recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
GPS mapa elektronikoarekin 
**GPS hargailua** sakelako gailua da, posizio geografikoa (longitudea eta latitudea) metro gutxi batzuetako errorearekin ezagutzeko aukera ematen duena, GPS teknologia erabiliz. Poltsikoko mapen ordezkoak dira.
Normalean gailu hauek erreferentziako denbora zehaztasun handiz ezagutzeko aukera ematen dute. Gaur egun gailu hauek hain txikiak dira poltsikoan eraman ditzaketenak.

Gailu motak
-----------

Badira pantaila bat duten gailuak erreferentzia puntu geografikoak ikusteko, hala nola ibaiak, autobideak eta baita kaleak ere, hiriguneetan. Era berean, normalean xehetasun mapa desberdinak kargatu ahal izango dituzu bere memorian, erabili nahi duzun kokapen geografikoaren arabera.

Badira pantailarik gabeko gailuak poltsikoko edo ordenagailu eramangarri batekin, telefono mugikor batekin edo argazki kamera batekin erabiltzeko diseinatuak. Azken horrek irudiaren EXIFeko datuetan informazio geografikoa gordetzeko aukera ematen du.

Azkenik, poltsikoko ordenagailu batean, telefono mugikorrean edo kamera digital batean integratutako gailuak ere badaude.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «GPS.gov».
2. ↑  «What is a GPS?
3. ↑  «Multi-purpose GPS Receiver (link2)».
4. ↑  Dale DePriest.

Ikus, gainera
-------------

* Korrelazio motorra
* GPS

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1486497
* Commonscat Multimedia: GPS receivers

---

 |

* Wd Datuak: Q1486497
* Commonscat Multimedia: GPS receivers
Erraketistak
**Gloria Agirrezabalaga Olano** (Irura, Gipuzkoa, 1922ko martxoaren 13a) erraketista profesionala izan zen. ***Gloria*** eta ***Gloriatxu*** izengoitiez jokatu zuen, aurrelari postuan, Donostiako eta Madrilgo pilotalekuetan.

Bizitza
-------

### Erraketista ibilbidea

1939ko martxoan kantxaratu zen Gloria Agirrezabalaga eta Donostiako Gros frontoian eta Madrilgo Madrid eta Iberia frontoietan jokatu zuen zenbait urtez. 

Gloriaz gain hainbat erraketista sortu ziren Iruran, besteak beste; Mercedes Agirrezabalaga Indagoyen, Garbiñe Balerdi Urrestarazu, Belén Balerdi Urrestarazu, Eladia Balerdi Urrestarazu, Eladia Altuna Balerdi eta Izaskun Ayestaran Pérez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Gloria Aguirrezabalaga Olano Gloria | Raketistak» *datubasea.raketistak.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).

Kanpo estekak
-------------

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q116152925

 |

* Wd Datuak: Q116152925
***Falcon Crest*** 1980ko hamarkadako estatubatuar telesaila bat izan zen. 1981eko abenduaren 4a eta 1990eko maiatzaren 17a bitartean CBS katean aireratua izan zen. Ironikoki, AEBtan baino Europan askoz ere arrakasta handiagoa izan zuen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Telesailean Kaliforniako San Francisco hiriaren ipar-ekialdean eta hurbil zegoen fikziozko Tuscany haranean (Napa harana) bizi zen italiar jatorriko Gioberti ardogile familiako senitartekoen gorabehera eta ezinikusiak azaltzen ziren, gainera Giobertitarrak haran berdineko Agretti familiarekin eskualdeko ardogintza eta upategien kontrola lortzeko lehia bizia zuten.

Pertsonaia nagusiak
-------------------

Angela Channing (ezkongabe abizena, Gioberti) – Jane Wyman
Chase Gioberti – Robert Foxworth (1981–1987)
Lance Cumson – Lorenzo Lamas
Cole Gioberti – William R. Moses (1981–1986, 1987)
Vickie Gioberti – Jamie Rose (1981–1983), Dana Sparks (1986–1988)
Julia Cumson (ezkongabe abizena, Channing) – Abby Dalton (1981–1986)
Maggie Gioberti Channing (ezkongabe abizena, Hartford) – Susan Sullivan (1981–1989)
Emma Channing – Margaret Ladd (1981–1989)
Chao-Li – Chao-Li Chi
Phillip Erikson – Mel Ferrer (1981–1984)
Melissa Agretti - Delores Cantu (1982), Ana Alicia (1982–1988)
Richard Channing – David Selby (1982–1990)
Terry Hartford – Laura Johnson (1983–1986)
Pamela Lynch – Sarah Douglas (1983–1985), Martine Beswick (1985)
Greg Reardon – Simon MacCorkindale (1984–1986)
Gustav Riebmann – Paul Freeman (1984)
Father Christopher Rossini – Ken Olin (1985–1986)
Peter Stavros – Cesar Romero (1985–1987, 1988)
Eric Stavros – John Callahan (1986–1988)
Dan Fixx – Brett Cullen (1986–1988)
Frank Agretti – Rod Taylor (1988–1990)
Nick Agretti – David Beecroft (1988–1989)
Pilar Ortega – Kristian Alfonso (1988–1990)
Lauren Sharpe Daniels – Wendy Phillips (1989–1990)
Michael Sharpe – Gregory Harrison (1989–1990)
Genele Ericson – Andrea Thompson (1989–1990)

Kanpo estekak
-------------

* Falcon Crest telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
* Falcon Crest telesailaren zaletuen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q662341
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q662341
**Gazte asanblada** gazteek antolatutako kolektibo mota bat da. Oso kontzeptu zabala da eta bere barnean euren artean nahiko ezberdinak diren taldeak sartzen ohi dira. Asanblearismoan oinarritzen dute haien barne funtzionamendua eta autogestioan haien kudeaketa.

Gazte kolektibo hauen helburu nagusiak, gazte problematikaren orokortasunaren baitan kokatzen dira. Hortaz, hauen lan eremua, gazteek kolektibo gisa dituzten arazoen zerrenda bezain zabala izan daiteke:kultura eta aisialdi alternatiboak sortzea, etxebizitza eskubidea borrokatzea, prekarietatea salatzea, hizkuntz eskubideak... Gazteriak bizi duen egoeraren salaketarekin batera, honen aldaketarako alternatibak landu ohi dituzte Asanblada hauek. Alternatibotasun hau, ia beti, sistema ezarriaren aurkako jarrera bilakatzen da; honek dauzkan osagai guztiak barne direlarik (kapitalismoa, matxismoa, espekulazioa, ustelkeria...). Sistemarekiko aurkakotasun honek erakunde publikoekiko etsaitasun bat dakar orokorrean, batez ere herri ertain edo handietan eta hirietan.

