recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Charlène Favier** (1985) emakume zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizle frantsesa da.

Biografia
---------

Charlène Favierek film laburrak idatzi eta zuzentzen hasi zuen bere ibilbidea. 2018an, *Odol Gorri* film laburra zuzendu zuen, Noée Abita aktorearekin. Filma hainbat jaialditan saritua izan zen. Proiektua Unifrance Cannes 2019 Sarirako eta 2020ko Film Laburren César sarirako ere aukeran egon zen.

2020an, Charlène Favierek *Slalom* bere lehen film luzea aurkezten zuen, 2020ko Canneseko zinema-jaialdiko lehiaketa ofizialean hautatua. Noée Abita aktorea protagonista izan zen, Jérémie Renier aktore belgikarrarekin lagunduta. Zuzendariak bizitako esperientzia batetik abiatu zen, haren bitartez kirol munduko jazarpenak eta sexu erasoak azaltzeko.

Charlène Favier Time Art agentzia artistikoak ordezkatzen du.

Filmografia
-----------

### Laburmetraiak

* 2012: *Free Fall*
* 2015: *Omessa*
* 2018: *Odol Gorri*

### Luzemetraiak

* 2020: *Slalom*
* 2021: *Oxana*

### Dokumentala

* 2010: *Is Everything Possible, Darling ?*

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100566035
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 296446673
* ISNI: 0000 0004 0152 8712
* NKC: xx0272319
* SUDOC: 225560976

 |

* Wd Datuak: Q100566035
Cardigango badiaren kokapen mapa.
**Cardigango badia** (galeseraz *Bae Ceredigion* eta ingelesez *Cardigan Bay*) Irlandako itsasoan kokatzen den badia handi bat da, Galesen barneratuz, Llŷn penintsula eta Pembrokeshire artean zabaltzen da.

Cardigango badiak hondartza ugari eta itsas habitat paregabe bat du, honek Erresuma Batuko kostalde garrantzitsuenetako bat bilakatzen duelarik. Bertan kostalde hau zeharkatzen duen Ceredigion Coast Path ibilbidetik Izurde Handi nahiz Foka Grisak ikus daitezke.

Kostalde honetako eremuri gehiena ereiteko leku oparoa da, herri eta udaleku ugariz beteta, hauen artean garrantzitsuenak honako hauek lirateke: Fishguard, New Quay, Aberaeron, Aberystwyth, Borth, Aberdyfi, Tywyn, Barmouth, Porthmadog eta Pwllheli lirateke.

Badia honetan itsasoratzen diren ibai nagusiak hauek dira:l Afon Glaslyn, Teifi, Rheidol, Dyfi, Aeron, Dysynni eta Mawddach.

XX. mendearen hasieran, Cardigango badiak itsas industria indartsu baten kokalekua zen. Cardigan hiria Teifi ibaia itsasoratzen den lekuan dago, eta denbora luzez Cardiff hiriburua bera baino portu garrantzitsuagoa ere izan zen.

Kondairazko Cantre'r Gwaelod erresuma delakoa badia honetako erdialdeko eta iparraldeko eremuetan kokatzen da.

Iruditegia
----------

* Cardigango badiaCardigango badia

Kanpo estekak
-------------

* Cardigan eta bere badiaren webgunea **(Galeseraz)** **(Ingelesez)**
* Cardigango kostaldea eta landa **(Ingelesez)**
* Cardigan badiako kostaldeko ibilbidearen webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q747189
* Commonscat Multimedia: Cardigan Bay

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315137442
* LCCN: sh97005094
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q747189
* Commonscat Multimedia: Cardigan Bay

52°30′N 4°25′W﻿ / ﻿52.5°N 4.42°W﻿ / 52.5; -4.42
**Alejo Alberdi** (Donostia, 1960), musikari donostiarra da, gitarrajolea eta musika ekoizlea, Madrilen kokatua.

Ibilbidea
---------

Donostian La Banda Sin Futuro taldean hasi zen 1970eko hamarkadaren amaieran, Ingalaterran egonaldi bat egin ondoren musikan interesatu zelarik, eta Ignacio Gasca *Poch* La Bandako liderra ezagutu zuelarik. Pochek irakatsi zion musika jotzen, eta bere ondorengo ibilbidearen mentoretzat du.

La Banda Sin Futuro desegin zen 1982an, eta Poch eta Alberdi Madrilen kokatu ziren beste musika proiektu bat aurrera ateratzeko: Derribos Arias.

1990eko hamarkadan, Donostiako Aventuras de Kirlian taldearen lehen diskoa ekoiztu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Rural, Álvaro Corazón. «Alejo Alberdi: «Estoy harto de la expresión "movida madrileña"; la explosión fue en todas partes»» *Jot Down Cultural Magazine* (Noiz kontsultatua: 2020-12-20).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Alejo Alberdi: «Ni graciosos ni vanguardistas, estuvimos en tierra de nadie»» *El Diario Vasco* 2015-12-13 (Noiz kontsultatua: 2020-12-20).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q104381978

 |

* Wd Datuak: Q104381978
Jerusalemeko cardoaren aztarnak.
**Cardo** (edo *Cardus*), hirigintza erromatarrean, kanpamendu militar edo kolonia bateko ipar-hego kalea zen. Cardo nagusia *Cardo Maximusa* da, perpendikularki, Decumanus Maximusarekin gurutzatzen dena, beste kale nagusia. Forua, jatorrian, hau da, lehen hiri erromatarretan, hiritik kanpo zegoen arren (hortik bere izena, alegia, *forum*) eta merkataritza lanetarako erabiltzen ziren arren (azokak eta feriak), denborarekin, aktibitate politiko eta administratiboetarako erabiltzen hasi zen, eta horregatik erromatar hiri berrienak, plaza publikoak sortzen hasi ziren *Cardo Maximus* kalea *Decumanus Maximus* kalearekin topo egiten zuen tokian.

Hitzak, bere jatorria, augureek euren iragarpenak egiten zituztenean iparraldetik hegoaldera egiten zuten lerroan dago. Aldi berean, kardo hitz honetatik puntu kardinal hitza dator, orientazio geografikoan, iparrorratzetan, haize-orratzetan... erabiltzen dena.

Ameriketan
----------

Ideia orokor hau, gero, XVI. mendean, Filipe II.a Espainiakoaren ordenantzekin hartua izan zen espainiarrek Amerikan sortu zituzten 40.000 hirietako gehienen sorrera hiri antolakuntzarako.

Ikus, gainera
-------------

* Puntu kardinalak
* Decumanus

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1035793
* Commonscat Multimedia: Cardines

---

 |

* Wd Datuak: Q1035793
* Commonscat Multimedia: Cardines
**Alejandro Javier Sabella** (Buenos Aires, Argentina, 1954ko azaroaren 5a - *ibidem*, 2020ko abenduaren 8a) argentinar futbolaria eta futbol entrenatzailea izan zen.

