recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Jauregi jeneralaren kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
|  |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Jauregi jeneralaren kalea is located in Euskal HerriaJauregi jeneralaren kaleaJauregi jeneralaren kalea | Jauregi jeneralaren kalea is located in GipuzkoaJauregi jeneralaren kaleaJauregi jeneralaren kalea |
| Jauregi jeneralaren kalea is located in Donostiako Parte ZaharraJauregi jeneralaren kaleaJauregi jeneralaren kalea |

 |
| Koordenatuak: | **Coordinates: Missing latitude**Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
 |

**Jauregi jeneralaren kalea** gaur egungo Donostiako Parte Zaharreko kalea da nahiz eta, berez, Ekialdeko Zabalgunearen kalea izan (Parte Zaharreko biztanleentzat "Ensantxea"). Aldamar kaletik Salamanka pasealekuraino doa.

Kalearen izena
--------------

Gaspar Jauregi "Artzaina" militar foruzalea (Urretxu, 1791 - Gasteiz, 1884) 1810tik 1813ra frantsesen aurka gerrilari ibili zen. Gerra bukatu ondoren Urretxuko alkatea izan zen. Karlisten aurka eta liberalen alde egin zuen eta erbestea ezagutu zuen. Azken urtetan euskal probintzietako kapitain jeneral izan zen eta, gero, Arabako komandante jeneral izendatu zuten.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Gaspar Jaurgiri F. López Alén-ek idatzitako panegirikoa.[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478963

 |

* Wd Datuak: Q25478963
Blazar baten irudikapen artistikoa.
**Blazarra** Lurrerantz zuzendutako zurruta erlatibista igortzen duen galaxia-nukleo aktiboa da. Zurruzta ia argiaren abiaduran higitzen den ionizatutako materiaz osatuta dago. Blazarrak oso energia-iturri indartsuak dira espektro elektromagnetikoan, baina batez ere gamma fotoienak. Hala ere, oso denbora laburrean (ordu edo egun gutxietan) distiran gorabehera handiak izaten dituzte.

Blazarra astronomiako eta energia handiko astrofisikako ikergai garrantzitsuetako bat da. Hauek ikertzeak akrezio-diskoen eta zurrusten propietateak, galaxien erdiguneko zulo beltz supermasiboak eta inguruko galaxiak, eta energia handiko fotoien, izpi kosmikoen eta neutrinoen igorpena ikertzea dakar berekin.

2018ko uztailean IceCube Neutrino Behatokiak iragarri zuen 3.700 milioi argi-urtera dagoen blazar batetik zetorren neutrino bat detektatu zuela 2017ko irailean. Hau izan zen neutrino detektore batek argizagi baten kokapena aurkitu zuen lehenengo aldia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Energia handiko neutrinoen lehen iturria aurkitu dute: blazar bat» (pdf) *Elhuyar aldizkaria* 2018ko iraila (Noiz kontsultatua: 2018ko urriaren 5a).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221221
* Commonscat Multimedia: Blazars

---

 |

* Wd Datuak: Q221221
* Commonscat Multimedia: Blazars
**Jura-Nord vaudois barrutia** Vaud kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Yverdon-les-Bains da. 885,09 kilometro koadroko azalera du eta 87.453 biztanle.

Mugakideak
----------

**Script error: The function "formatStatements" does not exist.**

Udalerriak
----------

Agiez  
Arnex-sur-Orbe  
Ballaigues  
Baulmes  
Bavois  
Belmont-sur-Yverdon  
Bioley-Magnoux  
Bofflens  
Bonvillars  
Bretonnières  
Bullet  
Chamblon  
Champagne  
Champvent  
Chavannes-le-Chêne  
Chavornay (Vaud)  
Chêne-Pâquier  
Cheseaux-Noréaz  
Concise  
Corcelles-près-Concise  
Corcelles-sur-Chavornay  
Cronay  
Croy  
Cuarny  
Démoret  
Donneloye  
Ependes (VD)  
Essert-Pittet  
Fiez  
Fontaines-sur-Grandson  
Giez  
Grandevent  
Grandson  
Juriens  
L'Abbaye  
L'Abergement  
La Praz  
Le Chenit  
Le Lieu  
Les Clées  
Lignerolle  
Mathod  
Mauborget  
Molondin  
Montagny-près-Yverdon  
Montcherand  
Mutrux  
Novalles  
Onnens (VD)  
Orbe  
Orges  
Orzens  
Pomy (en) Itzuli  
Premier  
Provence  
Rances  
Romainmôtier-Envy  
Rovray  
Sainte-Croix (en) Itzuli  
Sergey  
Suchy  
Suscévaz  
Tévenon  
Treycovagnes  
Ursins  
Valeyres-sous-Montagny  
Valeyres-sous-Rances  
Valeyres-sous-Ursins  
Vallorbe  
Vaulion  
Villars-Epeney  
Vugelles-La Mothe  
Vuiteboeuf  
Yverdon-les-Bains  
Yvonand

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q660762
* Commonscat Multimedia: Jura-Nord vaudois District

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 049068

 |

* Wd Datuak: Q660762
* Commonscat Multimedia: Jura-Nord vaudois District
**Euskal Billera Elkartea** Donostiako elkarte gastronomiko zaharrenetako bat da; 1901eko ekainaren 29an sortua artisau talde baten eskutik, Parte Zaharrean du egoitza, harresiaren ondoko kalean 1940tik gaurdaino.

Elkartearen helburu garrantzitsuena sukaldaritza eta gastronomia sustatzea eta garatzea dela dirudien arren, beste hainbat ere baditu, hala nola kultur edota jolas-jarduerak bultzatzea, ongintzazko ekitaldietan parte hartzea eta tradiziozko ekintzak antolatzea.

  

Euskal Billera Elkarteak helduen danborradan parte hartu zun 1905etik 1929ra, eta, tarte luze baten ondoren, 1980. urtean danborra jotzeari ekin zion berriro, urtero gaueko hiruretan ateraz.

Elkarte hau da Haur Danborradaren sortzailea: 1927. urtean hasi eta 1960. arte konpainia bakarra izan zen, eta, 1961tik aurrera, beste ikastetxe batzuk gehitzen hasi ziren. Gaur egun 50 konpainiatik gorako desfilea da.

Kanpo estekak
-------------

* Euskal Billera elkartearen webgunea **(Gaztelaniaz)**

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskal Billera web orria
2. ↑  Sociedades gastronómicas

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20063669

 |

* Wd Datuak: Q20063669
**Juan González Arintero,** (Valdelugueros Leon, 1860ko ekainaren 24a – Salamanca, 1928ko otsailaren 2a) domingotarra, teologoa eta zientzia gizona izan zen.

