**María Zambrano Alarcón** (Vélez-Málaga, Málaga, 1904ko apirilaren 22a - Madril, 1991ko otsailaren 6a) espainiar filosofo eta saiakeragilea izan zen. 1981ean Asturiasko Printzea saria jaso zuen eta 1988an Cervantes saria. XX. mendeko espainiar pentsalari garrantzitsuenetako bat izan zen.

Bizitza
-------

Malagako Velez-Malaga udalerrian jaio zen Maria Zambrano 1904ko apirilaren 22an. Blas eta Araceli gurasoak maisu-maistra ziren eta aitona ere. 1905ean Madrilera bizitzera joan zen familia osoa eta handik Segoviara, aitak Gramatica Castellanaren katedra lortu ostean. Hantxe eman zuen Mariak haurtzaroa eta bertan jaio zen Araceli ahizpa, bere esanetan "bizitzako poztasunik handiena".

1936an Alfonso Rodríguez Aldave historiagilearekin ezkondu zen. Espainiako Guda Zibileko eta Bigarren Gudako urte gogorrak elkarrekin eman ostean, banandu egin zen bikotea, Mariak Parisen jarraitu zuelarik gaixo zegoen ahizpa zaintzen.

Espainiako Gerra Zibiletik ihesika, erbestea ezagutu zuen. Bere atzerrialdia oso luzea izan zen eta Frantzia, Kuba, Mexiko, Puerto Rico, Italia eta Suitzan bizi izan zen. 1984an Madrila itzuli eta han bizi izan zen hil arte.

Formazioa
---------

1924an Filosofia eta Letrak ikasteari ekin zion Madrilgo Unibersitate Zentralean eta 1928an doktoregoa prestatzeari. Madrileko *El Liberal* egunkariaren "Aire Libre" sailean hasten da kolaborazio lanak egiten. Hezkuntza Sozialeko Ligaren fundazioan hartzen du parte, bertan bokala izanez eta filosofiako klaseak ematen ditu Eskola Institutoan, txikitatik zituen osasun-arazoak etetera bultzatu zuten arte (oraingoan diagnostikoa zehatza da: tuberkulosisa). Baina Mariak bere idatzi eta kolaborazioekin jarraituko zuen.

1931an Xavier Zubiriren irakasle laguntzaile izendatzen dute, honen ordezkapenak eginez 1935 arte Unibertsitate Zentraleko Zubiriren Filosofiaren Historia katedran. Sasoi honetan hasi zuen ere amaituko ez zuen bere doktorego-tesia, "Gizabanakoaren salbamena Spinozan" gai hartuta.

Politika
--------

Koalizio errepublikano-sozialistaren parte zela, 1931eko apirilaren 14ko Bigarren Errepublikaren aldarrikapenaren ospakizunean egon zen, baina uko egin zion PSOE alderdiren izenean diputatu gisa aritzeko proposamenari. Alderdien politikarekin ilusioa erabat galduta, aurrerantzean pentsamendura bideratuko du bere kezka politikoa: razionalismoa eta bere gehiegikeriak kritikatuko ditu bere lumarekin eta haren ordez arrazoi alternatibo eta integratzailea proposatuko du, arrazoi poetikoa hain zuzen.

Pentsamendu filosofikoa
-----------------------

Bere pentsamendua ideia honetan oinarritzen da: poesiak egia arrazoimena baino modu sakonagoan ulertzen laguntzen digu. Gainera, Zambranok erbesteaz, nortasunaz eta komunitateaz gogoeta egin zuen, batez ere **Espainiako Gerra Zibilean izandako esperientzia pertsonalagatik.** Uste zuen pertsonaren garrantzia etengabe bilatzen eta besteekin harremanetan egoten den izaki gisa. Gizateriak hazteko erronka eta aukerei aurre egiten dien prozesu gisa ere aztertu zuen historia. Gainera, espiritualtasunaren eta mistikaren

Obra aipagarrienak
------------------

Malagako tren geltokiaMaria Zambranok liburu ugari idatzi zituen, eta horietan gai filosofiko, literario eta politiko ugari aztertu zituen. Hona hemen bere obra garrantzitsuenetako batzuen zerrenda:

**"Horizonte del liberalismo" (1930):** Liburu honetan, ikuspegi filosofikotik aztertzen du liberalismoa kritikoki, haren oinarriak eta gizartean dituen ondorioak aztertuz.

**"Pertsona eta democracia" (1959):** Idazlan honetan, pertsonaren nozioari eta horrek demokraziarekin duen erlazioari buruzko gogoeta egiten du. Azter ezazu nola lagun dezakeen pertsonaren ideiak demokrazia giza errespetuan eta duintasunean oinarritutako sistema politiko gisa sakonago ulertzen.

**"El hombre y lo divino" (1955):** Mariak espiritualtasunarekin eta gizakiaren eta jainkotasunaren arteko harremanarekin lotutako gaiak jorratzen ditu liburu honetan. Esperientzia erlijiosoa eta giza bizitzan duen esanahia aztertzen ditu, bai eta mundu sekularizatu batean garrantzia bilatzea ere.

**"Filosofia eta poesia" (1959):** Lan honetan, filosofiaren eta poesiaren arteko harremana aztertzen du, argudiatuz poesiak funtsezko zeregina duela egia bilatzeko eta mundua ulertzeko. Azter ezazu nola eman dezakeen poesiak arrazoi filosofikoa osatzen duen errealitatearen ikuspegi bakarra.

**"La agonía de Europa" (1945):** Gerraosteko Europaren egoerari buruzko gogoeta da liburu hau, bereziki Bigarren Mundu Gerrak eragindako suntsiketari buruzkoa. Zambranok Europako krisiaren sustraiak aztertzen ditu eta hura gainditzeko berrikuntza espiritual eta kulturalaren alde egiten du.

**"El pensamiento vivo de Séneca" (1981):** Lan honetan, Zambranok Seneka filosofo estoiko erromatarraren filosofia aztertzen du. Garai garaikidean arazo etiko eta existentzialak ulertzeko Senekaren pentsamenduak duen garrantzia aztertzen du.

Hauek dira María Zambranoren lan aipagarrienetako batzuk; haren idazkera ezaguna da sakontasun filosofikoagatik,poesia-estiloagatik eta giza izaera esploratzeko konpromisoagatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  María Zambrano Biografiasyvidas.com

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** María Zambrano Centro Virtual Cervantes. Cvc.cervantes.es

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q235134
* Commonscat Multimedia: María Zambrano / Q235134

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100237745
* ISNI: 0000000109286920
* BNE: XX1138486
* BNF: 12038401f (data)
* BNC: 000064928
* CANTIC: a1018028x
* GND: 11922299X
* LCCN: n83013002
* NKC: kup19970000113602
* Tabakalera ID: 33522
* CiNii: DA05135313
* SUDOC: 028575857
* BIBSYS: 90053610
* UB: a1237694
* ICCU: RAVV060460
* Open Library: OL5636885A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 2630
* Dialnet: 21354

 |

* Wd Datuak: Q235134
* Commonscat Multimedia: María Zambrano / Q235134