recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ni belaunaldia** (Ingelesez: **Me generation**) terminoak Estatu Batuetako *baby boomer* belaunaldiari eta pertsona batzuek harekin lotzen dituzten autorrealizazioari egiten dio erreferentzia.  1970eko hamarkadari ni-aren hamarkada izendatu zuen Tom Wolfe idazleak;  Christopher Lasch garai hartako belaunaldi gazteen artean nartzisismoaren kulturaren gorakada komentatu zuen beste idazle bat izan zen. Esaldiak sakonki eragin zuen jendearengan oro har, autoerrealizazioa eta errealizazio pertsonala asmo kultural bihurtzen ari ziren garaian, eta gazteek, ustez, garrantzi handiagoa ematen zieten gizarte-erantzukizunari baino.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Henderson, Amy.  (15 de octubre de 2014). *When It Comes To the Baby Boomers, It Is Still All About "Me".*  Smithsonian Magazine.
2. ↑   «Tom Wolfe on the 'Me' Decade in America -- New York Magazine - Nymag» *New York Magazine*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6803102

 |

* Wd Datuak: Q6803102
**Julia Klaudia Gabilondo Arruza-Zabala,** Jule Gabilondo bezala ezaguna, (Mungia, Bizkaia, 1902ko urtarrilaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1994ko urtarrilaren 1a) Euskal idazlea izan zen.

Biografia
---------

Julia Klaudia Gabilondo Mungiako Trobika kaleko 12an jaio zen. Santa María eta San Pedro elizan bataiatu zuen, Frantzisko Abaitua erretoreak. Bere ahizpa Inaziaren denda bat zuen Juliak Mungian. 1936ko Gerra ostean, Beasain eta Lazkaon bizi izan ziren aldi batez eta gero Donostiara aldatu ziren.

### Euskaltzaletasuna

Juliak dendako lana bezain maitea zuen euskaraz irakurtzea eta idaztea. Esteban Urkiaga "Lauaxeta" idazlearen lagun egin zen, Izan ere, Esteban Urkiaga, Laukizen jaio bazen ere, oso txikia zela Mungiaratu egin zen gurasoekin batera. Lauaxetaren lagun izateak euskal sua eta euskaraz idazteko gaitasuna gehitu zizkion Juliari. Gerra garaian, bestalde, hamaika bisita egin zien bi ahizpa dendariei Augustin Zubikarai ondarrutar idazleak ere.

### lanak

Juliak *Eguna* egunkarian sarri idazten zuen "Maite" izenordeaz, askotan lehen orrian. Abertzaletasunaren alde zein gudarien alde. Emakumezkoek gizartean eta aberrigintzan zuten eginkizunaz ere maiz idazten zuen.

### Saria

Julia Gabilondok 1930ean irabazi zuen, Donostian, Euskal-Esnalea elkarteak antolatutako saria, *Nor da kementsuagoa, gizonezkoa ala emakumezkoa* gaiaz. Julia Gabilondok bizkaieraz idatzi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Bidegileak: emakumea euskal irakaskuntzan, emakume abertzale batza, emakumea euskal antzerkian, eusk.*  Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia = Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco 1997 ISBN 84-457-1217-9. PMC 907311165. (Noiz kontsultatua: 2020-03-31).
2. ↑    *Euskal emakume idazleak.* .
3. ↑    Landabaso, Goizalde. «Arantzazuko hartaz» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-01-01).
4. ↑   «Efemerideak: 2002 / 1-25 / 2-1» *www.euskonews.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-01-01).
5. ↑    «Mujeres homenajenado mujeres» *www.facebook.com* (Noiz kontsultatua: 2021-01-01).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60539764

 |

* Wd Datuak: Q60539764
1 Joanen hasiera *Codex Harleianus* 5537
**Joanen gutunak** Bibliako Itun Berriko hiru liburu dira: *Joanen Lehen Gutuna**,* *Joanen Bigarren Gutuna* eta *Joanen Hirugarren Gutuna*. Gaur egun, K.o. 90 eta 100 urteen artean idatzi zirela uste da.

Egilea
------

Kristau-tradizioak Joani egozten dizkion hiru gutun hauek, *Errebelazioa* bezala, laugarren ebanjelioaren tradizio berekoak dira –hizkuntzaz eta pentsamoldez ere oso antzekoak–, baina ez du esan nahi pertsona berak idatziak direnik. Litekeena da, ordea, ebanjelioaren azken idazketa egin zuena bera izatea gutun hauen idazlea ere.

Hartzailea
----------

Joandar erkidegoko kideei idatziak izan ziren K.o. 100. urte inguruan. Lehen gutuna, luzeena, beste biak baino geroago idatzi zela uste da. Gainera, lehenak ez du gutun-itxurarik molde aldetik, ez du igorlerik, ez hartzailerik, ez agurrik zehatz aipatzen. Bigarrena eliza-elkarte batengana zuzenduriko gutuna da, eta hirugarrena Gaio delako bati.

Sumatzen denez, bazen erkidego hartan jakinbide-gatazkarik (Jesusen benetako izaerari buruzko zalantzarik), jatorrizko mezuarekiko desbiderapenik (antikristoak, sasiprofetak) edo elkar bizitzan arazorik (maitasunik eza, alegia).

Edukia
------

Lehena da mezu teologiko sakon eta garatuena duena. Hala ere, ez du ematen idazleak gutuna idazterakoan aurretiazko plan zehatz bati jarraitu zionik. Oinarrian hainbat gai dago (argia eta iluna, gezurra eta egia, bekatua eta barkamena, Espiritua eta ezagutza, Jainkoaren agindua –maitasunarena batik bat–, sinesmena eta mundua, antikristoa…); gero bi gai nagusiren inguruan ardazten da idazkia: fede-aukera sakona Jesus Jaunari buruz eta elkarrekiko maitasun-bizitza (1 J 3:23-24).

1 J 2:18-19 zatian esaten denez, antikristo asko agertu zen ordurako, erkidego barrutik, hain zuzen ere, eta 1 J 4:1 txatalean sasiprofetak aipatzen dira. Jatorrizko jakinbide nahasle horien aurka kontuz ibiltzeko ohartarazten ditu sinestedunak, fedean sendo eta zintzo irauteko.

Bigarren gutunean ere engainatzaile eta antikristoekin kontuz ibiltzeko aholkua errepikatzen da, eta elkar maitatzeko agindua gogorarazten bereziki.

Hirugarrenean, Gaio goraipatzen du fede-senideei emaniko laguntzagatik, eta Diotrefes kritikatzen bere handikeriagatik eta apostoluak bidalitako predikari ibiltarien aurkako jarreragatik.

