recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Agnes Grey*** 1847an Anne Brontë idazle ingelesak idatzi eta argitaratu zuen eleberri bat da. Eleberria izen bereko etxe-irakasleari buruz doa, eta Anne Brontëk berak gai honetan izan zituen esperientzietan oinarritua dago. Era berean, egile honen lehen eleberria izan zen. Bere ahizpa Charlotte Brontëk idatzitako *Jane Eyre* lanean bezala, hau etxe irakasle batek aurre egin behar zion egoera prekarioa eta emakume gazte bati nola eragiten dion adierazten duen eleberri bat da.

George Moore eleberrigile irlandarrak *Agnes Grey* "literatura lan ingelesen artean prosazko narratibarik perfektuena" bezala laudoriotu zuen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Eleberriak Agnes Greyren istorioa kontatzen du, artzai baten alaba, noren familia miserian erortzen den. Bere burua mantendu ahal izateko dirua lortzeko desesperatuta, Viktoriar Aroan dama errespetagarrientzat zegoen lan gutxietako batean hasi zen, klase altuko familien seme-alaben etxe irakasle bezala. Bi familia ezberdinekin lan egitean (Bloomfieldtarrak eta Murraytarrak) emakume gazte batek haur mizkin eta diziplinarik gabeko batzuk hezitzeak dituen arazoetaz ohartzen da soilik bere lanetik bizitzeko. Aberastasunak eta estatusak gizarte balioak suntsitzeko duten ahalmenaz ere ohartzen da. Bere aita hil ondoren, Agnesek eskola txiki bat irekitzen du bere amarekin batera eta zoriontasuna aurkitzen du den bezala maite duen gizon baten ondoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q517172
* Commonscat Multimedia: Agnes Grey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 182937555
* GND: 4620593-7
* LCCN: no2006134446
* Open Library: OL2462439W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q517172
* Commonscat Multimedia: Agnes Grey
*Artikulu hau nafar etxetresnen markari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agni (argipena)».*

**Agni** etxetresna elektrikoen eta bereziki berogailuen marka nafar bat izan zen, Lizarran sortua 1949. urtean eta bertako enpresa batek asmatua, gero Super Ser taldeak eta azkenik BSH taldeak erosi zuena. Agni markako berogailuak 2008. urtera arte fabrikatu ziren.

Historia
--------

Industrias del Hogar izeneko enpresa sortu zuten Lizarran 1940ko hamarkadan Angel eta Nicolas Ruiz de Alda anaiek. Garbigailuekin hasi zuten ekoizpena, baina 1961. urtean, lantegi berria ireki eta bertan jasi zuten Agni markarekin etxearen produktu izarra izango zena, infragorrien berogailua. 

1969an, Ignacio Orbaizetaren Super Ser taldeak erosi zuen enpresa eta marka. Enpresa honen gora-beheren ondoren, non 1980ko hamarkadan lantegi eta markak Safel enpresa publiko nafarraren parte izan ziren, Bosch BSH multinazionalak erosi zuen Super Serren multzoa 1991n, eta horrela jarraitu zuten Agni berogailuek, 2008. urtera arte, lantegiak beste produktu batzuk ekoizten jarraitu zuen bitartean, BSHren beste marka batzuekin. Lantegiak, bitartean, Lizarratik Villatuertara aldaketa egin zuen 1987an, non 2014an itxi zen ekoizpena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Los 65 años de historia de Agni» *Revista Calle Mayor* 2016-06-20 (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).
2. ↑    *Gran Enciclopedia de Navarra | SAFEL.*  (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).

Bibliografia
------------

* Joaquín Ansorena (2016). *AGNI. Un taller, sus fábricas y una historia.*. BSH Electrodomésticos España. ISBN: 978-84-608-8190-2.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114727124
* Commonscat Multimedia: Agni (heaters)

---

 |

* Wd Datuak: Q114727124
* Commonscat Multimedia: Agni (heaters)
**2018ko Kaliforniako gobernadore kargugabetze hauteskundeak**  2018ko azaroaren 6an izan ziren, Kaliforniako gobernadore kargua hautatzeko. 

Jarduneko gobernadore demokratak, Jerry Brownek, ezin zuen hirugarren agintaldi jarraitu baterako (eta bosgarren agintaldi ez jarraiturako) aurkeztu, Kaliforniako Konstituzioaren agintaldi mugak zirela eta. Gavin Newsom jarduneko gobernadoreorde demokrataren eta John H. Cox enpresaburu errepublikanoaren artean egin zen lehia, 2018ko ekainaren 5eko hauteskunde primarioetan lehen eta bigarren sailkatu ondoren.

Newsomek nabarmen irabazi zuen, botoen % 62 eskuratuta, Earl Warrenek 1950ean berrautaketa lortu zuenetik Kaliforniako gobernadore izateko hauteskundeetan lortutako garaipenik handiena, eta 1930az geroztik titular ez den baten garaipenik handiena. Era berean, hauteskundeak markatu zuen Orangeko konderriak hautagai demokratari botoa eman dion lehen aldia, Jerry Brownek 1978an irabazi zuenetik, eta demokratek gobernadore izateko hiru hauteskunde jarraian irabazi dituzten lehen aldia, estatuaren historian. Newsomek zortzi milioi botoko errekorra lortu zuen. 2002tik, Kaliforniako boto-emaileek Etxe Zuriak kontrolatzen duen alderdi politikoaren kontrako gobernadore bat aukeratu zuten lehen aldia izan zen. Newsomek 2019ko urtarrilaren 7an hartu zuen kargua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q23016595
* Commonscat Multimedia: California gubernatorial election, 2018

---

 |

* Wd Datuak: Q23016595
* Commonscat Multimedia: California gubernatorial election, 2018
**Adartza** Nafarroa Beherean dagoen mendi bat da, Pirinioetako Adartza mendilerroan, Anhauze, Banka eta Lasa arteko mugan, mendilerro honi izena ematen diolarik. Izena ematen dion mendilerro honetako mendirik garaiena da, 1250 metroko garaierarekin.

