recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**St. Croix konderria** (ingelesez: *St. Croix County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Baraboo da. 2010eko zentsuaren arabera 84.345 biztanle zituen, St. Croix kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Croix konderriak 1.905,41 kilometro koadro ditu. Horietatik 34,59 ura dira. Beste 1.870,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 44,27 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 84.345 pertsonetatik 81.587 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.692 dira. 542 beltzak edo afroamerikarrak. 284 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 894 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 39 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 983 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q591156
* Commonscat Multimedia: St. Croix County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157115203
* ISNI: 0000 0004 0430 7472
* LCCN: n81056730
* NARA: 10039881
* **Lekuak**
* OSM: 1798746
* TGN: 2002351

 |

* Wd Datuak: Q591156
* Commonscat Multimedia: St. Croix County, Wisconsin
Taldekideak
-----------

* Josu (ahotsa ta gitarra)
* Ramon (baxua ta ahotsa)
* Ander (gitarra)
* Jokin (bateria ta koruak)
* Iraia (teklaua)

Historia
--------

Shaggy Daddy & The Troublemakers talde Arrasatearrak 2002an ekin zion bere ibilbide musikalari. Lagun artean sortutako taldea da, hasiera batean Arrasaten bertan dagoen musika eskolan entsaiatzen zuten, baina urte bete beranduago 2003an gaztetxe berria eraiki zuten herrian eta gaztetxeko lokaletan entsaiatzen hasi ziren Never Surrender talde Arrasatearrarekin entsegu lokala konpartituz.

Boskote gazte hau, Josu "Garf" (gitarra eta ahotsa), Jokin "Twister"(bateria), Iraia (teklatua), Ramon (baxua), eta Ander "Shaggy" (gitarra) osatzen dute. Rock & Rolla sustatzen dute batik bat baina doinu eta erritmo bizi ezberdinak nahasten dituzte etengabe, emaitza bikainak lortuz.

2006az geroztik geldialdi luze bat izan dute baina 2008 urte berriarekin batera berriz ere Euskal Herriko eszenatokietan ikusteko aukera izango dugu, izanere taula gainera itzuliko dira gogotsu abesti berriak kaleratzeko irrikaz.

Diskografia
-----------

### Bildumak

* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

### Bideoak

Kanpo estekak
-------------

* Shaggy Daddy & the Troublemakers Taldearen MySpace gunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267361

 |

* Wd Datuak: Q12267361
Izatez **aleno** propadienoaren izen arrunta da, baina **aleno** esaten zaio konposatu-familia bati zeinetan karbono-atomo batek lotura bikoitz bana duen ondoko bi karbonoekin. Produktu natural ugarik agertzen dute aleno funtzio-taldea.

Fukoxantina, karotenoideen artean ugariena, alga marroien kloroplastoetan argia xurgatzen duen pigmetua da. Aleno funtzioa du bere egituran
Azken hamarkadotan alenoak asko erabiltzen ari dira sintesi organikoan oso bertsatilak direlako eta erreakzio korapilatsuetan balia daitezkeelako selektibitate egokiarekin eta urrats-kopuru txikiarekin. Halaber, estekatzaile gisa baliatzen dira koordinazio-konposatuetan.

Ikus, halaber
-------------

- Kumuleno

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Modern allene chemistry.*  Wiley-VCH 2004 ISBN 978-3-527-61957-3. PMC 212141791. (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q411369
* Commonscat Multimedia: Allenes

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00575182

 |

* Wd Datuak: Q411369
* Commonscat Multimedia: Allenes
**Shadows in the Sun** (euskaraz *Itzalak Eguzkipean*, **The Shadow Dancer** izenez filmatua, *Itzaletako Dantzaria*) 2005eko Brad Mirman britainiar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko telefilma bat da. Harvey Keitel, Joshua Jackson, Claire Forlani eta Giancarlo Giannini aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Jeremy (Joshua Jackson), bizi berri baten bila eta idazle izatea amesten duen britainiar liburu argitaratzaile gazte bat da. Bere argitaletxeak betebehar berezi bat eman berri dio: Italiako Toskana eskualdera joan eta bertan idaztetik laga eta erbesteraturik bizi den Weldon Parrish idazlea (Harvey Keitel) liburu berri bat idatz dezan konbentzitzetu beharko du. Baina jada hasieratik Jeremy Weldonen alaba Isabella ederraz (Claire Forlani) txora-txora eginda eta maitemindurik gelditzen da.

Gerora, eta oztopo ugari gaindituz, Jeremy Weldonengana hurbiltzea lortuko du, hura bere tutorea bilakatuko delarik. Denbora ugari toskanar landa paisaia eguzkitsuan eta muino horixketan barna txangoak eta ibilbideak oinez eginez eta bizitza, sentipen eta pentsmenduei buruz mintzatzen iragango dute. Biek herriko jendearen lagun egin eta azkenean elkarren lagun ere egingo dira. Jai gau batez, Jeremyk Isabellarekin bakarka egoteko unea er izango du.

Azkenean, bi gizonen arteko zintzotasunak bientzako onura ekarriko du. Weldonek behar zuen inspirazioa lortu eta berriz ere idazteko gai dela jabetuko da. Aldiz, Jeremyri Ingalaterrara itzultzeko unea iritsi zaion arren, bere bizitzako ardatz nagusia maitasuna dela jabetu eta Isabellarkin Toskanan bizitzen geldituko da.

Aktoreak
--------

* Harvey Keitel: Weldon Parish
* Joshua Jackson: Jeremy Taylor
* Claire Forlani: Isabella Parish
* Giancarlo Giannini: Aita Moretti
* Armando Pucci: Gustavo
* Valeria Cavalli: Amalia
* Bianca Guaccero: Maura Parish
* Silvia De Santis: Dinnie Parish
* John Rhys-Davies: Benton jauna

Kanpo estekak
-------------

* *Shadows in the Sun* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q71954

 |

* Wd Datuak: Q71954
*Artikulu hau AEBetako mendikateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sierra Nevada».*

**Sierra Nevada** mendebaldeko AEBetako mendikatea da, Kaliforniako ekialdean, Mojave basamortua eta Ur-jauzien mendikatearen artean, hedatzen dena. 644 kilometro luze da. Gailurra Whitney mendia da (4.418 metro).