Ikus, gainera
-------------

* Biblia
* Itun Berria
* Joan Ebanjelaria

Kanpo estekak
-------------

* *Elizen Arteko Bibliako* Joanen gutunen sarrera

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q654807
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 180630929
* BNF: 12011781n (data)
* GND: 4125268-8
* SUDOC: 028241576

 |

* Wd Datuak: Q654807
**Joanes Albretekoa kalea** (gaztelaniaz *Calle Juan de Labrit*) Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

Izena
-----

Izena Joanes III.a Nafarroakoa edo Joanes Albretekoa erregearen omenez darama.

Kokalekua
---------

Telefonicako bihurgunean hasi, bertan Estafeta kalea, Ahumadako dukea kalea, Nafarroako Gorteen kalea eta Amaia kalearekin bat egiten du, eta Santa Maria Erreala plazan amaitzen da.

Labriteko jaitsiera eta Telleria kalearekiko paraleloki doa.

Kale honetan Alde Zaharretik datozen San Agustin kalea, Merced kalea eta Dormitaleria kalea amaitzen dira.

Kalea
-----

Kale honetantxe Labrit pilotalekua dago, eta Labriteko jaitsierako errepidea eta Hemingway pasealekua igaro ezkero Iruñeko zezen plaza aurrez-aurre du.

Ondarea
-------

* Labrit pilotalekua
* Iruñeko zezen plaza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479317

 |

* Wd Datuak: Q25479317


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Iruñea** |
**Junts pel Sí** (euskaraz: *Batera baietzaren alde*) 2015eko irailaren 27ko Kataluniako hauteskundeetarako zerrenda bateratu independentista izan zen, Convergència Democràtica de Catalunya (CDC), Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), Demòcrates de Catalunya (DC), Moviment d'Esquerres (MES) alderdi politikoek eta Assemblea Nacional Catalana (ANC), Òmnium Cultural, Associació de Municipis per la Independència (AMI) zein Súmate erakundeek osatua. Gainera, zerrendak Solidaritat Catalana per la Independència, *Reagrupament*, *Catalunya Acció* eta *Catalunya Sí* erakundeen babesa ere jaso zuen.

Historia
--------

Zerrendaren aurkezpena
2015eko uztaila erdialdera, CDC eta ERC alderdiek zein Assemblea Nacional Catalana eta Òmnium Cultural erakundeeen arteko negoziaketen emaitza gisa 2015eko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeetarako zerrenda bateratu independentista bat akordatu zen. Akordio honetan, bai CDCko bai ERCko zuzendaritzek hobetsia, zerrendaburuak hiru pertsona independiente izatea erabaki zuten: Raül Romeva, Iniciativa per Catalunya Verds-eko eurodiputatu ohia, Carme Forcadell, ANC-ko presidente ohia eta Muriel Casals, Òmnium-eko presidentea. Artur Mas eta Oriol Junqueras dira zerrendan laugarren eta bostgarrenak, hurrenez hurren. Candidatura d'Unitat Popular (CUP) ere zerrenda berean aurkeztera gobidatu zuten, baina uko egin zion, zerrendaren hasierako helburua aldatu zela argudiatuz.

2015eko uztailaren 20an aurkeztu zen ofizialki Kataluniako Historiaren Museoko terrazan. Egun horretan bertan zerrenda itxiko zuena Pep Guardiola izango zela jakin zen, sinbolikoki soilik, ez hautatua izateako asmoarekin, bere babesa adierazteko baizik.

Zerrendako kideak
-----------------

Bartzelonako zerrendako lehen zazpi kideak hauek dira:

1. Raül Romeva i Rueda, Iniciativa per Catalunya Verdseko eurodiputatu ohia
2. Carme Forcadell i Lluís, Assemblea Nacional Catalanako presidente ohia
3. Muriel Casals i Couturier, Òmnium Culturaleko presidente ohia
4. Artur Mas i Gavarró, Kataluniako Generalitateko eta Convergència Democràtica de Catalunyako presidentea
5. Oriol Junqueras i Vies, Esquerra Republicana de Catalunyako presidentea
6. Eduardo Reyes Pino, Espainiar jatorriko independentistak biltzen dituen Súmate erakundearen presidentea
7. Oriol Amat i Salas, Pompeu Fabra Unibertsitateko ekonomia irakaslea

Zerrenda Pep Guardiolak, FC Barcelonako entrenatzaile ohiak, itxi zuen sinbolikoki.
Gironako zerrendak berriz Lluís Llach idazle eta kantautore ospetsua izan zen buru.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20687291
* Commonscat Multimedia: Junts pel Sí

---

 |

* Wd Datuak: Q20687291
* Commonscat Multimedia: Junts pel Sí
**Jorge Mateus de Lima** (União dos Palmares, Alagoas, 1893ko apirilaren 23a- Río de Janeiro, 1953ko azaroaren 15a) idazle, itzultzaile, margolari, politikari eta mediku brasildar ospetsua izan zen. Bere lan ezagunena poema bat da, *Invenção de Orfeu* (Orfeoren asmakuntza), Brasilgo lirikaren benetako gailurra.

Biografia
---------

Merkatari baten semea, 1902an Maceión finkatu zen. 1909an Salvador da Bahiara joan zen eta bertan medikuntza ikasketei ekin zien. Rio de Janeirora aldatu zen 1914an. Urte horretan bertan bere lehen liburua argitaratu zuen, *XIV Alexandrinos*. 1915ean Maceióra itzuli zen eta bertan medikuntza, literatura eta politika landu zituen. 1930ean Alagoasetik Rio de Janeirora joan zen bizitzera eta mediku bulegoa ireki zuen Cinelândian, margolaritza eta eskultura tailerra ere bihurtu zuena; bulegoa Murilo Mendes, Graciliano Ramos eta José Lins do Regoren mailako intelektualen topaleku bihurtu zen. 1926an estatuko diputatu aukeratu zuten eta zinegotzi 1946an. 1930eko iraultzaren ondoren Rio de Janeiron finkatzea erabaki zuen. 1937 eta 1945 artean Brasilgo Letren Akademiarako hautagaitza sei aldiz baztertu zuten. Ivan Junqueira literatur kritikariak oso gogor kritikatu zuen Akademiak egileari egin zion "barkaezina den injustizia". 1940an Grande Prêmio de Poesia da Academia Brasileira de Letras saria eman zioten. 1952an, hil baino urtebete lehenago, *Invenção de Orfeu* poema epikoa argitaratu zuen, Brasilgo literaturako lanik garrantzitsuenetariko bat.

Ádila izeneko emakumekin ezkonduta, bi seme-alaba izan zituen.

