recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kontabilitatean, **aktibo zirkulatzailea** edo **aktibo korrontea** eskudirutan aise eta epe laburrera (urtebetea baino lehen) bihur daitezkeen enpresaren ondasun eta eskubideek osatzen dute, aktiboaren beste osagaia den aktibo finkoko elementuak ez bezala. Horrela, besteak beste, eskudirua, izakinak eta kobratu beharreko fakturak aktibo zirkulatzaile dira. Eskudirutan bihurtzeko ahalmenari buruz, aktibo zirkulatzaileko ondasunetan sailkapen hau egin daiteke: eskuragarriak (eskudirua, esaterako), bihurgarri ziurrak (aise saldu daitezkeen produktu bukatuak, esaterako) eta baldintzapeko bihurgarriak (zalantzaz kobratuko den faktura bat, esaterako).

Aktibo korrontearen ratioa, aktibo korronte totala zati pasibo korronte totala kalkulatzen da. Normalean, enpresaren likidazioa kalkulatzeko erabiltzen da, horrela betebeharrak epe motzera bete ditzaken ikus daiteke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q730884
* **Identifikadoreak**
* GND: 4061598-4
* LCCN: sh94002412
* NDL: 00569882
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q730884
**Hoysalako Inperioa** Indiako azpikontinenteko indar bat izan zen, Kannada hizkuntza drabidiarreko eta erlijio hinduko erresuma bat izan zen, gutxi gora-behera gaur egungo Karnatakan agindu zuena 10. eta 14. mendeen artean. Hoysala erresuma hiriburua Belurren kokatu zen hasieran, baina gero Halebidura joan zen.

Historia
--------

Hoysalako agintariak Mendebaldeko Ghat eskualde garaietako menditarrak ziren jatorriz, eta XII. mendean gailendu ziren politikoki Mendebaldeko Chalukya Inperioaren eta Kalyani Kalachuri dinastiaren arteko gerra aprobetxatuz. XIII. mendean, Karnataka, Tamil Nadu, Andhra Pradesh eta Telanganaren mendebaldeko zatiak gobernatzen zituzten Dekkango mesetan.

### Errege zerrenda

* Nripa Kama II (1026–1047)
* Vinayaditya (1047–1098)
* Ereyanga (1098–1102)
* Veera Ballala I (1102–1108)
* Vishnuvardhana (1108–1152)
* Narasimha I (1152–1173)
* Veera Ballala II (1173–1220)
* Vira Narasimha II (1220–1235)
* Vira Someshwara (1235–1263)
* Narasimha III (1263–1292)
* Veera Ballala III (1292–1343)

Azken erregea, Veera Ballala hirugarrena, hil zen Maduraiko sultan musulmanarekin borrokan, baina orduan jauntxo berri bat sortu zen Hoysala agintearen ingurutik, Harihara Raya delakoa (1342–1355), zeinak Hoysala erresumako eskualde gehienak batzea lortu zuen aginte forma berri batekin, eta Vijayanagara Inperioa sortuz horrela.

Arkitektura
-----------

Hoysala aroa garai garrantzitsua izan zen Indiako hegoaldean artea, arkitektura eta erlijioa garatzeko. Gaur egun, batez ere Hoysala arkitekturagatik gogoratzen da inperioa. Bizirik irauten duten ehun tenplu baino gehiago daude Karnatakan sakabanatuta.

Oparotasun eskultorikoan nabarmentzen diren eraikinak dira Chennakeshavako tenplua (Belur), Hoysaleswarako tenplua (Halebidu) eta Chennakesavako tenplua (Somanathapura) barne hartzen dituzte. Hoysalako agintariek arte ederrak babestu zituzten, eta literatura sustatu Kannada hizkuntzan eta Sanskritoan.

  

* Joaldunen tunturroak, Ituren eta Zubieta.Joaldunen tunturroak, Ituren eta Zubieta.
* Hoysala boterearen enblema, agintaria lehoia garaitzen, Belur hiriko tenplu batean.Hoysala boterearen enblema, agintaria lehoia garaitzen, Belur hiriko tenplu batean.
* Halebidu hiriko tenplu bateko irudia.Halebidu hiriko tenplu bateko irudia.
* Belavadi hiriko tenplu baten gainaldea.Belavadi hiriko tenplu baten gainaldea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466581
* Commonscat Multimedia: Hoysala Empire

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85062670
* AAT: 300018916
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q466581
* Commonscat Multimedia: Hoysala Empire
**Jon Iñaki Aurrekoetxea Aurre** (Zamudio, Bizkaia, 1953ko uztailaren 30a) arkitektoa da.

Biografia
---------

Zamudion jaio arren, txikia zela bere gurasoak Bilbora joan ziren bizitzen. Aita eraikuntzaren sektorearekin zerikusia zuelako edo, Aurrekoetxeak arkitekturako ikasketei heldu zien. Hasieran Madrilen ikasten hasi bazen ere, ondoren 1977. urtean, beste 27 ikaslerekin batera, Donostian Bartzelonako unibertsitatearen menpe zegoen gela berezi bat sortu zuen (ondoren EHUko arkitektura eskola izango zenaren aurrekaria).

Karrera 1979an bukatu zuen eta handik bi urtera Eusko Jaurlaritzako etxebizitza tekniko moduan hasi zen lanean, 1988an lana utzi eta bere estudio propioa zabaldu zuen arte. 1995ean Eusko Jaurlaritzara bueltatu zen, Arkitektura eta Etxegintzako zuzendari moduan. Baina hurrengo urtean kargua utzi zuen bere arkitektura estudioa zuzentzen zuen anaia hil eta gero.

Iñaki Aurrekotxeak Bilboko Pedro Eguillor plazan dauka bere estudioa gaur egun, bertatik Bilbo berriaren proiektu askotan parte hartu du, esaterako Isozaki Atean.

Egindako lanak
--------------

* Artxandako Golf Kluba
* Hesperia Bilbao hotela
* Isozaki Atea
* Artklass eraikina (barnealdea)
* Gran Hotel Domine Bilbao (Fernando Salasekin elkarlanean)
* Madariaga dorrearen museoa
* Etxebarria-FNAC Eraikina
* Miribillako auzo berriaren masterplana.

