1902an Edward Turnerrek egindako filmaren proba
**Koloretako pelikula** terminoak koloretako film zinematografiko bati nahiz koloretako irudiak dituen film bati egiten dio erreferentzia.

Koloretako lehen filma Edward Raymond Turnerrek 1899an patentatu eta 1902an probatu zuen sistema gehigarriak erabiliz. Sistema gehigarri sinplifikatua 1909an Kinemacolor bezala merkaturatu zen arrakastaz. Lehen sistema horiek zuri-beltzeko filma erabiltzen zuten bi irudi osagarri edo gehiago proiektatzeko kolore-iragazki ezberdinen bidez.

1930ean, lehen kolore murrizketa-prozesu praktikoak egin ziren. Hauek ere zuri-beltzeko filma erabili zuten kolorez iragazitako irudi anitzen argazkiak egiteko, baina azken produktua kolore anitzeko inprimaketa izan zen, proiekzio berezirik behar ez zuena. 1932. urtea baino lehen, Technicolor-en zinta hirukoitza aurkeztu zenean, merkaturatutako murrizketa-prozesuek bi kolore-osagai baino ez zituzten erabiltzen, eta kolore-eremu mugatua baino ezin zuten erreproduzitu.

1935ean Kodachrome aurkeztu zuten, jarraian, 1936an Agfacolor. Bereziki etxeko film amateurrak egiteko eta diapositibak egiteko ziren. "Tripack-integral" motako lehen filmak izan ziren hauek, kolore eta sentiberatasun desberdineko emultsio ezberdineko hiru geruzaz estaliak zeudenak, normalean "koloretako film" hitzak esan nahi duen bezala. 2020ko hamarkadan oraindik egiten diren koloretako argazki-film bakanak honelakoak dira. Koloretako lehen film negatibo eta inprimatutako filmak film horien bertsio aldatuak izan ziren. 1940an aurkeztu ziren, baina 1950eko hamarkadaren hasieran bakarrik erabili zituzten. Estatu Batuetan, Eastman Kodaken Eastmancolor zen aukera ohikoena, baina askotan beste izen komertzial batekin aurkezten zen, "WarnerColor", estudioagatik edo zinema-prozesadoreagatik.

Geroago, kolorezko filmak bi prozesutan estandarizatu ziren: Eastman Color Negative 2 kimika (kameraren akzio negatiboak, akzio interpositiboak eta internegatiboak bikoiztuz) eta Eastman Color Positive 2 kimika (zuzeneko proiekziorako arrasto positiboak), normalean ECN-2 eta ECP-2 bezala laburtuak. Fujiren produktuak bateragarriak dira ECN-2 eta ECP-2 produktuekin.

Filma izan zen zinemagintzaren forma nagusia 2010eko hamarkadara arte, garai hartan, neurri handi batean, zinematografia digitalak ordezkatu baitzuen.

Laburpena
---------

Raymond Turner (1902) pelikularen fotograma zati bat
Lehenengo filmak argazki-emultsio homogeneo soil baten bidez atera ziren, zuri-beltzeko irudia ematen zuena, hau da, gris tonuetako irudi bat, beltzetik zurirainokoa, argazkian ateratako gaiaren puntu bakoitzaren argi-intentsitateari dagokiona. Argia, itzala, forma eta mugimendua atzeman ziren, baina ez kolorea.

Koloretako filmarekin, irudi-puntu bakoitzean argiaren koloreari buruzko informazioa ere jasotzen da. Kolore-espektro ikusgaia hainbat alde aztertuz egiten da (normalean hiru, haien kolore nagusien bidez aipatzen direnak: gorria, berdea eta urdina) eta eskualde bakoitza bereizita grabatuz.

Egungo kolorezko filmek hau egiten dute kolore ezberdineko emultsio fotografikoaren hiru geruzarekin, filmaren oinarri-zerrenda batean estalita. Lehen prozesuek kolore-iragazkiak erabiltzen zituzten kolore-osagaiak guztiz bereizitako irudi gisa (adibidez, hiru bandako Technicolor) edo ondoan dauden irudi mikroskopikoen zati gisa (adibidez, Dufaycolor) geruza bakarreko zuri-beltzeko emultsio batean.

