recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oriol Solé Sugranyes** (Bartzelona, 1948ko urtarrilaren 4a - Auritz, 1976ko apirilaren 6a) ekintzaile anarkista eta autonomoa izan zen. Segoviako ihesean parte hartu zuen, baino biharamunean Nafarroako basoetan Guardia Zibilak iheslari talde bat hauteman eta tiroz hil zuen. Lluís Solé i Sabarís geografoaren semea eta Felip Solé i Sabarís katalan politikariaren iloba zen.

Bizitza
-------

PSUC eta PCE (i) alderdietan militatu ondoren, mugimendu autonomo eta anarkistara bildu zen. Azkenean MIL erakundea sartu zuen. 1971 urtean gerora Action Directe taldeko ekintzaile nabarmena izango zen Jean Marc Rouillanekin batera atxilotu zuten Frantzian, Espainiara sartzera zihoazela. 1972 urtean aske utzi zuten. 1973 urtean berriz ere atxilotua izan zen banku lapurreta burutu ondoren beste ekintzaile batekin batera. Kartzelaratua izan zen. Segoviako kartzelatik ihes egitea lortu zuen ETAko ekintzaile talde handi batekin batera. Ihesean hil zen Nafarroako basoetan Guardia Zibilaren tiroz.

Bibliografia
------------

* *Oriol Solé, el che català. Vida, fugida i mort d'un revolucionari*, Joaquim Roglan, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5405117
* Commonscat Multimedia: Oriol Solé Sugranyes

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 78539630
* ISNI: 0000 0000 4763 962X
* BNE: XX1757233
* BNF: 15083590d (data)
* GND: 1147521980
* LCCN: no2006095684
* SUDOC: 16595843X
* UB: a1203976

 |

* Wd Datuak: Q5405117
* Commonscat Multimedia: Oriol Solé Sugranyes
**Oglethorpe konderria** (ingelesez: *Oglethorpe County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lexington da. 2010eko zentsuaren arabera 14.899 biztanle zituen, Oglethorpe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Oglethorpe konderriak 1.144,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,84 ura dira. Beste 1.137,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.899 pertsonetatik 11.975 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 546 dira. 2.557 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 65 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 249 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491525
* Commonscat Multimedia: Oglethorpe County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136058649
* ISNI: 0000 0004 0408 3384
* LCCN: n82010748
* NARA: 10039125
* **Lekuak**
* OSM: 1029453
* TGN: 2000400

 |

* Wd Datuak: Q491525
* Commonscat Multimedia: Oglethorpe County, Georgia
**Gari-irina** gariaren ehoketatik ateratako hautsa da eta giza kontsumorako erabiltzen da. Gari-irina irin guztien artean gehien ekoizten dena da.

Gari barietateei "ahulak" deitzen zaie, gluten eduki txikia badaukate eta "sendoak" gluten eduki handia badute. Irin sendoa edo ogi-irina gluten handikoa da, % 12 eta % 14 gluten edukiarekin; masa ukipen elastikoa dauka, forma ondo mantentzen duena laberatu ondoren. Irin ahula konparatiboki gluten gutxikoa da eta, beraz, lortzen den ogiak testura finagoa du, hauskorra.

Ikus, gainera
-------------

* Arto-irina

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2013]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2249305
* Commonscat Multimedia: Wheat flour

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00566535
* NKC: ph552264
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2249305
* Commonscat Multimedia: Wheat flour
**Maimonides Unibertsitatea** Buenos Airesen, Argentinan, kokatutako unibertsitate pribatua da. Felipe Fiorellino Fundazio Zientifikoak sortu zuen 1990eko ekainaren 20an. Bere funtzionamendua urte bereko ekainaren 20an baimendu zuen Argentinako Nazioaren Hezkuntzako Ministerioak 1097/90 Ebazpenaren bidez. Sorkuntzako estatutuan, Ikerketa Goi Institutua sortu zuen. 

Ezagutza arlo guztietan ikasleen jakintza-alorrarteko prestakuntza da bere helburu sortzailea, ikerketarako eta ezagutza sortzeko bokazioa sorraraziz. Era berean, gizartea modu osorako erantzutea proposatzen da, artea, kultura, zientzia, gizarte eta produkzio sektoreekin loturak eta komunitateari dibulgazioa emanez, osasuna sustatzeko eta zaintzeko programekin.

Ekintza horiek jarduera-agenda zabalari esker, puntako azpiegiturak, nazioko eta nazioarteko hezkuntzako hainbat erakunderekin hitzarmenak eta unitate akademiko bakoitza osatzen duten profesionalen ekimenei esker lortzen dira.

Heziketa-Eskaintza
------------------

28 graduko karrera eta graduondoko 36 programez gain 60 ikertzaile baino gehiago dituzten 4 ikerketa-zentro gehitzen dira. Horrela, zientziarekin, osasunarekin eta humanitateekin lotutako gaietan ikasketa eta ekintza unibertso bat osatuko dute, balio etikoen oinarria. 

### Unitate akademikoak

* Osasun Zientzien Fakultatea

* Humanitate, Gizarte eta Enpresa Zientzien Fakultatea

* Komunikazio Eskola eta Multimedia Diseinua.

**Ikerketa zentroak**

Ikerketa Biomedikoko, Oinarrizko Aplikatu eta Garapenerako Zentroa (CEBBAD); Albaitaritza Zientzien Zentroa (CCV); Zientzia, Teknologia Gizartea Zentroa(CCTS) eta Natur eta Antropologia Zientzien Zentroa (CCNA).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «UMAI - La Universidad» *UMAI*.
2. ↑   «UMAI - Carreras» *UMAI*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6156526
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137550854
* ISNI: 0000 0000 9361 4204
* LCCN: no2003068086

 |

* Wd Datuak: Q6156526
**Oscar Martin** (Winterthur, Suitza, 1977) Soinu-artearen, instalazioen, sistema elkarreragile eta generatiboen, performance-aren eta irrati-net-art-aren alorretan lan egiten duen programatzaile eta artista experimentala da. Valenciako Unibertsitate Politeknikoan Arte Ederretan lizentziatua da, eskulturaren eta medio berrien espezialitateetan.

