira ber

Beste atal batek Mendi Federazioak antolatzen duen *100 mendi-lehiaketarako* baliagarri diren mendiak markatuta adierazten dira bertan. Lurraldeka sailkatuta daude eta deskribapena, argazkiak, iraupenari buruzko informazio praktikoa eta erabiltzaileen iruzkinak agertzen dira bertan.

Plataformak
-----------

Aplikazioa bi plataformatan erabil daiteke:

* *Mendiak Aplikazioa*, Android eta iOS sistemetarako garatutako APPa. Aukera ematen du igoerak markatzeko, mendiak puntuatzeko, igoerak sare sozialetan partekatzeko, eta abar.
* *Mendiak.eus* webgune bera, non aplikazioaren bidez jasotzen diren datuak bistaratzen diren. Igoerak markatzeko eta informazio guztia ikusteko aplikazioa jaitsi behar da.

Lizentzia
---------

Zerrenda gehienak eta informazio nagusia euskarazko Wikipediatik jaso dira, eta baita Euskal Herriko Mendi Federazioaren zerrendetatik eta OSM mapetatik ere. Mendien aurkezpen-testuak eta informazio praktikoa berariaz sortu diituzte aplikaziorako eta CC-by-sa lizentziapean zabaldu dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Honi buruz - Mendiak.eus» *mendiak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
2. ↑   «Euskal Herriko mendiak - Mendiak.eus» *mendiak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
3. ↑    Kurutziaga Ikastola.  (2019). «Mendiak.eus: Euskal Herriko mendiak eta haurrekin egiteko ibilbideentzako aplikazioa» *Kurutziaga Ikastola* (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).

Ikus, gainera
-------------

* Sustatu.eus
* Umap.eus
* txoriak.eus
* Ahotsak.eus
* Egunean behin
* Codesyntax

Kanpo estekak
-------------

* mendiak.eus, Euskal Herriko mendien webgunea eta aplikazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96100977

 |

* Wd Datuak: Q96100977
**Clarke konderria** (ingelesez: *Clarke County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Osceola da. 2010eko zentsuaren arabera 9.286 biztanle zituen, Clarke kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clarke konderriak 1.118,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,52 ura dira. Beste 1.116,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.286 pertsonetatik 9.135 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 927 dira. 38 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 61 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115298
* Commonscat Multimedia: Clarke County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124346423
* LCCN: n81095269
* NARA: 10046822
* **Lekuak**
* OSM: 1789779
* TGN: 7019178

 |

* Wd Datuak: Q115298
* Commonscat Multimedia: Clarke County, Iowa
**Mendialdea Beherea** Nafarroako eremu geografikoa da, Zangozerriko iparraldean kokatua. Tradizioz nekazaritzarako izan den eremua da, baina bere berezitasunak ditu, Peñako, Uxueko, Izkoko eta Leireko mendilerroen artean kokatua baitago. Hauek dira eskualdea osatzen duten herriak: Lerga, Eslaba, Ageza, Zare, Oibar, Galipentzu eta Kaseda. Bizkaia ibarra osatzen zuten herriak ere sartuta egoten ziren, baina orain guztiak jenderik gabe daude. Batzuetan, Zangozara, Ledeara, Esara eta Xabierrera, edo Urraulbeitira eta Urraulgoitira ere hedatzen dira, baina oso gutxitan.

Zangozako merindadearen barruan dago kokatuta.

Gainera, Nafarroako bost ardo-eskualdeetako bat da, eta 1500 hektarea mahasti inguru ditu. Kasu honetan ere Donamartiri Untz gehitzen da.