Kanpo loturak
-------------

* IA+B estudioaren weborria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517761

 |

* Wd Datuak: Q16517761
**Iñaki Taberna Aierra** (Altsasu, 1947ko uztailaren 30a) nafar antzerki- eta zinema-antzezlea da. Madrilen antzerkigintzan aritu ondoren, Argentinan parte hartu zuen lehen filmean, euskal immigrazioari buruzkoa: *Mientras me dure la vida* (1980), Carlos Otaduyren zuzendaritzapean. Hurrengo urtean Carlos Sauraren *Dulces horas* filmeko protagonista izan zen, eta lan egin zuen Imanol Uriberen *Segoviako Ihesa*n eta Jordi Grauren *La leyenda del tambor*-en. Telebistan ere lan egin zuen garai hartan: *Anillos de oro* (1983). Aldi berean, lan asko egin zuen antzerkian: *Juguemos a las verdades* (1978), *El bazar del cuco* (1980), *Ivanov* (1983), *Caballito del diablo* (1985). Beka baten laguntzaz, New Yorkera joan eta Actor's Studio antzerti-eskola famatuan jardun zuen. 1988an Espainiara itzuli eta Jaime Caminoren *Luces y sombras* filmean lan egin zuen (1988). Telebistan jarraitu zuen lanean: Leo Eatonen *Time line* (1988), Ramón Parejaren *Buscando a Carmen* (1992), Vicente Escriváren *Requiaem por Granada* (1990), eta orobat zineman: Manuel Huergaren *Antártida* (1994), Salvador Carrascoren *La otra conquista* (1997).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260018
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 7921
* Lur: 00137/eu\_a\_1379/a1379

 |

* Wd Datuak: Q12260018
**Alexander konderria** (ingelesez: *Alexander County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Taylorsville da. 2010eko zentsuaren arabera 37.198 biztanle zituen, Alexander kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Alexander konderriak 682,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,47 ura dira. Beste 673,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 54,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 37.198 pertsonetatik 34.272 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.601 dira. 2.025 beltzak edo afroamerikarrak. 84 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 357 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 426 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491584
* Commonscat Multimedia: Alexander County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127859253
* LCCN: n82018426
* NARA: 10039382
* **Lekuak**
* OSM: 2528670
* TGN: 2001464

 |

* Wd Datuak: Q491584
* Commonscat Multimedia: Alexander County, North Carolina
**Inder Paredes Esnaola** (Pasai Donibane, 1991ko irailaren 29a) traineru patroi bat da, bere kirol ibilbidean hainbat garaipen goren lortutakoa.

Kirol ibilbidea
---------------

2011 denboraldian hasi zen San Juango Batelerak traineruko patroi lanetan, eta 2012an lortu zuen lehenengo titulua, Gipuzkoako Traineru Txapelketa. 2014 denboraldia bikaina izan zen, eta dena irabazi zuten urte hartan arroxek: Kontxako Bandera, Euskotren eta Gipuzkoako Ligak eta Euskadiko eta Gipuzkoako txapelketak. 2015ean ez zen traineruan aritu. 2016an itzuli zen baina estropada gutxi batzutan gidatu zuen trainerua.

2018an, Donostiarra traineruaren patroi izatera pasatu zen, eta harekin ETE Ligaren lehen edizioa irabazi zuen, Euskotren ligarako igoera lortuz.

### Taldeak

| Taldea | Urteak |
| --- | --- |
| San Juan | 2006-2017 |
| Donostiarra | 2018- |
|

Palmaresa
---------

* Kontxako Banderak (1): 2014.
* Euskadiko Traineru Txapelketak (1): 2014.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketak (2): 2012, 2014.
* Emakumezkoen Ligak (2): 2014, 2016.
* Gipuzkoako Liga (1): 2014.
* Zarauzko Ikurrina (1): 2014.
* Txingudi Bandera (0): hirugarren 2012an.

Ikus, gainera
-------------

* Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea
* Emakumezkoen Kontxako Bandera

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492555

 |

* Wd Datuak: Q20492555
**Iñaki Aginaga Beristain** (Donostia, 1929ko urtarrilaren 29a - 2021eko maiatzaren 31) euskal intelektual, ikertzaile eta politikaria izan zen, ELA sindikatuko kidea. Sindikatu hori biziberritzen nabarmendu zen. Frankismoaren kontrako borrokan ere aritu zen, eta askotariko disidentziak izan zituen. 1958an, Jose Antonio Agirre lehendakariarekin bildu zen Donibane Lohizunen eta lehendabiziko Pariseko Itunaz zuen kontrako iritzia helarazi zion.

1962an, Bavariara bidaiatu zuen, EAEk eta EAJk Municheko Hitzarmenaren alde agertu zuten jarrera eragozten saiatzera. Euskaldunen nafar estatua eta autodeterminazioa oinarri zituen estrategia bultzatu zituen, baina horretan kontra izan zituen "ETAren zein EAJren burokrazia", Orreaga taldeak adierazi duenez. Azken urteak Donostian eman zituen, "ezezagun, eta beste talde politikoen mespretxua pairatuz".

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    «Iñaki Aginaga omenduko du Orreaga taldeak, bere heriotzaren urteurrenean» *Irutxuloko Hitza* 2022-05-26 (Noiz kontsultatua: 2022-05-31).

Kanpo estekak
-------------

* "Iñaki Aginagaren gorazarretan" artikulua (Orreaga taldea)
* Iñaki Aginagari buruzko bloga

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113367143

 |

* Wd Datuak: Q113367143
**Izar aldakor pultsatzaileak** izar aldakor mota bat da, bere argitasuna, azaleko tenperatura eta espektroa izarraren kanpo geruzen aldikako uzkurdura eta hedadura baten ondorioz aldatzen dituena. Honek, izarrak aldika tamainaz aldatzen duela esan nahi du, izarra uzkurtzen duen grabitate indarraren eta izarra hedatzeko joera duen erradiazio presio eta hidrostatikaren arteko oreka lortzen saiatuz, oszilatzaile harmoniko bat bezala jokatuz. Izarra abiada azkarragoan hedatzen denean da distiratsuagoa eta ez bere diametroa handiagoa edo txikiagoa denean, eta distirarik gutxien bere uzkurdura azkarragoa denean egiten du. Pentsa daitekeenaren ordez, pultsazioak ez dira izar barneko fusio nuklear erritmo handiago baten ondoriozko erradiazio presio gehikuntza bategatik gertatzen. Izan ere, hau konstante mantentzen da, eta pultsazioak erradiazioak izarretik ihes egin dezakeen abiaduraren aldaketagatik sortzen dira.

Pultsazioak bi motatakoak izan daitezke:

* **Pultsazio erradiala**, izarraren azal osoan zehar simetrikoki gertatzen bada, izarrak bere forma esferikoa mantentzen duelarik. Hau da izar erraldoi eta supererraldoi oszilatzaileen kasua, zefeidak, W Virginis izar aldakorrak, RR Lyrae izar aldakorrak, RV Tauri izar aldakorrak eta Mira izar aldakorrak barne.