Argazkian ateratako kolore-osagai bakoitza, hasieran harrapatzen zuen espektroaren zatiko argi-intentsitateen kolorerik gabeko erregistroa besterik ez da, grabatutako argiaren kolorearen osagarri den koloratzaile garden bat sortzeko prozesatzen da. Gainezarritako tindagaien irudiak konbinatzen dira jatorrizko koloreak sintetizatzeko kolore kentzailearen metodoaren bidez. Hasierako kolore-prozesu batzuetan (adibidez, Kinemacolor), osagaien irudiak zuri-beltzean geratzen ziren eta kolore-iragazkien bidez proiektatzen ziren jatorrizko koloreak sintetizatzeko kolore gehigarrien metodoaren bidez.

Eskuzko koloreztatzea
---------------------

Mugitzen ari ziren lehen irudiak ortokromatikoak ziren eta argi urdina eta berdea erregistratzen zuten, baina ez gorria. Hiru eremu espektralen grabazioak filma neurri bateraino pankromatikoa izatea eskatzen zuen. Film ortokromatikoek hasieran koloretako argazkigintza oztopatu zutenez, koloredun lehen filmek eraztun tinduak erabiltzen zituzten kolore artifizialak sortzeko. Eskuzko koloreko filmak 1895ean agertu ziren, Thomas Edisonek Kinetoscope ikusleentzat eskuz margotutako *Annabelle 's Dance* filmarekin.
Zinemaren lehen hamar urteetako zinemagileetako askok ere metodo hori erabili zuten neurri bateraino. George Mélièsek bere filmen eskuz margotutako kopiak eskaini zituen, zuri-beltzeko bertsioak baino kostu handiagoan. A Trip to the Moon (1902), efektu bisualetan aitzindaria barne. Filmak filmaren zati batzuk koadroz koadro margotuak zituen,, hogeita bat emakumek margotua, Montreuilen, ekoizpen lerroko metodo bateank.
Pathé Color, 1929an Pathéchrome bezala berrizendatua, *estencil* koloratzeko sistemarik zehatz eta fidagarrienetako bat bihurtu zen. Pantografo bidez ebakitako sekzioak zituen pelikula baten jatorrizko inpresio bat sartu zuen sei kolorerainoko eremu egokietan, tintez bustitako belusezko arrabolekin koloreztatzeko makina baten bidez. Pelikula osorako txantiloi bat egin ondoren, koloreztatuko zen inpresioarekin kontaktuan jarri zen eta abiadura handian (60 oin minutuko) pasatu zen koloreztatzeko makinaren bidez. 1910erako, Pathék 400 emakume baino gehiago zituen Vincenneseko bere fabrikan estartzidore gisa. Pathéchromek 1930eko hamarkadan jarraitu zuen ekoizpena.

1930eko eta 1940ko hamarkadetan, mendebaldeko film batzuk sepia tonuen soluzio batean prozesatu ziren, garai hartako argazki zaharren sentsazioa gogora ekartzeko. Tindaketa 1951ra arte erabili zen *Sam Newfiel*den *Lost Continent* zientzia-fikziozko filmerako mundu galduaren sekuentzia berdeetarako. *Alfred Hitchcockek* eskuzko koloreztatze modu bat erabili zuen audientzian pistola gorri laranja jaurtitzeko *Spellbounden* (1945). Kodaken Sonochromea eta antzeko material batzuk oraindik 1970eko hamarkadara arte ekoizten ziren, eta normalean frankotiratzaileak egiteko erabiltzen ziren.

XX. mendearen azken erdian, *Norman McLarenek*, animaziozko zineman aitzindarietako bat izan zenak, animaziozko hainbat film egin zituen, non irudiak zuzenean eskuz margotzen zituen, eta, kasu batzuetan, baita soinu-banda ere, filmaren fotograma bakoitzean. Ikuspegi hori zinemaren lehen urteetan erabili zen, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran. Koadroz koadro egindako eskuzko pinturaren aitzindarietako bat S*egundo de Chomón* aragoiarra eta *Julienne Mathieu* emazte frantsesa izan ziren.

Tindaketa kolore naturaleko teknikek ordezkatzen joan ziren pixkanaka teknika hauek.

Historia
--------

Bizitzaren edo irudimenaren koloreak erreproduzitzeko gogoa konstante bat izan zen mugitzen ari ziren irudien lehen esperimentazioetatik. Zuri-beltzeko zinematografiaren lehen berrogei urteetan (1890etik 1930era), koloretako emultsioak garatu ziren arte, hainbat sistemaren bidez lortu zen, adibidez, zuzenean zuri-beltzeko kopiei aplikatuz (tindatuz edo bainu kimikoen eraginpean jarriz) edo koloretako iragazkien bidez proiekzioaren unean. Kolorearekiko obsesioa zinema mutuaren ezaugarria izan zen hasiera-hasieratik.

Zinemaren hasieran bi prozedura zeuden kolorea lortzeko. Batean, pelikularen errebelazioaren ondoren koloreak aplikatzen ziren, eta bestean, filmaketa eta proiekzio fasean lortzen ziren koloreak. Bi teknikak beti erabiltzen ziren film zuri eta beltz baten gainean.

Kolorea eta argiaren fisika
---------------------------

### Kolore gehigarria

Pelikuletan agertu ziren lehen kolore sistemak kolore gehigarriak izan ziren. Kolore gehigarria praktikoa zen, ez baitzen beharrezkoa kolore bereziko stock-ik. Zuri-beltzeko filma filmazioan zein proiekzioan prozesatu eta erabil daiteke. Sistema gehigarriek kolore-iragazkiak erabiltzea ekarri zuten, bai zinema-ganberan, bai proiektagailuan. Kolore gehigarriak kolore primarioen argiak gehitzen ditu proiektatutako irudiaren hainbat proportziotan. Filmetan irudiak grabatzeko espazio kopuru mugatua zela eta, eta geroago bi film-zerrenda baino gehiago batera grabatzeko kamera falta zela eta, pelikulen lehen kolore-sistema gehienak bi koloretan oinarritzen ziren, askotan gorria eta berdea edo gorria eta urdina.

With our King and Queen Through India, laburpena
Hiru koloretako sistema gehigarri aitzindari bat Edward Raymond Turnerrek patentatu zuen Ingalaterran 1899an. Iragazki gorriz, berdez eta urdinez osatutako multzo birakari bat erabiltzen zuen hiru kolore-osagaiei argazkiak ateratzeko, bata bestearen atzetik, beltz pankromatikozko ondoz ondoko hiru koadrotan. -y-film zuria. Bukatutako filma antzeko iragazkien bidez proiektatu zen, kolorea berregiteko. 1902an, Turnerrek proba-irudiak filmatu zituen bere sistema frogatzeko, baina proiekzioa arazotsua gertatu zen, emaitza onargarriak lortzeko beharrezkoak ziren hiru kolore-elementu bereizien erregistro zehatza (lerrokadura) zela eta. Turner urtebete geroago hil zen metrajea behar bezala proiektatu gabe. 2012an, Erresuma Batuko Bradford Mediosen Museo Nazionaleko kuadroek jatorrizko formatu pertsonalizatuko nitratozko filma kopiarazi zuten zuri-beltzeko 35 mm-ko film batean. Ondoren, telekine bidezko bideo digitaleko formatu batean eskaneatu zen. Azkenik, irudi digitalen prozesamendua erabili zen hiru koadroko talde bakoitza koloretako irudi batean lerrokatu eta konbinatzeko. Emaitza gisa, 1902ko film hauek kolore guztietan ikusi ahal izan ziren.

### Kolore murrizgarria

Kolorearen lehen murrizketa praktikoa "Kodachrome" bezala aurkeztu zuen Kodakek, hogei urte geroago oso produktu ezberdin eta askoz ezagunago baterako birziklatuko zuten izena. Filtrozko disko gorri eta berde-urdinak zuri-beltzeko film bikoiztuen zerrenda baten aurrealdean eta atzealdean inprimatzen ziren. Garatu ondoren, zilarrezko irudiak zuritu egin ziren eta kolorezko koloreekin ordezkatu, alde batean gorria eta bestean ziana. Gainjarritako kolorezko irudi pareek kolore gama erabilgarria baina mugatua erreproduzitzen zuten. Kodakek prozesuarekin egin zuen lehen narrazio-filma *Concerning $1000* (1916) izeneko gai labur bat izan zen. Haien film bikoiztuak bi koloretako hainbat inprimatze-prozesuren oinarria ematen zuen arren, irudien jatorria eta kolore-tonuak Kodaken prozesua bera osatzen zuten metodoak ez ziren oso erabiliak.