Udalaren aurkari zuzena izateak ez ohi du herriko kolektibo batzuei banatutako lokala jasotzeko eskubiderik izaten (esan beharra dago kasu askotan **Gazte Asanbladak** berak ukatu egiten duela udalaren laguntza). Arrazoi hau autogestioak dakarren ez-aberastasuna eta espekulazioaren kontrako borrokarekin batera okupazioranzko bidea izaten ohi da. Ez etxebizitza okupatu moduan baizik eta Gaztetxe moduan.

Kasu gehienetan, Gazte asanblada eta Gaztetxea guztiz lotuta egoten dira. Lehenengoa izanik bigarrenaren kudeatzailea eta dinamizatzailea. Beste kasu batzuetan aldiz, okupazioaren ostean banatu egiten dira biak **Gazte Asanblada** Gaztetxean parte hartzen duten kolektiboetariko bat izateko, honen kudeaketa talde berri baten esku utziz (Itzubaltzeta Gaztetxea kasu). Kasu gutxi batzuetan, ordea, okupazioa ez dator **Gazte Asanblada**ren eskutik.

Azken hau **Gazte Asanbladen** arteko ezberdintasunaren adierazgarri da. Askotan esaten duten moduan: ***Gazte Asanblada** bakoitza mundu bat da*. Egia esateko, gai berdinei buruz oso jarrera ezberdinak eduki ditzateke.

Maila ezberdinetan koordinaturik egon ohi dira **Gazte Asanbladak** Gaztetxeekin batera, betiere funtsezko osagaiak eurak (eta ez koordinadorak) direla jakinik:

Euskal Herri mailan Euskal Herriko gazte asanblada eta gaztetxeen koordinadora.

Eskualdeka ere badaude zenbait koordinadora

* Bilboko Okupazio Mugimendua. Bilbo hirian
* Ezkerraldeako koordinadora. Santurtzi, Portugalete, Sestao eta Barakaldo.
* Uribe Kostako koordinadora. Bilboko itsasadarraren eskumaldea eta Uribe Kosta.
* Debagoiena bailarakoa.
* Iruñerriko gazte asanbladen koordinadora (I.G.A.).
* Durangaldea eta Lemoako koordinadora
* Goierriko Gazte Asanblada.

Ikus, gainera
-------------

* Asanblearismoa
* Autogestioa
* Gaztetxea
* Okupazioa
* Euskal Herriko gaztetxe eta gazte asanbladak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258300

 |

* Wd Datuak: Q12258300
Potsdamer Platzeko bulego-eraikinak, Berlin.
**Giorgio Grassi** (Milan, Italia, 1935eko urriaren 27a) arkitektoa da. Ikasketak amaituta, *Casabella-Continuitá* aldizkarian hasi zen lanean, eta Milango eta Pescarako arkitektura-eskoletako irakasle izan zen gero. Sari asko irabazitakoa da: Valentziako Arkitekto Eskolaren Saria (1985) eta Heinrich Tessenow Medaille in Gold (Hanburgo, 1992), besteak beste.

Haren etxeek ezaugarri jakin batzuk dituzte, Le Corbusier maisu handiaren eraginpeko ezaugarriak, dudarik gabe: konposizioen arrazionalismoa, ertz biziak, kuboaren erabilera, forma bakunak. Arrazionalismo hori nabaria da, adibidez, Chietiko ikasle-egoitzan (Italia, 1976), edota Saguntoko erromatar antzokia berritzeko eta birgaitzeko lan eztabaidagarrietan. Antzokia herriaren goiko partean dago, muino baten gainean. Leku hura itxuraldatzeko, Grassik forma garbiko fatxada bat eraiki zuen hondakinen aurrean. Ingurua erabat aldatu bazuen ere, ez zuen hautsi antzokiaren lekunea, bere obra berritzailea aurreko eraikuntzarekin adosten baita, hala kolorearen eta formaren bidez nola kontzeptuaren bidez.

Lekuari egokitzeko eta hura aldatzeko modu hori erakutsi zuen berriro Iseo aintzirako etxebizitza batean (Italia, 1962): etxe laukizuzena da, aintziraren ertzean zehar luzatzen dena, forma garbiekin berriro ere. 1985ean, Xàtivako azoka berritzeko eta udal-museo bihurtzeko lanak egin zituen. Xàtivako azoka zaharberritzeko ere aurreko eraikuntzaren estetika errespetatu zuen, baina antzinako forma historikoak errepikatu gabe. Haren azkeneko lanen artean, aipagarriak dira, Italiako Pabiloia (Giardini di Castello, Venezia, 1988); Portako Voltako Liburutegia (Milanen, 1990) ; Valentziako Campus Berriko Liburutegia (1990-1998); eta Carme de Abaixo Eskola Publikoa (Santiago, 1992-1994), besteak beste.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)** Giorgio Grassiren biografia archimagazine-ren web-orrian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1525473
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 44312750
* ISNI: 0000 0001 2130 2989
* BNE: XX957674
* BNF: 12027078g (data)
* CANTIC: a10582861
* GND: 11899008X
* LCCN: n80164464
* NLA: 35908128
* Tabakalera ID: 54627
* CiNii: DA03526069
* SNAC: w65f655f
* SUDOC: 028434765
* ULAN: 500023819
* BIBSYS: 90225245
* UB: a1006237
* ICCU: CFIV107235
* RKD: 285057
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02559/eu\_g\_3054/g3054

 |

* Wd Datuak: Q1525473
**Gorongosako natura parkea** Mozambikeko erdialdean kokatuta dago, 4.000 kilometro karratuko azalerarekin. Ekosistema batek baino gehiagok osatzen dute, sabanak, ibaiek ureztatutako ibarrek eta oihan tropikalek besteak beste.

Garai batean Afrika osoko naturagunerik aberatsenen artean zegoen fauna basatiari dagokionez. Hala ere, XX. mendeko azken laurdenean herrialdeak pairatutako gerra zibilak triskantzak eragin zituen animaliengan eta ekosistemetan orokorrean.

Historia
--------

Portugaldar Inperioaren garaian, 1920 inguruan 1.000 kilometro karratuko eremu babestua sortu zuten bertan ehiztarien zerbitzurako. Hurrengo hamarkadan, Jose Henriques Coimbra eta Jose Ferreira arduradunak zirelarik, zabaldu zuten esparrua 3.200 km2-tara. Ospe handia hartu zuen lekuak, eta turista ugari hurbiltzen zen garai hartan. Uholde handi batek jota, hustutako eraikinetan sartu ziren bizitzera lehoiak, are erakargarriago bihurtuz bisitarientzat. Hain zuzen ere, *Casa dos Leões* izena hartu zuen eraikin hark.