1974an egin zuen debuta profesionaletan futbolari River Plate futbol taldean. 1978 eta 1980 bitartean Sheffield Uniteden jokatu zuen. Handik, Leeds Unitedera joan zen eta han egon zen 1981era arte. Ondoren, 1982tik 1984ra Estudiantes La Plata taldean aritu zen. Hurrengo urtean Brasilgo Grêmio taldean jokatu zuen denboraldi batez eta Estudiantes La Plata taldera itzuli zen beste denboraldi baterako. Gero, 1987 eta 1988 bitartean Club Ferro Carril Oeste futbol taldean aritu zen. Azkenik, 1988an Mexikorako bidea hartu eta Club Deportivo Irapuato taldean jokatu zuen 1989an futbolari erretiratu zen arte.

Futbolari izateari utzi eta gutxira, 1990ean futbol-entrenatzaile hasi zen. 2011 eta 2014 bitartean Argentinako futbol selekzio nazionaleko entrenatzailea eta hautatzailea izan zen. Haren gidaritzapean, Argentinako selekzioa 2014ko Munduko Futbol Txapelketaren finalera sailkatu zen eta munduko txapeldunordea izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q456000
* Commonscat Multimedia: Alejandro Sabella

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 453145857912523021191
* ISNI: 0000 0004 5700 3931
* BNA: 000058633
* BNE: XX5725376
* GND: 1223031349
* LCCN: nb2018011282

 |

* Wd Datuak: Q456000
* Commonscat Multimedia: Alejandro Sabella
**Sulayman ibn Hud al-Judhami, *Al-Mustain* I.a** (arabieraz: سليمان "المستعين بالله" بن هود‎ ; 1047 hila) Zaragozako taifako bosgarren errege independentea (1038-1047) izan zen, Banu Hud leinuko lehendabizikoa. *al Musta'in bi-llah* (Allahren laguntza bilatzen duena) titulua bereganatu zuen.

Gaztetan Almanzorren armadetan eta Kordobako kaliferriaren amaierako *fitna* edo gerra-zibiletan borrokatu zuen. 1031 eta 1036 artean Hisham III.a azken kalifa babestu zuen Lleidan. Garai haietan Banu Tujibien eskuetan zegoen Zaragozako taifa eta Sulayman Lleida eta Tuterako qadi bihurtu zen.

1035ean Hisham II.a izeneko buruzagi bat bere buruari kalifa bat izendatu zuen Sevillan. Al-Mundhir II.ak, bere arbasoek egin zuten moduan, ez zuen kalifa berria onartu. Egoera aprobetxatuz, Abd Allah ibn al-Hakam bere lehengusua 1038ko udan matxinotu eta abuztuaren 23an errege-alkazarra hartu zuen. Abd Allahek Al-Mundhir eta Yekutiel ben Isaak bisir judua erail zituen. Laster, hajib titulua bereganatu eta txanponak egiteari ekin zion. Emir berriak, Sulayman ibn Hudi agintea promes egin arren, hitza jan zuen. Lleidako qadiak, Ismail Toledokoaren laguntza zuena, irailaren 20an Zaragozan sartu zen eta Abd Allah kargutik kendu zuen.

Laster, semeen artean zatitu zuen taifa: Lleidan Yusuf al-Mudhaffar, Huescan Lubb, Tuteran Mundhir, Calatayuden Muhammad eta Zaragozan, erregeorde moduan, Ahmad al-Muqtadir. Toledoko taifarekiko independentzia lortu nahian, Fernando I.a Gaztelakoa aliatu zuen. Horren ondorioz, Gartzia III.a Santxez Naiarakoa bere etsai bilakatu zen.

1047an hil zenean, seme guztiek bere independentzia aldarrikatu zuten. Hala ere, 1051n al-Muqtadirrek hegemonia bereganatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Viguera Molins, Mª Jesús.  (1988). *Aragón musulmán.*  Zaragoza: Mira editores ISBN 84-86778-06-9..
2. ↑   Cervera Fras, M ª José.  (1999). *El reino de Saraqusta.*  Zaragoza: CAI ISBN 84-88305-93-1..

| * i
* e
* a
Zaragozako taifako erregeak |
| --- |
| Banu Tujibi | 
* Al-Mundhir I.a ibn Yahya al-Tujibi
* Yahya ibn al-Mundhir
* Al-Mundhir II.a ibn Yahya ibn al-Mundhir
* Abd Allah ibn al-Hakam al-Tjibi

 |
| Banu Hud | 
* Al-Mustain I.a Sulayman ibn Hud al-Judhami
* Ahmad ibn Sulayman al-Muqtadir
* Yusuf ibn Ahmad al-Mutamin
* Al-Mustain II.a Ahmad ibn Yusuf
* Abdelmalik ibn Ahmad Imad al-Dawla

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33040
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 807
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q33040
**Abia** Nigeriako hego-ekialdeko estatua da. Hiriburua Umuahian dago, eta merkataritza-hiri nagusia Aba da, lehenago gobernu kolonial britainiarraren postu aurreratu bat baitzen eskualdean. Nigeriako eremu populatuenetako bat ere bada. Abia Estatua 1991n sortu zen Imo estatuaren eremu batetik. Nigerren deltaren eskualdea osatzen duten estatuetako bat da. Halaber, herrialdeko bosgarren estatu industrializatuena da, eta giza garapenaren laugarren indize altuena du herrialdean. Jarduera ekonomiko ugari eta hazkunde azkarreko herriak ditu, Nazio Batuek 2018ko hasieran erregistratutakoaren arabera. Estatuan ere azienda-merkatu handiena dago Nigerian.

Geografia
---------

Abia estatuak 6.320 kilometro koadro inguru hartzen ditu, eta Anambra, Enugu eta Ebonyi estatuek mugatzen dute iparraldera eta ipar-ekialdera. Abiaren mendebaldean Imo estatua dago, ekialdean eta hego-ekialdean Cross River estatua eta Akwa Ibom estatua, hurrenez hurren, eta hegoaldean Rivers estatua. Estatuaren hegoaldea Nigeriako ibaiertzaren barruan dago, altitude txikiko oihan tropikala da, eta palmondo oliotsuko eremuak ditu; hegoaldeak 2.400 milimetro inguru jasotzen ditu urtean, eta bereziki euritsua da apiriletik urrira bitartean. Estatuko gainerakoa sabana leuna da, altu samarra eta arboladuna. Abia Estatuko ibai garrantzitsuenak Omi eta Aba ibaiak dira, Ozeano Atlantikora isurtzen direnak Akwa Ibom estatuaren bidez.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Niger Delta Region Land and People.* .
2. ↑    *abia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q320852
* Commonscat Multimedia: Abia State, Nigeria

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3713501
* TGN: 7015042

 |

* Wd Datuak: Q320852
* Commonscat Multimedia: Abia State, Nigeria
**Carmen Avendaño Otero** (Vigo, 1945eko azaroaren 21a) Galizian droga-trafikoaren aurkako borrokan nabarmendu den emakumea da, Érguete-Integración Fundazioaren zuzendaria.