Izena
-----

Modu ez formalean, *The Sierra*, *The High Sierra* edo *The Sierras* izenekin ere ezagutzen da. Sierra Nevada izena, Juan Bautista Anzak 1776an eginiko bigarren espedizioan zihoan Pedro Font apaizaren deskribapenari zor zaio.

Geografia
---------

Ia mendikatea osoa Kalifornian dagoen arren, Carson mendilerroa Nevadan kokaturik dago. 650 kilometroko luzera du, iparraldeko Fredonyer igarobidea eta hegoaldeko Tehachapi igarobidearen artean, eta 110 kmko zabalera, mendebaldean duen Erdialdeko Harana eta ekialdean duen Great Basin sumendi ordokiaren artean.

Sierra Nevadan daude Estatu Batuetako parke ikusgarrienetako batzuk: Yosemite, Kings Canyon eta Sekuoia. Mendebaldeko isuraldea hezea eta ekialdekoa, berriz, lehorra da. Sierra Nevadako uraz ureztatzen dira Kaliforniako lursailak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2014/06/09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26777
* Commonscat Multimedia: Sierra Nevada (United States)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316430307
* BNF: 122472852 (data)
* GND: 4122645-8
* LCCN: sh85122367
* NKC: ge130808
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 7014506

 |

* Wd Datuak: Q26777
* Commonscat Multimedia: Sierra Nevada (United States)
**Shadow** edo pasahitzak itzalean delakoa Unix inguruneetan erabiltzaileen pasahitzak babesteko erabilitzen den metodoa da. Honen helburua pribilegiorik gabeko erabiltzaileek pasahitz zifratuak agertzen diren fitxategia irakurtzea galaraztea da.

Shadow ez duten Unix sistemetan, gako zifratuak erabiltzaile guztiek irakur dezaketen */etc/passwd* fitxategian gordetzen dira. Pasahitzak itzalean duten makinetan fitxategi hau irakurgai izaten jarraitzen du erabiltzaile guztientzat, baina aurrekoaren aldean, gako zifratuak root erabiltzaileak bakarrik irakur dezakeen /etc/shadow fitxategian gordetzen dira. Gainera, */etc/passwd* fitxategian, gako zifratua 'x' izan ohi den, baina '\*' edo beste sinbolo bat izan daitekeen, ikurraz ordezkatu da.

Shadow intalaturik dagoen Unix sistema batean */etc/passwd* fitxategi baten adibidea:

```
mikel:x:1100:511:Mikel Agirre:/home/mikel:/bin/bash
```

Shadow-ri esker pasahitzen luzera minimoa, aldaketa-maiztasuna eta kontuaren iraungitze-data parametrizatu daiteke eta gainera datu horiek pertsonalizatu egin daitezke erabiltzaile bakoitzerako. Gaur egungo Unix sistema gehinek shadow dakarte.

Pasahitz ezkutuak aktibatzeko ondoko komandoa exekutatu behar da:

```
pwconv
```

Shadow eremuak
--------------

Shadow-ak erabiltzaile kontuen gako zifratua dauka eta pasahitzen gaineko haukerazko ezaugarri gehigarriak. Hala nola:

* Saio izena
* Pasahitz zifratua
* 1970eko urtarrilak 1etik pasahitzak azken aldaketa izan arteko egun kopurua
* Gelditzen diren egunak pasahitza aldatua izateko
* Pasahitzaren balio egunak
* Pasahitzaren iraungipena bukatu aurretik erabiltzaileari ohartarazteko egunak
* Pasahitzaren iraungipena bukatu ondoren kontua desgaitua izan arteko egunak
* 1970eko urtarrilak 1etik kontua desgaitua izan arteko egunak
* Eremu erreserbatua

Shadow fitxategi baten adibidea:

```
mikel:$1$xa70EMsX$ChrAXmaSujNsfdpF4oRJM0:13312:0:99999:7:::
```

Ikus, gainera
-------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1433952

 |

* Wd Datuak: Q1433952

* **(Gaztelaniaz)** Nola crack-eatu pasahitzak unix makinetan
* **(Ingelesez)** Shadow paketea
**Soraya Prieto Fernández** (Gasteiz, Araba, 1979ko urriaren 31) arabar kimikaria da, TECNALIA korporazioan lan egiten duena.

Biografia
---------

Soraya Gasteizen jaio zen 1979an. Ikasten ari zen institutuko irakasle batek medikuntza ikasi ordez kimika ikastera animatu zuen, bere azalpenetan azaltzen zuen pasioak espezialitate hori hautatzera eramanda. 2002an Kimika Zientzietan lizentziatu zen EHUn, eta 2009an Kimikan doktoratu zen unibertsitate berean. Laneko Arriskuen Prebentzioa, Laneko Segurtasuna, Higienea eta Ergonomia eta Psikologia Aplikatua (2009) izeneko masterra egin zuen. Eta Project Management Professional ziurtagiri-masterra (2020).

### Ibilbide profesionala

2005etik 2010era, LEIA CDT Fundazioan lan egin zuen Kalitatearen, Ingurumenaren eta Laneko Arriskuen Prebentzioaren arduradun gisa, saiakuntza-laborategian. Hondakin-uren laginketa eta analisiari buruzko ikastaroa eman zuen S.E.A.rentzat, eta lurzoru-laginak hartzeko enpresa batean UNE-EN ISO 17020 araua ezartzeko aholkularitza-lanak egin zituen.

2010az geroztik, TECNALIA Fundazioko Zirkulazio Arloa zuzentzen du, Miñaoko Parke Teknologikoan (Araba), 63 bat langilerekin. Espainiako CO2 Plataforma Teknologikoaren (PTECO2), Espainiako Biomasaren Plataforma Teknologikoaren (BIOPLAT), Espainiako Plataforma Teknologiko Kimikoaren (SUSCHEM) eta European Bio-based Industries Consortium (BIC) parte da.

Project Manager da TECNALIAko Materialen eta Prozesuen arloan, eta esperientzia du ingurumenaren eta biofindegiaren arloan. Hainbat eremutan lan egin du, hala nola biomasatik eratorritako produktu kimikoen sintesia, CO2 harrapaketa, gasen garbiketa eta uraren tratamenduan. 

Nazioko eta nazioarteko foroetan aurkeztutako biltzarretako ponentziak eta komunikazioak idatzi ditu, eta hiru patentetan parte hartzen du.