Abiapuntuak
-----------

Bankatik, Ehunzaroi lepora heltzen den bide estu-estu bat abiatzen da. Behin Ehunzaroira iritsi ondoren, tontorrera ezkerretik iristen da Usubieta muinoa eta Usubietako lepoa igaroz. Hemendik, Mendimotza igo edo inguratu daiteke ezkerretik, Urkularte lepora iristeko, nondik tontorrera zailtasun handirik gabe iristen den. Mendimotzara iritsiz gero, ez da mugako hesia jarraitu behar, baizik eta iparmendebalderantz hartu eta aipaturiko Urkulartera jeitsi. Ehunzaroi lepora, zailtasun handirik gabe igo daiteke Luzaidetik, Azoleta auzotik.

Bankatik Ehunzaroirako bidean, Antxarte lepo txikira iristen da, Adartzaren mendebaldeko gailurraren ondoan. Ertz hau Mitxondo deitzen da, eta goitiera handiko maldekin igotzen da tontorrera.

Baigorritik, bide batek G.R. 10a jarraitzen du Ahartza leporaino, Oilarandoi mendiaren hegoaldean. Hemendik, Munhogain inguratzen da ezkerretik, Leizartze lepora iritsiz, non Adartzaren iparraldeko ertza hasten den, Urdiako Harriaren tontorretik, Urdiako lepotik eta Arriolako Harria menditik igarotzen dena, azkenik Adartzaren tontorrera iristeko.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Akorraine, Mendimotxa, Adartza, Urdiakoharria, Ontzorone · *Berria*·Ibilbideak» *www.berria.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-05-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2824120

 |

* Wd Datuak: Q2824120
Adarrak.
**Adarrak** Italian tradizio eta sineskeria herrikoiak nahasten dituen esku keinua da. Hinduismoan eta budismoan ere defentsa keinu bat da.

Keinuaren erabilera atropaikoa italiar kulturan aurki daiteke, baita Mediterraneoko beste askotan ere: zoritxarreko gertaerak gertatzen direnean edo hauek besterik gabe aipatzen direnean, keinua zorte txarrari kanpoan eusteko egiten dute. Modu tradizionalean ere begizkoa (italieraz: *malocchio*) kanpoan mantentzeko erabiltzen dute.

Mediterraneoko hainbat lekutan, aldiz, hatz erakuslearekin eta txikiarekin erabiltzen dute keinua gorantz; gainerakoak, berriz, itxita mantentzen dira, eta horren esanahiak konnotazio iraingarria har dezake modu oldarkorrean eginez gero, edo mugimendu oszilatzaile batekin eginez gero.

1970eko hamarkadaren amaieratik aurrera, Ronnie James Diok keinuaren erabilera heavy metalaren ikur bezala ezagutarazi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** indianexpress.com.  (2018-1-4). *Is Rajinikanth’s party symbol the same as Apana Mudra for ‘detoxification and purification’?.* .
2. ↑   **(Ingelesez)** Appleford, Steve.  (2004-9-9). «Odyssey of the Devil Horns» *Los Angeles City Beat*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q859038
* Commonscat Multimedia: Sign of the horns

---

 |

* Wd Datuak: Q859038
* Commonscat Multimedia: Sign of the horns


| * i
* e
* a
Keinuak |
| --- |
| Adiskidetasun keinuak | 
* Begi-keinu
* Musu
* Besarkada

 | Hatz-egin |
| Keinu formalak | 
* Eskumuin
* Belaunikaldia
* Erreberentzia

 |
| Agur keinuak | 
* Esku-ematea
* Agur militarra
* Erromatar agurra
* Namaste
* Vulkaniar agurra

 |
| Keinu ideologikoak edo erlijiosoak | 
* Aitaren egin
* Esku-ezartzea
* Agur faxista
* Ukabila altxatzea

 |
| Ospakizun keinuak | 
* Txaloa
* Bostekoa ematea
* Hatz-egin
* V

 |
| Etsaitasun keinuak | 
* Che vuoi?
* Erdiko hatza atera
* *Pollice verso*

 |
| Keinu jolasa | 
* Harri-orri-ar
* Morra

 |
| Beste keinu batzuk | 
* Adarrak
* Aho-puzkerra
* Facepalm
* Hatzak gurutzatzea
* Mudra
* Shaka

 |
**Charlton konderria** (ingelesez: *Charlton County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Folkston da. 2010eko zentsuaren arabera 12.171 biztanle zituen, Charlton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Charlton konderriak 2.026,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,79 ura dira. Beste 2.003,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.171 pertsonetatik 8.426 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 310 dira. 3.443 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 76 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 180 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486659
* Commonscat Multimedia: Charlton County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140730847
* LCCN: n81097996
* NARA: 10039271
* **Lekuak**
* OSM: 417302
* TGN: 2000315

 |

* Wd Datuak: Q486659
* Commonscat Multimedia: Charlton County, Georgia
**Johann Christian Andreas Doppler** (1803ko azaroaren 29, – 1853ko martxoaren 17) matematikari eta fisikari austriarra izan zen, eta gaur egun doppler efektu moduan ezagutzen dugunaren hipotesia plazaratzeagatik da famatua, zeina iturriarekiko mugitzen ari den behatzaile batek uhin baten maiztasun eta uhin-luzeraren neurketetan duen itxurazko aldaketa den.

Bizitza
-------

Christian Doppler Salzburgen jaio zen eta aita igeltseroa zuen. Dena dela, ezin izan zuen azken honen bidea jarraitu, bere forma fisiko kaxkarra zela eta. Institutua bukatzean, astronomia eta matematika ikasi zituen Viena eta Salzburgen eta Pragako Eskola Politeknikoan (Gaur egun, Unibertsitate Tekniko Txekiarra) hasi zen lanean, non matematika eta fisikako irakasle titular moduan 1841etik aritu zen.

Urtebete beranduago, 39 urterekin bere lanik aipagarriena argitaratu zuen, Doppler efektuaren gainean (esate baterako, arin pasatzen ari den ibilgailu baten soinu aldaketa). Pragan irakasle modura egon zen denboran, fisika, astronomia eta matematikari buruzko 50 artikulu baino gehiago kaleratu zituen.

Pragako bere ikerkuntzak 1848ko martxoko istilu iraultzaileek eten zituzten, berak Vienara ihes egin zuenean. Bertan, Vienako Unibertsitateko Fisika Esperimentaleko Institutuaren buru egin zuten 1850ean. Vienako unibertsitatean egin zuen garaian, Franz Ungerekin batera, Gregor Mendel gaztearen (geroago genetika modernoaren aita izango zena) garapenean paper garrantzitsua izan zuen.