Geologia
--------

Erliebe eta material desberdinen gainean garatutako lurzoruak hartzen ditu. Hala, hegaletan, iparraldereneko aldean, lodiera aldakorreko lurzoruak daude, harririk gabeak, eta ehundura astunak itsas Eozenoko marga grisen gainean, Irunberriko arroan. Gainerako mendi-mazeletan lodierako eta harritasuneko lurzoru aldakorrak ageri dira, ehundura franko finak edo limosoak, Ebro ibarreko tertziario kontinentaleko tuparri eta hareharrien alternantzien gainean. Azkenik, haranen hondoetan eta Irati eta Aragoi ibaietako alubioi-terrazen hondakinetan, hau da, lur lauetan eta maiz hartxintxar ugarirekin, mahastiak lur sakonak hartzen ditu, egitura frankoak eta drainatze bikainekoak.

Oharrak
-------

1. ↑  /menð̞ialð̞é.a be.eɾé.a/ ahoskatua (laguntza)

Erreferentziak
--------------

* «D.O. Navarra» *Vinos DO Navara* (Noiz kontsultatua: 2022-04-15).

Ikus, gainera
-------------

* Zangozerria
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111607704

 |

* Wd Datuak: Q111607704
**Clarke konderria** (ingelesez: *Clarke County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Quitman da. 2010eko zentsuaren arabera 16.732 biztanle zituen, Clarke kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clarke konderriak 1.796,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,13 ura dira. Beste 1.791,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,31 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.732 pertsonetatik 10.806 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 132 dira. 5.749 beltzak edo afroamerikarrak. 59 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 29 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 82 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115349
* Commonscat Multimedia: Clarke County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143071063
* ISNI: 0000 0004 0634 5245
* LCCN: n80160473
* NARA: 10039667
* **Lekuak**
* OSM: 1833618
* TGN: 2001097

 |

* Wd Datuak: Q115349
* Commonscat Multimedia: Clarke County, Mississippi
**María Gil Lastra** (Santander, 1991ko apirilaren 23a) traineru estropadetako emakumezko patroia izan da. 2012an galiziarren traineruan Kontxako Bandera irabazi zuen.

Kirol ibilbidea
---------------

Kantabriarra izanik Astilleron hasi zen arraunean eta traineru indartsua osatu zuten, Kontxako aurreneko bi ekitaldietan bigarren egin baitzuten. Emakumezkoen arraunak ez zuen ordea jarraipenik izan Kantabrian eta 2012an Rías Baixas talde galiziarra gidatzeko aukera izan zuen. Urte horretan Kontxako bandera irabazi zuen eta Emakumezkoen Ligan bigarren egin zuen.

Palmaresa
---------

* Kontxako Bandera:
	+ Txapelduna (1): 2012
	+ Bigarren (2): 2008, 2009
* Emakumezkoen Ligak (0): bigarren 2012an

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** ««En Cantabria no se cuida el deporte femenino»» *El Diario Montañes* 2012-09-11 (Noiz kontsultatua: 2020-04-12).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q90253158

 |

* Wd Datuak: Q90253158
**María José Escalona Cuaresma** (Sevilla, 1976ko urtarrilaren 17a) sevillar ingeniari informatikoa da, eta Sevillako Unibertsitateko Hizkuntza eta Sistema Informatikoen saileko katedraduna da.

Biografia
---------

1997. urtean Ingeniaritza Teknikoan graduatu zen, Kudeaketa Informatikoaren arloan eta geroago, 1999an, Goi Mailako Ingeniaritzan, Informatikaren arloan. Ingeniaritza Informatikoan doktoratu zen Sevillako Unibertsitatean, 2004an.

### Lan ibilbidea

1998an autonomo gisa ezarri zen, hainbat erakunderentzat analista informatiko gisa lan eginez. 1999. urtetik irakasle izan zen Sevillako Unibertsitateko Hizkuntza eta Sistema Informatikoen Sailean. Departamentu bereko katedradun plaza lortu zuen. 

YouTuben grabatzen ditu klaseak. Ikasleak unibertsitatera joaten dira eskola horiei buruz eztabaidatzera. ES3 (Engineering and Science for Software System) ikerketa-taldeko zuzendaria da. Unibertsitate-egonaldiak egin ditu Indian, Estatu Batuetan, Japonian, Txinan eta Errusian. Unibertsitate hedapenerako eta nazioarteko harremanetarako zuzendariordea izan zen. 

