recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dunvegan gaztelua** (ingelesez: *Dunvegan Castle*) Eskoziako Skye uhartean kokatzen den gaztelua da. **A mailako eraikina** izendaturik dago. Dunvegan udalerrian dago.

Bertan MacLeod Klaneko buru den Macleod MacLeodekoaren eserlekua dago. Duvegan gaztelua bere barnean etengabe bizilagunak izan dituen Eskoziako gaztelurik zaharrena da eta 800 urte inguruz MacLeod Buruzagien gotorlekua izan da. Jatorriz jendea kanpoan mantentzeko diseinatua izan zen, 1933an bisitariei bere ateak lehendabiziko aldiz iriki zituelarik. Ordudanik Dunvegan gaztelua Eskoziako bisitarien erakarpenguneen zerrendan urtez urte agertu izan ohi da eta Ipar-Mendebaldeko Skye uharteko ekonomiarentzako diru iturri ezin hobea izan da.

Gazteluko etxeek klanaren erlikiek kopuru garrantzitsu bat gordetzen dute; haien artean ezagunena *Fairie Flag of Dunvegan* ("Bandera Sorgindua" edo "Maitagarrien Bandera") eta *Dunvegan Cup* ("Dunvegan Edalontzia") dira. Gaztelua eta MacLeod Klanari buruzko kondaira ugari daude. Dunveganeko "Fairy Flag" bandera Klan honen altxorrik preziatuena da, erlikia izatera ailegatzeraino. Berari buruz aipatu ohi diren kondairak oso antzinakoak direla dirudite eta betiere bi gaiei lotuak: Maitagarriak eta Gurutzadak. Maitagarrien kontakizunak benetako historia ezkutatzearren erabili ohi dira; Gurutzaden lotura aldiz nahasiagoa da, "Fairy Flag" bandera horia Ekialdeko zetaz egina baiatago (Siria edo Roda uhartea); ikerlarien ustez K.o IV. edo VII. mendekoa litzateke, hau da, Lehen Gurutzada baino 400 urte zaharragoa. Hortaz, aintzineko Santu batek lapurtutakoa izango ote zen? Bestela 1066an hiltako Norvegiako Erregea zen Harold Hardradari kendutakoa? Edota Skye uharteko mendibizkar berlartsu batean misteriotsuki agertutako oihala?

Bisitariek gaztelua eta bere inguruko lekuetako biraz gozatzeko beta badute, Loch Dunvegan lakuan txalupa bat hartu ahal dezakete arrantza egin edo bertako kaio taldeak ikusteko. Eremu honetan hainbat jarduera egin ditzazkete: oinez ibili, arrantza, bertako sukaldaritza bikainaz gozatu, dendetara joan edota aldamenko Cuillin mendietara ibiladiak egin.

Urteak igaro hala, Dunvegan Castle gaztelua pertsonaia nabarmen ugarik bisitatu izan dute: Sir Walter Scott, Johnson Dr, Elisabet II.a Erresuma Batukoa eta japoniar Akihito Enperadoreak ere.

Iruditegia
----------

* Gaztelurako sarreraGaztelurako sarrera
* Gaztelua eta bere inguruneaGaztelua eta bere ingurunea
* AurrealdeaAurrealdea
* LorategiakLorategiak

Kanpo estekak
-------------

* Dunvegan Gazteluaren Webgune Ofiziala
* Castles.ORG webguneko Dunvegan gazteluaren orrialdea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1266330
* Commonscat Multimedia: Dunvegan Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316746992
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1266330
* Commonscat Multimedia: Dunvegan Castle
**Dunrobin gaztelua** (ingelesez: *Dunrobin Castle*) Eskoziako Highland eskualdean kokatzen den gaztelua da, Golspie herrian. Sutherland leinuaren eta ondoren kondeen egoitza da.

Historia
--------

Sutherlandeko konderria 1235ean sortu zen. Gaztelua Erdi Aroan eraiki bide zen, ordutik mantentzen den bakarra 1401ean egindako burdinezko atea da. Hasiera hartan dorretxea izango zen eta hainbat eskutatik pasazen 1512an Adam Gordon Huntlyko kondeak eskuratu zuen arte. Sutherland familia sarritan saiatu zen gaztelua berreskuratzen baina inoiz indarrez hartzea lortu bazuten ere denbora oso laburrerako izan zen.

XVII mendean gaztelua zabaldu egin zen, hego-mendebaldean diseinaturiko patio baten inguruan eraikinak ezarriz. XVIII menderako Gordondarrek izena aldatu zioten familiari eta Sutherlandeko konde bihurtu ziren. Sutherland familiak ingelesen alde jokatu zuenez Jakobiten matxinadan gaztelua erasotua izan zen eta William Sutherland 17. kondeak atzeko ate batetik ihes egin zuen Aberdeenera. 1766an hil zenean alaba Elizabethek jaso zuen gaztelua eta hau George Leveson-Gower ezkonduta Sutherlandeko dukerria eratu zuten. 1785ean berriz handitu zuten gaztelua eta 1835 eta 1850 artean berrantolaketa berria egin zuen Sir Charles Barry arkitekto ingeles prestigiodunak. 1870an tren geltoki pribatua ere eraiki zen gazteluarentzako.

Lehen Mundu Gerra garaian, 1915ean, itsas armadaren ospitale bihurtu zen. Sute batek barnealdea kaltetu zuen eta gerraren ondoren berrizte lanak izan ziren. 1965 eta 1972 artean inguruko haurren eskola izan zen. 1973tik aurrera publikoari ateak ireki zizkion, Sutherland familiak gela pribatuak mantentzen ditu oraindik.

Deskribapena
------------

Gazteluak 189 gela ditu. Sarrerako dorrea da altuena, 41 metrotako garaiera dauka, dorre zirkularrek 35 metro eta erlojuaren dorreak 38m. Patioa da gazteluko egitura zaharrena eta barnean dagoen St. John's Well (putzua) Eskoziako sakonena da, 28 metrotako sakonera baitu.

Lorategiak frantziar estilora eraiki zituen Barryk 1850an, Versaillesko jauregian inspiratu baitzen. Parterre bakoitzak badu putzu zirkular bat eta iturria gainean. Lorategiek 558 hektareatako azalera hartzen dute. Zetreria erakustaldiak ere ohikoak izaten dira bertan.

XVIII mendeko eraikin batean museo txiki bat ere badago.

