recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eloísa Muro** (Madril, 1894ko irailaren 30a - ib. 1979ko maiatzaren 1a) madrildar aktorea izan zen, batez ere antzerkian aritu zen.

Biografia
---------

Tovar-ek karikaturizatua (1920)
César Muro aktorearen alaba zen. Bernardo Jambrina aktorearekin ezkonduta egon zen, eta 1918an istripu batean hil zen. Mariano Asquerino aktorearekin elkartu zen sentimentalki, eta harekin Maria Asquerino alabaaktorea izan zuen, baina inoiz ez ziren ezkondu.

Bere ibilbide artistikoa funtsean antzerkian garatu zen. Komediaren Antzokiko eta Isabel Infanta Antzokiko lehen aktore izatera iritsi zen.

### Antzerkian

Arrakasta handienetako bat Pedro Muñoz Secaren *Los extremeños se tocan* (1926) lanaren estreinaldia izan zen, baita *La diosa ríe* eta *El señor Adrián, el primo* (1927) ere, biak Carlos Arnichesenak. Era berean, aipatzekoa da Enrique Suárez de Dezaren *Mi distinguida familia* (1932), Enrique Jardiel Poncelaren *El amor sólo dura 2.000 metros*, Fernando Fernán Gómez *Marido y medio* eta Terence Rattiganen *El chico de los Winslow* (1958) lanen muntaietan izan zuen parte-hartzea. 

### Zineman

Zineman ere nabarmendu zen, modu diskretuagoan bada ere. Filmatu zituen izenburuen artean honako hauexek aipa daitezke: Juan de Orduñaren *Por tí vi llorar* (1941),Edgar Nevilleren *La vida en un hilo* (1945), Luis Luciaren *Currito de la Cruz* (1949), Juan de Orduñaren *Pequeñeces*, Ladislao Vajdaren *Séptima página* (1950) eta José Antonio Nieves Conderen *Balasarra*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Eloísa Muro - Biografía, mejores películas, series, imágenes y noticias» *La Vanguardia* 2022-04-15 (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Eloísa Muro» *IMDb* (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).
3. ↑  Vivir Asturias
4. ↑  Madrid Diario
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** SensaCine. «Eloísa Muro» *SensaCine.com* (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Eloísa Muro - Edad | Biografía | Películas | Noticias | Filmografía | Premios» *Decine21* (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).

* Obituarioa *ABC egunkarian*, 1979ko maiatzaren 2an
* Fitxa IMDb-n

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5829954
* Commonscat Multimedia: Eloísa Muro

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169127638
* BNE: XX5052815

 |

* Wd Datuak: Q5829954
* Commonscat Multimedia: Eloísa Muro
Cassia Eller kontzertu batean.
**Cássia Rejane Eller** (Rio de Janeiro, 1962ko abenduaren 10a-Rio de Janeiro, 2001eko abenduaren 29a) Brasilgo rock abeslari eta gitarra-jotzailea izan zen.

Biografia
---------

Eller bisexuala zen argi eta garbi. Bere bizitzako azken 14 urteak Francisco semearekin (Chicão maitekiro deitua) bizi izan zituen; semea Tavinho Flalho musikariarekin eta María Eugênia Vieira Martins emaztearekin izandako harreman kasualaren ondorioz jaio zen. Cássia Eller 39 urte zituelarik hil zenean, bere emazteak semearen zaintza eskatu zuen. Brasilgo gizartea irauli zuen kasua izan zen, eta bikote homosexualei eta seme-alaben zaintzari buruzko aurrekaria ezarri zuen ezkontideetako bat hiltzean.

Alkoholarekin eta drogekin arazo handiak izan zituen, baina hiltzean hiru urte inguru zeramatzan errehabilitatuta. 2001eko abenduaren 29an hil zen, bihotzeko hiru geldialdi jarraian jasan ondoren. Akats medikoak eragindako heriotza adierazi zen, autopsian gaindosiak eragindako heriotzaren hasierako hipotesia baztertu ondoren.

Ibilbidea
---------

Bere ahots grabeak ezaugarritzen zuen bere abesteko modua. Musikagile lana bi abestitara mugatu zen: "Elles" eta "O Marginal". Interprete jarrera hartuz, Brasilgo rock konpositore handien piezak berpiztu zituen, hala nola Renato Russo eta Cazuza, baita MPBko (Música Popular Brasileira) artistak ere, hala nola Caetano Veloso edo Chico Buarque, Nando Reis, Arrigo Barnabé eta Wally Salomãoren pop estilotik igaroz, Riachãoren sambetaraino eta Jimi Hendrix, The Beatles eta Nirvanaren rock pieza klasikoetaraino. Zuzeneko grabazioak maite zituen.

Cazuzaren omenez bi disko grabatu zituen, horietako bat haren abestiekin bakarrik eta Cazuzaren "Todo amor que houver nessa vida" abestitik ateratako *Veneno Antimonotonía* izenburuarekin.

Diskografia
-----------

### Estudio albumak

* 1990 *Cássia Eller* (1990)
* 1992 *O Marginal*
* 1994 *Cássia Eller* (1994)
* 1997 *Veneno AntiMonotonia*
* 1999 *Com Você... Meu Mundo Ficaria Completo*
* 2002 *Dez de Dezembro*

### Zuzeneko albumak

* 1996 *Cássia Eller Ao Vivo*
* 1998 *Veneno Vivo*
* 2000 *Cássia Rock Eller*
* 2001 *Acústico MTV Cássia Eller*
* 2002 *Luau MTV*

### Bildumak

* 1997 *Minha História*
* 1997 *Música Urbana*
* 1998 *Millenium*
* 2002 *Série Gold*
* 2003 *Perfil*
* 2004 *A Arte de Cássia Eller*
* 2004 *I Love MPB*
* 2005 *Novo Millenium*
* 2008 *Raridades*

### DVD

* 2000 *Com Você... Meu Mundo Ficaria Completo*
* 2001 *Ao vivo. Rock in Rio*
* 2001 *Acústico MTV*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Cássia Ellerren argazkiak.
* **(Portugesez)**:"I Ain't Got Nothing But The Blues" Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q269841
* Commonscat Multimedia: Cássia Eller

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 80237501
* ISNI: 0000 0000 5962 0555
* GND: 13551763X
* LCCN: no00060021

 |

* Wd Datuak: Q269841
* Commonscat Multimedia: Cássia Eller
**Anthony Accardo** (izengoitiak: *Big Tuna*, *Joe Batters* ; Chicago, 1906ko apirilaren 28a - *Ib.*, 1992ko maiatzaren 22a) estatubatuar mafiosoa izan zen.