Obra
----

### Poesia

* *XIV Alexandrinos* (1914)
* *O Mundo do menino impossível* (1925)
* *Poemas* (1927)
* *Novos poemas* (1929)
* *O acendedor de lampiões* (1932)
* *Tempo y eternidade* (1935)
* *A túnica inconsútil* (1938)
* *Anunciação y encontro de Mira-Celi* (1943)
* *Poemas negros* (1947)
* *Livro de sonetos* (1949)
* *Obra poética* (1950)
* *Invenção de Orfeu* (1952)

### Eleberria

* *Salomão e as mulheres* (1927)
* *O anjo* (1934)
* *Calunga* (1935)
* *A mulher obscura* (1939)
* *Guerra dentro do beco* (1950)

### Saiakera

* *A comédia dos erros* (1923)
* *Dois ensaios: Proust e Todos cantam sua Terra* (1929)
* *Anchieta* (1934)
* *História da Terra e da Humanidade* (1937)
* *Vida de São Francisco de Assis* (1942)
* *D. Vital* (1945)
* *Vida de Santo Antonio* (1947)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Portugesez)**:Biografia eta poemak.
* **(Gaztelaniaz)**:Jorge de Lima Ecured webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3306241
* Commonscat Multimedia: Jorge de Lima

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 99412444
* ISNI: 0000 0001 1478 4959
* BNF: 124821089 (data)
* GND: 118779990
* LCCN: n50074519
* NKC: kup19990000057800
* SUDOC: 034023208
* BIBSYS: 90210607
* Open Library: OL122244A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 91503

 |

* Wd Datuak: Q3306241
* Commonscat Multimedia: Jorge de Lima
**Nicola Pisano** (baita Niccolò Pisano, Nicola de Apulia edo Nicola Pisanus ere; Apulia, c. 1220 - c. 1283) italiar eskultorea eta arkitektoa izan zen, Giovanniren aita.

Biografia eta lanak
-------------------

Frederiko II.aren gorteko artegileekin egin zituen ikasketak, Erroma klasikoko moldeei jarraituz, eta Toskanara joan zenean, arte erromanikoaren estiloaren aldeko jarreraren aitzindari bihurtu zen eskualde hartan. Pisako bataiategiko pulpitua da eskultorearen obrarik aipagarriena. Berak egin zituen, halaber, Sienako katedraleko pulpitua (1265-1268), Boloniako Santo Domingo elizakoa eta Perugiako iturri nagusiko erliebeak.

Pisanoren lanari buruz esan da, eta arrazoi osoarekin, "Erdi Aroko klasiko handienarena" dela. Izan ere, Pisako bataiategiko pulpituari arreta apur bat jartzen bazaio -nola arkitekturaren hala eskulturaren ikuspegitik-, hain da nabarmena obraren klasikotasuna, ezen zaila gertatzen baita elementu gotikoak ikustea. Elementu horiek arkuen diseinuan, kapitelen forman eta kantoietako estatua askeetan aurkitzen dira. Beste erliebe aipagarri batzuk ere egin zituen Nicola Pisanok, Luccako katedraleko *Jaiotza*, esate baterako. Irudi trinkoz betetako erliebe hauek argi erakusten dute Nicola Pisanok ongi baino hobeto ezagutu bide zituela erromatarren garaiko sarkofagoak.

Iruditegia
----------

* Pisako bataiategiko pulpituaPisako bataiategiko pulpitua
* Perugiako Fontana Maggiore.Perugiako Fontana Maggiore.
* San Frantziskoren estigmen sorrera, Pistoian gordetako lana.San Frantziskoren estigmen sorrera, Pistoian gordetako lana.
* Sienako katedraleko pulpitua.Sienako katedraleko pulpitua.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q364413
* Commonscat Multimedia: Nicola Pisano

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79399625
* ISNI: 0000 0000 8159 6213
* BNE: XX1608782
* GND: 118742752
* LCCN: n88070393
* NKC: xx0086331
* SUDOC: 034464425
* ULAN: 500004862
* KulturNav: id
* RKD: 130066
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04891/eu\_p\_2081/p2081
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q364413
* Commonscat Multimedia: Nicola Pisano
Rohirrim baten kaskoa Eraztunen Jaunaren Zineko Trilogian.
Tolkien idazlearen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna izeneko bere lanean, **Rohirrim**ak, Gondorren, Zaldien Jaunei ematen zitzaien izena zen, Rohaneko gizonak. Sindarinezko izen bat da, *roch*+*hir*rez, "jabea" edo "jauna" esan nahi duena, **ROCH** errotik, zaldia esan nahi duena, eta *rim* hitzez osatua, "herria" edo "samalda" esan nahi duena, **RIM** errotik datorrena. Eurek, euren burua, **Eorlinga** deitzen zuten, "Eorlen Etxeko gizonak", Eorl gaztearen ondorengoak baitziren.

Mendi Lainotsuak zeharkatu ez zituzten Hadorreko herriaren urruneko senideak dira, eta, beraz, euren ezaugarri fisikoak nahiko antzekoak ziren: gehienak, garaiak eta indar fisiko handikoak, ile horidunak eta begi urdindunak ziren. Ezaugarri hauen ondorioz, orkoek **Lastozko buruak** deitzen zituzten.

Rohirrimak, Eotheodtarren zuzeneko ondorengoak dira, lehenik Anduineko Haranetan, Karroka eta Zelai Gladioen artean, eta, ondoren, Anduineko Haran garaietan, Eguzkiaren Hirugarren Aroko XIX eta XXV. mendeen artean bizi izan ziren Iparraldeko Gizon haiek. Zelebranteko Zelaien Guduaren ondoren Gondorri emandako laguntzaren ondorioz, Zirion seneskalak, Kalenardhon eman zien, bertan bizi zitezen, Rohango erresuma eratuz.

Herri honek, Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaierako gudu askotan parte hartu zuen, baina, nagusiki, Eraztunaren Gerran. Gogoratuenak, Helmeko Abismoko Gudua eta Pelennorreko Zelaietako Gudua izan ziren, lehenean Sarumanen armada bati aurre egin behar izan ziotelarik, eta, bigarrenean, Sauronenari.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1798461

 |

* Wd Datuak: Q1798461
**Nikomedes III.a Evergetes** Bitiniako errege bat izan zen, Asia Txikian zegoen antzinako erresuma helenistiko bat. K.a. 127tik K.a. 94 arte gobernatu zuen. Bere aita Nikomedes II.aren oinordekoa izan zen tronuan, eta, aldi berean, bere oinordekoa Nikomedes IV.a izan zen, Bitiniako azken erregea izan zena, semerik ez baitzuen izan eta, erresumaren oinordeko, Erromatar Errepublika bihurtu zuelako.