Biriketako gaixotasun baten ondorioz hil zen 1853ko martxoaren 17an Venezian 49 urte zituela.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q84284
* Commonscat Multimedia: Christian Doppler

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 51792076
* ISNI: 0000 0001 0900 839X
* BNE: XX1752668
* BNF: 124881705 (data)
* GND: 118854372
* LCCN: n87818168
* NKC: jn20000700421
* SNAC: w6086qw6
* SUDOC: 034090169
* Open Library: OL1172386A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01561/eu\_d\_1735/d1735
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q84284
* Commonscat Multimedia: Christian Doppler
*Chacero* edo pilotariak jokatzen Puerres herrian, Kolonbian.
**Chaza** jokoa edo **pelota nacional** delakoa, Ekuadorko eta Kolonbiako pilota kirol bat da.

Adituen arabera, garai prekolonbinoko herri amerindiarren ohituretan du jatorria kirolak. Gaur egunean batez ere praktikatzen da Nariño eskualdean Kolonbian, eta baita Ekuadorren, non kirol nazional gisa ere ezagutzen duten.

Jokoaren ezaugarriak
--------------------

 Bombo izeneko erraketa edo pala, chazan jokatzeko tresna.
Euskal pilotaren ikuspegitik ikusita, luzeko pilota jokoen saldokoa da *chaza*, Euskal Herriko bote luzearen antzekoa, laukiluze formako eremu batean aritzen dira bi talde, hormarik gabe.

Launako taldeen artean jokatzen da, eta helburua da pilota alderik alde jaurtitzea, talde baten eremutik kontrarioaren eremura (hor punpa egin behar du pilotak), eta kontrakoek erantzuterik tantoa lortzen da. Boleibolean bezala, jokalariek posizioak aldatu behar dituzte jokalditik jokaldira, eta eremuaren alde bakoitzean marrak daude jokalari bakoitzaren posizioa markatzeko.

Jokorako pilota kautxuzko bola trinkoa da berez, eta 70 gramoko pisua du. *Chacero* edo pilotariek *otzandu* egiten dute jokorako 20 minutuz gasolinatan edukiz. Horrela piota eskura gozoagoa da eta punpa mantsoagoa egiten du. Zurezko pala batekin jokatzen da, *bombo* izenekoa, baina gehiago du erraketa forma, euskal palarena baino.

Tenisaren antzeko puntuaketa du chazak. Tantoak zenbatzen dira 15, 30, 40 eta puntu gisa. Sei punturekin, seta irabazten da, baldin eta bi puntuko aldea duzun kontrarioaren gainetik. 3 setetan 2 irabaztea da partida erabakitzeko behar dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. 1 2   .
3. 1 2    Artano, Jon. «Heroiak eta alfer zorriak» *Berria* (Berria) (Noiz kontsultatua: 2018-05-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18711357
* Commonscat Multimedia: Chaza

---

 |

* Wd Datuak: Q18711357
* Commonscat Multimedia: Chaza
Libanoko zedroa, adaburu konikoa duen zuhaitza (Bertizko zedroa).
**Adaburua** zuhaitzen enbor gainean dagoen adar eta hostoen multzoa da. Zuhaitzen ezaugarri garrantzitsuenetakoa da, hauen itxura orokorra adierazten baitu.

Organo fotosintekikoen euskarri nagusia da (enborrean beheko adarrak eta altsumak ere izan daitezke). Beste landareen euskarri izan daiteke, hala nola igokariak edo landare epifitoak (batez ere klima tropikaletan). Gainera, eguzkiaren energia jasotzen du eta zuhaitzari freskotasuna mantentzen laguntzen dio, sustraiei itzal eginez eta ebapotranspirazioan parte hartuz.

Ezaugarriak
-----------

Basoginek bost ezaugarri begiratuko dituzte batez ere: bolumena, azalera, zabalera, kolorazioa eta produktibitatea.

Itxura orokorrari dagokionez, bost mota nagusi daude:

* luzekara: garaiagoa zabala baino. Estua izan daiteke, makal beltza edo altzifrea bezala, edo zabala, adibidez pagoa (obala) edo zumarra (eliptikoa eta nahiko irregularra).
* biribila edo esferikoa: garai bezain zabala. Artea bezala, bakartua hazten denean. Adaburu itxura hau sarriago izaten dute zuhaitzak bakartuak hazten badira.
* aterki itxurakoa: zabalagoa garaia baino. Honelakoa da pinazi pinu heldua.
* konikoa edo piramidala

zabala behean eta puntaduna goian. Adarrak izan daitezke goranzkoak (pinuak bezala) edo beheranzkoak (izeiak bezala).
* irregularra

* Adaburu luzekara (makal beltza/Populus nigra)Adaburu luzekara (makal beltza/*Populus nigra*)
* Adaburu biribila (artea/Quercus ilex)Adaburu biribila (artea/*Quercus ilex*)
* Adaburu aterki-itxurakoa (pinazi pinua/Pinus pinea)Adaburu aterki-itxurakoa (pinazi pinua/*Pinus pinea*)
* Adaburu konikoa (izeia/Abies lasiocarpa)Adaburu konikoa (izeia/*Abies lasiocarpa*)

Ikus, gainera
-------------

* Inausketa

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Hiztegia.* .
2. 1 2 3 4 5   Eusko Jaurlaritza.  (2010). *Euskal Herriko Zuhaitz eta Zuhaixken Gida.*  ISBN 9788445730515..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2138208
* Commonscat Multimedia: Crown (botany)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2009005863

 |

* Wd Datuak: Q2138208
* Commonscat Multimedia: Crown (botany)
**Albert Khanbulatovitx Batyrgaziev**, errusieraz Альберт Ханбулатович Батыргазиев, (Babayurt, Dagestan, 1998ko ekainaren 23a), *Luma* kategorian aritzen den boxeolari errusiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen *Luma* kategorian, ROC ordezkatuz; Duke Ragan estatubatuarraren (zilarrezko domina), Lázaro Álvarez kubatarraren eta Samuel Takyi ghanatarraren (brontzezko dominak) aurretik sailkatu zen. Kontuan izan Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Gizonezkoa, *Luma* kategoria.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Albert Batyrgaziev» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
3. ↑  "Albert Batyrgaziev TheSports.org. **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85858304
* Commonscat Multimedia: Albert Batyrgaziev

---

 |

* Wd Datuak: Q85858304
* Commonscat Multimedia: Albert Batyrgaziev
**Alejandro Rojas-Marcos de la Viesca** (Sevilla, 1940ko irailaren 2a) espainiar politikaria da, ideologia andaluzista duena.