> 
> *Orain, dena hain azkar ari da eboluzionatzen, ezinezkoa baita denetan onena izatea. Sinbiosia bilatu behar da, azkenean gure helburua lortuko dugula bermatzeko... Uste dut gaur egun garrantzitsuena eta enpresen baliorik handiena harreman-sareak direla.*
> 
>

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2020 Erroma Saria.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «María José Escalona Cuaresma | WomANDigital» *womandigital.es*.
2. ↑   «María José Escalona Cuaresma - WIAragón» *wikinformatica.unizar.es*.
3. 1 2   Ramajo, Javier.  (2022-02-20). «María José Escalona: "Hay que buscar simbiosis en la transformación digital ¡No podemos estar todos al día de todo!"» *ElDiario.es*.
4. ↑   «Página de María José Escalona Cuaresma en SISIUS» *investigacion.us.es*.
5. 1 2   «María José Escalona: «Ahora hay más 'alumnos-chocos' y poco proactivos, aunque los profesores también tenemos culpa»» *sevilla* 2020-12-27.
6. ↑   «María José Escalona Cuaresma - WIAragón» *wikinformatica.unizar.es*.
7. ↑   USE, Vicerrectorado de Investigación. «La profesora de la US María José Escalona, ganadora del premio ROMA en la categoría 'Mujer Inclusiva: Compromiso social y RSC'» *investigacion.us.es*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111451939
* **Identifikadoreak**
* Google Scholar: 30qXvJMAAAAJ

 |

* Wd Datuak: Q111451939
**Chesterfield konderria** (ingelesez: *Chesterfield County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chesterfield da. 2010eko zentsuaren arabera 316.236 biztanle zituen, Chesterfield kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Chesterfield konderriak 1.131,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,37 ura dira. Beste 1.096,33 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 279,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 316.236 pertsonetatik 229.656 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 22.864 dira. 68.196 beltzak edo afroamerikarrak. 849 amerikar natiboak ziren eta 142 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10.219 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 606 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.568 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q340608
* Commonscat Multimedia: Chesterfield County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134869677
* LCCN: n80139330
* NARA: 10036599
* **Lekuak**
* OSM: 2534172
* TGN: 1002267

 |

* Wd Datuak: Q340608
* Commonscat Multimedia: Chesterfield County, Virginia
**Clarivate** Filadelfian eta Londresen oinarritutako konpainia da, 2016an sortua, Onex Corporation-ek eta Baring Private Equity Asia-k Thomson Reuters-en Jabetza Intelektuala eta Zientzia negozioak eskuratu ondoren. 2019ko maiatzaren 13an, Clarivate Churchill Capital-ekin batu zen.

Clarivate-k bere harpidetzan oinarritutako zerbitzuen bilduma bat du eta gehienbat analisietara bideratuta dago, besteak beste, ikerketa zientifiko eta akademikoak, patentearen adimen eta betetze estandarrak, farmazia eta bioteknologia adimendun marka erregistratua, domeinua eta marka babestea barne. Zerbitzuen artean, Web of Science, Cortellis, Derwent, Derwent World Patents Index, CompuMark, MarkMonitor, Techstreet, Publons, EndNote, Kopernio, eta ScholarOne.

Enpresaren historia
-------------------

Clarivate Thomson Reuters-en Jabetza Intelektualaren eta Zientziaren dibisioa zen lehenago. 2016an, Thomson Reuters-ek 3.55 bilioi dolarreko akordioa lortu zuen, konpainia independente batean banatu zuten eta Onex Corporation-eko eta Baring Private Equity Asia enpresako kapital pribatuko enpresei saldu zien.