Aita domingotarra, Zientzia-ikasketak burutu zituen eta irakasle izan zen Bergarako Seminarioan (1886-1892). Naturalista, apologista, teologoa, ospe handiko eklesiologoa, eta XX. mende hasieran, Europako mistiko handienetarikoa. Zientzia eta fedea bateragarriak direla frogatu nahirik, Errege Mintegian Goi Mailako Ikasketa Zientifiko eta Apologetikoen Zentro bat proiektatu zuen, eta Zoologiako kabinetea ere aberastu zuen. Onartu egin zuen eboluzioa, hainbat xehetasunekin bazen ere. Bere pentsamolde bilakatzailea Eklesiologian eta Mistikan aplikatu zuen. Berak ukatu bazuen ere, modernista izatea leporatu zioten; hau da, Elizaren doktrinak Zientzia modernoaren printzipioetara egokitu beharra defendatzea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Juan González ARINTERO (1860-1928) | Laboratorium Bergara Zientzia Museoa» *www.laboratorium.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1710492
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12414412
* ISNI: 0000 0001 0870 7287
* BNE: XX935244
* BNF: 12514547h (data)
* CANTIC: a11382338
* GND: 119210355
* LCCN: n90616100
* NKC: pna20211115437
* SUDOC: 034384588
* UB: a1275538
* Open Library: OL934876A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q1710492
**Biga Bai** Ipar Euskal Herriko irakaskuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarte bat da, 2003an sortua. Egoitza Angeluko Édouard Herriot eskolan du eta 2009an elkartearen burua Josiane Libier da.

Izaera
------

Eremu horretan ari den eta zaharragoa den Ikas-Bi beste guraso elkarteak ez bezala, Ipar Euskal Herri nahiz Euskal Herri mailako hezkuntza munduko harremanak lehenesten ditu. Hori dela eta Hiru Sareta plataformako kidea da, Hegoaldeko Sortzen-Ikasbatuazekin elkarlana burutzen du eta Euskal Herri osorako Euskal Curriculuma osatzeko prozesuan esku hartu du.

Hezkuntza publiko elebiduna Ipar Euskal Herrian
-----------------------------------------------

Aldeak alde Hegoaldeko B ereduaren antza duen eredua garatu nahian, Iparraldean lehen eskola elebiduna 1983an zabaldu zen Saran. Urtero, emeki-emeki bada ere, hazkundea izan duen sarea da, ikasle zein adar elebiduna duen eskola kopuruen aldetik; gauzak horrela, 2009-2010 ikasturte hasieran ama-eskola eta lehen hezkuntzan 4 360 ikasle biltzen ditu (Iparraldeko ikasleen % 24,7) 86 ikastetxetan (eskoletako % 48).

Bigarren hezkuntzan sare guztiak (publikoa, Euskal Haziak eta Seaskakoak) kontatuta 3 585 ikaslek segitzen dute euskarazko irakaskuntza, elebiduna zein inmertsio-eredua.

Ikus, gainera
-------------

* Hiru Sareta
* Ikas-Bi

Kanpo estekak
-------------

* Elkartearen webgunea.
* Eskuorria elkarteaz.[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255177

 |

* Wd Datuak: Q12255177
**Big Stone konderria** (ingelesez: *Big Stone County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ortonville da. 2010eko zentsuaren arabera 5.269 biztanle zituen, Big Stone kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Big Stone konderriak 1.367,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 75,36 ura dira. Beste 1.292,46 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.269 pertsonetatik 5.191 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 41 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 37 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113255
* Commonscat Multimedia: Big Stone County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134872379
* LCCN: n81006921
* **Lekuak**
* OSM: 1739791
* TGN: 2001004

 |

* Wd Datuak: Q113255
* Commonscat Multimedia: Big Stone County, Minnesota
**Eusko Sozialistak** 1975ean sortutako alderdi politiko independentista eta sozialista marxista izan zen. Bere jarduera-eremua Hego Euskal Herria izan zen. 1977an, Herri Alderdi Sozialista Iraultzailea (HASI) sortzeko desegin zen; hau, era berean, 1978an Herri Batasunaren sorreran parte hartu zuen. Buruzagi nagusiak Javier Alonso eta Mikel Salaberri izan zituen.

Eusko Sozialisten alderdikide ohi gehienek HASI utzi zuten hilabete gutxi barru, honek ETA militarrarekin lotura estua zuela argudiatuz. Horietatik batzuk, tartean Francisco José Llera edo Javier Alonso, Euskadiko Ezkerrara pasa ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Fernández Soldevilla, Gaizka.  (2010). «El compañero ausente y los aprendices de brujo: orígenes de Herri Batasuna (1974-1980)» *Revista de estudios políticos* (148) ISSN 0048-7694..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3752785
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 43246
* GEN: 9487

 |

* Wd Datuak: Q3752785
**Juan Gil-Albert** (Alcoy, Alacant, 1904ko apirilaren 1a - Valentzia, 1994ko uztailaren 4a) espainiar olerkari eta idazlea izan zen.

Biografia
---------

Zuzenbidea eta Filosofia eta Letrak ikasi zituen Valentzian eta Madrilen, baina amaitu gabe utzi zituen bi karrerak. Bere obren artean, olerkigintzaren alorrean egindako lana da, batez ere, nabarmentzekoa. Gil Alberten olerkigintzan modernismoaren kutsua nabarmendu zen lehenengo urteetan, baina hasieratik erakutsi zuen, orobat, abangoardiaren eta, batez ere, surrealismoaren eragina. Joera horiei jarraituz idatzi zituen bere lehen olerki-liburuak, *Misteriosa presencia* (1936), eduki erotikokoa eta 27ko belaunaldiko idazleen klasizismoa ageri duena, *Candente horror* (1936, *Izu bizia*) obra surrealista eta *Son nombres ignorados* (1938, *Izen ahaztuak dira*), Espainiako Gerra Zibileko esperientzia mingarriei buruzko lana. Hitz lauzko lanei dagokienez, *La fascinación de lo irreal* (1927, *Irrealaren lilura)* eta *Vibración del estío* (1928, *Udaren dardara*) argitaratu zituen lehenik, eta Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian *Crónicas para servir al estudio de nuestro tiempo* (1932, *Gure garaiaren ikerketaren zerbitzurako kronikak*), besteak beste. Espainiako Gerra Zibileko esperientziek eragin handia izan zuten bere literaturan: erbestera ihes egin behar izan zuen gerra ondoren, eta errealitatearekiko konpromisoa eta kutsu intimista erakutsi zuen harrezkeroko bere lanetan, baita 1947an Espainiara itzuli ondoren idatzitakoetan ere. Izan ere, «barne erbeste» moduko bat bizi izan zuen urte haietan, eta egoera horretan idatzi zuen, besteren artean, *El existir medita su corriente* (1949, *Existentziak bere korrontea hausnartzen du*). Bakardadean bizi ondoren, 70eko hamarraldian agertu zen berriro, kontakizun autobiografikoekin eta oroitzapen-liburuekin, adibidez, *Crónica general* (1974, *Kronika orokorra*), *Memorabilia* (1975), *Heracles* (1975) eta *Breviarium Vitae* (1979).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* Archivo Juan Gil-Albert (Biblioteca Valenciana)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Juan Gil-Albert*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753131
* Commonscat Multimedia: Juan Gil-Albert