Vigo hiriko zinegotzia eta Pontevedrako Aldundian diputatua ere bada, PSOE alderdia ordezkatuz.

Érguete
-------

1980ko hamarkadaren hasieran, Vigoko Lavadores auzoan hasi ziren antolatzen ama batzuk, hiria gogor kolpatu zuenez heroinaren epidemiak garai hartan. Euren artean Carmen Avendaño zegoen, haren bost semetatik bi hil zirelarik arazo hori zela eta. 1984an *"Érguete"* ("Jaiki zaitez") elkartea sortu zuten, droga-trafikoaren aurka borrokatzeko. Izan ere, Galizia leku nagusietako izan zen urte haietan eta bertakoak ziren narkotrafikatzaile ezagun batzuk: Laureano Oubiñarena, Manuel Charlin eta Marcial Dorado, besteak beste.

Ikus, gainera
-------------

* Gizakia Helburu

Kanpo estekak
-------------

* Érguete elkartearen webgunea.
* "Drogaren aurkako amak" (Berria).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3399497
* Commonscat Multimedia: Carmen Avendaño

---

 |

* Wd Datuak: Q3399497
* Commonscat Multimedia: Carmen Avendaño
Zodiakoko hamargarren zeinua.

*Artikulu hau zodiakoaren zeinuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Capricornus».*
**Capricornus**, halaber **Kaprikornioa**, astrologian, zodiakoko hamargarren zeinua da. Zeinuak jakituria sinbolizatzen du eta irudiak mendia irudikatzen du. Tauro eta Virgorekin batera lurra elementuari dagokio. Saturnok zuzentzen du eta aurrez aurreko zeinua Cancer da.

Zeinu astrologikoak animalia hibrido bat erakusten du: arrainaren buztana duen ahuntza edo itsas-munstroa.

Abenduaren 22a eta urtarrilaren 20a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Zeinu kardinalak
----------------

Zeinu hau Zeinu Kadinalak izeneko taldekoa da. Zodiakoko zirkuluan ekinokzio eta solstizio bezala ezagutzen diren lau puntuen muturretan dauden zeinuak dira. Lau dira Zeinu Kardinalak: Aries, Cancer, Libra eta Capricornus.

Ekinokzio, poloetan ezik, beste munduko leku guztietan egunak gauak beste irauten duen urteko uneari esaten zaio. Urtean bitan gertatzen da: martxoaren 20 edo 21ean eta irailaren 22 edo 23an. Egun horiek direla eta Aries eta Libra Ekinokzioarekin lotzen dira.

Solstizioak, eguzkiak kokapen boreal edo hegoaldeko kokapen altuenak lortzen dituen uneak dira. Ipar hemisferioko udako solstizioan eguzkiak zenita eguerdian harrapatzen du Cancerren tropikoaren gainean. Bi aldiz gertatzen da urtean: ekainak 20 eta 21ean edo abenduak 22 eta 23an. Egun horiek direla eta Cancer eta Capricornus Solstizioarekin lotzen dira.

Mitologia
---------

Mitologian, Capricounus Amaltearen ahuntzari lotzen zaio. Kretako uhartean Zeusen inude izan zen lamia eta batzuetan Zeusi bularra eman zion ahuntza bezala ere irudikatzen dena.

Ezaugarriak
-----------

Helburuak argi eta garbi aurrez zehaztuta ekiten dio lanari. Jarritako xedea betetzeko oztopo guztiak gainditzera behartzen du bere burua. Jokabide zorrotzekoa da baina sozialki moldatu egiten da hasitako lana bukatzeko. Erresistentzian eta jakintzan ez dago gehiago egingo dion beste zeinurik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q164272
* Commonscat Multimedia: Capricorn (astrology)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph117685

 |

* Wd Datuak: Q164272
* Commonscat Multimedia: Capricorn (astrology)

  


| * i
* e
* a
Mendebaldeko Zodiakoa |
| --- |
| 

| * i
* e
* a
Astrologia • Zodiakoaren zeinuak |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries  
 | 
Taurus  
 | 
Gemini  
 | 
Cancer  
 | 
Leo  
 | 
Virgo  
 | 
Libra  
 | 
Scorpius  
 | 
Sagittarius  
 | 
Capricornus  
 | 
Aquarius  
 | 
Pisces  
 |

 |

 |
| 

| * i
* e
* a

* Astronomia
* Ekliptikaren konstelazioak

 |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Aries
 | 
Taurus
 | 
Gemini
 | 
Cancer
 | 
Leo
 | 
Virgo
 | 
Libra
 | 
Scorpius
 | 
Ophiuchus
 | 
Sagittarius
 | 
Capricornus
 | 
Aquarius
 | 
Pisces
 |

 |

 |
| *Ikus, gainera*: Koordenatu ekliptiko • Ekinozioen prezesio • Zodiakoko argia |
**Acconako basamortua** (italieraz: *Deserto di Accona*) Italiako Sienako probintzia dago, Crete Senesi eskualdean, Asciano udalerrian.

Urtean euri gutxi egiten duenez, eta 600 mm-tik gorakoa ez denez, laboreek ureztatze-sistema handia behar dute.

Gainera, lurzoruaren egiturak eta baldintzek zaila egiten dute laborantza, baita mahatsondoarentzat eta olibondoarentzat ere. Labore bakarrak zerealak eta ekilorea dira, ureztatze intentsiboari esker. Horretarako zonaldearen ertzean dauden errekasto eta ibaien urak erabiltzen dituzte.

Ingurua toponimo horrekin ezaguna zen Erdi Arotik aurrera. Garai hartan, Acconako basamortuaren hegoaldeko ertzean, Monte Oliveto Maggiore beneditar abadia eraiki zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Folco Giusti.  (1993). *La storia naturale della Toscana meridionale.*  Cinisello Balsamo: Amilcare Pizzi Editore ISBN 978-88-366-0440-1..
2. ↑   Gilberto Madioni, ed. *Dalla scuola di Siena al deserto di Accona - Artisti per San Bernardo Tolomei.*  Siena: Betti Editrice ISBN 978-88-7576-145-5..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2327426
* Commonscat Multimedia: Deserto di Accona

---

 |

* Wd Datuak: Q2327426
* Commonscat Multimedia: Deserto di Accona
| **FALAZIAK** |
| --- |
| *A silentio argudioa**Ad antiquitatem argudioa**Ad baculum argudioa**Ad consequentiam argudioa**Ad crumenam argudioa**Ad hominem argudioa**Ad ignorantiam argudioa**Ad lazarum argudioa**Ad logicam argudioa**Ad misericordiam argudioa**Ad nauseam argudioa**Ad novitatem argudioa**Ad populum argudioa**Ad verecundiam argudioa**Ex auctoritate argudioa**Cum hoc ergo propter hoc**Ondorio hutsala**Oinarri eskaera**Lastozko gizonaren falazia**Falazia ekologiko**Falazia naturalista**Falazia genetiko**Secundum quid* |

***Ad verecundiam*** **argudioa**, **agintearen argudioa** edo **magister dixit**, falazia logiko bat da. Zerbait egiazkoa dela defendatzeko argudioan gai horretan aditua edo jakituna den norbait aipatzean datza.

