recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Götaplatsen enparantzaren erdian Poseidonen estatua.
**Götaplatsen** Göteborg hiriko enparantza nagusia da. Boulevard nagusia den Kungsportsavenyen etorbidearen muturrean dago.

Historia
--------

1923 arte nekazal eremua izan zen baina Göteborgen 300 urteurrena ospatzeko egin zen Nazioarteko Industria Erakusketarekin batera Götaplatsen inauguratu zen. Sigfrid Ericson eta Arvid Bjerke arkitektoek diseinatu eta eraiki zuten. Hegoaldean eskailera zabalak egin zituzten urte berean inauguraturiko Arte Ederren Museora iristeko.

1931an Poseidonen estatua ezarri zuten bertan.

Eraikinak
---------

Hainbat eraikin kultural daude enparantzaren inguruan:

* Arte Ederren Museoa (1923an inauguratua)
* Hiriko Antzokia (1934)
* Kontzertu Aretoa (1935)
* Liburutegi publikoa (1967)

Iruditegia
----------

* Poseidonen estatua.Poseidonen estatua.
* Kungsportsavenyn.Kungsportsavenyn.
* Arte Ederren Museoa.Arte Ederren Museoa.
* Hiriko Antzokia.Hiriko Antzokia.
* Kontzertu Aretoa.Kontzertu Aretoa.
* Urteberriko ospakizuna.Urteberriko ospakizuna.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1559698
* Commonscat Multimedia: Götaplatsen

---

 |

* Wd Datuak: Q1559698
* Commonscat Multimedia: Götaplatsen
**Göteborgeko katedrala** (suedieraz: *Göteborgs domkyrka*) edo **Gustavoren katedrala** (suedieraz: *Gustavi domkyrka*), Göteborgeko eliza nagusia da.

Historia
--------

Gaur egungo katedralak 1815ean ireki zituen ateak baina toki berean izandako hirugarren katedrala zen.

Lehenengoa 1633an eraiki zuten Gustavo II.a Adolfo erregeak zerga berezi bat sortu zuen lanak ordaindu ahal izateko. Hasieran "Gustavoren eliza" izena izan zuen eta 1680an izendatu zuten katedral. Granitoz egina zegoen eta burnisko beirateak ezarri zituzten. 48 metro luze, 20 metro zabal eta 26'5 metrotako altuera zeukan.

1721eko apirilaren 15ean katedralak su hartu zuen, ondoko eskola eta 211 etxerekin batera. Hormek zutik iraun zuten ordea eta honi esker berehala berriztu eta 1722ko maiatzaren 25ean inauguratu zuten bigarren katedrala. Kobrezko teilatua ezarri zioten eta dorre berria egin behar izan zuten, hamar urteko lanak eskatu zituena. 26'7 metrotako altuera zeukan eta hiru kanpai ezarri zituzten barnean.

Bigarren katedrala 1802ko abenduaren 20an erre zen, inguruko 179 etxerekin batera. Ondoko hilerria ere oso kaltetua gertatu zen eta Göteborgen hilerri berria eraiki eta bertara eraman zituzten hilobiak. Eremu hori katedral berriarentzako enparantza bihurtu zen. Katedrala bera ere oso kaltetua zegoenez horma zaharrak bota eta eraikin berria egin zuten. Carl Wilhelm Carlberg arkitektoak diseinatu zuen baina 1814an hil zen eta Justus Frederick Weinberg-ek bukatu zituen lanak 1825ean.

Arkitektura
-----------

Katedrala 59'4 metro luze eta 38 metro zabal da eta dorreak 52'85 metrotako altuera dauka. Estilo klasikoan eraikita dago eta zutabe dorikoak ditu aurrealdean eta marmol gorrizko zutabe jonikoak barnean. Aldarea bera XVIII mendekoa da eta estilo barrokoan eraikita dago.

Gaur egungo organoa 1962koa da, eta aurrekoak zuen kolore zuri eta urrezkoak mantendu ditu.

Iruditegia
----------

* Katedralaren aurrealdea.Katedralaren aurrealdea.
* Kanpandorrea.Kanpandorrea.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Aldarea.Aldarea.
* Organoa.Organoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1236650
* Commonscat Multimedia: Göteborgs domkyrka

---

* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbr/21300000002614

 |

* Wd Datuak: Q1236650
* Commonscat Multimedia: Göteborgs domkyrka
2005eko abenduan Hong Kongen egindako manifestazio batean protesta egiten ari ziren haur eta gazte ekintzaileak.
**Gazteen aktibismoa** 15-24 urte bitarteko pertsonek gizarte-aldaketarako antolakuntzan parte hartzea da.  Gazteen aktibismoak parte-hartze politikoan eta aktibismoan aldaketa bat ekarri du. Gazteen aktibismoan aldaketa nabarmen bat "Alter-Activism"-aren gorakada da, eta ondorioz, bizitako esperientziak eta konektagarritasuna azpimarratzen dira aktibista gazteen artean.  Aktibista gazteek protagonismoa hartu dute protesta publikoan eta aldarrikapenean, besteak beste, klima-aldaketa, abortatzeko eskubideak eta arma-indarkeria bezalako gai askoren inguruan.  Iraganeko protesta edo aldarrikapenaren aldean, teknologia gazte mugimendu moderno horietako askoren bizkarrezurra bihurtu da.  Hainbat ikerketatan frogatu da Internetek eta online informazioa bilatzeak eragin positiboa dutela konpromiso politikoan.  Twitter, Instagram eta YouTube bezalako aplikazio ezagunak ekintzaile gazteentzako tresna berrienak bihurtu dira XXI. mendean. Teknologiak eta komunikabide digitalen erabilerak gazteek aktibismoan parte hartzeko modua aldatu dute mundu osoan, eta gazteak aktiboagoak dira komunikabideetan belaunaldi zaharragoak baino.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «UN-Youth-Definition» *usfcas.usfca.edu*.
2. ↑   «Transnational New Forms of Youth Activism» *usfcas.usfca.edu*.
3. ↑   **(Ingelesez)** Rose, Steve.  (2019-06-03). «'Our rage and terror give us power': what drives young activists?» *The Guardian* ISSN 0261-3077..
4. ↑   **(Ingelesez)** Gordon, Hava R.; Taft, Jessica K..  (December 2011). «Rethinking Youth Political Socialization: Teenage Activists Talk Back» *Youth & Society* 43 (4): 1499–1527. doi:10.1177/0044118X10386087. ISSN 0044-118X..
5. ↑   **(Ingelesez)**  *Constructing the Visual Online Political Self | Proceedings of the 2016 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems.*  doi:10.1145/2858036.2858160..
6. ↑   Valenzuela, Sebastián.  (2013). «Unpacking the Use of Social Media for Protest Behavior The Roles of Information, Opinion Expression, and Activism» *American Behavioral Scientist* 57 (7): 920–942. doi:10.1177/0002764213479375..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8059283

