recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xuan Ignaciu Llope Fernande** (Cuideiru, 1962) asturieraz idazten duen mediku psikiatra eta politikari asturiarra da.

Biografia
---------

Llope genero desberdinak landu ditu: poesia, saiakera, prentsa idatzia, esaterako *Les Noticies* aldizkarian, Erakunde desberdinen partaidea da: Conceyu d'Estudiantes Nacionalistes, Fundación Belenos edo SOS Cuideiru. Politikan Izquierda Asturiana alderdiaren militantea da; alderdi horretan urtetan bozeramalea izan da. 2007an Asturiasko Printzerriko Junta Nagusirako Unidá koaliziorako hautagai izan zen.

Obra
----

Artikulu ugari egin ditu. Liburu gisa, hauek plazaratu ditu:

* *De les coses del mundu*, artikuluen bilduma bi liburukietan. Suburbia ediciones, 2011 eta 2012.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Asturieraz)**:Ignaciu Lloperen poemak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3330175
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86899248
* BNE: XX1154846

 |

* Wd Datuak: Q3330175
**Ignalinako zentral nuklearra**, linburgeraz: *Ignalinos Atominė Elektrinė*, IAE, errusieraz Игналинская атомная электростанция, *Ignalinskaya atomnaya elektrostantsiya*, Lituaniako Visaginas udalerrian dagoen itxitako zentral nuklear bat da. Izena zentral nuklearretik hurbil dagoen Ignalina udalerriari zor dio.

1978an Sobietar Batasunaren garaian eraiki zen, eta RBMK-1500 motako bi erreaktore nuklearrez osatua zegoen. Maiz, zorigaiztoko Txernobylgo zentral nuklearraren bikia dela esaten da, horregatik 1987ko Txernobylgo hondamendia jazo ostean, Ignalinako zentra nuklearraren gaitsuna murriztu egin zen. Dena den, Europar Batasunak Lituaniaren sarrera onartzeko baldintzetako bat bezala Ignalinako zentral nuklearraren itxira ezarri zuen, ondorioz 2004ean lehenbiziko erreaktorea eta 2009an bigarren erreaktorea martxan egotetik utzi eta zentral nuklearra itxi egin zen. Bestalde, beste bi erreaktore nuklear ere bazeuden, baina ez ziren inoiz amaituak izan.

Telesaila
---------

Chernobyl (2019) telesail labur ezaguna ukrainar zentral nuklearrean girotua egon arren, Txernobylgo esklusio eremuaren debekua eta bertan filmatzeak osasunarentzat zekarren kaltearen ondorioz Ignalinako zentral nuklearrean filmatu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q847687
* Commonscat Multimedia: Ignalina Nuclear Power Plant

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316746747

 |

* Wd Datuak: Q847687
* Commonscat Multimedia: Ignalina Nuclear Power Plant
**Ignazio "Inazio" Arregi Zendoia** (Oñati, 1931ko abuztuaren 6a - Loiola, 2020ko azaroaren 16a) gipuzkoar erlijio-gizon eta kazetaria izan zen.

Hamazazpi urte zituela Jesusen Konpainian sartu eta Filosofia eta Teologia ikasketak hasi zituen Oñako San Francisco Javier Ikastetxean (Burgos). Bi lizentziaturak Bilbon, Deustuko Unibertsitatean, amaitu zituen geroago. Kazetaritzaren munduan murgildurik, 1963-1965 bitartean Bergamoko (Italia) "Scuola di Giornalismo di Bergamo" delakoan telebista eta irratian espezializatuz, Gizarte Komunikabidetako Diplomatura lortu zuen. Loiolako Herri Irratian 1966. urtean esatari-lanetan hasi eta 1982 arte jardun zuen, azken lau urteetan zuzendari gisa. Bertatik, Eusko Irratira egin zuen jauzi.

Garai hartan herri-mailako musika-programarik hoberenaren Ondas Saria ere jaso zuen. Herri Irratia utzi zuenean, Eusko Irratia, Radiodifusión Vasca, S.A.-ko zuzendari izatera pasa zen 1982ko abenduan, eta kargu horretan egon zen 1985 arte. 1986an, Vatikano Irratian hasi zen lanean, Programazio saileko zuzendariorde eta Informatiboen saileko zuzendari bezala. TVErekin lankidetzan ere ibili zen Vatikanotik, igandeko mezei ahotsa jarriz.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. 1 2    Urkizu, Urtzi. «Inazio Arregi jesuita eta kazetaria hil da» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2020-11-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259473
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 165742628
* ISNI: 0000 0001 2035 9529
* BNE: XX5031572
* LCCN: nb2011014090
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 23154
* Lur: 00502/eu\_a\_5028/a5028

 |

* Wd Datuak: Q12259473
Akolako Lepua II trikuharria.
Igoingo Lepua I trikuharria.
Igoingo Lepua II trikuharria.
Akolako Lepua I trikuharria.

**Igoin-Akolako Estazio Megalitikoa**. Aztarna megalitiko asko ikus daiteke Altzaniako mendilerroan. Guztira hamalau dira ezagutzen direnak.

Historiaurreko monumentuak
--------------------------

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

Kokapen geografikoa
-------------------

Altuera txikiko mendia da. Aitzpitarteko leizetatik Hernaniko Fagollagara iristen da. Egun pinu monokultiboa azalera haundia hartzen badu ere, honek azpian historian zehar eremu horretan gailena izan den artzantza jarduera gordetzen du. Inguru honetan zenbait osagaik oso kontserbazio-egoera ona agertzen dute. Lurraren konposaketa hareharrizkoa da. Udalerri hauetan daude monumentuak: Errenteria, Hernani, Donostia eta Astigarraga.

Sailkatutako monumentuak
------------------------

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira hamahiru dira:

* Akolako Lepua I
* Akolako Lepua II
* Arritxieta
* Igoingo Lepua I
* Igoingo Lepua II
* Landarbaso I
* Landarbaso II
* Landarbaso III
* Landarbaso IV
* Landarbaso V
* Landarbaso VI
* Sagastietako Lepua I
* Sagastietako Lepua II

### Zista

Bat aurkitu da:

* Langagorri

Egoera legala
-------------

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 14 monumentu aipatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070873

 |

* Wd Datuak: Q61070873
***Rouengo katedrala*** Claude Moneten margolan multzoa da, katedral horren fatxada ordu, egun eta urte desberdinetan irudikatzen duena. Multzoa osatzen duten koadro bakoitzean islatzen da nola aldatzen den haren itxura argiaren arabera.