Iruditegia
----------

* Gazteluaren ikuspegia.Gazteluaren ikuspegia.
* Gazteluaren ikuspegia.Gazteluaren ikuspegia.
* Patioa.Patioa.
* Sarrera.Sarrera.
* Lorategiak.Lorategiak.
* Lorategiak.Lorategiak.
* Lorategiak.Lorategiak.
* Hontza.Hontza.
* Hondartza.Hondartza.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q946702
* Commonscat Multimedia: Dunrobin Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q946702
* Commonscat Multimedia: Dunrobin Castle
**Coppieters Fundazioa** think tank modura jarduten duen erakundea da, besteak beste Europako aniztasun linguistiko eta kulturalean, eskubide kolektibo eta indibidualetan, bakean, deszentralizazioan eta Herrien autodeterminazio eskubidean arreta jartzen duena. Maurits Coppieters politikari abertzale flandriarraren omenez hartu zuen izena, 2007an sortu zen eta Bruselan du egoitza.

Europako Parlamentuak aitortua, bere kideen eta Europako Parlamentuaren diru-ekarpenez finantziatzen da. Europako Aliantza Askearekin harreman estuak mantentzen ditu .

Hamalau Europako estaturik gabeko nazio daude ordezkatuta Coppieters Fundazioan. Besteak beste, Euskal Herria, Katalunia, Galiza, Gales, Bretainia, Kurdistan, Korsika, Okzitania, etab.. Euskal Herriari dagokionez, Alkartasuna Fundazioa (Eusko Alkartasunarena) eta Ezkerraberri Fundazioa (Aralarrena) daude ordezkatuta.

Xabier Macias galiziarra da gaur egun (2019an) Coppietters Fundazioaren lehendakaria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  European Free Alliance
2. ↑   Coppieters Fundazioaren kideak

Kanpo estekak
-------------

* Coppieters Fundazioaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16829132
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130927947
* LCCN: no2016140009

 |

* Wd Datuak: Q16829132
**Dante Alighieriren Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, "Dante Alighieri Kultura Elkartea"ren enkarguz egin zen 1969an, olerkari italiarraren jaiotzaren zazpigarren mendeurrenaren ospakizun bezala, Sevillako hiriari emana, hiriko Unibertsitatean kokatua izateko asmoz, Filosofia eta Letren Fakultatearen ate aurrean. Tramite asko egin ondoren, hiria inguratzen zuen harresiaren hondakinetako baten aurrean jarri zen, Alkazarraren ondoan, jende guztiak ikus ahal zezan.

Monumentua, harri zurizko idulki baten gainean jarritako olerkariaren soingainaz osatua dago. Idulkia, plakaz egina dago, gorputzez osatua, bata, zizelkaturiko apainduradun lau pilastra txaflanatuzkoa, eta bestea harlanduzkoa.

Pare bat urteren buruan, bere ustezko behin betiko kokapenetik kendua izan zen arrazoi estetikoengatik, hirira pertsona garrantzitsu batzuen iritsiera espero baitzen.

Organismoen arteko tramite administratiboren bat edo besteren ondoren, Sevillako Udaletxeak, Maria Luisa Parkean birkokatzea onartu zuen, idulkian aldaketa txiki bat eginez.

Rafael de Leonen Glorieta eta Alvarez Quintero Anaiak Glorietaren artean kokatua dago, atzean, Covadongaren Glorieta duelarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5881380
* Commonscat Multimedia: Glorieta de Dante Alighieri

---

 |

* Wd Datuak: Q5881380
* Commonscat Multimedia: Glorieta de Dante Alighieri
**Daniel Redondo** (Bilbo, 1940) ilustratzailea da. Komikigilea da, bereziki marrazkilari gisa.

Biografia
---------

1980. hamarkadan, Erein argitaletxean, *Jon eta Mirka* komiki sorta editatu zuen, Gregorio Muro "Harriet" komikigilearekin batera.
Jon umezurtzaren eta Mirka extralurtarrara dira protagonistak. Biek, Zopix errobotarekin batera, zenbait abentura biziko dituzte munduan zehar, baita beste planeta batzuetan ere.
Bere lana gazteleraz eta katalanez argitaratu zen.

Lan Literarioa
--------------

Bi atal izan dira argitaratuak: Espedizio Galdua eta Bihotz Izoztuak. 2016an edizio osoan berrargitaratu zituen Harriet Ediciones argitaletxeak. ISBN 978-84-944599-8-6.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Daniel Redondo» *Tebeosfera* (Noiz kontsultatua: 2019-06-22).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16266684
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 12325732
* ISNI: 0000 0000 8091 2093
* BNE: XX1077558
* BNF: 12040419s (data)
* SUDOC: 02860136X

 |

* Wd Datuak: Q16266684
Greziar mitologian, **Dirze** (grezieraz Δίρκη) lamia bat zen, Likoren emaztea eta Dioniso jainkoaren apaiz anderea.

Egile ezberdinak, ez dira ados jartzen Dirzeren aita nor zen azaltzerakoan. Honela, Dirze, Akeloo, Ismeno edo Asopo ozeaniden edo Apolo edo Helios jainkoen alaba bezala agertzen da.

Tebaseko tronuko usurpatzailea zen Likorekin ezkonduta zegoela, bere senarraren iloba zen Antioperi, sufrikario jasanezin bat pasarazi zion. Antiope, eurekin bizi zen honen senarrak arbuiatu zuenetik. Antioperen senarrak, Likoren iloba, esklabu bezala tratatzen zuen, bere edertasunagatik inbidiak jota eta Liko berataz maiteminduta zegoela zioten zurrumurruen ondorioz. Bere senarrarekin oheratu izana leporatu zion, eta gozatu egin zuen bere mototxetatik tirakada basatiak emanez eta aurpegia atzamarkatuz. Bere gorroto biziak, zoritxarreko Antiope, ilunetan giltzapetzera eraman zuen, edateko ura ere ukatuz. Baina Antiopek ihes egitea lortu zuen, eta Ziteron mendira ihes egin zuen, bertan bizi baitziren bere semeak. Hauek, euren ama mendekatuz, Tebas eraso zuten, Liko tronutik bota zuten eta Dirze, hil arte arrastan eraman zuen zezen batetara lotu zuten. Ondoren, Dirzeren gorpua, ordutik, lamia honen izena daraman iturburu batetara bota zuten, hiltzaileek bertan bota zutelako edo iturburua bera, Dionisoren erabakiz, Dirzeren gorputik bertatik agertu zelako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q850192
* Commonscat Multimedia: Dirce

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 37781843
* BNF: 15893947z (data)
* GND: 121732916
* SUDOC: 238373045
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q850192
* Commonscat Multimedia: Dirce
Dundee balea espedizio antartikoa, William Gordon Burn Murdoch-ek margotuta.
**Dundee balea espedizioa** (1892-1893; ingelesez: *Dundee Whaling Expedition*) 1892ko irailaren 6an hasi zen, Dundee-ko (Eskozia), balea konpainia batek (artikoko baleen falta zela eta) lau lurrunontzi, *Balaena*, *Active*, *Diana* eta *Polar Star*, Weddell itsasora bidaltzea erabaki zuenean balea frankoen bila.