William van Doren Kelleyren Prizma izan zen benetako arrakasta izan zuen kolorearen lehen prozesua, 1917ko otsailaren 8an New Yorkeko American *Museum of Natural History* museoan aurkeztu zen lehen aldiz.

Hala ere, 1917tik aurrera, Kelleyk kenketa gisa berrasmatu zuen prozesua, hainbat urtetako film laburrekin eta bidaiekin, hala nola *Everywhere With Prizma* (1919), *A Prizma Color Visit to Catalina* (1919), *Bali Ezezaguna* (1921), *Abentura Loriatsua* (1922) eta *Venus of the South Seas* (1924). Prizmaren promozio film labur bat, Del Monte Foods filmarentzat, *Sunshine Gatherers* (1921) izenekoa, DVDan ikus daiteke Treasures 5 The West 1898 – 1938 liburukian, *Zinema Kontserbatzeko Fundazio Nazionalaren* eskutik.

1922ko Kodaken kolorezko pelikula proba
Prizmaren asmakuntzak antzeko kolore-prozesu batzuk ekarri zituen. Bipack kolorezko sistema honek bi film zerrenda erabili zituen, bata gorria eta bestea kolore berdekoa. Zuri-beltzeko ezezkoak film bikoiztuan inprimatuta, koloretako irudiak gorriz eta urdinez tonifikatu ziren, modu eraginkorrean kolore kenketa bat sortuz.

Leon Forrest Douglassek (1869 – 1940), Victor Recordsen sortzaileak, Naturalcolor izeneko sistema bat garatu zuen, eta 1917ko maiatzaren 15ean, Kaliforniako San Rafaelen, bere etxean, egindako probarako film labur bat erakutsi zuen. Prozesu honetan egin den film luze bakarra, *Cupid Angling* (1918) — Ruth Roland protagonista eta Mary Pickford eta Douglas Fairbanksen kameo-agerraldiekin — Marin konderriko Lagunitas lakuaren inguruan filmatu zen, Kalifornian.

1915etik 1921era, Herbert Kalmus doktoreak, Daniel Comstock doktoreak eta W. Burton Wescott mekanikariak kolore-kenketa sistema bat garatu zuten Technicolorrentzat. Sistemak izpi zatitzaile bat erabiltzen zuen kamera bereziki aldatu batean argi gorri eta berdea bidaltzeko film zuri-beltzeko zerrenda baten ondoko fotogrametara. Ezezko horretatik abiatuta, "skip-printing" metodoa erabili zen kolore bakoitzaren markoak elkarren ondoan grabatzeko, oinarriaren lodiera normalaren erdiarekin. Bi aztarnak kimikoki tonifikatuta zeuden, gorri eta berdezko hues osagarri zakarretaraino, eta gero elkarrekin zementatu ziren, atzera, filme zerrenda bakar batean. Prozesu hau erabili zuen lehen filma *The Toll of the Sea* (1922) izan zen, Anna May Wong protagonista zuena. Agian erabili den filmik anbiziotsuena *Pirata beltza* (1926) izan da, Douglas Fairbanksek protagonizatu eta ekoiztua.

Prozesua geroago findu zen inbibitio tindatzailea gehituz, zeinak, bi kolore-matrizeetako koloratzaileak inprimaketa bakar batera transferitzeko aukera ematen zuen, zementuzko arrastoekin agerian geratu ziren hainbat arazo saihestuz eta matrize pare bakar batetik hainbat aztarna sortzeko aukera emanez.

Technicolorren sistema gaztea hainbat urtez erabili zen, baina oso prozesu garestia izan zen: errodajearen kostua zuri-beltzeko argazkiaren hirukoitza zen, eta inprentarena ere ez zen merkeagoa. 1932an, koloretako argazkigintza, oro har, ia bertan behera utzi zuten estudio nagusiek, harik eta Technicolorrek hiru kolore primarioak grabatzeko aurrerapen berri bat garatu zuen arte. Kubo itxurako 45 graduko bi prisma zituen izpi dikroko berezi bat erabiliz, kristaleko argia prismek desbideratu eta bi bidetan banatu zen zuri-beltzeko hiru negatibotako bakoitza agerian uzteko (bakoitza dentsitateak gorriz, berdez eta urdinez grabatzeko).