Gaur egun, noish ezizena erabiltzen duen soinu-artista elektroniko honek, Bartzelonan egiten du lan. Software askearen izpirituaren defendatzaile sutsua da, eta gisa hortako lanabesen bidez sortzen ditu soinuaren sintesirako eta prozesamendurako tresnak, gero prozesu algoritmiko eta kaotikoak erabiliz bere soinuzko konposizioak egiteko baliatzen dituenak. Besteen artean, Free Software Series, Uzusounds, Drone Records edo Tecnonucleo bezalako disketxeek argitaratu dituzte, gerora Europako nahiz Hegoamerikako hainbat lekutan zuzenean aurkeztuak izan diren bere lanak. Horrez gain, Martin, MetaminaFNR streaming plataformaren arduraduna da eta Espainiako musika eta soinu experimentalei eskainitako UrsonateFanzine argitalpenaren editore lanak betetzen ditu.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune pertsonala orria
* MetaminaFNR streaming plataforma orria
* UrsonateFanzine musika argitalpena orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16518556
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 172315507
* BNE: XX5108378

 |

* Wd Datuak: Q16518556
**Hampden konderria** (ingelesez: *Hampden County*) Massachusettsko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Springfield da. 2010eko zentsuaren arabera 463.490 biztanle zituen, Hampden kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hampden konderriak 1.642,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,32 ura dira. Beste 1.598,39 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 282,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 463.490 pertsonetatik 410.622 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 96.776 dira. 35.692 beltzak edo afroamerikarrak. 717 amerikar natiboak ziren eta 114 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.937 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 588 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.820 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Hampden County, Massachusetts age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54160
* Commonscat Multimedia: Hampden County, Massachusetts

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123141705
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1181619
* TGN: 7019982

 |

* Wd Datuak: Q54160
* Commonscat Multimedia: Hampden County, Massachusetts
**Gonzalo Gomez Butroe**, izengoitiz ***Butroe Zaharra*** (1340? - San Vicente, 1423?), Bizkaiko Ahaide Nagusia izan zen, Butroeko Jauna eta Bizkaiko oinaztarren buruzagia.

Biografia
---------

1390. urtean Bizkaiko beste ahaide nagusiak bildu zituen Gaztelako Erregeak zergak kobratzeko eskubidea eman ziezaiela eskatzeko asmoz. 1421ean Medinara joan zen Joan Aragoiko infantearen aldeko borrokara. Joan II.a erregearen zerbitzari leiala izan zen; San Vicente herrian hil zen 1423ean (1435ean, batzuen ustez).

Maria Alonso Muxikakoarekin ezkondu zen eta bi seme izan zituen: Joan, Muxika eta Aramaioko Jauna eta Gomez Gonzalez, Butroeko Jauna. Joana eta Alfontsa alabek Altzaa eta Ormazako etxeak hartu zituzten oinordekotzan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258642
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 34346
* Lur: 01225/eu\_b\_5330/b5330

 |

* Wd Datuak: Q12258642
**Hampton Court jauregia** errege-jauregi bat da, Londresen hego-mendebaldean, Richmond upon Thames eta Kingston upon Thames udalerrien artean. Jauregia Londresen zentrotik 18,8 kilometrotara dago, Tamesis ibaiaren ertzean.

Historia
--------

1514 inguruan eraikia izan zen, Wolsey kardinalarentzat. Baina kardinalak Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren begikotasuna galdu zuenean, jauregia erregearen eskuetara pasa zen, eta erregeak handitu egin zuen.

Hurrengo mendean, Gilen III.a erregeak jauregia berreraiki eta handitzeko egitasmo erraldoi bati ekin zion, Hampton Court Versaillesko jauregiaren pareko egitearen irrikak bultzaturik. Birmoldaketa-lan horiek 1694an gelditu ziren, eta haien ondorioz, Hampton Court jauregia gaur egun bi arkitektura-estilo ezberdin eta kontrajarrietan eraikitako hegalez osaturik agertzen da: Tudor estiloko hegala, zaharrena, eta barrokoa, berriagoa. Hala eta guztiz ere, bi zatietan adreilu gorrixka-arrosa erabili izanak estilo-bitasun horri halako batasun-kutsu bat ematen dio, bai eta hegalak nolabaiteko oreka simetrikoan kokatuta egoteak ere.

Gaur egun, jauregia jendeari irekita dago, eta Londresen inguruetara egin ohi diren turismo-txangoen helmuga nagusietako bat da. Hampton Court jauregia eta St. James jauregia (*St. James's Palace*, ingelesez) dira Henrike VIII.aren jabetzakoak izan ziren jauregi ugarietatik gaur den egunean zutik dirauten bakarrak.

Iruditegia
----------

Hampton Court jauregiaren sarrera nagusia, Tudor estilokoa.
Hampton Court jauregiaren hegal barrokoa, Christopher Wren-ek diseinatua.
1708ko grabatu honetan argi nabaritzen dira jauregiaren Tudor estiloko hegal zaharra, aurrealdean, eta horri atzetik erantsitako hegal barrokoa, berriagoa. Atzerago eta alboetan, jauregiaren lorategiak.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q205666
* Commonscat Multimedia: Hampton Court Palace

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137923615
* ISNI: 0000 0001 2167 108X
* GND: 5049590-2
* LCCN: sh85058594
* NKC: xx0187571
* NLA: 36219459
* ULAN: 500301807
* BIBSYS: 98064471
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* NHLE: 1193127

 |

* Wd Datuak: Q205666
* Commonscat Multimedia: Hampton Court Palace
**Hampton konderria** (ingelesez: *Hampton County*) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hampton da. 2010eko zentsuaren arabera 21.090 biztanle zituen, Hampton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Hampton konderriak 1.457,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,28 ura dira. Beste 1.450,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.090 pertsonetatik 9.443 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 744 dira. 11.264 beltzak edo afroamerikarrak. 45 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 106 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 211 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497880
* Commonscat Multimedia: Hampton County, South Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132510203
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1857003
* TGN: 2001749

 |

* Wd Datuak: Q497880
* Commonscat Multimedia: Hampton County, South Carolina
**Nyos aintzira**, dagoen sumendiari, 3011 metrokoa, izena ematen dion aintzira da. Sumendiaren krater osoa hartzen du, Okuko Eremu Bolkanikoa deritzona hartzen duten 29 maarretako bat, Kamerun ipar-mendebaldean dagoena. Hauskortasun kortikal gune baten zati da, Kamerungo lerro bolkanikoa deritzona, Kamerun mendia estratosumendia hartzen duena eta 1600 kilometro inguruz hedatzen dena, bere luzeraren erdia, Ozeano Atlantikoan urperaturik duelarik.

Nyos aintziraren kraterra, beharbada, erupzio freatiko eztandagarri baten ondorioz sortu zen, duela 500 urte. Bere erta, 1,8 kilometroko zabaleraraino iristen dena, granitozko hautsitako bloke handiak dituzten material basaltikozko txatalez osatua dago.

Lakuak, 200 metro baino gehiagoko sakonera du. Euri garaian, urak, ertzetik gainezka egiten du eta inguruko haranak urpean hartzen ditu.

1986ko katastrofea
------------------

1986an, Nyos lakutik ihes egin zuen karbono dioxidozko laino batek, 1800 pertsona eta 6000 abere hil zituen. Gas kilometro batek, 50 kilometro orduko abiadan zihoana, inguruko haranak jaitsi zituen, handik, norantza orotara 23 kilometrotan hedatuz.

Aurrerantz egiten zuen heinean, gas astuna, lurraldera estutzen zen, aireari tokia kendu eta gizaki eta animaliak itoz.

Katastrofearen arrazoiak: gas toxikozko laino handi baten jarioa, lakuko urak eragin zuen, lurrazpiko iturburuetatik iragazi zen karbono dioxidoz saturatu ostean. Uste denez, gasa, lakuaren hondotik erauzi zen, luizi edo lurrikara baten ondorioz. 1990etik, frantziar zientzialari talde batek, lakua desgasifikatzeko lan egin du, eta hodi batzuk jarri dira, karbono dioxido eraketak eragozteko.

Historiako erupzio limnikorik larriena da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q332628
* Commonscat Multimedia: Lake Nyos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315530366
* BNF: 12528318j (data)
* GND: 1143160096
* LCCN: sh95006514
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q332628
* Commonscat Multimedia: Lake Nyos
**Orange konderria** (ingelesez: *Orange County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Orange da. 2010eko zentsuaren arabera 33.481 biztanle zituen, Orange kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Orange konderriak 889,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,43 ura dira. Beste 882,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 37,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.481 pertsonetatik 28.172 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.139 dira. 4.206 beltzak edo afroamerikarrak. 80 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 240 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 719 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506225
* Commonscat Multimedia: Orange County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134972036
* GND: 7632205-1
* LCCN: n81101036
* NARA: 10040216
* **Lekuak**
* OSM: 1633330
* TGN: 2002177

 |

* Wd Datuak: Q506225
* Commonscat Multimedia: Orange County, Virginia
**Georges Auric** (Lodève, Hérault, 1899ko otsailaren 15a - Paris, 1983ko uztailaren 23a) frantses musikagilea izan zen. Montpellierko Kontserbatorioan egin zituen musikako ikasketak, eta Parisko Kontserbatorioan egin zituen trebakuntzakoak. Azken horretan kontrapuntua eta fuga landu zituen, batez ere.

1914an egin zuen lehenengo lana: *Interludes*. Ondoren, Schola Cantorumen Vincent d´Indy eta Arbert Rousselen ikaslea izan zen. 1917an osatu zuen lehenengo balleta, *Les Noces de Gamache* (*Gamacheko ezkontzak*), eta handik bi urtera opera komiko bat, *La reine de coeur* (*Bihotzeko Erregina*). Puskatu egin zituen bi partitura horiek, ordea. Darius Milhaud eta Jean Cocteaurekin batera Les six taldea sortu zuen. Diaghilevek eskatu zizkion lehenengo balletak (*Les Fâcheux*, 1924; *Les Matelots*, 1925). 1930ean Cocteauren *Le Sang d´un poète* (*Poeta baten odola*) filmeko musika osatu zuen, eta ondoren, John Hustonen *Moulin Rouge* (*Errota gorria*) filmekoa, izugarrizko arrakasta izan zuena.

1962tik 1968ra bitartean, Antzoki Liriko Nazionalen Bilkurako administratzaile izan zen. Garai hartako ahots handienak eraman zituen Garnier jauregira: Maria Callas, Elisabeth Schwarzkopf, Birgitt Nilsson, Tito Gobbi, Galina Vitxnievskaia. Kontzertuetan, tresnetarako zenbait partitura eta ganbera-musikarako zenbait lan egin zituen: *Sonatine* (1923, *Sonatina*), *Petite Suite* (1927, *Suit txikia*), *Sonate pour violon et piano* (1936, *Biolin eta pianorako sonata*), *Sonate pour flûte et piano* (1964, *Sonata flauta eta pianorako*). Balletak ere osatu zituen: *Les Enchantements d´Alaine* (1929, *Aladinoren lilurak*), *Chemin de lumière* (*Argi-bidea*) eta *Coup de feu* (1952, *Tiroa*). Zineman lan ugari egin zituen; aipagarriak ditu, besteak beste, René Clair (*À nous la liberté*, 1932), Jean Delannoy (*Symphonie pastorale*, 1946), John Huston (*Moulin Rouge*, 1952), Henri-Georges Clouzot (*Le Salaire de la peur*, 1953), René Clément (*Gervaise*, 1956), Gérard Oury (*La Grande Vadrouille*, 1967) zuzendarien filmetako musika.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Georges Auric*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q251818
* Commonscat Multimedia: Georges Auric

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 76408949
* ISNI: 0000 0001 2096 4470
* BNE: XX886944
* BNF: 124340101 (data)
* CANTIC: a11760503
* GND: 116383054
* LCCN: n81035840
* NDL: 001155436
* NKC: jn20000600515
* CiNii: DA0734267X
* SNAC: w6mk6nr8
* SUDOC: 02807808X
* UB: a1326248
* ICCU: RAVV020557
* Open Library: OL1678011A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00626/eu\_a\_6266/a6266
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 43330

 |

* Wd Datuak: Q251818
* Commonscat Multimedia: Georges Auric
**Pakinolofoa** edo ***Pachynolophus*** generoa desagertutako ugaztun perisodaktiloa da, baliteke paleoteridoen taldekoa. Behe eta goi Eozenoan bizi izan ziren (duela 52 - 35 milioi urte inguru) eta beren aztarna fosilak Europan aurkitu dituzte.

Ezaugarriak eta espezieak
-------------------------

Animalia hau tamaina txikikoa zen, normalean 50 zentimetroko altuera ez zuen gaindituko. Itxura ziurrenik gaur egungo duiker antilope txikiena izango zuten.

*Hallensia* eta *Propachynolophus* bezalako beste perisodaktilo arkaikoen antzekoak ere baziren.

*Pachynolophus* generoa lehen aldiz deskribatu zuen Pomelek 1847an, Frantziako Paris eta Nanterre inguruan aurkitutako fosilak oinarri hartuta. Espezie tipoa ***P. duvali*** da. Generoari beste espezie ugari esleitu zaizkio, guztiak Europako Eozenoko hainbat tokitatik etorritakoak. Zaharrena *P. eulaliensis da*, Sainte-Eulaliekoa behe Eozenokoa. Eozeno erdikoak dira *P. boixedatensis, P. ruscassierensis, P. livinierensis* eta *P. cesserasicus* eta goi eozenokoak *P. lavocati*, *P. garimondi eta* *Pachynolophus zambranensis.* Azken hau Euskal Herrian aurkitu eta identifikatu zuen Ainara Badiola paleontologoak, Zanbranako aztarnategian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Badiola, Ainara; Pereda-Suberbiola, Xabier; Cuesta, Miguel Angel.  (2005-01). «Una nueva especie de Pachynolophus (Mammalia, Perissodactyla) de Zambrana (Álava, Región Vasco-Cantábrica). Análisis filogenético de Pachynolophus y primera cita en el Eoceno superior de la Península Ibérica» *Geobios* 38 (1): 1–16. doi:10.1016/j.geobios.2003.07.005. (Noiz kontsultatua: 2021-02-11).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30894963
* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 4573449
* Paleobiology Database: 49579

 |

* Wd Datuak: Q30894963
Kimika organikoan **Markovnikov-en arauak** adizio-erreakzioak nola gertatzen diren gobernatzen du.

Arauak honela dio: *HX, HOH, HCN,... moduko konposatu batek alkeno edo alkino asimetriko batekin adizio-erreakzio bati jarraitzen badio, konposatuaren zatirik positiboena (hidrogenoa, normalean) alkeno edo alkinoaren lotura asegabeko karbonoen artean hidrogeno-atomo gehien duen karbonoarekin lotzen da*. Adibide pare bat:

{\displaystyle {\ce {CH3CH=CH2 + HCl -> CH3CHClCH3}}}

{\displaystyle {\ce {CH3CH2CH=CH2 + H2O -> CH3CH2CH(OH)CH3}}}

Arauak balio du erreakzioaren bitartekoa karbokatioi bat denean. Horrela ez bada, erradikal askeen bidez doanean erreazioa esaterako, hidrogeno-atomoa lotura asegabean hidrogeno-atomo gutxien duen karbonoari lotzen zaio. Horrelakoei *anti-Markovnikov erreakzio* deritze.

Anti-Markovnikov erreakzioa

  

Araua Vladimir Markovnikov kimikari errusiarrak eman zuen 1970an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Kimika orokorra.*  Udako Euskal Unibertsitatea 1996 ISBN 84-86967-71-6. PMC 431201681. (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q392622
* Commonscat Multimedia: Markovnikov's rule

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q392622
* Commonscat Multimedia: Markovnikov's rule
**Guadalupe konderria** (ingelesez: *Guadalupe County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Seguin da. 2010eko zentsuaren arabera 131.533 biztanle zituen, Guadalupe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Guadalupe konderriak 1.851,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,1 ura dira. Beste 1.842,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 71,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 131.533 pertsonetatik 118.975 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 46.889 dira. 7.963 beltzak edo afroamerikarrak. 436 amerikar natiboak ziren eta 146 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.748 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 177 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.088 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26610
* Commonscat Multimedia: Guadalupe County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138383133
* LCCN: n81050058
* NARA: 10036525
* **Lekuak**
* OSM: 92024
* TGN: 1002431

 |

* Wd Datuak: Q26610
* Commonscat Multimedia: Guadalupe County, Texas
Ongia eta gaizkia.
Filosofian, **ongi** edo **ona** munduko gertaerak eta ekintzak kategorizatzeko erabilitako hitza da. Definizio anitz eta eztabaidatsua duen kontzeptua da: moralaren aldetik on den guztiak osatzen duen ideia edo izaki abstraktua da. Erlijio batzuek, hala nola judaismoak eta kristautasunak, munduaren historia eta gizaki bakoitzaren historia ongiaren eta gaizkiaren arteko borroka historikotzat hartzen dute. Horregatik, bertutea ongiaren bide gisa sustatzen da, eta bekatua gaizkiaren bide gisa zigortzen da.

Platonismoaren ikuspuntutik Gaizkia ez da Ongia ideiaren parte. Platonen ustez ideiak perfektoak eta positiboak dira, beraz, txarra den guztia mundu sentiberaren parte da.[erreferentzia behar]

Kanten aurrekari izan diren filosofoen antzera, Platon, Aristoteles, Tomas... besteak beste, ongi bakarraren kontzeptuaren inguruan pentsatzen du, baina bere kasuan, lege hitza darabil, ongia definitzerakoan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ongi.*  in: *Euskaltzaindiaren Hiztegia*..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15290
* Commonscat Multimedia: Good

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX524566
* GND: 4022600-1
* NKC: ph119521
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q15290
* Commonscat Multimedia: Good
**Margarete Buber-Neumann**, jaiotza-izenez *Margarete Gross* (Potsdam, Alemania, 1901eko urriaren 21a - Frankfurt, Alemania, 1989ko azaroaren 6a), alemaniar idazlea izan zen.