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59095594
* ISNI: 0000 0001 2145 2629
* BNE: XX922217
* BNF: 12020619x (data)
* GND: 118992813
* LCCN: n79120217
* NKC: xx0214779
* SUDOC: 028353293
* UB: a1067229
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02436/eu\_g\_1823/g1823
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 40900
* Dialnet: 3562094

 |

* Wd Datuak: Q3753131
* Commonscat Multimedia: Juan Gil-Albert
**Boko II.a** Mauritaniako Erresumako erregea izan zen K.a. I. mendean, Boko I.aren seme eta oinordekoa.

Bizitza
-------

Bere aita hiltzean, K.a. 49an, bere erresuma bere bi semeen artean banatu zen. Boko II.ak Mauritaniako ekialdeko zatia gobernatzen zuen, Muluya ibaiaren ekialdeko zatia, eta mendebaldeko zatia bere anaia Bogud Ben Bokok gobernatzen zuen.

Erromatar Senatuko alderdirik kontserbadoreenak etsaitzat jo zituen. Julio Zesarrek euren tituluak errekonozitu zituen K.a. 49an. Horren eta kontserbadoreekin zuen etsaitasunaren ondorioz, Erromatar Errepublikako Bigarren Gerra Zibilean bi anaiak Zesarren alderdian sartu ziren, Numidia erresuma inbaditu eta Zirta konkistatuz, kontserbadoreen aliatua zen Juba I.aren erresumako hiriburua zena. Juba I.a bere hiriburuari laguntzera behartua izan zen, eta Kinto Zezilio Metelo Eszipioni Zesarren aurka laguntzeko ideia baztertu behar izan zuen. Gerra amaituta, Zesarrek Bokori Hiponatik mendebaldera zeuden lurraldeak eman zizkion, Numidiari zegozkionak, Numidiaren gainontzeko lurraldea denbora laburrez Afrika prokontsularra erromatar probintziara gehitua izan zen.

Erromatar Errepublikako Hirugarren Gerra Zibilean, K.a. 32 eta K.a. 30 bitartean, Boko II.a Oktavioren aldekoa izan zen, bere anaia Bogud Marko Antonioren alde jarri zen bitartean. Gerra Zibila amaitu ondoren Bokok bere anaiaren aurka borrokatu zuen, Augustoren laguntza militarrarekin, bere leialtasunagatik sari bezala haren lurrak bere lurraldera erantsiz eta Mauritania berbateratuz.

K.a. 33an hil ondoren, seme-alabarik edo oinordekorik ez zuenez, erresuma zuzenean Erromak administratu zuen, kostaldean beteranoen koloniak ezarri zituelarik.

K.a. 25ean Numidiako jatorrizko herritarren matxinadak gertatu ziren, Juba II.ak hartutako erromatartze biziaren ondorioz. Matxinadek Juba II.a tronutik kentzea lortu zuten, eta ondorioz Oktaviok Mauritaniako erresuma eman zion, non bere hiriburu berria, Iol, Zesarea izenarekin berbataiatu zuen, enperadorearen omenez.
**Birreta** ( latinez : *biretum* ) klerikoen kapelu mota bat da, elizgizonek eta seminaristek ospakizun liturgikoetan edota burua estaltzeko darabiltena, jantzi liturgiko edo sakratu ohikoekin batera (sotana eta elizatorra).

Hainbat forma ditu, baina ohikoena karratua da, goiko aldean hiru pala dituelarik eta erdian borla batekin. Palarik gabeko zatia ezkerreko belarriaren alboan joan ohi da. Kolorea eta ehunaren kalitatea janzten duenaren eliz-duintasunarekin bat dator. Apaizek txapel beltzak janzten dituzte; monsinoreek txano beltza dute borla bioleta duena; gotzainek eta artzapezpikuek birreta bioleta daramate; kardinalek birreta gorriak janzten dituzte borlarik gabeak. 

Birretak karguaren arabera: apezpikua, protonotarioa, kanonikoaeta apaiza
Espainiako eliza katolikoan ohikoa izan zen birreta forma batek oinarri biribila dute eta kanporanzko lau punta zorrotz, erdirantz doazen palak izan beharrean (borla erdian bai, ordea).

Amorotoko apaiza birreta espainolarekin, 1919. inguruan

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Fundazioa, Elhuyar. «birreta» *Elhuyar Hiztegia* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).
2. ↑   Salvem a Liturgia. *O Barrete e o Solidéu.* .
3. ↑   «The Philippi Collection: The Spanish Bonete - Bonete Español de 4 Picos con Borla» *The Philippi Collection* 2010-12-26 (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q865162
* Commonscat Multimedia: Birettas

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300210420
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q865162
* Commonscat Multimedia: Birettas
**Blaxploitation**, 1970eko hamarkadan AEBetan puri-purian egondako zinemaren genero bat da, gerora ere genero honetako filmak egin izan dira, baina kopuru askoz ere apalagoan. Genero honetan, afroamerikarrek paper protagonista duinak dauzkate, ordurarteko bigarren mailako edota garrantzi eskazeko paperak alboratuz, maiz biktimak, morroiak edo esklaboak.

Izena hitz-elkarketa batetik sortua da, "black" eta "exploitation".

Genero honetako eszena ohikoenetako bat, funk musikaren doinuaz lagunduriko auto lasterketa kale eszena da. Berez, nahiko genero hiritarra da, nagusiki estatubatuar hirietako auzunetan bizi diren afroamerikarren bizimodua islatzen baidu. Bestalde, film honetako pertsonaia askok garai hartan modan zegoen afro horrazkera dute.