1950eko hamarkadan Alfredo Rodriques-ek hartu zuen kargu nagusia eta ehiza debekatzen hasi zen, turismorako eremu moduan bilakatzeko. Azkenean, 1960an natura parke izendatu zuten. Hortik 1975 arte garapen handiena eduki zuen parkeak, Armando Rosinharen eskutik. Garairik hoberenetan, Kenneth Tinley naturalista australiarrak eta bere taldeak kontatu zituzten 200 lehoi, 2.200 elefante, 14.000 bufalo, 5.500 ñu, 3.000 zebra, 3.500 ur antilope, 2.000 inpala eta 3.500 hipopotamo.

Independentzia gerrak ez bezala, ondorengo gerra zibilak esan bezala hondamendia ekarri zuen parkera, 1977tik 1994ra. 1983an parkea itxi behar izan zuten eta abandonaturik gelditu zen. Ugaztun handien kopurua murriztu zen modu itzelean %95eko portzentaian. 1994an, eta bereziki 2004tik aurrera parkea martxan ipintzea lortu zuten Mozambikeko Gobernuak eta Carr Fundazio estatubatuarrak.

Ikus, gainera
-------------

* Safari (espedizioa)

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Portugesez)**Gorongosako webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113952
* Commonscat Multimedia: Gorongosa National Park

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152992377
* GND: 4258830-3
* **Lekuak**
* OSM: 8415188

 |

* Wd Datuak: Q113952
* Commonscat Multimedia: Gorongosa National Park
Paisaia honetako faktore biotikoak bertako izaki bizidunek osatzen dituzte.
Ekologian, **faktore biotikoak** edo osagai biotikoak elkarri eragiten dioten izaki bizidunak dira, ekosistema bateko flora eta fauna. Beste era batera esanda, ekosistema bateko izaki bizidunen artean ezartzen diren harreman asexualak.

Faktore biotikoen sailkapena
----------------------------

**Izakia**: Ekosisteman bizi den organismo bakoitza.

**Populazioa**: Zonalde mugatu batean hizi diren espezie bereko izakien multzoa; esaterako, baso batean hainbat populazio daude, zuhaitzak, intsektuak, hegaztiak, etab.

**Komunitatea**: Leku jakin batean populazioek harremanak dituztenean komunitatea osatzen dute. Adibidez, baso batean, zuhaitzetan pagoak eta haritzak erlazio bat dute; edo animalietan tximeletak urtxintxarekin.

Sailkapena
----------

Faktore biotikoak honela sailka daitezke:

1. **Ekoizleak** edo Autotrofoak, fotosintesia egiten duten izakiak. Materia organikoa sintetizatzen dute karbono dioxidoa, ura eta gatz mineraletatik elikagaia lortzeko gai dira.
2. **Kontsumitzaileak** edo Heterotrofoak, landareak (belarjaleak), animaliak (haragijaleak) edo organismoen hondakinak (detritujaleak) jaten dituzte. Animalia orojaleak askotariko dieta dute. Ez dira beraien elikagaia sortzeko gai, horregatik kanpotik eskuratu behar dute.
3. **Deskonposatzaileak**, bakterioak eta onddoak dira, materia organikoa erabili eta substantzia mineral ez-organiko bihurtzen dute.

Ikus, gainera
-------------

* Abiotiko
* Ekosistema
* Biotopo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q864886
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph170651

 |

* Wd Datuak: Q864886
**Gibi** informatikan erabiltzen den aurrizki bitar bat da, oinarrizko unitate baten multiploa adierazteko erabiltzen dena. Gehienetan bit eta byte unitateekin erabiltzen dira. Gibibyte batek 1024 Mebibyte ditu, 230 byte alegia.

| IkMe | Aurrizkia |
| --- | --- |
| Ki | kibi, *binary kilo* | 1 kibibyte (KiB) | 210 byte | 1024 B |
| Mi | mebi, *binary mega* | 1 mebibyte (MiB) | 220 byte | 1024 KiB |
| Gi | **gibi**, *binary giga* | 1 gibibyte (GiB) | 230 byte | 1024 MiB |
| Ti | tebi, *tera bitar* | 1 tebibyte (TiB) | 240 byte | 1024 GiB |
| Pi | pebi, *binary peta* | 1 pebibyte (PiB) | 250 byte | 1024 TiB |
| Ei | exbi, *binary exa* | 1 exbibyte (EiB) | 260 byte | 1024 PiB |

Bit kantitate handiak izendatzeko terminoak sortu izan dira SI aurrizki estandarrak erabilita 10 zenbakiaren potentzietarako; adibidez, kilo = 103 = 1000 (kilobit edo kbit), mega- = 106 = 1000000 (megabit edo Mbit) eta giga = 109 = 1000000000 (gigabit edo Gbit). Aurrizki horiek maizago erabiltzen dira byte-multiploetarako, kilobyte (1 kB = 8000 bit), megabyte (1 MB = 8000000bit), eta gigabyte (1 GB = 8000000000bit).

Hala ere, arrazoi teknikoak direla medio, konputagailuetako memorien edukiera neurtzeko askotan bi zenbakiaren potentziak erabiltzen dira, esaterako, 228 = 268435456 byte. Zenbaki baldar horien erabilera sahiestearren, jendeak askotan SI aurrizkiak erabiltzen ditu gutxi gorabeherako zenbakiak adieratzeko, adibidez, erabiltzen da kiloaurrizkia 210 = 1024 zenbakiaren ordez, *mega* 220 = 10485761048576 zenbakiaren ordez, *giga* 230 = 10737418241073741824 zenbakiaren ordez, eta abar. Adibidez, ausazko sarbidezko memoriazko txip batekin edukiera 228 byte izango litzateke baina 256-megabyteko txipa esan ohi da. Ondoko taulan erakusten dira desberdintasun horiek.

| Ikurra | Aurrizkia | SI Esanahia | Esanahi bitarra | Tamaina-aldea |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| k | kilo | 103 = 10001 | 210 = 10241 | 2.40% |
| M | mega | 106 = 10002 | 220 = 10242 | 4.86% |
| G | giga | 109 = 10003 | 230 = 10243 | 7.37% |
| T | tera | 1012 = 10004 | 240 = 10244 | 9.95% |
| P | peta | 1015 = 10005 | 250 = 10245 | 12.59% |
| E | exa | 1018 = 10006 | 260 = 10246 | 15.29% |
| Z | zetta | 1021 = 10007 | 270 = 10247 | 18.06% |
| Y | yotta | 1024 = 10008 | 280 = 10248 | 20.89% |

1998an, Nazioarteko Batzorde elektroteknikoak (IEC) estandar bat argitaratu zuen helburu horrekin, hots, aurrizki bitarrezko serie bat 1024 zenbakia 1000 ordez erabiltzen den kasuetarako:

Erreferentzia lista
-------------------

1. ↑  ISO/IEC standard is ISO/IEC 80000-13:2008.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20978913

 |

* Wd Datuak: Q20978913
**Giovanni Battista Tommasi** (Cortona, 1731ko urriaren 6a - Catania, 1805eko ekainaren 13a) Maltako Ordenako 73. Printze eta Maisu Nagusia 1803tik 1805era.