Hiru negatiboak gelatinazko matrizeetan inprimatzen ziren, hauek ere irudia erabat zuritzen zutelarik, zilarra garbituz eta irudiaren gelatina bakarrik utziz. Hargailu baten inbibitazio prozesuan laguntzeko (1940ko hamarkadaren hasieran geruza "beltz" hori desegin egin zen), koloratzaile mordanteekin kolpatu eta tratatu zen. Zerrenda bakoitzeko matrizeak beren tindaketa osagarriarekin estali ziren (horia, ziana edo magenta), eta gero, bata bestearen atzetik, presio handiko kontaktuan jarri ziren hartzailearekin, zeinak inbidiatzen eta tindatzen baitzituen koloratzaileak, eta horrek, kolektiboki, aurreko teknologiek baino kolore-espektro zabalagoa bihurtu zuen.  Hiru koloretako (hau ere hiru zerrenda deitua) lehen animazio-filma Walt Disneyren *Flores y árboles* (1932) izan zen, *La Cucaracha* (1934) izan zen lehen film laburra, eta Becky Sharp (1935) izan zen lehen protagonista.

Gasparcolor, 3 koloreko zerrenda bakarreko sistema, 1933an garatu zuen Bela Gaspar kimikari hungariarrak.

Koloretako filmen benetako bultzada eta zuri-beltzeko produkziotik ia film guztiak koloretara aldatzeak telebistaren nagusitasunak bultzatu zituen 50eko hamarkadaren hasieran. 1947an, AEBetako filmen % 12 bakarrik egin ziren koloretan. 1954an, kopuru hori % 50etik gora igo zen. Koloretako filmen gorakadak Technicolorren monopolio hurbilaren hausturaren laguntza ere izan zuen.

1947an, Estatu Batuetako Justizia Sailak monopolioaren aurkako demanda bat aurkeztu zuen Technicolorren aurka koloretako zinematografia monopolizatzeagatik (nahiz eta Cinecolor eta Trucolor bezalako prozesu lehiakideak orokorrean erabilgarriak izan). 1950ean, auzitegi federal batek agindu zion Technicolorri bere hiru serieko kamera batzuk jartzeko, estudio eta zinemagile independenteek erabil zitzaten. Horrek Technicolorri eragin bazion ere, urte hartan bertan Eastmancolor asmatu zuen.

Monopack koloreko pelikula
--------------------------

Erabili gabeko 35mm-ko pelikula negatibo bat
Zinematografiaren esparruan, hainbat geruzatako koloretako film mota, normalean testuinguru zabalagoetan tripack integrala deitzen dena, denbora luzez ezagutu da monopack terminorik saltzaileenarekin. Urte askotan, monopack-a (letra larriz) Technicolor Corp-ek patentatutako produktu bat izan zen, monopack-a (letra larririk gabe), aldiz, zerrenda bakarreko koloretako filmetako edozein produkturi erreferentzia orokorra egiten zion, Eastman Kodaken hainbat produktu barne. Dirudienez, Technicolor ez zen saiatu Monopack marka komertzial gisa erregistratzen ***Estatu Batuetako Patente*** eta Marken Bulegoan, nahiz eta termino hori marka erregistratu bat balitz bezala erabili zuen, eta bere eta Eastman Kodaken arteko legezko akordio baten indarra zuen baieztapen hori babesteko. Gainera, jatorri esklusiboko produktua zen; izan ere, Eastman Kodakek ezin zuen 16 mm-tik gorako koloretako film zinematografikoko produkturik merkaturatu, zehazki 35 mm-koa, 1950ean "Acuerdo Monopack" delakoa amaitu arte. Horrek, nahiz eta Technicolorek inoiz ez zuen izan inolako film zinematografiko sentsibilizaturik fabrikatzeko gaitasunik, ezta banda bakarreko koloretako pelikularik ere, bere "Patente Troland" deiturikoan oinarrituta (Technicolorek monopack motako film guztiak estaltzen zituela mantentzen zuen, eta Eastman Kodakek ez inpugnatzea erabaki zuen, orduan Technicolor bere bezero handienetakoa baitzen, ezta handiena ere). 1950etik aurrera, Eastman Kodak libre zen edozein motatako koloretako filmak egin eta merkaturatzeko, bereziki 65/70 mm, 35 mm, 16 mm eta 8 mm-ko monopack koloreko film zinematografikoak.

