recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Demokrazia organikoa** Espainian 1942an ezarritako sistema politikoa izan zen, non herri ordezkaritza ez zuten sufragio unibertsalaren bitartez egiten. Printzipio liberalak, parlamentarismo eta alderdi politikoak errefusatzen zituen.

Korporatibismoarekin batera, faxismoaren oinarri ideologikoetako bat izan zen. Oinarriak estoikoetan eta Johannes Althusiusen ideietan izanda, bere teorikoen ustez erabaki publikoak hartzeko ordezkaritzako demokrazia ez zen sistema zuzena. Demokrazia organikoetan, gizabanakoaren eskubideak erakunde tradizionaletan hartutako erabakien baldintzapean jartzen zituzten: familia, udalerria, sindikatu bertikala, klero eta alderdi bakarra.

Salazarrek antzeko sistema ezarri zuen Portugalen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Lojendio, Ignacio María de.  (1942). *Régimen político del Estado español.*  Bartzelona: Bosch.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Fernández de la Mora, Gonzalo.  (1991). «El Organismo de Althusio» *Revista de Estudios Políticos*.[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2565498

 |

* Wd Datuak: Q2565498
**Anuntzibai zubia** Arabako Laudio udalerrian dagoen zubi bat da. Altube ibaia zeharkatzen du.

Kokalekua
---------

Areta auzoan dago, Laudio (Araba) eta Orozko (Bizkaia) udalerrien artean, izen bereko Anuntzibai jauregiaren alboan .

* Arkua.Arkua.
* Armarria.Armarria.
* Irudia.Irudia.
* Irudia.Irudia.

Historia
--------

1741ean Faltzeseko Markesak agindu zuen eraikitzea eta Martin Larrea Legerzama arkitektoaren lana da. Hamar urte lehenago, Antonio Vega Sarabia harginak zubiaren diseinuak egin zituen.

Eraikina
--------

Kalbario batek azkendutako harlanduzko arku bat nabarmentzen da. Eskuinaldean animalia fantastikoek azkendutako bi podium irudikatzen ditu, ezkerraldean, aldiz, dagoeneko Araban, bi alboetan familiaren bi ezkutu dituen triunfo-arku bat du, frontoiak azkenduta. Aurrealdeak, era berean, kalbario bat du goian, eta Ama Birjina eta San Joan muturretan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Araba** |

* Auntzibai jauregia eta zubia. Aiaraldea.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24033378
* Commonscat Multimedia: Puente de Anuntzibai

---

 |

* Wd Datuak: Q24033378
* Commonscat Multimedia: Puente de Anuntzibai
**Demòcrates de Catalunya** (**DC**, euskaraz *Kataluniako Demokratak*) Kataluniako alderdi politikoa da, 2015ean sortua, ideologia sozialkristau eta independentistaduna. Unió Democràtica de Catalunya (UDC) alderdiaren eszisioa da, honek 2015eko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeetarako Kataluniaren independentzia-prozesuari babesa kendu eta CiU federazioa hautsi ostean sortua. Honen erantzun gisa, UDCko kide independentistek alderdi berria eratzea erabaki zuten, UDCko kritikoen *Hereus UDC 1931* plataformaren ondorengoa, independentziarekiko apustu garbia eginez. Alderdi honen sustatzaile nagusiak Antoni Castellà, Núria de Gispert eta Joan Rigol izan ziren.

2015eko uztailean Kataluniako hauteskundeetara *Junts pel Sí* zerrenda independetista bateratuan aurkeztuko zela iragarri zen, Convergència Democràtica de Catalunya (CDC), Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) eta Moviment d'Esquerres (MES) alderdiekin batera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20667002
* Commonscat Multimedia: Demòcrates de Catalunya

---

 |

* Wd Datuak: Q20667002
* Commonscat Multimedia: Demòcrates de Catalunya
Pegatina horretan eskuin muturreko Valentziako talde batek Kataluniako produktuen aurkako boikota eskatzen duen.
Lau Zutabeak, Kataluniako ikurra den monumentua, Primo de Riveraren diktadurak erantsi zuen 1928an.
**Antikatalanismoa** edo **Katalanofobia** Kataluniarekiko, kultura eta hizkuntza zein pertsonen aurkako arbuio-sentimendu gisa definitzen da. Beste definizio posible bat da antikatalanismoa sentimendu eta adierazpen gisa hartzea, batez ere politikoa, «katalanek» osatutako nazio katalanaren ideiaren aurka dagoena. Espainiar nazionalismoak zabaldutako iritzia da eta, sarritan, politikariek adierazten dute. Historikoki antikatalanismoak sustrai sakonak ditu. XXI. mendearen hasieran Kataluniako prozesu independentistak dirudienez horrelako sentimenduak indartu zituen Espainia mailan, esaterako, hango produktuen aurkako boikota zabalduz.

Estatistikak
------------

Hedabide eta iritziak neurtzen dituzten zentro desberdinek egindako ikerketetan sentimendu horren errealitatea adierazi dute. Espainia mailan gutxien baloratzen den komunitatea katalana da; Katalunia ondoren Euskal Herria egongo litzateke. 2020an Kataluniako Centre d 'Estudis d' Opinió erakundeak inkesta bat egin zuen, espainiarren filiak eta fobiak galdetuz. Txostenaren emaitzen arabera, Katalunia eta Euskadi dira gainerakoengan sinpatia gutxien sortzen duten erkidegoak. Horretaz, Lluis Orriols politologiak zera adierazi zuen: Espainia, oro har bi talde handi daude non erkidegoek 0tik 10era bitarteko nota duten 7 edo 7.5etik, eta gero Katalunia egongo litzateke 6ren azpiko balioekin. Inongo erkidegok ez ditu beste batzuk bertan behera uzten, baina tropel bat eta atzeratutako bat daude Espainian, zioen Orriolsek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Antoni Simon, "Els orígens històrics de l’anticatalanisme", 43.or. *L'Espill*, 24.zk. Universitat de València.
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Katalanismo
* Antiespainolismo
* Arrazismoa Espainian

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q286873

 |

* Wd Datuak: Q286873
***Arctocebus***, **Angwantiboak** edo **Urrezko Pottoak** Afrikan bizi diren bi primate biltzen dituen generoa da. Nigeria, Kamerun eta Kongoko Errepublika Demokratikoan bizi dira batez ere. Gehienez 22-30 zentimetro arteko tamaina dute eta ez dute isatsik. 500 gramo inguruko pisua dute.