Sevillako Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen. 1962an, lizentziatu ostean, talde politiko klandestino bat sortzeko erabakia hartu zuen. Halere, hasierako pausoak zailak izan ziren eta 1965arte ez zuen "Andaluziako Konpromiso Politikoa" sortzea lortu. Talde honetan, beste batzuen artea, Diego de los Santos, Luis Uruñuela, Guillermo Jiménez, Juan Carlos Aguilar eta Ángel Tarancónek osatu zuten. 1966an, Konpromisoak Rojas-Marcos Familia Tertzioetarako hauteskundeetara aurkeztu dadila erabaki zuen. Zinegotzi hautatua izan arren, beranduxeago, diktaduraren gabezia demokratikoak salatuz, dimititu egin zuen.

1968an, Alfonso Fernández (PSOE), Manuel Benítez Rufo (PCE), Eduardo Saborido (CCOO) eta Sevillako Unibertsitateko Zuzenbide Zibileko katetraduna zen Alfonso de Cossíorekin batera, azken honek zuzendutako Sevillako Mahai Demokratikoa sortu zuen.

Hurrengo urteetan, Tribunal de Orden Público zenak bi aldiz auzipetu zuen, 1969 eta 1971an. Bigarrengoan, bi urteko zigorra ezarri zioten. Azkenean, zigor hau hiru urteko erbestealdi batengatik aldatu zioten. Urte horretan bertan, Konpromisoa Andaluziako Aliantza Sozialista bihurtu zen.

1974an, Andaluziako Aliantza Sozialistak Parisen gertatutako Espainiako Junta Demokratikoaren sorreran parte hartu zuen eta Rojas Marcos bere Batzar Iraunkorreko Idazkari hautatu zuten.

1976an Andaluziako Aliantza Sozialista, Andaluziako Partidu Sozialista bihurtu zen.

Franco hil eta gero, 1979 eta 1982 eta 1989 eta 1991 urteen artean diputatu aukeratu zuten. PSA Partidu Andaluzista bihurtu zen. 1994 eta 1996. urteen artean Andaluziako Parlamentuan diputatu izan zen.

1991an Sevillako alkate aukeratu zuten. Alderdi Popularrarekin zeukan paktu baten ondorioz, kargu honetan 1995arte mantendu zen. Paktu berarekin, 1995 eta 1999 urteen artean, Soledad Becerril (PP) alkate zela, alkateorde izan zen.

Hala eta guztiz ere, 1999. urtean aurreko urteetako erlazio ona apurtu egin zen. Horren ondorioz PSOErekin paktua lortu zuen eta Sevillako Metro Erakundea zuzendu zuen.

2004ko ekainean, Europar Koalizioaren barruan Partidu Andaluzista ordezkatzen, europar hauteskundeetara aurkeztu zen, baina ez zuten hautatu. 2004 bukaeran politikatik erretiratu egin zen.

Kanpoko loturak
---------------

* Biografía de Alejandro Rojas-Marcos
* Ficha de Alejandro Rojas-Marcos en el Parlamento de Andalucía
* Ficha de Alejandro Rojas-Marcos en el Congreso de los Diputados

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Manuel del Valle Arévalo** | **Sevillako alkatea**1991-1995 | Ondorengoa**Soledad Becerril** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2886981
* Commonscat Multimedia: Alejandro Rojas-Marcos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 11178005
* ISNI: 0000 0000 5928 458X
* BNE: XX1136346
* LCCN: n81137674
* SUDOC: 156188406
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 922521

 |

* Wd Datuak: Q2886981
* Commonscat Multimedia: Alejandro Rojas-Marcos
Abiatze-prozesuaren urrats kontzeptualak.
Informatikan, **abiatzea, hasieratzea** edo **abioa** (ingelesez: ***bootstrapping***, boot edo ***booting***) konputagailua martxan jartzen denean abiatzen den prozesua da, BIOS memoriatik bideratuta. Prozesu horren ondorioz sistema eragilearen nukleoa (kernel) kargatzen da memorian, eta gailuak erabiltzeko prest geratzen dira.

Abiatze-kargatzailea
--------------------

GNU/Linux (Knoppix) abiatzen.
*Abiatze-kargatzailea edo -kudeatzailea* (ingelesez: *bootloader*) programa sinple bat da, funtzio nagusitzat sistema eragilea memorian kargatzea duena. Hori lortzeko, normalean, urrats anitzeko abiatze-kargagailuak erabiltzen dira, zeinetan zenbait urrats sinple ematen dira sistema eragilea memorian kargatu ahal izateko.

Sistema memorian kargatzeaz ohiko funtzionamendurako beharrezkoak diren gailuen eta bestelako programen kontrolatzaileak (driver) kargatu ohi dira ere.

Linux sistema eragilean LILO edo Grub dira sistema eragilea memorian kargatzeko erabiltzen diren ohiko kargatzaileak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Alegria, Iñaki.  (2008). *Linux : sistemaren eta sarearen administrazioa.*  (2. argit. (Debian eta Ubuntu). argitaraldia) Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 978-84-8438-178-5. PMC 863209419. (Noiz kontsultatua: 2021-12-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180256
* Commonscat Multimedia: Booting

---

 |

* Wd Datuak: Q180256
* Commonscat Multimedia: Booting
**Aduanako zokoa** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

Izena
-----

XIX. mendearen hasieran, gune honi *San Ferminen zokoa* zeritzaion. XIX. mendean Moja Salesiarren Komentuaren atzealdean hiru eraikin zeuden, haietako batean Ogasun eta Aduana Ordezkaritza zegoen, horregatik ordezkaritza hori eta ondoren Udal Arbitrioen Etxea ere bertan ezarri zelako, gunea *Aduanako zokoa* izenez ezaguna egin zen.

Kokalekua
---------

Alde Zaharreko mendebaldean dago, San Lorentzo elizaren aurrealdean eta eliza honek eta alboko etxebizitzak egiten duen txokoan eta Takonera plazaren alboan.

Takonera kalean hasi eta amaitzen da, beste irtenbiderik ez baidu.

Leku honetan Aduanako zokoaren lurpeko aparkaleku publikoa dago.