Margolanak, guztira hogeita hamar baino gehiago, 1892tik 1893ra bitarte egin zituen Monetek, eta gero 1894an langelan moldatu. 1895ean, bere ustez hogei hoberenak zirenak hautatu zituen galerian erakusteko. Pissarrok eta Cézannek biziki goraipatu zuten multzoa.

Rouengo katedralaren multzoa margotu zuenerako, urteak ziren Monet txunditu zela argiaren eraginarekin eta, argia eta eguratsa aldatu ahala, nola gauza bera desberdin ikus daitekeen ideiarekin. Moneten irudiko, argiaren eraginak objektu baten gainean objektuaren beraren adinako garrantzia zeukan margotzeari zegokionez. Eta horixe zuen azterbide berak egindako hainbat multzotan. Rouengo katedralarena ez zen horren lehenengo multzoa, paisaia ugarirekin aritua baitzen. Baina katedrala egitura iraunkor eta sendoa izanik, argia aldatuz ageri geratzen zen zer dela-eta hautematen dugun desberdin.

Galeria
-------

* Le portail (effet du matin)Collection Erst BeyelerLe portail (effet du matin)  
Collection Erst Beyeler
* Le portail et la Tour Saint Romain, plein soleil Orsay museoaLe portail et la Tour Saint Romain, plein soleil   
Orsay museoa
* Cathédrale de Rouen, portail plein midi Bilduma pribatuaCathédrale de Rouen, portail plein midi   
Bilduma pribatua
* Le portail, soleil matinal (Harmonie bleue)Orsay museoaLe portail, soleil matinal (Harmonie bleue)  
Orsay museoa
* Le portail et la tour Saint-Romain, plein soleil (Harmonie bleue et or)Orsay museoaLe portail et la tour Saint-Romain, plein soleil (Harmonie bleue et or)  
Orsay museoa
* Le portail, brouillard matinalFolkwang museoaLe portail, brouillard matinal  
Folkwang museoa
* Cathédrale de Rouen, effet de soleil, fin de journée Marmottan museoaCathédrale de Rouen, effet de soleil, fin de journée   
Marmottan museoa
* Façade Pola Arte Museoa, Hakone, JaponiaFaçade   
Pola Arte Museoa, Hakone, Japonia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q637414
* Commonscat Multimedia: Rouen Cathedral by Monet

---

 |

* Wd Datuak: Q637414
* Commonscat Multimedia: Rouen Cathedral by Monet
Hamahiru Kolonien bandera, *Union Jack* banderaz osatua.
Hamahiru Koloniak.
**Hamahiru Koloniak** (ingelesez *Thirteen Colonies*) historikoki Britainia Handiak Ipar Amerikako Ozeano Atlantikoaren kostaldean Eskozia Berria eta Florida arteko lurraldeetan zituen jabetza kolonialek jaso izan zuten izendapena izan zen. Hamahiru kolonia hauek XVIII. mendearen amaieraldean independentzia lortu eta Ameriketako Estatu Batuak bilakatu ziren.

Koloniak
--------

Jatorrizko hamahiru koloniak honako hauek izan ziren:

* New Hampshire
* Massachusetts
* Rhode Island
* Connecticut
* New York
* New Jersey
* Pennsylvania
* Delaware
* Maryland
* Virginia
* Ipar Carolina,
* Hego Carolina,
* Georgia

Biztanleria
-----------

Kolonia hauen ezaugarri garrantzitsu bat bertako biztanleriaren nahasketa zen, Europako herrialde ugarietako jatorria zuelarik: Ingalaterra, Irlanda, Eskozia, Alemania, Gales, Flandria, Frantziako hugonoteak eta abar. Hauei XVII. mendean Suedia eta Herbeheratako jendea batu zitzaien.

1770ean jada hirigune txikiak sortu eta hedapen preozesuan zeuden, bakoitzak bere egunkari, denda, merkatari eta artisauak zituelarik. Hiririk handiena Filadelfia zen, 28.000 biztanleekin, ondoen New York, Boston eta Charleston zeudelarik. Europako herrialdeak ez bezala, Estatu Batuek ez zuten inoiz aristokrazia feudalik izan. Koloniar garaian lursailak ugariak eta amaigabeak ziren, aldiz eskulana urria, eta hortaz, edozein gizonek aberastasuna edo oparotasuna eskuratzeko aukera zuen, aberatasuna ez baldin bazen, bai behintzat ekonomia independentzia.

Gobernua
--------

Kolonia guztiak gobernu ordezkaritzaren usadioan oinarrituak zeuden. Britainiar erregeak kolonietako agintariak izendatzen zituen, baina haiek guztiek kolonia bakoitzean hautatutako biltzarrarekin batera gobernatzen zuten. Bozkatzeko eskubidea gizonezko lurjabe zuriei mugatua zegoen, baina kolono zuri gehienak lurjabeak zirenez edo nahikoa lursailen jabe zirenez, bozkatzeko eskubidea zuten. Gainera, Britainia Handiak ezin zuen bere amerikar kolonien kontrol zuzena gauzatu: Londres hiriburua urrutiegi zegoen, eta kolonoek izaera eta jokaera oso independentea zuten; bestalde, kolonia bakoitzaren sorrerako estatutuetan ere Britainiar Koroak kolonien barne burujabetza onartzen zuen. Azkenik, kolonietan mineral baliotsuen ondare handirik ez zegoenez (urrea edo zilarra), Erresuma Batuak bere Hamahiru Kolonietan zuzenean esku sartzeko interesik ez zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179997
* Commonscat Multimedia: Thirteen Colonies

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q179997
* Commonscat Multimedia: Thirteen Colonies
**Rosa Olivares Txertudi,** ofizialki Maria Rosario Olivares Chertudi**,** (Gernika-Lumo, 19-- ) bizkaitar politikaria da.

Ibilbidea
---------

1971 urtean Euskadiko Mugimendu Komunistan militatzen hasi zen. Deustoko Unibertsitatean, eta 1972 urtean Filosofia eta Letrak ikasten ari zela espedientatua izan zen. eta ondioz ikasketak utzi eta lanean hasi zen lehengo Artiach enpresan eta ondoen Icosa enpresan. 1977an EMK alderdiko komite nazionaleko kide izan zen, eta alderdiko lider esanguratsuenetakoa.

1977ko Espainiako kongresurako hauteskusdeetan 5. postuan aurkeztu zen Olivares Euskadiko Ezkerra koalizioaren zerrendan, eta bere hautagaitzak izan zuen arrakasta zela eta 50.000 kartel atera ziren Olivaresen irudiarekin.

1979an, espainiako poliziak atxilotu zuen Espainiako Konstituzioaren erreferendumean abstentzioa eskatzen zuen mitin batean parte hartu ondoren.