Kimika Iraunkorreko taldeko burua da. Europako Itun Berdearekin bat egiten du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Química sostenible | Technology» *Tecnalia* (Noiz kontsultatua: 2023-02-17).
2. ↑    *https://www.linkedin.com/in/sorayaprieto/?originalSubdomain=es.* .
3. 1 2   Jiménez, Elena.  (2023-02-11). «Hacen falta más como ellas» *El Correo*.
4. ↑   Jiménez, Elena. *Hacen falta más como ellas | El Correo.* .
5. ↑   «TESIS-Soraya Prieto Fernandez - Grupo de Investigación IBeA - UPV/EHU» *Grupo de Investigación IBeA*.
6. ↑   «ORCID» *orcid.org*.
7. ↑   «15º Congreso Nacional del Medio Ambiente (Conama 2020)» *www.conama2020.org*.
8. ↑   Chávez Sifontes, Marvin Horacio. *Procesos Catalíticos Sostenibles para la Transformación de Derivados de Biomasa en Productos Químicos.*  Universitat Politecnica de Valencia.
9. ↑    *La investigación de Soraya Prieto-Fernández en su afiliación a Tecnalia y otros lugares.* .
10. ↑   Hazlegreaves, Steph.  (2020-11-19). «Isosorbide bis(methyl carbonate) (IBMC) & the European Green Deal» *Open Access Government*.

Kanpo estekak
-------------
Albret eskualdea.
Albreteko gazteluaren aztarnak.
**Albret** Gaskoniako eskualdea da, egungo Gironda, Landes, Gers eta Lot eta Garona departamenduetako lurrak hartzen zituena. Hiriburua, Labrit da (antzinako Albret, Landak). 1.000 biztanle inguru ditu.

Historia
--------

XIII. mendean halako garrantzia ez bazuen ere, ezkontza, dohaintza eta oinordekotzak medio, Gaskoniako familia nagusi bihurtu zen Albreteko leinua XIV. mende erdialdetik aurrera. XV. mendearen bukaeran Nafarroako erregetza lortu zuen (Joan III.a Albretekoa Margarita Nafarroako erreginarekin ezkondu zen, 1483) eta handik aurrera Nafarroako errege-erreginak Albreteko jaun-andreak ere izan ziren. Henrike IV.a Joana III.a Albreteko semearen erreinaldian lotu zen Nafarroa Frantziako Erresumari, aurrerantzean Frantziako erregeak Nafarroakoak ere izanik. Albreteko leinua, bestalde, Cesar Febus azken kondearen heriotzaz batera iraungi zen.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-10-25 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2831959

 |

* Wd Datuak: Q2831959
**Alicia Margarita Soderberg** (Boston, Ameriketako Estatu Batuak, 1977) astrofisikaria da, irakasle laguntzailea Harvardeko Unibertsitatean, eta doktoratu ondoko akademikoa Harvard–Smithsonian astrofisika-zentroan. Supernobak ikertzen ditu.

Biografia
---------

Bostonen jaio zen Soderberg, eta Falmouthen (Massachusetts) hazi zen, Cod lurmuturrean. Falmouth High Schoolera joan zen, eta udak Woods Holeko Ozeanografia Erakundetik hurbil igarotzen zituen, kostaldeko urmaeletan uraren kutsadurak zuen eragina aztertzen. Bates Collegen laguntza eskaini zuen, eta 2000. urtean graduatu zen Matematika eta Fisikako lizentziatura bikoitzarekin.

Udan Harvard–Smithsonian astrofisika-zentroan, Arizonako Kitt Peak-en Behatoki Nazionalean, Txileko Cerro Tololoren Behatoki Interamerikarrean, Areciboko Behatokian Puerto Ricon eta Mexikoko Los Alamos labotegi nazionalean hartu zuen parte. 

Matematika Aplikatuen masterra lortu zuen Cambridgeko Unibertsitatean. Astrofisikan doktoratu zen Kaliforniako Teknologia Institutuan, Shrinivas Kulkarniren zuzendaritzapean.

2006ko otsailaren 18an, Soderberg Aries konstelazioan 440 milioi argi-urtera dagoen GRB 060218 gamma izpien agerraldia detektatu zuen ikertzaile-talde bateko kidea izan zen. SN2006aj-ekin lotutako supernoba detektatzeak orain arteko ebidentziarik onena eman zuen, gamma izpien leherketak eta supernobak lotzen baitzituen.

Soderbergek eta haren lankideek SN 2008D supernoba atzeman zuten 2008ko urtarrilaren 9an, NASAren X izpien Swift teleskopio espazialaren bidez, NGC 2770 galaxia espiraleko izar aitzindari baten bidez, 88 milioi argi-urtera. Beste zortzi behatoki ohartarazi zituzten orbitan eta lurrean ekitaldia erregistratzeko. Taldeak supernoba aurkitu zuen martxan, NGC 2770en oharrak egiten aritu zirelako SN 2007uy supernoba behatzeko.

Sariak
------

* Estatu Batuetako Astronomia Elkartearen (AAS) Annie Jump Cannon saria jaso zuen 2009an.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Professor Alicia Soderberg Awarded a 2011 Packard Fellowship in Science and Engineering | Center for Astrophysics» *pweb.cfa.harvard.edu*.
2. ↑  Reddy, Francis. "A supernova caught in the act: Astronomers around the world watched as an underpowered gamma-ray burst evolved into an exploding star.", *Astronomy Magazine*, August 30, 2006. Accessed September 7, 2010.
3. ↑  Overbye, Dennis. "Scientists See Supernova in Action", *The New York Times*, May 22, 2008. Accessed September 7, 2010.
4. ↑  Editorial. "In at the Birth of Death", *The New York Times*, June 2, 2008. Accessed September 7, 2010.
5. ↑  Thompson, Andrea. "Supernova Birth Observed for First Time", Space.com, May 21, 2008. Accessed September 7, 2010.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4726279
* Commonscat Multimedia: Alicia M. Soderberg

---

 |

* Wd Datuak: Q4726279
* Commonscat Multimedia: Alicia M. Soderberg
*Artikulu hau Papua Ginea Berriko uhartediari buruzkoa da; Alaskako uhartea gaitzat duena beste hau da: «Almirantegoaren uhartea»*
**Almirantegoaren uharteak**, **Manus uharteak** ere deituak (ingelesez: *Manus Islands*), Papua Ginea Berriko uharte multzoa da, Bismarck uhartediaren zati. 18 uharte dira, garrantzitsuenak Manus eta Los Negros. 2.100 kilometro koadroko eremua dute (horietako 1.600 Manus uharte nagusiari dagozkio), eta Manus probintziaren barnean daude. Izena Philip Carteret esploratzaileak eman zien 1767an.