* **Pultsazio ez erradiala**, non uhinak izarraren azaleko norantza guztietan sortzen diren, periodo eta oszilazio eredu konplexu ugari sortuz. Izar aldagarri mota honen adibide bat ZZ Ceti izar aldakorrak dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q353834
* Commonscat Multimedia: Pulsating variable stars

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q353834
* Commonscat Multimedia: Pulsating variable stars
*Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.*
**Ingólfr Arnarson** (islandieraz: *Ingólfur Arnarson*, ˈiŋkoulvʏr̥ ˈartnar̥sɔn ahoskatua) Islandiako lehen kolono eskandinaviartzat hartzen da. Hala ere, ez zen uhartea bisitatu zuen eta bertan bizi izan zen lehen eskandinaviarra izan. Lehena, Garðar Svavarsson bikingo suediarra izan zen, negu batez, gaur egun Húsavík herria denean bizi izan zena. *Landnámabók*en arabera, 874an, Ingolfurrek, bere egoitza, gaur egun Islandiako hiriburu den Reykjaviken ezarri zuen, uhartearen kolonizazioaren hasiera suposatu zuena, 930era arte iraunez. Elezaharrak dioenez, lurralde ezezagunera hurbiltzean, Ingolfurrek, bere itsasontziko masta nagusia, itsasorantz botatzea agindu zuen. Bere asmoa, finkapena, masta iristen zen tokian ezartzea zen. Honela sortu zen Reykjavik.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209138
* Commonscat Multimedia: Ingólfur Arnarson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4800152025932603600002
* GND: 1153520214

 |

* Wd Datuak: Q209138
* Commonscat Multimedia: Ingólfur Arnarson
Francisco de Holandaren interpretazioa, 1545.
**"Izan bedi argia"** Hebreerazko יְהִי אוֹר (yehi 'or) esaldiaren euskarazko itzulpena da. Esaldi hau Torahko Hasiera 1:3 bertsetean aurki daiteke. Itun Zaharraren itzulpenean, grezierako γενηθήτω φῶς (genēthḗtō phôs) eta latineko *fiat lux* eta *lux sit* erabili dira.

Hasiera 1
---------

Elizen Arteko Bibliaren euskarazko itzulpenaren arabera, kontakizuna honakoa da:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | 1 Hasieran, Jainkoak zeru-lurrak egin zituen. 2 Lurra nahas-mahas hutsa zen: leize handiaren gain ilunpea. Jainkoaren arnasa uren gainean zebilen.

3 Eta Jainkoak esan zuen: «**Izan bedi argia**». 
Eta izan zen argia. 
4 Ikusi zuen Jainkoak argia ona zela eta bereizi egin zuen ilunpeetatik: 5 argiari «egun» eman zion izen eta ilunpeei «gau». Honela, lehen eguna burutu zen. |  » |

Jatorria eta etimologia
-----------------------

Hebrear Biblian esaldia יְהִי אוֹר‎ (*yəhî ’ôr*) da, bi hitzez osatua. יְהִי‎ (*yəhî*) "existitu/izan" aditzaren hirugarren pertsona maskulino singularraren forma jusiboa da, eta אוֹר‎ (*’ôr*) hitzak "argia" esan nahi du.

Koine grezierako Septuagintan esaldia "καὶ εἶπεν ὁ Θεός **γενηθήτω φῶς** καὶ ἐγένετο φῶς" — *kaì eîpen ho Theós **genēthḗtō phôs** kaì egéneto phôs* bezala itzuli zen. *Γενηθήτω* da *γίγνομαι* aditzaren forma inperatiboa, "izatera iritsi."

Latinezko lehen bertsioa Vetus Latinakoa da, eta bertan **lux sit** ("argia - utziozu izaten" edo "utzi argiari existitzen"), batzuetan erabili dena, baina ez dena itzulpen guztiz zehatza. 

Vulgata bertsioan beste itzulpen bat ematen da: **fiat lux**. Esaldi osoa honakoa da: "*dixitque Deus **fiat lux** et facta est lux*" ("Eta Jainkoak esan zuen izan bedi argia, eta izan zen argia"). *Fiat* *facio* aditzaren ("egin") hirugarren petsona singular orainaldi pasibo subjuntiboa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Has 1:3
2. ↑   **(Ingelesez)** Daily, The. «But what does it mean?» *The Daily of the University of Washington* (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
3. ↑   «Latin verb 'facio' conjugated» *www.verbix.com* (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2704440

 |

* Wd Datuak: Q2704440
**Izar-mapa** edo **izar-atlasa**, gauean ikusgarri diren objektu astronomikoen (izar, konstelazio, galaxia, planeta eta ilargi) errepresentazio kartografikoa da. Izar mapak giza historiaren lehen migrazio mugimenduetatik erabili dira nabigatu eta orientatu ahal izateko. Gaur egungo mapak Lurretik zein espaziotik eskuraturiko argazki bidez osatzen dira, latitude eta longitude geografikoen antzeko koordenada sistema batean oinarriturik. Ordea, historiaren parte handi batean mapak, begiz edo astrolabio zein planisferio tresna bidez aztertu dira. Ez dira izar mapak katalogo astronomikoekin konfunditu behar, azken hauek argizkien zerrenda edo tabulazioa baitira, elkarrekin taldeka daitezkeenak ezaugarri komun bat dutenean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «astronomical map | Definition, Constellations, & Significance | Britannica» *www.britannica.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Star Maps» *Australian Indigenous Astronomy* (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
3. ↑    *Encyclopedia of world trade : from ancient times to the present.*  ([Enhanced Credo edition]. argitaraldia) 2005 ISBN 978-1-78402-826-8. PMC 889717964. (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
4. ↑   Thurmond, Rick. *A History of Star Catalogues.*  (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q842617
* **Identifikadoreak**
* NDL: 00570512
* NKC: ph316204
* AAT: 300263891

 |

* Wd Datuak: Q842617
**Anatoli Nikolaievitx Lamanov** (errusieraz: Анатолий Никола́евич Ламанов, 1889-1921) Kronstadteko militante maximalista izan zen. Berez ez zen kronstadtarra, hara itsas-ingeniaritza ikastera joan zen.