1980ko maiatzean, EMK alderdiak argitarau zuen kartel bat zela eta auziperatua izan zen, eta ekainean berriz auziperatu zuten Egin egunkarian argitaratutako iritzi artikulo batengatik.

1986ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, EMKren Bizkaiko zerrendaburu izan zen. Hautagaitzak ez zuen ordezkaritzarik lortu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Punto y Hora de Euskal Herria.*  Gaur, 30 or. ISBN mkt0002659264..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «La campaña electoral de EE en 1977» *Blog de Gaizka Fernández Soldevilla* 2014-06-03 (Noiz kontsultatua: 2021-05-16).
3. ↑   «Artículo: Detenida dirigente del Movimiento Comunista de Euskadi - Diario 16 - 19/10/1979 - Archivo Linz de la Transición española • Fundación Juan March» *linz.march.es* (Noiz kontsultatua: 2021-05-16).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Yoldi, José.  (1983-07-04). «Absueltos del delito de desacato los autores de un cartel contra el general Sáenz de Santa María» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-16).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** Unzueta, Patxo.  (1980-06-05). «Dirigente del Movimiento Comunista de Euskadi presta declaración» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106858328

 |

* Wd Datuak: Q106858328
"Que viene el coco" (Cocoa datorrela!), Francisco de Goyaren marrazkia.
**Hamalau zaku**, **Amalauzanko**, **Prailemotxo**, **Ipixtiku** edo **Zakero** (ingelesez: *bogeyman*, gaztelaniaz: *coco*, frantsesez: *croque-mitaine*) haurrak beldur arazteko izaki mitikoak dira. Kondaira herritarra eta mundu osoan zabaldua da nahiz eta tokien arabera ezaugarriak aldatu. Irudimenezko izaki honek ez du itxura garbia. Normalean, zatarra da eta, askotan, aurpegia ez zaio ikusten. Ez du hitz egiten eta etxeen inguruan dabil, umeak zelatatzen. Mehatxu moduan erabili izan da haurrak ez badu zerbait egiten haren bila etorriko dela esanez: "Ohera ez bazoaz Hamalau zakuk eramango zaitu". Batzuetan ere haurrentzat arriskutsua izan daitezkeen lekuak markatzeko erabili izan da; esaterako, "putzura ez hurbildu bestela hamalau zaku etorriko da".

Sakamantekas
------------

Sakamantekasen irudia ere erabilia izan da antzeko helburuekin: historikoki Sakamantekas XIX. mendeko hiltzaile arabarra izan zen. Hiri kondairaren arabera, haurrak hiltzen zituen gantza kentzeko ("manteca" gaztelaniaz). Urte horietan horrelako narrazioak oso zabalduta zeuden eta asko ziren haurrei zerbait kenduz haiek bizitzeko aukera gehiago izango zituzten pertsonaiak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   Zubiria, Pello.  (2014). «Magia beltza Ipar Irlandako gerran, ingelesen eskutik» *Argia* (Lasarte-Oria) (Noiz kontsultatua: 2016-01-27).

Ikus, gainera
-------------

* Sakamantekas

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q172451
* Commonscat Multimedia: Bogeyman

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph126133

 |

* Wd Datuak: Q172451
* Commonscat Multimedia: Bogeyman
**Richmond konderria** (ingelesez: *Richmond County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Augusta da. 2010eko zentsuaren arabera 200.549 biztanle zituen, Richmond kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richmond konderriak 851,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,05 ura dira. Beste 840 lurra dira.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 200.549 pertsonetatik 84.443 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8.207 dira. 107.365 beltzak edo afroamerikarrak. 570 amerikar natiboak ziren eta 374 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.278 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 310 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.209 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498319
* Commonscat Multimedia: Richmond County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152456134
* LCCN: n81098934
* NARA: 10039156
* **Lekuak**
* OSM: 420422
* TGN: 2000412

 |

* Wd Datuak: Q498319
* Commonscat Multimedia: Richmond County, Georgia
Stephanos proconsularen eskultura, Efes Müzesi-n (Efesoko museoan), Turkian. Erretratua Justiniano enperadorearen garaikoa da, baina gorputzaren eskultura zaharragoa da. Ohikoa zen gorputz bat egin eta ondoren, norbaiten buruaren irudia erantsi.
**Prokontsula**, erromatar kontsularen delegazio bidez, probintzien administraziorako sortutako erromatar magistratura bat da.

Kontsulen funtzioak, konkistatutako lurraldea hedatzen zen heinean, probintzia bakoitzerako delegatu behar izan ziren: lehenik kontsul funtzioak zituzten uharte kuestoreengan (uharteetan K.a. 227tik), eta, ondoren, **prokontsul** (edo propretore)engan Hispania Citerior eta Hispania Ulterior probintzientzako (K.a. 197an).

Kontsul baten agintaldia amaitu ondoren, ohikoa zen Erromako Senatuak, denbora batez, probintzia bat gobernatzeko lana ematea. Kasu horretan, prokontsul kargua jasotzen zuen, horrekin, imperiuma eta zegokien probintziaren agintea zuelarik.

Ikus, gainera
-------------

Lepo prokontsularra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2912782
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119709792 (data)
* LCCN: sh85107160
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2912782
**Richland parrokia** (ingelesez: *Richland Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rayville da. 2010eko zentsuaren arabera 20.725 biztanle zituen, Richland Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richland parrokiak 1.462,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,17 ura dira. Beste 1.447,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.725 pertsonetatik 13.046 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 332 dira. 7.406 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 54 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 154 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Richland Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507028
* Commonscat Multimedia: Richland Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159470614
* ISNI: 0000 0004 0625 6533
* LCCN: n82104418
* **Lekuak**
* OSM: 1838159
* TGN: 2000895

 |

* Wd Datuak: Q507028
* Commonscat Multimedia: Richland Parish, Louisiana
**Inés del Río Prada** (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1958ko irailaren 2a)​ Euskadi Ta Askatasuna erakundeko aktibista izan zen.

ETA erakundeko kidea izan zen. 1987an, Zaragozan atxilotua eta 3828 urteko espetxe zigorrera kondenatua izan zen.

1973ko Kode Penalaren arabera epaitua izan zen, eta gartzelatik irteteko urtea 2008rako aurreikusita bazegoen ere, Parot Doktrina delakoaren aplikazioaren ondorioz, gartzeratik ateratzeko data 2017rarte atzeratu zuten. Egoera honen aurrean, Auzitegi Gorenera eta Auzitegi Konsitituzionalean elegiteak aurkeztu zituen

Elegite hauen ondoren, Europako Giza Eskubideen Auzitegira jo zuen, eta 2013ko urriaren 21ean Ines del Rioren aldeko epaia eman zuen auzitegi honek. Epai honen ondorioz, berehala espetxetik ateratzeko agindua eman zuen Auztiegi Nazionalak, eta hurrengo egunean espetxetik ateratzea lortu zuen.

