recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Koreako gune desmilitarizatua** (Hangul: 한반도 비무장 지대; Hanja: 韓半島非武裝地帶; RR: *Hanbando Bimujang jidae*) informalki **38. paraleloka** izenez ezaguna, Iparraldeko 38. paraleloak zeharkatzen baitu, Koreako penintsula gutxi gorabehera bitan banatu eta Koreako Herri Errepublika Demokratikoa (Ipar Korea) eta Koreako Errepublikaren (Hego Korea) arteko muga ezartzen duen gunea da. 1953an, Koreako Gerraren amaieran, ezarri zuten, 4 kilometro zabal eta 238 kilometro luze ditu.

Ironikoki, gune "desmilitarizatua" izendapena duen arren, mundu osoko gune militarizatuetako bat da, bi herrialdeen artean hamarkada luzez bizi den harreman txar eta tentsio ikaragarriaren lekuko zuzena baita.

Bereziki bi herrialdeen arteko babesgune militarra izateko diseinatua izan zen, etsaitasunezko izaera du eta bertan ia zibilik ez da bizi. 1970ean espioitza burutzeko asmoz eraiki ziren hiru tunel topatu ziren, eta handik hogei urtera laugarren bat topatu zen, denak ere, Ipar Koreako militarrek eraikiak. Gune osoa gau eta egunez argiztatua dago, Ipar Koreako Kaesong eta Kosong, eta Hego Koreako Munson eta Sokcho hirietako burdinbideen eremua izan ezik. Gune desmilitarizatuaren erdigunean Panmunjom udalerria dago, Koreako Gerrari amaiera eman zion armistizioa sinatu zen lekua.

Panmunjon akordioan bi aldeek adostutakoaren arabera, gune desmilitarizatuaren hegoaldea AEBek kudeatzen dute, iparraldea berriz Ipar Koreak.

Etsaitasun gune honen bitxikerietako bat flora eta fauna aldetik aniztasun ekologiko handia duela da, gainera duela hamarkadetatik gunea despopulatua izateak mesedea egin dio.

Ikus gainera
------------

* Iparraldeko 38. paraleloa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q331990
* Commonscat Multimedia: Demilitarized Zone of Korea

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85073079
* NKC: ge449410
* NARA: 10637316
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q331990
* Commonscat Multimedia: Demilitarized Zone of Korea
**Bothwelleko gaztelua** (ingelesez: *Bothwell Castle*) Eskoziako Bothwell herrian dagoen gaztelua da, Hegoaldeko Lanarkshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Geografia
---------

Bothwell eta Uddingston herrien artean kokaturik dago, Glasgowtik 16 kilometro hego-ekialdera, Clyde ibaiaren meandro baten ertzean.

Historia
--------

XII mendean Dabid I.a Eskoziakoak David Olifardi eman zion Bothwelleko baroierria baina eskontzen bidez Walter Moraviakoak (Walter of Moray edo Murray) jaso zuen 1252an. Honek eraiki zuen gaztelua, Clyde ibaiaren gaineko toki estrategikoa defendatu asmoz. Hasiera hartan dorre zilindrikoa izan zen, gartzela ere bazena.

Eskoziako Independentzia Gerrak hasi ziren 1296an eta hainbat setioren ondoren oso kaltetua gertatu zen. 1298-99 artean esate baterako Eduardo I.a Ingalaterrakoaren tropek eskuratu zuten dorrea eta eskoziarrek 14 hilabetez setiatu zuten. 1301 urtean berriz ere Eduardok eskuratu zuen, horretarako 6.800 gizon eta gaztelua setiatzeko makinak ekarri baitzituen. 1314 arte ingelesen babeslekua izan zen baina urte horretan Sir Walter FitzGilbert-ek gaztelua errenditu zuen eskoziarrak zetozela ikusita. 1336an berriz ere ingelesek hartu zuten, oraingoan Eduardo III.ak, eta gaztelua konpondu eta Eskoziako bere egoitza bihurtu zuen. Hurrengo urtean Sir Andrew Murray eskoziarrak, lurraldearen berezko jabeak berreskuratu zuen gaztelua.

1362an Douglastarrek ezkontza bidez lurraldea eskuratu zuten eta 1424an Archibald Douglasek Bothwelleko gaztelua berreraiki eta handitu egin zuen. Areto handia eraiki zuen, bai eta dorreak ipar-ekialdeko eta hego-mendebaldeko erpinetan eta azkenik kapera ere bai. Douglastarrek Jakobo III.a Eskoziakoari desafio egin zioten eta ondorioz erregeak Lord Crichtoni eman zion baina hurrengo urteetan hainbat eskutatik pasa zen berriz ere Douglastarrengana itzuli arte. XVIII mendean bertan behera utzia izan zen.

1935ean Historic Scotland erakundeak eskuratu zuen.

Deskribapena
------------

Esan behar da hasierako diseinua ez zela inoiz osatzerik lortu. Dorre nagusiak 25 metrotako garaiera dauka eta 19 metrotako diametroa. Hormek 4'6 metrotako lodiera dute. Eskoziako gotorleku militar garrantzitsuenetakoa izan zen.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2412005
* Commonscat Multimedia: Bothwell Castle

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2015002218

 |

* Wd Datuak: Q2412005
* Commonscat Multimedia: Bothwell Castle
Giza azala.
**Giza azala**, **giza larruazala**, **azalmintza**, **azalprintza** edo **larmintza** gizakiaren azala da. Gizakiaren organo handiena da. Beste ugaztun gehienen azalaren antzekoa da, baina giza azalak ez du izaten, haiek bezala, ilaje trinkorik. Giza azalaren osasunaz arduratzen den medikuntza arloa dermatologia da.

Bi geruza edo parte ditu: epidermisa eta dermisa. Epidermisa gaineko atala da eta estu-estu elkartuta dauden zelula multzo bat da berez; hala, zelula horiek mintz lehor eta erabat irazkaitza eratzen dute. Bi eginkizun ditu mintz irazkaitz horrek; batetik, gorputz barneko isurkariei eustea, eta bestetik, kanpoko eraginetatik babestea gorputza.

Epidermisaren azpian dermisa dago, ehun konjuntiboz eratua dagoena. Dermisak gaineko geruzari eusten dio eta behar dituen gaiak sortu edo eramaten ditu haraino, epidermisak ehun eta hodi konektiborik ez duenez, dermisaren bidez mantentzen baita.

