**Judith Scott** (Cincinnati, Ohio, 1943ko maiatzaren 1a – Kalifornia, 2005eko martxoaren 15a) nazioarteko izen handiko eskultore estatubatuarra izan zen.

Biografia
---------

Scott klase ertaineko familia batean jaio zen Cincinnatin, Ohion, Joyce ahizpa bikiarekin batera. Joyce ez bezala, Judith Down sindromearekin jaio zen. Haurtzaroan Sukar Eskarlata izan zuen eta horrek entzumena galarazi zion, nahiz eta gorreria diagnostikatu arte denbora asko igaro.

  

Lehen zazpi urteak gurasoekin, ahizpa bikiarekin eta neba-arreba zaharrekin igaro zituen etxean. Eta bi neskatoen arteko garapen-aldea nabarmena zen arren, "gurasoek modu berean tratatu zituzten".

Eskolara joaten hasteko unea iritsi zenean, familia saiatu zen Judith ezgaitasunak dituzten haurrentzako eskola batean sartzen, baina ez zituen probak pasatu. Dirudienez, bere gorreriak eragin zuen hori, oraindik diagnostikatu gabe baitzegoen. Azkenik, 1950eko urriaren 18an, gurasoek ezgaitasun intelektuala duten pertsonentzako estatu-instituzio batean sartu zuten Columbusen (Ohio). Bereizketa horrek eragin handia izan zuen bi bikiengan.

Erakundeko lehen urteetako erregistroek, non beren gaitasunak zalantzan jartzen baitziren entzuten ez zuela jakin gabe, neskato geldiezina eta batzuetan bortitza dela diote. Bikia kendu eta inolako hezkuntzarik jaso gabe, erabat alienatua bizi zen. Handik gutxira, Gallipoliseko (Ohio) estatuko erakunde txikiago batera eraman zuten.

1985ean, 35 urtez bananduta egon ondoren eta negoziazio luze eta zailen ostean, Joyce Scottek bere ahizparen legezko tutoretza hartu eta Kalifornian bizitzera eraman zuen. 1987an, Judith *Creative Growth Art* Center-era joaten hasi zen, Oakland-en (Kalifornia). Garapen-zailtasunak dituzten pertsonei laguntzen die zentro horrek, eta haiekin lan egiten du artearen bidez. Han eskulturarekiko grina eta talentua aurkitu zituen. 

Judith Scott kausa naturalengatik hil zen Dutch Flaten (Kalifornia), 62 urte bete baino aste batzuk lehenago.

Ibilbidea
---------

1987ko apirilaren 1ean, Judith Scott Creative Growth Art Centerrera joaten hasi zen, hau da, urritasunak dituzten artistentzako estudio-gune bat eskaintzen duen munduko lehen erakundeetako batera.

. Ia bi urtez, Scottek interes gutxi agertu zuen edozein arte-jardueratan. Paperaren gainean begiztak eta zirkuluak jartzen zituen, baina ez zirudien horrekin gozatzen; beraz, zentroko langileak pentsatzen ari ziren programan parte hartzea bukatzea. Egun batean, kasualitatez, Sylvia Seventy ehungintzako artistak emandako eskola bat ikusi zuen, irakasle bisitari gisa aritzen zena ikastetxean. Artistak eskuragarri utzitako materialak erabiliz, zurezko makilak eta hari mataza bat, modu paregabe eta erabat ezberdinean sortzen hasi zen.Gainerako ikasleek josten zuten bitartean, ordura arte erakutsi ez zuen ardura eta kontzentrazioarekin zizelkatzen zuen. 

  

.

Bere sormen-dohainak eta ikuspegi berezia berehala ezagutu ziren, eta askatasun osoa eman zitzaion bere materialak aukeratzeko.

.Aurkitzen zituen objektuak hartzen zituen, bere propietatea edozein izanik ere, eta arretaz hautatutako koloretako harietan biltzen zituen, forma desberdinetako eskulturak sortzeko. Batzuk kapuluen edo gorputzaren zatien antzekoak dira, eta beste batzuk, berriz, totem luzanga baten gisakoak.

Bere lan askok pareak ere aurkezten dituzte, eta horrek Scotten esperientzia biki gisa isla lezake. Judithek hemezortzi urtez lan egin zuen bere sorkuntzetan, eta guztira 200 pieza baino gehiago ekoiztu zituen

  

.