Larru horixka edo urre kolorekoa dute. Euren muturrak beste Lorisidaena baino punta handiagoa du eta belarrien itxura borobilduagoa da. Horregatik deitzen zaie *Arctocebus*, *arctos* hitzetik, hau da, *hartza*-

Bakartiak dira eta egunargitan bizi dira zuhaitzetan. Basoen behealdea nahiago izaten dute. Oso mugimendu geldoak dituzte, Lorisiformes gehienek bezala. Euren dietan batez ere intsektuak sartzen dira eta batzuetan fruituak.

Harrek ahal duten eme guztiekin izaten dituzte erlazioak euren lurraldearen barruan. Sexu harremana zuhaitzetatik eskegita egiten dute. Kumaldiak 130 egun irauten ditu eta kume bakarra dute. Hiru-lau hilabeteren buruan titia kentzen zaie eta 6 hilabeteren buruan independizatzen dira. 8-10 hilabeterekin helduak dira. Gehienez ere 13 urte bizi dira.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Arctocebus*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Lorisidae

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1019157
* Commonscat Multimedia: Arctocebus
* Wikispecies Espezieak: Arctocebus

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Arctocebus
* EOL: 42020
* GBIF: 2436630
* ITIS: 572797
* MSW: 12100102
* NCBI: 261738
* Paleobiology Database: 143089

 |

* Wd Datuak: Q1019157
* Commonscat Multimedia: Arctocebus
* Wikispecies Espezieak: Arctocebus
**Dane konderria** (ingelesez: *Dane County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Madison da. 2010eko zentsuaren arabera 488.073 biztanle zituen, Dane kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dane konderriak 3.207,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 106,21 ura dira. Beste 3.100,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 152,19 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 488.073 pertsonetatik 428.413 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 28.925 dira. 24.717 beltzak edo afroamerikarrak. 1.338 amerikar natiboak ziren eta 145 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22.903 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 628 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 9.929 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502200
* Commonscat Multimedia: Dane County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150093278
* ISNI: 0000 0004 0423 6133
* GND: 4443248-3
* LCCN: n80049999
* NARA: 16556495
* **Lekuak**
* OSM: 1799444
* TGN: 1002316

 |

* Wd Datuak: Q502200
* Commonscat Multimedia: Dane County, Wisconsin
**Dandai** Donostiako emakumeen elkarte bat da, 1966an sortu zena eta egoitza Egia auzoan duena. Helburu nagusiak dira emakumeen ekarpenak bistaratzea, harreman sareak sortzea, berdintasuna sustatzea eta ahalduntzea. 2016an, elkartearen sorreraren 50. urteurrenean, 90 bazkide zituen. Hiri guztirako zerbitzuak ematen dituen arren, bereziki Egia auzoan zentratzen duten beren jarduna.

Jardueren artean, berariazko garrantzia dute giza garapenarekin eta etengabeko prestakuntzarekin zerikusia dutenak, hots, bizitzaren fase eta egoera berrietara egokitzen laguntzen dutenak, esaterako, alarguntasuna.

Historia
--------

Elkartearen abiapuntua Kutxa Fundazioaren Familia eta Gizarte Hezkuntzarako Zentroan dago, izan ere, horren baitan hasi baitziren emakumeak biltzen eta jarduerak antolatzen. Zentro hori 2003an desagertu zen eta bertan ziharduten emakumeek jarraipena eman zioten Dandai izenarekin.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Korta, Eli.  (2016-10-14). «Medio siglo luchando por ellas» *Diario Vasco* (Noiz kontsultatua: 2016-11-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187931

 |

* Wd Datuak: Q31187931
**Himilko** (fenizieraz: Chimilkât; antzinako grezieraz: Ἱμίλκων) Kartagoko nabigatzaile eta esploratzaile bat izan zen, K.a. VI. mendearen amaieran edo V. mendearen hasieran bizi izan zena. Kartagok inguruko eskualdeen gaineko agintaritza nabarmena izan zuen denboran.

Bere abenturak idazle erromatarrek aipatu zituzten. Himilkoren bidaiari buruzko aipamenik zaharrena Plinio Zaharrak *Historia Naturalean* aipamen laburra egin zuen. Rufo Festo Avienok, Himilko hiru aldiz aipatu zuen, *Ora Maritima* idazkian, K.a. IV. mendeko geografiazko kontakizun poetikoa.

Pliniok esan zuen Gadesetik iparralderantzko aurkikuntza-bidaia bat zuzendu zuela, Europaren mendebaldeko kostaldean zehar, Hanno Nabigatzaileak hegoalderantz egin zuen bitartean. Avienok Himilko autoritate gisa aipatu zuen O*ra Maritima* izeneko poema geografikoan.

Bere bidaiak hilabete batzuk iraun zuen eta ez dakigu noraino iritsi zen; Kartagotarrek informazioa ezkutatzen zuten beste merkatari batzuei ez laguntzeko. Pliniok dio hori gertatu zela "*Carthaginis potentia florente*" zenean.

Gutxi ezagutzen da Himilkori buruz. Lehen aipatu bezala, Himilkok iparraldean nabigatu zuen Atlantikoko kostaldean zehar Iberiar penintsulatik Britainiar uharteetara. Frantziako ipar-mendebaldera bidaiatu zuen, baita Portugalen bizi zen Oestrimio tribuaren lurraldera ere, eztainu eta beste metal preziatu batzuk negoziatzeko.

Himilkoren bidaien agirietan Albion eta Ierne uharteak ere aipatzen dira. Avienok baieztatu zuenez, Oestrimiorako joan-etorriak lau hilabete behar izan zituzten kartagotarrek. Himilko ez zen lehena Ozeano Atlantikoaren iparraldean nabigatzean; Avienoren arabera, Himilkok Iberiaren hegoaldeko tartessoarrek erabilitako merkataritza bidea jarraitu zuen.

Himilkok esan zuen bere bidaiak nahiko latzak zirela, behin eta berriz itsas munstroak eta algak agertzen zirelako, ziurrenik greziar arerioak beren merkataritza bide berrietan lehiatzea eragozteko. Munstroen inguruko kartagotar kontuak, Atlantikori buruzko mito iturri bat ziren, marinelak itsasoratzerakoan beldurtzen zutenak.