Gazte sartu zen Maltako Ordenan, eta urteak zeramatzala Maltara bidali zuten Emmanuel Pinto Maisu Nagusiaren ohorezko morroi izateko. Bere zerbitzua amaitzean marinel izan zen "itsasoko karabanetan". Ordenako itsas armadako komandante buru izatea lortu zuen, eta beste kargu garrantzitsu batzuk hartu zituen.

Napoleonek Malta uhartea konkistatu ondoren, zaldunak Europan zehar sakabanatu ziren. Pio VII.a Aita Santuak 1803an Tommassi Maisu Nagusia izendatu zuen. Hautatua izan ondoren, uhartetik joateko eskatu zien britainiarrei, baina ez zuen lortu. Orduan Catanian ezarri zuen bizilekua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1379642
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Tommasi (GM 73)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3591158792813639040001

 |

* Wd Datuak: Q1379642
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Tommasi (GM 73)
**Franco Javier Escamilla** (Cuautla, 1981eko apirilaren 29a) mexikar umorista, Bikoizketa-aktorea, musikaria, filantropoa, freestylerra eta enpresaburua da, *La Diablo Squad taldearen* sortzailea. Lobo López bezala ezagutzen da estilo libreko borroketan.

Biografia
---------

Cuautlan, Morelosen, jaio zen 1981eko apirilaren 29an. 1997ko abuztuaren 1ean bere gurasoak banandu ondoren, amarekin Monterrey-ra (Nuevo León) joan behar izan zuen gitarra batekin eta arroparekin bakarrik 15 egunetarako. Monterreyko Goi Mailako Musika eta Dantza Eskolan (ESMDM) ikasi zuen 3 urte eta erdiz, Kriminologiako ikasketa oso laburrez gain 

Umorista izan aurretik, hainbat lan izan zituen. Zerbitzari, frestyler, sakristau, hanburgesa saltzaile, barbakoa egile eta abeslari ibiltaria lan egiten zuen.

Ibilbidea
---------

Batez ere, amaieran abesten dituen umorezko *ikuskizunengatik* da ezaguna. Mexikoko Errepublika osoan eta Latinoamerikan zehar jo du, baita bere «Por la Anecdota» biraren «Mundu Bira» hasi ere, Amerikako Estatu Batuetan eta Europan aurkezpenak baieztatuta, Japoniara eta Australiara egindako bidaiak barne. Bira horrek agortutako gauak ekarri zituen Los Angelesen, Londresen, Parisen, Bartzelonan, Tokion eta abarrren. 

Bere ospeak Auditorium Nazionalean agertu zen lehen komediante bihurtu zuen,  eta Mexikoko beste areto garrantzitsu batzuetan, hala nola Arena Mexiko Hirian, 2020ko otsailean New Yorkeko Carnegie Hall-en agertu zen lehen komediante latinoa bihurtu zen,  Gabriel Iglesiasekin batera Staples Center-en ingelesez aurkezpen txiki bat egiteaz gain, Mexikoko eta Latinoamerikako Stand up Comedyko ordezkari handienetako bat bezala katapultatuz.

Hiru berezitasun ditu: "Comediantes del mundo", "Por la Anécdota" eta "Bienvenido al Mundo" Netflix streaming plataformaren barruan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Biografía de Franco Escamilla» *BuenaMusica*.
2. ↑    *Estos trabajos tuvo Franco Escamilla antes de ser famoso.* .
3. ↑    *Franco Escamilla Payaso Tour.* .
4. ↑   «Franco Escamilla concluirá gira 2016 en el Auditorio Nacional» *Publimetro México*.
5. ↑
6. ↑    *Netflix estrenará documental del comediante y músico Franco Escamilla.*  2 de junio de 2018.

Kanpo estekak
-------------

* Franco Escamilla YouTube kanala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29405052

 |

* Wd Datuak: Q29405052
**Giovanni Battista Belzoni** (Padua, 1778ko azaroaren 5a - Gwato, Beningo Erresuma, 1823ko abenduaren 3a) italiar esploratzaile eta Egiptoko antzinako gauzen arkeologoa izan zen.

Paduan jaio zen, bizargin baten semea, eta Erroman bizi eta Herbehereetan bizargin lan egin ondoren, Ingalaterrara joan zen 1803an. Han ezkondu zen eta bere emazteak zirku ibiltari batean lan egin zuen. Bere altuera eta sendotasun handiak lan sendoa egiteko aukera eman zion.

1812an Ingalaterratik alde egin zuen eta Espainia, Portugal, Sizilia eta Maltatik bidaiatu zuen. Maltan Mehmet Aliren mandatari bat ezagutu zuen eta Egiptora bidaiatzea erabaki zuen. Handik Ingalaterrara zazpi tonako Ramses II.a bustoa bidali zuen. Hondarrez garbitu zuen Abu Simbeleko tenplu handiaren sarrera, Seti I.aren hilobia eta sarkofagoa aurkitu eta dokumentatu zituen, eta Kefrenen piramidean sartu zen lehena izan zen.

1819an Ingalaterrara itzuli zen eta bere bidaien kontakizun bat idatzi zuen (*Narrative of the Operations and Recent Discoveries within the Pyramids, Temples, Tombs and Excavations in Egypt and Nubia, &c*).

1823an Mendebaldeko Afrikara joan zen Timbuktura iristeko asmoz. Disenteriaz hil zen Beningo Erresumako Gwato izeneko herrixka batean.

Iruditegia
----------

* Portrait of Belzoni as a strongmanPortrait of Belzoni as a strongman
* The Younger Memnon at the British MuseumThe Younger Memnon at the British Museum
* The moving of the Younger MemnonThe moving of the Younger Memnon
* Wall rubbing of Seti I wearing a wig and the sacred uraeus, Musée d'Art classique de Mougins*Wall rubbing of Seti I wearing a wig and the sacred uraeus*, Musée d'Art classique de Mougins
* Inscription of Belzoni inside the Pyramid of KhafreInscription of Belzoni inside the Pyramid of Khafre
* The great temple at Abu Simbel, before Belzoni cleared its entrance of sandThe great temple at Abu Simbel, before Belzoni cleared its entrance of sand
* Belzoni's Valley of the KingsBelzoni's Valley of the Kings

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180339
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Belzoni

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 61541642
* ISNI: 0000 0000 8140 2642
* BNE: XX1535738
* BNF: 118911242 (data)
* GND: 118658093
* LCCN: n87869660
* NKC: ola2003188654
* SNAC: w6x63x0k
* SUDOC: 02671681X
* ULAN: 500099434
* ICCU: CFIV011015
* Open Library: OL1473355A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q180339
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Belzoni
Fra' **Giovanni Battista Ceschi a Santa Croce** (Venezia, 1827ko otsailaren 22a - Erroma, 1905eko urtarrilaren 24a) Maltako Ordenako 75. Printze eta Maisu Nagusia izan zen 1879tik 1905era.

