**Sofía Polo Giménez** (Cervera de la Cañada, Zaragoza, 1904ko apirilaren 4a – Palentzia, 1936ko abuztuaren 13a) maistra errepublikanoa izan zen, Unión General de Trabajadores (UGT) eta Espainiako Irakaskuntza Langileen Federazioko (FETE) kidea. Gerra Zibilaren hasieran, eskuadroi falangista batek, 1936ko abuztuaren 13an, atxilotu egin zuen, eta, handik gutxira, abandonatuta agertu zen haren gorpu laidotua, tortura-zantzuekin eta txakurrek hozkatuta.

Sofía Polo Giménez (1904-1936) eta Arturo Sanmartín Suñer (1989-1936)

Ibilbidea
---------

Ideario progresistadun jabe txikien familia batean jaio zen, eta Zaragozako Eskola Normalean hasi zituen irakasle-ikasketak, eta Teruelgo Eskola Normalean amaitu zituen.

Calatayud-en Arturo Sanmartín Suñer maisua ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen 1926ko uztailaren 18an. Urte horretan bertan, Manuel Bartolomé Cossío pedagogoaren bitartez, Villablinoko (Leon) Sierra Pambley Fundazioan aritu ziren lanean, ILE Irakaskuntzako Erakunde Libreak zuzenduta.

Emakume aurreratua bere garairako, familia mantentzen zuen senarrak oposizioak prestatzen zituen bitartean. 

1929an Madrilera joan ziren eta 1932ra arte Tetuán auzoko Sociedad de Amigos del Progresoren eskola bat zuzendu zuten. 

1931n, Espainiako Irakaskuntzako Langileen Federazioaren Kongresuan parte hartu zuen, eta Riofrío eta El Molarko eskola-kolonietako irakasle eta zuzendari izan zen. 

1933an, senarrak Lehen Hezkuntzako inspektore izateko oposizioak gainditu zituen, eta familia osoa Palentziara joan zen. Han, Polok maisu-plaza lortu zuen jabetzan.

1934tik aurrera hainbat batzordetan parte hartu zuen, irakasleen egoera hobetzeko, eta jarduera politiko bizia zabaldu zuen. PSOEren eta FETEen mitinetan parte hartu zuen eta Palentziako Gazte Sozialisten *Aitzindarien* koordinatzailea izan zen. 

### Errepresioa eta heriotza

1936ko uztailaren 19an, Francisco Franco jeneralaren estatu-kolpeak erabateko arrakasta izan zuen Palentziako probintzian. Berehala, JONSen Espainiako Falangearen jarraitzaleek, Guardia Zibilak eta erreketeek brigada mistoa osatu zuten, eta eskualdeko herrietan zehar ibili ziren herritarrak beldurtzen eta edozein erresistentzia errepublikar ezabatzen. Maisu-maistrena izan zen talderik kaltetuenetako bat.Sofíak oporretan bidali zituen seme-alabak, eta, arriskua egon arren, bere erantzukizunak ez uztea erabaki zuen, eta Udalak sustatutako El Molar Viejoko udalekuak zuzentzen geratu zen.

1936ko abuztuaren 13an, atxilotu egin zuten, eta, handik gutxira, abandonatuta agertu zen haren gorpu laidotua, tortura-zantzuekin eta txakurrek hozkatuta.

Arturo Sanmartín, haren senarra, Ubaldina García maistrak babestua, Modesto Lafuente ikastetxeko sotoan babestu zen, eta agian ihes egin ahal izango zuen, baina emaztea hil zutela jakin zuenean entregatu egin zen, eta Palentziako kaleetan ibili zen, eta fusilatu egin zuten 1936ko irailaren 8an. Etxea arakatu egin zuten, eta inoiz ez zen aurkitu gorpuak lurperatu zituzten hobia. Umezurtz geratu ziren hiru seme-alabak: Arturo (1927), Adolfo (1929) eta Natalia (1931).

Bere espedientean Polo hilda agertzen zen arren, 1940ko urtarrilaren 17ko Estatuko Aldizkari Ofizialean argitara eman zen zerbitzuaren behin betiko banaketa eta eskalafoiaren behin betiko baja.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Polo Giménez, Sofia - Fundación Pablo Iglesias.* .
2. ↑    *El matrimonio de maestros SOCIALISTAS y REPUBLICANOS Sofía Polo Giménez y Arturo Sanmartín Suñer, alevosamente ASESINADOS por franquistas en Palencia en 1936.*  22 de abril de 2020.
3. ↑    *Fundación Sierra Pambley | La Escuela de la República.* .
4. ↑    *Polo Jiménez, Sofía – Con Nombre & Apellidos.* .
5. ↑    *La maestra REPUBLICANA UBALDINA GARCÍA DÍAZ, fue ASESINADA por falangistas en Quintana del Puente (Palencia) en 1936, por proteger a un compañero Socialista.*  20 de abril de 2020.
6. ↑   histórica, Memoria. *"A mis padres los mataron por maestros y por rojos".* .
7. ↑    *A Natalia Sanmartín Polo, una niña de la guerra, en sus ochenta y seis años.*  26 de diciembre de 2016.
8. ↑    *Sofía.*  3 de junio de 2014.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q96335614
* Commonscat Multimedia: Sofía Polo Giménez / Q96335614

---

 |

* Wd Datuak: Q96335614
* Commonscat Multimedia: Sofía Polo Giménez / Q96335614