Europako Auzitegiaren epaiak, Parot Doktrina bertan behera uztea ekarri zuen, eta honen ondorioz doktrina hori zela eta espetxeako aldia luzatu zitzaien preso gehiago ere kalera irten ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Pérez, Fernando J.; Obelleiro, Paola.  (2013-10-23). «La etarra Inés del Río ya está en la calle por orden de la Audiencia Nacional» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-07-22).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Inés del Río, la etarra que ha tumbado la doctrina Parot» *La Vanguardia* 2013-10-21 (Noiz kontsultatua: 2020-07-22).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15154577

 |

* Wd Datuak: Q15154577
***Irainka. Euskal irainen bilduma*** 3.000 bat euskal irain dakartzan liburu bat da, Joseba Aurkenerena, Covadonga Garcia eta Jon Zelaia irakasleek idatzia, 1999. urtean argitaratua.

Iturriak
--------

Irainak biltzeko, bibliografiara jo zuten, batetik. Hiztegi orokorrez gain, aurretik eginak zeuden hainbat bilketa lan ere izan dituzte oinarri, bai eta gaiaren inguruko zenbait artikulu ere: Antonio Perez Bilbaoren *Bermeoko herri hizkera*, Bernardo Estornes Lasaren *Erronkariko uskararen hiztegia*, Edurne eta Amaia Alustizaren «Zegamako despektiboak» artikulua, *Aizu!* aldizkarian Karlox Barrentsorok idatzitako «Euskaraz ere baditugu irainak», Iñaki Martiarturen «Zubererazko irain-bilduma» argitaragabea, eta Covadonga Garciak berak osatutako *Bizkaierazko irain-bilduma* argitaragabea dira erabilitako iturri batzuk.

Bestetik, galdeketa bidez ere hainbat ale bildu zuten egileek. Horretarako, hiru zatitan banatu zuten euskararen eremua, eta bakoitzak gertuen zuena landu zuen. Jon Zelaia oñatiarrak Gipuzkoako mendebaldea hartu zuen, Gipuzkoan bizkaieraz egiten den eremua. Hondarribian ere galdezka aritu zen, hor bizi baita egun. Covadonga Garcia santurtziarrak Bizkaia hartu zuen (aipatua dugu lehenago ere bilduma egina zuela). Joseba Aurkenerenak, Donostian jaio, Lezon hazi eta Urruñan bizi denak, Oiartzun ibaitik iparraldera jardun zuen. Azkenik, gipuzkerazko irainak hiruren artean bildu zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Nagore Irazustabarrena: «Ze babalorek esan zuen euskaraz irainik ez zela», *Argia*, 1752. zenbakia, 2000-03-05

Kanpo estekak
-------------

* Joseba Aurkenerena: Euskal irainak denon ahotan
* Joseba Aurkenerena: Irainak euskaraz, harrobi zinez aberatsa
* Joseba Aurkenerena: Euskal irain bideak
* Joseba Aurkenerena: Sexua euskal irainetan
* Joseba Aurkenerena: Animaliak euskal irainetan
* Joseba Aurkenerena: Irainbidea, euskararen baliabide aberatsa.
* Kike Amunarriz: Euskarak balio al du iraintzeko?
* Joseba Aurkenerena: Erronkarierazko irainak.
* Euskaraldia.Berria.eus.Irainak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259702

 |

* Wd Datuak: Q12259702
**Københavns Rådhus** Kopenhageko udaletxea da. *Rådhuspladsen* udaletxearen plazan kokaturik dago, hiriaren erdialdean. Gaur egungo eraikina 1905ean inauguratu zuten.

Historia
--------

Hiriak izan zuen lehenengo udaletxea 1479an eraiki zen gaur egungo Nytorv inguruan, baina 1728ko Kopenhageko sute handian erre zen. Bigarren bat eraiki zuten eta hau ere 1795ean erre zen. Hirugarren bat ere altxatu zen bertan 1815ean, udaletxeaz gain epaitegia ere izateko asmoz. Eraikinak oraindik zutik dirauen arren jadanik ez da udaletxea, XIX mende bukaeran handiago bat egitea erabaki baitzen, eta gaur egun epaitegi funtzioa betetzen du.

Martin Nyrop arkitektuak diseinatu zuen udaletxe berria. Estilo Nazional Erromantikoak diseinatu zuen, baina Sienako (Italia) udaletxea ere hartu zuen eredu. Lanak 1892an hasi ziren eta inaugurazioa 1905ean egin zen.

Udaletxea
---------

Aurrealdea oso dekoratua dago. Absalon apezpiku eta politikari indartsuaren estatua ere badu balkoian. 105'6 metrotako garaiera duen dorrea dauka, Kopenhageko alde zaharreko eraikinik altuena delarik. Jens Olsenen erlojua dago dorrean.

Iruditegia
----------

* Udaletxearen ikuspegia.Udaletxearen ikuspegia.
* Jens Olsenen erlojua.Jens Olsenen erlojua.
* Absalon apezpikuaren estatua.Absalon apezpikuaren estatua.
* Rådhuspladsen plaza.Rådhuspladsen plaza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2010247
* Commonscat Multimedia: Copenhagen City Hall

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9421149296218880670003
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* FBB: 3100954

 |

* Wd Datuak: Q2010247
* Commonscat Multimedia: Copenhagen City Hall
**ISO 9000** erakunde eta enpresetan kalitatezko produktuak ekoiztu eta zerbitzuak eskaintzeko kontrol sistema batek bete behar dituen beharrizan minimoak zehazten dituen ISO erakundearen estandar multzoa da. Hornitzaileak bezeroari bermatu behar dio kalitate sistema eraginkorra duela, eta emango diren enkarguak beharrizanetara egokituta daudela eta aldez aurretik ezarritako kalitate irizpideei erantzuten diola. 1987ko martxoan ezarri zen.

ISO 9000 estandarren multzoa
----------------------------

* ISO 9000: 9001tik 9003rako ereduen interpretaziorako gida da.
* ISO 9001: diseinu, garapena, ekoizpena, instalazioa eta zerbitzurako kalitatea garantiaren eredua zehazten du.
* ISO 9002 eta ISO 9003: ekoizpena, instalazioa, amaierako inspekzioa eta probetarako kalitatea garantiaren eredua zehazten du.
* ISO 9004: aholkuak ematen ditu kalitatearen kudeaketaren aplikazioari buruzkoak eta deskribatzen du kalitate sistemaren ze prozesuak hartu behar diren kontutan.