 |

* Wd Datuak: Q8059283
**Gallatin konderria** (ingelesez: *Gallatin County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warsaw da. 2010eko zentsuaren arabera 8.589 biztanle zituen, Gallatin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gallatin konderriak 271,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,02 ura dira. Beste 262,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 31,67 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.589 pertsonetatik 8.324 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 372 dira. 109 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 124 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q500654
* Commonscat Multimedia: Gallatin County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144239448
* GND: 4719670-1
* LCCN: n80002259
* NARA: 10036466
* **Lekuak**
* OSM: 1804285
* TGN: 1002400

 |

* Wd Datuak: Q500654
* Commonscat Multimedia: Gallatin County, Kentucky
***Gaztea pikotxean*** (italieraz: *Ragazzo accovacciato* edo *Giovane accosciato*) eskultura bat da, agian Michelangelok egina. 1530 eta 1534 artean egina, 1785az geroztik San Petersburgoko (Errusia) Hermitage museoan dago. Estiloa Pizkundekoa da.

Deskribapena
------------

Eskultura nahiko txikia da, 54 zentimetrokoa, eta gazte bat biluzik erakusten du. Gaztea bere gainez makurtuta dago, agian oinean duen arantza bat kentzeko asmoz. Eskultura ez dago erabat bukatuta baina aurpegiaren ezaugarriak, ilea eta gorputzaren formak nabariak dira.

Historia
--------

Eskultura hau Medici familiaren eskuetan egon zen eta, ondoren, Lyde John Browne bankari ingelesak erosi zuen; Browne Katalina II.a Errusiakoa tsarinak bere bildumarako artelanak erosteko izendatua zegoen.

XX. mendea arte, artelana ez zaio Michelangelori egotzi. Egiletza hori baieztatzeko, ezinbestekoa izan zen Anny E. Popp ikerlariaren lana; Poppek, 1923an, eskultura Londreseko British Museumen gordetzen diren marrazki batekin lotu zuen: bi irudiak antzekoak dira.

Medici familiaren proiektua
---------------------------

Londresen aurkitutako marrazkiak Florentziako San Lorentzo basilikaren sakristia berriaren proiektuarena ziren. Eliza horretan Medici familiaren hilobiak daude. Aipatutako diseinuan bi irudi pikotxan ikusten dira, hilobi batean bi horma hobietan; horietako batek *Gaztea pikotxean* lanaren itxura osoa du. Medici hilobien inguruko lanak 1524an hasi ziren eta lan hau 1530 eta 1534 artean egin zen. 1534an Michelangelo Erromatik alde egin zuen eta eskultura sakristiaren lurrean geldituko zen.

Esanahia
--------

Ez dago garbi. Dirudienez lana Medici familiaren hilobirako prestatzen ari zen eta logikoena da zentzu alegorikoa izan behar lukeela pentsatzea. Horren arabera hipotesi desberdinak erabili izan dira: jaio gabeko arima bat izan daiteke, hilobiaren linboan jartzeko, edo, bestetik, heriotzaren izpiritua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Bibliografia
------------

* Umberto Baldini (1978). *Miguel Ángel: La Escultura*. Madril: Teide. ISBN 84-307-8163-3.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2440879
* Commonscat Multimedia: Michelangelo's Crouching Boy

---

 |

* Wd Datuak: Q2440879
* Commonscat Multimedia: Michelangelo's Crouching Boy
**Greta Amalia Fahlcrantz Lindberg** (Stockholm, 1889ko apirilaren 3a - Stockholm, 1978ko martxoaren 13a) suediar margolari eta eskultorea izan zen.

Herman Grip eta Ada Fallstedt aktorearen alaba, Fahlcrantz Carl Wilhelmsonekin ikasi eta Hugo Fahlcrant abokatuarekin ezkondu zen 1912an. Ezkontzak porrot egin zuen 1919an, André Lhoterekin ikasten hasi zen urte berean. 1921ean Helge Lindbergekin ezkondu zen, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen. Upsala eta Göteborg bizi izan zen, eta irakasle eta artista gisa jardun zuen. Azkenean Stockholmera itzuli zen. Bere karreran Fahlcrantz-ek erretratugile gisa jardun zuen batez ere, baina bere ibilbidean busto, erliebe eta eskultura estiloko beste molde batzuk ere egin zituen.   Nationalmuseet museoaren bilduman ordezkatuta dago. 

1920an Märtha Gahn-en Fahlcrantz-ek egindako erretratu bat Gripsholm gazteluaren erretratu bilduman dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Gustafsson, Ronnie. «Stämplar och Signaturer – Greta Fahlcrantz» *www.signaturer.se*.
2. ↑   «Google Translate» *translate.google.com*.
3. ↑   «Nationalmuseum – Greta Fahlcrantz-Lindberg» *emp-web-84.zetcom.ch*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24681352
* **Identifikadoreak**
* KulturNav: id

 |

* Wd Datuak: Q24681352
***Giotto ahuntzak zaintzen*** (frantsesez *Giotto gardant les chèvres*) Léon Bonnat margolari lapurtarraren margolana da, 1850an egina. Gaur egun Baionako Léon Bonnat museoan ikus daiteke. Margolan honekin Bonnatek haren burua ezagutzera eman zuen; garai hartan Madrilen zegoen eta lana San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian erakutsi zuen.

Historia
--------

Margolan honek Giottoren biografiaren pasarte bat jasotzen du. Nahiz eta datu zehatzik ez izan Giottoren gaztaroari eta ikasketei buruz, Giorgio Vasari biografoaren arabera, Bondone izeneko nekazari baten semea zen. Haurtzaroan, artzain zebilela, harrietan marrazkiak egiten pasatzen omen zuen denbora. Cimabue florentziar margolaria, ardi baten marrazkia ikusirik, 11 urteko umearen trebetasunaz liluraturik gelditu zen. Aita konbentzitu eta gero Giotto Cimabueren ikasle bihurtu zen.