Bere burua, Paflagoniako maisu izendatu zuen, Bitinia eta Pontoren artean zegoen antzinako eremu bat, eta, Kapadozia eransteko asmoarekin, Laodizerekin ezkondu zen, Ariarates VI.aren alarguna, nork Bitiniara bidaiatu zuena, Erromaren etsairik handienetako bat zen Mitridates VI.ak, erresuma hori eranstearekin mehatxatu zuenean. Hala ere, Nikomedesen planek ez zuten espero zuen fruiturik eman, Laodizeren seme-alabak hil egin baitziren, eta erromatarrek, Kapadoziaren gaineko edozein asmo bertan behera uzteko exijitu baitzioten, baita Paflagonia uztea ere. Lurralde horiek aldarrikatzeko azken saiakera, tronurako itxurati baten alde eginez egin zuen, baina erromatarrek konplota aurkitu zuten, eta hauek, erretirarazi egin zuten.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Nikomedes II.a** | **Bitiniako erregea**K.a. 127-K.a. 94 | Ondorengoa**Nikomedes IV.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q353702
* Commonscat Multimedia: Nicomedes III of Bithynia

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q353702
* Commonscat Multimedia: Nicomedes III of Bithynia
Europa 1713an, Utrecht eta Rastatteko itunen ostean.
**Rastatteko Ituna**, **Rastatteko Bakea** ere deitua, Utrechtekoarekin batera Espainiako Ondorengotza Gerrari (1701–1714) amaiera eman zion hitzarmena izan zen. 1714ko martxoaren 6an, Claude Louis Hector de Villars frantsesak eta Eugenio Savoiakoak izenpetu zuten hitzarmena, Rastatteko jauregian. Horren ondorioz, Austriaren esku geratu ziren Espainiak Italian eta Herbehereetan zituen lurraldeak, eta Frantziaren mende geratu ziren Alsazia eta Estrasburgo.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2013-10-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q163236
* Commonscat Multimedia: Schloss Rastatt

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1258220318

 |

* Wd Datuak: Q163236
* Commonscat Multimedia: Schloss Rastatt
**Jackson konderria** (ingelesez: *Jackson County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pascagoula da. 2010eko zentsuaren arabera 139.668 biztanle zituen, Jackson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jackson konderriak 2.702,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 830,46 ura dira. Beste 1.871,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 51,68 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 139.668 pertsonetatik 104.048 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.378 dira. 29.768 beltzak edo afroamerikarrak. 523 amerikar natiboak ziren eta 68 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.991 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 126 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.144 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485378
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145440439
* ISNI: 0000 0000 9561 0792
* LCCN: n82098965
* **Lekuak**
* OSM: 1832970
* TGN: 2001115

 |

* Wd Datuak: Q485378
* Commonscat Multimedia: Jackson County, Mississippi
"Evita" lanaren aurkezpena Berlinen 2002an.
**Rock opera** rock musikaren lan mota bat da, zatika aurkeztutako istorioa kontatzen duena operan egiten den moduan. Grabatutako motak rock album normaletatik desberdinak dira horietan ez bezala abestiek euren artean lotuta daudelako hari narratibo batekin. Eszenaratua izan daiteke ala ez.

Hastapenak 1960ko hamarkadan izan ziren, *"Tommy"* (The Who, 1969) eta *"Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire)"* (The Kinks, 1969) nabarmendu beharrekoak direlarik.

Hala ere 1970eko hamarkadan garatu ziren batez ere lan hauek. *"Jesus Christ Superstar"* (Andrew Lloyd Webber eta Tim Rice, 1971), *"The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars"* (David Bowie, 1972), *"Quadrophenia"* (The Who, 1973), *"Berlin"* (Lou Reed, 1973), *"The Lamb Lies Down on Broadway"* (Genesis, 1974), *"Evita"* (Andrew Lloyd Webber eta Tim Rice, 1978), *"The Wall"* (Pink Floyd, 1979) eta *"Joe's Garage"* (Frank Zappa, 1979) ezagunenen artean ditugularik.

Garapen berriagoek "metal opera" edo "rap opera" kontzeptuak barne hartzen dituzte.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q253137
* Commonscat Multimedia: Rock operas

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4367879-8
* NKC: ph125177
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q253137
* Commonscat Multimedia: Rock operas
**Jeison Guzmán**, (Santo Domingo, Dominikar Errepublika, 1998ko urriaren 8a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen Dominikar Errepublikaren taldearekin, Japoniaren eta AEBko taldeen atzetik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Darío Álvarez, Gabriel Arias, Jairo Asencio, Luis Felipe Castillo, Jumbo Díaz, Junior García, Jhan Mariñez, Cristopher Mercedes, Denyi Reyes, Ramón Rosso, Ángel Sánchez, Raúl Valdés, Roldani Baldwin, Charlie Valerio, José Bautista, Juan Francisco, Jeison Guzmán, Erick Mejia, Gustavo Nuñez, Emilio Bonifácio, Melky Cabrera, Johan Mieses, Yefri Pérez eta Julio Rodriguez-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Jeison Guzmán» *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103783823

 |

* Wd Datuak: Q103783823
**Rockbridge konderria** (ingelesez: *Rockbridge County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lexington da. 2010eko zentsuaren arabera 22.307 biztanle zituen, Rockbridge kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockbridge konderriak 1.556,51 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,84 ura dira. Beste 1.547,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.307 pertsonetatik 21.211 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 296 dira. 585 beltzak edo afroamerikarrak. 99 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 291 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513805
* Commonscat Multimedia: Rockbridge County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157120623
* ISNI: 0000 0004 0391 5062
* GND: 1119836875
* LCCN: n81133699
* NARA: 10039861
* **Lekuak**
* OSM: 2532634
* TGN: 2002186

 |

* Wd Datuak: Q513805
* Commonscat Multimedia: Rockbridge County, Virginia
Donostiako Ingelesen Hilerriaren inaugurazioa ,1924an.
**Sir Juan Arzadun Zabala** (gaztelaniaz: *Juan de Arzadún y Zabala*) (Bermeo, 1862ko urriaren 5a-Ibidem, 1950) espainiar militarra eta 98ko Belaunaldiaren gaztelaniazko idazlea izan zen.