Bizitza
-------

Kronstadteko Sobieteko lehendakari aukeratu zuten, Fiodor Raskolnikov boltxebikea bere ondokoa zuela. Kronstadteko Sobietaren *Izvestia* ("berriak") egunkariaren zuzendari izan zen. Hasieran Lamanov "*Alderdirik Gabekoen Taldeko*" kidea zen. Baina laster talde honek (bere leloa "*Sobiet**ak, ez alderdiak*" zen) maximalistekin bat egin zuen. Israel Getzler historiagilearen arabera "*sobietismo hutsaren alde*" zeuden Lamanov eta bere kideak. Lamanoven arabera "*alderdien arteko istiluek iraultza hondatu zezaketen*".

1917ko maiatzean, bera Kronstadteko Sobietaren lehendakari zela, honek Errusiako Behin-behineko Gobernua ez aintzatestea erabaki zuen (hala ere Israel Getzlerren arabera, Lamanov ez zen Errusiako Behin-behineko Gobernuarekin harreman oro haustearen aldekoa, eta boltxebikeek presionatuta hartu zuen neurri hori). Uztaileko Egunak izan zirenean, ordea, oso jarrera pasiboa izan zuen eta boltxebikeek hartu zuten langile eta marinelen gaineko kontrola (istilu gehienetaz berandu ohartu zen, eta praktikoki Raskolnikovek hartu zuen erreboltaren gidaritza).

1921ean berak esan zuenez, "*1919an maximalisten alderdia utzi egin nuen beste alderdi sozialisten aurkako izua onartezintzat jotzen nuelako*" (maximalistek komunisten kontrako atentatu bat egin zuten). 1920an, Lamanov Alderdi Boltxebikearen kide egin zen, baina gutxira alderdia utzi zuen eta Kronstadteko matxinadako egunetan (1921) maximalistengana itzuli zen antza. Paul Avrich, Kronstadteko matxinada ikertu duen historiagilearen arabera, "*hori hala zen antza, baina ez dago militantzia hau baieztatu edo gezurtatzen duen informaziorik*" (ñabartu egiten du esanez 1917an zehar "*agitatzaile maximalista ezaguna*" izan zela).

1921eko Kronstadteko matxinadan garrantzi handia izan zuen. Israel Getzler historiagilearen arabera, maximalistak izan ziren erreboltan paper handiena jokatu zutenak. Lamanoven ustez, Urriko Iraultza historikoki defendagarria bazen ere, gerora "*diktadura*" bat ezarri zen Errusia sobietarran, zeinak "*langileen irabazitako guztia honda zezakeen*". Lamanovek Kronstadteko Behin-behineko Komite Iraultzailearen Izvestija (ez da nahastu behar Moskun ateratzen zen VTsIKen Izvestijarekin) egunkaria editatzen zuen. Paul Avrichek dionez "*Izvestijan ateratako programak maximalistenarekin bat egiten zuen (…) beraz honek mugimenduaren burutzan maximalistak eta Lamanov zeudenaren inpresioa ematen zuen*": Lamanovek "*Sobietetarako hauteskunde askeak*" eta Txekaren disoluzioa eskatzen zuen. Lamanoven ustez "*hirugarren iraultza*" bat beharrezkoa zen. Gerora ordea, mugimenduaren atzean "*eskuina eta Goardia Zuria"* zeudela esan zuen eta *"akats"* bat izan zela.

Kronstadteko matxinadaren ostean exekutatu egin zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6  Lamanov, Anatoli, *K17* 20187-01-08. CC0 Domeinu Publikoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4752203

 |

* Wd Datuak: Q4752203
*Artikulu hau Asiako ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ibai Gorria (argipena)».*
**Ibai Gorria** (txinera tradizionalez: 红河, pinyinez: Hónghé; vietnameraz: *Sông Hồng* edo *Hồng Hà*) hego-ekialdeko Asiako ibaia da, hego-ekialdeko Txina eta iparraldeko Vietnam zeharkatzen dituena. 1.149 kilometroko luzera du, horietatik 510 Vietnamen, eta 143.700 kilometro koadroko arroa dauka.

Geografia
---------

Ibai Gorriak Txinako Yunnan probintzian du iturria, 1.776 metroko garaieran. Ipar-mendebalde hego-ekialde norabidean Honghe prefektura zeharkaturik, Vietnamen barneratzen da. Bertan Ibai Beltzaren eta Lo ibaiaren emariak jasotzen ditu. Hanoi zeharkatu eta gero, Hego Txinako itsasora isurtzen da Tonkingo golkoan. 

Oso delta zabala eratzen du bokalean, 3.000 kilometro koadro ingurukoa; Batzuetan ibaiak, bat-batean, gainezka egiten du eta lur sail handiak hartzen ditu urpean. Deltako lurra nekazaritzan erabiltzen da eta ibaia ureztapenerako eta garraiorako. Nam Dinh, Thai Binh eta Hai Phong hiriak daude eskualde horretan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-06-29). *171. araua: Asiako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
2. 1 2   Cima, Ronald J.. *Geography.*  Vietnam: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1987, countrystudies.us (Noiz kontsultatua: 2022-7-20).
3. ↑  1.126 km Bách khoa Toàn thư Việt Nam-en arabera
4. ↑  556 km Bách khoa Toàn thư Việt Nam-en arabera
5. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q206850
* Commonscat Multimedia: Red River (Asia)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315145058
* GND: 4370390-2
* LCCN: sh95009525
* NARA: 10038673
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q206850
* Commonscat Multimedia: Red River (Asia)
**Ji Cygni** edo **Chi Cygni** (χ Cyg / HD 187796 / HR 7564) Cygnus konstelazioko izar aldagarri bat da. Bere dizdira +3,30 eta 14,20 itxurazko magnitudeen artean aldatzen da, eztandak alde batera utziz gero, izar batean ezagutzen den argitasun aldaketarik handiena delarik. Gottfried Kirch astronomoak izar honen aldagarritasuna aurkitu zuen 1687an, urte horretako uztailean izarra zerutik desagertu zela ikusi zuenean, berriz urrirarte ikusgarri izan ez zelarik. Berriki, 2005eko uztail eta abuztu artean bere distira 3,8ko magnitudera iritsi zen AAVSOren zenbait txostenen arabera, izar honen azken 148 urteetako distira gorena suposatuko lukeena.

Gutxi gora-behera Eguzki-sistematik 346 argi-urteko distantziara, Ji Cygni Mira izar aldakor bat da, 408,05 eguneko pultsazio epe batekin. 3000 Kelvin edo gutxiagoko tenperaturarekin, gure eguzkia baino 3000 aldiz argitsuagoa da. Gure eguzkiarena baino 300 aldiz handiagoa den erradio bat du, Marte planetaren orbitarekin aldera daitekeena.