1904an Chicagon kokatutako italiar etorkinen semea. Behe Chicagoko italiar auzoetan hezi zen. Alfonso Caponeren mafia-taldeetako ordezkari izan zen, eta etsaien aurkako eta mafiaren presioei eusten zieten hiritarrei zigorrak jartzeko lanetan espezializatu zen, 1920tik 1930era bitarteko krisi-garaian, batez ere. 1929ko San Valentin egunean, gobernu federalak agindutako Lege Lehorraren garaian, hirian nagusitasuna lortzeko lehian, Bugs Moranen talde aurkariko zazpi kide metrailatu zituztenetako bat izan zen. Capone kartzelatu ondoren, talde barruan mailaz igo, eta 1943an buruzagi nagusietako bat bihurtu zen. Garai horretan, zaldi-lasterketetako apustuen kontrol-sistema berrantolatu zuen, eta beste eskualde batzuetara zabaldu. Era berean, Las Vegasko apustu eta jokoen kontrola ere bereganatu zuen. 1951n, Washingtongo Senatuan deklaratzera deitu zuen Ernest Kefauver senatariak zuzenduriko Krimenaren aurkako Borroka Batzordeak, baina ezin izan zuten bere aurka ezer frogatu, nahiz eta askotan atxilotu zuten bahiketa, estortsio, lapurreta, hilketa, legez kanpoko jokoak zirela-eta. 50eko hamarraldian Sizilia eta Napoliko «familien» interesak batu, eta legez kanpoko negozioak legeztatzeari heldu zion, mafiaren eragina politikara zabalduz. 1957an zerga-ordainketei ihes egitea leporatzen ziotenez, familien buruzagitza Sam Giancana *Momo*ri utzi zion. Baina Accardo askotan agertu zen hark bideratutako gestioaren aurka, eta azkenik, 1975ean hil egin zuten Giancana. Dirudienez, Accardok ez zuen harrezkero kargu garrantzitsurik izan taldearen barruan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q572690
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 72795165
* ISNI: 0000 0000 2372 3763
* LCCN: n84110710
* SNAC: w6kk9htb
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00042/eu\_a\_0426/a0426
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q572690
*Artikulu hau Ukrainako musika taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Goa (argipena)».*

**Go\_A** (ukraineraz: Ґоу\_Ей:, transliteratuta *Gou Ei,* hala nola *Go A* ahoskatzen den ingelesez) Ukrainako elektrofolk musika talde bat da, 2012an lehen aldiz sortua Kieven. 2021ko Eurovisión Abesti Lehiaketan Ukraina ordezkatu zuen "*Shum*" abestiarekin, eta bosgarren postua jarri zuten finalean.

Ibilbidea
---------

Musika elektroniko modernoa eta erro etnikoak konbinatuko zituen talde bat osatzeko ideia Taras Xevtxenkorena izan zen 2011n, baina musikariekin lan egiteko lehen saioak 2012an egin ziren. Urte horretan Kateryna Pavlenko abeslaria bandarekin elkartu zen ordezko abeslari gisa 2012an, baina gerora abeslari nagusia bilakaru zen.

2020. urtearen hasieran, Pavlenko eta Go-Ak Vidbir 2020 lehiaketan parte hartu zuten, Ukrainako selekzio sistema 2020ko Eurovisioko Abesti Lehiaketarako, "Solovey" abestiarekin. Irabazi zuten, eta prest zeuden Eurovision 2020rako, baina COVID-19 pandemiaren ondorioz, lehiaketa bertan behera utzi zen. Hala ere, 2021rako, aurreko urtekoa ontzat eman zuten Ukrainan, eta Go\_A Ukrainaren ordezkari izan zen Eurovision 2021ean "*Shum*" abestiarekin. 5. postu orokorra lortu zute, baina bigarrena bozketa publikoan, Måneskin irabazleen atzertik bakarrik. 2021eko maiatzaren 24an iritsi zen "Shum" lehen postura iritsi zen Spotify Viral 50ean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Про гурт "Go-A" | Телерадіокомпанія "ВЕЖА".* .
2. ↑   **(Ingelesez)** «Go\_A will represent Ukraine in Rotterdam» *Eurovision.tv* 2020-02-22 (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Grand Final of Rotterdam 2021» *Eurovision.tv* (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).

Kanpo estekak
-------------

* Kateryna Pavlenko eta Go\_A taldea, Eurovision 2021eko agerpena.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85638586
* Commonscat Multimedia: Go A

---

* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0004 8298 8728

 |

* Wd Datuak: Q85638586
* Commonscat Multimedia: Go A
**Berun oxidoa** (PbO), hori kolorekoa, Pb3O4 
(berun-oxido bikoitza (II) eta beruna (IV), gorria), PbO formula molekularra duen konposatu inorganikoa da. PbO2 bi polimorfotan agertzen da: litargirioa, kristal-sistema tetragonaleko egitura duena, eta massicota, kristal-sistema ortorronbikoko egitura duena. PbO2ren aplikazio modernoak berunean eta zeramika industrialetan oinarritutako berunezko beira zeramika industrialetan daude, osagai informatikoak barne. Industria kimikoan eta zeramikoan erabiltzen dute gas-hodietako zigilatzaile gisa. Konposatu anfoterikoa da.

Erabilera
---------

PbO-a berun metalikoa airean berotuz presta daiteke 600 °C-tan. Tenperatura horretan, beste berun oxido batzuen oxidazioaren azken emaitza ere bada, airean jartzean:

PbO2 –(293 °C)→ Pb12O19 –(351 °C)→ Pb12O17 –(375 °C)→ Pb3O4 –(605 °C)→ PbO
Berun nitratoaren (II) edo berun karbonatoaren deskonposizio termikoak ere PbO sortzen du:

2 Pb(NO3)2 → 2 PbO2 + 4 NO2 + O2
PbCO3 → PbO + CO2
PbO eskala handian ekoizten da berun-minerala fintzeko bitarteko produktu gisa, berun metalikoa lortzeko. Horretrako, orokorrean erabiltzen duten minerala galena (PbS) da. Tenperatura altuan (1400 °C) eta koke erregai gisa hartuta, sulfuroa oxido bihurtzen da:

PbS + 1.5 O2 → PbO + SO2
Berun metalikoa PbO karbono monoxidoarekin 1200 °C ingurura murriztuz lortzen da.