Film nabarmenak
---------------

* *Sweet Sweetback's Baadasssss Song* (1971)
* *Shaft* (1971)
* *Blacula* (1972)
* *Superfly* (1972)
* *Across 110th Street* (1972)
* *Shaft's Big Score!* (1972)
* *Cleopatra Jones* (1973)
* *Five on the Black Hand Side* (1973)
* *Shaft in Africa* (1973)
* *Foxy Brown* (1974)
* *Three the Hard Way* (1974)
* *Abby* (1974)
* *Uptown Saturday Night* (1974)
* *Boss Nigger* (1975)
* *Cooley High* (1975)
* *Cornbread, Earl and Me* (1975)
* *Mandingo* (1975)
* *Sparkle* (1976)
* *Penitentiary* (1979)

Aktore nabarmenak
-----------------

* Richard Roundtree
* William Marshall
* Richard Lawson
* Jim Kelly
* Melvin Van Peebles
* Tamara Dobson
* Pam Grier
* Antonio Fargas

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q883179
* Commonscat Multimedia: Blaxploitation

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7716565-2
* LCCN: sh2001000476
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q883179
* Commonscat Multimedia: Blaxploitation
**Birracel** 2005. urte hasieran Oreretan, (Gipuzkoa), sortutako euskal musika taldea da.

Historia
--------

Birracel 2005. urte hasieran sortu zen, Kikiel, Aitor Ramone eta Juanpek osatuta.

2006. urtean Monika eta Etxaunek sartu ziren taldean eta kontzertu batzuen ostean *Reflejo de una sociedad alcohólica* maketa grabatu eta kaleratu zuten.

2007ko amaieran aldaketa gehiago egon ziren taldean, Pitu sartu zen Monikaren partez eta 2008ko ekainean Espinete hartu zuen Pituren tokia, behin behineko hirukotea osatuz.

2010. urtean *Fermentados en vicio* beraien lehendabiziko diska kaleratu zuten.

2011ko apirilaren 2an, Oreretako gaztetxean *Untxia akatu genun gaua* beraien azken kontzertua eskeni zuten.

2015. urtean Matxinada Fanzinearen 6. zenbakiarekin batera, *Untxia akatu genun gaua* beraien azken kontzertua oparitu zen cd-r formatuan eta fanzinearen barruan, taldearen historia eta beraien partaideen gaur egungo nondik norakoak birpasatu ziren.

Taldekideak
-----------

* Kikiel - baxua eta ahotsak.
* Etxaun - gitarra.
* Espinete - bateria.

### Timeline

Diskografía
-----------

* **Reflejo de una sociedad alcohólica** - maketa - (2006)
* **Fermentados en vicio** (2010)

Kanpo estekak
-------------

* MySpace gunea
* *La cerveza de Pandora* bideoklipa (Youtube)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255276

 |

* Wd Datuak: Q12255276
Che Guevararen argazkiaren Fitzpatricken bertsioa.
**Jim Fitzpatrick** (Dublin, Irlanda), bere herrialdeko folk arteari buruzko lanengatik ezaguna den artista irlandarra da. Thomas Fitzpatrick marrazkilariaren iloba da. Jimen lanik ezagunena 1968an Alberto Kordak Che Guevarari egindako argazki entzutetsuan oinarritutako erretratoa da.

1978an irlandar mitoei buruzko, zehatz-mehatz Leabhar Ghabhála Érennen oinarritutako, *The Book of Conquests* (Konkisten liburua) liburua idatzi eta irudiztatu zuen. Geroago, Nuada Airgetlám irlandar mitologiaren pertsonaiaren pasarte batzuk kontatzen zituen *The Silver Arm* liburua egin zuen. 2004. urtean hirugarren liburu batean lan egiten hasi zen, *The Son of the Sun*.

Bestalde, hainbat artista eta musikarien ekoizlea izan da, hala nola Dublingo Thin Lizzy hard rock taldearena edo Sinéad O'Connorren "Faith and Courage" diskoan 2000. urtean. 2003. urtean, The Darkness musika talde britainiarraren "Christmas Time (Don't Let The Bells End)" singlea ekoiztu zuen.

Lanik ezagunenak
----------------

### Liburuak

* **The Book of Conquests** 1978 p/b ISBN 0-525-47511-7, 1991 p/b ISBN 0-905895-14-2
* **The Silver Arm** (1981) ISBN 1-85028-081-9
* **The Children of Lir** (Michael Scott-ekin) (1992) ISBN 0-7497-0888-3
* **Erinsaga**

### Bildumak

* *Celtia*

Kanpo estekak
-------------

* Web Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3109523

 |

* Wd Datuak: Q3109523
**Birmingham City Football Club** Ingalaterrako futbol taldea da, Birmingham hirian egoitza eta zelaia (St Andrew's Stadium) dituena.

Historia
--------

Taldea 1875 urtean sortu zen *Small Heath Alliance* izenarekin eta 1885 urtea profesional bihurtu zen. Gaur egungo *Birmingham City Football Club* izena 1943an hartu zuen.

Historian zehar lehen eta bigarren mailen artean aritu da orohar, eta ez da inoiz 3. mailatik jeitsi. Garai oparoenak 1950 eta 1960 hamarkadetan izan zituen, Hirietako Ferien Kopan ere jokatu zuelarik, bitan finalera iritsi ere bai. Ordukoa da klubaren lehen titulua ere, 1963ko Ligako Kopa. 2011 urtean lortu zuen bigarren Ligako Kopa.

Azken urteotan bigarren mailan ari da jokatzen. 2020an Aitor Karanka entrenatzailea hartu zuen eta honen bidez Mikel San Jose jokalari nafarra fitxatu zuen.

Palmares
--------

### Ingalaterran

* Ingalaterrako Liga (0):
	+ Bigarren maila (4): 1893, 1921, 1948, 1955
* Ingalaterrako Kopa:
	+ Txapelduna (0)
	+ Finalista (2): 1931, 1956
* Ligako Kopa:
	+ Txapelduna (2): 1962-63, 2010-11
	+ Finalista (1): 2001
* Football League Trophy (2): 1991, 1995

### Nazioartean

* Hirietako Ferien Kopa:
	+ Txapelduna (0)
	+ Finalista (2): 1960, 1961

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19444
* Commonscat Multimedia: Birmingham City F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153954943
* LCCN: no2004010714

 |

* Wd Datuak: Q19444
* Commonscat Multimedia: Birmingham City F.C.
| **Esterlines kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
| Esterlines kalearen irudia. |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Esterlines kalea is located in Euskal HerriaEsterlines kaleaEsterlines kalea | Esterlines kalea is located in GipuzkoaEsterlines kaleaEsterlines kalea |
| Esterlines kalea is located in Donostiako Parte ZaharraEsterlines kaleaEsterlines kalea |

 |
| Koordenatuak: | **Coordinates: Missing latitude**Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
 |

**Esterlines kalea** Donostiako Parte Zaharreko kalea da. Narrika kaletik San Jeronimo kalearaino doa. Erdian plaza antzeko espazioa du. Parte Zaharreko Osakidetzaren anbulategia kale honetan dago.