Ez zuten aurkitu harrapatu ahal izan zuten balearik Antartikako balea urdina oso indartsua baitzen harrapatua izateko zituzten baliabideekin. Hala ere, espedizioak irabaziak lortu zituen, bildutako itsas txakurren larru ugariengatik. Espedizioko kideen artean William Speirs Bruce eta William Gordon Burn Murdoch zientzialariak nabarmentzen dira, Alexander Fairweather kapitainak agindutako *Balaena*ko zirujaua eta laguntzailea. 1893ko urtarrilaren 8an, Thomas Robertson Active itsasontziko kapitainak Dundee uhartea (63°30′S 55°54′W﻿ / ﻿63.5°S 55.9°W﻿ / -63.5; -55.9) aurkitu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1265564

 |

* Wd Datuak: Q1265564
***Dirua galgarri***, Mariano Izetak 1962an plazaratu zuen eleberria da. Baztango euskaraz idatzita izan arren, istorioa ez dago Baztanen bertan kokatuta, baizik eta Parisen, Iparraldeko euskaldunen giro batean.

Euskaraz sortutako bigarren eleberri beltza da, lehenengoa 1955an agertu baitzen, Jose Antonio Loidi irundarraren *Hamabost egun Urgainen*.[erreferentzia behar]

Istorioa
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Jean Pierre Vivier eta bere iloba Franzis, Parisen lanean ari diren euskaldunak dira. Beraien zaintzapean zegoen diru kopuru handia desagertu egin da bulegotik, baita Franzisen altzairuzko erloju dotorea, osabak oparitutakoa.

Poliziek hilzorian aurkitu duten gaizkileetako batek esandako azken hitzen hariari tiraka, iritsiko da Claudet komisarioa gaizkileak topatu eta atxilotzera. Baina lapurrek, presiopean egonda ere, ez dute lau milioien desagerpena bere gain hartuko. Friedrich erlojugile azkar eta finari (idazle beraren antzerakoa) esker argituko da kasua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187746

 |

* Wd Datuak: Q31187746
**Dundy konderria** (ingelesez: *Dundy County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Benkelman da. 2010eko zentsuaren arabera 2.008 biztanle zituen, Dundy kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dundy konderriak 2.385 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,05 ura dira. Beste 2.381,95 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,84 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.008 pertsonetatik 1.969 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 117 dira. 7 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 20 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484325
* Commonscat Multimedia: Dundy County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144329526
* LCCN: n86054720
* **Lekuak**
* OSM: 1411468
* TGN: 2001344

 |

* Wd Datuak: Q484325
* Commonscat Multimedia: Dundy County, Nebraska
***Dark Night of the Scarecrow*** (euskaraz *Txorimaloaren Gau Iluna*), 1981eko Frank De Felittak zuzendutako beldurrezko film bat da. Larry Drake, Charles Durning, Tonya Crowe, Jocelyn Brando eta Lane Smith aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

AEBetako Hegoaldeko landa eremuko herri txiki batean, Bubba Ritter (Larry Drake) gizaseme mentalki desgaitua herritar guztien adarjotzeen jomuga da, baina halere Marylee Williams (Tonya Crowe) neskatoaren lagun egin ta biak elkarrekin jolastu ta denbora pasatuko dute. Herrian neskatoa desagertu delako albistea zabaltzean, Otis Hazelrigg (Charles Durning) postari zitala, Skeeter Norris (Robert F. Lyons) gasolindegiko langilea eta Philby (Claude Earl Jones) eta Harliss Hocker (Lane Smith) nekazariek osatutako talde batek Bubbak neskatoa hil duela uste eta hura bilatzera ekingo diote, Bubba haiengandik ihes egiteko txorimalo batean ezkutatuko da baina taldea topatu eta bertan tiroz erailko dute. Une horretantxe Lyonsek bere autoko irratiz neskatoa bizirik topatu eta bere kaxa aldegin zuelako albistea jaso eta taldea errugabe bat erail dutela jabetuko da. Epaiketa egin eta nola edo hala erailketarengatik inongo zigorrik gabe aske gelditzea lortuko dute. Baina gertaera izugarri hura ia atzean utzi dutela uste dutenean, Txorimalo bat erailketan parte hartu zuten taldekide bakoitzari jazarpena egin eta banan-banan mendeku gisa hiltzen hasiko da.

Aktoreak
--------

* Larry Drake: Charles Elliot "Bubba" Ritter
* Charles Durning: Otis P. Hazelrigg
* Robert F. Lyons: Skeeter Norris
* Claude Earl Jones: Philby
* Lane Smith: Harliss Hocker
* Tonya Crowe: Marylee Williams
* Jocelyn Brando: Ritter andrea
* Tom Taylor: D.A. Sam Willock
* Richard McKenzie: Henry epailea
* Ivy Jones: Willams andrea
* James Tartan: Frank Williams (edota Jim Tartan)
* Ed Call: Abokatu defendatzailea
* Alice Nunn: Bunch andrea
* John Steadman: Loomis jauna
* Ivy Bethune: Hocker andrea
* Dennis Robertson: Ray
* Jetta Scelza: Whimberly andrea

Kanpo estekak
-------------

* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3283128

 |

* Wd Datuak: Q3283128
**Dipolo magnetikoa** zirkuitu batek eratutako eremura, zirkuiturako distantzia, zirkuitua bera baino handiagoa denean egiten den hurbilketa bat da.

Momentu dipolar magnetikoa
--------------------------

C zirkuitu batetik I korronte bat igarotzen bada, honela definitzen da momentu dipolar magnetikoa:

  

{\displaystyle {\vec {m}}={\frac {1}{2}}I\oint \_{C}{\vec {r}}\times \,d{\vec {r}}}
  

Zirkuitua laua baldin bada, orduan hau egin beharko da:

  

{\displaystyle {\vec {m}}={\frac {1}{2}}I\oint \_{C}{\vec {r}}\times \,d{\vec {r}}=IS{\hat {n}}}
non S, bere ertza C den azalera lauaren area den.

Dipolo batek eratutako eremu magnetikoa
---------------------------------------

Zirkuitu honek eratutako potentzial magnetiko dipolarra, honela definitzen da:

  

{\displaystyle {\vec {A}}({\vec {r}})={\frac {\mu \ {\vec {m}}\times ({\vec {r}}-{\vec {r}}')}{4\pi \ \left\Vert {\vec {r}}-{\vec {r}}'\right\|^{3}}}}
eta eremu magnetiko dipolarra, hau izango da:

  

{\displaystyle {\vec {B}}({\vec {r}})=\nabla \times {\vec {A}}({\vec {r}})=-\mu \ \nabla \times {\frac {{\vec {m}}\times ({\vec {r}}-{\vec {r}}')}{4\pi \ \left\Vert {\vec {r}}-{\vec {r}}'\right\|^{3}}}}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q390314
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q390314
Definizioa
----------

**Deialdia** idatzizko dokumentu bat da. 

Dokumentu honen bidez pertsona jakin batzuei leku, egun eta ordu zehatz batean bilerara etortzeko dei egiten zaie, aurrez ezarritako gai batzuek jorratzeko.