Softwarerako, ISO/IEC 9000-3 argitaratu zen, ISO 9001 arauaren aplikazioa daukana, garapenean, hornikuntzan eta softwarearen mantenuan. Horrela, ISO 9000-3, interpretaziorako gida bat da ISO 9001aren aplikaziorako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q206008
* Commonscat Multimedia: ISO 9001

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh94006085
* NKC: ph187633

 |

* Wd Datuak: Q206008
* Commonscat Multimedia: ISO 9001
**Roda JC Kerkrade** (izen osoa *Sportvereniging Roda Juliana Combinatie Kerkrade*) Herbehereetako futbol talde bat da Kerkrade hirikoa.

Historia
--------

Taldea 1962ko ekainaren 27an sortu zen hiriko *Rapid* JC eta *Roda Sport* taldeak batzean. Rapid taldea sei urte lehenago Ligako txapelduna izana zen. Emaitzek ordea ez zuten asko lagundu zortzi urte jarraian pasa zituen bigarren mailan.

1994-95 urtean bigarren egin zuen Ligan eta hurrengo urteetan bi aldiz irabazi zuen Herbehereetako Kopa, 1997an eta 2000an.

1992 urtetik aurrera sarritan hitz egin da Fortuna Sittardekin elkartu eta *F.C. Limburg* eratzeko aukeraz baina oraindik ez da gauzatu egitasmoa.

Palmaresa
---------

### Herbehereetan: 3

* Herbehereetako futbol liga (1): 1955-56 (Rapid JC)
* Herbehereetako futbol kopa (2): 1997, 2000.
* Johan Cruyff Kopa (0): bigarren 1997 eta 2000an.

### Nazioartean: 0

#### UEFA Kopa

* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1975.

Kanpo estekak
-------------

* **(Nederlanderaz)****(Ingelesez)**Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24719
* Commonscat Multimedia: Roda JC

---

 |

* Wd Datuak: Q24719
* Commonscat Multimedia: Roda JC
**Horus Ka** edo **Ka**, Egiptoko aro protodinastikoko gobernari bat izan zen.

Horu Ka, nahiko ondo dokumentatua dagoen izen bat da, bere idazkunak, Niloren deltatik iparraldera zein ipar-ekialdera, Behe Egipton, Helwanen, Menfisen parean eta Tarjanen, El Fayum eskualdean. Abidosetik hegoaldera oraindik idazkunik topatu ez den arren (antzinako hiriburutik ekialdera), Hierakonpoliseko aurreko gobernariekin zerikusirik ez zuela esan nahiko lukeelarik.

Ka, erregetza zeinu bezala, bere izena serekh batean jarri zuen lehen erregea izan zen (edo bigarrena, Horus Iry baino lehenago gobernatu zuela uste bada). Sukarrizko aizto bat eta zeramikazko zenbait txatal aurkitu ziren erregeen izenak erakusten zituen hilobian, serekha, belatz batek presiditzen ez zuen arren. Karen izena, izpirituaren ikur bera dela kontutan hartuz, beharbada soilik zeinu erritual edo sinboliko bat izan daitekeelarik, eta ez benetako izen bat.

Baliteke Narmerren aita izatea, honen hilobia, antzeko estilo eta tamainan eraiki baitzen, eta soilik hogeitamar metroko distantziara dago. Idazkunik gabeko antzinako errege baten bolizko estatuatxo bat, bere irudia izan liteke.

Bere hilobia
------------

Horu Ka, Abidosen, hilobi bikoitz batean, B7-B9an lurperatua izan zen, eta, uste denez, Narmerren aurrekoa izan zen. Ondorio hau, zeramika eta beste hondar batzuen azterketan eta bere hilobiak hilerrian duen posizioa eta estiloan oinarritzen da. Bere ezaugarriak, bere ustezko aurreko erregea izan zen Horus-Iryren oso antzekoak dira, posizioan eta forman, bi ganberekin, bata bestearen ondoan, alde estutik lerrokatuak, eta, euren artean, pare bat metroko irekidu bat dagoelarik. 1902an industu zenean, erregearen izena zuten hondarretako asko, argitara irten ziren, eta identifikazioa begi bistakoa izan zen. Hala ere, Ka izenak, faraoi titulu generiko baten itxura du.

Bi ganberak osatzen dute Ka erregearen hilobia, B7 eta B9ak. Zoritxarrez, biak oso kaltetuak daude euren goiko zatian. B7 ganberaren neurriak honako hauek dira: 6,05x3,25 metro, eta B9renak, beste hauek: 6,0x3,10 metro, adobezko harresia: 1,8 metroko altuera duena. Hilobian, sukarrizko aizto baten txatalak eta zeramikazko zatiak, hauek ere Ka erregearen serekharekin baina belatzik gabe aurkitu ziren.

Bere hilobiko aurkikuntzen artean, bere Ka izena zuten zenbait idazkun aurkitu ziren, "bi beso" zeinua, beranduago izpirituaren zati bat esan nahi izan zuena eta ka ahoskatzen zena. Serekh batean idatzita zegoen, errege jauregiaren fatxadako irudiaren antzera. Belatzdun zeinu hau bere goialdean hartu zuen lehen faraoia izan zen, kasu honetan, Goi Egiptoren ikurra zen landarearekin. Bi ganberatatik, litekeena da hegoaldekoan, B7an lurperatuak izana, bestea, B9a, ofrenda eta hornitzeentzako izango litzatekeen bitartean.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Horus Iry** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko aro protodinastikoa | Ondorengoa**Horus Krokodilo** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Horus Ka*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Ilbarritz jauregia** Lapurdiko Bidarte udalerrian dagoen jauregia da, Monumentu Historiko izendatua. Bere izenak ongi adierazten duen bezala udalerri honetako Ilbarritz auzoan dago.

Historia
--------

### Eraikuntza

1895 eta 1897 urteen artean eraiki zuen Gustave Hugueninek (arkitekto miarriztarra) Albert de l'Espée baroiarentzat, pertsona batek inoiz izandako organorik handiena ostatatzeko.

Organo hori (gaur egun Montmartreko Sacré-Cœur basilikan dago) 1903an jarri zen bertan eta 1906an beste bategatik aldatu zen, pixka bat txikiagoa zena, baina baita landuagoa ere. Azken organo hau gaur egun Usurbilgo elizan dagoena da.