Biografia
---------

Juan Arzadun Zabala Bermeon jaio zen, 1862ko urriaren 5ean. Han igaro zuen haurtzaroa. Hasiera-hasieratik irakurtzeko zaletasun handia erakutsi zuen. Hamaika urte zituela familia Galiziara joan zen. Pontevedrako institutu bateko batxilergoa egin zuen. 12 urte zituenean poesiak idazteari ekin zion. 14 urterekin Madrilera joan zen eta karrera militarrerako prestatu zen. Armadako Teniente izatera iritsita, Santa Cruz Tenerifekoa hirira bidali zuten. Tenerifen hainbat kultur bileratan parte hartu zuen, garaiko literatur mugimenduarekin bat eginez. Besteak beste, Cervantesen jaiotzaren mendeurrenaren ospakizunekin bat egin zuen. Ondoren, Bilbora destinatu zuten.
Garai horretan, *La Gaceta del Norte* egunkaria jaio zen eta bertan hasi zen idazten kolaboratzaile gisa. Madrilera bidalita, han saiakera historikoak idatzi zituen: Iberiar Penintsulako Gerraz, San Martin jeneralaz eta Argentinaren independentziaz, besteak beste.

Artilleria Akademiaren zuzendaria izan zen baina, Primo de Riveraren diktaduraren garaian, jarrera kritikoa izan zuen eta, ondorioz, postutik kendu zioten. 1923 eta 1925 artean Gipuzkoako Gobernadore Militar eta Zibila izan zen. Urte horietan Donostiako Urgull mendian, Ingelesen hilerria sortzearen alde lan egin zuen. Horren ondorizo, 1924an, Jurgi V.a Erresuma Batukoak Sir titulua eman zion. Behin 30. hamarkadan erretreta hartuta, Bermeora itzuli zen eta han hilko zen, 1950ean, haren semeak eraikitako Kikunbera etxean.

Obra batzuk
-----------

* *Poesías de Juan de Arzadun*, 1897, Migel Unamunoren hitzaurrearekin.
* *Daoiz y Velarde*, Madril, 1908.
* *Albores de la independencia argentina*, Madril, 1910.
* *Castilla por doña Juana*
* *Cuentos vascos*, Bilbo, 2018. *La Gaceta del Norte* egunkarian argitaratutako testuen bilduma.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Ingelesen hilerria (Donostia)
* Kikunbera etxea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:*Cuentos vascos* liburuaren aurkezpena.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106364496
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 206458923
* ISNI: 0000 0003 8561 4185
* BNE: XX1197892
* SUDOC: 097686409
* Open Library: OL2373479A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi:

 |

* Wd Datuak: Q106364496
**New Yorkeko burtsa** (**New York Stock Exchange** edo **NYSE** ingelesezko siglez) munduko balio merkaturik handiena da txanpon bolumenean eta lehena bertan kotizatzen duten enpresa kopuruari dagokionez. Bere bolumena akzioetan NASDAQekoak gainditu zuen 1990eko hamarkadan, baina NYSEn zerrendatutako konpainien kapitala NASDAQean baino bost aldiz handiagoa da. New Yorkeko burtsak, urtero 21 mila milioi dolarreko transakzio bolumen bat du, konpainia ez estatubatuarren 7,1 bilioiak barne.

Bere aurrekariak 1792an daude, New Yorkeko 24 merkatari eta korredorek "Buttonwood Agreement" bezala ezagutu zen akordioa sinatu zutenean, non akzioekin komertziatzeko arauak ezartzen ziren. 1817an sortu zen burtsa korridore talde bat "New York Stock and Exchange Board" (NYS&EB) izeneko batzorde bat sortu zuenean garai haietan modu askean eta nagusiki Wall Streeten negoziatzen zen akzio fluxua kontrolatzeko asmoz.

1863an bere izena New York Stock Exchangegatik (NYSE) aldatu zuen, egundaino mantentzen duena, eta Wall Streeten, Broad Streetekin izkina eginez ezartzen da bi urte beranduago.

1918an, Lehen Mundu Gerraren ondoren, munduko lehen burtsagunea bihurtu zen, Londresko burtsa atzean utziz.

1929ko urriak 24 izan zen ostegunean, ordutik aurrera Ostegun Beltza deitua izan zena, burtsa honetan erorketarik handienetako bat gertatu zen, XX. mendeko AEBetako atzerakada ekonomikorik handi eta garrantzitsuena eragingo zuena, Depresio Handia deitua.

Gaur egun NYSE Groupek administratzen du, NYSE eta Archipielago Holdingsen elkartzetik sortu zena, azken hau balioen burtsa elektroniko bat. NYSE Groupek, gaur egun, bere burtsa propioan kotizatzen du.

2007an Euronext europar burtsarekin NYSE Euronext sortu zuen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**New York Stock Exchangen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13677
* Commonscat Multimedia: New York Stock Exchange

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151220177
* ISNI: 0000 0001 0672 5000
* BNF: 11949451v (data)
* GND: 124897-2
* LCCN: n79128010
* NKC: kn20080910016
* NLA: 36232762
* CiNii: DA00261773
* SNAC: w65t7kvj
* SUDOC: 02745777X
* BIBSYS: 90122665
* Open Library: OL1386842A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q13677
* Commonscat Multimedia: New York Stock Exchange

  


|  |
| --- |
|  |
| **Munduko Burtsak** |
|  Bovespa | Deutsche Börse | Euronext | HEX | LSE | Merval | MIB | NASDAQ | Nikkei | NYSE | SIBE |
**New York konderria** (ingelesez: *New York County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New York da. 2010eko zentsuaren arabera 1.585.873 biztanle zituen, New York kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

New York konderriak 87 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,87 ura dira. Beste 59,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18228,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.585.873 pertsonetatik 1.165.070 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 403.577 dira. 205.340 beltzak edo afroamerikarrak. 2.144 amerikar natiboak ziren eta 533 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 177.624 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5.205 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 29.957 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479008

 |

* Wd Datuak: Q25479008
**Néstor Kirchner presidentearen gasbidea** Tratayengo Vaca Muertako petrolio-hobi ez-konbentzionaletatik gas naturala garraiatzen duen hodi bat da. Lehen fase batean, 2023ko ekainaren 20an martxan jartzea espero dena,  573 km-tan luzatzen da Buenos Airesko Salliqueló hiriraino.  Bigarren etapak San Jeronimoraino (Santa Fe) jarraituko du.

Historia
--------

2018an, Vaca Muerta gasbidea garatzeko lehen proiektua proposatu zen, guztira 1.040 km bi fasetan eraikitzeko.  Enpresa batzuek interesa agertu zuten arren, proiektua ez zen inoiz lehiaketara atera Mauricio Macriren gobernuan.

2022ko otsailean, Gobernuak Tratayen eta Salliqueló arteko gasbidearen lehen fasea egiteko lizitaziorako baimena eman zion ENARSAri.  Urte horretako ekainean, hodiaren 1. faserako lizitazioak hasi ziren, lizitazioa 2022ko abuztuan amaitzeko asmoz.  2022ko uztailean, gasbidearen lehen zatiaren eraikuntza Techint eta Sacde-k osatutako Enpresen Batasun Iragankorrari (UTE) esleitu zitzaion. 