Historia
--------

Herbeheretarrek 1616an hartu zituzten mendean uharte hauek. 1884tik aurrera, Alemaniaren eskuetan egon ziren, eta 1914an Australiak okupatu zituen. Bigarren Mundu Gerran, Japoniak bereganatu zituen, eta 1942an base bat ezarri zuen Manus uhartean .

1944ko otsailaren 29an, AEBetako indarrek hartu zituzten, Douglas MacArthur jeneralak zuzendutako Brewer Operazioaren bitartez. Estatubatuarrek berehala eraiki zuten base bat, oso garrantzitsua izan zena Ginea Berrian eta Filipinetan egin ziren ondorengo operazioetarako. Ondoren, Australiaren kontrolpean geratu ziren, eta egun Papua Ginea Berriko lurraldeak dira.

Ekonomia
--------

Koko-plantazioak eta perla-bilketa dira jarduera ekonomiko nagusiak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119230
* Commonscat Multimedia: Admiralty Islands

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235532362
* GND: 4130356-8
* LCCN: sh91005509
* NKC: ge1169260
* NARA: 10044296
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00071/eu\_a\_0718/a0718
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q119230
* Commonscat Multimedia: Admiralty Islands
**Amoeba proteus** (lehen, **Chaos diffluens** deitua) Amoeba generoan sailkatzen den protozoo ezagunena da. Proteus izenak Greziako mitologiaren Proteo jainkoari aipamena egiten dio, itxuraz alda zezakeena. Izan ere, Amoeba proteus pseudopodoen bidez higitzen da, itxuraz aldatuz.

Ur gezatan bizi da, eta beste protozoo txikiagoez, algez eta rotifera txikiez elikatzen da. Pseudopodoen bidez lortzen du Amoeba Proteusek bere harrapakinak inguratzea, eta fagozitosiaren bidez irenstea.

Protozoo oso handia da (500 µm-etarainoko luzeera), erdibiditzearen bidez ugaltzen dena, mitosi prozesu baten ostean  .

Fitokromo koloredunak ditu, protozoo honi hainbat kolore ematen dizkiotenak mikroskopioarekin behatzerakoan. Ez da giza patogenoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Curts, H.: Biologia Ed. Omega (1972) 533-534 ORR.
2. ↑   Berdieva, M. Demin, S. Goodkov, A. [ Amoeba proteus and ploidy cycles: from simple
model to complex issues\*] Protistology 13 (3), 166–173 (2019)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1190338
* Commonscat Multimedia: Amoeba proteus
* Wikispecies Espezieak: Amoeba proteus

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* Catalogue of Life: 124489
* EOL: 491144
* GBIF: 5425264
* ITIS: 43854
* NCBI: 5775
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: APR291GFYV

 |

* Wd Datuak: Q1190338
* Commonscat Multimedia: Amoeba proteus
* Wikispecies Espezieak: Amoeba proteus
**Alicia Boole Stott** (Cork, Irlanda, 1860ko ekainaren 8a - Ingalaterra, 1940ko abenduaren 17a) anglo-irlandar matematikaria zen. Nahiz eta inoiz lanpostu akademikorik ez izan, oso ekarpen baliagarriak egin zizkion matematikari eta Groningengo Unibertsitateak ohorezko doktore izendatu zuen. Ezaguna da politopo terminoa sortzeagatik lau dimentsio edo gehiago dituen solido ganbila izendatzeko.

Alicia George Boole matematikari eta logikariaren eta Mary Everest Boole matematikari autodidaktaren hirugarren alaba zen. Bere ahizpa Lucy Everest Boole kimikaria zen eta farmazeutikoa zen. Bere ahizpa Ethel Lilian Voynich, aldiz, eleberrigilea zen. Aita hil zitzaionean, 1864an, familia Londresera joan zen, non ama Londresko Queen's College-ko liburuzain hasi zen. Queen's College-ko aldameneko eskolan egin zituen ikasketak, baina ez zuen inoiz unibertsitate-ikasketarik egin.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q441991
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 81112683
* ISNI: 0000 0000 5632 1859
* GND: 136833179
* LCCN: n84805111
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 51028

 |

* Wd Datuak: Q441991
**Alicia Graciana Eguren** (Buenos Aires, Argentina, 1925eko urriaren 11 - Bortxaz desagertua 1977ko urtarrilaren 26a) irakasle, poeta, saiakeragile eta kazetari argentinarra izan zen. Harreman politiko eta sentimental estua izan zuen John William Cooke buruzagi peronistarekin. Juan Domingo Perónen aholkularia izan zen 1955ean boteretik kendu zuen estatu-kolpearen ondorengo urteetan. Erresistentzia peronistaren lehen antolatzaileetako bat eta Che Guevararen lugartenientea izan zen, Argentinako talde iraultzaile eta gerrillarien antolakuntza eta loturan paper garrantzitsua bete zuelarik. Kubako Indar Armatu Iraultzaileen kapitaina izan zen, Habanako milizia herrikoien bederatzigarren batailoia osatuz, Escambrayn eta Cochinos badiako Inbasioan borrokatuz. 1955 eta 1957 artean Argentinako Iraultza Askatzaileak kartzelatu zuen, eta 1977an Berrantolaketa Prozesu Nazionala deituriko diktadurak atxilotu eta desagertu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5668740
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 317284093
* BNA: 000053520
* LCCN: n2015050316

 |

* Wd Datuak: Q5668740
**Aleksandra Viatxeslavovna Patskevitx** errusieraz Александра Вячеславовна Пацкевич, (Mosku (Errusia), 1988ko azaroaren 4a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari errusiarra da.