Ezaugarriak
-----------

* Dokumentuan, deitu diren pertsonen edo taldearen izenek agertu behar dute
* Dokumentuak deialdian jorratuko diren gaiak jaso behar ditu
* Idazkera laburra eta sinplea izan behar du
* Gehienez ere orri bateko luzera izango du
* Deialdietako gai-zerrendaren puntuetako bat "Galde-eskeak" izango dira

* DEIALDI hitzak agertu behar du

Motak
-----

### 1. Lanaren eremuko deialdiak:

* Langileei egiten zaizkie
* Aurrez eta dokumentu baten bidez
* Zer gai jorratuko diren eta bilera zer tokitan, egunetan eta ordutan egingo den jakin dezaten

### 2. Lanaren eremukoak ez diren deialdiak:

Bilera deialdia
* Nahiz eta lanaren eremukoa ez izan arren egitura eta ezaugarri berberak dituzte
* Deialdi ohikoenetako bi, etxejabe-elkarteen bileretarako eta kapital-sozietateen akziodun batzarretako egiten direnak dira:
* Indarrean dagoen legerian ezarrita dago zenbat deialdi egin behar diren gutxienez
* Idatziz jakinarazi behar dira
* Deialdiak etxejabe-elkarteen presidenteak edo sozietatearen administratzaileak edo administratzaileek sinatu behar dituzte

### 3. Beste deialdi batzuk:

* Beka eta laguntzen deialdiak
* Ikastaro eta kongresuetarako deialdiak
* Sari deialdiak

Egitura
-------

#### 1.     Goiburua

·       Idazpurua edo izenburua: deialdi mota.

·       Deialdiaren datuak: deitutako pertsonak, deialdiaren gunea, eguna eta ordua. Agurraren formulismoa ez da barnean hartzen.

#### 2.     Gorputza

·       Gai zerrenda jasotzen du. Deialdian aztertu beharreko gaiari buruzko azalpen laburra.

#### 3.     Oina

·       Tokia eta eguna, sinadura eta sinadura aurrekoak osatzen dute.

#### 4.     Eginbideak

·       Batzuetan eginbideren bat gehitzen da oinaren azpian, egitate jakin batzuk idatziz jasotzeko (Adibidez: jabeek ez dutela bozkatzeko eskubiderik izango ordainketak egunean ez badituzte).

Beka eta laguntzen deialdiak
----------------------------

Beka hauek goi mailako ikasketak egiteko laguntza ekonomikoa behar duten eskola publikoetako ikasle gazteentzat eta ikasten edo lan egiten ari ez diren baina lanerako gaitzeko interesa duten gazteentzat dira.

Sari deialdiak
--------------

Pertsona, talde eta abarren ibilbideari edo ekintza konkretu bati aintzatespen publikoa emateko helburuarekin egiten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   García-Saúco Hijano, María. *Komunikazioa eta bezeroen arreta.*  Macmillan ISBN 978-84-17889-94-3..
**Deikundearen eliza** Nafarroa Garaiko Xabier udalerrian XVII. mendeko kristiau eliza bat da. Xabierko abadia edo Kristo Jesusen Misiolarien komentua ere eraikin beraren parte dira. 

Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Aragoiko Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

Historia
--------

Abadia edo parrokia-eliza aipatzen den lehen aldia 1252an izan zen, Nafarroako Tibalt II.ak.ak Aznarez de Sada familiari *betiko* eman zion dohaintzaren parte. Orduan, Deikundearen Santa Maria izena zuen. 

Abadiaren jatorrizko eraikina XV. mendean eraiki zuten Joan Jasok eta Maria Azpilikuetak, Frantzisko Xabierkoaren gurasoek, bertako apaizen bizileku gisa, Xabierko parrokiari zerbitzatzen ziotenak. 

Gaur egungo tenplua 1702an eraiki zen eta estilo barrokokoa da. Jesusen Bihotzari eta Andre Mariari eskainitako alboko erretaulak ditu, 1674koak. Maria Azpilikuetaren ahizpa zen Violant Azpilikuetaren hilobiaren gainean gurutziltzatu bat dago, XVII. mendekoa.

1754. urtearen ingurukoa da erretaula nagusia. Francisco Román edo José Coralek eraikia, Juan Antonio Logroñoren polikromiarekin apaindua. Rokoko estilokoa da, eta zenbait mihise margotu ditu, erakusten dutenak: Deikundea, Loiolako San Inazio, San Frantzisko Xabierkoa eta behekaldean, Gurutziltzaketa.

Tenpluaren oinaldean XV. mendeko bataiarri bat dago. Bertan bataiatua da Frantzisko Xabierkoa. Ponte-harria oktogonala da, gotiko berantiarrekoa, armarriz eta zirkuluz apaindua. 

Moja batzuk, Kristo Abadearen Oblatak, bizi izan dira han lau hamarkadatan (1971-2011).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Centre, UNESCO World Heritage. «Routes of Santiago de Compostela: Camino Francés and Routes of Northern Spain» *UNESCO World Heritage Centre* (Noiz kontsultatua: 2021-07-19).
2. ↑   «La Parroquia | Turismo | Contenido» *javier.es* (Noiz kontsultatua: 2021-07-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66050836
* Commonscat Multimedia: Church and abbey of Javier

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-406

 |

* Wd Datuak: Q66050836
* Commonscat Multimedia: Church and abbey of Javier
**Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola**, Donostiako Ibaetako knapusean.
**Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola** Euskal Herriko Unibertsitatearen baitan dagoen irakasle eskola da, Donostiako Ibaetako campusean. Egungo eraikina 1988 urtean eraiki zen. Hori baino lehenago, Ategorrieta auzoko Villa Soroa etxean eta beste fakultateetako geletan ematen ziren eskolak.

2016an campus bereko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatearekin batu zen, eta ordutik irakasle eskola hau Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateko atala da.

Ikus gainera
------------

* Gasteizko Irakasleen Unibertsitate Eskola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256359
* Commonscat Multimedia: Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola

---

 |

* Wd Datuak: Q12256359
* Commonscat Multimedia: Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola

**Coordinates: Missing latitude**  
Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
**«Donostiako antzinako himnoa»**, baita ere «Primitivo Himno de San Sebastián», doinu zahar baten gainean Jose Juan Santestebanek konposatu zuen. Egungo hitzak Jose Bizente Etxagarairenak ziren. Antza denez, danbolindariek Santa Mariatik Antiguaraino zihoan prozesioan jotzen zuten. Udalak ereserki hori ofizialtzat hartu zuen 1838an, eta lehenengo danborradetan erabili zen. Gero, erabilerarik gabe geratu zen. 2013an berreskuratu zuten, Donostiaren suntsiketaren eta berreraikuntzaren bigarren mendeurrena zela eta.