Monopack koloreko pelikulak kolore lapurtuaren sisteman oinarritzen dira. Sistema horrek argi zuritik iragazten ditu koloreak, zian, magenta eta horiko koloratzaileen irudiak gainjarriz. Irudi horiek kameraren objektiboak osatzen duen irudiaren puntu bakoitzean dauden argi gorri, berde eta urdin kantitateen erregistroetatik abiatuta sortzen dira. Kolore primario ostua (ziana, magenta, horia) geratzen da kolore primario gehigarrietako bat (gorria, berdea, urdina) espektrotik kendu denean. Eastman Kodaken monopack koloreko filmek kolore ezberdinekiko emultsio bereiziko hiru geruza zituzten pelikula-zerrenda batean. Geruza bakoitzak lehen mailako gehigarri bat erregistratzen zuen eta lehen ebatsi osagarrian koloratzaile-irudi bat sortzeko prozesatzen zen.

Kodachrome izan zen 1935 urtean sartutako monopack geruza anitzeko filmaren lehen aplikazio komertzialki arrakastatsua  Zinematografia-argazkilaritza profesionalerako, Kodachrome Commercial, 35 mm-ko BH base zulatu baten gainean, Technicolor bakarrik zegoen eskuragarri, "Technicolor Monopack" izeneko produktu gisa. Era berean, argazkilaritza zinematografiko azpiprofesionalerako, Kodachrome Commercial, 16 mm-ko base batean, Eastman Kodaken bakarrik zegoen eskuragarri. Bi kasuetan, Eastman Kodak zen fabrikatzaile bakarra eta prozesadore bakarra. 35 mm-ren kasuan, Technicolorren tinta-transferentzia bidezko inprimaketa produktu "lotua" zen. 16 mm-ren kasuan, Eastman Kodaken eta hari lotutako kimikaren bikoizte- eta inprimatze-izakinak zeuden, eta hori ez da "lotutako" produktu baten berdina. Salbuespenezko kasuetan, Technicolor-ek tinta-transferentzia bidezko inprimaketa eskaintzen zuen 16 mm-tan, baina horrek 35 mm-ko oinarriaren gainean inprimatzeko ezohiko prozesu dispendiosoa eskatzen zuen, ondoren berriro zulatu eta 16 mm-ra ebakitzeko, horrela azken produktuaren erdia baino pixka bat gehiago baztertuz.

"Monopackeko Akordioa", "Inbitzio Akordioa", berandu aldatuz gero, azkenean Technicolor enpresak 16 mm-ko inprimaketak egin ahal izan zituen modu ekonomikoan, kolore-transferentzia bidez, 35/32 mm-ko "maila bikoitzeko" inpresioak deiturikoak kasu (16 mm-ko bi inpresio 35 mm-ko oinarriaren gainean, hasieran 16 mm-ko espezifikazioan zulatu zena bi erdietarako, eta ondoren 16 mm-ko zabalera zuten bi inpresiotan moztu zena, berriro zulatu beharrik gabe). Aldaketa honek Eastman Kodaken lehen esperimentuak ere erraztu zituen bere film monopack negatibo-positiboarekin, azkenean Eastmancolor bihurtu zena. Funtsean, "Inbibizio Akordioak" Technicolor enpresari ezarritako "Monopack Akordioaren" murrizketen zati bat ezabatu zuen (35 mm-tik beherako zabalerako produktu zinematografikoak fabrikatzea eragozten ziotenak), baita Eastman Kodakekin lotutako beste murrizketa batzuk ere (16 mm-tik gorako zabalerako monopack produktuak esperimentatzea eta garatzea eragozten ziotenak).

Funtzionamendua
---------------

35mm-ko pelikula negatibo baten barruko geruzen irudikapena.
Koloretako film bat geruza ezberdinek osatzen dute, elkarrekin lan egiten dutenak kolorearen irudia sortzeko. Kolore negatiboko filmek hiru kolore-geruza nagusi ematen dituzte: erregistro urdina, erregistro berdea eta erregistro gorria, bakoitza bi geruza bereiziz osatua, zilarrezko halidozko kristalak eta kolore-akoplagailuak dituztenak. Filmeko geruza bakoitza hain da mehea, non geruza guztien konposatua, triazetato oinarriaz eta antihalazio bizkarraz gain, 0,0003 "(8 µm) baino lodiagoa baita.