Kale historikoa
---------------

1566ko erroldan agertzen zen kale honen izena, baita 1630eko ordenantzetan.

Izenaren jatorria
-----------------

Kale honen izen bitxia argitzeko hipotesi desberdinak azladu dira. Ziuraski onartuena Pablo Altzolarena dugu. Idazle honek lotzen du izen hori Donostian Hansako Ligaren merkatarien presentziarekin. Alzolaren arabera ingelesek Erdi Aroan Hansako merkatariei "esterlings" izena ematen zieten jatorri hori bai zuen garaiko libera esterlina. Euskaldunek merkatari harreman handiak izan zituzten alemaniarrekin; hauek Ipar Europako komertzioaren monopolioa zuten eta Euskal Herrian, bestetik, Donostia, Bilbo baino zaharrago izanik, Bizkaiko golkoaren trafiko-gune nagusia zen. Hansa ligako merkatariek Donostiarekin harreman zuzenak izan zituzten eta, agian, Esterlines kalean biltegi edo ostatu baten bat izango zuten. Juan Ignacio Gamon historialariak horretaz zera baieztatu zuen (*Historia de Renteria*): esterlina oso txanpon ugaria zen Donostian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Kalearen ezaugarriak Donostiako Udalaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474272

 |

* Wd Datuak: Q25474272

  

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
***Euskal Errijetako olgeeta ta dantzeen neurrizko gatz-ozpinduba*** 1816an plazaratutako Bartolome Madariaga, frai Bartolome Santa Teresarena, idazlearen liburua da. Bere lanik ezagunena da zalantzarik gabe. Bertan, euskal dantzen gaineko balorazioa egin zuen, sarritan bekaturako aukera bihurtzen direla esanez. Juan Antonio Mogel eta Pedro Antonio Añibarrorekin batera, Madariagak, XIX. mendearen hasieran, literatur euskalkiaren mailara igo zuen bizkaiera. Liburu honetan egileak euskal dantzen eta, orokorrean, festen inguruan zuen iritzia plazaratzen saiatu zen liburuxka honekin.

Izenburua
---------

Izenburua nahiko hermetikoa gertatu da, batez ere "neurrizko gatz-ozpinduba" hitzak, hau da, "gatza eta ozpina".

Egitura
-------

Jatorrizko testuak sarrera bat eta bost kapitulu ditu:

* I.: "Olegetiaren gainean".
* II: "Jaungoikua opendidu bagarik, zelan olgau leitekian olgeetiaren beraren parteti" eta "Jaungoikua opendidu bagarik, zelan olgau leitekian denporiaren parteti".
* III: "Plazeetan gizon ta emakume naaste egiten dirian dantzaak, abemarijetan tanbolina isilduta amaituten dirianak, Euskal-errijetan usetan dirian moduban, pekatu mortaleko okasinoe urrekuak dira".
* IV.: "Erromedijen, bigiren ta saraubeen gainian".
* V.: "Dantzeen paboreko errazoiak ta erantzunak".

Edukia
------

Liburuak oso ikuspegi kritikoa erakusten du. Bartolomek bekatua ikusten zuen dantzetan eta jaietan. Eta bekatua ez zenean, hau da, moralaren ikuspuntutik arazorik ez zegoenean ere, bekatua egiteko aukerak zabaltzen zituen. Ondorioz, arriskua zela eta, guztiak ziren arbuiagarriak haren ustez. Izan ere, iritzia hau argumentatzeko argi eta garbi dantzetan eta jaietan zer gertatzen zen azaldu behar zuen; hori da, egungo ikuspuntutik, liburuaren balio nagusietariko bat: modu gordinez dantzetan gertatzen ziren gauzak azaltzen ditu, errealismo beteriko deskribapenekin.

Bibliografia
------------

* Patxi Altuna (1987): *Bartolomé de Santa Teresa; Euskal errijetako olgueeta ta dantzen neurriz gatz-ozpinduba*. Edizio kritikoa. Deustuko Unibertsitatea.
* Julen Urkiza eta Luis Baraiazarra (2000): *Idazlan guztiak, Frai Bartolome Santa Teresa*. Euskaltzaindia / Bizkaiko Foru Aldundia, 2000.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Testu osoa Klasikoen Gordailua webgunean, Euskaltaindiaren testuan oinarrituta.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216234

 |

* Wd Datuak: Q65216234
**Junes Xuburu**, baita ere **Junus Xübürü** (Santa Grazi, 1936ko martxoaren 20a-Atharratze, 2020ko azaroaren 4a) Zuberoako kantaria.

Biografia
---------

Santa Graziko Idiart etxean jaioa zen. Etxean bost seme-alaba ziren, Junes bigarrena. Handik Atharratzera bizitzera joan zen. Kantuan bere gisara ikasi zuen, "igande arratsean, ostatuan baitziren adineko gizonak, kantu zaharrak kantatzen zituzten. Eta ni her beha! Nik dantza ez nuen batere maite, baina kantuaren beha nintzen beti, xoko batean sarturik". Hamabost urtekin Ligin hasi zen kantatzen. 1963an ezkondu zen. Lanbidez animalien tratularia izan zen.

Basabürü kantatzeko moldearen azkenetarikoa izan zen.

Diskografia
-----------

Disko askotan hartu du parte, beste abeslariekin batera, esaterako Jean Mixel Bedaxagarrekin.

* *Zuberoako kantariak*, "Ostiraletan duzü" abestia, 1991n.

Bibliografia
------------

* Miel Anjel Elustondo: "Junes Xuburu, azken zuberotar kantaria", *Erlea. 1700en aldizkaria*, ISSN 1889-7576, 2.zk, 2010, 9-14 or.
* Miel Anjel Elustondo: *Zozoen elea*, 2012, Utriusque Vasconiae.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Junes Xubururen hitzak *Berria*n, 2020/12/08.
* Miel Anjel Elustondoren erreportaia *Berria*n, 2020/12/08.
* Junes Zuburu Ahotsak proiektuan.
* Junes Zuburu Mintzoak proiektuan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104029438

 |

* Wd Datuak: Q104029438
*Artikulu hau Frankismoak zigortutako eusko abertzaleei laguntzeko erakunde klandestinoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eusko Abertzale Laguntza (argipena)».*
**Eusko Abertzale Laguntza** 1967ko udaberrian sortutako erakunde klandestinoa zen, diktadura frankistaren eraginez preso, erbesteratuta edota bestelako zigorren pean zeuden eusko abertzaleei laguntzea helburu zuena. Garai hartan, **Euzko Abertzale Laguntza** grafiarekin ere idazten zen. Emakumeak izan ziren erakundeko protagonista.