2023ko maiatzaren 12an gasbidearen lehen faseko azken soldadura egin zen.  ENARSAko presidentearen adierazpenen arabera, 2023ko ekainaren 20an martxan jartzea espero da 

Maiatzaren 31n, Alberto Fernández Argentinako presidentearen eta Lula da Silva Brasilgo parekidearen arteko bileraren ostean, BNDESek eraikuntzaren bigarren fasean erabiliko diren altzairuzko hodi eta xaflen esportazioa finantzatuko zuela jakinarazi zuten.

Ezaugarriak
-----------

Gasbidearen ezaugarri nagusiak: 

* Diametro nominala: 36 hazbete
* Hodiaren lodiera: 12,7 mm
* Kalitatea: API 5L - X70
* Luzera: 573 kilometro

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Página|12.  (2023-04-13). «Avanza el gasoducto Néstor Kirchner | El titular de Enarsa dijo que el 20 de junio estará operativo» *PAGINA12*.
2. ↑   TÉLAM. «El gasoducto Néstor Kirchner permitirá ahorrar US$ 2.100 millones en 2023» *www.telam.com.ar*.
3. ↑   Página|12.  (2023-04-20). «Licitarán el segundo tramo del gasoducto Néstor Kirchner | Massa confirmó que será el mismo día que inauguren el primer tramo» *PAGINA12*.
4. ↑    *Argentina's TGS to build Vaca Muerta gas pipeline, conditioning plant.*  2018-04-03.
5. ↑   «Argentina’s Ieasa Spearheading Vaca Muerta Natural Gas Pipe; In-Service in 2023» *Natural Gas Intel* 2022-02-22.
6. ↑   «Lanzan la licitación para la construcción del gasoducto Néstor Kirchner» *El Economista* 2022-06-03.
7. ↑   «Techint y Sacde se adjudicaron la construcción del primer tramo del gasoducto Néstor Kirchner» *EconoJournal* 2022-07-21.
8. ↑    *Histórico: se realizó la última soldadura del Gasoducto Néstor Kirchner.*  2023-05-12.
9. ↑   Pública, TVP-Televisión. «Gasoducto Néstor Kirchner: acuerdo con Brasil para la financiación de la fase dos» *TVP*.
10. ↑   Tejero, Loana.  (2022-06-08). «¿Qué implica la construcción del nuevo gasoducto Néstor Kirchner?» *EconoJournal*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118928293

 |

* Wd Datuak: Q118928293
**Omayra Sánchez Garzón** (Armero, Kolonbia, 1972ko abuztuaren 28a - Armero, Kolonbia, 1985eko azaroaren 16a) 13 urteko neska kolonbiarra izan zen, 1985ean Nevado del Ruiz sumendiaren erupzioaren ondorioz hil zena. Mundu mailako errekonozimendua lortu zuen, hiru egunez bere etxeko lokatz eta hondarren artean harrapatuta egon baitzen, telebista kamerek bere bizitzako azken orduak etengabe transmititzen zituzten bitartean. Bere agonia jasan zuen tokian, Armando Armero Fundazioaren kartel bat dago, Armeroko Memoriaren eta Tragediaren Interpretazio Zentroaren zati dena, bere historia kontatzen duena.

Lahar batek bere etxea eraitsi ondoren, hondakinen azpian harrapatuta geratu zen, zementu xafla baten eta bere izebaren gorpuaren artean harrapatuta zituen hankak, lokatzaren erdian egon zen hiru egunez. Haren ausardiak eta duintasunak hunkitu egin zituen kazetariak eta sorosleak, eta ahalegin handia egin zuten hura suspertzeko. 60 orduko borrokaren ondoren, hil egin zen, gangrena edo hipotermiaren ondorioz seguruenik. Haren heriotzak agerian utzi zuen funtzionarioak gai ez zirela sumendiaren mehatxuari behar bezala erantzuteko, erreskateko boluntarioek eta langileek harrapatutako biktimak iristeko eta artatzeko egindako ahaleginekin alderatuta, nahiz eta hornidura eta ekipo desegokiak izan.

Bere argazki bat, Frank Fournier kazetariak hartua, mundu osoko hedabideetan argitaratu zen. Argazkia 1986ko World Press Photo of the Year urteko argazki bezala izendatua izan zen. Omayra figura bat bezala mantendu da kultura herrikoian, musika, literatura eta oroitzapenezko artikuluen bidez gogoratua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Colombia y otras sangres | banrepcultural.org» *web.archive.org* 2012-10-11 (Noiz kontsultatua: 2020-11-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q261230

 |

* Wd Datuak: Q261230
**Natron aintzira** (ingelesez: *Lake Natron*) Afrikako gatz-aintzira endorreikoa da. Rift Haran Handian kokatuta, geografikoki Tanzanian dago, Kenya oso hurbil. Ondoan Ol Doinyo Lengai sumendia edo, hobeto esanda, estratosumendia dago. Aintziraren zabalera 600-800 km²koa da, baina eurien garaietan 1.040 km²taraino zabaldu daiteke. Sakonera ez da oso handia, hiru metro ingurukoa. Hegoaldeko Ewaso Ng'iro ibaiak haren urak aintzira eramaten ditu. Uretatik kloro, sodio eta magnesio ateratzen da.

Aintziraren urak gorri kolorekoak dira. Horren zergatia algen proliferazioa da. Geiserrak, bestetik, uraren azalean nabarmenak dira.

Tenperatura aldaketak handiak ditu eta garai lehorretan ura gutxitu eta gatzen proportzioa asko handitzen da.

Espezieak
---------

Aintziraren baldintzen arabera, *Phoenicopterus minor*ra edo flamenko nanoa da han bizitzeko hobeto moldatzen den espeziea. Hegazti hauek ura filtratzen dute algak jateko. Natron ingurua ezinbestekoa da espezie hau babesteko. Aintziraren inguruan landaredia ugariagoa da eta horri esker espezie asko ikus daiteke. Hegazti migratzaile akuatikoentzat beharrezko atseden hartzeko tokia da aintzira. Iktiofaunaren ikuspuntutik *Oreochromis alcalicus* arraintxoa dugu.

Mehatxuak
---------

* Zentral hidroelektriko bat.
* Inguruko basoen mozketa.
* Karbonato Sodikoa ekoizteko lantegi handi baten proiektua.
* Inguruko ibaietan egiten ari diren aldaketak eta erabilpenak.

Babespena
---------

2001ko uztailaren lauean Ramsar hitzarmena barruan onartua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Natron aintziraren ezaugarriak.
* Birlife International eta flamenkoen defentsa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q838080
* Commonscat Multimedia: Lake Natron

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4288087-7
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1117456

 |

* Wd Datuak: Q838080
* Commonscat Multimedia: Lake Natron
**Julio Ramón Ribeyro** (Lima, Peru, 1929ko abuztuaren 31 - *ib.*, 1994ko abenduaren 4a) perutar idazlea izan zen.