PbO + CO → Pb + CO2

Erreferentziak
--------------

1. ↑  N.N. Greenwood, A. Earnshaw, *Chemistry of Elements*, 2nd edition, Butterworth-Heinemann, 1997.
2. ↑  Lead Processing @ Universalium.academic.ru. Alt address: Lead processing @ Enwiki.net

Kanpo estekak
-------------

**Luanda errorea in Modulu:Autoritate\_kontrola at line 552:attempt to index field 'datavalue' (a nil value).**
**Miquel de Giginta** (Perpiyá, 1538 - Perpiyá, 1587) erlijioso eta idazle, behartsuei laguntzeko gizarte-erreformak proposatu zituen. Lehenengo Miserikordia edo Erruki Etxea sortzeagatik ezaguna.

Biografia
---------

Francesc de Giginta y Mestreren semea, kataluniako familia garrantzitsu bateko kidea. 1568an eliz onurak jaso zituen Santa Eulàlia de Millaresen gainean. Zuzenbideko batxiler-titulua lortu zuen Perpiñango Unibertsitatean, eta Elnako kanonje eta bikario orokorra izendatu zuten.Aszetismoari eta teologia moralari buruzko testuak idatzi zituen, egoera zaurgarrian dauden pertsonek jaso behar duten laguntzari buruzkoa. Haien artean, azpimarragarria da *Memorial sobre el cuidado de los pobres (1576),* Gaztelako koroari aurkeztutakoa.

Obrak
-----

* *Tratado de remedio de pobres.* (Coimbra: Antonio de Mariz Impressor y Librero de la Vniuersidad, 1579)
* *Tratado intitvlado Cadena de Oro.* (Perpiñan: Sanson Arbus, 1584)
* *Exhortación a la compassión con los pobres.* (Madrid, 1584)
* *Atalaya de Caridad.* (Zaragoza: Simon de Portonaris, 1587)
* *Discurso en preuva de que el glorioso martir s. Lorenço fue cardenal de la sant iglesia de Roma. (*Zaragoza: Lorenzo de Robles y Diego de Robles, 1588).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *"El hecho social de la pobreza en el siglo XVI", per Carmen Alemán Bracho, al web de la UNED.* .
2. ↑   **(Katalanez)** «Miguel de Giginta» *L'Enciclopèdia.cat.*  Bartzelona: Grup Enciclopèdia Catalana .
**Borhane Alaouié** (Arnoun, 1941eko apirilaren 1a - Brusela-Hiriburua eskualdea, 2021eko irailaren 9a) libanoar zinema-zuzendaria izan zen.

Biografia
---------

Zinema-arloan Bruselan hezi zen (1968-1973), eta zuzendari gisa Belgikan bertan egin zituen lehen urratsak, film laburrak eginez (*Fourrière*, 1971). 1974an, *Kafr kasem* filma, gaur egun palestinarren arazoaz inoiz egin den filmik onenetakotzat hartua, zuzendu zuen. Film honek harrera bikaina izan bazuen ere, hurrengo bietan jasan zituen eragozpen ideologikoek zakarki eten zuten Alaouiéren etorkizun handiko karrera. Lehen oztopoa *La yakfi an yakun Allah maa al-fuqaraa* (1976) dokumental bikainarekin izan zuen, Hassan Fathi egiptoar arkitektoaz eta mendebaldeko arkitekturak eta arkitektura tradizionalak mundu arabiarrean bizi duten gatazkari buruzkoa, ez zen babesa eman ziotenen (UNESCO) gustukoa izan, eta Egipton bertan ere debekatu zuten. Bigarren ezbeharra eta erabakigarriena, *Beyroutou el lika* (1982) bere bigarren film luzearekin jasan zuen, zenbait arabiar taldek, gerrak suntsituriko Beiruteko eguneroko bizitza era pertsonal eta intimistan azaltzen zuelako nahigabeturik, gogor erantzun ziotelako. Geroztik Europan bizi da; telebista-kate batzuetarako film ertain batzuk (*Risala min zaman al-harb*, 1985; *Risala min zaman al-manfaa*, 1988; *Assouan, un haut barrage sur le Nil*, 1990) eta Parisen atzerriratutako intelektual arabiar batek Golkoko gerra nola bizi ote duen galdetzen duen *Harb al-Jalyj... wa baad* (1991) film kolektiboko emanaldi bat (*Al-jusuf fi layla dalmaaa* ) bakarrik zuzendu ahal izan zituen.

Filmografia
-----------

* *Kafr kasem* (1975)
* *Il ne suffit pas que dieu soit avec les pauvres* (1978)
* *Beyroutou el lika* (1981)
* *A Letter from a Time of War* (1985)
* *Lettre d'un temps d'exil* (1990)
* *Assouan, le haut barrage* (1992)
* *The Gulf War... What Next?* (1993)
* *A toi où que tu sois* (1999)
* *Khalass* (2007)
* *Mazen wal namla* (2008)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2910871
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 182761404
* ISNI: 0000 0003 5631 9814
* BNF: 14073868q (data)
* SUDOC: 200628968
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00200/eu\_a\_2002/a2002

 |

* Wd Datuak: Q2910871
*Conocybe subovalis*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1,5 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo kanpai-itxurakoa, gero koniko-hemisferikoa. Fresko dagoenean ertza ildaskatua. Kapelaren azala apur bat higrofanoa, okre antzeko kolorekoa, batzuetan pixka bat oliba kolorekoa.

**Orriak:** Adnatuak, hori-lehoi kolorekoak.

**Hanka:** 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,4 cm bitarteko diametrokoa, goialdera pixka bat mehetua, erraboil garbiarekin, hori-krema kolorekoa, flokosua goialdean.

**Haragia:** Kolore berekoa, usain eta zapore nabarmenik gabea. Espora-jalkina marroi-gorrixka kolorekoa.

**Etimologia:** *Conocybe* terminoa grekotik dator, konoa, esan nahi duen "cono" hitzetik eta burua, kasko konikoa. esan nahi duen, "cybe" hitzetik. *Subovalis* epitetoa, ia, antzekoa, txikiagoa, esan nahi duen "sub" hitzetik eta arrautza, obalatua, esan nahi duen, "óvulo" hitzetik. Kapelaren forma dela eta.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria. Toxikoa ere izan daiteke.

### Nahasketa arriskua

*Conocybe juniana* delakoarekin nahas daiteke, honen kapelak ez du oliba antzeko kolorerik.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Urria. Ibaiertzeko basoetan eta gune hezeetan hazten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 260 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   Txantiloi:Esa Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela.  (2009). Banco de setas.
**Bernardo Alberro Anabitarte** (Astigarraga, 1927ko apirilaren 17a), euskal musikagile, olerkari eta akordeoi-jotzaile bat da. Gaur egun eta aspalditik Ordizian bizi da eta "Ordiziarrak gera" ereserkiaren konposatzailea izateagatik ezaguna da.