Pitagorikoek beren jakintza jendaurrean balioztatzeko argudio mota hau erabiltzen zuten: norbaitek "zergatik" galdetzen bazien, pitagorikoek "maisuak horrela esan duelako" (latinez *magister dixit*) edo "berak esan duelako" (latinez *ipse dixit*) erantzuten zuten, alegia, Pitagorasek.

Autoritate politikoa, ekonomikoa edo kulturala duen norbaitek bere esparruarekin zerikusirik ez duen zerbaiti buruz hitz egiten edo iritzia ematen duenean, errazagoa da esaten duenaren sinesgarritasuna zalantzan jartzea; baina, zer gertatzen da autoritatea zientifikoa denean? Bermatuta dago esaten duenaren sinesgarritasuna? Ez beti, eta informazioaren sinesgarritasuna bermatzeko, oso garrantzitsua da jakitea zer iritzi duen komunitate zientifikoak adituak esandakoaz.
Kontuz, beraz, nolabaiteko ospea edo autoritatea duen norbaitek ematen duen informazioarekin. Izan ere, pertsona baten ospeak edo autoritateak ez du bihurtzen erabateko egiaren jabe.

Adibideak
---------

Aurreko paragrafoetan azaldutakoa falazia-mota batekin erlazionatu daiteke, *Argumento ad verecundiam* izenaz ezagutzen denarekin, hain zuzen: informazio baten sinesgarritasuna defendatzeko, gai horretan jakituna den (edo nolabaiteko autoritatea duen) norbait aipatzea esan nahi du, bestelako arrazoirik eman gabe. Adibidez: *Arrazoia du berak; biologia ikasi zuen, eta asko daki horri buruz*. Pertsona horrek arrazoia izan dezake esaten duen horretan, baina ez biologia ikasi zuelako.

Adibidea: «2ren erroa irrazionala da, Euklidesek hala esan zuelako».

Falazia honen ahuldadea zeozer agintean bakarrik oinarrituz baieztatzeak, bere egiaztatzea ez duela frogatzen dela da:

* A: «Zerua zerutiarra da, Newtonek hala esan zuelako».
* B: «Newtonek hala esan zuelako ez du egia denik frogatzen, hortaz zerua ez da zerutiarra».

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Zientzia, Elhuyar.  (2020-11-12). «8. Kontuz falaziekin» *Zientzia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-11-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q310669
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q310669
**Adatseko Izar Aglomerazioa** edo **Comako Izar Kumulua** (Melotte 111 bezala ere ezaguna) Coma Berenices konstelazioko mendebaldeko zatian dagoen kumulu ireki bat da. Bertako izarrik distiratsuenak begi hutsez ikus daitezke, 5eko magnitudea baitute, eta ondo ikus daiteke prismatikoekin.

Kumuluak 40 kide inguru ditu eta Eguzkitik 288 argi-urteko distantziara dago, zeruan, gutxi gora-behera 5 graduko eremu bat hartuz. Bere adina 450 milioi urtetan estimatzen da, eta bere masa 100 eguzki masakoa da.

Bere izarretako bat, gutxi gorabehera 0,9 eguzki masako nano zuri masibo bat da, bere bizitza, ziuraski, 5 eguzki masarekin hasi zuena, eta, itxuraz duen nano gorrien urritasunaren ondorioz kumulua uste zena baino handiagoa dela proposatu da, edo desegite prozesuan dagoela.

Kumulu hau ez da Comako Galaxia Kumuluarekin nahastu behar, ezta Coma I galaxia sakabanatuen kumuluarekin ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q84275359
* Commonscat Multimedia: Melotte 111

---

* **Astronomia**
* SIMBAD: Cl Melotte 111

 |

* Wd Datuak: Q84275359
* Commonscat Multimedia: Melotte 111
**Abgar V.a Edesakoa** (arabieraz:  أبجر الخامس أوكاما‎, *ʾAḇgar al-kḤəmiš ʾUkkāmā*,asirieraz: ܐܒܓܪ ܚܡܝܫܝܐ ܐܘܟܡܐ, *ʾAḇgar Ḥəmišāyā ʾUkkāmā*, armenieraz: Աբգար Ե Եդեսացի, translit.: *Abgar Hingerord Yedesatsi*, antzinako grezieraz: Ἄβγαρος, *Abgaros*; K. a. 4-7 13-50 arte), bere hiriburua Edesan izan zuen Osroeneko benetako gobernari bat izan zen.

Abgar erregearen elezaharra
---------------------------

Mitologia kristauan, Edesako Abgar erregearen istorioa, ikono miraritsu bati buruzko ipuin goiztiar bat da, ohitura ikonoklastak, irudi oro gutxiesten zituen eskualdearen erdian ezarria, baina, ikono honen elezaharrak, irudiak legitimatu egiten zituen, zuzenean Jesusekin lotzen baitzuen.

Elezaharrak dioenez, Edesako errege zen Abgarok, gaixotasun sendaezin bat zuen, eta Jesusen botere eta mirarien ospearen berri izan zuen, eta honi idaztea erabaki zuen, honen jainkotasuna onartuz, bere laguntza eskatuz, eta bere etxean bertan ostatu emanez. Tradizioaren arabera, Jesusek, gonbiteari ezezkoa eman zion, baina, bere igokundearen ondoren, bere boterea zuen bere ikasleetako bat bidaliko ziola aginduz.

Eusebio Zesareakoa gotzainak, IV. mendeko historialaria zena, tradizio bat erregistratzen du bere *Historia Eclesiástica* I, xiii 325 inguruan, Abgar eta Jesusen arteko gutunei buruzkoa. Eusebio, siriakoz idatzitako jatorrizko gutunak, Edesako artxibategietan gordeak izan zirela erabat konbentzitua zegoen. Eusebiok, dagokionean, Adayk edo 72 apostoluetako batek, Tadeo Edesakoa izenekoa, Tomas Apostoluak bidali zuen 29an. Eusebiok, bi gutunak kopiatzen ditu bere istorioaren testuan.