Zahartzean, Mira izar aldakorrek karbonoa ponpaka dezakete euren nukleotik azalera, elementu honen proportzioa handituz oxigenoaren aurrean. Eguzkia bezalako izar arruntetan oxigeno proportzioa karbonoarena baino handiagoa da, karbonozko izar deritzenetan, La Superba (Y Canum Venaticorum) kasu, proportzioa kontrakoa den bitartean. Ji Cygni, S mota arraroko izarra dena (S6) bien artean dago, karbono eta oxigeno proportzioak oso antzekoak direlarik. Era berean, bere zirkonio proportzio handia ere nabarmentzen da, izar mota hauetan gertatzen den s prozesuaren ondorio bezala. Bere eboluzioan behin betiko karbono izar bat bihurtuko da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Hinkle et al.; Hall, D. N. B.; Ridgway, S. T..  (1982). «Time series infrared spectroscopy of the mira variable Chi Cygni» *The Astrophysical Journal* 1 (252): 697–714. doi:10.1086/159596. Bibcode: 1982ApJ...252..697H..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1071564
* **Astronomia**
* SIMBAD: \* chi Cyg

 |

* Wd Datuak: Q1071564
**Jeseren Zuhaitza**, Jesusen zuhaitz genealogikoak hartzen duen izena da, Jesegandik abiatuta, David erregearen aita. Joan Ebanjelariak idatzitako *Apokalipsian*, Jesu Kristok, honako hau dio: *Ni naiz Daviden sustrai eta kimua*.

Jese izena, Isaiasen bikoizketa helenistiko bat da, eta, beraz, Ishai edo Isai bezala ere ezagutzen da. Mateok zein Lukas, Davidengandik abiatzen dira Josegana heltzeko (Jesusen aitaordea), baina, batenbatzuk, Lukasek aipatzen duen genealogia, izatez, Mariarena izango litzatekeela diote.

Itun Berriak, honela laguntzen du Isaiasen profezia: *Isai (Jese)ren enborretik kimu bat irtengo da, eta bere sustraietatik kimu bat agertuko da*. San Jeronimok, haga, *virga* edo birjina izatea eragin zuen (haga zena, baina baita birjina ere), honela, haga bat irtetzen delarik, Maria, Jesusen ama, eta, honengandik, kimu bat, seme bat, Jesus bera.

Jeseren zuhaitza, kultura kristauan, askotan irudikatu da, Hasierako bizitzaren zuhaitzarekin identifikatuz. Horren adibide bat Absolon Stummeren *Jeseren Zuhaitza* izeneko margolana da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1140484
* Commonscat Multimedia: Tree of Jesse

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1140484
* Commonscat Multimedia: Tree of Jesse
**Jia Xian** (txinera sinplifikatuz: 贾 宪; txinera tradizionalez: 賈 憲; pinyinez: Jiǎ Xiàn; Wade-Giles: Chia Hsien; 1010-1070) Kaifeng-eko matematikari txinatarra izan zen, Song dinastiaren garaian.

Biografia
---------

Song dinastiaren historiaren arabera, Jia enperadorearen jauregiko eunuko bat zen. Chu Yan matematikariaren gidaritzapean ikasketak egin zituen, eta matematika oso ongi ikasi zuen, gaiari buruzko liburu asko idatziz. Jia Xian-ek Pascalen triangelua (Jia Xian triangelua) asmatu zuen, XI. mendearen erdialdera, Pascalen aurreko sei mende inguru. Jiak erro karratuak eta kubikoak ateratzeko tresna gisa erabili zuen. Shi Suo Suan Shu izeneko Jia-ren jatorrizko liburua galdu egin zen; Hala eta guztiz ere, Jia-ren metodoa Yang Hui-k xehetasunez azaldu zuen esplizituki bere iturria adieraziz: "Erro karratuak eta kubikoak aurkitzeko metodoa Shi Suo Suan Shu-ren Jia Xian metodoan oinarritua dago". Yongle Entziklopediaren orrialde batek gertaera historikoa gordetzen du.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q711774
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2502159248419604870005
* SUDOC: 243015437
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q711774
**Ib**a, bihotzak sinbolizatua, egiptoar mitologiaren arabera, gizakiaren zati izpiritual garrantzitsuenetakotzat hartzen zen.

Antzinako beste kultura batzuentzat bezala, bihotzean aurkitzen ziren emozioak, baita pentsamendu intelektuala, kontzientzia eta moralitatea ere. Suposaketa hauen oinarriak, enpirikoa izan behar zuen, izaki bat, hil egiten baita bihotzean zauri bat jasotzen badu, baina bere bihotzak "bizirik" dirau, punpaka, hildako gorputik atera ondoko uneetan.

Bihotzaren ikuskera animista antzinako egiptoarren artean *aut-ib* "poza" (literalki: bihotz zabalkuntza) edo *Jak-ib* "erotua" (literalki *bihozgabea*) bezalako ohiko esaldietan adierazia geratzen zen.

Hilen Liburuko Osirisen epaiketa
Eskatologia egiptoarraren ustez, bihotza, pertsona hil ondoren, psikostasiaren eraginpean jartzen zen: **ib**a, hilaren bihotzak irudikatzen zuena jainkoek, balantza baten platertxoetako batean jartzen zuten, eta, bestean, Maat zegoen, Justizia eta Harmonia Unibertsala, ostruka luma batek irudikatzen zuena.

Momia egiptoarretan, bihotzari legokien tokian, kakalardo sakratu bat jartzen ohi zen, Khepriren irudikapena, berpizkundearen ikur zen kakalardoa, honako idazki honekin: "Ez duzu bihotzaren aurka hitz egingo Osirisen epaiketan zehar".

Antzinako egiptoarrentzat, giza izpirituaren osagaiak honako hauek dira: **Ib**, Ka, Ba, Aj, Ren eta Sheut.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3822282

 |

* Wd Datuak: Q3822282
'**2021eko Kaliforniako gobernadore kargugabetze hauteskundeak** 2021eko abuztuan hasi eta 2021eko irailaren 14an amaitu ziren, Kaliforniako boto-emaileek Gavin Newsom jarduneko gobernadore demokrata karguan mantentzea erabaki zutenean, 2019ko urtarriletik 2023ko urtarrilera bitarteko agintaldirako aukeratua.