Biografia
---------

XX. mendeko perutar idazle gailenetako bat. Bere ipuingintza, batez ere, mende horretako oparoena eta aipagarrienetako bat izan zen. Hala ere, bere obraren parte handi bat atentzio handia eman gabe argitaratu zen, eta merezi zuen arreta eta ezagutza jaso gabe. Agian bere garaiko literatura-modei kasu handirik egin ez zielako, eta errealismoaren ereduei leial iraun zuelako, bere herrialdeko hirietako giro miserableenak eta erdiko klaseen arazo tragikomikoak deskribatzeko.

Hil zen urtean, Liman zegoela, bere bizitzako literatura-sari inportanteena irabazi zuen: Juan Rulfo saria, Mexikon emana. Nahiz eta bere obra osoa Peruri eta, batez ere, hiriburuko errealitateari estuki lotuta egon, bere produkzioaren parte handiena Europan egina izan zen. 1952an iritsi zen Europara, bere lehen ipuin-bilduma argitaratu baino lehen: *Los gallinazos sin plumas* (1955). Parisen jarri zen bizitzen, eta han geratu zen, bere bizitzako azkeneko urteak arte. Nahiz eta bere obra Peruko hiri-errealismoaren adierazpen aipagarriena izan, Ribeyrok ipuin fantastikoa ere landu zuen, eta bere istorio batzuk herriko girokoak ere badira, *Crónica de San Gabriel* (1960) eleberria edo *Silvio en el Rosedal* (1976) kontakizuna —bere lanik onena, beharbada— bezala. Bere ipuingintzaren emaitza *La palabra del mundo* (1973-1977, "Munduaren hitza") bildumako hiru liburutan irakur daiteke, edo *Cuentos completos* lanean (1994, "Ipuin guztiak").

Ipuinez gainera, eleberriak, antzerki-lanak, literatura-kritika, aforismoak, *Prosas apátridas* (1975-1978, "Prosa aberrigabeak") eta egunkari bat, *La tentación del fracaso* (1992, "Porrotaren tentazioa"), idatzi zituen.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Julio Ramón Ribeyro*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1395161
* Commonscat Multimedia: Julio Ramón Ribeyro

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34461950
* ISNI: 0000 0001 0886 2105
* BNE: XX1119212
* BNF: 11921102g (data)
* BNM: 000087763
* CANTIC: a10838417
* GND: 118788612
* LCCN: n50044868
* NKC: kup19970000082502
* NLA: 35450270
* CiNii: DA05402690
* SNAC: w6q55phz
* SUDOC: 027089053
* BIBSYS: 90137190
* UB: a1005252
* ICCU: RAVV028823
* Open Library: OL80438A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05110/eu\_r\_0478/r0478
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 30858

 |

* Wd Datuak: Q1395161
* Commonscat Multimedia: Julio Ramón Ribeyro
**Joanen hirugarren epistola** Bibliako Itun Berriko liburu bat da. Joanen bigarren epistolaren ondoren, Biblia kristauaren libururik laburrena da.

Epistola *Gaio* izeneko gizon bati zuzenduta agertzen da, baina ez dago jakiterik zein den: Mazedonian bizi zen pertsona bat, Apostoluen Eginen liburuan (19:29) aipatzen dena, edo Epistola erromatarrei liburuan (16:23) aipatzen den korintoarra, edo Apostoluen Eginen liburuan (20:4) aipatzen den gizona, Derben bizi zena.

Honela hasten da epistola:

*Nik, Jaunaren ikasle zahar honek, zuri, Gaio adiskide, egiaz maite zaitudan horri, idazten dizut*.

Kristau-tradizioak Joani egozten dizkio hiru gutunak, *Apokalipsia* bezala, laugarren ebanjelioaren tradizio berekoak dira –hizkuntzaz eta pentsamoldez ere oso antzekoak–, baina horrek ez du esan nahi pertsona berak idatziak direnik. Litekeena da, ordea, ebanjelioaren azken idazketa egin zuena bera izatea gutunen idazlea ere.

Hirugarren epistolaren idazmoldea eta bigarrenarena erabat antzekoak dira; horregatik, adituek, salbuespenik gabe, pertsona berak idatziak direla uste dute. Baina lehenengo epistola idatzi zuena eta bigarrena eta hirugarrena idatzi zituena pertsona bera den ala ez gai eztabaidatua da adituen artean.

Egileak Gaio goraipatzen du fede-senideei emaniko laguntzagatik, eta Diotrefes kritikatzen bere handizalekeriagatik eta apostoluak bidalitako predikari ibiltarien aurkako jarreragatik.

Eskema
------

* Agurra (1,1-2)
* Gaio goratuz (1,3-8)
* Diotrefes handizalea (1,9-11)
* Demetrio zintzoa (1,12-12)
* Azken agurra (1,13-15)

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131462
* Commonscat Multimedia: Third Epistle of John
* Wikisource Jatorrizko testuak: Biblia/3 Joan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 178652648
* BNF: 120724819 (data)
* GND: 4073056-6
* LCCN: n85265288
* NKC: unn20211122558
* SUDOC: 029008379

 |

* Wd Datuak: Q131462
* Commonscat Multimedia: Third Epistle of John
* Wikisource Jatorrizko testuak: Biblia/3 Joan
**Jessie Boucherett**, jaiotzez, **Emilia Jessie Boucherett** (North Willingham, Ingalaterra, 1825eko azaroa - ib.1905eko urriaren 18a) emakumeen eskubideen aldeko ekintzaile ingelesa izan zen.

Bizitza
-------

1825eko azaroan jaio zen North Willinghamen, Market Rasen inguruan (Lincolnshire). Aitona Ayscoghe Boucherett teniente koronela izan zen. *Lau Byerley andereñoen* eskolan hezia izan zen (Josiah Wedgwood-en alabak, Thomas Byerley-ren bazkidea), Avonbank-en, Strat-on-Avon. Han, Gaskell andrea ikasle izan zen.

Emakumeen eskubideen alde Boucherettek egindako jarduera *English Woman's Journalen* irakurketan oinarritu zen. Irakurketa horrek bere helburuak islatzen zituen, eta *Edinburgoko Aldizkarian* artikulu bat argitaratu zen XIX. mendearen erdiko urteetan Ingalaterran zeuden emakume 'azaleko' ugarien arazoei buruz. Garai hartan, gizonak baino emakume gehiago zeuden biztanlerian.