Gutunak, Abgarok Jesusi bidalitakoa eta azken honek lehenari emandako erantzuna izan ziren. Beranduago, elezaharra zabalduz joan zen eta oraindik bizirik zegoela margotutako Jesusen erretratu bat aipatzen da. Erretratu hau, ustez, gorteko artxibaria zen Hananek margotua Jesus bisitatu zuenean, lehen aldiz, IV. mendearen erdialdekoa den "Adayren doktrina" deitzen den siriakozko testuan aipatzen da (Addaei edo Addaeus, Thaddaeus edo Thaddeus izenaren aldaera bat da). Hemen, Jesusek, bere erantzuna, hitz eginez esan zuela aipatzen da, eta ez idatziz, eta, hau, 32an gertatu zela. Adayren irakaskuntza hau, Jesus oraindik bizi zela margotutako honen irudi baten lekukotzarik goiztiarrena ere bada, Abgar V.a erregeak gurtua bere jauregietako batean. Elezaharraren bertsio greziarrak, "Tadeoren Aktak" deritzenetan daude.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q320168
* Commonscat Multimedia: Abgar V

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 45659357
* ISNI: 0000 0001 0677 0397
* BNF: 13320151p (data)
* GND: 11850018X
* LCCN: n82203088
* NKC: ola2002112136
* SUDOC: 086237772
* Open Library: OL5761124A

 |

* Wd Datuak: Q320168
* Commonscat Multimedia: Abgar V
**Akisgrango udaletxea** (alemanez *Aachener Rathaus*) Alemaniako Akisgran hiriko udaletxea da. Akisgrango katedralatik hurbil dago.

Udaletxe hau 1353. urtean antzina Karlomagnok eraikitako Akisgrango jauregiaren hondakinen gainean eraiki zen. Antzinako karolingiar jauregia izan zen hartatik *Granusturm* dorrea eta zimentuetako zati bat mantentzen da.

 Karlomagnoren estatua Akisgrango udaletxeko enperadorearen gelan.
Udaletxea nagusiki gotikoa da. Germaniako Erromatar Inperio Santuko 50 enperadoren egiazko tamainako eskulturak aurkitzen dira barnean, hauetako 31 gainera bertan koroatuak izan ziren. Gelarik aipagarriena enpèradorearen gela da, *Kaisersaal*, eta Karlomagnoren bizitzako une eta garaipen garrantzitsuenak agertzen dituzten freskoek apaindurik dago. Fresko hauek Alfred Rethelek margotu zituen XIX mendean.

Azkenik aipatzekoak dira intsignia inperialak, koroa, esfera eta ezpata. Orijinalak Vienan daude, Napoleonen gizonen harpilaketa sahiesteko hara eraman baitziren. Gaur egun oraindik ez dira itzuli eta arazoa Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegira eraman da.

Kanpo estekak
-------------

* Akisgrango udaletxeari buruzko argibidea. Akisgrango Udal webgunea **(Alemanez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q300747
* Commonscat Multimedia: Aachen City Hall

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153614153
* ISNI: 0000 0001 2230 3430
* GND: 4415339-9
* LCCN: n81052531
* NKC: olak2002158699
* ULAN: 500304396

 |

* Wd Datuak: Q300747
* Commonscat Multimedia: Aachen City Hall
***Adolf, der Übermensch. Schluckt Gold erredet Blech*** (euskaraz: *Adolf, supergizakia. Urrea jan eta txorakeriak esan*) John Heartfielden fotomuntaketa da, 1932ko uztailaren 17an Arbeiter-Illustrierte-Zeitungen argitaratua. Valentziako Arte Modernoaren Institutuaren funtsaren parte da.

Adolf Hitler gobernuan sartu baino lehentxeago argitaratu zen, eta diktadore izango denaren aurpegia erakusten du X izpietako gorputz batean. Gorputz horren barruan, svastika bat ikusten da bihotzean eta urrezko txanponez betetako urdaila. Bertan, autoreak argazkilaritza zientifikoa eta erradiografiak erabiltzen ditu fotomuntaketaren oinarri gisa, satira politikoa egiteko bitarteko gisa. Pertsonaiaren tripak marko alemanez eginak daude, eta NSDAPen ustezko hizkuntza antikapitalistaren kontraesana argi uzten dute.

Arbeiter-Illustrierte-Zeitung-ean argitaratu zen. KPDri lotutako argitalpena da, eta Heartfieldek 240 irudi eta portada asko egin zituen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «John Heartfield Posters – Political and Dada Art» *John Heartfield Exhibition*.
2. ↑    *El tatarabuelo alemán del Photoshop (y los memes políticos).*  Institut Goethe.
3. ↑    ISBN 978-84-482-6416-1. OCLC .1241664690.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106642088

 |

* Wd Datuak: Q106642088
**Adad-nirari III.a**, Asiriako errege bat izan zen. K.a. 810 eta K.a. 783 bitartean gobernatu zuen. Shamshi-Adad V.aren seme eta oinordekoa izan zen.

Adin txikikoa zen bitartean, erregeordetza bere ama Semiramisen eskuetan geratu zen. Bere lehen espedizio militarra, K.a. 805ean bidali zuen, Damaskoren aurka, Siria eta Palestinako zenbait erregeren zergaordaina jasoz.

K.a. 795ean, Babiloniaren aurkako kanpaina arrakastatsu bat hasi zuen, modu adiskidetsuan amaitu zuena, bi herri senideen artean bakea aldarrikatuz, baita Babilonia eta Borsippako jainkoenganako bere debozioa ere. Ordutik aurrera, egoera berria omenduz, Babiloniako erregeari aramear nomaden aurka lagundu zion, Tigrisen harana erasotzen zutenak, Zab txikiaren hegoaldean.

Bere erregealdiko azken urteak, pixkanaka gehitzen zihoan ahultasunezkoak izan ziren, Urartuk, lurraldeak irabazteko probestu zuen egoera. Bere semeetako lauk, bata bestearen atzean heredatu zuten Asiriako tronua. Lehenengo hirurak, Urartuk sortutako arazoa konpontzeko gai ez ziren izan, baina bai laugarrena izan zen Tiglath-Pileser III.a, Asiriar inperio berriaren sortzailea.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Shamshi-Adad V.a** | **Asiriako erregea**K.a. 810-K.a. 783 | Ondorengoa**Salmanasar IV.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q313127
* Commonscat Multimedia: Adad-nirari III

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 317093711
* ISNI: 0000 0004 0813 816X
* BNF: 169464645 (data)
* GND: 1041650299
* LCCN: n2013028418
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q313127
* Commonscat Multimedia: Adad-nirari III
**Chris Gueffroy** (Pasewalk, Ekialdeko Alemania, 1968ko ekainaren 21a - Berlingo harresia, Alemania, 1989ko otsailaren 6a) Berlingo Harresia zeharkatzen ari zela hil zen azken pertsona izan zen.

Biografia
---------

1989ko otsailaren 5ean, Ekialdeko Berlinen, Chris Gueffroy eta Christian Gaudian hogei urte inguruko gazteak Britzeko kanalerantz abiatu ziren isilka. Munduko mugarik zainduenetakoa pasa nahi zuten, Altzairuzko Oihala deiturikoa, soldaduskatik libratzearren.