1856ko otsailaren 21ean Maltako Ordenan sartu zen Justiziako Zaldunaren mailarekin. 1871ko urtarrilaren 19an Unbriako Fiorucci di Pietralungako Komandantzia jaso zuen. 1872ko otsailaren 14an Maltako Ordenaren Ordezkari izendatu zuten, eta 1879ko martxoaren 28an, Leon XIII.a Aita Santuak Maisu Nagusii izendatu zuen. Hirurogeita hamar urte ziren Maisu Handi bat izendatzen ez zela.

Ordenak egiten zituen lanak berrezarri zituen, eta ospitaleen, hospizioaren eta behartsuentzako dispentsarioen mantentze-lanetan inplikatu zen. Maltako Prioratoaren Villa zaharberritu zuen eta Ordenako elkarte nazionalak sortzen hasi zen hainbat herrialdetan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79018
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Ceschi a Santa Croce (GM 74)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 250300711
* ISNI: 0000 0003 7089 4401
* SUDOC: 100588921

 |

* Wd Datuak: Q79018
* Commonscat Multimedia: Giovanni Battista Ceschi a Santa Croce (GM 74)
Mentmore Bridge (Bridego Bridge), lapurreta burutu zen trenzubia.
**Glasgow-Londres trenaren lapurreta** (ingelesez *Great Train Robbery*) 1963ko abuztuaren 8an, osteguneko goizeko 03:00etan, Eskoziako Glasgow Central geltokitik Ingalaterrako Londres hiribko Euston geltokira zihoan Royal Mail posta zerbitzuko trenean burututako lapurreta bat izan zen. Buckinghamshire konderrian dagoen Bridego Bridge trenzubian burutu zen (gaur egun Mentmore Bridge trenzubia), Ledburn herrixkan eta Mentmore udalerritik hurbil. Denera 2,6 milioi libra esterlina inguru ohostu ziren (gaur egungo 30 milioi libra esterlina adina), diru horretako zaitirik handiena ez zen inoiz berreskuratu. Lapurreta burutu ostean poliziak hiru lapur bakarrik atzematea lortu zuen, eta zigortuetako bik ihes egitea lortu zuten.

Lapur taldearen burua Bruce Reynolds izan zen eta lapurreta burutzeko beharrezko informazioa gaur egun oraindik ere nor zen inork ez dakien *"Ulsterman"* ("Ulsterdarra") ezizena zuen norbaiten bidez eskuratu zuten. Tokian tokiko antolatzaileak Gordon Goody, Buster Edwards eta Charlie Wilson izan ziren, eta Brian Field taldekideak lapur taldea eta informatzailearen arteko lotura lanak burutu zituen.

Taldekideak
-----------

Lapurretan parte hartu zutela frogatu ahal izan den taldekideak honakoak dira: Bruce Reynolds, Gordon Goody, Buster Edwards, Charlie Wilson, Jimmy Hussey, Ronnie Biggs, Tommy Wisbey, John Wheater, Jimmy White eta Brian Field. Denek 30 urteko espetxe zigorra jaso zuten.

Lapurtutako diru-saria zehatz-mehatz 2,631,684 libra esterlinek osatu zuten, kopuru gehiena libra bat eta bost libretako diru paperan.

Kanpo estekak
-------------

* BBC News On This Day archive
* BBC News review of the case
* BBC page on Charlie Wilson's escape
* Crime Library
* ronnie-biggs-freed
* Great Train Robbery at www.crimecollection.com

  

51°52′44″N 0°40′10″W﻿ / ﻿51.878888888889°N 0.66944444444444°W﻿ / 51.878888888889; -0.66944444444444
**Bendaña jauregia** Arabako Gasteiz hiriburuaren iparraldean dagoen Gamarra herriko jauregi bat da.

Kokalekua
---------

Bastobi kalearen hasieran dago, Jasokundearen elizaren alboan.

Historia
--------

1617-1620 artean Filipe II.a Espainiakoaren kaperau nagusia eta Kartagena eta Avilako apezpikua izan zen Frantzisko Gamarrakoak eraiki zuen. Eraikuntza lanak jaiotzez Kantabriako Guriezo udalerrikoa zen Gonzalo de Setién arkitektoak zuzendu zituen.

Eraikina
--------

Barroko estiloko eraikinada. Oinplano laukizuzena, sendoaa eta patiorik gabekoa du. Bi solairuko garaiera duen erdialdeko atala du, eta bi bazterretan hiru solairuko garaiera duten dorre kubiko bana. On Frantzisko Gamarrakoaren bi armarri nabarmentzen dira, horietako bat angeluan edo izkinan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476662
* Commonscat Multimedia: Palacio de Gamarra

---

 |

* Wd Datuak: Q25476662
* Commonscat Multimedia: Palacio de Gamarra


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gasteiz** |
Galway hooker txalupa Belfast hiriko Titanic Maritime Festival jaialdian ikusgai.
**Galway hooker** delakoa (irlanderaz *húicéir* edota  *Húicéirí na Gaillimhe*) Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen Galwayko badian arrantzaleek erabili ohi zituzten usadiozko txalupak dira. Txalupa hauek bertako itsaso nahasian nabigatzeko eginak zeuden. Ohitura legez, kroskoa beltza zuten, aldiz bela edo haize-ohialak gorri kolorekoak.

Orain dela gutxi arte desagertzear zeuden, garai onetan Connemara eskualdea eta Mayoko konderriaren kostaldean, nahiz Aran uharteak eta Clareko konderriaren iparraldean dagoen The Burren eskualdearen arteko itsas bidaiak burutzeko erabiltzen zelarik. Hauetako txalupa onenak zohikatza leku batetik bestera garraiatzeko erabili ohi ziren.

Gaur egun berpizkunde bat bizi dute. Urtero Galwayko badian *Cruinniú na mBád* deritzon nabigazio jaialdia ospatu ohi da, bertan txalupa hauek Connemara eta Kinvara arteko ibilbidea burutzen dutelarik.

Iruditegia
----------

* Galway Hooker txalupa multzoa An Cheathrú Rua udalerriko Caladh Thaidhgudako itsas erregatan.Galway Hooker txalupa multzoa An Cheathrú Rua udalerriko *Caladh Thaidhg*udako itsas erregatan.