Hasieran, erakunde klandestinoetako (EAJ, ELA, Eusko Abertzale Ekintza, Jagi-Jagi eta ETA) kideak sartu ziren, erakunde horien izenean ez, baizik eta nor bere izenean. Hala ere, gerora EAJ Eusko Abertzale Laguntzatik atera zen, «dirua bildu eta banatzeko bere bideak» bazituela eta.

Eusko Abertzale Laguntzak Burgosko Prozesuaren garaian egin zuen ahaleginik handiena. Izan ere, prozesuak epaituei eragin zizkien gastu guztien % 90 ere ordaindu zuen.

Erakundeko kideetako bat izan zen Trifon Etxebarria *Etarte*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Josemari Lorenzo Espinosa: «15 de julio de 1998: el día que murió *Egin*».

Kanpo estekak
-------------

* Ainhoa Arozamena Ayala: *Eusko Abertzale Laguntza*, Auñamendi Eusko Entziklopedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257641

 |

* Wd Datuak: Q12257641
Jokoen teorian, **joko agregatibo** esaten zaio jokalari bakoitzaren saria jokalariaren estrategiaren beraren eta jokalari guztien estrategia-multzoaren funtzio denean. 1970ean Reinhard Selten Nobel saridunak proposatu zuen lehen aldiz kontzeptua, eta kasu horretan jokalarien estrategien batura dela jo zuen agregatua.

Definizioa
----------

Har ezazu *n* jokalari dituen joko ez-kooperatibo bat, no {\displaystyle S\_{i}\subseteq \mathbb {R} } *i* jokalariaren estrategia-multzoa baita, {\displaystyle S=S\_{1}\times S\_{2}\times \ldots \times S\_{n}}estrategia bateratuaren multzoa izango da, eta *i* jokalariaren sari-funtzioa {\displaystyle f\_{i}:S\to \mathbb {R} } izango da. Joko agregatiboa deitzen zaio, beraz, *i* jokalari bakoitzarentzat {\displaystyle {\tilde {f}}\_{i}:S\_{i}\times \mathbb {R} \to \mathbb {R} } funtzio bat baldin badago non {\displaystyle s\in S} guztientzat:

{\displaystyle f\_{i}(s)={\tilde {f}}\_{i}\left(s\_{i},\sum \_{j=1}^{n}s\_{j}\right)}
Hau da, joko agregatiboentzat sari-funtzioak *jokalarien estrategia*ren eta taldearen {\displaystyle \sum s\_{j}} *estrategien* araberakoak dira. Adibidez, har ezazu Cournot eredua, non *i* enpresak {\displaystyle f\_{i}(s)=s\_{i}P\left(\sum s\_{j}\right)-C\_{i}(s\_{i})} sari/irabazi-funtzioa duen (hemen {\displaystyle P} eta {\displaystyle C\_{i}} dira, hurrenez hurren, alderantzizko eskariaren funtzioa eta *i* enpresaren kostu-funtzioa). Hau joko agregatibo bat da, izan ere {\displaystyle f\_{i}(s)={\tilde {f}}\_{i}\left(s\_{i},\sum s\_{j}\right)}, eta hortik abiatuta {\displaystyle {\tilde {f}}\_{i}(s\_{i},X)=s\_{i}P(X)-C\_{i}(s\_{i})}.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15079586

 |

* Wd Datuak: Q15079586
**Jolly Jumper** komikietako pertsonaia bat da, zaldia zehazki. Lucky Luke cow-boy edo bakeroaren zaldia da. Kolore zurikoa da, eta Lucky Lukek esaten dion guztia ulertzen du. Beti egoten da prest Lucky Luki laguntzera joateko, hau zailtasun handietan sartuta dagoenean. Berebiziko amorru dio Rantanplan zakurrari, Dalton Anaiak preso egoten diren espetxeko zakur leloari, Lucky Lukekin joaten baita zakur hau haren egitekoren batetara. \_"Munduko zaldirik argiena" bezala deskribatuta dago

Lehen agerpena
--------------

Lucky Luken komikietan, Jolly Jumper, lehenengo aldiz, "*Arizona 1880*" istorioan agertu zen. Istorio hau, Le Journal de Spirou komiki aldizkarian argitaratu zen, 1946ko abenduaren 7an.

Beste ezaugarri batzuk
----------------------

Xakean jokatzen badaki, eta Lucky Luki joko hontan irabazten dio. Alanbre estuen gainean ibiltzen ere badaki. Azkenik, atzeko ezkerraldeko hankan, marroi koloreko orbantxo batzuk ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2321418
* Commonscat Multimedia: Jolly Jumper

---

 |

* Wd Datuak: Q2321418
* Commonscat Multimedia: Jolly Jumper
**Eusko Alderdi Sozialista** (**EAS**) Hego Euskal Herriko alderdi politiko abertzale eta sozialista bat izan zen. 1974ko abenduan sortu zen. Euskal Herriaren independentzia, sozialismoa eta Euskal Herri Euskalduna zituen hiru helburu nagusi moduan.

1975eko azaroan, ideologia berdina zuen eta Iparraldekoa zen HAS (Herriko Alderdi Sozialista, 1974ko martxoan sortua) alderdiarekin bat egin zuen.

Honen ondorioz, Euskal Herriko Alderdi Sozialista (EHAS) izen berria hartu eta Euskal Herri osoan finkatu zen; Iparraldeko eta Hegoaldeko taldeak Buru Bateragilearen bitartez zeuden lotuta. Euskal Herri osoko lehenengo alderdi politiko abertzale eta sozialista sortu bihurtu zen alderdi hau.

1975. urteko udan Koordinadora Abertzale Sozialista bultzatu eta sortu zuen EHASek, LAIA eta ETA politiko-militarrarekin batera, eta 1977ko uztailean desegin zen Hego Euskal Herriko EHAS, Eusko Sozialistak taldearekin batera, HASI (Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea) alderdia osatzeko.

Ipar Euskal Herriko EHAS alderdiak, Battitta Larzabal, Manex Goihenetxe eta Jean-Louis Davant ziren buruzagi nagusiak. 1979. urtera arte jarraitu zuen bere jardunean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016/01/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8846570

 |

* Wd Datuak: Q8846570
**Bhitarkanikako parke nazionala** Indiako parke nazionala da, Kendrapara barrutian, Odisha estatuan, herrialdearen ekialdean dagoen. Parkeak 145 kilometro karratuko gune bat hartzen, oihan eta mangladiak nagusiki, Brahmani, Baitarani eta Dhamara ibaien deltek osatzen duten hezegune multzoa.