Iturri onetik jakin zuten Mendebalderako bidea hartu nahi dutenei tirorik ez egiteko agindua jaso zutela AEDko tropek, eta hala, zurrumurrua egia zelakoan, hiru metroko harresian gora egin zuten bi lagunek. Metalezko hesira heldu zirelarik, garrasika hasi ziren sirenak, argi-fokuak piztu ziren, soldaduek armak altxa eta su egin zuten. Bi lagunek harresia pasatzen laguntzen zioten aritu ziren elkarri. Bala batek bihotza jo zion Gueffroyri. Gaudian larriki zaurituta eraman zuten poliziek, atxilo.

Berlingo Harresiaren azken biktima izan zen Chris Gueffroy. Ezin argi jakin, ordea, zenbatgarrena izan zen. 25 urte igaro izanagatik ere, erabat zehaztu gabe dago oraindik 1.400 kilometrokoko harresiaren aitzakian bizitza galdu zuten biktimen kopurua, Stasik metodo latzak baliatu baitzituen heriotzak ezkutatzeko eta familiak isilarazteko.

Gueffroy hil eta bederatzi hilabete geroago, 1989ko azaroaren 9an, Berlingo Harresia bota zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  
Garbine Ubeda Goikoetxea, «Berlingo Harresiaren azken biktimak ez zuen soldaduska egin nahi», *Argia*, otsailak 7, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Chris Gueffroy*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q552913
* Commonscat Multimedia: Chris Gueffroy

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 175210612
* GND: 1014621208

 |

* Wd Datuak: Q552913
* Commonscat Multimedia: Chris Gueffroy
Greziar mitologian, **Adrastea** (antzinako grezieraz Άδράστεια Adrasteia), ninfa kretar bat zen, Meliseoren alaba, Reak, Zeus eman ziona honen aita Kronosengandik babes zezan eta Dikteako leizean haz zezan. Lan honetan, Adrasteak bere ahizpa Ida eta Kureteen laguntza izan zuen, azken hauek, antzinako ikerlariek, euren nebatzat hartzen zituztelarik, eta Kronosek umea negarrez entzutea eragozten zutenak euren ezpatak euren ezkutuen aurka kolpatuz, honela, Zeusen negarraren soinua ezkutatuz.

Adrasteak eta Idak, Zeus, Amaltearen esnearekin elikatu zuten. Apolonio Rodaskoak, Adrasteak, Zeusi, esfera eder bat eman ziola kontatzen du, jolas zezan, eta kretar txanponen batzuetan, Zeus, esfera horren gainean eserita irudikatzen da.

Adrastea, Nemesisi ematen zaion epiteto bat ere bada, idazleren batzuk, Adrastogandik zetorrela uste zutena, honi buruz, Nemesisen lehen santutegia Asopo ibaian eraiki zuela esaten zelarik, eta, beste batzuk, διδράσκειν aditzetik, honen arabera, jainkosagandik inork ezingo zuela ihesik egin esan nahi zuelarik.

Iturriak
--------

* Apolodoro Atenasekoa i. 1§6
* Apolonio Rodaskoa iii. 132 eta hurrengoak
* Kalimako, Ereserkia Jupiterri 47
* Estrabon xiii. 588. orrialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4057954
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* LCCN: no2020143008

 |

* Wd Datuak: Q4057954
**Carteret konderria** (ingelesez: *Carteret County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Beaufort da. 2010eko zentsuaren arabera 66.469 biztanle zituen, Carteret kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carteret konderriak 3.472,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.161,02 ura dira. Beste 1.311,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 66.469 pertsonetatik 60.342 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.241 dira. 3.986 beltzak edo afroamerikarrak. 283 amerikar natiboak ziren eta 63 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 576 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 97 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.122 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497817
* Commonscat Multimedia: Carteret County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133708707
* LCCN: n82020169
* NARA: 10039428
* **Lekuak**
* OSM: 2528682
* TGN: 2001477

 |

* Wd Datuak: Q497817
* Commonscat Multimedia: Carteret County, North Carolina
**Christopher Levour Warren** (Garland, 1981eko urtarrilaren 19a -) Estatu Batuetako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

Ibilbidea
---------

Aita Eduardo Popo Warren saskibaloi jokalari panamarra du. Lakeview Centennial High School eta Collin County CC izan zuen ikastetxeak South Carolina Universityra joan arte. Bertan urte bi, 2001 arte, eman zuen NBAren taldeen interesa piztu gabe.

2003an Mexikora joan zen LNBP Liga Panteras de Aguascalientes taldean irabazteko. Txilen Universidad Católica de Santiago taldean izan zen berriro Panteras de Aguascalientes taldera itzultzeko. 2005ean, lehendabizikoz, Europara joan eta Portugalgo Basquetebol Oliveirense taldean izan zen. Serbian Železnik Belgradok fitxatu zuen.

2005ean berriro Mexikora itzuli zen CiBaCoPan lehiatzeko. Bertan Mineros de Cananea eta Tiburones Mazatlán zituen taldeak.

2006an KK Cibonak fitxatu eta hiru urte eman zituen Kroazian non bitan irabazi zituen Liga (2005-06 eta 2006-07).

Nazioartean ondo egin zuenez, 2008ko udan AIR Avellino taldeak fitxatu zuen. 2009ko ekainaren 23an Bilbao Basketek fitxatu zuen.

Selekzioa
---------

Bere anaia Jamahr bezala, Panamako selekzioan aritu da. Selekzio harekin, 2004an, brontzezko domina lortu zuen Erdialdeko Amerikako txapelketetan.

Klubak
------

* 2003-2004: Panteras de Aguascalientes
* 2004: Universidad Católica Santiago
* 2005: Basquetebol Oliveirense
* 2005: Železnik Belgrado
* 2006: Mineros de Cananea
* 2006: Tiburones Mazatlán
* 2006-2008: KK Cibona
* 2008-2009: AIR Avellino
* 2009-: Bilbao Basket

Palmaresa
---------

* Mexikoko LNBP Liga 1 (Panteras de Aguascalientes)
* Kroaziako Liga 2 (2005-06 eta 2006-07, KK Cibona)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  gamecocksonline.cstv.com
2. ↑  The Story of Chris Warren
3. ↑  Euroleague.net
4. ↑  Lega Basket
5. ↑  El Bilbao Basket ficha a Chris Warren
6. ↑  As: Chris Warren se convierte en el primer fichaje de Bilbao Basket
Matematiketan segida bat Cauchyrena dela esaten da baldin eta edozein distantzia hartuta (normalean ε, epsilon, zenbaki erreal positibo bat) aurkitu badaitezke segidako gai bat (epsilon balioaren menpekoa) baino handiago diren bi termino zeinak haien harteko distantzia epsilon baino txikiagoa den. Garrantzitsua da segida mota hau ondoz ondoko terminoen harteko distantzia txikiagotzen doan segidekin ondo deberdintzea, hauek ez dutelako zertan konbergenteak izan. Segidak Augustin Louis Cauchy (1805) matematikari Frantziarraren ohorez hartzen du izen hau. Matematikan kobergentzia aztertzeko oso erabilia da Cauchyren segidaren definizioa.