2019ko maiatzaren 13an, Clarivate Churchill Capital-ekin batu zen. Churchillen zuzendari nagusia, Jerre Stead (IHS Markit-en aurreko presidente eta zuzendari nagusia) Clarivateko presidente exekutiboa bihurtu zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «"Clarivate Analytics: New Name, Established Products" by Ojala, Marydee - Online Searcher, Vol. 41, Issue 3, May-June 2017 | Online Research Library: Questia» *www.questia.com*.
2. ↑   Grant. «Web of Science sold for more than $3 billion» *The Scientist*.
3. ↑   «DTN names Jerre Stead and Sheryl von Blucher as co-CEOs» *PR Newswire*.
4. ↑   Singh. «Churchill Capital to merge with Clarivate Analytics» *Seeking Alpha*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27991358

 |

* Wd Datuak: Q27991358
**Chrysler** automobilak egiten dituen estatubatuar multinazionala da. 1924an sortu zuen Walter Chryslerrek, *Chrysler 70* (70ZP eta 6 zilindro) bere lehenengo automobila aurkeztu zuenean. 1928an Chrysler konpainiak Dodge konpainia bereganatu zuen. Urte horretan bertan bi marka mendeko sortu ziren, *Plymouth* eta *DeSoto*; handik bi urtera desegin ziren.

Chryslerrek Dodge hartu zuenean, Estatu Batuetako automobil-egileen artean hirugarren etxea bihurtu zen. 1935ean diseinu aerodinamikoa zuen serieko lehenengo ibilgailua aurkeztu zuen, *Airflow*. Izugarrizko iraultza izan zen formei dagokienez: gainalde guztiak biribildu egin ziren, eta argiak autoaren egitura osoaren barruan sartu ziren. Garai horretan enpresa Europara zabaltzearen beharra ikusi zen, eta hala, 1963an Simca enpresa bereganatu zuen.

Era horretan Chryslerrek lantegiak izan zituen Frantzian, Britainia Handian eta Espainian (Barreiros enpresa erosita). Baina gauzek okerrera egin zuten, eta 1978an Europako saila saldu egin behar izan zuen Chryslerrek; Peugeoti saldu zion sail hori. 1987an American Motors Corporationen mende gelditu zen. 1980ko hamarraldian enpresak krisi larria igaro zuen, baina azken urteetan produktu berriei esker, goranzko aldia du berriz ere. Automobil berri horien artean aipagarriak dira *Neon* edota *Vision*, eta batez ere, lehenengo monobolumen modernoa, urte askoan Estatu Batuetan gehien saldu den mota horretako automobila izan dena, *Dodge Caravan* edota *Chrysler Voyager*. Bestalde, aipagarria da mendian eta edozein motatako eremuan erabiltzeko egokia den *Jeep* markako automobilak izan duen harrera.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181114
* Commonscat Multimedia: Chrysler Group LLC

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128240355
* ISNI: 0000 0000 8823 9323
* LCCN: no2009111686
* NKC: kn20010710454

 |

* Wd Datuak: Q181114
* Commonscat Multimedia: Chrysler Group LLC
**Chicagoko Ekialdeko Institutua** (OI ingelesezko siglez), Chicagoko Unibertsitatearen antzinako Ekialde Hurbilerako museo arkeologikoa eta ikerketa departamendua da. 1919an sortua izan zen.

Institutuaren egoitza, Art Déco eta arkitektura neogotikoaren arteko nahasketazko estilo batetako eraikin bat da, Mayers Murray & Philip arkitekto konpainiek diseinatua. Museoak, Ekialde Hurbil osoan eginiko indusketetatik datozen lanak ditu, horien artean, Megidoko boliak, Persepoliseko hondakinetatik datozen altxorrak, Khorsabadeko (Sargon II.aren hiriburua) eskultura mitologiko multzo bat eta Tutankamon egiptoar faraoiaren estatua monumental bat aurkitzen direlarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1276053
* Commonscat Multimedia: Oriental Institute, Chicago

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156749662
* ISNI: 0000 0004 0404 5425
* BNE: XX92901
* BNF: 11999011j (data)
* GND: 1004227-1
* LCCN: n79027111
* NKC: kn20101115020
* NLA: 36253793
* CiNii: DA0129878X
* SUDOC: 027472027
* BIBSYS: 90329126
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1276053
* Commonscat Multimedia: Oriental Institute, Chicago