**Evelyn Lear** , jaiotzez **Evelyn Schulman** (Brooklyn, New York, AEB, 1926ko urtarrilaren 8a – Sandy Spring, Maryland, AEB, 2012ko uztailaren 1a) estatubatuar opera-abeslari lirikoa, sopranoa. Alban Bergen eta Richard Straussen opera eta musika garaikideetan egindako interpretazioagatik nabarmendu zen. 1966an, Grammy bat irabazi zuen.

Biografia
---------

Nina (Kwartin) Quartin sopranoaren eta Nathan Shulmanen alaba zen. Judua zen eta jatorri errusiarreko familia zuen. Aitona Zavel Kwartin kantari ospetsua izan zen. Hunter Collegen ikasi zuen, New Yorkeko Unibertsitatean, eta gero ahotsa, koroa, pianoa eta konposizioa New Yorkeko Juilliard School of Music-en. 1945ean, Walter Lear sendagile eta aktibistarekin (1923-2010) ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen berarekin, eta 1952an dibortziatu zen. Juilliard eskolan ezagutu zuen bigarren senarra, Thomas Stewart baxu baritonoa (1928-2006).

Lan ibilbidea
-------------

Bere debut profesionala Bostonen egin zuen, Marc Blitzsteinen, Reuben *Reubenen*, lanean, Eddie Albertekin batera. Show-a bi astez egon zen kartelean, eta ez zen inoiz Broadwayra iritsi. Bikotea 1955ean ezkondu zen, Berlinen jarri ziren bizitzen *Hochschule für Musik eskolan ikasteko Fullbright* bekaren irabazleak izan baitziren. Han, Maria Ivogün koloratura ospetsuarekin ikasi zuen, Elisabeth Schwarzkopf-en eta Rita Streich-en maistra berarekin.

Berlingo Alemaniar Operako kide gisa, Konpositore gisa debuta egin zuen Straussen *Ariadne auf Naxos* eta Vienan 1962an Alban Bergen *Lulú* lanaren gerraosteko lehen emanaldietan, Karl Böhm-en zuzendaritzapean. Bergen pertsonaia - eta Marie *Wozzeck*-en, konpositorearen beste opera - bere aurkezpen-gutun onena izan zen Europako antzoki liriko garrantzitsuenetan eta Buenos Aireseko Colon Antzokian, 1965ean.

Bere karrera 1957 eta 1992 artean zabaldu zen, eta berrogei pertsonaiatik gora agertu ziren Estatu Batuetako konpainia garrantzitsuenetan. Musika-ikaskuntzan zuen aldakortasuna eta azkartasuna nabarmendu ziren. Sasoiko errepertorioari buruzko jakin-min aseezina zuen eta, Werner Egk-en lanak estreinatu zituen (*Die Verlobung in San Domingo*, Munichen 1961ean berzabaldu zen Bavierako Estatu Opera), Robert Ward, Martin Levy, Rudolf Kelbortern, Giselher Klebe eta Thomas Pasati (1974). Ahots-idazkera garaikidearen zurruntasunak berehala nabaritu ziren haren erregistro akutuaren higaduran.

MET
---

Metropolitan Operako debut atzeratua, antzerkiaren administrazioaren eta Stewart-Lear bikotearen arteko 'katxet' arazoen ondorioz, 1967an iritsi zen Martin Levy konpositorearen *Electrak ondo du lutoa* lana (Mourning becomes Electra), eta Laviniaren rolean arrakasta izugarria izan zuen. Areto metropolitarrean, *Octavian* eta *Mariskala* *El caballero de la rosa* lanean, kondesa *Las bodas de Fígaro* lanean, Donna Elvira *Don Giovannin*, Alice Ford *Falstaff* lanean eta Geschwitz kondesa *Lulun* 1980an. 1985eko urriaren 15ean, Der Rosenkavalierren Mariscala, James Levineren zuzendaritzapean, Tatiana Troyanos eta Kathleen Battle lagun zituela.

Learrek kidetasun berezia izan zuen Richard Straussen obrarekin, Azken lau abestiekin (Karl Böhm-ekin), eta *El caballero de la rosa-*ren hiru rol femeninoak interpretatu zituen kantari bakarretako bat izan zen. Alemaniar antzokietan, bere ibilbidearen hasieran *Sofia* kantatu zuen, zalduna *Octavia lanean* Metropolitan Operan eta, ondoren, Mariscala San Francisco, New York, Buenos Aires eta La Scala antzokietan, Carlos Kleiber-ek zuzenduta.

Beste pertsonaia batzuk: Leoš Janáčeken Emilia Marty; Eugene Oneginen Tatiana; Cleopatra Händelen Giulio Cesarren; Pucciniren Tosca; Verdiren Desdémona Otelon; Bizeten Carmen; Otto Nicolairen *Komadre alaiak,* Verdiren Fenena *Nabuccon,* *Der fliegende Holländer* *Senta* eta Dido Berliozen *Les Troyens*en ingelesezko bertsioan, Colin Davisek zuzendua.