16 urte zituela lan istripu baten ondorioz ikusmena galdu eta akordeoia jotzeari ekin zion, honela, Donostiako Victoria Eugenia antzokian osptatutako musika txapelketa batera aurkeztu eta bigarren sailkatu zen. Beste hainbat lehiaketara aurkeztu eta postu nabarmenak lortu zituen.

Gipuzkoako irratsaio eta antzoki askotan kantautore gisa emanaldiak eman ditu. Berak konposatutako musikalanen artean "Astigarraga" ereserkia eta "Astigarraga" eta "Ergobia" kalejirak daude. Ordizia, Oñati eta Irungo musika bandek maiz bere musikalanak jo ohi dituzte.

Arabako Zalduondo eta Ulantzi eta Gipuzkoako Olaberriako Udalek omenaldiak egin dizkiote.

2013ko uztailaren 22an, Ordiziako Udalak nahiz Herriak omenaldia egin zion eta Santa Ana Jaietako txupinazoa jaurti zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "...Hamasei urte zituenean, lan-istripu bat zela eta ikusmena galdu zuen eta ondorioz esku soinua ikasteari ekin zion.", Bernardo Alberro, Astigarragako Udala
2. ↑  El conocido compositor y acordeonista Bernardo Alberro será el encargado de lanzar el txupinazo que dará inicio a las fiestas de Santa Ana. 2013, Ordiziako Udala **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

* Bernardo Alberro, Astigarragako Udala  **(Gaztelaniaz)**
* Homenaje popular a Bernardo Alberro. 2014ko urriaren 9a, Diariovasco.com **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q64159578
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169666113
* BNE: XX4716258
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 24272

 |

* Wd Datuak: Q64159578
**Bixente Gorostidi Loidi** (Amezketa, 1973) bertsolari gipuzkoarra da. 1999 eta 2003 artean Amezketako alkatea izan zen.

Amezketako Iparre Txiki (Iparragirre Txiki) baserrian jaio zen 1973ko urtarrilaren 18an. Amezketan, Beasainen eta Tolosan ikasten aritu ondoren, Donostiara joan zen Ingeniaritza Teknikoa ikastera. 

1999tik 2003ra bitartean Amezketako alkate izan zen. 

Udaleko lanez gain, txikitatik baserrian, Ordiziako Orkli lantegian, Abaltzisketako Logikalain enpresan itzulpenak egiten edo Altzoko Harrobian lan egindakoa da. 2003az geroztik Bertsozale Elkartean egiten du lan, Ahozkotasuna eta Bertsolaritza proiektukok irakasle moduan. Lanean ari zen bitartean Gizarte Hezkuntza ikasi zuen Donostian. Gaur egun Tolosaldeko hamar-hamabi ikastetxetan ematen ditu klaseak.

Ibilbidea
---------

Berandu hasi zen bertsotan, 18-19 urterekin. Anjel Mari Peñagarikanoren "ñ" ari buruzko bertso bat entzun eta harekin harritu eta buruz ikasi zuen bertsoa. Gero doinu harekin bere kabuz jolasean sortu zituen lehen bertsoak. 1992-1993 inguru hartan, Tolosaldean baziren bere moduko lau bertsolari berantiar: Tolosako Alfontso Jimenez eta Joxe Jimenez anaiak eta Elduaingo Ibon Karrera eta Xabier Nazabal. Tolosako bertso eskolan elkartzen hasi ziren eta Zarauzko Lizardi Sariketan plazaratu zen lehen aldiz Alfontso, Ibon eta Xabierrekin batera. Gipuzkoako Txapelketako finala jokatzera iritsi ez bazen ere hiru aldiz sailkatu zen Txapelketa Nagusia jokatzeko. 1995ean Osinalde saria irabazi zuen.

Palmaresa
---------

### Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
	+ partehartzeak (3): 1997, 2001, 2005
* Gipuzkoako Txapelketa
	+ finalaurrekoak (2): 1995, 2003
	+ partehartzeak (4): 1995, 1999, 2003, 2007

### Sariak

* Osinalde saria (1): 1995

Itzulpenak
----------

**Tarteka, itzulpenak egiten ere aritu izan da. Euskarara ekarri dituen liburu batzuk:**

* Gorka Garmendiaren **BA *edo Munduen arteko oreka***
* Fernando Uhalderen ***Erronkariko Enarak***
* Álvaro Bermejoren ***Endañeta, harri eta herri***
* Álvaro Bermejoren ***Jose Antonio Gisasola, Zelai, Hartzabal/Hartzut***
* Tiburtzio Arrastoaren ***Euskal Pilota***
* Álvaro Bermejoren ***Joan Sebastian Elkano***
* Álvaro Bermejoren ***Iturbe Anaiak, Aizkoragileak***
* Álvaro Bermejoren ***Arrantzaleak***

Elkarlanak
----------

**Beste zenbait liburutan ere aritu da elkarlanean:**

* Joseba Antxustegiren ***Izurrite baterako ipuinak***
* Jesus Iñurritaren ***Amezketako Historia***
* Jesus Iñurritaren ***Arritzaga***
* Antton Amondarainen ***Amezketako Eskolen historia, Ikastolatik Zumadira***
* Antton Amondarainen ***Amezketa 1936-1945, Zigorpean isilaraziei, merezitako omena***

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Bixente Gorostidi - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» *bdb.bertsozale.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).
2. ↑     *Bixente Gorostidi: «Denei aholkatuko nieke bertsoak ezagutzeko, mundu aberatsa da» - Txantxangorri Aldizkaria.*  (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115589617

 |

* Wd Datuak: Q115589617
Apollo Citharoedus (zitaradun Apollo) phiale batekin libazio bat eskaintzen, K.a. 460 (Delfosko Museo Arkeologikoa).
**Phiale** (antzinako grekoz, φιάλη (*phiálê),* eta fiale ahoskatzen dena gaur egun, terminologia modernoak antzinako *greko*ek sortu zuen pote mota bati emandako izena da, metalezkoa izan ohi zen, eta gutxiagotan, zeramikazkoa. Plater edo, katilu forma zuen —biribila, zabala eta sakonera txikikoa—, heldulekurik eta oinik gabe, kilixa ez bezala, eta erdian konkor zirkularra izan ohi zuen. Batez ere, jainkoen ohorez ardoa, esnea edo eztia isurtzeko erabiltzen zen, hau da, libazioak egiteko. Metal preziatuzko aleak ere badaude, hala nola zilarrezkoak eta urrezkoak.