Berez, abestiaren jatorria askoz zaharragoa da. Egile batzuen ustez XVII. edo XVIII. mendekoa izan daiteke. Gaur egun, urtetan ahaztuta egon ondoren, Donostiako danborradaren beste pieza gisa berreskuratu da.

Hitzak
------

Oroipena gaur zuri
gure Donostia
utzirikan alde bat
nahigabe guztia.
Zuri gaur oroipena
zuri gure herria
kanta ta dantzatuaz
zortziko berria.

Bertsioa
--------

* Donostiako Orfeoiaren Orfeoi Txiki abesbatza abestiaren bertsioa 2013an *Donostiako kantu zaharrak. Antiguas canciones donostiarras* musika-diskoan grabazu zuen, orduan Donostiako Udaleko Txistulari Taldearen laguntzarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Donostiako kantu zaharrak* CDren karpeta, 2013.

Kanpo estekak
-------------

* Nola zuzendu behar den Himnoa Youtuben.
* Himnoaren interpretazioa.
**Dade konderria** (ingelesez: *Dade County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Trenton da. 2010eko zentsuaren arabera 16.633 biztanle zituen, Dade kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dade konderriak 451,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,46 ura dira. Beste 450,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.633 pertsonetatik 16.088 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 292 dira. 142 beltzak edo afroamerikarrak. 65 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 114 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 195 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486654
* Commonscat Multimedia: Dade County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132535366
* LCCN: n81101019
* NARA: 10039107
* **Lekuak**
* OSM: 533031
* TGN: 2000332

 |

* Wd Datuak: Q486654
* Commonscat Multimedia: Dade County, Georgia
**Donostiako Realaren zubia** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen zubi bat da. Urumea ibaia zeharkatzen du, Amara Berri auzoa eta Urumeako pasealekua elkarlotuz. Agirre Lehendakaria zubia eta Mikel Laboaren pasabidearen artean kokatua dago. Hiriko futbol talde nagusia den Errealaren omenez du izen hori.

Zubia 2010eko uztailaren 24an ireki zuten, eta aurretik leku horretan bertan zegoen Burdin zubia ordezkatu zuen. Hala ere, azken honen egitura historikoa mantendu egin zuten.

Realaren zubia trenbidearekiko paraleloan doa, 3,25 metroko lau errei ditu, guztiak noranzko berdinean, baina horietako bik Urumeako Autobidera daramate eta beste biak Irun eta Loiolako auzoa lotzen dituen saihesbidera doaz.

Eraikuntza lanek bi urte iraun dute eta 4,5 milioi euro ordaindu behar izan dituzte. Guztia Donostiako Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak ordaindu dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Urumeako seigarren zubia ireki dute, irteera bide berria. 2010eko uztailaren 24a. Eitb.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Donostia | Donostiako zubiak | Donostia |
| Zurriolako zubia • Santa Katalina zubia • Maria Kristina zubia • Mundaiz zubia • Gladys del Estal pasabideaJose Antonio Agirre zubia • Burdin zubia (eraitsia) • Realaren zubiaMikel Laboa pasabidea • Egiako zubia • Topoko zubia • Urdintzuko zubia • Espartxoko zubia27 Poligonoko zubia • Martuteneko zubia • Ergobiko zubia |

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256362
* Commonscat Multimedia: Donostiako Errealaren zubia/Puente de la Real Sociedad

---

 |

* Wd Datuak: Q12256362
* Commonscat Multimedia: Donostiako Errealaren zubia/Puente de la Real Sociedad
**Donostiako Ekonomia Elkartea** (gaztelaniaz jatorriz, **Sociedad Económica de San Sebastián**) 1779an sortutako Donostiako Ilustrazioaren elkarte bat izan zen, ia esklusiban Donostia eta inguruko eskualdeko ekonomia garapena sustatzeko, ekonomiaren askotariko arloetan eraginez. Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren itzalean sortutako elkarte hau Euskalerriaren Adiskideen Elkartearekiko dialektikan (aldi berean, hura probestuz eta haren kontra eginez) sortu zen.

Euskalerriaren Adiskideen Elkartea bateratzeko asmoz sortu zen bezala, Donostiako Ekonomia Elkarteak asmo bereziagoak defendatzen zituen, zehazki, Donostiako eragile ekonomikoena. Gaztelako Kontseiluaren babesa izan zuen eta haren itzalean sortutako Ekonomia Elkarteen eredua jarraitu zuen, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteaz bestelako eredu bat. Azken erakunde horrek, baina, bizkor jokatu zuen asmo zatikatzailearen kontra, eta Donostiako Ekonomia Elkarteko ordezkaritza organoetan sartu zituen haren kideak. Espainietako Koroko Floridablancako konde ministroa bera Gaztelako Kontseiluari kargu hartzera heldu zen, Donostiako elkarte hori bultzatzeko temagatik, ordurako Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari zegokion jurisdikzioan; izan ere, gehiago jokatu zuen presio talde gisa, ekonomia sustatzeko benetako eragile gisa baino.

Bibliografia
------------

 

* Astigarraga, Jesús.  (2009). «Sociedades económicas y comercio privilegiado. La Sociedad Bascongada, la Compañía de Caracas y la vertiente marítima de la Ilustración vasca» *Itsas Memoria* (Donostia) (6).

Ikus, gainera
-------------

* Konbentzioaren Gerra Euskal Herrian
* Frantzisko Xabier Munibe
* La Sociedad Patriótica de San Sebastián

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61365841

 |

* Wd Datuak: Q61365841
**Donostiako Elizbarrutiko museoa, D'museoa** edo **Donostiako Santa Maria museoa** XX. mendean zehar bildutako arte erlijioso higigarriaren museoa da.

Historia
--------

Museoa sortzeko proiektua 1970. hamarkadako erdialdekoa da, Manuel Lekuona, Jose Mari Zunzunegi eta Edorta Kortadi, Gipuzkoa Elizbarrutiko Ondare Artistikoko Batzordeko kideak, izan ziren bultzatzaile nagusiak. Museoa 1991n sortu zen, eta Amara Berriko Familia Santua elizaren ondoko eraikinean egon zen kokatua 2010 arte, sei urteko itxialdiaren ondoren, 2016ko martxoaren 22an Santa Maria Basilikako Santa Marta Nabean zabaldu da, Edorta Kortadiren zuzendaritzapean. Museoaren eraikitze lanak Rafael Moneo arkitektoaren estudioak egin ditu, Pedro Elcuaz arkitektoaren zuzendaritzapean.