Kargugabetzeak aurrera egin izan balu, galderaren bigarren zatian boto gehien lortu dituen ordezko hautagaiak hartuko zukeen kargua. Hauteskundeak 2020ko azaroko hauteskunde orokorretan erabilitako formatu berari jarraitu zion: abuztuan, konderriko hauteskunde-bulegoek boto-paper ofizial bat bidali zuten erroldatutako hautesle guztien posta helbidera, eta aukera eman zieten botoa posta bidez emateko hauteskunde egunean edo lehenago. 2020ko otsailean aurkeztu zen kargugabetze eskaera, eta 2020ko ekainetik 2021eko martxora bitartean sinadurak bildu ziren. Sinatzaileen ustez, Newsomen jokabide pertsonala eta COVID-19 pandemiaren kudeaketa okerra izan zen.

Kalifornian hautetsi bat kargugabetzeko boto-emaileek duten gaitasuna ustelkeria murrizteko Aro Aurrerakoian egindako erreforma demokratikoen emaitza da, 1911n bozketa-ekimena eta emakumeen sufragioa ezartzearekin batera indarrean jarritakoa. AEBetako historiako laugarren kargugabetze hauteskundeak izan ziren, eta Estatuko bigarrena 2003. urteko hauteskundeen ondoren, Gray Davis gobernadorearen kargugabetze arrakastatsua ekarri zuena, Arnold Schwarzeneggerrek ordezkatu zuena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106261573
* Commonscat Multimedia: California gubernatorial recall election, 2021

---

 |

* Wd Datuak: Q106261573
* Commonscat Multimedia: California gubernatorial recall election, 2021
**Amerikanuak** Kaliforniako eusko-estatubatuarrek osatutako musika taldea da.

Bilakaera
---------

1989an Hego San Frantziskoko Basque Cultural Centerrek pastoral baten emanaldia antolatu zuen, eta musika talde bat antolatu zuten ad-hoc emanaldiari laguntzeko.

Jean Flesherrek sortu zuen talde hura, Christian Iribarren eta Rene Caballerorekin. Hirukoteak ibilbide propioari ekin zion jarraian **Jean Flesher Band** izenarekin, eta gehikuntza pare batekin (Pierre Igoa, Bakersfield-ekoa, eta Daniel Iribarren, Crhistianen anaia), **Jean Flesher Orchestra** bilakatu ziren.

Hurrengo bat egiten Jean-Pierre Etchechury, John Ehlis, Jean-Jules Flesher eta Michelle Iturriria izan ziren.

Izen aldaketa eta diskoa
------------------------

Taldeak hainbat urtez eusko-estatubatuarren hainbat ekitalditan jo izan du, eta hiru hamarkadako historia osatu baino lehen, izena aldatzea erabaki zuten, *Orchestra* atzean utzirik, eta diskoa ateratzerako **Amerikanuak** bilakatu ziren. 2017an kaleratu zuten disko hori, taldearen izen berrituarekin.

Diskoarekin aterako dirua NABO erakundeak Aita Tillous funtserako izatea erabaki zuen taldeak. Diru-funts horrek NABOk gazteentzako antolatzen dituen jarduerak bultzatzea du helburu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Gaur arratsaldean aurkeztuko dute Kalifornian 'Azkenean!', Amerikanuak talde euskal-amerikarraren lehenengo diskoa» *Euskal kultura* (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofizialaː Amerikanuak.com
* Facebook-eko orria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069849

 |

* Wd Datuak: Q61069849
**Intrusio Detekzio Sistema** edo **IDS** bat (*Intrusion Detection System*) ordenagailu batean edo sare batean baimenik gabeko sarrerak detektatzen dituen programa da.

Sistema hauek suebakiek aztertu ezin duten sareko trafiko malzurra eta ordenagailuen erabilera ezohikoa antzematen dituzte. Horretarako, hainbat elementu dituzte: gertaerak detektatzen dituzten sentsoreak, alertak eta gertaerak ikusteko eta sentsoreak kontrolatzeko kontsola, eta detekzio motorea, gertaera horiek gorde eta arau multzo batekin alderatuz alertak sortzen dituena.

Intrusio Detekzio Sistema motak
===============================

Hainbat sailkapen egin daitezke, baina IDS mota garrantzitsuenak hauek dira:

* Sareko Intrusio Detekzio Sistemak (NIDS, *Network Intrusion Detection System*)
* Hostean oinarritutako Intrusio Detekzio Sistemak (HIDS, *Host-based Intrusion Detection System*)

Sistema pasiboak eta erreaktiboak
=================================

Sistema pasiboek ustezko erasoak aurkitzean informazioa logeatu eta kontsolan bistaratzen dute. Erreaktiboek aldiz,jarduera susmagarrien aurrean erabakiak har ditzakete, besteak beste konexioa bertan behera utziz edo suhesia trafiko hori blokeatzeko berrantolatuz. Horregatik, sistema erreaktiboei Intrusio Prebentzio Sistema (IPS, *Intrusion Prevention System*) ere deritze.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q745881
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12523987t (data)
* LCCN: sh2010008203
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q745881
**Alargunen Etxea** Aguraingo eraikin zibil zaharrena da, XIV. eta XV. mendeen artean eraikia. Litekeena da hasieran defentsarako dorretxea izatea, kokapenagatik eta beheko murruen loditasunagatik. 1564ko abuztuan Agurain suntsitu zuen sutea gainditu zuen etxe zibil bakarra izan zen, baina ez dago bere egoera orijinalean XVII. eta XVIII. mendeetan berritu egin zenez. Eraikitako euskal ondare nabarmen gisa katalogatua dago Aguraingo Hirigune Historikoaren barruan.

Ezaugarriak
-----------

Tarteko eraikina, izkina egiten duena, orube angeluzuzen oso estu eta luzangaren gainean eraikia (Gotikoaren bereizgarria). Fatxada nagusiak beheko oin, bi bizitza eta irekidurarik gabeko ganbara ditu.

Atzeko fatxadak bizitza bat gehiago du, eta honen beheko zatia soilik da guztiz Erdi Arokoa: hor nabarmentzen dira arku zorrotzeko portada gotikoa, estua eta dobelekin, gaur egun zati bat kalearen mailatik behera duena; eta alboan duen saietera, etxeko orgen sarrera argiztatzeko funtzioa duena, seguruenik.

Gezileiho eta arku gotikoa.
Harria da beheko oinetan material nagusia, harlanduzko lana fatxada nagusian eta harri horma ekialde eta iparraldeko aurpegietan (azken honetan, entokatua). Goiko bizitzak bistako adreiluz eta luzitutako zurez (fatxada nagusian) eginiko armazoi egituraz ixten dira.