Azterketa
---------

Lan honetan mutil gazte bat, eserita, alkandorarik gabe eta lastozko txapelaz jantzita agertzen da. Bost ahuntzek inguratzen dute. Ezkerreko besoan bermaturik, eskuinarekin harean marrazten ari da. Atzealdean, mendiak eta zeru urdina ikusten dira. Bere eskuinean arropa gehiago eta makulua ikusten dira. Mutilak begirada galdua erakusten du, bere gogoetan bildua.

Margolan honekin Jean Auguste Dominique Ingres margolariak sortutako akademizismotik hurruntzen zen Bonnat, errealitatetik gertuago zegoen estilo baten alde, eta horrek eskandalua eta polemikak eragin zituen. Estilo honen inspirazioa Bonnatek margolari klasikoetan aurkitu zituen, batez ere Caravaggioren eta José de Ribera margolanetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Margolanaren fitxa Léon Bonnat Museoan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187986

 |

* Wd Datuak: Q31187986
**Francisco Sánchez Cárdenas** (Panama, 1942ko urtarrilaren 28a) panamar politikaria eta sendagilea da.

Medikuntzan eta kirurgian lizentziatu zen. Gainera, neurokirurgiako ikasketak egin zituen Metropoliko Ospitalean eta mikrokirurgiakoak Bonneko Unibertsitatean. 1979tik aurrera, mediku espezialista gisa lan egin zuen Panamako Paitilla Klinikan, eta, 1983an, Gizarte Segurantzako Kutxako Zuzendariorde orokor izendatu zuten; 1984 arte egon zen kargu horretan. 1985etik 1986ra bitartean, neurokirurgiako zaintza intentsiboen buru izan zen, eta eremu kritikoetako koordinatzaile Metropoliko Ospitalean.

Politikari dagokionez, Alderdi Demokratiko Iraultzailearen sortzaile izan zen eta alderdi horretako Biltzar Nazionaleko kide izan zen. 1985ean, Panamako Osasun ministro izendatu zuten. Idatzi dituen lanen artean, aipagarria da *Política y Salud* (1984).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257968
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05256/eu\_s\_0752/s0752

 |

* Wd Datuak: Q12257968
**Guevara Dorrea** Italian dago, Potenza hiriko erdigune historikoaren ekialdeko ertzean eta K.o. IX. mendean eraikitako antzinako monumentua da, jada existitzen ez den hiriko gazteluaren parte zena.

Historia
--------

Seguruenik, dorrea gazteluaren aurretik eraiki zen, IX. mende inguruan, talaia-funtzio zehatz eta autonomo batekin eta, beranduago, haren inguruan altxatuko zen egitura gotortua, Potenzako Kondeen gaztelu bihurtuko zuena X - XI mendeetan.Gazteluaren historia, ordea, hiria feudotzat zuten familieekin lotuta dago. 1268an, Karlos I.a Anjoukoak Suabiako Korradinoren aurka irabazi ondoren, hiria eta gaztelua kondeei kendu zien.

Angevindarren erreinua amaitu eta aragoiarren etorrerarekin, Alfontso erregeak konderri bihurtutako hiria eman zion Innico de Guevara bere aldekoari. Eta haren ondoren, Italiako guevararrek euren presentziaren zantzu nabariak utzi zituzten hiriko gertakari soziopolitikoetan, eta dorre honek ere beraien izena hartu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3995193
* Commonscat Multimedia: Torre Guevara

---

 |

* Wd Datuak: Q3995193
* Commonscat Multimedia: Torre Guevara

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Italierazko Wikipediako «Torre Guevara» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-11-28ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
**Footloose** 1984ko Herbert Ross estatubatuar zinema zuzendariaren musikal-drama filma bat da. Kevin Bacon, Lori Singer, Sarah Jessica Parker, Chris Penn, Dianne Wiest eta John Lithgow aktoreek antzeztu zuten.

Berez, filma Oklahoma estatuko Elmore City landa eremuko herrian eta komunitate erlijiotsuan jazotako gertakarietan arinki oinarritua dago.

1998an Broadwayen filma honen izen berdineko *Footloose* egokitzapen musikala taularatu zen, baita Londresko West Endean ere. Bestalde, 2011an izen berdineko *Footloose* berregokitzapen filma bat egin zen, honetan Craig Brewerek zuzendu eta gidoia idatzi zuen, eta Kenny Wormald, Julianne Hough, Dennis Quaid eta Andie McDowell aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Chicago hirian hazitako Ren McCormack (Kevin Bacon) nerabea bere osaba-izebekin bizitzeko Bomont udalerri txikira lekualdatu da. Bertako Udalak dantza eta rock musika guztiz debekatu berri ditu, aurretik herriko bost gazte rock musika dantzaldi batetik zetozela auto istripua eduki eta hil baitziren. Renek bere institutuko ikaskideen artean musikarekiko griña piztuarazi eta heuren graduazio jaian guztiak elkartu eta rock musika aldarrikatuko dute. Eskaera horren aurrean, Shaw Moore (John Lithgow) erreberendoaren aurkako jarrera irmoarekin topo egingo dute, gainera bere alaba Ariel (Lori Singer) Renetaz maitemindu dela jabetzean haiekiko oraindik jarrera oldarkorragoa erakutsiko du.

Aktoreak
--------

* Kevin Bacon: Ren McCormick
* Lori Singer: Ariel Moore
* Dianne Wiest: Vi Moore
* John Lithgow: Shaw Moore erreberendoa
* Chris Penn: Willard Hewitt
* Sarah Jessica Parker: Rusty
* Frances Lee McCain: Ethel McCormick
* Jim Youngs: Chuck Cranston
* John Laughlin: Woody
* Lynne Marta: Lulu Warnicker
* Douglas Dirkson: Berlington Cranston

Kanpo estekak
-------------

* *Footloose* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q627533
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* LCCN: n84156598
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q627533
**Gorputz zetonikoak** gibelean sortzen diren molekula hidrosolugarriak dira, lau karbono atomo dituztenak. Egitura kimikoari dagokionez, zetonak edo zeto azidoak dira, eta azetil-CoA da beren sorreran parte hartzen duen aitzindaria.

Azido azetil azetikoa (azetoazetatoa), azido beta hidroxibutirikoa eta azetona dira gorputz zetoniko nagusiak .