Oharrak
-------

1. ↑  Kobrearen eta eztainuaren aleazioarekin brontzea sortzen da

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Avieno, Rufo Festo eta Murphy, J. P. (1977): *Ora maritima*: *edo, Bretainiatik Massiliaraino itsasertzaren deskribapena,* Ares argitaletxea, ISBN 0-89005-175-5
2. ↑  Plinio Zaharra, *Historia Naturala* 2.169a
3. ↑   Rufus Festus Avienus, Ora Marítima
4. ↑    *Atlas de los exploradores españoles.*  GeoPlaneta 2009 ISBN 9788408086833. PMC 556943554. (Noiz kontsultatua: 2018-11-25).
5. ↑   Plinio Zaharra, Naturalis historia
6. ↑  Artxibatutako kopia. Jatorrizkotik artxibatuta 2014-02-13. 2020-09-29an berreskuratua.
7. ↑  Himilco
8. ↑  Avieno, V. 113-128
9. ↑  ROLLER, Duane W. (2006): *Through the pillars of Herakles: Greco-Roman exploration of the Atlantic.* Taylor & Francis, 27-28 or. ISBN 0-415-37287-9

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Himilkoren biografia
* **(Ingelesez)** Oestriminis

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q458365
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q458365
George "Beau" Brummell-en karikatura, Richard Dighton-ek egina (1805).
**Dandy** XIX. mendearen lehen laurdenean Britainia Handian gizarte-maila goreneko gazteen artean izan zen talde bateko kidea da; talde horrek eragin handia izan zuen gustu-kontu guztietan, batez ere janzteari zegozkionetan.

Dandyen mugimendua, hasieran, moda estetiko hutsa izan bazen ere, gerora jarrera orokorrago bihurtu zen, bizitzari buruzko filosofia alegia. Bilakaera horretan eskua izan zuten, besteak beste, George Brummellek, lord Byronek, Orsay kondeak, Baudelairek eta Oscar Wildek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q876391
* Commonscat Multimedia: Dandies

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4135269-5
* LCCN: sh85035698
* NKC: ph119321

 |

* Wd Datuak: Q876391
* Commonscat Multimedia: Dandies
**Demiurgoa** filosofia gnostikoan, derrigorrez sortzailea izan beharrik gabe, unibertsoaren eta arima unibertsalaren bultzatzailea den izakia da. Munduaren jainko sortzailetzat eta unibertsoaren egiletzat ere hartzen da Platonen filosofia idealistan eta neoplatonikoen mistikan.

Demiurgoaren irudikapenetako bat, lehoi aurpegia da: lehoi burudun jainko bat, harribitxi gnostiko batean aurkitua, "La Antigüedad explicada y representada en figuras"en, Bernard Montfauconena, demiurgo baten irudikapena izan daitekeena.
Demiurgok, literalki, maisu edo artisau esan nahi du (grekeraz Δημιουργός, *dēmiurgós)*. Irudizko zentzuan: sortzailea

Esanahi platonikoa
------------------

Platonen mitoaren arabera, hasieran, unibertsoan, honako hau zegoen:

* materia, formarik gabekoa eta kaotikoa
* ideiak, akatsgabeak direnak
* demiurgoa, jainko bat
* espazioa

Platonek, demiurgoa materiaz kupidatzen dela diosku, eta ideiak bertan kopiatzen dituela, horrekin, gure errealitatea eratzen duten objektuak lortuz. Honela azaltzen zuen akatsgabeak ziren ideien mundua eta mundu errealaren (materiala) arteko banaketa, azken honek, akatsduna izanda ere, akatsgabetasunaren kopia gisa parte hartzen duelarik. Kopia hau, izatean funtsa berrikusteko aurreko moduarekin bat dator, akatsduna eta eutsiezina bezala adierazia dena.

Gnostizismoa
------------

Demiurgoaren kontzeptu platondarra, gnostizismoak berriz hartzen du, Jehovárekin identifikatuz, materiaren sortzaile gisa. Baina platonismoan perfekzio eza dena, gnostizismoan gaiztotasun bihurtzen da. Unibertsoa, gnostikoentzat, mailakatze bat da, sotilenetik (Jainkoa), baxueneraino (materia). Honela, demiurgoa, mundu materialaren sortzaile eta antolatzaile gisa, gaizkiaren irudikapen bihurtzen da, gizakiak preso hartuz eta pasio materialei lotuz.

Izpiritua da gizakiari dagokion jainkotasunaren zati bakarra, hau, gorputza eta materiaren aurkako etengabeko borrokan ari delarik, honela, lurra infernu bihurtuz, ez Hades edo behemundu kontzeptuarekin ezagutzen dena, baizik eta, soilik, Jainkoagandik urrunen dagoen tokia. Soilik *sophia*, jakinduria, gnosisa, heltzen da maitasunetik, sotiletik lurrera, gizakia, materiaren esklabutzatik askatzeko. Salbazioa ez da sinesmen edo erruki jainkotiar kontua, errebelazio bat baizik, gizaki guztiek duten jainkotasun urria erabat galdu ez dutenentzat soilik posible dena.

Hegel
-----

Georg Wilhelm Friedrich Hegelekin, demiurgoa pentsatzeko prozesu bihurtzen da, indar independente eta jainkotu bihurtzen duena.

Cioran
------

Emil Cioran filosofo errumaniarrak, kontu hauek, zabal-zabal, ikuspegi nihilista batetatik tratatzen dituen liburu bat idatzi zuen: *Le mauvais démiurge* (1969).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183488
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q183488
**Hitzarmengintza** da entitateak euskalduntzeko erabiltzen den metodologia bat. Metodologia hau konpromisoan oinarritzen da, bakoitzak bere burua autoinplikatzean hain zuzen ere. Hitzarmenaren bidez, entitate bakoitzak erabakitzen du zer konpromiso hartzeko prest dagoen.

Hitzarmengintzako lehen plangintzak Euskal Herrian 90. hamarkadaren hasieran jarri ziren martxan. Hasiera batean, batez ere bi motatako entitateei egiten zieten erreferentzia hitzarmenek: eskolaz kanpoko jarduerak egiten zituzten entitateei eta merkataritza establezimenduei.

Plangintzak garatzen joan ziren hainbat herritan (Arrasate, Durango, Lasarte-Oria, Eibar, Elgoibar, Bortziriak, ...) eta metodologia zorrozten joan zen. Hurrengo mugarria Bai Euskarari Ziurtagiriak ezarri zuen. Ziurtagiri honek konpromisoan oinarritutako hitzarmenetan zuen oinarri.