Ondarea
-------

* San Lorentzo eliza
* San Fermin kapera
* Takonera plaza
* Vessollako markesaren jauregia
* Tres Reyes hotela

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** *Memorias del Viejo Pamplona. Plazas y calles de ayer y hoy: Rincón de la Aduana (1896-2006). Recuerdos, imagenes e historias del Pamplona de ayer y hoy*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25475357

 |

* Wd Datuak: Q25475357


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Iruñea** |
**Chowan konderria** (ingelesez: *Chowan County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Edenton da. 2010eko zentsuaren arabera 14.793 biztanle zituen, Chowan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Chowan konderriak 604,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 157,54 ura dira. Beste 446,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.793 pertsonetatik 9.507 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 467 dira. 5.054 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 138 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q943772
* Commonscat Multimedia: Chowan County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151287794
* LCCN: n82020166
* NARA: 10039443
* **Lekuak**
* OSM: 1242006
* TGN: 2001482

 |

* Wd Datuak: Q943772
* Commonscat Multimedia: Chowan County, North Carolina
**Accomack konderria** (ingelesez: *Accomack County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Accomac da. 2010eko zentsuaren arabera 33.164 biztanle zituen, Accomack kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Accomack konderriak 3.392,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.228,79 ura dira. Beste 1.164,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 33.164 pertsonetatik 23.116 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.850 dira. 9.253 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 34 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 177 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 443 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49289
* Commonscat Multimedia: Accomack County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143051336
* ISNI: 0000 0004 0390 7345
* LCCN: n79018529
* NARA: 10036752
* **Lekuak**
* OSM: 1477365
* TGN: 1002132

 |

* Wd Datuak: Q49289
* Commonscat Multimedia: Accomack County, Virginia
**Chiado** Lisboako auzo historikoa da, Bairro Alto eta Baixa Pombalinaren artean kokatzen dena. Gaur egun Lisboako eremu komertziala da.

Etimologia
----------

1567 inguruan sortu omen zen izena, diotenez zalgurdien gurpilen zaratan omen du jatorria.

Historia
--------

Erromatarren garaiko aztarnak aurkitu badira ere, XV mendeko Lisboaren hedakuntzan du jatorria. Hasiera batean Rua Garrett dotoreari esaten zitzaion Chiado, Almeida Garrett poetaren omenezko kaleari, bina ondoren inguruko eremu guztiak hartu zuen izen hori.

XIX mendearen bukaeran eta XX mendearen hasieran Lisboako poeta eta idazleak bertako kafetegietan biltzen ziren, Fernando Pessoa besteak beste, horregatik dago *A Brasileira* kafetegi famatuaren terrazan Pessoaren estatua bat.

1988an sute batek hainbat eraikin kaltetu zituen baina Álvaro Siza Vieiraren gidaritzapean berriztu zen auzoa.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Praça Luís de Camões
* Convento do Carmo
* Teatro Nacional de São Carlos
* Livraria Bertrand, Lisboako liburutegi zaharrena.

Iruditegia
----------

* Praça Luís de Camões.Praça Luís de Camões.
* Convento do Carmo-ren hondarrak.Convento do Carmo-ren hondarrak.
* Teatro Nacional de São Carlos.Teatro Nacional de São Carlos.
* Fernando Pessoa A Brasileira kafetegiaren terrazan.Fernando Pessoa *A Brasileira* kafetegiaren terrazan.
* Rua Garrett gauez.Rua Garrett gauez.
* Tranbia Chiado kalean.Tranbia Chiado kalean.

Ikus, gainera
-------------

* Lisboako auzo historikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q601430
* Commonscat Multimedia: Chiado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129265784
* GND: 4467326-7
* LCCN: nb2008007581

 |

* Wd Datuak: Q601430
* Commonscat Multimedia: Chiado
**Aixeder errota** Ispasterko Soloaran auzoan dagoen eraikina da.

Kokapena
--------

Mendixka baten tontorrean kokatua dago, Etxaburu izeneko parajean, San Martin ermitatik metro gutxira.

Historia
--------

Errotariaren etxe izandakoa, eta isilpeko txakolindegia XVIII mendean.
Horrelako beste errota batzuk ere badaude Bizkaian zehar, lehorte garai berberean eraikitakoak eta hura bukatzearekin batera bertan behera gelditutakoak. Epealdi labur honetakoak dira Getxoko Aixerrota, Artxandakoa edo eta Azpazar Abadiñon.

1723an izan zen lehorte larri hori, eta eskualdeko errota guztiak ezin funtzionaturik gelditu ziren. 1728an, hiru urte lehenago Artxandan eraikitako haize-errotaren ereduari jarraituz, horrelako bat egitea deliberatu zuten. Badirudi Pedro Bernardo Villarreal de Berriz ingeniariaren ekimenez eraiki zela, eta Jose Gizaburuaga abokatuak hartu zuen hura eraikitzeko eta ustiatzeko ardura.

Herritarrek, errota erabilera publikorako izango zelakoan, lursail egokiena opatu zioten, baita lanetarako ezinbestekoak ziren egurra eta harriak ere. Gizaburuagak beharginak kontratatu eta eraikuntza 1729an burutu zuen. Monopolio baldintza hobezinak ziurtatuta, hura ustiatzeari ekin zion. Errotarekin batera errotariarentzako etxea ere eraiki zuten. Negozioak, baina, ez zuen abokatuak nahi zuen beste etekin eman eta galerak ekiditeko beste diru iturriak bilatu zituen, hala nola errotariaren etxean isilpeko txakolindegia ezartzea, herriko taberna bakarra zena eta 1731ean Ispasterko udalaren salaketa jaso zuena, bertan eten barik izaten ziren iskanbilengatik.

1745ean prezipitazio egoera normaldu zenean haize errota erabilerarik gabe gelditu zen. Ondoren hegoak kendu zitzaizkion (haiekin norbait hil zelako), barruko makineria saldu eta barnealdean etxebizitza bat eraiki zen, gaur egunera arte dirauena eta 1990ean Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin berritu zena.