Ikus gainera
------------

* Currach

Kanpo estekak
-------------

* Galwayko historiaren webgunea
* Galway Hooker Elkartea
* James Miles Galway Hooker Bilduma

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q380303
* Commonscat Multimedia: Galway Hookers

---

 |

* Wd Datuak: Q380303
* Commonscat Multimedia: Galway Hookers


| * i
* e
* a
Aran uharteak |
| --- |
| Uharteak | Inis Mór  •  Inis Meáin  •  Inis Oírr |
| Biztanleak | Liam O'Flaherty  •  Máirtín O'Díreáin |
| Lekuak | Cill Rónáin  •  Dún Aonghasa |
| Kultura | Aran jertsea  •  Galway Hooker  •  Man of Aran |
| Irlandako uharteak |
**Funtsezko analisia** burtsa-analisiaren metodologia bat da, titulu edo akzio baten egiazko balioa zehaztea duena helburu, funtsezko balio deritzona.

Analisi mota hau Benjamin Graham eta David Doddek sortua izan zen 1934n *Security Analysisen.*

Funtsezko hipotesiak bere gain hartzen duenez, akzio edo titulu baten funtsezko balioa merkatuko balioaren gainetik dagoenean, akzio edo titulu hori gutxietsita dagoela eta bere prezioak gora egingo duela merkatua doitzen denean.

Analisi tresnak
---------------

Analisi teknikoan ez bezala, tresna hauek "berezko" balioa zehaztea dute helburu, hauek lirateke oinarrizkoak:

* Ratioen kalkulua
* Enpresen baloraketa
* Ingurunearen azterketa
* Informazio ekonomiko orokorra
* Tituluen balio alda dezake beste informazio gehigarria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q467042
* **Identifikadoreak**
* GND: 4233194-8
* LCCN: sh85067707
* NKC: ph493992

 |

* Wd Datuak: Q467042
**Fannin konderria** (ingelesez: *Fannin County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Blue Ridge da. 2010eko zentsuaren arabera 23.682 biztanle zituen, Fannin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fannin konderriak 1.015,17 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,56 ura dira. Beste 1.001,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.682 pertsonetatik 23.192 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 431 dira. 75 beltzak edo afroamerikarrak. 68 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 72 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 252 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493079
* Commonscat Multimedia: Fannin County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134876416
* LCCN: n81058539
* NARA: 10039138
* **Lekuak**
* OSM: 532848
* TGN: 2000346

 |

* Wd Datuak: Q493079
* Commonscat Multimedia: Fannin County, Georgia
**Fannin konderria** (ingelesez: *Fannin County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bonham da. 2010eko zentsuaren arabera 33.915 biztanle zituen, Fannin kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Fannin konderriak 2.328,1 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,84 ura dira. Beste 2.307,26 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.915 pertsonetatik 30.659 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.226 dira. 2.273 beltzak edo afroamerikarrak. 294 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 122 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 538 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111593
* Commonscat Multimedia: Fannin County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136039752
* ISNI: 0000 0004 0408 0140
* LCCN: n80067638
* NARA: 10040035
* **Lekuak**
* OSM: 1634509
* TGN: 2001983

 |

* Wd Datuak: Q111593
* Commonscat Multimedia: Fannin County, Texas
*Artikulu hau Malerrekako Ezkurra ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkurra (argipena)».*

**Ezkurra** Nafarroako Malerreka eskualdean dagoen ibaia da. Iturburua Ezkurra udalerriko lurretan du, hain zuzen ere, Ezkurra mendatean. Ondoren Eratsunetik pasatzerakoan Basakaitz errekaren urak jasotzen ditu, Saldiasko lurrak zeharkatzerakoan Urtzuriko errekarenak eta aurrerago Lotzabian (Beintza-Labaien), Zubieta (Txitxiluko erreka jasoz), Ituren, Elgorriaga eta Doneztebetik pasatzen da. Azken udalerri honetan Ezpelurarekin elkartzen da eta 300 metro aurrerago Baztan eskualdetik datorren Bidasoarekin. Ezkurra ibaira bost erreka isurtzen dira ezkerraldetik, eta lau eskuinaldetik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *166. araua: Euskal Herriko ibaiak*.
2. ↑  Ezkurra ibaia. Auñamendi Eusko Entziklopedia.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Ezkurra ibaia. Auñamendi Eusko Entziklopedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257726
* Commonscat Multimedia: Ezkurra River

---

 |

* Wd Datuak: Q12257726
* Commonscat Multimedia: Ezkurra River
Emakume **gazteak**: **gaztaroa** heltzaroaren erantzukizun eta ardurak bereganatzen ikasteko garaia izateaz gainera, lagunekin libertitzeko garaia ere izaten da.
**Gaztaroa** haurtzarotik heltzarora doan bizitza-aldia da. Gaztaroa bizi duen pertsona bati **gazte** deritzo eta gazteen multzoak **gazteria** osatzen du. Definizio kronologikoaz gainera, gazteria asmo, iritzi, esperientzia eta jokabide bereziak dituen giza-taldea da. Gainera, historian zehar gazteak izan dira askotan gizarte- eta kultura-aldaketak ekarri dituztenak. Gaztaroa mugatzea zaila bada ere, pertsona heldutasun biologikoa eskuratuta erabateko heldutasun soziala burutu bitartean luzatzen dela esan daiteke, independentzia ekonomikoa lortu, etxe propioa eduki eta familia bat osatu arte. Nolanahi ere, kulturaren arabera eta gaztea gizon eta emakumea den, gaztaroaren mugak, ezaugarriak eta balorazioak aldatu egiten dira: adibidez, emakumeak haurrak izateko dituen adin-mugak nabarmen baldintzatzen du bere gaztaroa; gizarte-klase altuetan gaztaroa luzeagoa baita, ardurak bere gain hartzeko premia ez baita hain larria izaten. Beste alde batetik, gazteria erakunde publikoen arreta berezia jasotzen duen kolektiboa izaten da: egungo gazteak geroko helduak izango direnez, baliabide bereziak jartzen dira hezkuntza eta prestakuntza egokia jaso dezaten; aldi berean, gazteria esklusio-arriskuan egoten den kolektiboa da eta horren aurka ahalegin bereziak ere burutzen dira.