Katabolizatzen direnean (Krebs zikloaren bidez) energia kimikoa (ATP) sortzen dute.

Esan liteke gorputz zetonikoak gantz-azidoen degradazioaren emaitza direla, prozesu horretan (beta oxidazioan) azetil-CoA -gorputz zetonikoen aitzindaria- sortzen delako. Diabetean gantz-azidoen degradazioa areagotzen da, zelulak energia lortzeko lipidoak katabolizatu behar dituelako (ezin baitu glukosa erabili, diabetean zelulak glukosa eskura ez duelako). Ondorioz, diabetean azetil-CoA asko sortzen da, eta gorputz zetonikoak ere gehiegizko kontzentrazioan agertzen dira odolean (zetosi izeneko asaldura arriskutsua agertuz).

Sintesia
--------

Gorputz zetonikoen sintesia
Gibelean sortzen den gorputz zetoniko bat, azido azetil azetikoa, azetil-CoAren bi molekula elkartzerakoan agertzen da:

Azetil-CoA + Azetil-CoA ---- Azetoazetil-CoA + CoA 
Sortutako azetoazetil-CoAk A koentzimaren galera du ondoren, desazetilazio deritzonaren bidez, azetoazetato aske emanik.

  

Gorputz zetonikoak antzemateko odol edo gernu-analisia egiten da (kontzentrazio normala odolean: 1mg/100ml) .

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ganong, W.F.: Manual de Fisiología Médica, Ed. El Mundo Moderno (1980), 263-264 orr.
2. ↑   Lehninger, A.: Bioquímica, Ed. Omega (1978), 566-567 orr.
3. ↑   Cetoacidosis diabética **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q746183
* Commonscat Multimedia: Ketone bodies

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D007657
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 73693

 |

* Wd Datuak: Q746183
* Commonscat Multimedia: Ketone bodies
**Gorrindola**|   |
| Kolore koordenatuak |
| Hamaseitarra | #C71585 |
| RGB | (r, g, b) | (199, 21, 133) |
| CMYK**N** | (c, m, y, k) | (, , ) |
| HSV | (h, s, v) | (322º°, 89%, 78%) |

**Gorrindola** edo **purpura** gorriaren eta morearen arteko kolorea da, nahiz eta batzuetan ohiko hizkeran morearekin nahasten den.

Gorrindola kulturan
-------------------

Antzinaroan, *purpura* tindagai gorri bizia zen, lapagorri itsas barraskiloaren guruin batetik aterea. Tindagai honen latinezko izena *purpura* zen, grezierazko πορφύρα, *pórfura* hitzetik eratorria. Honekin oihalak tindatzen ziren, batez ere gorri biziko kapa eta gainjantziak egiteko. Oihal hauek erregetzaren eta aitoren semeen ezaugarritzat hartzen ziren, aberastasuna eta boterea adierazten baitzuten. Hala ere, lehen *purpura* hitza kolore gorri bizia izendatzeko erabiltzen zena, gaur egun kolore gorri-more bat izendatzeko erabiltzen da.

Gorrindola da Leongo Erresumako armarriko lehoiaren kolorea.

*Orotariko Euskal Hiztegia*n jasota dagoenez, *purpura* hitzaren lehen agerpena euskarazko testu batean 1571n izan zen, Leizarragaren eskutik; eta *gorrindol* hitzarena, 1661ean, Oihenarten eskutik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «purpura» *Orotariko Euskal Hiztegia.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
2. ↑   «gorrindol» *Orotariko Euskal Hiztegia.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).

Ikus, gainera
-------------

* Kardinal kolorea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3257809
* Commonscat Multimedia: Purple

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85109204
* AAT: 300311120

 |

* Wd Datuak: Q3257809
* Commonscat Multimedia: Purple


|   | Gorriak |   |
| --- | --- | --- |
| Gorriluna | Falun gorria | Borgoina | Gorrimina | Kardinala | Terrakota |
|   |   |   |   |   |   |
| Herdoila | Korala | Gorria | Eskarlata | Gorribizia | Gorrindola |
|   |   |   |   |   |   |
| Magenta tinta | Fuksia | Arrosa bizia | Magenta | Arrosa iluna | Arrosa |
|   |   |   |   |   |   |
**Grand konderria** (ingelesez: *Grand County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hot Sulphur Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 14.843 biztanle zituen, Grand kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grand konderriak 4.842,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 60,25 ura dira. Beste 4.781,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.843 pertsonetatik 14.429 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.116 dira. 51 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 121 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 173 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115589
* Commonscat Multimedia: Grand County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154803968
* LCCN: n83016396
* **Lekuak**
* OSM: 1411353
* TGN: 2000216

 |

* Wd Datuak: Q115589
* Commonscat Multimedia: Grand County, Colorado
Opera Nazionalaren Etxea Helsinkin.
**Finlandiako Opera Nazionala** (finlandieraz *Kansallisooppera*), Helsinkin dagoena, Finlandiako opera konpainia nagusia da.

Bere egoitza, Opera Nazionalaren Etxean dago, Töölönlahtiko badian, Töölö barrutian. 1993an ireki zen.

Opera honen antzezpenak, 1873an hasi ziren, Kaarlo Bergbomek, Finlandiako Opera 1873an sortu zuenean. Horren ondoren, opera antzezpenak Finlandian, noiz behinka baino ez dira egin, birak egiten ari ziren konpainien aldetik, eta, batzuetan, finlandiar amateurrek, Sevillako Bizargina, mota honetako lehen ekoizpena delarik.

Opera Finlandiarrak, estreinaldi mundial bat edo gutxienez finlandiar opera bat, urtero estreinatzen du.

Kanpo estekak
-------------

* **(Finlandieraz)**Finlandiako Opera Nazionala. Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1418002
* Commonscat Multimedia: Finnish National Opera

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157482552
* ISNI: 0000 0001 0516 3798
* BNF: 15045149h (data)
* GND: 5095291-2
* LCCN: n83196074
* NLA: 35812418
* CiNii: DA17380278
* BIBSYS: 8017062

 |

* Wd Datuak: Q1418002
* Commonscat Multimedia: Finnish National Opera
**Gérard Latortue** (Gonaïves, 1934ko ekainaren 19a - Boca Raton, Florida, 2023ko otsailaren 27a) haitiar politikari eta diplomazialaria izan zen. Haitiko lehen ministroa izan zen 2004tik 2006ra.