1865eko azaroaren 21ean, Jessie Boucherett-ek, Barbara Bodichon eta Helen Taylorren laguntzarekin, Parlamentuan erreforma bat egiteko ideia planteatu zuen, emakumeen botorako eskubidea lortzeko, eta hori ez zen erraza izan, kontzientziazio- eta sentsibilizazio-kanpainak egin behar izan baitziren.

Barbara Bodichon eta Adelaide Anne Procterrekin, Boucherett-ek 1859an Emakumearen Enplegua Sustatzeko Elkartea sortzen lagundu zuen. 1926an, *Emakumearen Prestakuntza Sustatzeko Elkartea* bihurtu zen, gero, *Futures for Women* ongintza-erakunde erregistratua.

1859an, Boucherett eta Procter *Langham Place* Taldean sartu ziren, 1857 eta 1866 artean aktibo egon zen emakumeen egoera hobetzeko kanpaina egin zuen talde txiki, baina zehatz bat zen. Boucherett emakumeen sufragio-mugimenduaren sustatzailea izan zen, eta Emakume Ezkonduen Jabetzaren Legearen defendatzaile sendoa. *Englishwoman's Review* sortu zuen 1866an, eta 1870era arte argitaratu zuen, Lydia Beckerrekin *Women's Suffrage Journal* sortu zuen arte.

Lanak
-----

* *Emakume gazteentzako autolaguntzari buruzko aholkuak*, 1863
* *Emakumearen egoera Frantzian ', 1868*
* 'Nola hornitu, azaleko emakumeentzat ', Josephine Butler, ed. Trabajo de las mujeres y cultura de las mujeres, 1869
* '*Emakumearen industria-egoera*', Theodore Stanton, arg. The *Woman Question in Europe*, 1884
* *Emakume langileen egoera eta fabrikako legeak*, Helen Blackburn, 1896

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Boucherett, Emilia Jessie.*  (Noiz kontsultatua: 2022-05-22).
2. ↑  History of the Society at sptw.org, the web site of the Society for Promoting the Training of Women (accessed 23 March 2008)
3. ↑  Jessie Boucherett
4. ↑  Futures for Women at futuresforwomen.org.uk, the web site of Futures for Women (accessed February 2014)
5. ↑  Phillips, Melanie. *The Ascent of Woman: A History of the Suffragette Movement and the Ideas Behind It.* London: Abacus, 2004. ISBN 0-349-11660-1. p. 132.

Bibliografia
------------

* F.Hays, *Eguneko emakumeak*, 1885.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6187638
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 93954396
* ISNI: 0000 0000 6720 1836
* LCCN: n79138114
* NLA: 35969394
* SNAC: w643247n

 |

* Wd Datuak: Q6187638
**JET** Rock’n Roll-eko talde australiarra da, Melbournekoa hain zuzen ere. Bere lehenengo CDa, maketa eta gero, *Get Born* izan zen, 2003an kaleratua izan zena. Album honekin 3.5 milioi kopia saldu zituzten Munduan zehar. *Shine On* disko berriarekin garaipen handiagoa lortzea espero dute.

Partaideak
----------

* Nic Cester (gitarra eta abeslaria)
* Chris Cester (bateria eta 2.abeslaria)
* Cameron Muncey (gitarra eta ahotsa)
* Mark Wilson (baxua)

Historia
--------

Cester anaiak Cameron Munceyrekin eta Mark Wilsonekin musik atalde bat osatzea pentsatu zuten. Cester anaiak eta beste bi taldekideak lantegi berdinean lan egiten zutela ezagutu ziren. Jet-en musika motan eragin handi aizan zuten AC/DC, Queen, The Beatles, Oasis, The Rolling Stones, The Who, The Easybeats, The Faces, Sex Pistols, The Kinks eta T. Rex bezalako taldeak. Jet izena Poul McCartneyren "Band on the run"eko albumeko abesti batengatik ezarri zuten.

2002an, taldeak bere lehenengo EPa ateratzen du, "Dirty Sweet" izenekoa, taldekide baten etxean grabatu zena. Diskoa egundoko arrakasta eduki zuen Australia osoan eta Elektra diskoetxeak kontratatu zien. Diskoetxe honekin Jet-ek bere lehenengo albuma ateratzen du "Get Born" izenekoa, Rock klasikoaren omenaldian, eta gainera Billy Preston tekladista parte hartu zuen euren proiektuan. Billy Preston ezaguna The Beatles, Eric Clapton eta Rolling Stonesekin jotzeagatik. 2004ko apirilean, Get Born-en berrargitalpena ateratzen dute, DVD batekin eta baita zuzeneko beste bosta besti.Talde honen bigarren albuma, "Shine On", 2006ko uztailean argitaratu zen, Los Angelesen grabatua. Album honetarako 20 abesti abestu zituzten baina horietako bost deuseztatu egin zituzten. Album honetan AC/DCren riffak nahasten ditu eta The Beatlesen melodiak.

Diskografia
-----------

### Albumak

* Get Born (2003ko urriaren 7an)
	+ 1. Last Chance
	+ 2. Are You Gonna Be My Girl
	+ 3. Rollover D.J.
	+ 4. Look What You've Done
	+ 5. Get What You Need
	+ 6. Move On
	+ 7. Radio Song
	+ 8. Get Me Outta Here
	+ 9. Cold Hard Bitch
	+ 10. Come Around Again
	+ 11. Take It Or Leave It
	+ 12. Lazy Gun
	+ 13. Timothy

  

* Shine On (2006ko urriaren 3an)
	+ 1. L'esprit D'escalier
	+ 2. Holiday Listen Listen
	+ 3. Put Your Money Where Your Mouth Is
	+ 4. Bring It On Back
	+ 5. That's All Lies
	+ 6. Hey Kids
	+ 7. Kings Horses
	+ 8. Shine On
	+ 9. Come On Come On
	+ 10. Stand Up
	+ 11. Rip It Up
	+ 12. Skin And Bones
	+ 13. Shiny Magazine
	+ 14. Eleanor
	+ 15. All You Have To Do

### Bildumak

* Rare Tracks (2004)
* Semi Charred Acoustic Disco: Jet Sing The 70's Disco Hits (2005)

### EPak

* Dirty Sweet (2003)

### Singleak

* **Get Born**
	+ "Are You Gonna Be My Girl" (2003)
	+ "Rollover DJ" (2003)
	+ "Look What You've Done" (2004)
	+ "Cold Hard Bitch" (2004)
	+ "Get Me Outta Here" (2005)

* **Shine On**
	+ "Put Your Money Where Your Mouth Is"(2006)
	+ "Bring It On Back"(2007)
	+ "Shine On"(2007)
	+ "Rip It Up"(2007)

Kanpo estekak
-------------

  

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala