***Cantharellus*** garapen gimnokarpikoa duen onddo basidiomikotoen genero bat da, eta Agaricomycetes klaseko Cantharellaceae familiaren barnean sailkatzen da. Azken urtetan egin diren analisi molekularrei esker *Cantharellus cibarius* espeziea, genero honetako ordezkari ezagunena dena, hainbat espezietan banatua izan da, kantareloide deituriko klado berria sortuz.

Onddo ektomikorrizikoak dira, beraz elkarte sinbiotikoak eratzen dituzte landareen sustraiekin, maiz gure basoetako fagazeoekin aurki ditzazkegularik. Askotan *Omphalotus olearius* edota *Gymnopilus sapineus* espeziearekin nahastu daitezke, zeinak gaixotasun larria eragin dezaketen kontsumitu duenarengan.

Genero honetako espezie askotan, *C.cibarius* eta *C.minor* espezieetan esaterako, beta-karoteno antioxidatzaileak eta *C.cinnabarisun* eta *C.friesii* espezietan kantaxantina deituriko pigmentu kantitate esanguratsuak aurkitzen dira. Kasu batzuetan, bestalde, D bitamina kontzentrazio altuak behatu dira.

Etimologia
----------

Cantharellus terminoa *kantharos* hitz grekotik (antzinako grekoz κάνθαρος / kàntharos, latinez cantharus) dator, eta Antzinako Grezian ardoa edateko tipikoa zen edalontziari (canthare) egiten dio erreferentzia.

Taxonomia
---------

*Cantharellus* generoa oso zabala da eta historia konplexu samarra du. Nahiz eta Index Fungorum datu baseak 500 izen zientifiko baino gehiago bildu, azterketa molekularrek informazio berria baimendu dute ; eta gaur egun 30 espezie daude erregistraturik. Honen arrazoia, sinonimiaz gain, espezie asko, *Arrhenia*, *Craterellus*, *Gomphus*, *Higrophoropsis* eta *Pseudocraterellus* generoen barruan sailkatuak izan direla da.

Europako *Cantharellus* generoko espezieak morfologikoki bereizteko erabiltzen diren ezaugarriak pileoaren estaldura arrosaren presentzia, pileoa bera, onddo gazteen himenoforoaren kolorea, esporen batazbesteko luzera eta ekologia dira.

### Europako *Cantharellus* generoko espezieak bereizteko gakoa

| 1. Pileoak ez du 30(50) mm baino gehiago, eta normalean ez da mamitsua. Burdin-gatzen aurrean erreakzionatzean kolore gorri-grisa hartzen du. 
Pileipelisa osatzen duten hifek horma fina dute normalean (<1μm). | 2 |
| 1. Pileoak 130mm ditu gehienez. Burdin-gatzen aurrean erreakzionatzean kolore gorria-grisa edo grisa hartzen du. Pileipeliseko hifa
batzuek gutxienez horma lodi samarra dute (>0,8μm).  | 3 |
| 2. Pileoa naranja-arrosetik naranja-gorri kolore bitartekoa. Gehienetan *Fagus* pagoaren azpian (pileipeliseko hifek horma lodia

badute begiratu *C.roseofagetorum.* | *C.friesii* |
| 2. Pileoa kolore naranja-horitik okre-horira bitartekoa, batzuetan txuria. Angiospermo edo koniferoen azpian. | *C.romagnesianus* |
| 3. Himenoforo zuria edo zurixka gaztea denean. Angiospermoen (Fagaceae edo Betulaceae) azpian hazten da. Burdin-gatzen aurrean 
erreakzionatzean kolore gorria-grisa edo grisa hartzen du pileo mamitsuak.  | 4 |
| 3. Himenoforoa hori-okretik naranja-horira bitarteko koloreduna gaztea denean. Angiospermo edo koniferoen azpian hazten da. 
Burdin-gatzen aurrean erreakzionatzean pileo mamitsuak kolore grisa hartzen du.  | 6 |
| 4. Lur karkareoetako artadietan hazten da. Pileoak tamaina ertaina edo handia du, eta inoiz ez du hori-limoi, berde edo iarrasto marroirik. | *C.alborufescens* |
| 4. Ez dago artadietakin erlazionatua. Pileoa tamaina txikitik-ertain bitartekoa, eta batzuetan hori-limoi, berde edo itzal marroiduna. | 5 |
| 5. Pileoa kolore zuriko estalkirik gabe, eta normalean kolore horiduna espezie gazteetan. | *C. ferruginascens* |
| 5. Pileoa kolore zuriko estalkiarekin gaztea denean, eta hau desagertzen denean pileoa okre-hori koloreduna. | *C.roseofagetorum* |
| 6. Normalean pileoak arrosetik more kolore bitarte koloreko estalkia, eta ia beti erdian kokatzen da. Esporek Lm = 10,1–10,7 µm, Wm = 5,2–6 µm. | *C.amethysteus* |
| 6. Pileoak ez du estalki more edo arrosik. Esporek Lm = 7,5–8,9 µm, Wm = 4,0–5,3 µm.  | 7 |
| 7. Pileoa zilar edo zuri koloreko estalki partzialduna edo gabekoa da. Himenoforoa uniformeki okre-horitik naranja-hori kolore bitartekoa. 
Ugaria da Europa iparraldean.  | *C.cibarius* |
| 7. Pileoa beti partzialki edo guztiz zuriz estalia gaztea denean. Gero pixkanaka desagertu egiten da. Pileoaren ertzaren inguruan himenoforoak 
kolore argiagoa hartzen du. Ohikoagoa da Europa hegoaldean.  | *C.pallens* |

Ezaugarri mikologikoak
----------------------

Askotariko koloreak aurkezten dituzte; marroitik hasita, belzkarak, laranja biziak, horiak, eta gorriak izanik. Genero honen barnean sailkatzen diren onddo gehienen basidiokarpoek himenoforo tolestua dute, zimur itxura duena. Bestalde, pileoa laua, infundibuliformea eta mamitsu edota fina izan dezakete. Pileoaren estaldura lisoa izaten da normalean; hortaz gain, batzuetan ezkataduna ere izan daiteke, baina inoiz ez lingirdatsua. Himenioa dekurrentea dute. Horrez gain, estipea laburra eta biluzia dute. Esporei dagokienez, lisoak eta pigmetu oso gutxi dituztenez hialinoak dira, baina tamainaren eta formaren aldetik aldakortasun handia aurkezten dute. Bestalde, ez dira amiloideak, ezta zianofiloak ere. Oro har, basidioak luzeak dira eta normalean 5 esterigma luze eta kurbatu izaten dituzte; nahiz eta espezie tropikal batzuetan 4tik 7ra bitartean ere ikusi diren. Ez dute zistidiorik aurketzen eta hifak fibulatuak dira.

Ugalketa
--------

*Cantharellus* generoko onddoak sexualki nahiz asexualki ugaldu daitezke, basidiokarpoaren ekoizpena ugalketa sexualaren ondoren izanik.

Basidiomaren garapena, hau da, kimu denetik heldu izatera heltzen den arteko prozesua gimnokarpikoa da, hau da, basidiokarpoaren garapenean zati emankorra denbora osoan zehar agerian dago, eta himenoforoa beraz libre edo aske, mintzik gabe. Antzina, ezaugarri hau betetzen zuten onddo guztiak Afiloforales taldean sartzen ziren.

Bestalde, mizelioaren fragmentazio bidez edota espora asexualen (mitospora) ekoizpenaren bidez ugaltzen da asexualki.

Banaketa eta ekologia
---------------------

*Cantharellus* espezieak Afrikan, Europan, Asian, Ipar-Amerikan, Hego-Amerikan nahiz Australian aurki ditzazkegu, landare mikorriziko ostalariekin, espeziearen arabera konifero edota zuhaitz hostozabalekin, elkarteak osatuz. Euskal Herrian ugaria da, batik bat pagadi eta hariztietan, eta inoizka konifero, hala nola, pinu edo izeien azpian agertuz. Uda hasieratik hasita udazkena bitartean hazten dira.

Antzeko espezieak
-----------------

Asko dira *Cantharellus* generokoekin nahasten diren onddoak. Horietako bat *Hygrophoropsis aurantiaca* dugu, zeinak tolesdura finagoak eta pileo ilunagoa dituen, eta normalean sukaldaritza munduan ez den *C.cibarius* bezain gustagarria. Beste alde batetik, oso pozoitsuak diren *Omphalotus olearius* eta *Omphalotus olivascens* ditugu, baina hauek ez dira letalak. *Cantharellus* generoak ez bezala, benetako orriak dituzte, eta hauek finagoak dira eta ez dira ertzeraino heltzen. Hortaz gain, biolumineszenteak dira, eta zuran edota lur azpian hazten dira; *Cantharellus* espezieak lurrean hazten diren bitartean. Bukatzeko, *Gomphus* eta *Polyzellus* generoek edota Gymnopilus sapineus espezieak ere kantareloekin nahasteko errazak diren ezaugarriak izan ditzazkete.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Index Fungorum - Search Page» *www.indexfungorum.org* (Noiz kontsultatua: 2019-01-15).
2. 1 2   Olariaga, Ibai; Moreno, Gabriel; Manjón, Jose Luis; Salcedo, Isabel; Hofstetter, Valérie; Rodríguez, Diego; Buyck, Bart.  (2016-11-17). «Cantharellus (Cantharellales, Basidiomycota) revisited in Europe through a multigene phylogeny» *Fungal Diversity* 83 (1): 263–292.  doi:10.1007/s13225-016-0376-7. ISSN 1560-2745. (Noiz kontsultatua: 2019-02-04).
3. ↑
4. ↑    *Errotari, Durangoko Talde Mikologikoa. Cantharellus cibarius..* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q922335
* Commonscat Multimedia: Cantharellus
* Wikispecies Espezieak: Cantharellus (Cantharellaceae)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph337736
* **Datu taxonomikoak**
* Dyntaxa: 1000766
* EOL: 19294
* GBIF: 9623860
* Index Fungorum: 17236
* ITIS: 571708
* MycoBank: 17236
* NCBI: 36065
* WoRMS: 1297646

 |

* Wd Datuak: Q922335
* Commonscat Multimedia: Cantharellus
* Wikispecies Espezieak: Cantharellus (Cantharellaceae)