Olinpiar Jokoak
---------------

2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Anastasia Davidova, Maria Gromova, Anzhelika Timanina, Elvira Khasianova eta Daria Korobova-k.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Japoniakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Elena Prokofieva, Helena Topilina, Maria Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro, urrezkoa lortu zuen, oraingoan, ROCen taldea ordezkatzen, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Marina Goliadkina, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Polina Komar, Mariya Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2012 | Londres Erresuma Batua Erresuma Batua
  | 01 !1. postua, urrezko domina | *Igeriketa sinkronizatua*, emakumeak taldeka |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil Brasil
  | 01 !1. postua, urrezko domina | *Igeriketa sinkronizatua*, emakumeak taldeka |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia 
  | 01 !1. postua, urrezko domina | *Igeriketa sinkronizatua*, emakumeak taldeka |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
2. ↑  «Aleksandra Patskevitx» *olympedia.org* 2021-10-28an begiratua. **(Ingelesez)**
3. ↑  Igeriketa sinkronizatua, emakumeak taldeka, emaitzak 2012 olympedia.org **(Ingelesez)**
4. ↑  Igeriketa sinkronizatua, emakumeak taldeka, emaitzak 2016 olympedia.org **(Ingelesez)**
5. ↑  Igeriketa sinkronizatua, emakumeak taldeka, emaitzak 2020 olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2567381
* Commonscat Multimedia: Alexandra Patskevich

---

 |

* Wd Datuak: Q2567381
* Commonscat Multimedia: Alexandra Patskevich
**Alderdiaren Sorreraren monumentua** (Hangul: 당창건기념탑; Hanja: 黨創建紀念塔; RR: *Dangchanggeonginyeomtap*; MR: *Tangch'anggŏnkinyŏmt'ap*) Ipar Koreako Piongiang hiriburuko monumentu bat da. Koreako Langileen Alderdiaren sorrera oroitzen du. 1995eko urriaren 10ean inauguratu zen alderdiaren sorreraren 50. urteurrena ospatzeko. Monumentua 1995 eta 2005 bitarteko posta-zigiluetan eta 50 won iparkorear billeteetan agertzen da.

Monumentua granitozko blokez egina dago eta erliebeak brontzezkoak ditu. Monumentuaren irudi nagusia alderdiaren ikurra da: igitai eta mailu komunistak eta korear kaligrafiako pintzela. Mailuak langileria irudikatzen du, igitaiak nekazariak eta pintzelak intelektualak. Monumentuaren inguruan eraztun itxurako egitura bat dago, kanpotik 50 metro eta barrutik 42 metro diametroduna. Eraztunaren kanpoaldeko idazkunak honakoa dio: *Bizi bitez Liderra eta Koreako Herriaren garaipenen antolatzailea, Koreako Langileen Alderdia!* (Hangul: 조선인민의 모든 승리의 조직자이며 향도자인 조선로동당 만세!; MR: *Chosŏninminŭi modŭn sŭngniŭi chojikchaimyŏ hyangdojain chosŏllodongdang manse!*) Barrualdean, berriz, brontzezko hiru erliebe daude, bakoitza bere esanahiarekin: batetik, alderdiaren erro historikoa; bestetik, herriaren batasuna alderdiaren baitan; eta azkenik, alderdiaren ikuspegia etorkizun aurrerakoi baterako. Monumentuaren inguruan bandera gorri itxurako bi eraikin daude, "beti garaile" hitzak osatzen dituztenak.

Ikus, gainera
-------------

* Garaipenaren arkua
* Jutxe dorrea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1490655
* Commonscat Multimedia: Monument to the Founding of the Worker's Party

---

 |

* Wd Datuak: Q1490655
* Commonscat Multimedia: Monument to the Founding of the Worker's Party
**St. Mary parrokia** (ingelesez: *St. Mary Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Franklin da. 2010eko zentsuaren arabera 54.650 biztanle zituen, St. Mary Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

St. Mary parrokiak 2.899,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.460,87 ura dira. Beste 1.438,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 54.650 pertsonetatik 34.187 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.920 dira. 17.648 beltzak edo afroamerikarrak. 933 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 935 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 83 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 853 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA St. Mary Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507088
* Commonscat Multimedia: Saint Mary Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 267835836
* LCCN: n82053222
* NARA: 10039659
* SUDOC: 171632540
* **Lekuak**
* OSM: 1837809
* TGN: 2000904

 |

* Wd Datuak: Q507088
* Commonscat Multimedia: Saint Mary Parish, Louisiana
**Skopos teoria** itzulpen-ikasketen arloko kontzeptu bat da. *Skopos* jatorri greziarreko hitza da (σκοπός) eta xedea edo helburua esan nahi du.

Hans Vermeer hizkuntzalari alemaniarrak formulatu zuen teoria hau XX. mendeko 70eko hamarkadan (*Skopostheorie*). Itzulpengintzan eta interpretazioan sorburu eta xede testuen funtzioa kontuan hartu beharraren ideia biltzen du.

Paul Kussmaul ere teoria honen inguruan mintzatu zen: ‘’ikuspuntu funtzionalak harreman handia dauka Skopos teoriarekin. Itzulpen baten funtzioa, haren irakurlearen ezagutza, itxaropen, balio eta arauen araberakoa da. Aldi berean, irakurleak testuinguruaren eta kulturaren eraginpean daude. Faktore horiek dira sorburu testuak izango duen funtzioarekin batera, testua —osorik edo pasarteren bat— nola itzuli behar den zehazten dutenak.’’

Christiane Norden arabera, xede testuaren helburua da edozein itzulpen-prozesu baldintzatzen duen funtsa. Ekintza translatiboa bere asmoak ezaugarritzen du.

Arauak
------

1984. urtean Vermeerrek eta Reißek arau batzuk aurkeztu zituzten:

1.  *Traslatum* (edo xede testu) bakoitzak *skopos* bat du.

2.   Xede testu batek sorburu kultura bateko informazioa eskaintzen du.

3.  Itzulpen prozesua ez da beti alderantzikagarria; testu batek itzulpen desberdin ugari izan ditzake.

4.   Xede testu batek barne-koherentzia izan behar du,

5.   Xede testuak koherentea izan behar du sorburu testuarekiko.

6.   Aurreko bost arauak hierarkikoki ordenatuta daude, eta haien artean *skopos*arena gailentzen da.
Koherentziaren arauak (4) esan nahi du xede testuak hizkuntza horretako irakurlearen testuinguruarekiko koherentziaz idatzita egon behar duela. Fideltasunaren arauak (5) sorburu eta xede testuaren artean koherentzia maila bat egon behar duela defendatzen du.
Hala ere, arauen ordena hierarkikoak esan nahi du koherentzia intratestuala garrantzitsuagoa dela intertestuala baino, eta hori, aldi berean, skoposaren legearen mendekoa dela.