Definizioa
----------

Soziologiatik ikuspuntu zenbait nabarmendu dira gazteria definitzerakoan. Batzuk trantsizio-aldia izatea nabarmentzen duten bitartean, beste zenbaitek itxaropena eta bizitza-aukera ezberdinak ematen dituen aro moduan azaltzen dute. Lausoa eta anitza izateaz gainera, estereotipoz kutsatutako kontzeptua da, maiz gazte guztiak gazte gutxi batzurekin identifikatzen baitira. Nazio Batuen Erakundearen arabera 10-24 urte bitartean luzatzen da eta hiru alditan bereizten da: hasierako nerabezaroa (10-14 urte), bukaerako nerabezaroa (15-19 urte) eta gaztaro betea (20-24 urte).

Ikus, gainera
-------------

* Nerabezaro
* Haurtzaro

Kanpo estekak
-------------
**Ezkutu** bat kanbriarraurrean eratutako arroken bitartez osatutako eremu kontinentala da, ez dena itsasoaren bitartez estalia izan. Ezkutuak, lurrazalean dauden arroka zaharrenez daude eratuak, hauek batez ere granitoak eta arroka metamorfikoak dira. Sortu zirenetik hegonkor mantendu dira eta beren zurruntasuna kontserbatu dute.

Ezkutu bat orokorrean, azalera handiko eremu igneo eta metamorfikoa da, tektonikoki egonkorra eta aktibitate orogeniko gutxi jasan duena.

Adinari dagokionean, arroka hauek 570 milioi urte baino zaharragoak dira.

Ezkutuen ezaugarriak
--------------------

Ezkutuak ez dira inoiz urperatuak izan transgresio itsastarretan, mugimendu bertikal tektonikoak pairatu izan dituztelako. Gainera, ez dute tolesdurarik pairatu bultzada horizontal guztiei eutsi egin dietelako.

Hien egonkortasunaren ondorioz, meteorizazioak ezkutu kontinental gehienen topografia leundu du, hala ere, normalean azalera nahiko ganbila erakusten dute eta egon daitezke plataforma deritzon eremu sedimetaxu baten bitartez inguratuak.

Ezkutuak normalean [[kontinente]en erdialdean kokatzen dira, gehienak arroka pelagiko kanbriar gerrikoez inguratuak egoten dira.

Irudian kolore gorriz munduan zehar agertzen diren kratoaik ageri dira
Munduan dauden ezkutu kontinentalak honakoak dira:

* Kanadako ezkutua: Ipar Amerikako erdigunea eratzen du, Superior lakutik Artiar irletaraino hedatzen da hegotik iparrera eta Kanadatik Groenlandiaraino mendebaldetik ekialdera.
* eskandinaviar eta baltikoko ezkutua: Norvegia eta Finlandia ekialdean kokatzen da eta goratzen ari da gaur egun.
* Siberia: Lena eta Yenisei ibaien artean kokatzen da iparrean berriz, Baikal lakuarekin egiten du muga
* Guyanako ezkutua: Hego Amerikako iparraldean
* Brasilgo ezkutua: Guyanatik Pernabucoraino
* Dekkangoa: India hegoaldean
* Australiako ezkutua: Australiako mendebaldeko zati handi bat okupatzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q852013
* **Identifikadoreak**
* GND: 7585147-7

 |

* Wd Datuak: Q852013
**Gasteiz eta Araba Erdialdeko eremu funtzionala** Euskal Autonomi Erkidegoko hamabost eremu funtzionaletako bat da. Eusko Jaurlaritzak autonomia erkidegoko lurraldea hamabost eremu funtzional horietan zatitu du, ingurumeneko, hirigintzako, azpiegituretako, industriako eta landa eremuetako hainbat ekintza sustatzeko asmoz. Araba Erdialdeko eremu funtzionala 29 udalerriz osatua dago: 27 udalerri Araban daude eta 2 (Otxandio eta Ubide) Bizkaian. Gasteiz da eremu funtzional honetako hiri nagusia.

Gasteiz eta Araba Erdialdeko Eremu funtzionaleko udalerriak
-----------------------------------------------------------

Araba Erdialdea eta Gasteiz irudiaren erdialdean.
Zuia.

| **Udalerria** | **Biztanleria** |
| --- | --- |
| **Gasteiz** | **238.247** |
| Agurain | 4.867 |
| Iruña Oka | 2.973 |
| Dulantzi | 2.714 |
| Zuia | 2.401 |
| Zigoitia | 1.694 |
| Asparrena | 1.680 |
| Legutio | 1.644 |
| Erribera Beitia | 1.303 |
| Urkabustaiz | 1.271 |
| Otxandio | 1.269 |
| **GUZTIRA: GASTEIZ + EREMU FUNTZIONALEKO 10 UDALERRI NAGUSIAK** | **260.063** |
| Gainerako Udalerriak | 13.134 |
| **GUZTIRA: GASTEIZ ETA ARABA ERDIALDEKO EREMU FUNTZIONALA** | **273.197** |
|

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1528826

 |

* Wd Datuak: Q1528826
Ama bat suhiari ongi-etorria ematen ezkontza batean Indian. Suhi-errainen ahaidetasuna ekzontza-ahaidetasun mota bat da.
**Ezkontza-ahaidetasuna**, zuzenbidean eta kultura antropologian, pertsona baten ezkontzaren ondorioz bi pertsonaren artean sortu edo dagoen ahaidetasun harremana da, berez odolezkoa edo zuzena ez dena. Senar edo emazteak bere ezkontidearen ahaideekin duen harremana da, baina ezkontza-harremana bera, espezfikikoki, kanpo geratu ohi da. Ezkontza-ahaidetasunarekin zerikusia duten lege, tradizio eta ohiturak asko aldatzen dira kulturen artean; batzuetan, bikoteko kide baten heriotzarekin eteten dira, eta beste batzuetan, dibortzioa izan daiteke etenaren kausa. Ezkontza-ahaidetasunak, batzuetan, kontzeptu gehigarri batzuk ere har ditzake barne: adopziozko ahaidetasuna edo familiaordea osatzen denean diren ahaidetasunak. Odol-harremanek (odolkidetasunak) ez bezala, ezkontza-ahaidetasunak ez ditu ondorio genetikoak, afinitatea, funtsean, konstruktu sozial edo morala da, batzuetan legezko ondorioek abalatua.

Legearen arabera, ezkontza-ahaidetasuna garrantzitsua izan daiteke intzestu erako sexu-harremanak definitzeko eta bikote jakin batzuei ezkontzeko debekua ezartzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Zuzenbide zibila - familia» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-05-16).