Bilduma
-------

400 metro karratuko espazioan 150 arte lanetik gora daude erakusgai, bereziki, eskultura, margolaritza eta urregintza nahiz zilargintzazko pieza erlijiosoak. Pieza gehienek Gipuzkoako eliza, ermita, komentu, parrokia eta etxe partikularretan dute jatorria. Kronologia zabalekoak dira Erdi Arotik arte garaikidera eta hiru ataletan dago banatua: Erdi Aroa, X-XV mendeak; aro modernoa, XVI-XVIII mendeak; aro garaikidea, XIX-XXI mendeak

Arte lanetan orohar bi harribitxi nabarmentzen dira: Done Jakueren XIII. mendeko eskultura bat, Astigarragan Santiagomendiko baselizan jasoa eta Grekoak margotutako San Frantziskoa.

Ordutegia
---------

Donostiako Elizbarrutiaren museoa egunero dago zabalik, goiz eta arratsaldez. 10:30etik 13:00etara eta 16:00etatik 19:00etara (Meza bitartean itxita dago).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Inaugurado el Museo Diocesano de San Sebastián» *Diario Vasco* (Noiz kontsultatua: 2016-5-22).

Bibliografia
------------

José María Unsain Azpiroz: *Museos en Donostia. Luces y sombras de una pequeña historia*. Non: *Donostia-San Sebastián: la ciudad*. Sendoa, 1994. 242-250 orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Donostia** |

* Eider Goenagaren museoari buruzko erreportaia *Gipuzkoako Hitza*n. 2017/10/13
* Donostiako Elizbarrutiko museoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476839

 |

* Wd Datuak: Q25476839

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
**Conguillío Parke Nazionala** Araucanía eskualdean dago, Temucotik 148 km ipar-ekialdera, Txilen. 60.832 ha-ko azalera du. Hasieran bi parke ezberdinek (Conguillío PN eta Los Paraguas PN) elkartuta osatu dute egungo parkea. Parkeko edertasuna lakuak eta aintzirak dira eta, Llaima sumendia, bertako landaredia, araukariak, pago antartikoak, koihueak, lengak, makilsantuak, rauliak, besteak beste, hainbat landare eta loreekin batera osatzen dute. Urtean 100.000 bisitari baino gehiago dituen Txileko parke bisitatuenetako bat da, batez ere atzerriko turisten arreta erakartzen du, baita BBC katearena ere, Parke Nazional honen paisaia, dinosauroak bizi ziren munduko azken babeslekuetako bat izatea uste duena. *Walking with Dinosaurs* dokumentalaren zati bat, zehazki Goi Kretazeoari buruzkoa zen kapitulua: "Dinastia baten heriotza" filmatu zen hemen.

Turistak gehien erakartzen dituen aldeetako bat Sierra Nevadarako igoera da, sumendi mendikate handia, non Blanco ibaiaren hasiera, Conguillío lakua eta Llaima sumendia atzeko planoan ikus daitezkeen, bisitarientzako postal bakarra emanez.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q680312
* Commonscat Multimedia: Conguillío National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 243272207
* GND: 7849436-9
* **Lekuak**
* OSM: 60945889

 |

* Wd Datuak: Q680312
* Commonscat Multimedia: Conguillío National Park
**Denton konderria** (ingelesez: *Denton County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Denton da. 2010eko zentsuaren arabera 662.614 biztanle zituen, Denton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Denton konderriak 2.468,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 193,07 ura dira. Beste 2.275,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 268,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 662.614 pertsonetatik 547.723 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 120.836 dira. 54.034 beltzak edo afroamerikarrak. 3.143 amerikar natiboak ziren eta 411 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43.091 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.176 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 13.036 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109265
* Commonscat Multimedia: Denton County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157105822
* ISNI: 0000 0004 0436 8566
* LCCN: n80098104
* NARA: 10036718
* **Lekuak**
* OSM: 1837621
* TGN: 1002331

 |

* Wd Datuak: Q109265
* Commonscat Multimedia: Denton County, Texas
**Distantzia ertaineko** edo **iraupen-erdiko lasterketak**, 800 metrotik 3000 metrora bitarteko distantziak oinez korritzean datzan atletismo proba mota bat dira. Olinpiar Jokoetan, 800 eta 1500 metro oztopogabeak eta 3000 metro oztopodunak baizik ez dira ofizialak; baina, joko horietatik kanpo, ohikoak dira 1000 metroko, milia bateko nahiz 3000 metroko lasterketa oztopogabeak ere.

Distantzia ertaineko lasterketetan behar den esfortzu motak, abiadura eta erresistentzia konbinatzen dituztenak, oso gogorrak egiten ditu proba hauek, bereziki 800 metrokoa, oso lasterketa azkarra baita, baina taktika eta iraupen puntu batekin, lasterketaren taktikarako tarte txikia utzita. Mantendu beharreko abiadurak zailtasun handia dira lasterkari amateurrarentzat proba hauetan hastean.

Euskal Herrian, distantzia ertaineko lasterkari ospetsua dugu Maite Zuñiga eibartarra, 800 nahiz 1500 metroko lasterketetan lehiatu baitzen bai Europako eta munduko txapelketetan, bai Joko Olinpikoetan.

Errekorrak
----------

### Gizonezkoak

* 800 m: 1:40.92, David Rudisha (Londres, 2012ko abuztuaren 9a).
* 1500 m: 3:26.00, Hicham el Guerrouj (Erroma, 1998ko uztailaren 14a).
* 3000 m oztopodunak: 7:53.63, Saif Saaeed Shaheen (Brusela, 2004ko irailaren 3a).

### Emakumezkoak

* 800 m: 1:53.29, Jarmila Kratochvílová (Munich, 1983ko uztailaren 26a).
* 1500 m: 3:50.07, Genzebe Dibaba (Monako, 2015eko uztailaren 17a).
* 3000 m oztopodunak: 8:44.32, Beatrice Chepkoech (Monako, 2018ko uztailaren 20a).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1163256
* Commonscat Multimedia: Middle-distance running

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4039717-8
* NKC: ph138816
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1163256
* Commonscat Multimedia: Middle-distance running
**Done Petriko eliza** Aezkoako Orbaizeta udalerrian XII. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Eliza erromaniko jatorrikoa da, XII. mendearen amaierakoa edo XIII. mendearen hasierakoa, eta hainbat aldiz aldatu dute; lehenik, 1377ko abuztuaren 22an izandako sute baten ondoren berreraiki zuten, eta, gero, XVI. mendean, elizpeari eta gangei eragin zien eraberritze baten bidez, eta sakristia gehitu zioten. Horrek azaltzen du gaur egungo gotiko berantiarraren itxura. Habearte angeluzuzen bakarreko oinplanoa du, hiru ataletan banatuta, eta burualde poligonal txiki bat. Sixpartita gangari eusten dioten harlanduzko hormak luzituta daude. Koru modernoa Navearen oinetan altxatzen da. Sakristia Epistolaren aldean dago burualdeari atxikita, eta gurutze-ganga batek estaltzen du. Kanpoaldean, harlanduzko horma erregularrak kontrahormek eta teilatu berrituek sendotzen dituzte. Dorrea garaiera baxukoa da eta habeartearen gainean dago, Erdi Aroko tipologiaren arabera.