Hitzarmengintza entitateak euskalduntzeko bide egokia da. Dena den, bere mugak ere izan baditu: hitzarmena sarritan entitatearen borondatearen arabera taxutzen da, jarraipena oso zehatza eta zorrotza izan behar da, emaitzak ikusteko zailtasuna dago, epe luzerako plangintzak dira, ...

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259190

 |

* Wd Datuak: Q12259190
**Danel Zenarrutzabeitia Badiola** (Eibar, 1927ko urtarrilaren 3a - *ib.*, 2018ko urriaren 23a) eibartar politikaria zen.

Biografia
---------

Danel Zenarrutzabeitia Badiola Eibarren, Arraindi kalean jaio zen, 1927ko urtarrilaren 3an eta hiru anaiaren artean gazteena izan zen bera. Gerratea zabaldu zenean, familia osoak Eibartik alde egin behar izan zuen Elgoibarko baserri batera lehenengo eta Ermura gero, senideen babesera kasu bietan.

Gerrako hiru urteak, mutil koxkorra zela, Ermuan eman zituen. Etxekoekin Eibarrera itzuli bazen ere, sasoi hartan egindako lagunekin ez zuen harremana galdu.

El Casco tailerrean lanean zegoen bitartean, DEJ enpresa sortu zuen beste 4 lagunekin batera. Ordutik aurrera, beti ibili zen Eibarri eta enpresa munduari lotuta.

Idoia Zenarrutzabeitiaren familia zen, EAJko politikaria eta Eusko Jaurlaritzako Lehendakariordea eta Ogasun eta Herri Administrazio Sailburua izandakoa.

2018ko urriaren 23an hil zen, 91 urte zituela.

Politikagintza
--------------

Politikagintza gustukoa izan zuen bizi guztian: bere gurasoen ildoari jarraituz EAJ-PNV eta Batzokiko kide izan zen gaztetatik. Eibarko Eusko Alderdi Jeltzalea (EAJ) alderdiko lehendakaria izan zen Andoni Garmendiak konbentzituta.

1986an EAJ eta Eusko Alkartasunaren arteko bereizketan EA-ren alde egin eta Eibarko Eusko Alkartasuna alderdiaren lehendakari izan zen eta EA-Eibar udal-taldeko zinegotzi eta presidentea.

Danel Zenarruzabeitia Lurralde Historikoen Legearen aurka aritu zen, berak defendatzen zuelako EAEn eta Euskal Herrian Eusko Jaurlaritzak agindu behar duela, ez lurraldeek. Eibarko alkatea zen Mikel Larrañaga Mandiolarekin (EAJ) eztabaidan egon zen gai hau zela eta, eta Eusko Alkartasuna sortzean haren kide egin zen.

2009an Eusko Alkartasuna utzi eta Alkarbidera joan zen, Juan Cruz Gallastegi, Xabier Laskurain eta José Antonio Mutiloarekin batera. Alkarbide plataformatik HamaikaBat! alderdia sortu zen, ekainaren 24an Alkarbide plataformak alderdi politiko izaera hartu eta izen berria hartu zuen.

Euskara
-------

Danel Zenarrutzabeitia Ahotsak ekimenaren partaide zen. Ahotsak Euskal Herriko ahozko ondarea eta herri hizkerak bildu eta hedatzea helburu nagusia duen proiektua da.

Eibar herriaren kasuan, euskara (*euskeria*) mendebaleko euskalki edo bizkaieraren aldaera da. Zenarrutzabeitiak berezko euskalki hori gordetzeko hartu zuen parte ekimenean. Bere bizipenak eta pasarteak kontatzen zituen, bai eta herriko kontuak ere, horrela eibartar euskalkia ezagutzera emateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *EAJko lehendakari - Ahotsak.eus.*  (Noiz kontsultatua: 2017-12-22).
2. ↑     *PNVtik aldendu eta EAren lehendakari Eibarren - Ahotsak.eus.*  (Noiz kontsultatua: 2017-12-22).
3. ↑     *Mikel Larrañaga alkate, Garaikoetxearen postura eta EAren sorrera - Ahotsak.eus.*  (Noiz kontsultatua: 2017-12-22).
4. ↑    *Militancia de EA se va a Alkarbide. diariovasco.com.*  (Noiz kontsultatua: 2017-12-22).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q46625035

 |

* Wd Datuak: Q46625035
**Cujo** Stephen King estatubatuar idazlearen beldurrezko eleberri bat da. 1981eko irailaren 8ean Viking Press argitaletxeak argitaratu zen.

Argumentua
----------

AEB, Maine estatua, Castle Rock udalerria. Bere bizialdi osoan Cujo txakur zintzoa izan zen, San Bernardo handikotea, lasaia, jolastia eta umezalea. Zinez txakur ona, esanekoa eta alaia. Alaia, zeozer gertatu zitzaion arte, ordutik aurrera Cujo txakurraren burmuina odolez elikatzen diren gauza horietako batez estalia izan zen. Orain, txakur hiltzailea bilakatu da; are eta ankerragoa, jendeak bere mutazioaren berririk ez baitu eta oraindik bere antzinako zintzotasunean ikusten baidute. Apokalipsi txiki baten eragilea, Cujok ordurarte baketsua eta eredugarria zen herrian izua eta heriotza zabalduko ditu.

Zinema
------

* *Cujo (filma)*: 1983an Lewis Teaguek zuzendu eta Dee Wallace, Daniel Hugh-Kelly, Danny Pintauro, Ed Lauter eta Christopher Stone aktoreek antzeztutako filma bat da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q835739
* **Identifikadoreak**
* Open Library: OL81610W

 |

* Wd Datuak: Q835739
*Stowe Missal* gorde zuen XI. mendeko cumdach.
Molaiseko Ebanjelioentzako cumdacharen aurrealdea, XI. mendekoa.
**Cumdach** bat erlikia-kutxa edo kutxatila apaindu bat da. Goi Erdi Aroko Irlandan erabili zituzten santuen erlikiatzat hartzen ziren haiek erabilitako liburuak gordetzeko; erlikia-ontzi gisa erabiltzen zituzten, beraz. Behin cumdachean sartuta, gutxitan ateratzen zen liburu gisa erabiltzeko.

Datazioa
--------

Normalean, kutxak liburuak baino berriagoak izaten dira, askotan, mende askotako aldeagatik. Normalean liburua 800 baino lehenagoko irlandar monakatoaren garai loriatsutik dator, eta kontserbatzen diren cumdachak 1000. urtetik aurrera datatuta daude.