Nazio Batuen zerbitzura diplomatikoa izan zen eta 1998an Haitiko Kanpo Arazoetako ministro kargua bete zuen Leslie Manigaten gobernuan.

2004ko martxoan, "Jakintsuen kontseilu" batek gobernuburu izendatu zuen, Jean-Bertrand Aristide boteretik bota zuen otsaileko estatu-kolpearen ondoren. Mendebaldeko gobernuek haren gobernua onartu zuten, baina eskualdeko beste gobernu batzuek ez zuten onartu. Gainera, gobernuak Fanmi Lavalas alderdiaren oposizioarekin eta banden eta milizianoen indarkeriarekin egin zuen topo. 2006ko otsailean hauteskundeak egin ziren herrialdean eta Latortuek ekainean utzi zuen kargua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q560895
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 207329450
* GND: 1282021559
* SUDOC: 154072044

 |

* Wd Datuak: Q560895
Star Warsen unibertsoan **Finis Valorum** Errepublika Galaktikoko Kantziler Gorena zen Nabooko guduaren aurreko urteetan.

Valorum kantzilerra, ordurarte galaxia nahiko modu onean gobernatu zuena, garai horretan Nabooko erregina zen Padmé Amidalaren zentsura mozio baten bidez bere kargutik kendua izan zen, Naboo planeta Merkataritza Federazioaren aurka jasaten ari zen krisia konpontzeko bere ezgaitasunaren aurrean, Palpatine senatariak aholkatuta. Senatuan Valorum ordezkatzeko hautagaien artean Palpatine bera zegoen, Kantziler Goren aukeratua izan zena egun batzuk beranduago, Errepublika Inperio bihurtu aurretik kargu hau bete zuen azken pertsona izan zelarik.

Valorum Geonosiseko gudua gertatu eta gutxira hila izan zen egiletza Sistema Independenteen Konfederakuntzako separatistei eman zitzaien eraso terrorista batean. Baina, Valorum aurretik Bail Organa senatariarekin bildu zen, Palpatinen ekintza politikoei buruzko bere susmoak adieraziz.

Valorum kantzilerra zinean
--------------------------

Finis Valorumen papera Star Warsen filmetan Terence Stampek antzeztu zuen, lehen eta azken aldiz Star Wars I. Atala: Mehatxu Mamua filmean agertuz. Stampek, paper hau antzezteko AEBetako presidente ohia den Bill Clintonengan oinarritu zela esan zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1844301

 |

* Wd Datuak: Q1844301
**Grekoaren museoa** (gaztelaniaz: *Museo del Greco*), lehen Grekoaren Museo Etxea bezala ezaguna, Doménikos Theotokópoulos margolariari Toledo hirian (Espainia) eskainitako museo-etxea da. Grekoa bezala ezagunagoa, Kretan (Grezia) jaio baitzen, bere obraren zatirik handiena Gaztelako hiri horretan ekoitzi zuen. Erakundea 1911n inauguratu zen, artistaren ahalik eta koadro gehien biltzeko asmoarekin. Denbora luzean margolariak lan egiteko erabili zuen etxea zela pentsatu zen, baina birsorkuntza da. Kultura eta Kirol Ministerioari atxikitako museoa da, Arte Ederren Zuzendaritza Nagusiaren kudeaketa esklusibokoa. Museoan beste margolarien lanak ere badira: Luis Tristán, Raimundo Madrazo, Joaquín Sorolla.

Bilduma
-------

Museoak gutxi gorabehera Grekok eginiko hogei bat mihise gordetzen ditu.H orien artean nabarmentzekoak dira *Apostolutza* multzoa, kontserbatzen diren guztien artean kalitaterik handienekotzat jotzen dena. Beste lan aipagarriak *San Petriren malkoak*, bertsio onenetako bat, Diego de Covarrubiasen eta bere anaia Antonioren erretratuak, *San Bernardinoren Erretaula* — Prado Museoak gordailuan utzitakoa — edo *Toledoko bista eta planoa*, agian erakundearen piezarik esanguratsuena. Era berean, 2021ean, Kultura Ministerioak *Gurutziltzaketa* obra erosi zuen Grecoren Museorako, kretarraren lehendabizikoa museoa sortu zenetik.

Museoak Luis Tristanen obra sorta bikaina ere badu. Tristan Grecoren dizipulurik onentzat jotzen da; bere lanetan bere maisuaren arrasto sendoa eta Erroman egindako prestakuntza-egonaldian ezagutu zuen Caravaggismoaren sustraiko naturalismoa batu zituen. Jasotako beste autore batzuk honako hauek dira: Jorge Manuel Theotocópuli, Grekoaren semea —, Alonso Sánchez Coello, Bartolomeo Passerotti, Francisco Herrera Zaharra, Juan Bautista del Mazo, Juan de Valdés Leal, Joaquín Sorolla eta Raimundo Madrazo. 

Obra horietako 25, gutxienez, Pradoko museoak gordailuan utzi ditu.

Iruditegia
----------

* Grekoa, Gurutziltzaketa(c. 1575-1577)Grekoa, *Gurutziltzaketa*  
(c. 1575-1577)
* Grekoa, San Pietriren malkoak (c. 1587-1596)Grekoa, *San Pietriren malkoak*   
(c. 1587-1596)
* Grekoa, Salbatzailea (Apostolutza sailekoa) (c. 1608-1614)Grekoa, *Salbatzailea* (*Apostolutza* sailekoa)   
(c. 1608-1614)
* Grekoa, San Bartolomé  (Apostolutza sailekoa) (c. 1608-1614)Grekoa, *San Bartolomé* (*Apostolutza* sailekoa)   
(c. 1608-1614)
* Luis Tristán, Santo Domingo penitentzigilea (1610-1624)Luis Tristán, *Santo Domingo penitentzigilea*   
(1610-1624)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Museoaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3848124
* Commonscat Multimedia: Museo del Greco (Toledo)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 167442137
* ISNI: 0000 0001 2097 9955
* BNE: XX5204984
* BNF: 12213462c (data)
* GND: 10080895-5
* LCCN: n2015002186
* CiNii: DA14397762
* SUDOC: 185830382
* ULAN: 500309765
* Directorio de Museos y Colecciones de España: 1337

 |

* Wd Datuak: Q3848124
* Commonscat Multimedia: Museo del Greco (Toledo)
**Hainauteko Konderria** (frantsesez: *Comté de Hainaut*, nederlanderaz: *Graafschap Henegouwen*) Frantziaren eta Belgikaren arteko mugaren bi aldeetara dagoen antzinako lurraldea da. Sambre eta Eskalda ibaiak igarotzen dira Hainautetik. Hainetik, Eskaldaren ibaiadarretik, datorkio izena.