Portada XVI. mendeko estilo errenazentistakoa da, eta erdi-puntuko arku bat du, ate-zangoekin eta hari landatuarekin; alboetan, argimutilez errematatutako bi zutabe ditu. Zutabe horien artean eta sarrerako arkuaren gainean, inposta lau bat ikusiko dugu. Bertan, frontoi kurbatu bat dago, San Pedroren harrizko eskultura baterako horma-hobi gisa balio duena. Barruan, Ebanjelioaren aldean, nitxo txiki bat ikusiko dugu, bataiatzeko kapera egiten duena. Harriz egindako Erdi Aroko sakramentu pila bat du. Sarreraren ondoan ikusten dugun ur bedeinkatuzko pila barrokoa da. Presbiterioaren buruan erretaula barroko oktogonala dago, horma poligonalera ezin hobeto egokitzen dena. San Pedrori eskainita dago eta XIII. mendekoa da. Ziur aski, Aezkoa ibarreko erretaularik apainduena da, haraneko armarriarekin eta aingeru musikariekin, aingeruekin eta ama birjinaren irudi gehiagorekin.

Erreferentziak
--------------

* *Gran Enciclopedia de Navarra | ORBAIZETA.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

Ikus, gainera
-------------

* Orbaizeta
* Aezkoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109946531

 |

* Wd Datuak: Q109946531
Korrikalari afizionatuen taldea Suitzan distantzia luzeko lasterketan.
**Distantzia luzeko lasterketak** edo **iraupen-lasterketak** distantzia luzeagoa duten oinezko lasterketak biltzen dituen atletismo lasterketa mota da: 5000 m-tik hasita maratoiko lasterketan lehian ari diren 42 km-ra arte. Olinpiar Jokoetan hiru lasterketa besterik ez daude, herri mailan bi legoak (12.000 metro inguru), 15 kilometroak, maratoi erdia (21.097 m) edo 30 kilometroak bezalako distantzia oso ezberdinak daude.. 42 kilometro baino gehiagoko iraupena duen oinezko lasterketa bati ultramaratoi deitzen zaio.

Distantzia luzeko lasterketetan ere sar liteke orduaren lasterketa, 5000 metrotik maratoira bitarteko distantzia betetzen baita, baina hau ia ezezaguna da eta oso gutxitan korritzen da (armada-lehiaketak edo unibertsitateko kirol-jaiak). Normalean gehien egiten diren distantziak dira, sortzetiko baldintza gutxiago behar baitituzte eta horiek egiteko entrenamendu gogorra behar ez dutelako. Horrela, hiriburu nazional askok maratoi propioa dute, eta New Yorkekoa da ospetsuena, 35.000 lagunek ematen baitute izena.

Iraupen-lasterketak
-------------------

Distantzia luzeko lasterketen kategorian honako hauek daude:

* 5000 metroko lasterketa (olinpiar lasterketa)
* 10 000 metroko lasterketa (olinpiar lasterketa)
* Maratoi erdia
* Maratoia (olinpiar lasterketa)
* Ultramaratoia

Atleta ezagunak
---------------

Iraupen-lasterketako atletarik ospetsuenak, beste guztien artean, honako hauek izan daitezke:

* Paavo Nurmi, "Finlandiar hegalaria"
* Emil Zátopek, "giza lokomotora"
* Hicham El Guerrouj
* Haile Gebrselassie
* Kenenisa Bekele
* Eliud Kipchoge

Iraupen-lasterketetako munduko errekorrak
-----------------------------------------

### gizon-errekorrak

* 5000 m - 12:35,36 - Joshua Cheptegei (Monako, 2020ko abuztuaren 14a)
* 10 000 m - 26:11.02 - Joshua Cheptegei (Valentzia, 2020ko urriaren 7a)
* Maratoia - 2:01:39 - Eliud Kipchoge (Berlin, 2018ko irailaren 16a)

### emakume-errekorrak

* 5000 m - 14:11.15 - Tirunesh Dibaba ( Oslo, 2008ko ekainaren 6a )
* 10 000 m - 29: 17.45 - Almaz Ayana (Rio de Janeiro, 2016ko abuztuaren 12a)
* Maratoia - 2:14:04 - Brigid Kosgei (Chicago, 2019ko urriaren 13a)
El Altoko kale nagusietakoa.
**El Alto** Boliviako laugarren hiririk populatuena da,La Pazko departamenduan dagoena. 1987 arte La Paz hiriko auzoa zen, geografikoki goi aldekoa (4.000 metrotik gora kokatuta dago) eta ekonomikoki oso txirotua eta iskanbilatsua. Urte hartatik aurrera udalerri izaera bereganatu zuen.

2010ean 960.767 biztanle zituen.

Auzo nagusiak
-------------

Hauek dira zona garrantzitsuenak:

* 1.º de Mayo (hasiera batean fabriketako langileen bizitokia)
* 16 de julio (El Altoko alde komertziala)
* Alto Lima
* Ballivian
* Complejo
* Convifag
* Ciudad Satélite (hasiera batean lagile publikoen bizitokia)
* El Kenko
* German Bush
* Kollpani
* Mercedario
* Nuevos Horizontes
* Río Seco
* Senkata
* Santiago I
* Santiago II
* Villa Adela (hasiera batean Indar Armatuetako langileen bizitokia)
* Villa Alemania
* Villa Exaltación
* Villa Dolores
* Villa Ingavi
* Villa Bolivar "E"
* Villa Bolivar "B"

Identitatea, kultura eta hizkuntza
----------------------------------

Estatistikako Institutu Nazionalaren arabera, 2001ean 15 urtetik gorako biztanleriaren %74,25ak aimara jatorria aitortzen zuen, %6,34ak kitxua, eta %18,71ak jatorrizko herritarra ez zela zioen. Guaraní, Mojeño y Chiquitanoak bezalako etniak ere badaude hirian, ehuneko txikia badira ere.