Lehen erakusketa 1999an egin zuen, John MacGregorren Metamorphosis: The Fiber Art of Judith Scott liburuaren argitalpenarekin batera. Bi gertaerek mundu osoan errekonozitzen hastea eragin zuten. Scotten lana izugarri ezagun bihurtu zen *outsider art* edo arte marjinalaren munduan, eta haren piezak diru kopuru handi samarretan saltzen hasi ziren.Gaur egun artista garaikide gisa goraipatzen da, eta ez bakarrik kultura ofizialetik at sortutako artearen zirkuluetan.

Bere lana hainbat museotako bilduma iraunkorretan dago, besteak beste: MOMA (Manhattan, New York), American Visionary Art Museum (Baltimore, Maryutsland), San Frantziskoko Arte Modernoaren Museoa, CA, Museum of American Folk Arte (Manhattan, New York), Intuit: The Center for Intuitive and Outsider Art (Chicago, Illinois), Irish Museum of Modern Art, Dublin, The Oakland Museum, Oakland, CA. L'Aracine Musee D'Art Brut (París, Francia), Lille Métropole Musée d'art moderne, d'art contemporain et d'art brut (LaM), Lille, Francia, Colección Art Brut Connaissance & Diffusion (París y Praga), The Museum of Everything, Londres, Collection de l'art brut (Lausana, Suiza).

Filmak
------

2006an, Betsy Bayha zinemagileak *Outsider: The Life and Art of Judith Scott* dokumentala zuzendu zuen. Urte berean, Lola Barrerak eta Iñaki Peñafielek film luze dokumentala filmatu zuten. *¿Qué tienes debajo del sombrero? (Zer duzu txapelaren azpian?)* eta Philippe Lespinasek *Judith Scotten Les cocons magiques* egin zuen, Scott hil baino aste batzuk lehenago filmatutako dokumentala. 2009an, *Make* dokumentala ekoitzi zuten Scott Ogden-ek eta Malcolm Hearn-ek. Judith Scotten bizitzak eta teknika artistikoak aztertu zituen, baita beste artista autodidakta batzuk ere, hala nola Royal Robertson, Hawkins Bolden eta Ike Morgan.

Lanak
-----

3

Erakusketak
-----------

1. ↑   Downes, Lawrence. *An Artist Who Wrapped and Bound Her Work, and Then Broke Free.*  The New York Times.
2. 1 2 3 4  Joyce Wallace Scott: "Entwined:Sisters and Secrets in the Silent World of Artist Judith Scot" Beacon Press, Boston
3. 1 2 3 4   «Joyce & Judith Scott» *judithandjoycescott.com*.
4. 1 2 3 4  "Entwined: Sisters and Secrets in the Silent World of Artist Judith Scott" Beacon Press, Boston
5. ↑   Luzán, Julia.  (26 de noviembre de 2006). *La mujer araña.*  ISSN 1134-6582..
6. ↑    *Artist Emerges With Works in a 'Private Language', by Evelyn Nieves, New York Times, June 25, 2001.* .
7. ↑  "Judith Scott - Bound and Unbound" Brooklyn Museum, 2015
8. ↑   «Judith Scott, Untitled, 2000» *SFMOMA*.
9. ↑   «American Folk Art Museum - New York City» *folkartmuseum.org*.
10. ↑   «The Tail that Wags the Dog: Outsider Art in the Expressionist Tradition» *www.imma.ie*.
11. ↑  Txantiloi:Cita web
12. ↑  Txantiloi:Cita web
13. ↑  Txantiloi:Cita web
14. ↑   «Judith Scott» *musee-lam.fr*.
15. ↑   «The Shop of Everything — judith scott catalogue» *shop.musevery.com*.
16. ↑   «Judith and Joyce Scott» *Judithandjoyce.com*.
17. ↑   Bayha, Betsy. «Outsider: The Life and Art of Judith Scott» *Judithscottdocumentary.org*.
18. ↑    *What's under your hat?.*  Juliomedem.org.
19. ↑    *Les cocons magiques de Judith Scott.*  Collection de l'art brut.
20. ↑   «OUTSIDERS ON THE SCREEN» *#67 Fall/Autumn 2009* (Raw Vis ion).
21. ↑   Taylor, Kate.  (16 de abril de 2009). *Communicating Across Barriers Few Could Imagine.* .
22. ↑   Ogden, Scott.  (2009). *Make.* .

Erreferentziak
--------------