Historia
--------

IX. mendean Hainaut konderri gisa antolatu zen. XI. mendean Flandriari loturik egon zenez, gatazka-iturri bilakatu zen, harik eta Luis IX.a Frantziakoaren bitartekotzari esker Hainaut Avesnes etxeak eta Flandria Dampierretarrek eskuperatu zuten arte (1246). Habsburgotarrek hartu zuten 1482an, eta Filipe II.ak Espainiako koroarentzat hartu zuen 1556an. Pirinioetako Itunak (1659) eta Nimegakoak (1678) Frantziaren esku utzi zuten Hainauteko hegoaldea. Austriaren mende gelditu zen partea, 1814an Herbehereen mende gelditu zen, eta 1830ean Belgikako probintzia bat osatu zuen.

Belgikako Hainaut
-----------------

Hainauteko probintzia (nederlanderaz: *Henegouwen*) Belgika hegoaldeko probintzia da. 3.790 km2 ditu eta 1.282.000 biztanle (1985). Hizkuntza: frantsesa. Hiriburua: Mons. Flandriako zabalditik Ardenetako goi-ordokiraino hedatzen da Hainaut, Escaut eta Dendre ibaien artean. Laborantza intentsiboa da nagusi, Ardenetako aldean izan ezik: lihoa, tabakoa, azukre-erremolatxa. Abere-hazkuntza: behiak, zaldiak, zerriak. Oihalgintza. Siderurgia. Harri-ikatzaren ustiaketaren krisiak industria-motak ugaritzea ekarri du: aluminioaren metalurgia, industria kimikoak, material elektrikoa, beiragintza, zeramika.

Frantziako Hainaut
------------------

Goi-ordokiez eta haranez osatua da. Nekazaritza-lurrak badira ere, industriak ere garrantzi handia du: harri-ikatza, siderurgia, metalurgia, oihalgintza, kimika-industriak. Hiri nagusiak: Valenciennes eta Maubeuge.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q309460
* Commonscat Multimedia: County of Hainaut

---

 |

* Wd Datuak: Q309460
* Commonscat Multimedia: County of Hainaut
**Goizeniz zine-kluba** Beasainen egoitza duen zine-kluba da. Beasaingo Usurbe Antzokian eskaintzen dituzte emanaldiak, jatorrizko bertsioan.

Sorrera
-------

1980eko hamarkadan Goierriko Zine Kluba taldeak Ordizian egiten zituen emanaldiak. Garai hartan Donostiako Zinemaldiak herriz herri ibiltzen zen atal bat zuen: *Barrios y pueblos*. Horietako bat Ordizian eskaintzen zen hain zuzen ere. Emanaldi horien inguruan bildutako jendeak sortu zuen Goierriko zine-kluba.

1995eko martxoaren 2an eman zuen lehen emanaldia Usurbe zinema aretoan, Sergio Cabrera zuzendariaren "La estrategia del caracol" filmarekin.

Filmak
------

Urtero 20 film inguru ematen dituzte, bi ziklotan. Lehena urritik abendura eta bigarrena urtarriletik apirilera. *Begirada* ziklo berezia ere eskaintzen dute.

### Film Kuttuna

Ziklo bakoitzean ikusleen proposamenak jaso, 5 filmeko zerranda osatu eta ondoren, bozketa bidez, ikusleek aukeratzen dute Film Kuttuna izango dena.

### Gau laburra

Urte bukaeran, saio berezi batean ematen duten film laburren bilduma da.

Jatorrian film luzeen saio berean ematen zuten, saio horren hasieran; baina, antolaketa arazoak kausa, saio berezia sortu zen horretarako.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258603

 |

* Wd Datuak: Q12258603
**Hale konderria** (ingelesez: *Hale County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Plainview da. 2010eko zentsuaren arabera 36.273 biztanle zituen, Hale kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hale konderriak 2.602,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,25 ura dira. Beste 2.602,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.273 pertsonetatik 33.916 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 20.269 dira. 1.803 beltzak edo afroamerikarrak. 103 amerikar natiboak ziren eta 19 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 133 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 32 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 267 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111622
* Commonscat Multimedia: Hale County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138357025
* GND: 1194203590
* LCCN: n78083388
* NARA: 10047093
* **Lekuak**
* OSM: 1810778
* TGN: 2001994

 |

* Wd Datuak: Q111622
* Commonscat Multimedia: Hale County, Texas
Espainiako Jerez de la Fronterako flamenkologia katedra.
Flamenkologiaren helburu bat musika mota hau inguruko informazio zientifikoa zabalatzea da.
**Flamenkologia** flamenkoa aztertzeko, ikertzeko, dokumentazioa biltzeko eta zabaltzeko asmoaz XX. mendeko 50eko hamarkadan sortutako diziplina zientifikoa da.

Hastapenak
----------

*Flamenologia* hitza Anselmo González Climente idazle argentinarrak erabili zuen lehen aldiz. Egile horrek 1955ean gaiari buruz idatzi zuen liburu bat izenburu horrekin, *Flamencología: toros, cante y baile* hain zuzen. Lan hori argitaratu zenetik, interes handia piztu zuen flamenkozaleen artean, lehen aldiz musika mota horren historiaren inguruko gai teknikoetan. 

Hasieran, flamenkologia arloan bizipen pertsonalei buruzko lan gehiago argitaratu ziren lan zientifikoak baino gehiago. Denborak aurrera egin ahala, azterketa serioetan oinarritutako dokumentu zorrotzagoak agertzen joan ziren, esaterako, musika-teoriari buruzko zenbait lan, gitarren ingurukoak... Halaber, jardunaldiak, batzarrak eta unibertsitate-ikastaroak antolatu ziren. Flamenkologia lehen aldiz goi ikasketen gisa Kordobako Goi Mailako Kontserbatorioan eskaini ziren. Ondoren, flamenkologia katedrak leku desberdinetan sortu ziren: Jerez de la Fronteran, Sevillan, Granadan. Katedra horiek garrantzi handiko sariak ematen dituzte musika mota hori zabaltzeko.