Dermisaren azpian, hipodermisean, pilatzen da gorputzaren gantza. Dermisaren bidez igarotzen dira epidermisera azalaren azpian sortzen diren izerdia, ileak eta bestelako gaiak. Azalaren bidez kanporatzen diren gaien eginkizun nagusiak gorputzaren terperatura erregulatzea da eta baita gorputzak behar dituen ezaugarri fisiko eta kimiko egokiak mantentzea ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2014/08/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiztegian** orri bat dago honi buruz: ***azalmintz*** , ***azalprintz***, edo ***larmintz***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5259911
* Commonscat Multimedia: Human skin

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012867
* TA: A16.0.00.002
* FMA: 7163
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 0EE2343509

 |

* Wd Datuak: Q5259911
* Commonscat Multimedia: Human skin
**Keweenaw konderria** (ingelesez: *Keweenaw County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Eagle River da. 2010eko zentsuaren arabera 2.156 biztanle zituen, Keweenaw kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Keweenaw konderriak 15.452,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 14.053,48 ura dira. Beste 1.398,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.156 pertsonetatik 2.132 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 15 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 3 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 17 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497737
* Commonscat Multimedia: Keweenaw County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130335407
* LCCN: n93090839
* **Lekuak**
* OSM: 912579
* TGN: 2000969

 |

* Wd Datuak: Q497737
* Commonscat Multimedia: Keweenaw County, Michigan
**C-3PO**, Star Wars film sagako pertsonaietako bat da, protokolozko droide bat delarik, R2-D2ren laguna eta kontrapartea.

Izena
-----

**C-3PO Gizakiarteko Harremanak**, edo baita **C-3PO Harreman Giza-Zibernetikoak**, ohi, soilik **C-3PO** deitua.

Pertsonaiaren historia
----------------------

Filmaren arabera, protokolozko droide bat da, zehazki izaki pentsatzaileekin harremanak izateko diseinatua, sei milioi komunikazio modu baino gehiago hitz egin eta uler ditzakeena. Anakin Skywalkerrek eraiki zuen, eta R2-D2 droide astromekanikoaren laguna eta kontrapartea da.

Protokolozko droide bezala duen funtzio nagusia, beste kultura batzuen ohiturak azaltzen laguntzea, hizkuntzak itzultzea, etab... Bere jabeei oso leiala da. Sortua izan zenetik, berrogei jabe baino gehiago zerbitzatu ditu.

Hasiera batean, 3PO deitua izan zen, baina, osatua izan ondoren (I. eta II. atalen artean), C-3PO izena eman zitzaion.

III. atala den Star Wars: Episode III - Revenge of the Sithen amaieran, Bail Organa senatariak, bere memoria bankuak ezabarazten ditu, Luke Skywalker eta Leia Organaren kokapena, Enperadore Galaktiko berria zen Palpatinek jakin ez dezan. Horregatik, Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria izena duen IV. atalean, ez du Obi-Wan Kenobi Jedi maisu erretiratua ezagutzen, Tantive IV ontziko Raymus Antilles kapitaina bere azken jabea izan zela esanez.

[2004]]an, C-3PO, roboten ospearen aretoan sartua izan zen.

Datu bitxi bezala, IV. atalean, filmatu zen lehena izan zena, hitz egiten lehena da. Eta III. atalean, filmatutako azkena izan zena, pertsonaia hau da hitz egiten azkena.

C-3PO droidea, ezkerretara.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51787
* Commonscat Multimedia: C-3PO

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 108145541820996600095
* LCCN: no2015165310

 |

* Wd Datuak: Q51787
* Commonscat Multimedia: C-3PO


| * i
* e
* a
*Star Wars*eko pertsonaiak |
| --- |
| Nagusiak | 
* Ackbar almirantea
* Padmé Amidala
* Wedge Antilles
* Cad Bane
* BB-8
* Darth Bane
* Jar Jar Binks
* C-3PO
* Lando Calrissian
* Chewbacca
* Poe Dameron
* Dooku kondea
* Boba Fett
* Jango Fett
* Finn
* Saw Gerrera
* Greedo
* Grievous jenerala
* Jabba the Hutt
* Qui-Gon Jinn
* Maz Kanata
* Nien Nunb
* Obi-Wan Kenobi
* Leia Organa
* Darth Maul
* Palpatine
* Phasma kapitaina
* R2-D2
* Rey
* Darth Vader
* Luke Skywalker
* Kylo Ren
* Han Solo
* Ahsoka Tano
* Grand Moff Tarkin
* Thrawn almirante nagusia
* Asajj Ventress
* Watto
* Mace Windu
* Yoda

 |
| *Legendak* | 
* Mara Jade
* Kyle Katarn
	+ HK-47
	+ Kreia
	+ Revan
* Starkiller
* Jacen Solo

 |
| Espezieak | 
* Nagusiak
	+ Banthak
	+ Ewokak
	+ Huttak
	+ Sarlaccak
	+ Tusken Raiderrak
	+ Wookieeak
* *Legendak*
	+ Yuuzhan Vongak

 |
| Besteak | 
* Droideak

 |
**Keya Paha konderria** (ingelesez: *Keya Paha County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Springview da. 2010eko zentsuaren arabera 824 biztanle zituen, Keya Paha kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Keya Paha konderriak 2.004,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,19 ura dira. Beste 2.002,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 824 pertsonetatik 819 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 1 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489735
* Commonscat Multimedia: Keya Paha County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127821818
* LCCN: n78055031
* **Lekuak**
* OSM: 1425440
* TGN: 2001367

 |

* Wd Datuak: Q489735
* Commonscat Multimedia: Keya Paha County, Nebraska
**Gaston konderria** (ingelesez: *Gaston County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gastonia da. 2010eko zentsuaren arabera 206.086 biztanle zituen, Gaston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gaston konderriak 943,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,91 ura dira. Beste 922,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 218,54 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 206.086 pertsonetatik 168.511 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.201 dira. 31.002 beltzak edo afroamerikarrak. 707 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.462 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 273 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.087 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511849
* Commonscat Multimedia: Gaston County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126767512
* ISNI: 0000 0004 0412 7551
* LCCN: n87936759
* NARA: 10039498
* **Lekuak**
* OSM: 2528701
* TGN: 2001496

 |

* Wd Datuak: Q511849
* Commonscat Multimedia: Gaston County, North Carolina
**Bonnyrigg**, Eskozia hego-ekialdeko udalerria da, Midlothian eskualdeko bigarrena. 2011ko erroldaren arabera 15.677 biztanle ditu.

Geografia
---------

Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hegoaldera dago, North Esk ibaiaren mendebaldeko ertzean.