Itxura
------

Horietako batzuk nabarmen aldatu ziren garai gotikoan. Ohiko forma alde nagusian gurutze batean oinarritutako diseinua da, harrizko kristalezko harribitxi handiak edo beste harri erdi preziatu batzuk erabiliz, eta espazioak gurutzearen besoen artean utziz dekorazio anitzagoa egiteko. Haietako batzuk kate edo lokarri batekin lotu zituzten, askotan lepoaren inguruan esekiak izateko, eta bihotzaren ondoan jartzean, onura espiritualak eta, agian, sendagarriak ekartzen zituztela uste baitzen (gauza bera egin zen larruzko poltsa batean San Cuthberten Ebanjelioarekin Erdi Aroko Durhamen). Kontratuak egiaztatzeko ere erabiltzen ziren. Monasterioekin lotura estuak sortu zituzten familia nagusien artean cumdach asko zaindari laikoek zainduak izan ziren. Gordetako kutxa gehienak Irlandako Museo Nazionalean daude.

Gordetzen direnak
-----------------

Jatorrizko bost ale baino ez dira kontserbatzen, Dimma Liburukoak eta Dublingo Trinity Collegeko *Mulling liburukoak* barne, eta Irlandako Errege Akademiako *San Columbako Cathach* eta *Stoweren misala* (lehenengoaren cumdacha Irlandako Museo Nazionalean dago). San Laisrén mac Nad Frooceko Ebanjelioetako cumdachak bakarrik irauten du, eta liburua galdu egin zen, nahiz eta ohikoena kontrakoa izan. Beste liburu batzuk, hala nola *Kellseko liburua*, *Armaghen liburua* eta *Durrowren liburua*, ezagutzen dira cumdachak edo urregintzako koadernaketak izan dituztelako noizbait, edo biak, baina haien metal preziatu baliotsuak arpilatzaileen eta lapurren ohiko helburu ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  National Museum of Ireland, Wallace y O'Floinn, 2002, 262 or.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1143772
* Commonscat Multimedia: Cumdachs

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300262696

 |

* Wd Datuak: Q1143772
* Commonscat Multimedia: Cumdachs
**Cumbia villera** cumbia musika-estiloaren azpigenero bat da, *villa miseria* deritzen Argentinako bazterreko kokalekuetan sortua 1997 aldera. 2000ko hamarkadan sendoago bihurtu zen eta Amerikako beste herrialde batzuetara hedatu zen.

Cumbia villerako abestien hitzak Buenos Aires inguruko behe-klaseen jargoian idatziak dira, baita *lunfardoa* ere erabiliz. Abesti gehienak bazterreko auzoen eguneroko bizitzari buruzkoak dira. Alkohola, drogak, delinkuentzia, espetxealdia, sexua eta indarkeria bezalako gaiak ukitzeaz gain, poliziak, politikariek eta goi-klaseak bertakoengan ernarazten duten ezinikusia ere aipatzen dute.

Cumbia villerak ez du soinu zehatz bat, jotzen duen taldearen arabera aldatu ohi da. Hala ere sintetizadoreen, soinu-efektuen, teklatuen, keytarsen, bateria elektronikoen eta beste musika tresnen erabilerarengatik bereizten da. Kolonbiar cumbiaren eta chicharen eragina du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1143752
* Commonscat Multimedia: Cumbia villera

---

 |

* Wd Datuak: Q1143752
* Commonscat Multimedia: Cumbia villera
***Appellitum***, Erdi Aro eta Aro Modernoko foruetan, berehalako defentsarako deia zen, herri edo eskualde bateko biztanleei egiten zitzaiena. Herri edo eskualde horrek eraso bat jasaten zuelarik egiten zen deia, eta elizetako ezkilak joz edota mendi gainetan suak piztuz jakinarazten zitzaien bizilagunei. Hauek behartuak ziren parte hartzera, foruak zehazten zuen eran. Larragako foruaren arabera (1193), arma bati heltzeko gauza ziren gizaseme guztiek parte hartu behar zuten. Caparrosoko foruak (1102), berriz, parte hartzaileek hiru egunetako janaria eraman behar zutela zioen. Azkoiengo foruak (1144) xedatzen zuenez, etsai bat hil edo atzematen zuenak beretzat har zitzakeen haren arma eta jantziak; zaldia, ordea, ekintzan esku hartu zuten guztien jabetza bilakatzen zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jimeno Aranguren, Roldan. *Servicio de armas en los fueros medievales de Vasconia: fonsado/hueste, cabalgada y apellido.*  Iura vasconiae: revista de derecho histórico y autonómico de Vasconia, ISSN 1699-5376, 4. zenbakia, 2007, 33-66. orrialdeak (Noiz kontsultatua: 2018-11-28).
2. ↑   Zabalo Zabalegui, Javier. *Apellido.*  Gran Enciclopedia Navarra, I, Iruñea: Nafarroako Aurrezki Kutxa, 1990, 359. orrialdea, enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2018-11-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30907127

 |

* Wd Datuak: Q30907127
**César Augusto Lequerica Delgado**, Peruko idazle eta kazetaria; Peruko Iquitosen jaio zen 1903an eta 1970ean hil zen.

1920an agertzen da*, Sleeping Nature* izeneko lehen saiakeretako bat; Iquitos Fundazioko Udal Ikerketa Batzordeko kidea da, Libertador Castilla Institutuko kidea, Iquitoseko Kazetarien Zentro Federatuko presidentea, *"El Eco*", "*La Razón*", "*Loreto Gráfico*" eta *"La Verdad"* egunkarietako zuzendaria*,* Amazonas ibaiaren IV mendeurrenaren batzordearen kidea ere, Iquitos Liburutegi Publikoaren zuzendaria, eta horrek gaur egun bere izena darama, eta Coronel Portillo probintziako prefektuordea 1950ean.

*Sachachorro* Amazoniaren folkloreari buruz nazioko eta atzerriko jakintsuek argitaratutako liburu garrantzitsuenen artean katalogatutako lana da. Lanak ekarpen baliotsua osatzen du Peruko Amazoniako literaturan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5796122
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 299966171
* ISNI: 0000 0004 0345 880X
* LCCN: no2013049096
* SUDOC: 081059027

 |

* Wd Datuak: Q5796122
**Huddersfield Town Association Football Club** Ingalaterrako futbol taldea da, Huddersfield hirian egoitza eta zelaia (Falmer Stadium) dituena. Ingalaterrako hiru liga irabazi zituen 1920. hamarkadan.