Beheko bizitzak ateburua duten bi irekidura handiko merkataritza lokal bat du: ezkerrekoa sarbidea da eta eskuinekoa erakusleihoa. Lehen bizitzak hutsarte angeluzuzen bat du eta, gainean, zurezko markoa duten bi leiho kareldun.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Alargunen Etxea.  (). *Informazio panela.*  (Noiz kontsultatua: 2019-09-18).
2. 1 2   «Alargunen etxeak. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-09-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65934835
* Commonscat Multimedia: Alargunen Etxea house

---

 |

* Wd Datuak: Q65934835
* Commonscat Multimedia: Alargunen Etxea house
***Alarguntsa*** (katalanez: *La Vídua*) Ramon Casas i Carbó margolari katalanaren lan ezaguna da. 1889 - 1890 artean egina, gaur egun Víctor Balaguer Liburutegi-museoan ikus daiteke. 1987an lehengoratua izan zen. Margolan hau Casasek Santiago Rusiñolekin batera Katalunian zehar egin zuen bidaian egin zuen. 1890ean, beste margolari modernistekin batera, tartean aipatutako Santiago Rusiñol, Parés Aretoan erakutsia izan zen. Erakusketa ondoren margolariek erakutsitako lanak Víctor Balaguerri eman zioten, haren museoan jar zitzaten.

Azterketa
---------

Margolanak emakume nekazari gazte bat erakuste du. Gaztea etxean jarritako aldare baten aurrean dagoː oihal zuriz estalita dagoen mahai baten gainean gurutze bat eta lore batzuk ikusten dira. Aldare gainean, ziur aski gai erlijiosoa duen margolan bat ere ikusten da. Protagonista, besoak gurutzatuta, begirada aldareruntz jarrita du.

Guztian apaindurarik eza da nagusi. Ikusten dugun espazioa ez du aberatsa ematen. Bai aldareak, baita ere emakumearen atzean ikusten den gortinak pobreziaren kutsua dute. Obra beltza eta zuriaren arteko kontrastearen gainean egina dago. Bi kolore horiek kenduta, kolore bakarrak loreenak dira, arrosak eta gorriak. Aldaren gainean dagoen margolanean ere iluntasuna da nagusi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Boletín de la Biblioteca Museo Balaguer*. 1890eko martxoa. 8.or.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18719543

 |

* Wd Datuak: Q18719543
**Jean-Guy Pilon** (Saint-Polycarpe, Quebec, 1930eko azaroaren 12a - 2021eko apirilaren 28a) quebectar olerkari eta eleberrigilea izan zen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen Montrealgo Unibertsitatean, eta han eskuratu zuen lizentzia. Ondoren Éditions de l´Hexagone eta Éditions de l´Actuelle argitaletxeetan lan egin zuen, eta 1958. urtean *Recontre Internationale Québécoise des Écrivains* kultura-foruma antolatu zuen Gaston Miron eta Louis Portugaisekin. 1959. urtean *Liberté* aldizkaria sortu zuen, André Belleau, Jacques Godbout, Gilles Hénault eta Fernand Ouellettekin batera. Hurrengo urtetik aurrera Kanada Irratiko kultura-saioen arduraduna izan zen. Pilonek hainbat sari lortu zituen bere karreran zehar, besteak beste Province de Québecena (1955), David saria (1956) etab. Bere olerkietan nabarmena da Alain Grandbois eta René Charren eragina. Hauek dira bere olerki lan nagusiak: *Les cloîtres de l´été* (1955, *Udako kanpandorreak*), *La fiancée du matin* (1953, *Goizaren andregaia*), *L´homme et le jour* (1957, *Gizona eta eguna*), *La mouette et le large* (1960, *Kaioa itsas barruan*), *Pour saluer une ville* (1963, *Hiri bat agurtzeko*), *Comme eau retenue: poèmes 1954-1963* (1968 *Ur geldia bezala: poemak 1954-1963*) bilduma. Pilonen lan aipagarria da, orobat, *Solange* (1965) eleberria.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3166089
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 93339850
* ISNI: 0000 0000 7360 7808
* BNF: 120534845 (data)
* CANTIC: a12086575
* LCCN: n94007749
* SUDOC: 028766571
* BIBSYS: 90920804
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04867/eu\_p\_1846/p1846

 |

* Wd Datuak: Q3166089
**Jentilen Dorrea** edo **Portalondo Etxea**, Hernanin dagoen eraikin gotiko errenazentista da. Oinplano angeluzuzena eta hiru isurkiko estalkia ditu. Mehelina du eskuineko aldean eta eranskin bat atzeko horman. Gainerako bi paretak libre daude. Kardaberaz kaleak eta Perkaiztegi kaleak bat egiten duten lekuan dago, eta Erdi Aroko etxalde baten parte da.

Dorretxearen goiko zatia XV. mendearen bigarren erdialdean suntsitu zuten. Ustez udalerriko harresiaren ateetako baten alboan zegoen eta harresi horren parte zen.

Kanpoaldea harlanduz egina da. Lehenengo solairuan zatitutako lau leiho ditu, maineldunak eta arku zorrozdunak.

Perkaiztegi kalera jotzen duen horman, berriz, hiruki formako hiru solairuko eranskin bat dago.

Beherengo solairua erabat aldatuta dago eta ez du garai bateko edertasunik, bertako saltokiek leihoak ireki baitituzte antzinako egitura kontuan hartu gabe. Goiko solairuko baoak ere gerora zabaldu zituzten.

Iruditegia
----------

* Leiho baten xehetasuna.Leiho baten xehetasuna.
* Kardaberaz kaleak eta Perkaiztegi kaleen kantoian.Kardaberaz kaleak eta Perkaiztegi kaleen kantoian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Open Data Euskadi. *Portalondo Etxea edo Jentilen Dorrea | Euskadiko Kultur Ondarea | Turismoa Euskadi - Turismoa Euskadin.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-16).

Ikus, gainera
-------------

* Gipuzkoako kultura ondasunak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q40025556
* Commonscat Multimedia: Gentiles dorretxea

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001514

 |

* Wd Datuak: Q40025556
* Commonscat Multimedia: Gentiles dorretxea
**Jean-Luc Brassard** (Salaberry-de-Valleyfield, 1972ko abuztuaren 24a) akrobaziazko eskiatzaile kanadarra da, 1994ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuelarik. Brassardek gaur egun batxe modalitatean ohikoak diren belaunetarako babes koloretsuak ospetsu bihurtu zituen. Babes hauei esker, eskiatzaileen mugimenduak errazago ikusten dituzte epaileek.

Beste hiru aldiz parte hartu zuen Olinpiar Jokoetan: 1992an, 7.a geratuz; 1998an 4.a geratuz eta 2002an, 21. postua lortuz.

2005ean Le Massifeko bozeramaile bihurtu zen.