Historia
--------

David I.a Eskoziakoaren menpeko Simundus de Ramesie (Simon of Ramsey) zaldunak bere erregeari eskoziako koroa eskuratzen lagundu izanagatik 1140an Dalwolsey-ko lurraldea eman zion eta Ramsay leinua abiatu zuen.

1298an Dalhousie gazteluan bildu ziren Eduardo I.a Ingalaterrakoa eta Sir William Wallace Falkirkeko guduan zehar. 1400an ingelesek gaztelua setiatu egin zuten eta 1650an Oliver Cromwellek Eskoziako inbasiorako egoitza gisa erabili zuen.

Herriaren aipamen zaharrena 1750 ingurukoa da eta *Bonnebrig* izena agertzen da. Meagintzan oinarritu zuen bere ekonomia. 1865ean Bonnyrigg, Red Row, Polton Street, Hillhead eta Broomieknowe herrixkak elkartu ziren Bonnyrigg burgoa eratzeko. 1929an Lasswade burgoa gehitu eta Bonnyrigg & Lasswade burgoa eratu zen baina 1975ean banatu egin ziren berriz.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Dalhousie gaztelua

Iruditegia
----------

* Dalhousie gaztelua.Dalhousie gaztelua.
* Cockpen and Carrington eliza.Cockpen and Carrington eliza.
* Retreat Castle Hotel.Retreat Castle Hotel.

Herri eta hiri senidetuak
-------------------------

* Saint-Cyr-l'École (Frantzia)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4942522
* Commonscat Multimedia: Bonnyrigg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153716627
* LCCN: n88238028

 |

* Wd Datuak: Q4942522
* Commonscat Multimedia: Bonnyrigg


| * i
* e
* a
Midlothian konderriko udalerriak |
| --- |
| Udalerri nagusiak | 
* Bonnyrigg
* Dalkeith
* Loanhead
* Mayfield
* Penicuik
* Shawfair

 |  |
| Udalerriak eta herriak | 
* Arniston
* Auchendinny
* Bilston
* Birkenside
* Borthwick
* Carrington
* Cousland
* Crichton
* Danderhall
* Dewartown
* Easter Howgate
* Easthouses
* Edgehead
* Eight Mile Burn
* Fala
* Gorebridge
* Hillend
* Hopefield
* Lasswade
* Milton Bridge
* Newbattle
* Newtongrange
* Nine Mile Burn
* North Middleton
* Pathead
* Polton
* Rosewell
* Roslin
* Silverburn
* Temple
* Whitehill

 |
Kanibalismoa Brasilen, Hans Staden (1557)
**Kanibalismo**a norberaren espezieko organismoak (sarritan arrautzak, larbak edo umeak) jatea da. Animalia askoren jarrera da eta orduan *kanibal* esaten zaie, baina gizaki batek kanibalismoa egiten badu, antropofagia du izena.

Hitzaren jatorria arawak herriaren taino hizkuntzan dago (*caniba* edo *cariba* hitza dute).. Gertuko karibeentzat «ausarta» eta arawakentzat, «etsai» esan nahi zuen baina europarrek «giza haragiaren jale» adiera eman zioten. Kristobal Kolon Hispaniola iritsi zenean, bertoko karibeek antropofagia egiten zuten, arawaken aurkako borrokan.

Egun, kultura guztietan gaitzetsitako jarduna da eta legeak zigortzen du. Mendebaldean, gose-egoera larriekin edo arazo-psikologiko larriekin lotzen da.

Erreferentziak
--------------

  

1. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Kanibalismo.* .
2. ↑   Vignolo, P.  (2005). «Hic sunt caníbales: El canibalismo del nuevo mundo en el imaginario europeo (1492-1729)» *Anuario colombiano de la historia social y de la cultura* (3): 151-188..

Kanpo estekak
-------------

* Kanibalismoa, Gizapedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44595
* Commonscat Multimedia: Cannibalism

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4163192-4
* LCCN: sh85019617
* NDL: 00575270
* NKC: ph121430
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D002190

 |

* Wd Datuak: Q44595
* Commonscat Multimedia: Cannibalism
**Kanmon itsasartea** (japonieraz: 関門海峡, *Kanmon-kaikyō*?)
 Japoniako itsasartea da Honshu eta Kyushu uharteak banatzen dituena. Honshuren aldean Shimonoseki hiria dago, itsasarteari *Kan* izena eman diona eta Kyushu aldean Kitakyūshū hiria, itsasarteari *Mon* izena eman diona, hortik Kanmon izena.

Populazioa eta azpiegiturak
---------------------------

Kanmon itsasartearen inguruan 1.300.000 biztanle inguru daude, gehienak Kitakyūshūn (milioi bat) eta Shimonosekin (300.000), noski. Turistikoki gora doan eremua izanik Kitakyushu aireportu berria ireki zen 2006an.

Itsasartea zeharkatzeko bideak
------------------------------

Historikoki ferriak erabili izan dira baina 1942an tunela egin zen trena pasatzeko eta 1975ean shinkansenaren tunela egin zen. 1973an Kanmonkyo zubia eraiki zen, bertan autobidea dago.

Koreatik eta Txinatik Osaka edo Tokiora doazen marga-itsasontziek zeharkatzen dute itsasartea.

Iruditegia
----------

* Kanmonkyo zubia.Kanmonkyo zubia.
* Kanmon tunelak.Kanmon tunelak.
* Kitakyūshū.Kitakyūshū.
* Shimonosekiko itsas-portuaShimonosekiko itsas-portua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494894
* Commonscat Multimedia: Kanmon Straits

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 255513335
* LCCN: sh94008308
* NDL: 00631580

 |

* Wd Datuak: Q494894
* Commonscat Multimedia: Kanmon Straits
Estatistikan, **karratu txikienen erregresioa** edo zehatzago **karratu txikien arrunten erregresioa** aldagai anitzeko datu multzo batera lerro bat (zuzen bat edo parabola bat esaterako) doitzeko metodo bat, hondar karratuen batura minimotzen duena lerroaren parametroak zehazteko.