Skoposaren teoriak daukan abantailetako bat da, sorburu testu batek itzulpen desberdin ugari izan ditzakeela, xede testuaren helburuaren arabera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Paul Kussmaul, ''Training The Translator'', John Benjamins Publishing Co, 1995

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3488070

 |

* Wd Datuak: Q3488070
**Schwarzschilden erradioak** Schwarzschilden zulo beltz deritzon zulo beltz esferiko eta estatiko baten gertaeren mugaren erradioa zehazten du. Karl Schwarzschild alemaniar astronomoaren omenez izendatu zen, honek 1916an Einsteinen ekuazioen soluzio zehatz hau kalkulatu eta gero.

Beraz, masadun objektu esferiko baten erradioa bere masari dagokion Schwarzschilden erradioaren berdina edo txikiagoa denean zulo beltz esferiko bilakatzen da kolapso grabitazionalaren ondorioz.

Adierazpen matematikoa
----------------------

Schwarzschilden erradioa masaren mende baino ez dago, eta honela adierazten da:

{\displaystyle r\_{s}={\frac {2GM}{c^{2}}}}
non

*r*s Schwarzschilden erradioa den;
*G* grabitazio unibertsalaren konstantea den, 6,67 × 10-11 N m2/kg2;
*M* objektuaren masa den;
*c* argiaren abiadura hutsean den, 299 792 458 m/s.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Agirregabiria, Juan M..  (2012ko urriaren 3a). *Grabitazioa eta kosmologia.*  Euskal Herriko Unibertsitatea ISBN 978-84-9860-710-9. (Noiz kontsultatua: 2018ko urriaren 4a).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q72755
* Commonscat Multimedia: Schwarzschild's radius

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q72755
* Commonscat Multimedia: Schwarzschild's radius
Obříství gazteluaren dorrea (Txekia): habe nagusien gainean bermatutako solibak.
**Soliba** edo **habexka** habe nagusietan bermatzen den habe txikiagoa da, solairu edo sabaiko oholtza eusten duena.

Funtzioa
--------

Solibek karga elementu bertikalei transferitzeko funtzioa dute. Haien arteko tartea zenbat eta handiagoa izan, orduan eta sendotasun handiagoa beharko dute gaineko oholtzaren deflekzioa ekiditeko.

Egitura konplexuetan solibek hierarkia bat gordetzen dute, eta neurri eta norabide desberdinetakoak izan daitezke solairuan duten funtzioaren arabera.

Egurrezko egituradun eraikinetan, solairuak habeen artean bermatutako soliben gainean eraikitzen dira, hauen arteko hutsuneak material desberdinekin betez. Beheko solairuan sabai aizuna badago, solibei jositakoa izaten da. Batzuetan, solibak hondatutako habeei karga kentzeko ere ezarri daitezke.

Erabilera
---------

XVII. mendera arte, solairuen egitura nagusia habeek osatzen zuten, eta solibak haien gainean kokatzen ziren. Egitura bistan geratzen zen, eta habeak zein solibak askotan tailaz apaintzen ziren. XVIII. mendetik aurrera, Italiatik etorritako sabai aizunen modarekin elementu hauek ezkutuan geratzen hasi ziren, igeltsu geruza batek suteengandik babestuak.

Eraikuntza tradizionalean solibak egurrez egin izan badira ere, gaur egunean egur konglomeratuz edo altzairuz eginak ohikoak dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-11-22).
2. ↑   Pedroso, Garbiñe; Agirrezabal. *Baserriaren eraikuntza.*  (Noiz kontsultatua: 2019ko azaroaren 23a).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «¿Qué tipos de forjados existen para viviendas?» *Blog* 2018-06-05 (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
4. ↑   «Rehabilitación de estructura de madera»  (Noiz kontsultatua: 2019ko azaroaren 23a).
5. ↑   «Reforma estructural piso | De Frias» *www.defrias.es* (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6587065
* Commonscat Multimedia: Joists

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300001544
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q6587065
* Commonscat Multimedia: Joists
|  |
| --- |
|  ***Solidaridad Obrera***  |
|  |
|
|  |
| **Siglak** |  |
| **Sorrera** | 1907 |
| **Eremua** | Espainia; Langile mugimendua |
| **Nazioarteko afiliatzea** |  |
| **Ideologia politikoa** | Anarkismoa |
| **Jarrera politikoa** |  |
| **Webgunea** |  |

  

**Solidaridad Obrera** 1907an sortu zen langile erakunde bat izan zen. Garai hartan oso ahulak ziren Kataluniako sindikatuak berrantolatzea izan zuen helburu.

Solidaridad Obrera erakundea Bartzelonako Unió Local de Societats Obreres erakundearen berrantolaketatik jaio zen. 1902an, gainbehera gogorra jasan zuen hark 8 orduko laneguna eta greba eskubideagatik borrokatu zuenean eta greba orokorrak ez zuenean arrakastarik izan.

1907ko ekainean, bi bilera egin ziren hasiera batean Bartzelonako Langileen Elkarteko Federazio Lokalean eta manifestu baterako adostasunera iritsi ziren. Horrela osatuko zuten antolaketa batzordea:

* Salvador Seguí, Pintoreen Elkartekoa.
* Antoni Badia, Merkataritzako Dependentzia Elkartekoa.
* Bruguera, Gozogileen eta Pastelgileen Elkarteakoa.
* Saví, Metalurgiako Elkartekoa.
* Sedó, Tipografiako Elkartekoa.

 
Uztailean eman zuten argitara *Tierra y Libertad* astekarian eta horrelako esaldiak zeuden manifestuan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *...como clase obrera sólo podemos tener un fin común: la defensa de nuestros intereses y sólo un ideal puede unirnos, nuestra emancipación económica, que transforma el régimen capitalista actual, basado en la explotación del hombre por el hombre, por un régimen social fundado sobre la base racional del trabajo por la solidaridad humana....*
*...Recordemos que la emancipación de los trabajadores ha de ser obra de los trabajadores mismos; nosotros os enseñamos el camino, que es la asociación y la solidaridad obrera.* |  » |

*Tierra y Libertad*, 1907ko uztaila

Urte bereko abuztuan, Solidaridad Obrera jaio zen eta kide esanguratsu ugari bertaratu ziren, Antoni Fabra, Josep Prat edo Tomás Herreros tarteko. Zuzendaritza Batzordea aukeratu zuten eta bakarrik langilez osatutako elkarteak hartuko zituzten barnean.