El Altoko biztanleak:

|  |  |
| --- | --- |
| Hizkuntza nagusiak | Biztanleriaren %a |
| Gaztelera | 45,46 |
| Aimara - gaztelera | 39,56 |
| Aimara | 3,67 |
| Kitxua - gaztelera | 2,25 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autodeterminazio bidezko Herri Indigena | Biztanleriaren %a |
| Jatorrizko aimara | 74,25 |
| Bat ere ez | 18,71 |
| Jatorrizko kitxua | 6,36 |
| Jatorrizko beste bertakoak | 0,36 |

El Altok bizi izan duen kultura aniztasuna dela eta, 6 urtetik gorako biztanleriaren %85aren ama-hizkuntza gaztelera da, %39,56ak aimara eta gaztelera hitz egiten ditu, eta 3,67ak aimara soilik. Beraz, biztanleriaren ia %40a elebiduna da.

Nazio Batuen Garapen Programak eginiko ikerketa baten arabera, biztanleriaren gehiengoa El Alton jaioa da eta identifikazio etniko altua du, landa exodoa duela urte gutxi gertatu baitzen.

1985an, %63a etorkinak ziren, gehienak La Pazeko Departamentuko probintzia aimaretatik etorriak.

Aireportua
----------

El Alton kokatuta dago La Pazeko aireportua, munduko garaienetakoa dena (4.061 m).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Aireportuko webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30996
* Commonscat Multimedia: El Alto

---

 |

* Wd Datuak: Q30996
* Commonscat Multimedia: El Alto
|  |  |
| --- | --- |
| **SARRERA**A   B | **IRTEERA** A EDO B |
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 1 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | 1 |

**EDO** edo **OR** ate logikoa disjuntzioak inplementatzen dituen zirkuitoa da eta egia-taulan irudikaturik dagoen moduan lan egiten du. Sarreretako batek maila Altua (1) edukiz gero, irteerak ere maila Altua (1) edukiko du. Bestela, maila Baxua (0) edukiko du.

Ikurrak
-------

Ikurrak irudikatzeko bi modu daude, lehenengoa "ikur militarra"rekin eta bigarrena, berriz, "ikur angeluzuzena"rekin:

EDO Ikur militarraEDO Ikur angeluzuzena

Hardwarearen deskribapena
-------------------------

CMOS 4071 zirkuitu integratuaren eskema
EDO ate logikoak TTL zein CMOS zirkuitu integratuekin bateragarriak dira. CMOS 4000 serieko EDO ate logiko estandarra 4071 zenbakiduna da. 4071k bi sarrerako lau ate logiko independente dakartza (ikus bedi irudia).

Sarrera gehiagoko EDO ate logikoak nahi baditugu ondorengo CMOS zirkuitu integratuetara jo dezakegu:

* 4075: 3 Sarrerako hiru EDO ate logiko.
* 4072: 4 Sarrerako bi EDO ate logiko.

TTLn, berriz:

* 74LS32: 2 Sarrerako lau EDO ate logiko.

Inplementazioa
--------------

EDO funtzioa NMOS 1 zein PMOS 2 transistoreekin inplementatu daiteke.

### Aukera gehiago

EZ-ETA ate logikoak konbinatuz 3, EDO funtzioa betetzen duten zirkuituak egin daitezke.

Ikusi gainera
-------------

* ETA ateak
* EZ-EDO ateak
* EZ-ETA ateak
* ALA ateak
* EZ ateak
* EZ-EDO esklusibo ateak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q560398
* Commonscat Multimedia: OR gates

---

 |

* Wd Datuak: Q560398
* Commonscat Multimedia: OR gates
Dzo bat beste ale gazteago batekin
**Dzo**: (Tibeteraz མཛོ་, mdzo ahozkaturik) Jaka eta etxeko behiaren arteko nahasketa bat da. Zehazki dzo hitza ar hibridoei dagokie. Emeak **dzomo** edo **zhom** izenekin ezagunak dira, "zho" eta "zo", erromantzatutako izen tibetarrak izanik.

Mongolian **khainag** (хайнаг) deitzen dute. Ingelesez **yakow** deitzen dituzte ere, "yak" eta "cow" (behia) hitzak lotuz, (euskaraz "**Jak-behia**" litzateke), baina ez da oso erabilia.

Dzo edo arrak antzuak dira, eta dzomo emeak ugalkorrak.

Hibridazio baten ondorio izanik, abere hauen "indar hibridoa" delakoa daukate eta ondorioz jakak eta behiak bakoitza bere aldetik baino handiago eta indartsuagoak dira.

Mongolia eta Tibeten **khainag**-ak ezagunak dira jaka eta behiak, bakoitza bere aldetik, baina askoz emankorragoak izateagatik esne eta haragitan.

Dzoak uztarrian jarrita goldatzeko erabilita
Dzomoak berriro atzera gurutza daitezke. Haren ondorioz berriro ia aratzak diren jakak eta behiak lortu daitezke.
Mongolian eta Tibeten **khaing** bat gurutzatzen denean etxeko zezen edo jak zezen batekin, **ortoom** deitzen dute ( hiru laurdenekoa). Ortoom bat etxeko zezen edo jak zezen batekin gurutzatzerakoan **güzee** deitzen dute, (hau da zortzirena bat) .

Bibliografia
------------

* Jame Thomback, "WILD CATTLE, BISON AND BUFFALOES, THEIR STATUS AND POTENTIAL VALUE", The World Conservation Monitoring Centre, Cambridge, U.K.
* "LITTLE-KNOWN ASIAN ANIMALS WITH A PROMISING ECONOMIC FUTURE", N. Vietmeyer-ek argtaratuta, National Research Council, National Academic Press, Washington, D.C. 1983.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Interspecies Hybridization between Yak, Bos taurus and Bos indicus and Reproduction of the Hybrids (14 Dec 2000.) R.C. Zhang. In: *Recent Advances in Yak Reproduction*, Zhao X.X. and Zhang R.C. (Eds.). International Veterinary Information Service. .
2. ↑  Bataagiin Bynie: *Mongolia: The Country Refort (sic!) On Animal Genetic Resources*, Ulaanbaatar 2002, p. 11
3. ↑  Tsering, Diki (2002). Dalai Lama, My Son. Penguin Books. ISBN 0-7865-2260-7.
4. ↑   Takase Hisabumi, Kh. Tumennasan et al. Fertility Investigation in F1 Hybrid and Backcross Progeny of Cattle (*Bos taurus*) and Yak (*B. gruniens*) in Mongolia. : II. Little variation in gene products studied in male sterile and fertile animals, in: *Niigata journal of health and welfare* Vol.2, No.1, pp. 42-52]

Ikus, gainera
-------------

* Jak
* *Jakalo*
* Jak basati
* Behi
* Mando

Kanpo estekak
-------------

* Jakak, Dzoak eta etxeko beste zenbait betaberei buruzko web horrialdea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1269532
* Commonscat Multimedia: Dzo

---

 |

* Wd Datuak: Q1269532
* Commonscat Multimedia: Dzo