Behatutako datuak (gorriz), karratu txikienen zuzena (urdinez) eta hondarrak (berdez): zuzen guztietatik karratu txikienen zuzena hondar karratuen batura minimotzen duena da.
Zehatzago, bi aldagaitarako, *y* mendeko aldagai bat eta *x* aldagai independente bat finkatu ondoren, bi aldagaiak lotzen dituen funtzio bat eratzen da: {\displaystyle {\hat {y}}=f(x)}. Horrela, *y* mendeko aldagaiari buruz bi motako balioak sortzen dira, {\displaystyle x\_{i}} aldagai independentearen balio bakoitzeko: **behatutako balioak**, jaso diren egiazko datuak alegia, eta **aurresandako balioak**, {\displaystyle x\_{i}} aldagaiaren balio bakoitza {\displaystyle {\hat {y}}\_{i}=f(x\_{i})} funtzioan ordezkatuz suertatzen direnak. {\displaystyle e\_{i}=y\_{i}-{\hat {y}}\_{i}} **hondarrak** dira, aurresanean egiten diren erroreak alegia. Aurretik aukeratu den lerro motarako (zuzena edo bestelako bat), errore karratu hauen batura, {\displaystyle \sum \_{i}e\_{i}^{2}} alegia, minimotzen duen lerroa izango da karratu txikienen erregresio lerroa.

Aldagai independenteak anitz izan daitezke eta orduan erregresio anizkoitza egiten dela esaten da. Prozedura berdina izango da, baina aurreikusitako balioak kalkulatzeko, lerroan aldagai independente guztietako balioak sartu beharko dira.

Aurrez hondarrei probabilitate banaketa jakin bat ezartzen bazaie, bestelako baldintzekin batera, erregresio lerroari buruzko ondorio konplexuagoak egin daitezke, lerroaren parametroen adierazgarritasun estatistikoari buruz esaterako, inferentzia estatistikoa erabiliz. Orduan karratu txikienen erregresio eredu bat aztertzen ari dela esaten da.

Historia
--------

Carl Friedrich Gauss matematikariak asmatu zuen karratu txikienen metodoa 1795. urtean, 18 urte besterik ez zituelarik. Adrien-Marie Legendre matematikari frantsesak ordea argitaratu zuen lehen aldiz 1805. urtean. Ceres asteroide antzeman berriaren kokapena aurreikusiz frogatu zuen karratu txikienen erregresio metodoak bere indarra. Antzeman eta berehala, asteroidearen kokapen zehatza galdu ondoren, Gauss-ek egindako kalkuluei esker eta karratu txikienen erregresioaren bitartez, aurkitu ahal izan zen berriro 1801. urtean.

Ikus, gainera
-------------

* Karratu txikienen lerro doikuntza
* Karratu txikienen erregresio zuzena
* Erregresio polinomikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q74304
* Commonscat Multimedia: Least squares

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00570033
* NKC: ph135404
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D016018

 |

* Wd Datuak: Q74304
* Commonscat Multimedia: Least squares
Tsongkhaparen estatua, Gelugpa eskolaren sortzailea, Xining ondoko tenpluan (Qinghai, Txina)
**Gelug**, **Gelugpa** edo **Gelug** eskola, *kapela horien* sekta bezala ere ezaguna, filosofo eta buruzagi erlijioso tibetar Je Tsongkhapak (1357-1419) sortu zuen. Tibeteko budisten ordena nagusia eta Dalai eta Pan-txem lamen sekta da.

Gelug sektak arau estuak ezarri zituen monasterioetan: ezkontzea debekatu egin zen, baita edari biziak edan eta haragia jatea ere, eta ikasketa bereziak eginarazten zitzaizkien fraideei; Tibeten nagusi ziren ohiturekiko begirunea gordetzeagatik aztikeriazko errituak neurriz erabiltzea libre utzi zuten. Hiru monasterio eraiki ziren, Lhasa inguruan: Dga´ldan (1416), Bras-spungs (1416) eta Se-ra (1419).

1578. urtean Dalai-Lama izendatu zuten lehenbizikoz Bras-spungs monasterioko abadea, eta haren ondotik Karma-pa sektaren aurkako guduak izan ziren Tibeteko buruzagitza lortzeko. Gelugek herria gobernatzen jarraitu zuen, Dalai-Lamaren bitartekaritzaz, Txinak 1950. urtean Tibeteko herria bere mende hartu zuen arte. 1959. urtean, Lhasa hirian izan zen matxinadaren ondoren, Dalai-Lamak Indiara egin zuen ihes. Txinatarrek buru jarri zuten Pan-txem Lamak Tibetetik Txinara alde egin zuen 1964. urtean. *Kapela Horia* izena zeremonietan erabiltzen duten kapelaren koloreagatik ematen zaio sektari, eta karma-pa sektatik bereizteko, fraide hauek kapela gorriak erabiltzen baitituzte.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q319218
* Commonscat Multimedia: Gelug

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4156407-8
* LCCN: sh85037430
* NKC: ph974438
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q319218
* Commonscat Multimedia: Gelug

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
*Azken erakusketa futurista: 0.10* erakusketaren irudia. Goiko angeluan *Karratu beltza* dago; etxe tradizionaletan toki horretan ikono erlijiosoa jartzen zen.
***Karratu beltza*** (errusieraz: Чёрный квадрат) Kazimir Malevitx margolari ukrainiarrak egindako margo ospetsua da.

Bertsioak
---------

Malevitxek gutxienez bost bertsio desberdinak egin zituen. Horietatik lau gordetzen dira. Lehendabizikoa 1915ean egin zuen eta Moskuko Tretiakov Galerian erakutsi zuen; gaur egun Moskun erakusten da, 1929an egindako laugarren bertsioarekin batera. Bigarren bertsioa 1915ean ere egin zuen eta egun galdutzat emana dago. Hirugarrena 1924an egin zuen eta San Petersburgoko Errusiar Museoan erakusten da. 1930-1932 artean azkena omen dena egin zuen; gaur egun, 2002tik, Hermitage Museoan dago.

Margolana lehen aldiz 1915ean Petrogradon egin zen *Azken erakusketa futurista: 0.10*. Erakusketa horretan futurismoa utzi zuen abstrakzioen bidean aritzeko. 39 margolan abstrakto aurkeztu zituen eta margolaritzaren errealismo berria gisa aurkeztu zituen. Tartean *Karratu beltza* zegoen. Lan honek margolariaren ibilbidean aldaketa erradikal bat erakutsi zuen baina baita ere margolaritza garaikidearen garapenean. Espezialista askoren ustez hasiera berri bat markatu zuen *Karratu beltza*k, "margolaritzaren zero puntua", bere garrantzia horrela azpimarratuz.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1170315
* Commonscat Multimedia: Black Square (Malevich)

---

 |

* Wd Datuak: Q1170315
* Commonscat Multimedia: Black Square (Malevich)
Nazio Batuen Batzar Nagusiak abenduaren 9a **Genozidio-krimenaren biktimak oroitu eta duintzeko eta krimen horri** aurrea hartzeko nazioarteko eguna aldarrikatu du. Aukeratutako data Genozidio Delitua Prebenitu eta Zigortzeko Konbentzioa (1948) onartu zen eguna da.