Grekoek "*phiale*" hitza ematen zioten baina *rhytonari* (edateko adarra) ere horrela esaten zioten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Cook, Robert Manuel.  (1997). *Greek painted pottery.*  London ; New York : Routledge ISBN 978-0-415-13859-8. (Noiz kontsultatua: 2023-10-17).

Kanpoko loturak
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Phiale*** |
Txokolatezko trufak
Kakao hautsez eta azukre glassez estalitako trufa plater bat.
**Txokolatezko trufa**, bonboiaren antzeko itxura eta zaporea duen gozoki bat da, baina, *fondant* motako txokolate beltz urtu, gurin, azukre glass, gorringo eta esnegainezko nahasketa batekin egina.

Garrantzitsua da hozkailuan edo izozkailuan gordetzea, desegin ez daitezen.

Etimologia
----------

"Trufa" tradizionala, Belgikan sortu zen, eta duen izena, trufa izeneko onddoagatik eman zitzaion, honen nahiko antzekoa baita. Ipar Amerikan, trufa hitza oso modu askean erabiltzen da, eta trufa izeneko txokolateak, ohi biribilak dira, mendi formakoak eta txokolatezko erdigune gozo eta lau batekin, kakao hutsezko krema edo hautsez egina, edo biak batera. Krema bat ematen zaio, ahal izanez gero, gurin fin eta azukre oso finez egina. Belgikan, *ganache* deritzo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1063560
* Commonscat Multimedia: Chocolate truffles

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh91005396

 |

* Wd Datuak: Q1063560
* Commonscat Multimedia: Chocolate truffles
**Santa Buriana** (*Berriona*, *Beriana* edo *Beryan* izenez ere ezaguna) irlandar jatorriko eremutarra izan zen. St Buryanen bizi izan zen, Penzancetik gertu (Kornualles, Ingalaterra).

Irlandako errege baten alaba omen zen (Exeterreko Mrtirologioaren arabera, Munsterreko buruzagi baten alaba) eta Irlandatik Kornuallesera bidaiatu zuen misiolari gisa bertako biztanleak kristautasunera konbertitzeko, San Piranekin batera. Kondaira batek kontatzen du Dumnoniako Geraint erregearen seme elbarria sendatu zuela. San Buryan herriko kapera batean zerbitzatzen zuen. Gerrenek bahitu egin zuen eta San Piranek esku hartzera behartu ondoren bakarrik adostu zen Buriana askatzea. Hala ere, ezinezkoak ziruditen baldintzetan tematu zen Gerrenek. Kukuak elurrez estalitako lurren gainean hots egiten zuenean, Buriana askatuko zuela esan zuen. San Piranek gau osoan otoitz egin zuen. Mirari handiz, elurra egin zuen eta, goizean, Gerrren erregea kuku hotsarekin esnatu zen. Harrituta geratu zen eta Buriana aske utzi zuen. Handik gutxira, ordea, Gerren Buriana berriro bahitzen saiatu zen eta lortu zuen momentuan hilda erori omen zen. San Buryaneko kaperan ehortzi zuten.

Burianaren lehen aipamena XI. mendeko Exeterreko Martirologioan dago. 1740ko hamarkadan, John Wesleyk *Beryan* gisa aipatu zuen.

Erromatar Eliza Katolikoak eta Ingalaterrako Elizak santutzat hartzen dute. Santu-eguna ekainaren 4an ospatzen da Eliza Katolikoan eta maiatzaren 1ean Ingalaterrako Elizan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Ellis, P. B. *The Cornish Saints.*  Penryn: Tor Mark Press, 6 or..
2. ↑   **(Ingelesez)** Ford, David Nash.  (2006). «St. Buriana» *Early British Kingdoms* (Noiz kontsultatua: 2023-10-10).
3. 1 2   **(Ingelesez)** «Saint Buriana» *St Buryan Church* (Penzance) (Noiz kontsultatua: 2023-10-10).

Kanpo estekak
-------------
Pertsona batek **lasterka** egiten dituen higiduren segida.**Lasterka**, **Lasterketa**, **arineketa**, **korrika** edo **arinka egitea** oinez ibiltzeko modu lasterra da, non urratsa egiten den une batean pertsonak edo animaliak lurra ez duen ukitzen. Gizakiengan, leku batetik bestera modu lasterra izateaz gainera, ariketa fisikoa eta hainbat kiroletan egiten da.

Gorputz guztiaren erabilera eskatzen duen prozesu konplexu eta koorditatua da. Banako bakoitzak modu desberdinean egiten du lasterka, baina lasterketaren mugimendu nagusiak berdinak dira. Oinezko lasterketak atletismoaren barnean sartzen diren lehiaketak dira, parte hartzaile guztien artean azkarrena zein den jakiteko; hau da, nork betetzen duen distantzia jakin bat denbora txikienean. Mundu mailan lasterketa ugari daude, hauen artean Olinpiar Jokoak edo Atletismoko Mundu Txapelketa.

Teknika
-------

### Postura

Zuzena baina pixka bat aurrerantz botata egon behar da. Honek korrikalariaren grabitate zentroa oinaren aurreko parteak kokatzen du, orpoaren gainean erortzea ekidinez eta oinaren errebote mekanismoa aktibatuz. Bestalde, frenatzea saihesten du oinek ez dutelako grabitate zentroa baino aurrerago zapaltzen.

### Kadentzia

Fisiologo deportiboek erakutsi dute pausoen kadentziak berebiziko konsistentzia daukala lasterkari profesionalen artean, zehazki 85 eta 100 pausu bitarte minutuko. Distantzia motzeko eta distantzia luzeko korrikalarien arteko desberdintasuna pausoaren luzera da, kadentzia baino gehiago.

Lasterketak dirauen bitartean, lasterkariaren desplazamendu abiadura kadentzia pausoen luzerarekin biderkatuta kalkula daiteke. Lasterketako abiadura minutu kilometroko neurtu ohi da.

Irudiak erakusten duen bezala, bada momentu bat lasterketan, non hankek lurra ikutzen ez duten.

Muskuluak lasterketan
---------------------

Lasterketaren mekanismoa martxaren antzekoa da. Jaurtiketa hanka batekin egiten da eta jasotzea bestearekin. Gorputz-enborra gehiago tolesten da aurrerantz eta mugimenduak indartsuagoak eta markatuagoak dira; desberdintasun handiena gorputz osoa airean dagoen momentu baten existentzia da, martxan ez dagoena. Lurra ez da orpoarekin ukitzen, metatartsoen buruarekin baizik.