Biografia
---------

Gazte zela, Gazte Komunistekin bat egin zuen. Alemaniako Alderdi Komunistan (KPD) sartu zen, eta Heinz Neumann agintariaren neska-lagun bihurtu zen.

1930eko hamarraldiaren hasieran, Stalinek KPD alderdia bultzatu zuen, alderdi nazionalsozialistarekin harreman baketsuak izan zitzan; Neumann, ordea, joera horren kontrakoa zen, eta zituen karguetatik kendu, eta Moskun gelditu behar izan zuen. Ondoren, Espainiara bidali zuten.

Naziak aginpidera iritsi zirenean, Neumann senar-emazteen bizimodua larria izan zen: Heinz Zurichen atxilotu zuten 1934. urtearen amaieran, eta ondoren, Sobiet Batasunera bidali zuten; emazteak Havren egin zuen bat senarrarekin, eta 1935ean Leningradera joan ziren.

Moskun, bikotearen bizimodua arriskutsua zen oso. Senarra 1937an espetxeratu zuten, eta Margaretek ez zuen berriro senarra ikusi. Zalantzarik gabe, fusilatu egin zuten 1937an.

Margarete 1938an espetxeratu zuten, eta Karagandako esparrura bidali zuten. Ondoren, Ravensbrückeko esparru gogorrera (Alemania) bidali zuten; Milena Jesenská txekiar idazle eta Franz Kafkaren maitalearekin zuen adiskidetasunari esker, askatasuna lortu zuen, esparrua sobietarrek askatu baino lau egun lehenago.

1948an kontzentrazio-esparruetan izan zuen esperientzia argitaratu zuen *Als Gefangene bei Stalin und Hitler* (*Stalinen eta Hitlerren preso*) lanean. Lehenengo atala (*Siberiara deportatua*) Frantzian argitaratu zuen, 1949an, eta bigarrena (*Ravensbrückera deportatua*), 1988an.

1986an *Milena* argitaratu zuen, eta arrakasta handia izan zuen Frantzian; hala ere, hainbat lan idatzi zituen, argitaratu gabe gelditu zirenak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q77490
* Commonscat Multimedia: Margarete Buber-Neumann

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 29552727
* ISNI: 0000 0003 6848 039X
* BNE: XX1141008
* BNF: 12051160v (data)
* BNC: 000036921
* GND: 118516485
* LCCN: n82157891
* NDL: 00434689
* NKC: jn19990001182
* NLA: 35023283
* SNAC: w62d2jv5
* SUDOC: 029173280
* BIBSYS: 90601863
* UB: a1124456
* ICCU: CFIV050885
* Open Library: OL393478A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01180/eu\_b\_4889/b4889

 |

* Wd Datuak: Q77490
* Commonscat Multimedia: Margarete Buber-Neumann
**Guadalupeko gotorlekua** Jaizkibelgo mendian 1900. urtean eraiki zen gotorlekua da, Hondarribian kokatua, Guadalupeko baselizatik hurbil. Oiartzungo lubaki-eremua delakoa osatzen zuten hiru gotorlekuetan handiena da (beste biak Txoritokietakoa eta San Markokoa dira), eta karlisten altxamenduei aurre egiteko eraiki ziren. Artilleriako pieza handiekin hornitu zuten. Gotorlekuak hiru atal ditu, *erdikoa*, *eskuinekoa* eta *ezkerrekoa* izenez ezagunak direnak. Erdiko atalak aurrealde bakarra du. Eskuinekoak eta ezkerrekoak hiru aurrealde eta bateria estali gabe bat dute.

1934. urtean kartzelatzat erabili zen, Arrasate eta inguruko matxinoak bertan preso izan baitzituzten. Espainiako Gerra Zibilaren hasieran Errepublikaren eskuetan izan zen, eta Irungo guduan protagonismo garrantzitsua izan zuen, bai errekete eta legionarioen kontra, bai *Almirante Cervera* eta *España* gerraontzien kontra. Irun eskuindar matxinoen eskuetan erortzear zela, zenbait eskuindar pertsonaia ezagun fusilatu zituzten bertan, adibidez, Joaquín Beuntza.

Gaur egunean Hondarribiko Udalarena da.

Iruditegia
----------

* Guadalupe gotorlekua. Ate nagusia.Guadalupe gotorlekua. Ate nagusia.
* Infanteriako patioa.Infanteriako patioa.
* Eskuineko alderdia. Mortero bateria.Eskuineko alderdia. Mortero bateria.
* Eskuineko alderdia.Eskuineko alderdia.

Erreferentziak
--------------

* Guadalupeko gotorlekua - EAEko Monumentuak, Monumentu-Multzoak eta Aztarnategiak
* Guadalupeko gotorlekua - Guadalupeko bisitak
* Guadalupeko gotorlekua - Guadalupeko gotorlekua informazioa

Ikus, gainera
-------------

* Oiartzungo lubaki-eremua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258758
* Commonscat Multimedia: Fuerte de Nuestra Señora de Guadalupe

---

 |

* Wd Datuak: Q12258758
* Commonscat Multimedia: Fuerte de Nuestra Señora de Guadalupe
**Mariano Gamir Ulibarri** (Madril, 1877- Valparaíso de Abajo, Campos del Paraíso, Cuenca, 1962ko uztailaren 28a) espainiar jenerala izan zen, Gerra Zibilean errepublikaren iparraldeko frontearen Agintari Nagusia.

Biografia
---------

Toledoko Eskola Militarrean ikasi zuen eta bertan zuzendari ere izan zen. 1936ko uztailaren 17ko altxamendua jenerala zen Valentzian non Infanteria erabili zuen estatu-kolpea menderatzeko.

Teruelgo guduan parte hartu eta gero, Indalecio Prietok Bilbora bidali zuen 1937ko ekainean. Bilbo galdu eta gero, iparraldeko Armadaren Agintari Nagusi bihurtu zen Santanderreko guduan (1937ko abuztuaren 14tik irailaren 1era) Francisco Llano de la Encomienda ordezkatuz. Porrotaren ondoren kargua *de facto* uztarazi zioten eta Katalunian 1938an Nazioarteko Brigadak ateratzeari ekin zion.

Gerra ondoren, Frantziara ihes egin eta bertan bizi zen 1955ra itzuli arte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Necrológica» *ABC* 1962/07/29.
2. ↑   Salas Larrazábal, Ramón. *Historia del Ejército Popular de la República.*  La Esfera de los Libros S.L. ISBN 84-9734-465-0..
3. ↑   Thomas, Hugh.  (1976). *Historia de la Guerra Civil Española.*  Bartzelona: Círculo de Lectores ISBN 84-226-0874-X..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3326854
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 60458
* Lur: 02309/eu\_g\_0558/g0558
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3326854
**Palazzo dei Priori** edo **Palazzo Comunale** delakoa**,** Italiako jauregi publiko komunal edo palazzoaren adibiderik onenetakoa da. Perugian eraiki zen 1293 eta 1443 artean. Estilo gotikokoa, hiriko plaza nagusitik sartzen da bertara, grifo eta lehoi banaren estatuez apainduta dagoen XIII. mendeko atari bat zeharkatuz. Udaletxearen egoitza partziala da oraindik 21. mendean, hirugarren solairuan, Galleria nazionale dell'Umbria museoa hartzen du.

Deskribapena
------------

Plazara ematen duen fatxadan, abaniko formako eskalinata bat dago, 1902an eraikia, aurretik zegoen bi arrapala zituena ordezkatu zuena. Ataria bi triforioz inguratuta dago. Eskuinean hiru arku daude; lehenengo bien artean, pulpitu bat dago, erabiltzen zena ebazpenak irakurtzeko.

Kalera ematen duen fatxadak denboran zehar egindako handitzeak erakusten ditu: lehen solairuan bi triforio daude, bi lauki-formakoak; goiko solairuan, berriz, triforio batzuk daude, erlaitza eta erdi aroko almenak. Atari nagusia, 1346an eraikia, aberatsa da bizitzaren alegoriak irudikatzen dituzten dekorazio eskultorikoetan; ilargian, berriz, hiriko ugazaben estatuen kopiak daude.

* Ataria Fontana Maggiore delakoa dagoen plazatikAtaria Fontana Maggiore delakoa dagoen plazatik
* Hiru arkuak eta pulpituaHiru arkuak eta pulpitua
* Grifoak eta lehoiak, hiriaren sinboloek, plazatik sarrera apaintzen duteGrifoak eta lehoiak, hiriaren sinboloek, plazatik sarrera apaintzen dute
* Sarrera alternatiboa, Corso Vannucci kaletik.Sarrera alternatiboa, Corso Vannucci kaletik.
* Portale delle Arti (edo Maggiore)Portale delle Arti (edo Maggiore)

Barrualdeak interes handiko hainbat gela ditu, hala nola *Sala dei* *Notari* aretoa, 1582 baino lehen "*Sala del Popolo*". Puntu erdiko zortzi arkuk osatzen dute: kondairak, historia biblikoak eta eskunak kontatzen dituzten pinturekin.

* Sala Dei Notari aretoaSala Dei Notari aretoa
* XVI. mendeko aulkiek aretoaren perimetro osoa zeharkatzen duteXVI. mendeko aulkiek aretoaren perimetro osoa zeharkatzen dute
* Sabaiko xehetasunak.Sabaiko xehetasunak.
* Umbriako artistek eginak dira fresko gehienakUmbriako artistek eginak dira fresko gehienak

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelerazko Wikipediako «Palazzo dei Priori (Perugia)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-01-19ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2004573
* Commonscat Multimedia: Palazzo dei Priori (Perugia)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh97008824

 |

* Wd Datuak: Q2004573
* Commonscat Multimedia: Palazzo dei Priori (Perugia)
**Palazzo Vecchio** (paˈlattso ˈvɛkkjo ahoskatua; euskaraz *Jauregi Zaharra*) Jauntzaren Plazan dago, Florentzian, Italia. Bere barnean, jauregi honek, Bronzino, Michelangelo eta Giorgio Vasariren lanak erakusten diren museo bat du.

Historia
--------

Jatorrian *Pallazzo della Signoria* deitua, Florentziako Errepublikaren organismo nagusiaren izena zena, izenez aldatzen joan zen: Palazzo dei Priori edo Palazzo Ducale, hiriko gobernu ezberdinen arabera.

Lehen eraikuntza, Arnolfo di Cambiori ematen zaio, 1299an hasi zuena, fatxadan Foraboschiren antzinako dorrea gehituz. Arnolfo hil ondoren, 1302an, jauregia beste artista batzuk amaitu zuten, 1314an.

Eraikinaren kanpoaldeko forma paralelepipedo batena da, eta fatxada nagusian, Arnolforen dorrea dago, hiriko ikurretako bat.

1400ean, dorrea eta barne lorategia, berreraiki egin behar izan ziren, erortzeko arriskua baitzuten.

Bere gelarik garrantzitsuenen artean, *Bostehunen Egongela* nabarmentzen da, honen apaindura murala egiteko lana Leonardo da Vinciri (Anghiariko gudua) eta Michelangelori (Cascinako gudua) eman zitzaielarik. Zoritxarrez, bi margoetako bat ere ez zen amaitu, eta hormen apaindura, beste artista batzuek amaitu behar izan zuten.

1540 eta 1550 bitartean, eraikina, Cosme I.a Medicikoaren egoitza bezala erabili zen, orduan, Palazzo Ducale deitu zelarik.

Alboan, Uffizi Galeria ezaguna dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q271928
* Commonscat Multimedia: Palazzo Vecchio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125014958
* ISNI: 0000 0001 2247 9559
* BNF: 177414862 (data)
* GND: 4223244-2
* LCCN: n95094895
* CiNii: DA06305146
* SUDOC: 13667433X
* ULAN: 500214637
* BIBSYS: 90727153
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q271928
* Commonscat Multimedia: Palazzo Vecchio
**Orisoaingo Armagintzako Kaporalgo jauregia** Orbaibar ibarreko Orisoain udalerrian Erdi Aroko jauregi bat da.

Eraikina
--------

Armagintzako Kaporalgo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Antzina izen bereko leinukoa izan zen, eta bere pribilegioak Joan II.a eta Zuria I.a Nafarroakoak eratu zituzten 1430. urte inguruan. Pedro Elizalde eta Orisoaingo jauregia Beatriz Arradakoa Lepuzaingoaren alabarekin ezkondu zen 1530. urtean. Bere oinordeko Ana Elizaldekoa 1559an Pedro Eliorekin ezkondu zen. XVI. mendearen amaieran Martin Elioren jabea zen, Katalina Ruiz Espartzarekin ezkondua. Sebastian Eliokoak eta Ana Tebasek, bere emazteak, 1635 inguruan Orisoaingo maiorazkoa sortu zuten, jauregiko ondasun guztiak bertan lotuz. Hil zenean, Lorenzo Eliori pasatu zion maiorazkoa, Ana Baztan Eliorekin ezkonduta. 1723ko Kontuen Ganberaren zerrendan Lorenzo Zarate Elio ageri da. 1801ean Sebastian Zarate Elioren aurka egitea eskatu zuen, bere anaia Agustinen seme-alaben izenean. Jauregiko armarria zilarrezkoa zen, bost gerriko gulekin. XVIII. mendea oso sartua zegoen arte, indarrean egon zen palaziarrek herriko gainerako bizilagunek baino hiru egun lehenago mahats-bilketa hasteko zuten pribilegioa, zeinaren eskubidez 1568an Martin Elizaldek bere aitaginarreba Pedro Eliorekin batera auziari eutsi baitzion. 1712an zutik iraun zuen, Barasoaingo abadeak deskribatutakoaren arabera, jauregi zaharra deitzen diotena, dorre sendo bat duena, ez altuera handikoa.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ORISOAIN.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Orisoain
* Orbaibar
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112157575

 |

* Wd Datuak: Q112157575
**Loïck Fanny Luypaert**, (Edegem (Belgika)), (1991ko abuztuaren 19a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari belgikarra da.

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa eskuratu zuen, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan belar-hockeyan eta Belgikako taldearekin, azkena Australia eta Indiaren aurretik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Gauthier Boccard, Tom Boon, Thomas Briels, Cédric Charlier, Félix Denayer, Nicolas De Kerpel, Arthur De Sloover, Sébastien Dockier, John-John Dohmen, Simon Gougnard, Alexander Hendrickx, Antoine Kina, Loïck Luypaert, Augustin Meurmans, Victor Wegnez, Vincent Vanasch, Florent Van Aubel eta Arthur Van Doren-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil Brasil | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Loïck Luypaert» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Loïck Luypaert» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13774850

 |

* Wd Datuak: Q13774850
GORE-TEX enpresaren logoa.
**GORE-TEX** mintz itxurako oihal mota bat da, iragazkaitza, gehienbat aire zabalean kirol egiteko arropetan erabiltzen dena.

Abantailarik aipagarrienak arina eta iragaitzgaitza izatea dira. Uraren eraginetik, haizetik eta hotzetik babesten du, aldi berean transpiragarri izanik, eta kirola egin ondoren sortutako izerdia kanporatzen laguntzen du. Kondizio hauek ezin hobea egiten dute ehun hau aire zabalean kirol egiteko arropak egiteko, eta batez ere mendi-kiroletan.

Izena GORE-TEX® marka erregistratutik hartzen du, W. L. Gore and Associates fabrikatzailetik, arropa mota hauek merkaturatzen aitzindaria hain zuzen. Antzeko ehunak dituzten jantziak izendatzeko erabiltzen da, nahiz eta osagai bera ez eduki, eta beste ekoizle batzuek ere antzeko gauzak egiten dituzte baina marka aldatuta. Teknologia hau merkeago ere lor daitezke, sistema bera erabiltzen duten marketan oinarrituz.

Kanpo estekak
-------------

* Gore webgunea
* Gore-Tex gunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q867068
* Commonscat Multimedia: Gore-Tex

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300263388

 |

* Wd Datuak: Q867068
* Commonscat Multimedia: Gore-Tex
**Macon konderria** (ingelesez: *Macon County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jasper da. 2010eko zentsuaren arabera 22.248 biztanle zituen, Macon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Macon konderriak 795,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,25 ura dira. Beste 795,5 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,96 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 22.248 pertsonetatik 21.880 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 919 dira. 79 beltzak edo afroamerikarrak. 61 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 44 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 177 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Macon County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502072
* Commonscat Multimedia: Macon County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145460105
* LCCN: n83226097
* **Lekuak**
* OSM: 1847634
* TGN: 2001892

 |

* Wd Datuak: Q502072
* Commonscat Multimedia: Macon County, Tennessee
**Orbot** software librea erabilita egindako Proxy proiektua da Interneten pribatutasuna edo anonimotasuna bilatzeko eta zentsura saihesteko. Android sistema eragilea erabiltzen dutenentzat Tor nabigatzailearen bertsioa dela esan daiteke. The Guardian Project taldeak sustatzen du.

Horrela definitzen dute garatzaileek: Orbot proxy libreko aplikazioa da. Orbotek beste aplikazio batzuk erabiltzen ditu Internet modu seguruagoan erabiltzeko. Orbotek Tor nabigatzailea erabiltzen du Interneteko trafikoa zifratzeko eta erabiltzailearen jarioa ezkutatzen du munduan zehar dauden hainbat ordenagailutara bidalita. Tor software librea da eta sare irekia eta deszentralizatua. Tor honek lagun dezake interneteko zaintza edo jazarpenetik. 'Interneteko analisia' eufemismoarekin pribatutasunari eta askatasunari -negozioetan, harreman pribatuetan-, eraso egiten zaio batzuetan Estatuaren seguritatea zaintzen ari den aitzakiarekin. Orbotek laguntzen du Interneten konexio pribatua eskuratzen sakelako telefonoen bidez.

Interneten enpresek eta gobernuek erabiltzaileen datuekin egiten duten eta etorkizunean egin dezaketen erabilpenarekin kezkatuta dauden aktibistek sortutako pribatutasuna babesteko sistema bat da.

Ezaugarri batzuk
----------------

Orbot aplikazioa kode irekiko software erabiltzen du: Tor, Obfs4Proxy, BadVNP Tun2Socks, LibEvent, Polipo, OpenSSL.

Tor sarera sartzeko HTTP proxya (8118) eta SOCKS proxya (9050) eskaintzen ditu. Rooteatutako gailuetan Orbotek Interneteko trafiko guztia Tor bidez bidal dezake.

Hirugarrengoen softwarea
------------------------

* Tor.
* LibEvent v2.021.
* Polipo v1.1.9.
* Obfs4proxy v0.0.8.
* OpenSSL v1.0.2j

Ikus, gainera
-------------

* Orfox.
* The Guardian Project.
* Tor.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «AndroidEuskaraz - Librezale.eus» *librezale.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-01-01).
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Orbot: Tor for Android – Guardian Project.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
3. 1 2   **(Ingelesez)**  *Tor project.* .
4. ↑   **(Ingelesez)** «libevent: Main Page» *www.monkey.org* (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
5. ↑   **(Ingelesez)** Chroboczek, Juliusz.  (2019-01-03). *The Polipo caching HTTP proxy. Contribute to jech/polipo development by creating an account on GitHub.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
6. ↑   **(Ingelesez)** Angel, Yawning.  (2019-01-03). *The obfourscator (Development mirror). Contribute to Yawning/obfs4 development by creating an account on GitHub.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).
7. ↑   **(Ingelesez)**  *https://www.openssl.org.*  (Noiz kontsultatua: 2019-01-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16927751
* Commonscat Multimedia: Orbot

---

 |

* Wd Datuak: Q16927751
* Commonscat Multimedia: Orbot
**Odawara gaztelua** (japonieraz: 小田原城, *Odawara-jō*?)
 Japoniako gaztelu historikoa da, Odawaran (Kanagawa prefeturan) dagoena. Bertan babestu ziren zenbait daimyo Japoniako historiako Muromachi garaian, eta, 1495etik aurrera, Hojo klan berantiarraren bost belaunaldik domeinatu zuten.

Egitura
-------

Kokagune defentsibo indartsu bat zen, muino baten gainean aurkitzen baitzen, urez beteriko lubakiz, harresiz eta amildegiz inguratua, beste oztopo batzuen artean.

Historia
--------

Doi leinuaren gotorlekua izan zen Odawara Kamakura Aroan eta egoitza gotortua eraiki zuten oraingo Odawara gaztelutik gertu. 1416an Uesugi Zanshu iraultzaren ondoren Suruga leinuak eskuratu zuen eta 1447an Odawara gaztelua eraiki zuten. 1495ean Hōjō leinuak garaitu zituen, Kantō eskualde osoaren jabe bihurtu zirenak.

XVI mendean hiru setio jasan zituen gazteluak, 1561, 1569 eta 1590an. Lehenengo bietan setiatzaileek ez zuten arrakastarik izan eta Odawarako gazteluak garaitezina izatearen fama hartu zuen. 1590an aldiz Toyotomi Hideyoshik gaztelua eskuratu eta Tokugawa shogunerriaren barnean sartu zuen. Edo Aroan erabilia izan zen eta bi aldiz berrizte lanak egin zituzten, 1633an eta 1706an.

1938an Monumentu historiko nazional izendatu zuten eta 1959an babesturiko eremua handitu egin zuten. Gaur egun Japoniako 100 gaztelu politenen zerrendan sartuta dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1013437
* Commonscat Multimedia: Odawara Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 260016666
* NKC: ko2018991509

 |

* Wd Datuak: Q1013437
* Commonscat Multimedia: Odawara Castle
*Macrocheira kaempferi*
**Japoniar karramarro erraldoia** (japonieraz: タカアシガニ
, *takāshigani*?, lit. "Hanka luzetako karramarroa")
 (***Macrocheira kaempferi***), Brachyura infraordenaren krustazeo dekapodoa da. Armiarma karramarroaren taldekoa da. Bere ezaugarri nagusiak hauek dira: oskol triangeluarra eta hanka luzeak; bere lau metroko hanken luzera kontutan hartuta inoiz izan den artropodo luzeena dela esan daiteke, Arthropleura baino gehiago zeren eta azken honek hiru metro baititu.

Ezaugarriak
-----------

Karramarro hau Ozeano Barearen ur sakonetan bizi da, Japoniako kostaldetan. Itsua da baina, aldiz, entzumena zorrotza du; gainera itsas azpiko soinu-uhinen aurrean oso ile sentiberak ditu eta horri esker, entzuten ez dituen soinu uhinak atzeman ditzake. Laranja kolorekoa da, puntu zuriekin hanketan.

Bizi den munduko artropodo handiena da. Hankek bi metro baino gehiago ditu; hori gehi gorputz txikiaren tamainua lau metroko diametroa ematen dio. Bere pisua 20 kilo baino gehiagokoa da. Entzerratuta 70 urte inguru bizi daiteke baina, askea dagonean, ehun inguru ere.

Haginak dituzten hankak besteak baino luzeagoak dira. Hagin horiek oso indartsuak dira; krokodiloen masailezurrekin konparatuak izan dira. Depredatzaileengandik haren burua defenditzeko, bestetik, antikoagulante baten dosi txikiak injekta dezake.

Kamuflatzeko ahalmen handia du. Askotan itsasoan dauden gauzetan itsasten dira eta haien koloreak hartzen dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Japanese Spider Crabs Arrive at Aquarium». Oregon Coast Aquarium.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q273655
* Commonscat Multimedia: Macrocheira kaempferi
* Wikispecies Espezieak: Macrocheira kaempferi

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Macrocheira\_kaempferi
* BOLD: 934418
* Catalogue of Life: 311248
* GBIF: 5729749
* NCBI: 1124764
* WoRMS: 346131

 |

* Wd Datuak: Q273655
* Commonscat Multimedia: Macrocheira kaempferi
* Wikispecies Espezieak: Macrocheira kaempferi