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko Wikipediako «Afinitat (dret)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-03-29ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q954007
* **Identifikadoreak**
* GND: 4196255-2
* LCCN: sh85001504
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q954007


| * i
* e
* a
Familia |
| --- |
| Familia nuklearra | Senar-emazteak (Senarra  •  Emaztea)  •  Gurasoak (Aita  •  Ama)  •  Seme-alabak (Semea  •  Alaba)  •  Anai-arrebak (Anaia/Neba  •  Arreba/Ahizpa) |
| Familia zabala | Aitona  •  Amona  •  Izeba  •  Osaba  •  Lehengusua/Lehengusina  •  Iloba  •  Biloba |
| Ezkonsenideak | Aitaginarreba  •  Amaginarreba  •  Koinatua  •  Koinata  •  Suhia  •  Erraina |
| Ahaidetasuna | Adopzioa  •  Ezkontza-ahaidetasuna  •  Odolkidetasuna  •  Ezkontza  •  Dibortzioa  •  Itxurazko ahaidetasuna  •  Emantzipazioa |
| Leinua | Abizena  •  Zuhaitz genealogikoa  •  Genealogia  •  Herentzia genetikoa  •  Jaraunsletza  •  Matriarkatua •  Patriarkatua  •  *Ahnentafel* |
**Gasteiz Hoy**, Gasteizen sortutako lehen egunkari digitala da. Batez ere, hiriburuari, auzoei eta herritarrentzat interesgarriak diren hainbat eremu garrantzitsuren gaurkotasunari buruzko informazioa ematen du. "Gaur gara"/ "Somos hoy" da bere eslogana. Gasteiz Hoy 2011 irailean sortu zen.

Edukiak
-------

Web-orri osoko informazio eguneratua du azalak. Sei atal nagusi ditu webguneak:

* **Gasteiz:** hemen, hiriarekin, mugikortasunarekin, udalarekin, obrekin eta abarrekin zerikusia duen guztiaz hitz egiten da. Hemen agertzen den informazioa herritar guztiei interesatzen ahal zaien informazio orokorra da.
* **Araba:** hemen probintziari buruzko datuak eta informazio orokorra agertzen dira. Baina eremuak eskaintzen dituen ibilbide eta interesguneez ere hitz egiten du.
* **Gertakariak:** suteak, lapurretak eta trafikoa. Kategoria honetako atalik erabilgarriena trafikoa da.
* **Kirolak:** hemen, hirian egiten diren kirol guztiak daude banatuta. Eguneratuenak futbola eta saskibaloia dira.
* **Gasteizko aisialdia:** kulturarekin, musikarekin eta artearekin zerikusia duen aparatua da.
* **Zerbitzuak:** Hemen eguraldiari, turismoari buruzko informazioa agertzen da.

Gasteiz Hoy hedabideak ez du bere ildo editoriala zein den argi esaten. Egunkariak eskaintzen dituen eduki guztiak gaztelaniaz idatzita daude. Egunkari guztietan bezala, futbola (Alaves) eta saskibaloia (Baskonia) dira gai aipatuenak eta gizonezkoen kirola da nagusi.

Egitura eta hedapena
--------------------

2018an irudi aldaketa bat egitea erabaki zuten. Zazpi urtez edukia sortu ondoren, nortasun korporatibo  berria sortzea erabaki zuten. Aldaketa "gaur" kontzeptua eguneratzean hasi zen, hitzaren garrantzia azpimarratu nahian. Egunkari digitala denez, etengabe ari dira eguneratzen. Hurrengo urratsa logotipoa berritzea izan zen. Eguneratze berri horri esker, orain errazagoa da egunkaria edozein plataforma digitaletan ezagutzea. Aukeratu zituzten koloreak hizki berdeak izan ziren Gasteiz hitzarentzat eta zuriak Gaur hitzarentzat, azpimarra gorri batekin. Logotipoa Monte Rey Estudiok sortutakoa da. 

Hilean 400.000 irakurle inguru dauzkate. Goranzko bilakaera hori areagotu egin da Koronavirusaren osasun-krisiarekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Frías, Unai.  (2018-07-12). «Gasteiz Hoy: cambiamos de imagen y reforzamos nuestra identidad» *Gasteiz Hoy* (Noiz kontsultatua: 2021-07-06).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Audiencia auditada de Gasteiz Hoy» *Gasteiz Hoy* (Noiz kontsultatua: 2021-07-06).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113827245

 |

* Wd Datuak: Q113827245
**Grant konderria** (ingelesez: *Grant County*) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Petersburg da. 2010eko zentsuaren arabera 11.937 biztanle zituen, Grant kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grant konderriak 1.243,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,55 ura dira. Beste 1.236,39 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.937 pertsonetatik 11.738 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 120 dira. 72 beltzak edo afroamerikarrak. 17 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494223
* Commonscat Multimedia: Grant County, West Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158312779
* LCCN: n83059943
* NARA: 10039939
* **Lekuak**
* OSM: 1149484
* TGN: 2002263

 |

* Wd Datuak: Q494223
* Commonscat Multimedia: Grant County, West Virginia
Wynton Marsalisen kontzertua, Gasteizko Jazzaldian.
**Gasteizko Jazzaldia** Gasteizen (Araba) 1977. urteaz geroztik uztailaren erdialdera edo bigarren hamabostaldian egiten den jazz jaialdia da. Iñaki Añua izan zen 40 urtez ekimenaren zuzendaria eta sustatzaile nagusia.

Bere historian, Gasteizko Jazzaldiak mundu osoko jazz musikari garrantzitsuenak izan ditu agertokian.

Jazzaldiko egunetan, *jam session*-ak izaten dira hiriko areto zein tabernetan, eta zenbait jazz taldek kalean jotzen dute New Orleansko estiloari jarraituz. Kontzertu nagusiak Mendizorrotzeko kiroldegian izan ohi dira.

Principal antzokian *21. Mendeko Jazza* izeneko jazz garaikideko zikloa egiten da.

Gainera, Jazzaldiaren hainbat ediziotan, jazz ikasleentzako mintegiak eskaini izan dira.

Gasteizko Florida parkean dagoen eserleku-eskultura, Wynton Marsalisen omenez egina.

Ikus, gainera
-------------

* Donostiako Jazzaldia
* Getxoko Jazzaldia

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Iñaki Añua hil da, Gasteizko Jazzaldiaren zuzendari izandakoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gasteiz** |

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)** Jazzaldiaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q923398
* Commonscat Multimedia: Festival de Jazz de Vitoria-Gasteiz

---

 |

* Wd Datuak: Q923398
* Commonscat Multimedia: Festival de Jazz de Vitoria-Gasteiz
**Grant konderria** (ingelesez: *Grant County*) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Canyon City da. 2010eko zentsuaren arabera 7.445 biztanle zituen, Grant kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Grant konderriak 11.730,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,89 ura dira. Beste 11.728,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,63 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.445 pertsonetatik 7.158 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 207 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 88 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 156 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Grant County, Oregon age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484378
* Commonscat Multimedia: Grant County, Oregon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124332050
* **Lekuak**
* OSM: 1837113
* TGN: 2001708

 |

* Wd Datuak: Q484378
* Commonscat Multimedia: Grant County, Oregon