Oinez ibiltzean, oin bat beti dago lurrarekin kontaktuan, hankak erlatiboki luzeak mantentzen dira eta grabitate zentroa hanken gainean kokatzen da. Konparatuz gero, lasterketan zehar pertsonek hanka batetik bestera salto moduko bat egiten dutela esan daiteke. Salto bakoitzak grabitate zentroa altxatzen du aireratzean eta beherantz jaisten du lurreratzean. Desplazamenduan betetzen den arkuaren erdialdean, bi hankak airean daude, ez dago ezer lurrarekin kontaktuan. Pisu korporalaren igoera eta jaitsiera honek energia gastu handia eragiten du, grabitateari aurre egin eta erorketaren inpaktua absorbitzeko. Korrika egitearen ekintzak energia gehiago erabiltzea eskatzen du oinez ibiltzean baino, distantzia bera izan arren. Lasterketak, lokomozio bide gisa, efizientzia baxuagoa izango luke gastatzen diren kaloriak kontuan hartuta, baina azkarragoa da.

Kanpo-estekak
-------------
**Moïse Kapenda Tshombe** (Musumba, Belgikar Kongo, 1919ko azaroaren 10a - Aljeria, 1969ko ekainaren 29a) kongotar politikaria izan zen, Katangako presidentea 1960-1963 bitartean, eta Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen ministroa 1964-1965 bitartean.

Bizitza
-------

Familia aristokratiko aberatsean jaio zen. Belgikarren kolonizazioaren denboran negozio-gizon bakarrenetarikoa izan zen. CONAKAT (Katangako Elkarteen Konfederazioa) alderdiaren sortzailea eta buruzagia izan zen. Kongoren independentziari dagokionez, federalismoaren aldeko izan zen, gerora garaile irten ziren Patrice Lumumbaren ikuspegi bateratzailearen aurka. 1960ko ekainaren 30ean Kongoren independentzia aldarrikatu eta hamar egunera, Katanga probintziaren independentzia ezarri zuen, mea-aberastasunak kontrolatzen zituzten europar enpresa ahaltsuen babesarekin. Katangako presidentea zela, mertzenario zuriez baliatu zen aginpideari eusteko, NBEari eta gobernu zentralari aurre eginez. 1963. urtean etsi egin behar izan zuen eta Europara erbesteratu zen.

1964ko uztailean, Joseph Kasa-Vubu lehendakariak gobernu zentraleko lehen ministro izendatu zuen. Politika zentralista eta atzerriko konpainien aldekoa bultzatu zuen, baina 1965. urtean Mobutu Sese Seko jeneralak estatu-kolpea eman ondoren, Espainiara erbesteratu zen. 1967ko uztailean, aginpidea berreskuratzearren europar mertzenario talde bat antolatzen ari zela, hegaldi batean bahitu eta Aljeriara eraman zuten. 1969an hil zen bihotzekoak jota.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Moïse Tshombe*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q334830
* Commonscat Multimedia: Moise Tshombe

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79448204
* ISNI: 0000 0001 1072 7375
* BNE: XX1419205
* BNF: 123602927 (data)
* GND: 121177866
* LCCN: n50051800
* NARA: 10581469
* SNAC: w60t5s66
* SUDOC: 085837792
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05736/eu\_t\_2067/t2067
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q334830
* Commonscat Multimedia: Moise Tshombe
🇲🇽
{Talde etniko infotaula|
|taldea=Australiarrak  
*Australians*
|irudia=
|irudioina =Manifestazio bat Melbournen
|biztanleria= c. 25 milioi
|biztanletokia=  Australia; 24.000.000

* Thailandia: 300.000
* Ameriketako Estatu Batuak: 94.000–200.000
* Erresuma Batua: 113.000
* Hong Kong: 90.000
* Zeelanda Berria: 70.000

|hizkuntza= Ingelesa
|erlijioa= Kristautasuna (gehiengoa)
|harremana=
}}
**Australiarrak** (ingelesez: *Australians*, hizkera arruntean *Aussies* deituak) Australiako herritarrak dira. Australia herrialde etnikoanitza izanda, bere jatorri etnikoa eta bere australiar herritartasunarenkin bat egiten duten hiritarrak ditu. Bertoko Australiako aborigenak izan ezik, australiar guztiak azken hiru mendeetan hara joandako konbiktu eta emigranteen ondorengoak dira

Australiako aborigena Australiara iritsi aurretik bertako zirenen ondorengoa da bereziki (161.000 inguru egun). Jatorri oraindik behar bezala zehaztu gabeko herri hauek duela milaka urte jendeztatu zuten Australia (hamar mila urte baino gehiago). Gaur egun arrazatan ezagutzen den itxura fisiko zaharrenetakoa dute; tribu txikitan bizi dira eta bizimodu gogor antzekoa dute, baina inguruari erabat egokitua, nahiz eta, europarren kolonizazioa dela eta, gero eta baliabide gutxiago izan euren kabuz aurrera egiteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak.* .
2. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Ikus, gainera
-------------

* Eusko-australiarrak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1318423
* Commonscat Multimedia: People of Australia

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 120207401 (data)
* LCCN: sh85009651
* NKC: ph314828
* NARA: 10647187

 |

* Wd Datuak: Q1318423
* Commonscat Multimedia: People of Australia
**Juana María Ruiz de Gámiz eta Zulueta, Fernández de Retana eta Amondo** (Betoño, 1841 - ? ) Arabako markesa, esklabotzarekin lortutako diruaren zati bat ongintzan inbertitu zuen.