Historia
--------

Taldea 1908 urtean sortu zen eta 1920. hamarkadan iritsi zen bere "urrezko aroa", hiru liga jarraian irabazten zituen Ingalaterrako historiako lehen taldea izan baitzen, 1924, 1925 eta 1926an hain zuzen ere. Lehenengo bi ligetako entrenatzailea Herbert Chapman izan zen, 1922an gainera Kopa eta Superkopa ere irabazi zituen. Hurrengo bi hamarkadetan bost aldiz jokatu zuen Kopako finala, baina ez zuen beste titulurik lortu.

1960. hamarkadan ere bi urte egin zituen maila gorenean eta 1968an Ligako Kopako finalerdiak jokatu zituen. Ordutik aurrera bigarren eta hirugarren mailatan egin ditu. 2016-17an bigarren mailako bosgarrena izan zen baina promoziorako play-offetan Premier Leaguera igotzea lortu zuen.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Ingalaterran: 6

* **Ingalaterrako Liga (3):** 1924, 1925, 1926.
* **Ingalaterrako Kopa**
	+ Txapelduna (1): 1922.
	+ Finalista (4): 1920, 1928, 1930, 1938.
* **Ligako Kopa (0):** finalerdiak 1968an.
* **Charity Shield (Superkopa) (1):** 1922
* **Bigarren maila (1):** 1970.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19473
* Commonscat Multimedia: Huddersfield Town FC

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139805751
* LCCN: nb2005004682

 |

* Wd Datuak: Q19473
* Commonscat Multimedia: Huddersfield Town FC
**Harris Papiroa I** edo *Harris Papiro Handia*, gair erlijioso eta historikoei buruz papiroan idatzitako egiptoar testu bat da.

XX. dinastian datatua dago, Ramses IV.aren erregealdiaren hasiera inguruan. Tebasetik ekarria, hilobi batean aurkitua izan zen, Deir el-Medinan, eta A. C. Harrisek erosi zuen, 1855ean, ondoren, 1872an, British Museumak erosi zuen, non 1872tik gordeta dagoen, eta EA9999/2 bezala katalogatua.

Papiroan idatzita dagoen aurkitutako eskuizkriburik handiena da, 42 metroko luzerarekin, eta idazkera hieratikoan idatzia dago, bost sekziotan banatzen da, 117 zutabekin, hamabi edo hamairu lerrokoak. Hiru marrazki ditu, Ramses III.a, Tebas Menfis eta Heliopoliseko jainkoen hirukoen aurrean irudikatuz.

Testua
------

Testuak, erregeak jainkoei eta zenbait hiritako tenpluei, 31 urtetan zehar eginiko dohaintzak deskribatzen dira, jainkoen mesedea lortzeko. Dohaintza zerrendak hartzen du papiroaren zatirik handiena.

Testuaren azken zatian, XX. dinastiako gertaerak kontatzen dira, garaiaren hasierako egoera kaotikoa deskribatuz eta erregearen balentriak loriatuz.

Ramses III.aren heriotza eta bere seme Ramses IV.aren tronuratzearekin amaitzen da, baina ez ditu *hareneko konspirazioa*, ezta faraoiaren hilketa ere aipatzen.

Erreferentziak
--------------

* Erichsen, W: *Der Papyrus Harris I*. Bibliotheca Aegpthiaca V. Bruselas, 1933.
* Schädel: *Die Listen des Grossen Papyrus Harris*, 1936.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1578003
* Commonscat Multimedia: Papyrus Harris I

---

 |

* Wd Datuak: Q1578003
* Commonscat Multimedia: Papyrus Harris I
**Archipelago Books** irabazi-asmorik gabeko argitaletxe estatubatuarra da, truke transkulturala sustatzen du nazioarteko literatura itzuliz". Brooklyn-en (New York) dago, eta nazioarteko fikziozko, poesiazko saiakerazko serie txiki eta ertainak argitaratzen ditu. Prentsa 2003an sortu zuen Jill Schoolman-ek. 10. urteurrenaren inguruan, 2013an **Archipelagok** ehun liburu argitaratu zituen, hogeita sei hizkuntzatik ingelesera itzuliak. 2018ko 15. urteurrenetik aurrera, urtero 15-16 liburu argitaratzen ditu konpainiak, eta hiru langile zituen lanaldi osoan.

**Archipelagok** irabazi zuen Amerikako Editoreen Elkarteak 2008an emandako Argitalpen Independentean Sormenerako Miriam Bass Saria.

**Archipelagoko** autore ezagunenak hauek dira: Harkaitz Cano (Twist), Unai Elorriaga (Plants Don’t Drink Coffee, *Vredaman*), Elias Khoury, Julio Cortázar, Mahmoud Darwish, Scholastique Mukasonga, Halldór Laxness Nobel sariduna, Breyten Breytenbach, Karl Ove Knausgård, Mircea Cărtărescu Louis Couperus, Heinrich Heine, Novalis, Hugo Claus, Rainer Maria Rilke, Heinrich von Kleist, and Jacques Poulin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Company slogan; see Archipelago Books.
2. 1 2   Alex Estes.  (April 4, 2014). «Archipelago Books: 10 Years, 100 Titles, 26 Languages» *Publishing Perspectives*.
3. ↑   John Maher.  (December 21, 2018). «The Final Volume of a Successful 'Struggle' Marks 15 Years for Archipelago» *Publishers Weekly*.
4. ↑  "Archipelago Wins Miriam Bass; AAP Indie Meeting Set", *Publishers Weekly*, 2009-03-25.
5. ↑   **(Ingelesez)** «Twist by Harkaitz Cano translated by Amaia Gabantxo» *Archipelago Books* (Noiz kontsultatua: 2023-01-20).
6. ↑   **(Ingelesez)** «Plants Don't Drink Coffee» *Archipelago Books* (Noiz kontsultatua: 2023-01-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4786918
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306402320

 |

* Wd Datuak: Q4786918
**Appingo hilketa**, 1752ko maiatzaren 14an, Eskoziako mendebaldean dagoen Appin herritik hurbil jazo zen. Maiz, justiziaren bidegabekeria bezala deskribatua da. 1745eko Jakobiten matxinadaren aldeen arteko liskarren harira gertatu zen.

Robert Louis Stevenson eskoziar idazleak hilketa hau oinarritzat hartuz *Bahitua* (1885) eleberria idatzi zuen.