Genozidioaren Biktimen Duintasun eta Oroitzarako eta honen Prebentzioarako Nazioarteko Eguna
--------------------------------------------------------------------------------------------

2015eko irailaren 11an, 69/323 Ebazpenean, Nazio Batuen Batzar Nagusiak abenduaren 9a **Genozidio-krimenaren biktimak oroitu eta duintzeko eta krimen hori prebenitzeko nazioarteko eguna** aldarrikatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Día Internacional para la Conmemoración y Dignificación de las Víctimas del Crimen de Genocidio y para la Prevención de ese Crimen.*. Organización de las Naciones Unidas

Ikus, gainera
-------------

* Genozidioari aurrea-hartzeko Aholkulari Bereziaren Bulegoa
* Genozidioa
* Genozidio Hitzarmena

Kanpo estekak
-------------

* Genozidio-krimenaren biktimak oroitu eta duintzeko eta krimen hori prebenitzeko nazioarteko egunaren gune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20980559

 |

* Wd Datuak: Q20980559
Gemara, Rosh Hashana tratatuko lehen orria.
**Gemara** (askenazien ahoskeran **Gemore** bezala transliteratua) Talmuda osatzen duen liburu sorta bat da, Mixnaren analisi eta iruzkin errabinikoak biltzen dituena. Hasieran Gemara ahoz bakarrik transmititzen zen eta idaztea debekatuta zegoen. Hala ere, Judah ha-Nasik Mixna argitaratu zuenean, 200 urte inguruan, lana sakonki ikasi zuten belaunaldiz belaunaldi Babiloniako eta Israelgo Lurraldeko errabinoek. Beren eztabaidak Gemara bihurtuko ziren liburu sorta batean idatzi ziren, eta honek, Mixnarekin batera, Talmuda osatzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «The History of the Talmud - What is the Talmud? What is Gemora? What is the Oral Tradition? Why Learn Torah?» *www.simpletoremember.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q930585
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph139068
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q930585
**Gema Intxausti Miangolarra** (Gernika-Lumo, 1966) euskal artista arlo desberdinetan, bereziki eskultura landu du oso modu berritzailez eta disziplina arteko bideak aztertuz.

Biografia
---------

Gema Intxausti Gernikan, 1966an jaio zen. Leioako Arte Ederrak Euskal Herriko Unibertsitatean ikasi zuen. Ondoren, University College for the Creative Arts erakundean, Fernhamen (Ingalaterra), zinema eta bideoa ikasi zuen. 1980tik aurrera Artelekun, artista desberdinen tailerrak antolatu zituen: Ángel Bados, Pepe Espaliú, Txomin Badiola eta María Luisa Fernández. 2018an bere ibilbide artistikoa saritzeko Gure Artea saria eskuratu zuen.

Estiloa eta lanaren oinarriak
-----------------------------

"Eskultura-praktikak zeharkatzen du Gema Intxaustiren obra. Hasierako obrak, garbiketako zapiz eginak, eta zelozko piezak, euskal testuinguruan laurogeita hamarreko urteetako eskulturaren lengoaien berrikuntza markatu zuten proposamenen artean koka daitezke. Geroago, Gemaren obrak ukitu narraziozkoagoa hartu zuen, zine, musika edo literaturako erreferentziei oso leku garrantzitsua eman baitzien. Duela gutxi marrazkia eta argazkia baliatu ditu zenbait proiektu egiteko, horien aipua eginez eta horiez jabetuz; eta proiektu horietan, horrenbestez, arte kontzeptualak abian jarritakoekiko hurbileko estrategiak identifika daitezke".

Erakusketak
-----------

### Bakarkakoak

* *Wilder is the Black,* La Taller, Bilbo (2014)
* *Meanwhile… rapture*, Rekalde Aretoa, Bilbo (2014).
* *Gema Intxausti. Jendetzaren erdian atxiloketa ikusten*, Artium, Gasteiz, 2020.

### Kolektiboak

* *Intxausti, Muniategiandikoetxea, Peral*, Arteleku, Donostia (1994)
* *Gema Intxausti / Azucena Vieites,* DV Galeria, Donostia (1997),
* *Gaur, Hemen, Orain*, Bilboko Arte Ederren Museoa, Bilbo (2001)
* *Suturak*, San Telmo museoa, Donostia (2014)

Sariak
------

* 1991: Gure Artea Saria 1991n.
* 1994: Bizkaiko Foru Aldundiaren Arte Plastikoen Sorkuntzarako Beka.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Tabalera. Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroa
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa *Argia*n, 2020/03/22.
* **(Gaztelaniaz)**:Gema Intxaustiren lana Artiumen.
* **(Gaztelaniaz)**:Gema Intxaustiren hitzaldia Gasteizko Artiumen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q87349528
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39150083886814942739
* GND: 1243112123
* LCCN: no2017091569
* Tabakalera ID: 84376

 |

* Wd Datuak: Q87349528
**Kremlingo izarrak** errubizko izar pentagonal lumineszente batzuk dira, 1930eko hamarkadatik Moskuko Kremlingo bost dorreetako punturik garaienetan ezarriak eta ikusgai daude, iraganeko Errusiar Inperioaren arranoak ordezkatuz.

Ezarpena
--------

Errusiar Iraultzaren ondoren eta Lenin buruzagi boltxebikeak SESB sortzearekin batera, tsarren garaiko ikur inperialen ordezkapenari ekin zitzaion. Baina iraultza ondorengo eskasia garaian Moskuko Kremlingo dorreetan zeuden kobrezko arrano bizefalo urreztatu erraldoiak kentzearen zailtasuna zela eta, egikizun hau baztertua eta atzeratua izan zen.

1930ean NKVDko Ekintza Dibisioko kideek Igor Grabar artista eta zaharberritze adituaren zuzendaritzapean zegoen Zaharberritze Artistikoko Zentral Nagusiko adituei arranoen azterketa burutzeko ardura eman zieten. Aditu hauek azterketa egin ondoren SNKko Nikolái Gorbunov idazkariari txosten bat aurkeztu zioten, honetan arranoak ezin zitezkela zaharkin baliotsutzat jo adierazi zen.