Ezaugarriak
-----------

Itsas aldetik zetozen haizeak aprobetxatzeko moduan egin zen. Hamar metroko altuera daukan kono moztu handia da, oinarrian 10 metroko diametroa dauka, 1,4 metro lodierako hormak eta gailurrean zortzi metro, teilaz estalitako kono itxurako teilatua du. Beheko solairuak eta hiru pisuk osatzen dute; beheko solairuan garauak eta irina gordetzen ziren eta artoa eta garia ehotzen ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sorondo, Antxon Aguirre. «Isparterko Aixeder errota (Bizkaia)» *www.3digitala.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).
2. 1 2 3   «Herri arkitekturaren lekuko» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).
3. 1 2   1914-, Zubikarai, Augustin,.  (1987). *Ipazter.*  J. Fernandez Egiguren PMC 33157357. (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).
4. 1 2   «Lea Artibai Turismoa - Aixeder Errota (Ispaster)» *www.leaartibaiturismo.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111448785
* Commonscat Multimedia: Aixeder

---

 |

* Wd Datuak: Q111448785
* Commonscat Multimedia: Aixeder
**2022ko Estatu Batuetako Senaturako hauteskundeak** 2022ko azaroaren 8an egin ziren, Alaskako Estatua ordezkatuko zuen Ameriketako Estatu Batuetako Senatuko kide bat aukeratzeko. Lisa Murkowski senatari errepublikanoa laugarren agintaldirako aurkeztu zen berriro. Bere aurkari nagusia Kelly Tshibaka izan zen.

Murkowski 2002an izendatu zuen senatari bere aitak, Frank Murkowskik, 1981etik senatari izan zena, Alaskako gobernadore izendatu zuten arte. Murkowskik Senaturako hiru hauteskunde irabazi ditu ordutik, 2010eko hauteskundeetan write-in hautagaitzarako kanpaina bikaina barne, baina inoiz ez ditu irabazi botoen gehiengo absolutuarekin egindako hauteskundeak.

2020ko Alaskako hauteskundeetan boto-emaileek 2. Hauteskunde Neurria onartu ondoren, hauek izango dira Alaskan egingo diren AEBko Senaturako lehen hauteskundeak. Hautagai guztiak alderdikeriarik gabeko primarioetan aurkeztu ziren 2022ko abuztuaren 16an, eta lehen lau hautagaiak hauteskunde orokorretara pasatu ziren, non boto-emaileek botoa lehentasunaren arabera erabiliko duten. 2021eko martxoaren 16an, Alaskako Alderdi Errepublikanoak Murkowski zentsuratzearen alde bozkatu zuen, eta iragarri zuen hautagai errepublikano bat bilduko zuela 2022ko hauteskunde zikloan. Murkowskik alderdiaren ekimen batzuen aurka egin zuen, eta Donald Trumpen bigarren kargugabetze prozesuan zigorraren alde bozkatu zuen. Horren ondorioz, Donald Trump AEBko presidente ohiak haren aurkako kanpaina egiteko konpromisoa hartu zuen 2022an. Alaskako Alderdi Errepublikanoak eta Trumpek Tshibaka babestu zuten.

Murkowski eta Tshibakaz gain, Pat Chesbro demokrata eta Buzz Kelley errepublikanoa ere hauteskunde orokorretara pasatu ziren. Irailaren 13an, Kelleyk kanpaina bertan behera utzi eta Tshibakaren alde egin zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85738004

 |

* Wd Datuak: Q85738004
**Charlie Samuel Valerio**, (Santiago de los Caballeros, Dominikar Errepublika, 1990eko azaroaren 7a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen Dominikar Errepublikaren taldearekin, Japoniaren eta AEBko taldeen atzetik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Darío Álvarez, Gabriel Arias, Jairo Asencio, Luis Felipe Castillo, Jumbo Díaz, Junior García, Jhan Mariñez, Cristopher Mercedes, Denyi Reyes, Ramón Rosso, Ángel Sánchez, Raúl Valdés, Roldani Baldwin, Charlie Valerio, José Bautista, Juan Francisco, Jeison Guzmán, Erick Mejia, Gustavo Nuñez, Emilio Bonifácio, Melky Cabrera, Johan Mieses, Yefri Pérez eta Julio Rodriguez-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Charlie Valerio» *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98582016

 |

* Wd Datuak: Q98582016
**Aixerrota** Galea lurmuturrerako bidean kokaturik dagoen haize-errota da, Getxoko (Bizkaia) Elexalde auzoan.

Errota 1727. urtean eraiki zen, Bizkaiko Jaurerria XVIII. mendearen hasieran pairatzen zegoen lehortearen ondorioz. Antza denez, Edmundo de Shee ( edo O'Shea) deitutako irlandar batek eraiki zuen, funtzionatzeko ura behar ez zuen haize-errota bat lortu eta era horretan, aberasteko. Dena dela, eraiki eta gutxira etorri ziren berriro euriak eta ur-errotak berriro hasi ziren lanean, denboraren poderioz Aixerrotakoa erabilpen gabe geratu zelarik.

Aixerrotaren arkitektura beste Bizkaiko haize-erroten antzekoa da, hots, kono moztuaren forma du, Mantxako haize-errotek ez bezala, zeinak zilindrikoak diren. Bestalde, Mantxako errotak XVI. mendearen bukaeran eraiki zituzten eta Bizkaiko haize-errotak (Getxoko Aixerrota, Artxandakoa, Abadiñoko Azpazar eta Ispasterko Aixeder) XVIII. mendearen hasieran.

Gaur egun, XX. mende bukaeran eginiko birmoldaketa dela medio, arte galeria bat dago errotan eta, alboko eraikinean, jatetxe bat.

Azkenik, Elexalde auzoko institutuak (*Aixerrota BHI*) haize-errotaren izena darama.

**Aixerrotari buruzko nobela**: Edmundo O'Shea irlandarraren historioa 2012. urteko amaieran nobelatu zuen Pedro Fernández Puig getxotar idazleak, Paúl Fernández de Areilza izenordearekin. Geroago, 2014. urtean, Ediciones Civicas argitaletxea paperezko formatoan argitaratu zuen **"Aixerrota, el legado del irlandés"** izenburuarekin. Nobela honetan garai hartako zenbait gertakari historikoak aipatzen dira, matxinada, besteak beste.

Irudiak
-------

* Aixerrota 1957anAixerrota 1957an
* Aixerrota 2017anAixerrota 2017an
* Aixerrota 2017anAixerrota 2017an

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9034228
* Commonscat Multimedia: Molino de Aixerrota

---

 |

* Wd Datuak: Q9034228
* Commonscat Multimedia: Molino de Aixerrota


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |


1. ↑   «Lea Artibai Turismoa - Aixeder Errota (Ispaster)» *www.leaartibaiturismo.com* (Noiz kontsultatua: 2022-04-01).
**Akita amerikarra**, iraganean **Japoniar Txakur Handia** izenez ezaguna, berez Japoniako bertako txakur arraza den Akita Inu eta beste zenbait arraza gurutzatuz AEBetan sortutako arraza ezberdin bat da. 