### Salmenta eta degradazioa

Lau urtez izan ostean, baroiak saldu egin zuen 1911an eta Lehen Mundu Gerran ospitale bihurtu zen, geroago, Espainiako gerra zibilaren ondorioz ihesean zetozen errefuxiatuak ostatatu zituen, 1940. urtetik aurrera goarnizio alemaniar baten basea izan zelarik. Bertan izandako lapurreta eta arpilaketak min handia egin zion eraikinari, ahalik eta 1958. urtean berriztapen partziala egin zen arte. Berriz saldu zen 1986an eta itxita egon zen zenbait urtez, 1990. urtean inbentarioa egin zitzaion arte. Guztiz berritzeko proiektua ikerketa fasean dago.

### Gaur egun

2014an Christine Barthélémyk (Adrien Barthélémyren alaba) eta Michel Guérardek jauregia saldu zioten Bruno Ledoux enpresari frantsesari, *Libération* egunkariaren erreferentziazko akzioduna. Bertan publikoari irekita egongo den gune bat eraiki nahi du, Ora-Ito diseinatzailearen proiektu batekin. Hotel bat eta spa bat ere eraiki nahi du bertan.

Irudi galeria
-------------

* Organoa, 1898anOrganoa, 1898an
* Ilbarritz jauregiaren 1898ko irudia.Ilbarritz jauregiaren 1898ko irudia.
* Jauregiaren gaur egungo ikuspegia.Jauregiaren gaur egungo ikuspegia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Château d'Ilbarritz» *www.pop.culture.gouv.fr* (Noiz kontsultatua: 2021-10-13).
2. ↑   **(Frantsesez)** Bonnefon, Olivier.  (2014-12-08). *Château d’Ilbarritz à Bidart : "une folie raisonnable" pour Bruno Ledoux.*  ISSN 1760-6454. (Noiz kontsultatua: 2021-10-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2968273
* Commonscat Multimedia: Château d'Ilbarritz

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00084544

 |

* Wd Datuak: Q2968273
* Commonscat Multimedia: Château d'Ilbarritz


| Lapurdiko monumentu historikoak |
| --- |
| Abbadia jauregia · Ahetzeko eliza · Amotzeko zubia · Arnaga etxea · Azkaineko erromatar zubia · Baionako judu hilerria · Baionako katedrala · Baionako sinagoga · Biarritzeko itsasargia · Biarritzeko sinagoga · Bonnat museoa · Agorreta etxea · Donibane Lohizuneko eliza · Getariako talaia · Gixuneko gaztelua · Hôtel du Palais · Ibarruneko zubia · Ilbarritz jauregia · Marracqeko jauregia · Uztaritzeko eliza · Ziburuko eliza · Zokoako gotorlekuaeta beste hainbat |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
Ile androgenikoaren banaketa emakumeen eta gizonen gorputzean.Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da.Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu hemen klik eginez gero.Gorputzeko ileen gaineko zortzi datu jakingarri.
**Ile androgenikoa** pubertaroan eta nerabezaroan androgeno-maila (gizonezkoen sexu-hormonak) handitzeak eragiten du. Ile-folikuluek androgenoei erantzuten diete, batez ere testosteronari eta haren deribatuei. Haren hazkunde-erritmoa azkartu egiten da, eta gero eta luzeagoak eta lodiagoak bihurtzen dira. 

Androgenoekiko sentikortasun desberdinak dituzte gorputzeko zonaldeen arabera. Testosteronaren maila handitzearen ondorioz, ile androgenikoa agertzeko sekuentziak gorputzeko hainbat ataletako sentikortasuna islatzen du. Pubiseko eremua da sentikorrena, eta, beraz, hantxe hazten da lehenik.

Pubisa eta besapeak dira, bi sexuetan, ile androgenikoaren garapen handiaren ondorioz ile terminal bihurtzen diren giza gorputzeko atalak.

Ilearen banaketari dagokionez, dimorfismo sexual nabarmena dago: gizonetan ile terminal bihurtzen den eremu gehiago daude (bizarra, bularra eta sabelaldea hazten diren eremuak); emakumeek, berriz, ile gutxiago dute, eta hori, gainera, ez da hain nabarmena. Antolaketa genetikoak pertsonen sexua eta androgenoen banakako hazkundea zehazten ditu, eta, beraz, baita ile androgenikoaren garapena ere.

Ikus gainera
------------

* Gorputzeko ilea
* Alopezia androgenikoa
* Pubiseko ilea

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Ilea gutxitzeko erremedio naturala | Consumer.*  2007-04-16 (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2167872
* Commonscat Multimedia: Body hair

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7576897-5
* NKC: ph684611

 |

* Wd Datuak: Q2167872
* Commonscat Multimedia: Body hair

[[Kategoria:Giza ilea]]

[[Kategoria:Sexualitatea]]
***SIOP* eredua**, (ingelesetik zuzenean mailegatutako akronimoa, *Sheltered Instruction Observation Protocol*), ingeles hizkuntzaren irakaskuntzan sakontzeko sortu zen ikuspegi didaktiko da, **hizkuntza eta edukiak batera**, ondo uztartuta, landu nahi zituena. "Sheltered Instruction" terminoak "**murgilketa babestua**" bezala itzuli izan da, murgiltze ereduak gogoan.

SIOP ereduaren **helburuak**, (gaur egungo terminologia erabiliz):

1. Ingelesaren bidez, ingelesa dela bide, edo bigarren hizkuntzaren bidez, bigarren hizkuntza dela bide, ikasturte jakin bateko konpetentzien maila lortzen laguntzea, ikasleei (konpetentzia guztietan) aurrera egiten laguntzea.
2. Ingeles hizkuntza erabilita, edo bigarren hizkuntza erabilita, ikasturte bakoitzari dagokion komunikazio konpetentzia lortzea.

Definizioa
----------

SIOP eredua, Kalifornian SDAIE bezala ere aipatua, irakaste-estilo bat da, edozein arlotako jakintza esparrutan (gizarte zientzietan, matematiketan, zientzietan, arteetan, gorputz hezkuntzan...), H2 hizkuntza lantzeko eta horren bidez ikasleak lorpen akademiko altuagora lortzeko, bai gaitasun komunikatiboan bai beste konpetentzia guztietan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Echevarría (et al.), Jana, 1956-.  (2012). *Making content comprehensible for English learners : the SIOP® model.*  (4th ed. argitaraldia) Pearson ISBN 978-0-13-268972-4. PMC 769420801. (Noiz kontsultatua: 2019-12-10).
2. ↑   **(Ingelesez)**  "Using the SIOP Model for Effective Content Teaching with Second and Foreign Language Learners"*.*  *Journal of Education and Training Studies* Vol.1, No. 2; October 2013 - ISSN 2324-805XE - ISSN 2324-8068 Published by Redfame Publishing , 239-249 or. ISBN ISSN 2324-805XE - ISSN 2324-8068..
3. ↑   **(Ingelesez)** «SIOP - Learn about SIOP» *www.cal.org* (Noiz kontsultatua: 2021-07-13).