2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan Kanadako talde kudeatzailearen laguntzaile izan zen. Ondoren, Kanadako Batzorde Olinpikoak (KBO) 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako talde kudeatzaile izendatu zuen. 2015ko urrian, KBOko lehendakari Marcel Aubutek dimisioa aurkeztu zuen, kidegoari egindako sexu jazarpen anitzen salaketen ondorioz. Brassard KBOrekin kritiko azaldu zen, salaketak 2008tik jarrita baitzeuden eta batzordeak lehenago ezer egin ez izana salatuz. Afera honengatik, 2016ko apirilean talde kudeatzaile izateari utzi zion eta Curt Harnettek hartu zuen bere postua.

Brassard irrati esataria eta *Nola egiten da?* telebista dokumentalaren bertsio frantsesaren narratzailea da gaur egun.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Jean-Luc Brassard» *Team Canada - Official 2018 Olympic Team Website* 2011-09-19 (Noiz kontsultatua: 2018-05-31).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Jean-Luc Brassard quits as Canada’s chef de mission for Rio Olympics | The Star» *thestar.com* (Noiz kontsultatua: 2018-05-31).
3. ↑    *COC accepts resignation of president Marcel Aubut.*  (Noiz kontsultatua: 2018-05-31).
4. ↑   **(Ingelesez)** «Jean-Luc Brassard says he resigned as Olympic chef de mission after he ‘spent a lot of energy’ challenging COC over Marcel Aubut allegations» *National Post* 2016-04-13 (Noiz kontsultatua: 2018-05-31).
5. ↑   **(Ingelesez)** «COC situation murky, but Curt Harnett ready for familiar role as team leader | CBC Sports» *CBC* (Noiz kontsultatua: 2018-05-31).
**Jean-Joseph Saroïhandy** (Saint-Maurice-sur-Moselle, Vosgeak, Frantzia, 1867ko irailaren 13a - Paris, Frantzia, 1932ko ekainaren 24a), filologo eta hispanista frantziarra zen.

Euskal jatorria zuen, ama Aldudekoa zen eta aita, Ipar Euskal Herriko zura-merkataria. 18 urterekin batxilergoa amaitu zuenean, aitaren heriotza zela eta, lan egin behar izan zuen. Ingalaterran eta Irlandan ibili zen frantses irakasle. 1886an Argentinara joan zen bi urtez eta gaztelania ikasi zuen. Frantziara itzuli zenean, École pratique des hautes étudesen Portugalen eta Espainian ikasteko bekak lortu zituen. Gaztelaniazko irakasle ziurtagiria lortu zuen eta Baionan eta Frantziako zenbait ikastetxetan irakatsi zuen. Azkenik, Collège de Franceko irakaslea izan zen.

1919an, Alfred Morel-Fatio oso gaixorik zegoenez, Jean-Joseph bere ordezkoa izendatu zuen Collège de Franceko Hego Europako Hizkuntzen Katedran, eta 1920tik 1925era arte jardun zen. 1920ko hamarkadan aragoierazko klaseak Parisen eman zituen lehena izan zen. 1922an Eusko Ikaskuntzaren III. Kongresura joan zen Gernikara. Julio Urquijo Ybarra, Rufino José Cuervo, Ramón Menéndez Pidal, Domingo Miral, Pedro Arnal Cavero eta Joaquín Costarekin gutun bidezko harremanak izan zituen: azken horrek, Aragoirekiko estimua irakatsi zion.

Alfred Morel-Fatiok gaztelania Espainian ikasteko gonbitea eskaini zion eta hark, 1896an, Grausera joan zen bizitzera. Hogeita hamar urtez Aragoin eta Pirinioen aldeko hainbat lekutan igaro zituen udako oporrak. Material dialektologikoak jaso zituen Pirinioetako hainbat hizkuntzatatik: euskara, okzitaniera, katalana, aragoiera eta Erdi Aroko aragoieratik ere bai.

Euskara ikertzeko jakingura azaldu zuen, aditzen konjugazioa batik bat. Erretiroa hartzeko gura zuen, goi-aragoieraren inguruko asmo handiko ikerlana egiteko, baina gibeleko gaitz batek supituki jo eta 1932ko ekainaren 24an hil zen. Haren ikerlan guztiak Bordeleko Unibertsitatean gorde ziren. Orain duela gutxi, Óscar Latas Alegrek Saroïhandyk goi-aragoieraren inguruan egindako ikerlanen zatietako bat argitaratu zuen *Misión lingüística en el Alto Aragón* (Zaragoza, Xordica, 2005) lanean.

Kanpo estekak
-------------

* Estepan Urkiagak "Lauaxeta" Saroïhandyren heriotzaren ondoren idatzitakoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507483
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 40549592
* ISNI: 0000 0000 4643 2432
* BNE: XX1744687
* CANTIC: a10763533
* GND: 132909197
* LCCN: no2007102021
* SUDOC: 116020520
* Open Library: OL6601588A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 107241
* Lur: 05292/eu\_s\_1111/s1111
* GEA: 11542
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 207604

 |

* Wd Datuak: Q507483
***Ageda***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Águeda*** Pío Barojak idatzitako ipuina da, atsekabearen etengabeko presentzia gaitzat duena. Hain zuzen, ipuinak egitura zirkularra du: hasi bezala bukatzen da, Ageda izeneko itxaropenik gabeko neska gazte bat bere etxeko leihotik begira.

Sinopsia
--------

Ageda madrilen bere guraso eta bi ahizpa nagusikein bizi den neska elbarria da. Egunak josten pasatzen ditu, triste eta itxaropenik gabe. Ama eta ahizpa zaharrena menderatzaileak dira. Tarteko ahizpak ere haien joera dauka. Aldean, aita gixajoa dago, denbora bere bildumak osatzen pasatzen duena. Kanpora ateratzen direnean, amak eta bi ahizpek bakarrik uzten dute Ageda. Berarekin hitz egiteko ohitura hartu duen mutil gazte baten bisitak jasotzen dituzte etxean eta Ageda maitemindu egiten da berarekin. Egun batean, mutilak familiako kide izatea nahi duen galdetzen dio. Ageda hunkitu egiten da mutilak berarekin ezkondu nahi duelakoan, baina desengainua hartzen du mutilak bere ahizpa batekin ezkonduko nahi duela adierazten dionean. Ahizpak arreoa prestatzeko lana emanda, Agedak hasieran bezala pasako ditu egunak, bere etxeko leihotik ikusten den plazari begira, bere ametsetako gizonaren bila, baina esperantzarik gabe.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252842

 |

* Wd Datuak: Q12252842