Raquel Cantero izan da flamenkologian doktoretza lortu duen lehen *cantaora*; titulua Sevillako Unibertsitatean eskuratu zuen. Rafael Hozesek, bestetik, titulazio bera eskuratu zuen gitarraren ikasketen inguruan.

Latinoamerikako estatu desberdinetan ere disziplina hau landu egin da.

Espezialista batzuk
-------------------

* Francisco Zambrano Vázquez
* Raquel Cantero
* Felipe Lara
* Juan de la Plata
* José Manuel Caballero Bonald

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Fallece el escritor y flamencólogo Juan de la Plata a los 83 años, cofundador de la Cátedra de Flamencología y Estudios Folclóricos Andaluces de Jerez.

Bibliografia
------------

* Esteban, José María. 2007, *Breve enciclopedia del flamenco*, Madril: Libsa.
* Mederos, Alicia. 1996, *El flamenco*, Madridl Acento Editorial.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Córdobako Flamenkologia Katedraren webgune ofiziala.
* **(Gaztelaniaz)**:Flamenkologiari buruzko webgunea.
* **(Gaztelaniaz)**:Flamenkologia Venezuelan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2518760

 |

* Wd Datuak: Q2518760
**Haleth**, Tolkienen legendarium ospetsuan, emakume amazona bat da, elfoek eta Gizakiek Halethen etxea deitu zuten edainen ostearen kapitaina izan zena, Halethek berak edainak Estoladera iritsi ondoren gidatu zituelako.

Historia
--------

Haleth Haldaden alaba zen. Bere herriaren, Haladimdarren buruzagi bezala geratu zen bere aita hil ondoren, Melkorren orkoak Karanthirreko elfo Noldorren laguntzarekin garaituak izan zirenean, Thargelionen bizi zirenean. Bere gainontzeko herriarekin abiatu zen Estoladera, non denbora bat eman zuten, Karanthirrek, gizakien ausardia ikusiz, bertan geratu edo iparralderantz joatea eskaini zion arren. Halethek, izaera menderaezinezkoa, modu atseginean uko egin zion eskaintza horri, eta hegoalderantz abiatu zen.

Baina laster bilatu nahi izan zituen bizitzeko lur berriak, honela, bere herriaren zati bat Estoladen utziz, iparraldera abiatu zen, Nan Dungorthebetik igaro ondoren, eskasia eta galera handiekin, bere jarraitzaileetako batzuk Biriathen geratu ziren, eta bera Brethil oihanean ezarri zen hil arte. Eta *bere herriak, muino berde bat altxatu zuen Tur-Haretha oihaneko altueretan, Anderearen Tumulua, Haudh-en-Arwen sindarinez*. (Quenta Silmarillion. 17. atala.)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2425582

 |

* Wd Datuak: Q2425582
***Flandriako azoka eta ikuztegia*** Joos Momper margolari flandiarraren margolana da. 1620. hamarkadan egin zuen. Espezialista batzuen ustez Momperren eta Jan Brueghel Zaharraren arteko kolaborazioaren fruitua izan daiteke. Bigarren honen eragina, behintzat, nabaria da. Gaur egun Madrilgo Pradoko museoan erakusten da. Erabilitako teknika olio mihise gainean da.

Historia
--------

Margolana gaur egun Madrilgo Prado museoan dago. Errege Bildumaren parte izan zen XVIII. mendearen hasieratik gutxienez, Zarzuela jauregian zegoenean.

Deskribapena
------------

Margolanak tamaina handia du: 166x194 zm.

Paisaia-pinturaren eta genero-pinturaren arteko nahasketa da obra hau. Flandrian ohikoa zen arropa zuritzea landetan. Pertsonek oihalak zabaltzen zituzten eremu batean, zuritzeko. Horretarako espazio irekia erabiltzen zen non, eguzki-argiaren eraginez, oihalak garbitzen eta zuritzen ziren.

Zuriketa-eremuak ere ohikoak ziren Ingalaterrako iparraldean. Flandestarrek hara emigratu zuten Erdi Aroan eta Aro Modernoaren hasieran; adibidez, uste da Whitefield hiriaren izena, Manchesterren kanpoaldean, kolono flandestarrek erabilitako Erdi Aroko zuritze-eremuetatik datorrela.

Ezkerrean, margoak hiriko merkatu zalapartatsu bat irudikatzen du. Kontraste atsegina dago merkatu biziaren eta frenetikoaren eta zuritze-eremu lasaiaren artean; baita lehen planoaren eta zeru garaiaren artean ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Aspin, Chris (1981), *The Cotton Industry*. Shire Publications, 24.or.
4. ↑  Wilson, John F (1979), *A History of Whitefield*, John F Wilson, ISBN 0-9506795-1-8.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:*Mercado y lavadero en Flandes* Margolana Pradoko museoaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27699461

 |

* Wd Datuak: Q27699461
**Haliarto**, Greziako Beozia eskualdeko antzinako hiri bat izan zen, Libetrio mendiaren hegoaldeko adarrekin lotutako muino batean altxatzen zena, Kopaide lakuaren hegoaldeko zatian, Permeso (edo Termeso Pausaniasen arabera) eta Olmeo ibaietatik gertu, hauek, Helikon mendiaren ingurutik igarotzen zirelarik, Kopaide lakura iritsi gabe. Lakuan itsasoratzen zena, Haliartotik gertu, Lofis erreka zen.

Haliarto, bertan, K.a. 395ean gertatutako guduagatik zen ezaguna, Lisandro eta Tebastarren artean gertatu zena.

Haliarton, Lisandro espartarraren hilobia dago, Haliartoko harresia eraso zuenean, non Tebaseko eta Atenaseko armada bat zegoen, etsaiek, irteera bat egin zuten eta guduan erori baitzen.

Hirugarren Mazedoniar gerran, Haliarto, Perseoren alde jarri zen. Erromatarrek su eman eta arpilatu zuten, eta atenastarrei eman zieten K.a. 171n. Bertako biztanleak, esklabu bezala salduak izan ziren.

Antzinako Haliartoko akropolia, herriaren mendebaldeko muturrean zegoen, lehen Kastri bezala ezaguna, gaur egun, berriz Haliarto izena berreskuratu duena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q359627
* Commonscat Multimedia: Haliartus

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 22834

 |

* Wd Datuak: Q359627
* Commonscat Multimedia: Haliartus
**Hard Target** (euskaraz *Jomuga Gogorra*) 1993ko John Woo hongkondar zinema zuzendariaren ekintza film bat da. Jean-Claude Van Damme, Lance Henriksen, Arnold Vosloo, Yancy Butler eta Wilford Brimley aktoreek antzeztu zuten.