Berehala hasi zen indarra hartzen langileen artean eta kataluniar elkarte ugari bildu ziren hartara 1908an, *Erresistentzia Elkarteen Lurralde Konfederazioa-Solidaridad Obrera* osatuz. Urte horretan bertan Antonio Maurak Terrorismoaren aurkako lege proiektuaren aurkako manifestua atera zuten *Solidaridad Obrera* egunkarian. Bartzelonako Aste Tragikoak eta ondoren etorriko zen langile mugimenduaren aurkako errepresioek geldialdia ekarri zuten 1909ko ekintzetan.

Konfederazioa berrezarrita, Bartzelonako bigarren batzarra ospatu zen 1910eko urriaren 30, 31 eta azaroaren 1ean, sindikatua estatu osoan hedatzeko ideia eztabaidatuko zutelarik. Zaila zen akordioa, UGT indarrean baitzegoen eta oinarri sendoak baitzituen Espainian. Ez Katalunian, ordea, han gutxiengoa baitzuen. Bozketan nagusitasuna izan zuen eta estatu osoko langile elkartea egin zuten: Lanaren Konfederazio Nazionala edo CNT.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3106980

 |

* Wd Datuak: Q3106980
**Sophia Lillis** (Brooklyn, New York, 2002ko otsailaren 13a) estatubatuar aktorea da It filmean Beverly Marsh antzezteagatik eta Sydney Novak antzezteagatik Netflix telesailean.

Biografia
---------

Sophia Lillis 2002ko otsailaren 13an jaio zen Brooklynen, New York-en .1, Jake Lillis izeneko anaia bikia eta Philip izeneko anaidorea ditu. Gurasoak dibortziatu egin ziren haurra zenean, eta gaur egun bere ama Juliana eta aitaordearekin bizi da, Christopher-ekin, zeinak Sophiaren interesa piztu baitzuen interpretazioan.1

Lanbidea
--------

Sophia Lillis zazpi urte zituenean hasi zen antzezten, Lee Strasberg Theatre and Film Institute.1 institutuan eskolak hartuz. Virgil Day 's Off izeneko film laburrean agertu zen lehen aldiz, 2009an, eta Christopher Mellevold.2 bere aitaordeak zuzendu zuen. Ondoren, Addieren rola interpretatu zuen The Lipstick 2013 film laburrean.

2014an, A Midsummer Night 's Dream1 filmarekin egin zuen debuta film luze batean, eta 2006an, 37. filmean, Debbie Bernstein gisa agertu zen. Nahiz eta 2017tik aurrera errekonozitzen hasi zen, It beldurrezko filmean egindako interpretazioagatik, Stephen Kingen izen bereko eleberriaren egokitzapena, Andy Muschiettik zuzendu zuen filma, Beverly Marsh pertsonaia nagusiaren paperean.

Sophia Lillis HBO Sharp Objects kateko telesailean agertzeko aukeratua izan zen. Bertan, Camille Preakerren bertsio gaztea interpretatu zuen, Amy Adamsek antzeztua, heldu bat zelakoan.6 Â 2020an Esta mierda me supera telesaila antzeztu zuen, otsailean Netflixen estreinatua, urte bereko abuztuaren 21ean bertan behera utzi zutena, koronavirusagatik pandemia dela.7

Filmografia
-----------

Zinema| Urtea | Izenburua | Rola |
| --- | --- | --- |
| 2014 | A Midsummer Night’s Dream | Neska zakarra |
| 2016 | 37 | Debbie Bernatein |
| 2017 | It | Beverly Marsh |
| 2019 | Nancy Drew and the Hidden Staircase | Nancy Drew |
| 2019 | It bigarren kapitulua | Beverly Marsh |
| 2020 | Uncle Frank | Beth Bledsoe |
| 2020 | Hansel & Gretel | Gretel |
| 2023 | Dragones y mazmorras | Doric |

Telebista| Urtea | Izenburua | Rola |
| --- | --- | --- |
| 2018 | Sharp objects | Camille Preaker |
| 2020 | I Am Not Okay With This | Sydney Novak |

Musika-videoak| Urtea | Artista | Izenburua |
| --- | --- | --- |
| 2017 | The war on drugs | Nothing to find |
| 2017 | Sia | Santa’s Coming for us |

Film-laburrak| Urtea | Izenburua | Zuzentzailea | Rol |
| --- | --- | --- | --- |
| 2009 | Virgil’s day off | Christopher Mellevold | Beatrice |
| 2014 | The Lipstick Stain | Dagny Looper | Addie |
| 2016 | The garden | Natalia lyudin | Luc |
| 2017 | Tiny Mammals | Dagny Looper | Sophia |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Netflix: Ve series online, ve películas online» *www.netflix.com* (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Esta mierda me supera | Sitio oficial de Netflix» *www.netflix.com* (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Acceso» *www.who.int* (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
**Anna Sewell** (Great Yarmouth, Norfolk, 1820ko martxoaren 30a - Old Cartton, Norfolk, 1878ko apirilaren 25a) ingeles eleberrigilea izan zen. 1877ko *Black Beauty* eleberriagatik da ezaguna, argitaratu zuen bakarra.

Kuakeroen familia batean jaio zen eta bere etxean hezi zen baliabide ekonomikorik ez zuelako.
Hamalau urterekin orkatilak kaltetu zituen eta ibiltzeko zailtasunak izan zituen. Zalgurdien erabilerak zaldienganako maitasuna piztu zion. Familiak sarritan aldatu zuen bizilekua. 1836an Brightonen kokatu ziren, eta Anna eta bere ama anglikanismora bihurtu ziren. 1867an Sewelltarrak Old Cattonen kokatu ziren.