Hilketa
-------

1752ko maiatzaren 14ean, Colin Roy Campbell, ezizenez *"Azeri Gorria"* bere ilegorria zela eta, Glenureko 44 urteko agintaria, Argyllshire eskualdeko Duror herritik hurbil dagoen Lettermoreko basoan tiratzaile baten tiroa bizkarrean jaso eta bertan hil zen. Hiltzailearen bilaketa bertako klan nagusiaren kideen artean burutu zen, jakobiten aldeko Appingo Stewart klana, aurrez Campbellen aginduz klan horretako kide asko beren etxeetatik kanporatuak izan baitziren.

Susmagarri nagusia, Allan Breck Stewart ihes egina zenez, Stewartarren azken buruzagietako bat zen James Stewart Glengoa (*Seumas a' Ghlinne*) atzemana eta epaitua izan zen. Allanek hilketan zuzenki parte hartu ez zuela argi gelditu zen arren (koartada irmoa baitzuen), hilketa burutu zen herriko 15 gizonez osatutako epaimahaiak erruduntzat jo zuen. Epailea Archibald Campbell izan zen, hannovertarren aldeko Campbell klanaren buruzagia izan zen.

1752ko azaroaren 8an, James Stewart Stewart Ballachulish herriko hegoaldeko sarbideko zubitik hurbil urkatu zuten. Bere errugabetasuna aipatuz eta urkamendira igo aurretik 35. salmoa esanez hil zen. Gaur egun arte, Eskoziako Lur Garaietan "James Glengoaren salmoa" izenez ezaguna da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q523680

 |

* Wd Datuak: Q523680
**Anna Grodzka** (Otwock, Polonia, 1954ko martxoaren 16a) poloniar politikaria da. 2011ko Poloniako hauteskunde orokorretan Palikoten Mugimendua izeneko alderdi politiko ezkertiar eta liberalaren baitan hautagai aurkeztu zen eta Sejmerako (Poloniako Parlamentuko Behe Ganbera) hautatua atera zen. Hori dela eta, Poloniako historiako lehenengo parlamentari transgeneroa bilakatu zen. 2014ko ekainean, Grodzkak Berdeak alderdiarekin bat egin zuen.

Biografia
---------

Grodzka, jaiotza izenez Krzysztof Bogdan Bęgowski, Otwocken jaio zen 1954an. Sexu-trantsizioa egin aurretik, ezkonduta egon zen eta seme bat eduki zuen. 2009an egin zuen trantsizioa, 2007an bere emazteaz dibortziatu eta gero.

Psikologia klinikoa ikasi zuen Varsoviako Unibertsitatean. Bere ikasketa garaian, Grodzka Poloniako Langileen Alderdi Batuko eta Poloniako Ikasleen Elkarteko kide izan zen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q442804
* Commonscat Multimedia: Anna Grodzka

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 249705124
* ISNI: 0000 0003 7040 6332

 |

* Wd Datuak: Q442804
* Commonscat Multimedia: Anna Grodzka
**Custer konderria** (ingelesez: *Custer County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Miles City da. 2010eko zentsuaren arabera 11.699 biztanle zituen, Custer kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Custer konderriak 9.824,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,52 ura dira. Beste 9.798,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,19 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.699 pertsonetatik 11.272 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 263 dira. 31 beltzak edo afroamerikarrak. 185 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 37 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 165 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490789
* Commonscat Multimedia: Custer County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131355172
* LCCN: n81021897
* **Lekuak**
* OSM: 1740621
* TGN: 2001268

 |

* Wd Datuak: Q490789
* Commonscat Multimedia: Custer County, Montana
***Harro*** Zea Mays taldearen zortzigarren diskoa da. Musika eta letrak taldearenak dira. Ekoizpena Dave M. Allenen eskuetan egon da, The Cure eta Depeche Mode taldeen zenbait ekoizpenen arduraduna. Estilo aldetik pop-rock joeran kokatzen da.

Taldea
------

Disko honetan kolaboratzaile dezente hartu zuen parte:

* Asier Basabe: bateria, koroak
* Ruben González: baxua, sintetizadora, koroak
* Iñaki Imaz "Pitti": gitarra elektrikoa eta akustikoa, sintetizadorea
* Aiora Renteria: Ahotsa, perkusioak

Kolaboratzaileak
----------------

* Santi Balmes (Love of Lebian)
* Txufo Wilson
* Samson Srinuan
* Raul Lomas (Doctor Deseo) teklatuetan, bilboko

Abestiak
--------

1. *Enbata*
2. *Galaxia zorroan*
3. *Amiltzen ez den bat*
4.*Ez dut sinestu nahi*
5. *Orain*
6. *Ahotik*
7. *Eguzkira beti*
8. *Barrutik*
9. *Sutan*
10. *Buruarekin ihes*
11. *Itzala utzi*
12. *Ezin pentsatu*
13. *Isiltasuna*
14. *Eztarritik alura*
15. *Zu*

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Letrak eta informazioa.
* Disko osoa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069070

 |

* Wd Datuak: Q61069070
**David Vázquez Martínez** (Tucumán, Argentina, 1930eko martxoaren 24a - Madril, Espainia, 1986ko otsailaren 15a) jatorri argentinarreko biokimikaria eta ikertzaile espainiarra izan zen. Biokimikaren gurasotzat hartu izan da.

Biografia
---------

Farmaziako eta kimika-zientzietako ikasketak egin zituen, Madrilen lehenbizi, eta Cambridgen (Ingalaterra) gero. Antibiotikoei buruzko eta proteinen sintesi biologikoari buruzko azterketak egin zituen batez ere, Espainiako Zientzia Ikerkuntzarako Kontseilu Gorenaren babespean. 1971tik aurrera, erakunde horretako ikertzaileen prestakuntza hobetzeaz arduratu zen, eta 1968tik aurrera Kontseiluaren mendeko zenbait institututako zuzendari izan zen; besteak beste, Biologia Zelularraren, Biokimika Makromolekularraren eta Biologia Molekularraren institutuetakoa.