1932ko *The Most Dangerous Game* filmaren berregokitzapena da, eta era berean, film hura Richard Conell idazlearen *1923ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua zegoen.

John Wooren Hollywoodeko estreineko filma izan zen.

Hasiera batean protagonistaren papera Kurt Russell aktoreak eskeini zitzaion, baina jada *Tombstone* filma antzezten ari zenez, Van Dammek papera eskuratu zuen.

2016an *Hard Target 2* izeneko jarraipena estreinatu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

New Orleans. Fouchon eta Van Cleaf (Lance Henriksen eta Arnold Vosloo) gupidagabeek hiria beren ehizaleku partikularra bilakatu dute, bertan beren hiltzaileek gerra beteranoak animaliak bailiran bezala ehizatzen dituzten txapelketa ankerrak antolatzen dituzte, aurrez beteranoei jokoan parte hartu dezaten bizirik ateraz gero 10.000 dolar emango dizkietela hitzematen diete. Halere, joko odoltsu honetan parte hartzen duen zorigaiztokoa beterano oro diru saririk kobratu gabe hiltzen da. Baina egun batez Chance Boudreauxek (Jean Claude Van Damme) jokoan parte hartzea erabakitzen duenean gauzak aldatu egingo dira... Chance ez da heroi zintzo eta onbera, merkatal marinelen sindikatuarekin duen zorra kitatzeko behar dituen 217 dolarrak kobratu asmo duen cajun bakartia baizik, gainera aurrez jokoan parte hartu eta hil duten bere lagun Elijah Roper (Willie C. Carpenter) beterano etxegabea ere mendekatu nahi du.

Aktoreak
--------

* Jean-Claude Van Damme: Chance Boudreaux
* Lance Henriksen: Emil Fouchon
* Arnold Vosloo: Pik Van Cleaf
* Yancy Butler: Natasha "Nat" Binder
* Kasi Lemmons: Carmine Mitchell
* Chuck Pfarrer: Douglas Binder
* Wilford Brimley: Osaba Douvee
* Sven-Ole Thorsen eta Jules Sylvester: Stephan eta Peterson
* Eliott Keener: Randal
* Robert Apisa: Lopacki jauna
* Douglas Forsythe Rye eta Mike Leinert: Frick eta Frack

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**
* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q574993

 |

* Wd Datuak: Q574993
**Harbour uhartea** (ingelesez: *Harbour Island* Bahamak uhartetako uhartea eta barruti administratiboa da. Estatubatuetarrentzat helburu turistiko ezaguna da. Bertakoek **Briland** deitzen diote.

Geografia
---------

Harbour uhartea Eleuthera uhartearen iparmendebaldean dago; Bahametako "Out Islands" barruan daude, hau da, Bahametako kanpo aldean. Hiri bakarra du: *Dunmore City*. Hiriaren izena uhartearen gobernadore ohi batena, Dunmoreko kondea (1786-1798) alegia. Konde honek udarako egoitza bat zuen Harbourren.

Ezaugarriak
-----------

Oso leku turistikoa da. Dirudienez Ingalaterra Berriaren antza handia du. Ospetsuak dira uhartearen ekialdean dauden hare arrosaren hondartzak. Uhartera ailegatzeko Ipar Eleutherarino abioia dago; handik Harbouraino ur-taxia erabili behar da.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *The Story of The Bahamas*, Paul Albury (Macmillan Caribbean, London, 1975) ISBN 0-333-17132-2

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2357510
* Commonscat Multimedia: Harbour Island, Bahamas

---

* **Lekuak**
* OSM: 3776655

 |

* Wd Datuak: Q2357510
* Commonscat Multimedia: Harbour Island, Bahamas
**Francisco Nieva** (Valdepeñas, 1924ko abenduaren 29a - Madril, 2016ko azaroaren 10a) espainiar idazlea izan zen. Antzerkirako lanak idatzi ditu gehienbat.

Biografia
---------

Espainiako gerraondoko antzerkiaren berritzaile handienetako bat izan da. Mugimendu *postista*rekin egon zen harremanetan. Bere obrak ukitu bat baino gehiago du: Goyaren pinturarenak, Valle Inclánen esperpentoarenak eta Alfred Jarry eta Antonin Artauden surrealismoarenak. Fartsa eta kalamitatearen antzerkia eta antzerki amorratua direlako multzoetan sailkatu izan du berak bere lana.

Obra
----

Lehen multzoan, lan hauek ditu, besteak beste: *Tórtolas, crepúsculo y telón* (1972), *El rayo colgado* (1975) eta *El baile de los ardientes* (1975); bigarrenean, aldiz, *La carroza de plomo candente* (1973), *Nosferatu* (1975), *Con sombra y quimera de Larra* (1976) eta *La señora tártara* (1981). 1980an, Espainiako Antzerkiko Sari Nazionala irabazi zuen *Los Baños de Argel* lanaren muntaiarekin. 1986az geroztik, Espainiako Hizkuntzaren Erret Akademiako kide da. Azken urteetan, eleberriak eta ipuinak idatzi ditu: *Viaje a Pantaélica* (1994), *Carne de murciélago* (1998), *Los rabudos y otros cuentos* (2000), *Argumentario clásico* (2001) eta *La mutación del primo mentiro* (2004). Azken antzerki-lanak hauek ditu: *¡Viva el estupor!* (2005), *Misterio y festival: pequeña tetralogía satírica* (2005) eta *El cíclope* (2009). Bestalde, 1992an Letretako Asturiasko Printzea saria eta Espainiako Literatura Sari Nazionala eman zizkioten.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Francisco Nievaren web-orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4328284
* Commonscat Multimedia: Francisco Nieva

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 48201
* ISNI: 0000 0001 1436 2553
* BNE: XX1742791
* BNF: 121490389 (data)
* CANTIC: a11403792
* GND: 118018299
* LCCN: n81040019
* NKC: kup20010000070431
* Tabakalera ID: 88872
* SUDOC: 029979455
* UB: a1279072
* RKD: 130668
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04416/eu\_n\_0776/n0776
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 4554
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q4328284
* Commonscat Multimedia: Francisco Nieva