1868an Akita Inu, Tosa Inu, Artzain-txakur alemana eta mastin ingelesa arrazak gurutzatuz tamaina handiagoko txakurra sortu zen, borroka txakur gisa erabili zedin.

1901ean Japoian txakur borrokak legezkanporatu zirenez, arraza mantendu ahal izan zen, japoniar txakur arraza handi batean bilakatuz.1931n arraza honetako bederatzi txakur arraza honetako oinarri fundazional gisa onartuak izan ziren.

NFZren sailkapenean, nazioartean ezagututako arrazen artean, 5. taldean dago spitz txakurrekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «AKITA» *www.fci.be* (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q37534
* Commonscat Multimedia: American Akita

---

 |

* Wd Datuak: Q37534
* Commonscat Multimedia: American Akita
***Aixeko Deikundearen triptikoa*** olioz margotutako erretaula da, 1443-1445 aldean Aix-en-Provenceko katedralerako egindakoa. Zalantza handiak badira ere, egilea Barthélemy d'Eyck izan zela dirudi. Flandriar tradizioak Proventzako pinturan izan zuen eragina argien erakusten duen obra da. Gaur egun desmuntaturik dago, eta sei oholak Aixeko Madalena elizan eta hiru museotan daude: Rotterdamgo Boijmans Van Beuningen museoan, Bruselako Musée royal d'art ancien-en eta Amsterdamgo Rijksmuseumen.

Erretaula
---------

Adituen gehienen arabera, *Aixeko Deikundearen triptikoa*-ren egilea Barthélemy d'Eyck izan zen, Renato Anjoukoaren zerbitzura lan egin zuen flandriar margolaria. Alabaina, duela gutxi dudatan jarri da berak egin ote zituen triptikoaren alboetako bi taulak, liburuetako izadi hil ederren azpian Jeremias eta Isaias profeten irudiak agertzen dituztenak, erdiko taulako Deikundea baino zaharragoak baitirudite.

Triptiko honek, erdiko oholak bereziki, zalantzarik gabe ageri du Jan van Eycken margolaritzaren ezagutza, eta are argiago Robert Campinena. Deikundearen eszena eliza gotiko baten barruan gertatzen da. Eliza horren perspektiba iparraldeko tradizioan tettatzen da erabat: arkitektura osagaiak oso oparoak dira xehetasunetan, eta orobat gertatzen da erdiko atrilari eta bi pertsonaiei dagokienez. Bestalde, flandriar tradiziokoa da bete-betean lehen planoan dagoen loreontzia.

Obra honen berezitasun nabarmenena ordea, eszena nagusiaren ikusmoldean dago. Batetik, bi protagonistek simetria bilatzen dute, eta simetria hori ihes puntuaren eskuinalderako desbideratzeari kontrajartzen zaio; bestetik, ikonografia ere guztiz berezia da: bizitzaren iturriaren ikur moduan dago atrila kokatua, deabruzko animaliak daude, hala nola saguzarrak eta tximinoa, aingeruak berak saguzar hegoak ditu, etab.

Konposizioa
-----------

* 
* 
* 
* 

* Erdialdean: *Deikundea*, Madalena eliza, Aix-en-Provence
* Ezkerreko hegala, goiko aldean: *Izadi hila liburuekin*, Rijksmuseum, Amsterdam
* Ezkerreko hegala, beheko aldean: *Isaias profeta*, Boijmans Van Beuningen museoa, Rotterdam
* Eskuineko hegalean: *Jeremias profeta*, Musée royal d'art ancien, Brusela
* Ezkerreko hegalaren ifrentzuan: *Maria Magdalena belaunikatua*, Boijmans Van Beuningen museoa, Rotterdam
* Eskuineko hegalaren ifrentzuan: *Noli me tangere-ko Jesukristo*, Musée royal d'art ancien, Brusela

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016/03/07 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Ferre, Rose Marie. *«Le retable de l’Annonciation d’Aix de Barthélemy d’Eyck: une pratique originale de la vision entre peinture et performance».*  sitm2007.vjf.cnrs.fr (Noiz kontsultatua: 2016-03-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1535573
* Commonscat Multimedia: Annunciation Tryptych by Barthélemy d'Eyck

---

 |

* Wd Datuak: Q1535573
* Commonscat Multimedia: Annunciation Tryptych by Barthélemy d'Eyck
| Sistema/Periodoa | Seriea/Garaia | Estaia/Era | Adina (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Kuaternario | Pleistozeno | Gelasiar | **gazteagoa** |
| Neogeno | Pliozeno | Piacenziar | 3.600–2.58 |
| Zancliar | 5.333–3.600 |
| Miozeno | Messiniar | 7.246–5.333 |
| Tortoniar | 11.62–7.246 |
| Serravalliar | 13.82–11.62 |
| Langhiar | 15.97–13.82 |
| Burdigaliar | 20.44–15.97 |
| Akitaniar | 23.03–20.44 |
| Paleogeno | Oligozeno | Chattiar | **zaharragoa** |
| Neogenoaren zatiketak IUGSaren arabera, v2014/02. |

**Akitaniarra** Miozenoko estairik zaharrena da ICSren garai geologikoen artean. Orain dela 23.03 ± 0.05 Ma eta 20.43 ± 0.05 Ma (milioi urte) hedatu zen, Miozeno Goiztiarrean zehar. Garai lehorra zen, klimak hotzera egin zuen. Akitaniarra Oligozenoko Chattiarraren ostean etorri zen, eta Burdigaliarraren aurretik. Eskualde ezberdinetako denbora-eskalatan Harrisoniar, Ageniar, Pareora, Landon, Otaiar eta Waitakiar garaiei gainezartzen zaio.

Definizio estratigrafikoa
-------------------------

Akitaniar izena Akitania eskualdearen omenez du. Karl Mayer-Eymar estratigrafista suitzarrak sartu zuen, lehen aldiz, literatura zientifikoan 1858an. Akitaniarraren oinarria (zein Miozeno eta Neogenorena) *Paragloborotalia kugleri* foraminifero espeziearen lehen agerpenarekin deskribatzen da. *Reticulofenestra bisecta* nanoplankton espezie kalkareoaren desagerpena ere eman zen, NN1 nanoplankton biozonaren oinarria ezartzen duena. *C6CN.2n* kronozona magnetikoaren hasiera ere ematen da. GSSP ofiziala Lemme-Carrosio sekzioan dago, Italiako Carrosio herritik oso gertu.