Anna Sewellek Black Beauty idatzi zuen 1871 eta 1877 artean, bere osasuna hondatzen ari zen bitartean. Liburua animalia baten ikuspegitik idatzitako lehen eleberri ingelesa da. Helduentzat idatzia, haur literaturako klasiko bihurtu zen. Liburua argitaratu eta bost hilabetera hil zen, eta eleberriaren arrakasta ezagutu ahal izan zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q258741
* Commonscat Multimedia: Anna Sewell

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5052475
* ISNI: 0000 0000 8084 4422
* BNE: XX1020330
* BNF: 12639100j (data)
* GND: 120952424
* LCCN: n50001405
* NDL: 00456166
* NKC: jn20000604841
* NLA: 35491089
* CiNii: DA00999825
* SNAC: w6zs2x8z
* SUDOC: 066881730
* BIBSYS: 90083901
* UB: a1129342
* Open Library: OL25123A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 154

 |

* Wd Datuak: Q258741
* Commonscat Multimedia: Anna Sewell
**Patuaren harria**, baita **Scone harria** edo **Koroaketaren harria** (ingelesez *Stone of Scone*, *Stone of Destiny* edo *the Coronation Stone*; gaeleraz *clach-na-cinneamhain*, *clach Sgàin* edo *Lia(th) Fàil*), hareharrizko harritzar edo blokea da, historikoki Sconeko abadian gordetzen zen (gaur egun eraitsia eta Scone jauregiaz ordezkatua), Erdi Aroan eskoziar erregeak koroatzeko ospakizunetan erabiltzen zelarik. XIII. mendean Edward I.a Ingalaterrakoak Harria bereganatu eta Londoneko Westminster abatetxera eramanarazi zuen. 1996an Britainiar Gobernuak Harria Eskoziara itzularazteko asmoa zuela adierazi zuen, hortaz gaur egun eskoziar koroaren bitxiekin batera Edinburgheko gazteluan ikusgai dago.

Bestalde, kondaira baten arabera Irlandako Blarneyko gazteluan dagoen *Blarney harria* harria ere jatorriz Scone harria osatzen zuen harriaren zati bat litzateke.

Ikus gainera
------------

* Scone jauregia
* Blarney harria

Kanpo estekak
-------------

* Patuaren Harriari buruzko argibidea, Visit Scotland webgunean.
* Scone Harriaren webgune ofiziala, Sconeko jauregiaren webgunean.
* Patuaren Harriari buruzko argibidea, Undiscovered Scotland webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q756442
* Commonscat Multimedia: Stone of Scone

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q756442
* Commonscat Multimedia: Stone of Scone
***Anna*** **Elisabet Amanda Tigerhielm** (Västmanland, Suedia, 1832-Stockholm, 1906ko irailaren 11) artista izan zen.

Biografia
---------

Lindsbro etxean jaio zen, Östervåla parrokian, Västmanlandeko konderrian, eta 1906ko irailaren 11n hil zen Stockholmen.

David Gustaf Tigerhielm eta Eleonora Elisabeth Nordengren lurjabeen alaba zen eta 1857an Nils Johan Andersson botanikariarekin ezkondu zen. J.A.G.Acke eta Nils Elias Anckers-en ama izan zen

Bere artea erretratuez eta paisaiez osatzen zen. Ilustratzaile gisa, 1860-1861eko Botanikako Ikasgaietarako senarraren hormako koadroak ilustratu zituen. Olioarekin erretratuak egin zituen eta artista beteranoen lanak ere kopiatzen zituen. Henriette Sjöberg ilustratzailearen irakaslea izan zen, eta landare-munduko akuarelak pintatzen irakatsi zion.

Suediako Museo Nazionalean dago Anna Tigerhielm. Norra begravningsplatsen-en lurperatu zuten, Stockholm-en kanpoaldean.

Iruditegia
----------

* Autorretratua, 1857Autorretratua, 1857
* Helena Soop, 1873Helena Soop, 1873
* Johan Petter ArrheniusJohan Petter Arrhenius

Bibliografia
------------

* *Artista suediarraren lexikoa*, I. zatia, 62. orrialdea, Allhems Förlag, Malmö.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   VisbyStar.  (2021-06-17). «Large clear Astrakhan» *Swedish Museum*.
2. ↑  Nationalmuseum

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25929823
* **Identifikadoreak**
* KulturNav: id

 |

* Wd Datuak: Q25929823
**Scone jauregia** (ingelesez: *Scone Palace*) Eskoziako Scone herrian dagoen gaztelu bat da. Erdi Aroan Eskoziako erregeak koroatu ohi ziren Sconeko abadia kokatzen zen lekuan bertan dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Hasiera batean eliza kristau txiki bat eraiki zen Sconen eta ondoren priorato agustindar bat, XII mendean Alexandro I.a Eskoziakoak Sconeko abadia bihurtu zyena. Abadian zegoen Scone harrian koroatu izan ziren Eskoziako erregeak, harik eta Eduardo I.a Ingalaterrakoak hartu eta Londresera eraman zuen arte. 1306an Roberto I.a Eskoziakoak Sconen koroatua izateko hautua egin zuen eta 1651a arte ohitura horrek jarraitu zuen. Azken koroazioa Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoarena izan zen.

Eskoziako Erreforma garaian, 1559an abadia oso kaltetua izan zen. 1600an eraikin erlijiotsua izateari utzi zion eta jauregi bihurtu zen. Ordutik Mansfield-eko kondeen etxea izan da.

1808an hareharria erabiliz georgiar estiloan eraiki zen. William Atkinson arkitekto ingelesaren gidaritzapean burutu ziren lanak.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* Scone harriaren erreplika.Scone harriaren erreplika.

Ikus gainera
------------

* Scone harria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1269394
* Commonscat Multimedia: Scone Abbey

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1269394
* Commonscat Multimedia: Scone Abbey
Stephen Gardiner. Quentin Massysek egindako erretratua.
Stephen Gardiner (Bury Saint Edmunds, Ingalaterra, 1483 inguru - Whitehall, Ingalaterra, 1555eko azaroaren 12a) elizgizona eta politikaria izan zen. Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren eta Katalina Aragoikoaren arteko ezkontza baliogabetzeko negoziazioen ardura hartu zuen (1528-1529). Estatuko idazkari eta Winchesterko apezpiku izendatu zuten (1531). *De vera obedientia* liburuan (1535) erregea aita santuaren gainetik dagoela adierazi zuen. Protestanteen kontrakoa zen. Eduardo VI.a Ingalaterrakoaren garaian kartzelatu zuten (1548); Maria Estuardok berriro askatu zuen, eta kantziler goren izendatu. Aita santuarekiko ikuspegia aldatu, eta Ingalaterrak Erromaren mendean jarri behar zuela aldeztu zuen (*Palidonia*, 1554).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.