1935eko urriaren 25ean Spasskaia dorrean lehenbiziko izarra ezarri zen, aste horretan zehar beste hiru izar jarri ziren, hain zuzen ere, Troitskaia, Nikolskaia eta Borovitskaia dorreetan. 1937an Vodovzvodnaia dorrean ere bosgarren izar bat ezarri zen.

Jarri zirenetik, izarrak birritan bakarrik itzali izan dira: lehenengo aldiz, 1941-1942 artean, Bigarren Mundu Gerra puri-purian zela, Wehrmacht alemaniarraren bonbardaketetan Kremlinaren kokalekuaren adierazgarri izan ez zitezen, eta bigarrengoz, 1996an Nikita Mijalkov errusiar zuzendariak bere *Siberiako Bizargilea* filma Kremlinaren bihotzean filmatzeko baimen berezia eskatu zuenean.

* Izarraren diseinua.Izarraren diseinua.
* Gauez pizturik.Gauez pizturik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1926895
* Commonscat Multimedia: Kremlin stars

---

 |

* Wd Datuak: Q1926895
* Commonscat Multimedia: Kremlin stars


| * i
* e
* a
**Moskuko Kremlina** eta **Plaza Gorria** |
| --- |
| Kanpoaldea | Moskuko Kremlingo harresiak eta dorreak  •  Leninen mausoleoa  •  Harresiko nekropolia |
| Eraikian  administratiboak | Senatua  •  Kremlingo presondegia (14 Eraikina)  •  Armategia  •  Entretenimenduen jauregia  •  Kremlingo Estatu JauregiaKremlingo Jauregi Handia Terem jauregia  •  Aldeen jauregia  •  Tsarinaren urrezko jauregia  •  Historia Estatu Museoa |
| Elizak | Dormizio katedrala  •  Deikundearen katedrala  •  Goiangeruaren eliza  •  San Joan eliza eta Ivan Handiaren kanpandorreaSoineko Uztearen eliza  •  Patriarkaren jauregia eta Hamabi Apostoluen eliza  •  Verkhospasski katedrala eta Terem elizakSan Basilio katedrala  •  Kazango katedrala |
| Plazak eta lorategiak | Plaza Gorria  •  Ivanovskaia plaza  •  Katedraleen plazaTainitski lorategiak  •  Kremlingo Lorategi Handia  •  Alexandroren lorategiak |
| Monumentuak | Minin eta Pojarskiren monumentua  •  Soldadu ezezagunaren hilobia  •  Lóbnoie MestoTsarraren kanoia  •  Tsarraren kanpaia  •  Kremlingo izarrak |
| Antzinakoak | Jasokundearen komentua  •  Txudov monasterioa  •  Armarrien atea  •  Robespierren monumentua |
**Kronika Mozarabiarra**, **754ko Kronika**, **Kordobako Anonimoa**, **Isidoro Pacensearen Kronikoia** edo latinez **Epitome Isidori Pacensis episcopi** edo **Continuatio Hispanica anni DCCLIV** izenez ere ezaguna, Erdi Aroko kronika bat da VIII. mendean idatzia Iberiar penintsulan, ustez Isidoro izena zuen elizbarruti lusitaniar bateko apezpikuak idatzi zuena.
Kronika honek Isidoro Sibiliakoaren *Historia de los Godos* delakoaren jarraipena izan nahi zuen, nahiz askoz apalagoa izan; 610. urtean hasten da, Heraklio enperadorearen lehen urtean, eta 754.ean amaitu.

Ia ez du ezer esaten Penintsulako bisigodoez, baina asko dio Ekialdean gertatutakoez, batez ere Bizantziar Inperioarekin eta Omeiatar Kaliferriarekin lotutakoez.

Kronikaren testua
-----------------

* Juan Gil, *Corpus scriptorum muzarabicorum*, Madril, Instituto Antonio de Nebrija, 2 lib. Madril, 1973.
* José Eduardo López Pereira, *La crónica mozárabe del 754*, Anubar. ISBN 84-7013-166-4, Zaragoza, 1980.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Martínez Díez, Gonzalo. *El condado de Castilla (711-1038): la historia frente a la leyenda.* , 749 or..
2. ↑   Flórez, Enrique. *España sagrada.*  VIII. 269 eta hur. or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1951307
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 177444493
* BNE: XX5184823
* BNF: 15594949c (data)
* LCCN: n86136520
* SUDOC: 175864136

 |

* Wd Datuak: Q1951307
**Gem konderria** (ingelesez: *Gem County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Emmett da. 2010eko zentsuaren arabera 16.719 biztanle zituen, Gem kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gem konderriak 1.465,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,45 ura dira. Beste 1.452,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,41 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.719 pertsonetatik 16.234 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.336 dira. 20 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 78 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 287 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494514
* Commonscat Multimedia: Gem County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141909818
* ISNI: 0000 0004 0493 8637
* **Lekuak**
* OSM: 1742090
* TGN: 2000474

 |

* Wd Datuak: Q494514
* Commonscat Multimedia: Gem County, Idaho
**Kremaster muskulua** poltsa testikular eta iztai tolesturan aurkitzen den muskulu bat da, **elkar muskulu** bezala ere ezagutzen dena. Muskulu bilaterala da.

Abdomeneko muskulu zeharraren eta barruko muskulu lapranaren fusioaren zuntzek sortuko dute kremaster muskulua. Hala ere, abdomeneko barruko muskulu lapranaren luzapena kontsideratzen da.

Poltsa testikularretan tunika eritroidea osatzen du; izan ere, bere zuntz muskularrek kordoi espermatikoaren hiru geruzetako bat osatzen dute, faszia kremasterikoa.

Ezarpena
--------

Poupard lotailuan ezartzen da.

Odoleztapena
------------

Kremaster muskuluaren odoleztapenaz arteria kremasterikoa arduratzen da, beheko arteria epigastrikoaren adarretako bat dena.

Inerbazioa
----------

Nerbio genitofemoralaren adar genitalak inerbatzen du.

Garapena
--------

Muskulu honen guztizko garapena gizonezkoetan besterik ez da gertatuko; geruza fineko muskulu eskeletikoa bilakatuz. Emakumeetan muskulu lakio gutxi batzuen antzeko egitura du, gainera, txikiagoa da, eta uteroaren lotailu biribilean dago.