Akitaniarraren amaiera eta Burdigaliarraren hasiera *Globigerinoides altiaperturus* foraminifero espeziearen lehen agerpenak markatzen du, eta C6An kronozona magnetikoaren punturik gorenak.

Akitaniarrak Euskal Herrian
---------------------------

Euskal Herrian Akitaniar estaiak hainbat sedimentu utzi zituen hegoaldean, bereziki Bardean. Bertan hainbat narrasti eta ugaztunen fosilak aurkitu dira, Z-A biozonakoak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Steininger, F.F. Aubry, M.P. Berggren, W.A. Biolzi, M. Borsetti, A.M. Cartlidge, J.E. Cati, F. Corfield, R. Gelati, R. Iaccarino, S. and Napoleone, C. 1997. The global stratotype section and point (GSSP) for the base of the Neogene. *Episodes*, *20*, pp.23-28.
2. ↑   **(Ingelesez)** Murelaga, Xabier; Suberbiola, Xabier Pereda; Broin, France de Lapparent de; Rage, Jean-Claude; Duffaud, Sylvain; Astibia, Humberto; Badiola, Ainara.  (2002). «Amphibiens et reptiles du Miocene inferieur des Bardenas Reales de Navarre (Depression de l Ebre, Peninsule iberique)» *Geobios* 3 (35) ISSN 0016-6995. (Noiz kontsultatua: 2017-08-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q508479
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q508479

44°39′32″N 8°50′11″E﻿ / ﻿44.6589°N 8.8364°E﻿ / 44.6589; 8.8364
**Anthony George "Charlie" Faulkner** (Newport, 1941eko otsailaren 27a - 2023ko otsailaren 9a) galestar hamabosteko errugbilari eta entrenatzailea izan zen, harroin postuan aritzen zena.

Funtsezko jokalaria izan zen 1970eko hamarkadako Pontypool RFC taldean. Bobby Windsor eta Graham Pricerekin batera, **Viet Gwent** edo **Pontypooleko aurrealdeko lerroa** deiturikoa osatu zuen. Gainera, Newport Saracens RFC, Cross Keys RFC, Barbarian F.C. eta Monmouthshire taldeetan jokatu zuen.

Galesko errugbi selekzioarekin 1975ean jokatu zuen lehen partida 34 urterekin eta 27 jokatu zituen guztira. British and Irish Lions taldearen 1977ko biran ere parte hartu zuen.

Erretiratu ondoren Newport RFC entrenatu zuen. Judo-gerriko beltza izan zen, eta galdategi bateko langilea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Orders, Mark.  (2023-2-9). Wales and Pontypool front row rugby legend Charlie Faulkner dies aged 81 «Wales and Pontypool front row rugby legend dies aged 81» *Wales online* (Noiz kontsultatua: 2023-2-10).
2. ↑  Charlie Faulkner player profile ESPN

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2960849

 |

* Wd Datuak: Q2960849
**Afrodita Piscisekoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. XX. mendean Pisciseko urrezko zalduna da. Zaldunik ederrentzat hartua da. Ezkerreko begipean orban bat du. Shura Capricornusekoa eta Death Mask Cancrikoarekin batera, garaiko patriarka benetan nor den dakienetako bat da, baina, hala ere, bat dator indartsuena izan behar dela agindu behar duena dioen ideiarekin.

Historia
--------

### Jatorrizko istorioaren aurretik

Shun Andromedakoaren entrenamendu lekua izan zen Andromeda uhartea suntsitzera bidali zuen patriarkar, lan hori, azkenean, ezkutuan, Milo Scorpiusekoak amaitu zuen arren.

### Hamabi Etxeetan

Pisciseko urrezko zaldun bezala, sagaren amaieran agertzen da, eta Shun Andromedakoa eta Seiya Pegasokoa agertzen zaizkio aurrean, Aquariuseko tenpluan Hyôga Beltxargakoa honen irakaslea den Camus Akuariokoaren aurka borrokatzen utzi ondoren. Seiya ondotik pasatzen zaio, tenpluaren irteeran Afroditaren Deabruzko Errege Arrosa zelai bat topatuko duela jakin gabe. Shun geratzen da azken urrezko zaldunaren aurka borrokatzeko. Deabruzko Errege Arrosekin eta Piraña Arrosekin erasotzen du Andromedako zalduna, baina honek bere burua bere katearekin babesten du, kolore beltzeko Piraña Arrosekin katea desegina geratzen den arte. Azkenik, Afroditak bere azken arrosa jaurtitzen dio Shuni, Arrosa Odoltsua, kolore zurikoa eta aurkaria, behin honi odol guztia xurgatu ondoren hiltzen duena. Eraso honen aurrean Shunek Laino Ekaitzarekin erasotzen du Pisciseko urrezko zalduna eta honek hilda amaitzen du.

Teknikak
--------

* Deabruzko Errege Arrosa: Kolore gorriko arrosak dira. Honek eragindako heriotza motela da. Seiyak arrosa hauen pozoia arnastu behar izan zuen Pisciseko tenplutik patriarkaren tenpluranzko bidean.
* Piraña Arrosa: Kolore beltzeko arrosak dira. Honek eragindako heriotza Deabruzko Errege Arrosek eragindakoa baino azkarragoa da, bapatekoa.
* Arrosa Odoltsua: Zuri koloreko arrosa da. Afroditak bakarra jaurtitzen du. Aurkariaren gorputzean sartzen denean, honen odol guztia xurgatzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2517241

 |

* Wd Datuak: Q2517241
**Cherokee konderria** (ingelesez: *Cherokee County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cherokee da. 2010eko zentsuaren arabera 12.072 biztanle zituen, Cherokee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cherokee konderriak 1.494,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,42 ura dira. Beste 1.494,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.072 pertsonetatik 11.827 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 274 dira. 64 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 62 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 89 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111876
* Commonscat Multimedia: Cherokee County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4252149489155793810001
* LCCN: n81022688
* NARA: 10039063
* **Lekuak**
* OSM: 1788773
* TGN: 2000578

 |

* Wd Datuak: Q111876
* Commonscat Multimedia: Cherokee County, Iowa