Parke nazionala 1998ko irailean sortu zen, Bhitarkanikako bizitza basatiaren santutegiaren eremu nagusiaren barruan. Santutegi delakoa 1975ean sortu zen, eta 672 kilometro karratuko babesgunea markatzen du. Santutegia Indiako bigarren mangladi-ekosistema handiena da.

Indiakoak bertakoak diren hiru krokodilo espezieak (zingira-krokodiloa, gabiala eta itsas krokodiloa), hiruak aurki daitezke parke honetan, puntu bakarra hori gertatzen dea Indian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Bhitarkanika Mangrove Forest, Odisha» *IndiaNetzone.com* (Noiz kontsultatua: 2022-09-25).
2. ↑   «1,784 crocodiles counted in Bhitarkanika park» *The New Indian Express* (Noiz kontsultatua: 2022-09-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2580141
* Commonscat Multimedia: Bhitarkanika National Park

---

 |

* Wd Datuak: Q2580141
* Commonscat Multimedia: Bhitarkanika National Park
Lurra 30 bat km-ko altueratik ikusita.
**Espazio hurbila** itsas-mailatik 20 eta 100 kilometro gora bitartean dagoen eremuari deritzo. Eremu honek Lurraren atmosferaren hainbat geruza hartzen ditu, zehazki: estratosfera, mesosfera eta termosferaren lehendabiziko kilometroak. Gutxi gorabehera Armstrongen mugan hasten da, non gizakiok handik gora bizirauteko presurizatutako jantziak behar ditugun, eta Kármánen lerroan amaitzen da, non kanpo-espazioa hasten den. Beraz, espazio hurbila aireontzi komertzialek hegan egiten duten gunetik gorago, baina satelite artifizialen gunetik beherago dago.

"Espazio hurbila" eta "goi-atmosfera" terminoak normalean sinonimotzat hartzen badira ere, iturri batzuek biak bereizten dituzte. Beraz, iturriak bi terminoen arteko bereizketa egingo balu, orduan Kármánen lerrotik gertu dagoen eremuari bakarrik espazio hurbila deituko lioke.

Esplorazioa
-----------

Espazio hurbilaren esplorazioa 1930eko hamarkadan hasi zen. Garai hartan, inolako ordenagailurik gabe ezta espazio-jantzirik gabe ere, espazioaren mugara iristen ziren. Espazio hurbila esploratu zuten pertsonarik ezagunenak Jean Piccard eta bere emaztea Jeanette dira. Geroagoko esplorazioa gehienbat eskifaiarik gabe egin da.

Espazio hurbileko fenomenoak
----------------------------

* Aurora polarrak.
* *Airglow*-a.
* Hodei noktiluzenteak.
* Meteoroak.
* Goi-atmosferako tximistak edo goi-atmosferako deskargak.
* Hodei polar estratosferikoak.
* Ozono geruza.
* Marea atmosferikoak.
* Geruza ionosferikoak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1621662
* **Identifikadoreak**
* BNF: 11937510v (data)
* GND: 4139251-6
* LCCN: sh85009275

 |

* Wd Datuak: Q1621662
***Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*** (gaztelaniaz: *Revista Internacional de Estudios Vascos*, frantsesez: *Revue Internationale des Études Basques*), gaztelaniazko izenaren ***RIEV*** siglekin ezagunagoa, Eusko Ikaskuntzaren argitalpen nagusia da, Julio Urkixok 1907an sortua. Julio Urkixok zuzendari karguan jarraitu zuen 1936ko gerra piztu arte. 1983an RIEV berriro plazaratu zen, eta orduz geroztik Julio Caro Baroja izan zen zuzendari, 1995ean hil zen arte. Gaur egun, Aingeru Zabala Uriarte da zuzendaria. Seihilabetekaria da, eta Euskal Herriko kulturaz hainbat diziplinatako ideia, joera eta teoria zientifikoen elkartoki eta eztabaidaleku izatea du helburu.

Koldo Mitxelenaren esanetan, Euskal Herriko kulturari buruzko azterlanak era guztietako fantasien eta zoramen guztien babesleku ziren, lehenago zelta kulturari buruzko azterlanak izan ziren bezala; *RIEV*ek lortu zuen —ez lanik gabe— hori atzean utzi eta zientziaren arlora ekartzea.

Historia
--------

1907an sortu zen eta 1936. urtea arte iraun zuen. Hasierako urteetan Georges Lakonbek lagundu zion Urkixori eta 1922an Eusko Ikaskuntzaren aldizkari bihurtu zen, Urkixo bera zuzendari zela. Lehen zenbakiak Baionan atera ziren, eta gero Gipuzkoako Aldundiko irarkolan, bi hilabetez behin. Lanak euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez edo alemanez idatziak izaten dira, idazlea nor den. Urkixok garrantzi handia eman zion atzerriko euskalarien lanei.

Parte hartzaile izan ziren, besteak beste, Meillet, Saroïhandy, Vinson, Hérelle, Jaurgain, Daranatz, Dubarat, Schuchardt, Linschmann, Winkler, Uhlenbeck, Meyer-Lübke, Dodgson, Farinelli eta beste asko, euskaldun eta atzerritar. Euskal idazle zaharren obrak ere argitaratu ziren, zatika eta zenbaitetan faksimilez. Era horretan argitaratu ziren, esaterako, Etxepareren lanak, Oihenarterenak, Tartasenak, Etxeberri Sarakoarenak, Axularrenak, etab.

Gerrak eten zuen *RIEV*en argitalpena. 1981ean, Eusko Ikaskuntzaren babespean, berriz ere ekin zitzaion *RIEV* aldizkaria argitaratzeari, Julio Caro Baroja zuzendari zela, eta Juan Garmendia Larrañaga kudeatzaile.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012-10-05 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  *Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*ren web orria, Eusko Ikaskuntzaren webgunean.
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** Juan Aguirre Sorondo: «Revista Internacional de Estudios Vascos», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.

Kanpo estekak
-------------

* *Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*ren web orria, Eusko Ikaskuntzaren webgunean.
* RIEV aldizkaria Inguma datu-basean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3428606
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 0212-7016
* CCBAE: 4115
* Latindex: 6400
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 126377
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2766

 |

* Wd Datuak: Q3428606
***Euskal askaria Ondarroan*** (gaztelaniaz: *Merienda vasca en Ondarroa*) Juan Etxebarria margolari bilbotarraren euskal genero-eszena ezaguna da. Gaur egun Madrilgo Sofia Erregina Museoan erakusten da.