Funtzioa
--------

Iztai hodiaren eraketarekin lotuta dago, baita testikuluen jaitsierarekin ere. Zehazki, testikuluak jaitsi eta igotzeaz arduratzen da era inboluntarioan (eskrotoaren tenperatura erregulatzeko, espermatogenesirako egoera optimoa lortuz). Horrela, testikuluak zintzilik eramango ditu, eta hortik datorkio izena, grekerazko aditz batetik baitator (grezieraz: κρεμάννυμι, "zintzilik eraman" esan nahi du).

Irudiak
-------

* Eskrotoa.Eskrotoa.
* Eskuineko testikulua, tunika baginala irekita.Eskuineko testikulua, tunika baginala irekita.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1724194
* Commonscat Multimedia: Cremaster muscles

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* TA: A04.5.01.018M
* FMA: 21531

 |

* Wd Datuak: Q1724194
* Commonscat Multimedia: Cremaster muscles
***Fíjate Bien*** Juanes kolonbiar kantagilearen debut bildumaren izena da. Universal Musicek merkaturatu zuen 2000ko urriak 17an. Bildumaren ekoizlea Gustavo Santaolalla izan zen, latindar rockeko gaiei eginiko ekarpenengatik ezaguna dena. Bildumako abesti guztiak Juanesek berak idatzi zituen. Bildumak 2001eko Grammy Latinorako sei izendapen jaso zituen, horien artean Urteko Bilduma, Urteko Artista, Urteko Abestia, Bertsio Laburreko Musika Bideorik Hoberena eta Ahozko Rock Bildumarik Hoberena.

Bildumak Platinozko ziurtagiria jaso zuen 2001eko ekainak 23an RIAAren partetik 1.000.000 kopia saldu ondoren.

Abestiak
--------

1. *Ahí le va*
2. *Para ser eterno*
3. *Volcán*
4. *Podemos hacernos daño*
5. *Destino*
6. *Nada*
7. *Fíjate bien*
8. *Vulnerable*
9. *Soñador*
10. *Ficción*
11. *Para qué*
12. *Me da igual*

Fíjate bien
-----------

Bildumak Juanesen gitarraren soinu bakarra zenbait latindar erritmorekin uztartzen du, bere jaioterria den Kolonbiako estiloa, eta indarkeria, gizarte kontzientzia eta bere pertsona maiteekiko sentimendu sakonak erakusten dituen letra bat du. *Fíjate bien*, finean, latindar musika alternatiboaren generoan nabarmentzen den bilduma bat da. Bildumari izena ematen dion abestia bere herrialdean meatzeekin izan behar den kontuaren adibide serio bat da, eta *Nada* edo *Podemos hacernos daño* bezalako bilduma honetako beste single batzuetan agertzen diren metaforek musikari eta olerkari handi baten hasiera adierazten dute. Gainera, Juanes kolonbiar artistarik nabarmenena da, gizarte lanetan duen konpromiso eta karismagatik.

Diskoaren aurkezpenarekin, Juanes, hasieran, Latinoamerikan promozionatzean zentratzen da diskoarentzat entzuleria bat sortzeko. Bilduma laster onartzen da Kolonbian, non 1. postuan agertzen den 10 astez.

Ziurtagiri, postu eta salmentak
-------------------------------

| Herrialdea | Postua | Ziurtagiria | Salmentak |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentina | 1 | Platino | 40,000+ |
| Mexiko | 1 | Platino/Urrea | 100,000+ |
| Portugal | 1 | Urrea | 40,000+ |
| Suitza | 1 | Urrea | 70,000 |
| U.S. Billboard 200 | 75 | Urrea | 800,000+ |
| U.S. Top Latin Albums | 15 | 4x Platinum |
| U.S. Top Latin Pop Albums | 36 |
|

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Lehena izan zen** | **Juanesen abesti bildumak**2000 | Ondorengoa**Un día normal** |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  CAPIF
2. ↑  AMPROFON
3. ↑  AFP Week 48-Year 2004
4. 1 2
5. ↑  RIAA

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2576295

 |

* Wd Datuak: Q2576295
**Kashtin** 1984an Mani-Utenam innu komunitatean (Côte-Nord, Quebec) Claude McKenzie eta Florence Vollantek sortutako folk rock taldea da. Quebeceko eta Ipar Amerikako jatorriko herrietako kideek osatutako musika talderik arrakastatsu eta ezagunenetakoa izan da.

Izena
-----

*Kashtin* hitzak "tornado" esan nahi du innu-aimun edo innueraz; izenak, bestalde, paronimoa edo hitz jokoa egiten du ingelesezko *cashed in* (*cash*=diru) esapidearekin. Taldeak hala erantzun nahi izan zien diruzaletasunak jota hasiak zebiltzala zioten lagunei.

Biografia
---------

Bikotea lehen Quebecen hasi ziren ezagunak izaten; 1988an telebista kate baterako innu herriari buruzko dokumental batean agertu ziren. Montrealera eraman zuten estreinakoz grabatzera eta taldearen izena daraman diskoa egin zuten 1989an. Beren innu-aimun hizkuntzan kantatu bazuten ere, Quebec, Groenlandia eta Kanada arrakastatsua izan zen eta platinozko disko bikoitza irabazi zuten. *E Uassiuian* eta *Tshinanu* singleak azpimarratzekoak dira.

1990ean Europan zehar kontzertuak egin zituzten eta Frantzian momentuko 10 "izarren" artean sartzea lortu zuten. 1991n *Innu* beren bigarren albuma atera zuten eta *Ishkuess* singlearekin Kanada mailako arrakasta lortu zuen; taldearen kantarik ezagunena da.

1994an atera zuten *Akua Tuta* beren hirugarren albumerako Columbia Records diskoetxearekin sinatu zuten. Robbie Robertson musika egile eta gitarra jotzaileak izen bereko kanta berak grabatutako *Music for The Native Americans* diskoan sartu zuen.

*Akua Tuta* diskoaren ostean McKenzie eta Vollant taldekideek bakoitzak bere kabuz bakarlari lanak egiteari ekin zioten eta harrezkero ez dute **Kashtin** izenpean diskorik atera, nahiz eta lantzean behin elkarrekin jotzeko biltzen diren. Samian hip hop abeslariarekin ere kolaboratu dute 2010ean innuen *Tshinanu* kantari egin zion bertsioaren harira.

**Kashtinen** abestiak *Dance Me Outside* filmaren zein *Northern Exposure* eta *Due South* telebista programetako soinu bandetan agertzen dira.