Bere ikerketan oinarrituta idatzi dituen lanak, berrehun eta berrogeita hamarretik gora, Espainiako eta atzerriko zenbait aldizkaritan argitaratu dira. Espainiako Biokimika Elkarteko zuzendari eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoko irakasle izan da. 1985ean, Ikerkuntzako Asturiasko Printzea saria jaso zuen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751160
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 49791149
* ISNI: 0000 0001 1762 6040
* BNE: XX1071100
* LCCN: n90688943
* SUDOC: 081003463
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05963/eu\_v\_0217/v0217
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3751160
Panna cotta marrubizko coulisarekin
Marrubizko coulis-aren prestakuntza iragazi aurretik
***Coulis*** bat (frantsesetik coulis; /kuli/ ahoskatua) saltsa lodia da, barazki edo fruitu pure iragaziaz egindakoa. Orokorrean, barazki-coulisa haragi- eta barazki-plateretan erabiltzen da, eta zopa edo beste saltsa batzuen oinarritzat ere erabil daiteke. Fruitu-coulisak maiz erabiltzen dira azkenburukoetan. Marrubi-coulisa, esate baterako, batez ere ur irakinetan egindako sagarrekin edo lima-tartarekin ezaguna da.

Lehengo erabilerak
------------------

Jatorrian, haragi egosien zukuari zegokion, normalean, haragi-purean oinarritutako zopari, gaur egun, batzuetan itsaski pure zopari buruzkoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Bilaketaren emaitzak» *www.hostelerialeioa.net* (Noiz kontsultatua: 2023-03-29).
2. ↑   **(Ingelesez)** Gisslen. *Professional Baking.*  John Wiley & Sons ISBN 9781118083741..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1136961
* Commonscat Multimedia: Coulis

---

 |

* Wd Datuak: Q1136961
* Commonscat Multimedia: Coulis
**Hickory konderria** (ingelesez: *Hickory County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hermitage da. 2010eko zentsuaren arabera 9.627 biztanle zituen, Hickory kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hickory konderriak 1.066,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,68 ura dira. Beste 1.033,64 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.627 pertsonetatik 9.369 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 91 dira. 24 beltzak edo afroamerikarrak. 67 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 142 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490360
* Commonscat Multimedia: Hickory County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123238268
* LCCN: n86080412
* **Lekuak**
* OSM: 1180452
* TGN: 2001203

 |

* Wd Datuak: Q490360
* Commonscat Multimedia: Hickory County, Missouri
**Antrim konderria** (ingelesez: *Antrim County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bellaire da. 2010eko zentsuaren arabera 23.580 biztanle zituen, Antrim kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Antrim konderriak 1.558,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 326,51 ura dira. Beste 1.232,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.580 pertsonetatik 22.950 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 404 dira. 35 beltzak edo afroamerikarrak. 224 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 47 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 305 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490807
* Commonscat Multimedia: Antrim County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133684718
* LCCN: n80014843
* NARA: 10039574
* **Lekuak**
* OSM: 1907306
* TGN: 2000945

 |

* Wd Datuak: Q490807
* Commonscat Multimedia: Antrim County, Michigan
**Daisy L. Elliott**, jaiotzaz **Daisy Elizabeth Lenoir** (Filbert, Mendebaldeko Virginia, AEB, 1917ko azaroaren 26a – Detroit, Michigan, AEB, 2015eko abenduaren 22a) Michigan estatuko politikaria izan zen.

Biografia
---------

Daisy Elizabeth Lenoir Mendebaldeko Virginian, Filbert herrian jaio zen, eta Detroiten (Michigan) bizi izan zen. Michigango Konbentzio Konstituzionalean delegatua izan zen 1961-1962 bitartean, Wayneko Konderriko 4. barrutian, 1963ko Michigango Konstituzioan.\*

Ibilbidea
---------

1963tik 1964ra Demokratak ordezkatu zituen Wayne konderriko 4. barrutiko Michigango Ordezkarien Ganberan; Michigango 22. barrutia, Wayne konderriko 4. barrutiaren ordez, 1965etik 1972ra, eta Michigango 8. barrutiaren ordez, 1973tik 1978ra. 1978an, Michigango Senatuko 5. barrutiko lehen hezkuntzako hautagaia izan zen. Gero, 1980an berreskuratu zuen bere lehengo postua Michigango Etxean. Politikan bost aldiz garaitua izan zen Estatuko Ordezkariaren lehen aldian (1950eko lehen barrutia, 1954ko 11. barrutia eta 1956ko, 1958ko eta 1960ko 4. barrutia), 1962an irabazi baino lehen.

Michigango Estatuaren Ordezkarien Ganberan lanean ari zela, 1976an onartutako Elliót-Larsenen Eskubide Zibilen Legea idatzi zuen.

1982ko apirilean, Elliott atxilotu egin zuten 1977an lapurtutako Cadillac bat izateagatik. Carolyn Cheeks Kilpatrickek garaitu zuen urte hartan. 1985eko ekainean aske utzi aurretik hirurogei egun bete zituen kartzelan.

Ibilbide politikoa
------------------

Alderdi Demokratikoko, Koloreko Pertsonen Garapenerako Elkarte Nazionala (NAACP), Emakume Boto-emaileen Ligako eta Juniorren Ligako kide izan zen. 2015eko abenduaren 22an hil zen, 98 urte zituela, Detroiteko DMC Sinai-Grace ospitalean. Woodlawneko hilerrian dago, Rosa L. Parks-en Askatasun-kaperatik gertu.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2016an Michigan Women's Hall of Fame

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «The Political Graveyard: Index to Politicians: Elliott» *politicalgraveyard.com* (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).
2. ↑   Gubbins, Roberta M..  (September 17, 2012). «Legal Milestone honors Elliot-Larsen Civil Rights Act» *Oakland County Legal News*.
3. ↑   «6 Apr 1982, Page 1 - Detroit Free Press at Newspapers.com» *Newspapers.com*.
4. ↑   «8 May 1984, Page 3 - Detroit Free Press at Newspapers.com» *Newspapers.com*.
5. ↑   «28 Apr 1985, Page 70 - Detroit Free Press at Newspapers.com» *Newspapers.com*.
6. ↑   Hicks, Mark.  (December 23, 2015). «Daisy Elliott, Detroiter behind historic law, dies» *The Detroit News*.
7. ↑   Stafford, Katrease.  (December 23, 2015). «Daisy Elliott, Detroit civil rights activist, dies» *The Detroit Free Press*.

Kanpo estekak
-------------

* «Daisy Elliott, Michigan civil rights activist, dies» *Freep.com* 2012-08-28.
* Edward, Roz. «Civil Rights icon Daisy Elliott dies at 98 | The Michigan Chronicle» *Michronicleonline.com*.
* «Daisy Elliott, Detroiter behind historic law, dies» *Detroitnews.com*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18685904
* Commonscat Multimedia: Daisy Elliott

---

 |

* Wd Datuak: Q18685904
* Commonscat Multimedia: Daisy Elliott