Ikus, gainera
-------------

* CLIL.
* Edukietan oinarritutako hizkuntzen irakaskuntza.
* Hizkuntzen didaktika.
* Murgiltze ereduak.

Kanpo estekak
-------------

* Blanka Olalde: "Zer da SIOP eredua?"
* Hizkuntzak eta edukiak. SIOP eredua.
* **(Ingelesez)** *Introducing the SIOP® Model*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7493991

 |

* Wd Datuak: Q7493991
**Italiako Ministroen Kontseiluko Presidentea** (italieraz, *Presidente del Consiglio dei Ministri*) herrialde horretako gobernuburua da. Kargu hau estatu mailako bost garrantzitsuenetako bat da, beste herrialdeetan Lehen Ministro izena jasotzen du kargu hau duenak. Hala ere, kontseiluko presidenteak beste estatuetako gobernuburuek baino ahalmen gutxiago du.

Ministroen Kontseiluko Presidentzia italiar konstituzioan aipamena duen kargu bat da, konstituzio horretako 92, 93, 94, 95 eta 96 artikuluek onesten dute bere izatea. Errepublikako Presidentea, hau da, estatuburua da, Kontseiluko Presidentea izendatzearen arduraduna.

Eginkizunak
-----------

Karguak berez dituen eginkizun eta botereetaz gain, Gobernuko partaidea denez, Ministroen Kontseiluko Presidentea da Gobernuko ministroen zerrenda Errepublikako Presidenteari ematearen arduraduna. Gainera, Errepublikako Presidenteak igorritako legezko aginduak berresten ditu.

Italiako Errepublikako Konstituzioko 95. artikuluak hurrena adierazten du: "Ministroen Kontseiluko Presidenteak Gobernuaren politika orokorra gidatzen du"; ahalmen edo botere hau aldakorra da, ministroen eraginak eta ministro hauek ordezkatzen dituzten alderdien eraginak baldintzatzen du.

Gehienetan, Kontseiluko Presidentearen eginkizuna alderdi ezberdinek ordezkatzen dituzten jarreren bitartekari izatea da (Gobernua koalizio batek osatzen duenean). Ministroen Kontseiluak dituen eginkizunekin baina gehiago kezkatu behar da aurretik aipatu dugunarekin. Bere agintea nahiko mugatuta dago, izan ere, ezin ditu, arrazoi justifikatu batengatik ez bada, adostasun faltarengatik ministroak kanporatu.

Gobernuburua
------------

Sakontzeko, irakurri: «Italiako lehen ministroen zerrenda»
1861etik gaur egunera bitartean, Ministroen Kontseiluko Presidentea Italiako gobernuburua izan da. Estatuburuak hautagaia hautatu eta izendapena ematen dion arren, Italiako Parlamentuaren babesa behar du kargura iristeko.

Ikus, gainera
-------------

* Italia
* Italiako lehen ministroen zerrenda
* Estatuburua eta gobernuburua
* Politika eta estatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q796897
* Commonscat Multimedia: Prime ministers of the Italian Republic

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4338619-2

 |

* Wd Datuak: Q796897
* Commonscat Multimedia: Prime ministers of the Italian Republic
**Ruben Cedeño** (Caracas, 1952ko maiatzaren 21a - ) musikagile, margolari, idazle, konferentziagile eta metafisikoa, munduan ehundaka metafisika taldeen sortzailea. Conny Mendezen zuzeneko ikaslea izan zen. Bere heziketaren mezu nagusiak pentsamendu positiboa, norbere barne izakiarekin topaketa, Jaungoikoaren Zazpi Aspektuak eta barkamenaren praktika, Errukiaren Maitasuna eta erlijio handi guztietako santu eta maisuak ezagutzera ematea dira. Idazle Emankorra, Venezuelako Idasle eta Konpositore Elkarteko kidea. 310 liberuren autorea, batez ere metafisika eta buddhismoa, musika, Santu bizitza eta Maisuen inguruko gaiak jorratzen dituelarik eta 22 argitaletxe inguruk argitaratuak izanik, tartean "Kier" dagoelarik. Bere liburuak itzulita daude eta italieraz, ingeleraz, portugesez eta frantsesez argitaratuak. 75 herrialde inguruko eskualde arkeologiko, tenplu eta leku sakratuei buruzko grabaketa eta dokumental hezitzaileen autorea, Kalifornian Loto Doradok, Argentinako Editorial Plateada eta Rowena Victory Caracasko Argitaletxeak argitaratuak.

Caracaseko Juan Manuel Olivares Musika Eskolako Hezkuntza Ministerioak graduatua. Konpostelako Musika Kurtso Unibertsitario batean ikasi zuen Maria Oran sopranoarekin eta pianora lagundua izan zen Federico Mompou konpositore katalanaz eta Hungariako Zóltan Kodály kontserbatorioan ikasi zuen. Ezaguna da literatura musikalaren barruan lehen eta bigarren haurtzarorako egindako obra akademikoengatik, Venezuelako delinkuentzia prebentzio programetan haurzaro organismo babeslearentzat konposatuak, bertan ondorengoak aurkitzen direlarik: "Misa de mi Tierra", lehen aldiz Lebrun Kardinalak egindako elizkizuna eta Luís Herrera Campins Errepublikako Presidentearen asistentziaren aurrean burutua; "Canta Infantil Simón Bolivar" Simón Bolívar Askatzailearen Jaioteguneko 200.urteko oroitzapen lana; "Oratorio Infantil de Navidad" eta "Suite Abiliana".

Bere lanagatik esker ona jaso du Venezulako hezkuntza instituzio eta beste hainbat herrialdeengandik, besteak beste: Mexikoko Indar Armatuak 2004. urtean; Montevideo-Uruguay-ko Jauregi Legegilea 2007an; Cabala Aldizkariko erreportari Onena 2002an. Bere izena Venezuelako Musila Entziklopedian agertzen da. Hitzaldiak ematen ditu munduan zehar, Europa, Asia eta Amerika kontinente osoan, non telebista eta irratietako hainbat elkarrizketen objektua den. Bere lana onura ekonomkorik bereganatu gabe burutzen du, eta promozio pertsonalik ere ez du jasotzen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7376462
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1448098
* ISNI: 0000 0000 6635 7572
* BNE: XX1122100
* GND: 1017480834
* LCCN: n85173119

 |

* Wd Datuak: Q7376462
**Ruby Violet Payne-Scott** (Grafton, 1912ko maiatzaren 28a - Mortdale, 1981eko maiatzaren 25a) fisikari eta astronomo australiarra izan zen, erradiofisikaren eta irrati-astronomiaren aitzindarietako bat.