Biografia
---------

Florentina Zulueta Amondo eta Juan Pablo Ruiz de Gámiz Fernández de Retanaren alaba. Julian Zuluetaren hirugarren emaztea eta iloba, Habanan ezkondu ziren 1864ko urtarrilaren 17an, Espiritu Santuaren parrokian. Bikoteak bost seme-alaba izan zituen Amalia, Alfredo, Adolfo, Luis eta ezagunena, Elvira Zulueta. Senarra hiltzean Gasteizera bueltatu ziren eta bere gorpua Santa Isabel hilerrian hilobiratu zuten eta Portal de Barrenas kaleko etxe batean bizitzera pasa ziren (egun, Independentzia eta Fueros kale artean). Juana Mariak karitatezko hainbat ekintza sustatu zituen, besteak beste, 1900. urtean Anuntzetan eskola bat eraikitzea sustatu zuen eta herri horretako elizaren hainbat konponketa ordaindu zituen. Banco de Emisión y Descuento de Vitoria (1863) delakoaren sorkuntzan ere parte hartu zuen. 1913an bere semeari, Enrique, ondasunen administrazioa utzi zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Nieto y Cortadillas, Rafael.  (1952). *Los descendientes de Cristobal Colón.* , 140 or..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Extramiana, Marta.  (2021-11-20). «Elvira Zulueta: una mujer que dejó huella con sus donaciones» *Gasteiz Hoy* (Noiz kontsultatua: 2023-05-26).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** RODRÍGUEZ, MIGUEL ÁRIZ.  (2023-05-23). «El alcalde alavés de La Habana» *Deia* (Noiz kontsultatua: 2023-05-26).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Poder general de administración otorgado por Juana María Ruiz de Gámiz y Zulueta, viuda de Zulueta, marquesa, viuda de álava y vecina de Vitoria, a su hijo, Enrique de Zulueta y Ruiz de Gámiz..* .

Kanpo estekak
-------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118707326

 |

* Wd Datuak: Q118707326
*Artikulu hau Magallaes-Elkano espedizioko marinelari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pedro Agirre (argipena)».*
**Pedro Agirre** (Portugalete) Bizkaiko marinela izan zen. Magallaes-Elkano espedizioan parte hartu zuen. *San Antonio* ontzian abiatu zen bidaian, eta Elkanorekin bizirik ailegatu zen Sevillara 1521eko maiatzaren 8an, Munduari bira egin ondoren. *Victoria* ontzian heldu ziren, hori izan baitzen nabigazioa amaitu zuen itsasontzi bakarra.

Euskaldun askok hartu zuten parte bidaia horretan, 35 edo, ezagunak. Andaluziarren ondoren ordezkaritza handiena osatzen zuten (portugaldarrak 28, bi Gaztelakoak 21 eta genoarrak 19 zirelako). Bizkaitik 21 kide, gehienak Bermeo eta Bilbokoak, 10 gipuzkoar eta 4 nafar.
Beste bi marinel ere euskal jatorrikoak ziren, Geronimo itsasmutila edo Francisco morroia kasu, penintsulako hegoaldean jaio arren, gurasoren bat euskalduna zutelako, lehenak aita (Cristobal Garcia) eta bigarrenak ama (Juana de Durango).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Elorza, Javier.  (2021). *Juan Sebastian Elkano: ingurua, ibilbidea, epika.*  Euskalerriaren Adiskideen Elkartea ISBN 9788409312924..

Kanpo estekak
-------------

*
***Past Lives*** 2023an Celine Songek zuzendu eta zuzendutako drama erromantiko estatubatuarra da, bere debura zuzendari lanetan. Greta Lee, Teo Yoo eta John Magaro aktoreek antzeztu duten filmak 24 urtetan zehar haurtzaroko bi lagun korearren arteko harremana jarraitzen du, bizitza desberdinak izateko banandu ondoren euren harremana< hausnartzen duten bitartean. Trama erdi-autobiografikoa da eta Song-en bizitzako benetako gertaeretan inspiratuta dago. 

*Past Lives* 2023ko urtarrilaren 21ean Sundanceko zinema-jaialdian estreinatu zen eta 2023ko ekainaren 2an estreinatu zen AEBetan. Donostiako Zinemaldian eman zuren 2023ko edizioan. Filmak kritika onak jaso zituen, Song-en gidoi eta zuzendaritza, eta estilo bisuala txalotua izan da oro har, eta Lee, Yoo eta Magaroren interpretazio nagusiek ere laudorioak jaso dituzte.

Sinopsia
--------

|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

Nora eta Hae Sung lagun minak dira txikitatik, baina banandu egingo dira Noraren familiak Hego Koreatik Estatu Batuetara emigratzen duenean. 12 urteren buruan, Internet bidez estu konektatzen dute elkarrekin, baina fisikoki topo egin gabe. Beste 12 urte igarota, Nora ezkonduta dagoelarik, New Yorken elkartuko dira berriro astebetez, eta maitasunari, patuari eta bizitza bat osatzen duten hautuei aurre egin beharko diete.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Past Lives» *Donostia Zinemaldia* (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116025865
* Commonscat Multimedia: Past Lives

---

 |

* Wd Datuak: Q116025865
* Commonscat Multimedia: Past Lives
**Hugh Latimer** (Thurcaston, Leicestershire, c. 1487 - Oxford, 1555eko urriaren 16a) Ingalaterrako teologoa eta prelatua izan zen. Ingalaterrako erreformazale handienetakoa izan zen eta eragin sakonagoa izan zuen Ingalaterrako gizarte-maila guztietan erlijio-erreformak, haren predikuei esker. Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen eta 1510ean apaiz egin zen. Eliza katolikoaren alde egon zen hasieran, baina 1525etik aurrera protestantismoaren aldekoekin bat egin zuen. Henrike VIII.a erregearen babesa jaso zuen, haren alde agertu baitzen Katalina Aragoikoarekiko ezkontza hausteko auzian (1533) eta, Thomas Cromwell bikario nagusiaren arartekotzaren bitartez, Worcesterko apezpiku izendatu zuten. Gizarte-mailako injustizia eta praktika katoliko batzuen aurka borrokatu zen suharki, baina ez zuen Sei Artikuluen akta anglikanoa izenpetu nahi izan eta 1539an apezpikutzatik kendu zuten. Heretiko zelako salaketapean, Londresko dorrean itxi zuten ondoko urteetan. Eduardo VI.a errege hautatu zutenean aske utzi zuten eta Ingalaterrako erreformako buruzagi nagusi izan zen. Maria Tudorren garaian berriro katolizismoa ezarri zelarik, preso hartu eta erreta hiltzera kondenatu zuten Nicholas Ridleyrekin batean. Oxforden erre zuten eta haren martiri ospea berehala zabaldu zen Ingalaterra osoan.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Hugh Latimer*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q710046
* Commonscat Multimedia: Hugh Latimer

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 45098193
* ISNI: 0000 0000 7357 6669
* GND: 118778889
* LCCN: n50072236
* CiNii: DA02772285
* SNAC: w6rn3tjf
* SUDOC: 091527872
* Open Library: OL1423352A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03747/eu\_l\_0904/l0904
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 916

 |

* Wd Datuak: Q710046
* Commonscat Multimedia: Hugh Latimer
*Cortinarius variecolor*

Sinonimoa: *Agaricus variecolor*

Agian kontsumi liteke, baina kalitate eskasa du eta, gainera, beste *Cortinarius* toxiko edo susmagarri batzuekin nahasteko arriskua dago.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Hemisferikoa, leuna, hasieran more kolorekoa eta gero gorri-adreilu kolorekoa, oso iluna gainazal denean. Geruza bereizgarriarekin, ertz fina eta beherantz biribildua onddo helduan.