Ezaugarriak
-----------

Lan hau nahiko berezia da Etxebarriaren lanean normalean izadi hilak eta erretratuak margotzen zituela edo Espainia sakonaren paisaiak. Baina baditu ere bai Euskal Herriko zenbait paisai eta hau da ezagunetariko bat. Lehen planoan giza-talde bat ikusten dugu, senideak ziur aski. Hamar pertsonak dira, zaharrak zein gazteak. Margolanaren erdian zuriz jantzita eta lotan dagoen haur bat amonaren besoetan ikusten dugu; amonaren sinbolismoak euskal kulturan indar handia izan zuen XX. mendearen hasieran. Haurraren ezkerrean aitona ikusten dugu eta haren atzealdean neska gazte bat, haren eskua aitonaren lepoan jarrita. Lau pertsonai horiek dira indar handiena erakusten dutena; gainontzekoak, askoz estatikoagoak, modu batez, eszena hori enmarkatzen dute. Zutik gizon batek arraun bat heltzen du eta neska batek azpil bat. Mahaian askariaren gauzak ikusten dira: ardoa, ogia, edalontziak, mahai-tresnak eta beste.

Bigarren planoaren Ondarroaren paisaia ikusten da. Koloreak ez dira oso biziak, nahiko hotzak egia esateko, horiak eta berdeak nagusiki. Paisaia ez dago zehaztasun handiz margotuta baina ondo asko ezagutzen da Bizkaiko herria.

Bi planoen artean nolabaitezko kontrastea aztertu daiteke, nekazal mundu tradizionalean eta hiri mundu modernoan artean. Kontraste hori egilearen gai nagusietariko bat izan zen. Etxeberriak tradizioaren eta modernidadearen arteko oreka erreibindikatu nahi baitzuen

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* [*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187978

 |

* Wd Datuak: Q31187978


| * i
* e
* a
Fauvismoa |
| --- |
| Buruzagiak | 
* Henri Matisse
* André Derain

 |  |
| Besteak | 
* Alice Bailly
* Georges Braque
* Charles Camoin
* Kees van Dongen
* Raoul Dufy
* Othon Friesz
* Henri Manguin
* Albert Marquet
* Jean Metzinger
* Jean Puy
* Georges Rouault
* Louis Valtat
* Maurice de Vlaminck
* Francisco Iturrino‎
* Juan Etxebarria‎

 |
| Margolanak | 
* *Luxe, Calme et Volupté*
* *Le bonheur de vivre*
* *Fenêtre ouverte, Collioure*
* *Paysage à Collioure*
* *Les toits de Collioure*
* *Nu bleu (souvenir de Biskra)*
* *La Raie verte*
* *Paysage coloré aux oiseaux aquatique*
* *Femme au chapeau*
* *Pampliegako ikuspegia*
* *Euskal askaria Ondarroan*
* *Bainua*

 |
| Eraginak | 
* Paul Cézanne
* Paul Gauguin
* Vincent van Gogh
* Gustave Moreau
* Georges Seurat
* Paul Signac
* Neoinpresionismo
* Puntillismo
* 1905eko Salon d'Automne

 |
| Gertuko mugimenduak | 
* Die Brücke
* Neofauvismo

 |
| 
* Ikus, gainera: Louis Vauxcelles

 |
**Blairquhan gaztelua** (ingelesez: *Blairquhan Castle*) Eskoziako Straiton herrixkan dagoen gaztelu bat da, Maybole herritik hurbil. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Blairquhan lurraldean lau familia handi bizi izan ziren hurrenez hurren. 1346an McWhirter familiak dorretxea eraiki zuen, 1573an Kennedy familiak eskuratu zuen, XVII mendean Whiteford familiaren eskutan gelditu zen eta hauen diru porrotaren ondoren Sir David Hunter Blair baroiak erosi zuen.

1820an William Burn eskoziar arkitektoari gaztelu zaharra bota eta jauregi berria eraikitzeko enkargua egin zion. Honek Tudor estiloan eraiki zuen. 1824an bukatu zuten eraikuntza.

Ingurua
-------

Bost kilometrotako etorbidea da gazteluak duen erakargarritasun handiena. Girvan ibaia jarraitzen du eta ertzetan hesitruriko lorategi ederrak daude. Sir Edward Hunter-Blair (1920-2006), zortzigarren baroia, hortikulturan eta basogintzan aditua zen eta bizitza guztia erabili zuen gaztelua zaindu eta lorategiak mantentzen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4924231
* Commonscat Multimedia: Blairquhan Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q4924231
* Commonscat Multimedia: Blairquhan Castle
Esposizio luzeko izarren errotazioren irudia hego eta iparraldeko zeru poloen inguruan. Kredituak: Europar Hegoaldeko Behatokia.
**Esposizioa**, argazkigintzan, irudi bat osatzeko material fotosentikorrak (argazkigintzan kimikoan) edota irudi-sentsoreak (argazkigintza digitalean) jasotzen duen argi kopurua da.

Matematikoki: esposizioa = argiztapena x denbora

Aurreko formulak adierazten duen moduan, esposizioa denbora eta material fotosentikorrak jasotako argiztapen kopuruaren arteko konbinazioa da, eta lux segundutan neurtzen da.

Esposizioaren kontrola
----------------------

Argazki kamera batean, esposizio denbora obturazio abiadurak eta objektiboaren irekidurak finkatzen dute. Azken bi faktoreak (abiadura eta irekidura) EB edo esposizio balorea izeneko zenbaki bakar batean konbinatzen dira.

Esposizio egokia
----------------

Nahi dugun argazkia edo irudia lortzeko behar den esposizio egokia da. Esposizio egoki bat lortzeko modu on bat sunny 16 araua da: egun eguzkitsu batean, ISO 100 sentsibilitatea eta f/16 irekidura erabiliz, obturazio egokia 1/100 litzateke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271960
* Commonscat Multimedia: Exposure

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300191218
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q271960
* Commonscat Multimedia: Exposure
**Benji, Zax & the Alien Prince** (euskaraz *Benji, Zax eta Estralurtar Printzea*) AEBetako zientzia-fikziozko telesail bat da. Joe Camp ekoizleak sortu eta Hanna-Barbera ekoiztetxeak ekoiztu zuen. 1983ko irailaren 17tik abenduaren 17ra CBS katean aireratu zen. 13 atal izan zituen.

1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Printzetxo estralurtar bat eta Zax izeneko bere robot hegalari leiala Lurrera iritsi dira. Bertan, agure batekin topo egin, eta haren txakurra den Benjik beren etxerako bidean lagunduko ditu. Baina bidean, Lurrera printzea atzeman asmoz ailegatu diren gaizkile estralurtar batzuei ere aurre egin beharko diete, haiek ere Zaxen antzeko robot hegalari bat dute, baina kasu honetan gaiztoa da.

Kanpo estekak
-------------

* *Benji, Zax & the Alien Prince* telesailaren hasiera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com **(Ingelesez)**
* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3657905

 |

* Wd Datuak: Q3657905