1966an, Grammy bat irabazi zuen Karl Böhmek zuzendutako Wozzeck-en grabazioagatik, Dietrich Fischer-Dieskau eta Fritz Wunderlichekin, eta haiekin ere erregistratu zuen Mozarten *Txirula magikoa*.

Errezitalista, aktorea eta irakaslea
------------------------------------

Bach, Mozart, Schubert, Schumann, Wolf, Mahler, Hahn, Villa Lobos, Faure, Debussy, Gershwin, Barber, Alban Berg, Arnold Schönberg, Bernstein eta errusiar errepertorioa (Chaicovsky, Rachmaninoff, Gliére y Gretchaninoff). 

Aktore miresgarriak 1976an Nina Cavallini interpretatu zuen Robert Altmanen *Buffalo Bill eta indiarrak* filmean Paul Newmanekin. 1984an *Elizabeth I* izan zen *Elizabeth and Essex* musikalean.

Arteei egindako ekarpenagatik, Berlingo senatuak *Kammersängerin* izendatu zuen eta Salzburgoko Zinemaldiak Max Reinhardt saria eman zion.

Erretiratzean, Stewart-Lear bikotea kantuko maisu-maistra gisa aritu zen, opera-konpainia amerikarren hobekuntza-ikastaroetan. Abeslariek Washington Hiriko *Wagner Elkartean* sortu zuten abeslarientzako programa.

Haren ibilbide aitzindariek Europan perfekzionatuta bi kulturen onena bereganatu zuen kantari iparramerikarra irudikatu zuten.

### Bizitza pertsonala

Lehen aldiz ezkonduta Walter Lear doktorearekin (1923-2010). Bigarren ezkontza, Thomas Stewart baxu baritonoa (1928-2006). Bonnie eta Jan-en ama zen.

Diskografia
-----------

* Bach: St John Passion / Richter
* Bartok: Bluebeard's Castle / Pierre Boulez - Londres 1975
* Berg: Lulu / Karl Böhm
* Berg: Wozzeck / Karl Böhm
* Berg: Altenberg Lieder, Op. 4 / Boulez
* Bernstein: On The Town / Michael Tilson Thomas
* Brahms: Ein Deutsches Requiem / Richter (DVD)
* Egk: Die Verlobung / Egk
* Janariak: Glagolitic Mass / Kubelík
* Krenek: Johnny Spielt Auf / Hollreiser
* Mahler: Das klagende Lied / Boulez
* Mahler: Des Knaben Wunderhorn / Stewart
* Mozart: Die Zauberflöte / Böhm
* Mussorgsky: Borís Godunov / Cluytens
* Schönberg, Soprano eta soketarako kuartetoa Opus 10 / New Vienna Quartet
* Strauss: Der Rosenkavalier /De Waart
* Verdi: Nabucco / Stein (Fenena)
* Verdi: Un ballo in maschera / Patané (Oscar, alemanez)
* Weill: Johnny Johnson / Meredith
* Wolf: Mörike Lieder / Werba
* Evelyn Lear And Thomas Stewart Sing Wagner & Strauss
* The Art Of Evelyn Lear - Spohr, Strauss, Berlioz, Berg
* Evelyn Lear & Thomas Stewart - A Musical Tribute
* Evelyn Lear Narrates Poulenc and Satie
* Evelyn Lear - An 80th Birthday Tribute

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 1966an, Grammy bat irabazi zuen Wozzeck-en grabazioarengatik.
* Arteei egindako ekarpenagatik, Berlingo senatuak *Kammersängerin* izendatu zuen.
* Salzburgoko Zinemaldiak Max Reinhardt saria eman zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Evelyn Lear - EcuRed» *www.ecured.cu* (Noiz kontsultatua: 2022-09-08).
2. ↑    *Ha muerto Evelyn Lear.* .
3. ↑  Adiós a Evelyn Lear
4. ↑
5. 1 2 3   «Evelin Lear grammy - Bilatu» *www.bing.com* (Noiz kontsultatua: 2022-09-08).
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Kanpo estekak
-------------

* allmusic ((((( Evelyn Lear–Biography ))) (ingelesez).
* Bach Cantatas: Evelyn Lear (sopranoa) (ingelesez).
* Web orria
* Opera News-en artikulua, laurogei urte betetzean
* Mimi de La Boheme alemanez
* Gogoratu irakurri
* Washingtongo Wagner Elkarteko Evelyn Lear / Thomas Stewart Fundazioa
* Die Spiegel, obituarioa alemanez

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q509102
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 88075916
* ISNI: 0000 0001 1477 0792
* BNE: XX996537
* BNF: 13896437q (data)
* GND: 123980437
* LCCN: n81134931
* NKC: xx0108545
* NLA: 35263059
* CiNii: DA11208852
* SNAC: w6ng4xkv
* SUDOC: 157649717
* BIBSYS: 3091936
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q509102