Cauchy matematikari Frantziarra

Cauchyren segida zenbaki errealetan
-----------------------------------

### Definizioa:

Izan bedi  gai errealeko segida. Segida Cauchyrena dela diogu baldin eta:

 {\displaystyle \forall \epsilon <0} {\displaystyle \exists n\_{0}\in \aleph } **:** {\displaystyle \exists n,m\geq n\_{0}} {\displaystyle \left\vert a\_{n}-a\_{m}\right\vert <\epsilon } (Barra bertikalak balio absolutua adierazten du)

Zenbaki errealen kasuan, Cauchyren segida orok limite baterantz konbergitzen du. Propietate horrek analisi errealaren emaitza garrantzitsu bat dakar: s*egiden konbergentziarako Cauchyren karakterizazioa*.

### Propietateak:

-Edozein segida konbergente Cauchy segida bat da.

-Cauchyren segida guztiak goitik bornatuak dira

-Cauchyren konbergentzia-irizpidea: zenbaki errealen segida konbergentea baldin eta soilik baldin Cauchyrena bada :

{\displaystyle \{a\_{n}\}} konbergentea {\displaystyle \Leftrightarrow } {\displaystyle \{a\_{n}\}} Cauchyrena.

Espazio metriko batean
----------------------

### Definizioa:

Cauchyrena den segida
Espazio metriko batean {\displaystyle \left(M,d\right)}, serie bat

{\displaystyle x\_{1},\;x\_{2},\;x\_{3},\;\ldots }
Cauchyrena dela esaten da baldin eta edozein zebaki errealerako {\displaystyle \varepsilon >0} existitzen bada zenbaki natural bat {\displaystyle N}, zeinetarako {\displaystyle m,n>N} guztietarako

distantzia: {\displaystyle d(x\_{m},x\_{n})<\varepsilon }

Horrek esan nahi du segidako gaiak hurbiltzen doazela.

### Popietateak:

1. Edozein segida konbergente Cauchyrena da.
2. Cauchyren edozein segida goitik bornatua da.

{\displaystyle \mathbb {Q} } -n Cauchyren segidak ez dute zertan konbergenteak izan. Adibide klasikoa {\displaystyle a(n)=(1+1/n)^{n}} da. Segida hau Cauchyrena da, baina bere limitea, {\displaystyle e} zenbakia, ez da arrazionala.

Bibliografia
------------

* "Zenbaki errealak eraikitzen", Javier Gútierrez eta Imanol Mozo Carollo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217847
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q217847
**Barruko muskulu laprana** (*Obliquus internus abdominis*) abdomenean dagoen horma-muskulu bilaterala da. Kanpoko muskulu lapranaren eta muskulu zeharraren artean dago. Muskulu hau, aurreko biak bezala, alboetan zabala da eta marra zurira (xifoides apofisitik pubisera doan ehun konektibo gogorra) iristean aponeurosi bihurtzen da. Muskulu honen aponeurosiak bi orri ditu: azalekoa, muskulu zuzenaren aurretik pasatzen dena, eta barruko orri bat, muskulu zuzenaren atzetik pasatzen dena Douglasen lerro arkuturaino iritsi eta desagertu arte.

Jatorria eta ezarpena
---------------------

Muskulu honen jatorria gandor iliakoa, azken hiru edo lau saihetsen aurpegiak, gerri ornoetako arantza apofisiak eta iztai lotailuaren kanpoko herena dira. Ezarpena, aldiz, marra zuria. Zuntzen norabidea atzetik aurrerakoa eta behetIik gorakoa da.

Inerbazioa eta odoleztapena
---------------------------

Inerbazioari dagokionez, muskulu hau inerbatuko duten nerbioak honako hauek dira: 8.-11. saihetsarteko nerbioak, nerbio subkostala (T12), iliohipogastrikoa eta ilioinginala. Muskulu hau saihets azpiko arteriak odoleztatzen du.

Funtzioak
---------

Funtzioen artean alboko flexioa, enborraren biraketa ipsilaterala, espirazioa, pelbisaren igoera eta abdomenaren prentsa dira. Barruko muskulu lapranak elkar muskuluaren eraketan ere parte hartzen du, muskulu zeharrarekin baKtera.

Irudiak
-------

* 
* Gorputzaren zeharkako mozketa bat, non faszia torakolunbarra ikusten den.Gorputzaren zeharkako mozketa bat, non faszia torakolunbarra ikusten den.
* Bi odol hodi femoralak eta nerbio femorala.Bi odol hodi femoralak eta nerbio femorala.
* Barruko muskulu lapranaren disekzioa.Barruko muskulu lapranaren disekzioa.
* 
* Presoma: muskulu zuzena, kanpoko muskulu laprana, barruko muskulu laprana, muskulu zeharra eta bularreko muskulu nagusia.Presoma: muskulu zuzena, kanpoko muskulu laprana, barruko muskulu laprana, muskulu zeharra eta bularreko muskulu nagusia.

Bibliografia
------------

* Netter. Atlas de Anatomía humana 6ª edición.
* Prometheus. Atlas de Anatomía 3ª edición.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1334595
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* TA: A04.5.01.017
* FMA: 13891

 |

* Wd Datuak: Q1334595
**Alexandro Nevskiren hilobia** edo ***raka*** (errusieraz: Мемориальный комплекс раки Александра Невского) Errusiako artearen estilo barrokoko obra bat da, XVIII. mendean, zilarrez egina, Elisabet I.a enperatrizaren erregealdian Alexandro Nevski santu ortodoxoaren omenez. Multzoak zilarrezko zurezko kapera txikiago bat ere badu bere baitan (hau ere zilarrez apaindua), Petri I.a Handiaren eta Ivan V.aren agintaldietan egindakoa.

*Rak* edo *raka* errusieraz liturgia eta arte ortodoxoan erabiltzen den terminoa da, era honetako monumentuak izendatzekoa eta aldagai zuzenik ez duena euskaraz: kapera, hilobi, erlikia-ontzi... termino hiruiek aplika dakizkioke.

Kokapena
--------

Kaperaren kokapen originala izan zen Alexandro Nevskiren Lavrako Hirutasunaren Katedrala da, San Petersburgon. 1922an Herrmitage museoan jarri zuten.

2013an, erlikiak propio, rakatik atera eta Katedralera eraman zituzten. 2023an, multzo monumentala bera Hermitagetik berriz katedralera eramatea adostu zuten Errusiako Kultura ministerioak Kiril patriarka ortodoxoak erdietsitako akordio batean, zeinean Vladimir Putinek ere esku hartu izan duela komentatu den (garai berean Rublioven *Hirutasunaren ikonoa* elizari ematea erabaki zuen Putinek, kasu honetan Moskun, Tretiakov museotik hiriko katedral nagusira). Erabaki hauek Errusiako kontserbazio eta arte aditu batzuen kritikak eragin dituzte. Nolanahi ere, jabetza aldaketa barik, 50 urterako lagapena da *rakaren* lekualdaketa, iragarri denez.