Bizitza
-------

Payne-Scott 1912ko maiatzaren 28an jaio zen Grafton-en, Hegoaldeko Gales Berrian, Cyril Payne-Scott eta Amy Neale-ren alaba izan zen. Geroago, Sydneyra joan zen bere izebarekin bizitzera.

Penrith-ko Lehen Hezkuntzako ikastolara joan zen 1921etik 1924ra arte. Cleveland-Street Girls' High School bigarren hezkuntzako ikastetxean ikasi zuen 1925etik 1926ra arte. Bigarren hezkuntza Sidney Girls High Shool ikastetxean amaitu zuen. Selektibitatean ohorezko matrikula lortu zuen matematiketan eta botanikan. Bi beka jaso zituen Sydney-ko Unibertsitatean ikasteko, non fisika, kimika, matematika eta botanika ikasi zituen.

Sydneyko unibertsitatean eta Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation delakoan ikertzaile aritu zen, besteak beste.

Ikertzaile karrera alde batera utzi behar izan zuen haurdun geratu zenean (amatasun baimenik ez zen garai hartan). Gerora, irakasle aritu zen Sidneyko emakumeentzako eskola batean.

Ruby Mortdalen hil zen, 1981eko maiatzaren 25ean, 69 urte bete baino hiru egun lehenago. Azken urteetan alzheimerra ukan zuen.

Karrera
-------

Australiak izan duen fisikari garrantzitsuenetarikoa da. Gainera, irrati-astronomia posible zela kontsideratu zuen lehenetariko pertsona izan zen munduan, eta beraz, gaur egungo zientzia modernoaren aitzindarietako bat da. Sarritan, emakume bakarra zen Sydneyko Unibertsitateko klaseetan.

1936. urtean ikerketa egin zuen William H. Love-rekin Sydneyko Unibertsitateko Minbizi Ikerketa-Laborategian. Elkarrekin zehaztu zuten lurraren magnetismoak eragin gutxi edo eraginik ez zuela munduan bizi ziren izakien bizi prozesuan. Hori txitoen enbrioiak lurraren magnetismoaren indarra 5000 aldiz biderkatzen zuen magentismo eremuetan jarriz ikertu zuten. Lurraren eremu magnetikoak gizakiengan eragin zuzena zuelako ustea urte luzez egon zen hedatua, eta lo egiteko gorputza meridianoen norabidean ezartzen zuen jendea ere bazen.

Bigarren mundu gerran zehar radarraren ikerketa eta garapenean lanean aritu zen. Beranduago, garai hartan ikasitakoa aplikatu zuen eguzkiaren gainazaleko leherketak aztertzeko. Horrela, irrati-astronomiaren aitzindarietako bat bihurtu zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6768943
* Commonscat Multimedia: Ruby Payne-Scott

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 101578466
* ISNI: 0000 0000 7168 157X
* GND: 142613843
* NKC: ntk2016931103
* SUDOC: 138478821

 |

* Wd Datuak: Q6768943
* Commonscat Multimedia: Ruby Payne-Scott
***Inkisizioaren fede autoa*** (baita ere ***Inkisizioaren Auzitegia***), (gaztelaniaz *Auto de fe de la Inquisición*) Francisco de Goya margolari espainiarrak 1812 eta 1819 artean egin zuen margolan ospetsua da. Lana tamainu txikikoa da eta bertan eliz baten barruan egin zen fede autoa erakusten da. Obra Manuel García de la Pradarena izan zen eta egun Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian erakusten da.

Gaia
----

Inkisizioa, **Inkisizioaren Ofizio Santuaren Auzitegia** Espainian (*Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición*), errege-erregina katolikoek 1478an sortu zuten instituzio bat zen, haien erresumetan ortodoxia katolikoa mantentzeko. Margolan honetan fede auto bat ikus daiteke, hau da, preso batzuei egin zitzaien prozesu publikoa. Akusatuak txano puntadunak daramate eta fraile eta apaizez inguratuak daude. Preso bat estrado gainean dago, une horretan haren prozesua jarraituz. Besteak, hiru gehiago, behan daude haien txanda itxaroten. Margolanaren erdian idazkari bat ikus daiteke, gertatzen ari den guztia idazten ari dena.

Margolanaren azterketa
----------------------

Margolan hau garaiko Espainiaren ohitura basatiak biltzen dituen multzo batekoa da. Multzo horretan kokatzen diren beste margolanak hauek dira: *Zezenketa*, *Eroetxea*, Diziplinanteen prozesioa. Bilduman asmo kritiko nabaria da. Goyak Ilustrazioak kritikatzen zituen ohiturak azaltzen ditu nahiz eta garaiak oso onak ez izan zeren eta Fernando VII.a Borboikoak, errege absolutista berriro ere inposatu nahi baitzituen.

Margolanaren ezaugarriak krudeltasuna eta iluntasuna dira. Agertzen diren akusatuak sutean hiltzera kondenatuak izan daitezke; horregatik jantzita daramaten arropetan sugar sinbolikoak ikusten dira. Akusatuen aurpegiek sufrimendu hori adierazten dute.

Goyak lanean bi zonalde bereizi egin ditu. Lehen planoan ikusten diren pertsonaiak nahiko definituak agertzen dira, haien ezaugarriak zehaztasunez adieraziak. Atzean daudenak, aldiz, multzo anonimoa da eta horrek ikusten dugun errepresentazioa klaustrofobikoa bihurtzen du.

Argia goitik dator, beirategi batetik, margolanaren erdian, eta akusatuak eta idazkaria argitzen ditu batez ere.

Erreferentziak
--------------

Bibliografia
------------

* Bozal, Valeriano, *Francisco Goya, vida y obra*, Madril, Tf, 2005, 2 liburuki. 2. liburuki, 170-171 or. ISBN 978-84-96209-39-8.

Kanpo estekak
-------------

* *Auto de fe de la Inquisición* «Artehistoria.com» webgunean.
* «InfoGoya»n margolanaren fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3819135
* Commonscat Multimedia: Tribunal de la Inquisición (Goya)

---

 |

* Wd Datuak: Q3819135
* Commonscat Multimedia: Tribunal de la Inquisición (Goya)