**Orriak:** Estu samar, ia itsatsiak oinari, hasieran more kolorekoak eta gero gorri-errearen kolorekoak.

**Hanka:** 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Argia, gero zurbila ia zurixka-more kolorekoa, erraboilduna, hondoan fibrila moreekin.

**Haragia:** Zurixka edo ñabardura more arinekin, arrexka samarreko kolorekoa helduan. Zapore gozokoa. Lurrustel usain handiarekin.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, grekotik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Variecolor* epitetoa latinetik dator, askotariko, esan nahi duen "varius" hitzetik eta kolorea, esan nahi duen "color" hitzetik. Kolorez aldatzen delako.

Jangarritasuna
--------------

Jangarri kaskarra

### Nahasketa arriskua

*Cortinarius largus* eta *Cortinarius praestans* delakoekin nahasten da. *Cortinarius* *variecolor* espeziearen ezaugarri berezietako bat da, jariatzen duen lurrustel usaina.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Lurzoru karedunetan hostogalkorren edo koniferoen basoetan. Zirkulutan agertzen da, taldekoia.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 208 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 217 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
Barcenillas auzoaren kokapena Málagako Centro barrutian
**Barcenillas** Málagako Centro barrutian dagoen auzo bat da. Udalaren auzo mugaketaren arabera, ekialdean Ventaja Altarekin, iparraldean La Manía eta Conde de Ureñarekin, hegoaldean Gibralfaro mendiarekin eta mendebaldean La Victoriarekin muga egiten du.

### Garraioa

Autobusez EMTren honako lineekin lotua geratzen da:

| Linea | Bidea | Ibilbidea | Maiztasuna |
| --- | --- | --- | --- |
| 36/Linea | Alameda de Colón - Conde de Ureña (Erdigune Historikoa) | Ibilbidea | 60 minutu |
|

Argazki galeria
---------------

* Barcenillasen ikuspegia Calvario menditik.Barcenillasen ikuspegia Calvario menditik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Lanegunetan. EMT Málaga

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11680146
* Commonscat Multimedia: Barcenillas, Málaga

---

* **Lekuak**
* OSM: 9764343

 |

* Wd Datuak: Q11680146
* Commonscat Multimedia: Barcenillas, Málaga
**Linda Sembrant** (Uppsalan,Suedia, 1987ko maiatzaren 15) futbolaria oso ospetsua da.

Sembrant SK Serviarekin hasi zen futbolean, eta gero Bälinge IF gazte-sistemaren bidez egin zuen aurrera. Hazten ari zen bitartean Henrik Larsson aurrelaria izan zuen rol-eredu bezala, baina Sembrant defentsa bihurtu zen.

Sembrant (L) eta Marta
Sembrantek 2006-2007 denboraldia Ingalaterran jokatu zuen Lincoln Ladiesekin (orduan Lincoln City Ladies deitzen zioten). Gero AIKera joan zen 2008an. 2010eko azaroan, Sembrant-ek Kopparbergs/Göteborg FCra aldatu zen, AIKeko kapitain bihurtu ondoren. Handik urtebetera, Tyresö FFra joan zen bizitzera.'

2012an, Tyresöko taldeko kide izan zen Sembrant. Damallsvenskyko txapelketa irabazi zuen, baina aurreko lokailu gurutzatuan lesio bat izan ondoren denboraldiaren amaiera galdu zuen. Tyresök finantza-kolapsoa izan zuen 2014ko denboraldian, ligatik erretiratu eta jokalari guztiak alde batera utzita. Montpellier klub frantsesera joatea lortu zuen Sembrantek.

2019ko uztailean, Sembrant Italiara joan zen A seriearen defentsarekin Juventus txapeldunak sinatzeko.

Nazioarteko karrera profesionala
--------------------------------

Sembrantek Suediako ordezkari moduan jokatu zuen gazteriaren maila guztietan, eta gero Ingalaterraren aurkako partida irabazi zuen 2008ko otsailean. Euro 2009rako kendu zuten konbokatoria suediarretik, lesioengatik.

2011n, Suediako taldeak Sembranti berriro deitu zioten, Alemaniako Munduko Koparako. Londres 2012ko Joko Olinpikoetarako selekzio nazionalean bere tokia mantendu zuen.

Sembrant-en 50. txapelaren harira, Suediaren gola sartu zuen Kanadarekin 1-1eko berdinketa batean. Lagunarteko partida Los Angelesen jokatu zen 2014ko azaroan. 

Sembrandtek Thailandiaren aurka gola sartu zuen 2019ko FIFA Emakumeen Munduko Kopan, hasierako gola 5-1 irabazita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Linda Sembrant.*  svenskfotboll.se.
2. ↑   Stefan Mellerborg.  (15 November 2010). *Linda Sembrant lämnar AIK.*  AIKfotboll.se.
3. ↑   Nilsson, Alva.  (28 January 2013). *Korsbandsrapport Linda Sembrant.*  Damfotboll.com.
4. ↑   «Sembrant går till Montpellier» *Aftonbladet* 11 June 2014.
5. ↑   «Welcome to Juventus, Linda Sembrant!» *Juventus.com*.
6. ↑    *Dam: Lotta Schelin sänkte England.*  svenskfotboll.se.
7. ↑    *Dam: Linda Sembrant borta från EM.*  svenskfotboll.se.
8. ↑    *3. Linda Sembrant.*  FIFA.
9. ↑    *Linda Sembrant.*  BBC 13 August 2012.
10. ↑    *Oavgjort för Sverige när Hurtig debuterade.*  Västerbottens-Kuriren 27 November 2014.
11. ↑    *Sweden cruise past Thailand to make Women's World Cup last 16.*  France 24 16 June 2019.

Kanpo estekak
-------------

* Selekzioaren profila 2008 Suediako Futbol Elkartean
* Linda Sembrant Goteborg- (in Swedish)
* Linda Sembrant Montpellier HSC -n (in French)
* Linda Sembrant statsfootofeminin.fr webgunean (in French)
* **(Ingelesez)** Linda Sembrant, *Soccerway* webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q432854
* Commonscat Multimedia: Linda Sembrant

---

* **Kirolariak**
* COI: linda-sembrant

 |

* Wd Datuak: Q432854
* Commonscat Multimedia: Linda Sembrant