**Acireale** (sizilieraz: *Jaciriali*) Siziliako (Italia) Cataniako probintziako komuna bat da. 52.954 biztanle ditu, eta 39 km². Siziliako ekialdeko kostaldean kokatua, Cataniatik 15 km iparraldera, ezaguna da bere eraikin barrokoengatik. Elizen kopurua kontuan hartuz, *Ehun kanpaien hiria* edo *Hegoaldeko Vatikano* izenekin ezaguna da. Itsas ondoan dago, baina 102 metroko altueran. Itsasoaren ondoan, Santa Maria la Scalaren frakzioa dago. Ondoko komunak Aci Castello, Acicatena, Aci Sant'Antonio, Giarre, Riposto, Santa Venerina eta Zafferana Etnea dira.

Acirealen iturri termalak daude; ur sendagarriak dira, sufrez, iodoz eta sodioz hornituak. Acirealeko inauteriek ospe handia dute Italian.

Historia
--------

Acirealeren jatorriak antzinakoak dira. Greziar *Xifonia* hiria omen zen. Erromatar garaian *Akis* hiria zegoen, Gerra Punikoetan sartu zena. Ovidioren *Metamofosian* maitasun handia sortu zen Azis (Azis ibaiaren espiritua) eta Galatea, itsas-ninfa. Mitologiaren arabera, Azisen heriotza zela eta, Galatearen malkoek, Azis ibaia, *Fiume di Jaci,* sortu zuten.
Erdi Aroan, hiria hedatu zen gazteluaren inguruan (gaurko Aci Castello). Bizantziar garaian *Jachium* deitu zen. Arabiarrek berriz, *Al-Yäj* (arabieraz: الياج‎) eta geroago, Aquilia.

Bizantziar garaian, garapen ekonomiko eta artistikoa ezagutu zuen. 1169 urteko lurrikararen ondorioz, Acirealeko biztanleek alboko herrietara ihes egin zuten babes bila. Espainiarrak lurraldeaz jabetu zirenean, Filipe IV.a Espainiakoak 1642an Aci izenaren ordez Acireale izendatu zuen. 1693an, beste lurrikara batek hiria guztiz suntsitu zuen. Beranduago, hiritarrek berreraiki zuten estilo barrokoan. Garibaldiren expedizioaren (1861) Sizilia Napoliko Erresumatik askatu zuena, Acireale izan zen lehen hiria Borboien kontra matxinatzean. 1941ean, aliatuen bonbardatu zuten hainbat hildako zibil eraginez.

Gaur egun, Acireale nekazaritza eta merkataritzako gune garrantzitsua da. Tokiko ekonomia turismoan oinarrituta dago.

Barrutiak
---------

Barruti hauek ditu: Santa Maria la Scala, Santa Tekla, Stazzo, Pozzillo, Santa Maria Ammalati, Guardia, Mangano, Capomulini, San Cosmo, Batatelle, Pennisi, Fiacanda, Loreto, Piano d'Api, Aciplatani, Scillichenti, Santa Caterina, Santa Maria delle Grazie, Santa Maria la Stella, San Giovanni Bosco.

Iruditegia
----------

* Acirealaren katedralaAcirealaren katedrala
* Done Petri elizaDone Petri eliza
* San Sebastian elizaSan Sebastian eliza
* Magna GraeciaMagna Graecia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  2018ko urtarrilaren 1ean bizi den biztanleria
2. ↑  Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011. 2020.08.13an kontsultaturik.
3. ↑  Antoninoren ibilbidea, 87 ed. Parthey; Smith, William, ed. (1854-1857). "Acium". *Dictionary of Greek and Roman Geography*. Londres: John Murray.
4. ↑  Chisholm 1911.

Kanpo estekak
-------------

Acirealeko inauteriak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19319
* Commonscat Multimedia: Acireale

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158216905
* GND: 4246382-8
* LCCN: n80049592
* NKC: ge472089
* SUDOC: 127996516
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 39290
* TGN: 7003862
* Atlas Digital del Imperio Romano: 36312

 |

* Wd Datuak: Q19319
* Commonscat Multimedia: Acireale