Diskografia
-----------

* *Kashtin* (1989)
* *Innu* (1991)
* *Akua Tuta* (1994)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Innu herriaren lurraldea.
2. ↑  "Kashtin - Innu Dawn Rising", Alastair Sutherland, Music Express, 145 alea, 1990eko 44.a.
3. ↑  *Samian: les forces de paix*. *cyberpresse.ca, 2010eko maiatzaren 1a.*

Ikus, gainera
-------------

* Innuera
* Côte-Nord
* Samian

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** **(Frantsesez)** Kashtin Kanadiar entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3193701
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138312546
* ISNI: 0000 0001 0664 2870
* BNF: 13928692m (data)
* LCCN: n95032308

 |

* Wd Datuak: Q3193701
**Kaskagorri**  |  |
| --- |
| Sorrera: | 1989 |
| Txupinera: | Itxaso Goti (1990) |
| Egoitza: | Barrenkale Barrena, 9 (Zazpikaleak) |
| Leloa: | - |
| Kideak:, | 300 |
| Koloreak: | Gorria |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: | www.kaskagorri.org |
|

**Kaskagorri konpartsa** Bilboko gazte mugimenduaren konpartsa da, konpartsen federakundearen kide dena. 1989an sortu zen, hiriko gazte mugimenduaren eragile desberdinen arteko komunikazioa hobetzeko. Gauzak honela, gazte mugimenduaren beste elkargune bat bihurtu da.

Auzo desberdinetako jaietan eta gazte mugimenduak antolaturiko jaietan ere egoten dira, beti euskal kulturaren defentsa ardatz dutelarik. Besteak beste, "Kaskakanpada", "Azken poteoa", "Kaskasagardotegia" eta "Kaskakelarre" izeneko ekimenak antolatzen dituzte.

2010ean, Iñaki Azkunak Bilboko alkateak bi urtetako zigorra ezarri zion 2010eko urtarrilean Kaskagorri eta Txori Barrote) konpartsei: bi urtez Bilboko Aste Nagusitik kanporatu zituen presoen argazkiak erakusteagatik. Urte batzuk beranduago, Bilboko Administrazioarekiko Auzien Epaitegiko epaile batek konpartsaren errekurtsoa haintzat hartu eta Azkunaren zigorra baliogabetu zuen.

Asterixen irudia hartu dute logotipoan.

Mari Jaia eta Naroa Gaintza Kaskagorri konpartsan

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

Bilboko Aste Nagusia

Kanpo estekak
-------------

```
Kaskagorri konpartsen federakundearen webgunean
```

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261350

 |

* Wd Datuak: Q12261350
**Gens du pays** (euskaraz *Herrialdeko jendea*) Kanadako Quebec probintziako ereserki ez ofiziala da. Gilles Vigneault olerkari eta kantautoreak konposatu zuen. 1975eko ekainaren 24ean estreinatu zen.

Hitzak
------

  

Le temps qu'on a pris pour se dire «je t'aime»  

C'est le seul qui reste au bout de nos jours  

Les vœux que l'on fait les fleurs que l'on sème  

Chacun les récolte en soi-même  

Aux beaux jardin du temps qui court  

  

{bertsoa}  

  

Gens du pays, c'est votre tour  

De vous laisser parler d'amour  

Gens du pays c'est votre tour  

De vous laisser parler d'amour  

  

Les temps de s'aimer, le jour de le dire  

Fond comme la neige aux doigts du printemps  

Fêtons de nos joies, fêtons de nos rires  

Ces yeux où nos regards se mirent  

C'est demain que j'avais vingt ans  

  

{bertsoa}  

  

Le ruisseau des jours aujourd'hui s'arrête  

Et forme un étang où chacun peut voir  

Comme en un miroir l'amour qu'il reflète  

Pour ces cœurs à qui je souhaite  

Les temps de vivre leurs espoirs  

  

{bertsoa}

Kanpo estekak
-------------

* *Gens du pays* ereserkia entzungai **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q977275
* Commonscat Multimedia: Gens du pays

---

 |

* Wd Datuak: Q977275
* Commonscat Multimedia: Gens du pays
Unibertsitatea.
**Kivikko**, Kemi udalerri finlandiarrean dagoen auzo bat da. Hiriaren ipar-ekialdean dago eta gutxi gorabehera, 2.000 biztanle izango ditu auzoak; beraz, hiriko bizi-auzo nagusienetarikoa dugu.

Bertan, Kemi-Tornioko Unibertsitatea dago eta inguruko parke eta zelaietan, Lappi lurralde osotik eta herrialdeko zenbait tokitik datozen ikasleak batzen dira.

Ikus, gainera
-------------

* Kemi
* Kemi-Tornioko Unibertsitatea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2389705
* Commonscat Multimedia: Kivikko

---

 |

* Wd Datuak: Q2389705
* Commonscat Multimedia: Kivikko


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Kemiko armarria Finlandiako banderaren gainean | **Kemiko auzoak** | Kemiko armarria Finlandiako banderaren gainean |
| Ajos • Hepola • Karihaara • Karjalahti • Kivikko • Koivuharju • Merikemi • Nauska • Paattio • Peurasaari • Ritikka • Rytikari • Sauvosaari • Syväkangas • Takajärvi • Tervaharju |
*Artikulu hau sumendien irekidurei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Krater (argipen)».*
 Kamerun mendiaren kraterrak 
**Kraterra** sumendi baten gainaldean dagoen inbutu itxurako sakonunea da.

Kraterrak, alderantzikatutako kono baten forma izaten du, sumendiaren gainaldean erupzioek zulatutakoa. Batzuetan, albo batean ere dago, sumendiak bere tontorrean konorik ez duenean, eta, orduan, kraterra, albokoa edo bizkarroia bezala izendatzen da. Gerta daiteke, baita ere, sumendiak konorik ez izatea, hawaiiar sumendien kasuan bezala, eta, orduan, kraterra, lurreko zulo bat da, non laba astindu eta burbuilatzen den, erupzioetan gainezka egiten duena.

Badaude sumendiak, aurkitzen diren tokiaren arabera, krater bat baino gehiago izatera hel daitezkeenak, baina beti bat nagusia. Krater hauek neurri ezberdinak izan ditzakete, metro gutxi batzuetatik, kilometro askotara.

Beste alde batetik, sumendiekin zerikusirik ez duten kraterrei, talka krater deritze, eta oso ohikoak izan dira, Lur planetaren zein Ilargiaren eraketaren historian zehar.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Ikus, gainera
-------------

* Maar
* Krater aintzira
* Talka krater

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109391
* Commonscat Multimedia: Volcanic craters

---

 |

* Wd Datuak: Q109391
* Commonscat Multimedia: Volcanic craters