T baskonikoa.
Irulegiko Eskuko testuan, T baskonikoa hirugarren lerroko lehen hitzeko bigarren zeinua da.
**T baskoniko**a idazkera iberikoen ipar-ekialdeko aldaeran gutxi batzuetan agertzen den zeinu grafiko bat da, haren itxuragatik *T* izendatu dena (T latindar larri baten forma bera du). Baskoiekin lotutako testu idatzi iberiarretan agertu delarik, eta handik kanpo apenas (agerpen gutxi batzuk egon badauden arren), baskoien hizkuntzako soinu berezi bat adieraz lezakeela pentsatu da. Irulegiko Eskua T baskoniko bat duen testuetako bat da: hortaz, euskararen aurrekari posible horren soinu bat izan litekeela iradoki izan da (*ts* moduko zerbait, batzuen aburuz).

Agerpenak
---------

### Irulegiko Eskua

Irulegiko Eskuan, hirugarren lerroko hitz batean ageri da, *oTiŕtan* gisa irakurri den hitzeko bigarren zeinuan. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| s102o3r1i1o3n1e1ku1p3 n1
te1n1e1ke2be1e1ki1ŕ3a2te1ŕ3e1
o3T1i1ŕ3ta1n1p5 e1s102e1a2ka1ŕ3i1
e1ŕ3a1u3ko1n1p3 |    | sorioneku · {n}
tenekebeekiŕateŕe[n]
oTiŕtan · eseakaŕi
eŕaukon · |

T larria erabiltzeak ez du soinu-kidetasunik adierazten transkripzio sistema horretan: konbentzioa da, adituek zeinuaren soinuarentzat forma adostu bat eman arte erabiliko dena.

### Txanpon baskoietan

Bi txanpon multzo baskoitan ere agertu da: *uTanbaate* eta *oTtikes* irakurketak dituzten aleak dira. Forma bakoitzak txanponaren sorlekua adieraz lezake:

* u3T1a2n2ba1a2te11: uTanbaate
* o3T1ti1ke8s4: oTtikes

Lehen terminoari dagokionez, hitza bereiz agertu da zenbait txanponetan, batean *uTanba/ate* (txanponeko irudiko zaldien hankak bereiziak bi formak) eta *uTanbaa/te*, eta Eduardo Orduña Aznar adituaren ustez, lehenbizikoak balio linguistiko handiagoa bide du, bi lexema bereiziz. Orduñak proposatzen du Ultzama izan litekeela azpian dagoen toponimoa, eta Ultzama Ate delakoa, gertuko Belateko mendatea izendatzeko izan daitekeela, Iruñea eta Oiasso lotzeko puntu garrantzitsua. Hobeto ulertzeko, kontuan hartu behar da *NB* hizki-multzoa *M* soinua adierazteko ere erabili izan zela; *M* ez omen zegoen antzinako euskaraz, eta zeltiberierazko *-AMA* idazteko, *NB* idazten zela ikusi da. Lotura proposatzen duten beste aurrekari batzuk Uxama toponimo zelta (hori ere "Ultzama"rekin lotu da) eta Erdi Aroko *Utzama/Utçama* testigantzak dira. Hortaz, agian T baskonikoa *ts*/*tz* soinu baten adierazgarri da, kasu horretan.

*Ultzama/uTabna* lotura hala bada, Orduñak proposatzen du *otstikes* irakurketa, *oTtikes* idazkunerako: hor, Ultzamaldeko herri batekin lotura egin liteke: Ostitz, Odieta udalerriko kontzejua. Hortaz, Orduñak zeinu horretarako ts ahoskera proposatzen du.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Orduña Aznar, Eduardo.  (2018). «El signo T de las leyendas monetales vasconas» *Palaeohispanica. Revista sobre lenguas y culturas de la Hispania Antigua* (18): 137–149.  doi:10.36707/palaeohispanica.v0i18.12. ISSN 1578-5386. (Noiz kontsultatua: 2022-12-21).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Sanz Ledesma, Manuel.  (2014). «El signo T en las escrituras ibérica y celtibérica» *Palaeohispanica. Revista sobre lenguas y culturas de la Hispania Antigua* (14): 129-152.  doi:10.36707/palaeohispanica.v0i14.51. ISSN 1578-5386. (Noiz kontsultatua: 2023-02-12).
3. 1 2    Gabikagojeazkoa, Asier. «Irulegiko Eskuaren garrantziaz eta zalantzaz -» *Alea.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-21).
4. ↑   Narbarte Hernandez, Josu. «Euskara, brontzean idatzia» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2022-12-21).

Ikus, gainera
-------------

* Idazkera paleohispaniar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115778187

 |

* Wd Datuak: Q115778187