Iruditegia
----------

* 1910: Hirutasunaren Katedralean zegoenean.1910: Hirutasunaren Katedralean zegoenean.
* 1922: Sobietarrek monumentua lekualdatu zutenean,1922: Sobietarrek monumentua lekualdatu zutenean,
* Kokapena Hermitagean, sarkofagoa aparte duela.Kokapena Hermitagean, sarkofagoa aparte duela.
* Zilarrezko sarkofago nagusia.Zilarrezko sarkofago nagusia.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Norman, Geraldine.  (2013-05-17). «Hermitage returns monumental silver sarcophagus of Saint Alexander Nevsky to the Russian Orthodox Church» *The Art Newspaper - International art news and events* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Orthodox Patriarch Kirill says he only asked to borrow Rublev’s ‘Trinity’ from Tretyakov Gallery, but Putin gave it back to church outright» *Meduza* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko Wikipediako «Châsse Alexandre Nevski» artikulutik itzuli da; zehazki, 2023-01-06ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16691003
* Commonscat Multimedia: Alexander Nevsky's relics

---

 |

* Wd Datuak: Q16691003
* Commonscat Multimedia: Alexander Nevsky's relics
**2022ko Arizonako gobernadore hauteskundeak** 2022ko azaroaren 8an izan ziren, Arizonako hurrengo gobernadorea aukeratzeko. Arizona bere gobernadoreei elkarren segidako bi agintaldi baino gehiago egitea debekatzen dien hogeita zazpi estatuetako bat da. Beraz, Doug Ducey gobernadore errepublikanoak agintaldi mugatua zuen eta ezin zen hirugarren agintaldi batera jarraian aurkeztu. Arizonako primarioak abuztuaren 2an egin ziren, eta Kari Lake telebistako aurkezle ohiak irabazi zuen errepublikanoen hautagaitza, eta Katie Hobbs Arizonako Estatu idazkariak demokratena. Arizonako historiako lehen hauteskundeak izan ziren bi hautagai nagusiak emakumezkoak zirena. Joe Bidenek irabazi zituen errepublikarren gobernatutako sei estatuetako bat da Arizona.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65091742
* Commonscat Multimedia: Arizona gubernatorial election, 2022

---

 |

* Wd Datuak: Q65091742
* Commonscat Multimedia: Arizona gubernatorial election, 2022
**Carlos Alberto García Moreno** (Buenos Aires, 1951ko urriaren 23a), ezagunagoa **Charly García** izen artistikoaz, argentinar musikaria da.

Bizitza
-------

Lau urterekin bazekien pianoa jotzen, eta hamabi zituela, musika klasikoko bakarlari-diploma jaso zuen. Hamalaurekin antolatu zuen bere lehenengo musika-taldea, To Walk Spanish izenekoa, The Beatles eta The Rolling Stones taldeen bertsioak jotzeko. Geroago, Sui Generis taldea sortu zuen, Nito Mestre eta Carlos Piegarirekin batera, eta talde harekin grabatu zituen bere lehenengo diskoak: *Vida* (1972), *Confesiones de Invierno* (1973) eta *Instituciones* (1974). Baina 1975ean, taldea desegin egin zen.

Geroxeago, La Máquina de Hacer Pájaros taldea sortu zuen, eta talde horrekin bi disko kaleratu zituen: *La Máquina de Hacer Pájaros* (1976) eta *Películas* (1977). 1978an, beste talde bat sortu zuen: Serú Girán. Talde harekin ez zuen arrakasta handirik izan, baina bost disko grabatu zituen 1982. urtea bitartean. Taldea desegin zenean, beste talde bat antolatu zuen berriro, Andrés Calamarorekin, eta arrakasta handia izan zuen, batez ere *Yendo de la Cama al Living* abestia ezagutarazi zutenez geroztik. Hurrengo urtean, Fito Páezek hartu zuen Calamaroren lekua teklatuetan. Talde berri horren lehenengo lanak *Clics Modernos* eta *Piano Bar* izan ziren.

1986an, beste aldi bat hasi zen Garcíaren musika-karreran. Serú Girán taldeko lagun batekin, Pedro Aznarrekin, *Tango* diskoa kaleratu ondoren, bakarlari gisa hasi zen lanean. 1987an *Parte de la religión* diskoa kaleratu zuen, eta geroago, argitaratu gabe zeuzkan abestien bilduma bat argitaratu zuen: *Cómo conseguir chica*. 1991n, Pedro Aznarrekin batera ostera ere, *Tango 4* grabatu zuen, eta urtebete geroago, Serú Giráneko taldekideekin batera, *Serú Girán 92*. Hurrengo lana opera-rock bat izan zuen: *La hija de la lágrima* (1994). 1995ean, berriz, *Estaba en llamas cuando me acosté* plazaratu zuen. 1996an, *Say No More* argitaratu zuen, berak sortutako izen bereko diskoetxeak ekoitzia, eta geroago, *Constant Concept*, Mercedes Sosarekin.

1980ko hamarkadan hasi eta gaur arte hainbat errezitaldi eman ditu, bai bakarka eta baita taldean ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Charly García*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Gaztelaniaz)** Charly Garcíaren webgunea last.fm-n

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q467940
* Commonscat Multimedia: Charly García

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 23675103
* ISNI: 0000 0000 7824 5180
* BNA: 000036017
* BNE: XX1423805
* GND: 139530290
* LCCN: n87937181
* SUDOC: 192878891
* BIBSYS: 14046433
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02341/eu\_g\_0879/g0879

 |

* Wd Datuak: Q467940
* Commonscat Multimedia: Charly García
**2022ko Alaskako gobernadore hauteskundeak** 2022ko azaroaren 8an izan ziren, Alaskako hurrengo gobernadorea aukeratzeko. Mike Dunleavy gobernadore errepublikanoa bigarren agintaldirako aurkeztu zen. 2022raino, jarduneko errepublikano bakar bat ere ez da berriz hautatua izan bigarren agintaldi baterako Jay Hammondetik, 1978an, eta jarduneko gobernadore bakar bat ere ez da, bere afiliazio politikoa gorabehera, bigarren agintaldi baterako berraukeratua izan Tony Knowlesetik, 1998an.

2020ko Alaskako hauteskundeetan boto-emaileek 2. hauteskunde-neurria onartu ondoren, hauek izango dira Alaskako gobernadore izateko egingo diren lehen hauteskundeak. Hautagai guztiak alderdirik gabeko primarioetan aurkeztu ziren 2022ko abuztuaren 16an, eta lehen lau hautagaiak hauteskunde orokorretara pasatu ziren. Boto-emaileek lehentasun-ordenaren arabera erabiliko dute botoa hauteskunde orokorretan.

Dunleavyz gain, Les Gara estatu ordezkari demokrata ohia, Bill Walker gobernadore independente ohia eta Charlie Pierce Kenai penintsulako alkate errepublikanoa hauteskunde orokorretara pasatu ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107785707

 |

* Wd Datuak: Q107785707