Koloretako hiru erregistroak metatuta daude, UV iragazki batekin gainean, erradiazio ultramore ikusezinak ez ditzan agerian utzi zilar-halidozko kristalak, berez UV argiarekiko sentikorrak direnak. Ondoren, urdinarekiko sentikorrak diren geruza azkar eta geldoak daude, garatzean ezkutuko irudia osatzen dutenak. Kristal zilar-halurikoa garatzen denean, bere kolore osagarriko ale tindatu batekin lotzen da. Honek "hodei" tindatu bat eratzen du (ur tanta bat paperezko toalla baten gainean bezala) eta bere hazkuntzan garapen, inhibitze eta askatze (DIR) akoplagailuek mugatzen dute, prozesatutako irudiaren zorroztasuna fintzeko ere balio dutenak kolorezko hodeien tamaina mugatuz. Geruza urdinean sortzen diren kolore-hodeiak horiak dira (urdinaren kontrako kolorea edo osagarria).

Bi geruza mota daude kolore bakoitzean: "azkar" bat eta "motel" bat. "Geruza azkarrak ale handiagoak ditu, geruza geldoak baino nabariagoak, ale finagoak eta argiarekiko sentiberagoak. Zilar-halidozko kristalak argi urdinarekiko sentikorrak dira berez, eta, beraz, geruza urdinak filmaren goiko aldean daude, eta berehala iragazki hori bat dute atzetik, argi urdin gehiago geruza berde eta gorrietara igarotzeari uzten diona eta kristal horiek esposizio urdin estrarekin lerratzen dituena. Hurrena, erregistro gorri-sentikorra (garatzen denean, koloratzaile zianoak eratzen dituena); eta, behealdean, erregistro berde-sentikorra, garatzen denean magenta koloratzaileak eratzen dituena. Kolore bakoitza gelatinazko geruza batek bereizten du, erregistro batean zilarra garatzeak beste batean nahi ez den tindaketa eragitea eragozten duena. Oinarri zinematografikoaren atzealdean, halakazioaren aurkako geruza bat dago, argia xurgatzen duena. Bestela, azalera horrek filmean zehar islatuko luke, eta argi-haloak sortuko lituzke irudiaren ezaugarri distiratsuen inguruan. Kolorezko filmean, bizkarrezur hau "rem-jet" da, pigmentu beltzeko geruza bat, gelatinarik gabea, garapen prozesuan kentzen dena.

Eastman Kodakek 54 hazbeteko (1.372 mm) zabalerako filmeak egiten ditu. Gero, biribilki horiek tamaina desberdinetara lerratzen dira (70 mm, 65 mm, 35 mm, 16 mm).

Kolorezko pelikula fabrikatzaileak zinemaren erabilpenerako
-----------------------------------------------------------

### Kodak kolorezko pelikula

Kodak (1888) enpresaren logotipoa
**Eastman Kodak Company** (**Kodak** izenez ezaguna) enpresa multinazional bat da, Estatu Batuetan 1892an sortua, argazkigintzako ekipamendua diseinatzen, ekoizten eta merkaturatzen. Ehun urte baino gehiagoz, oso enpresa ezaguna izan da bere kamera eta film fotografikoengatik, eta, gaur egun, bere jarduera bi merkatu nagusitara bideratzen ari da: argazkigintza digitala eta inprimaketa digitala, nahiz eta gaur egun oso gutxitan orientatzen den argazki analogikora. 2020tik, gainera, farmazia-produktuak merkaturatzen ditu.

**Kodak** da oraindik ere film zinematografikoen hornitzaile handiena munduan, bai zaleentzat eta profesionalentzat, bai zinemaren merkatuarentzat. Konpainia hainbat industriarekin lotutako beste irudi mota batzuetan ere dibertsifikatu da (irudi medikoen filmak, adibidez, Carestream Health enpresak merkaturatuak).

### Fuji kolorezko pelikula

**Fujifilm Holdings Corporation**, **Fujifilm** edo, besterik gabe, **Fuji** izenaz ezagunagoa (富士フイルム株式会社 *Fujifuirumu Kabushiki-kaisha*) Japoniako korporazio multinazional bat da, 1934an sortua, argazki-kameretan eta -irudietan espezializatua, bai eta argazkigintzarekin eta irudiarekin lotutako hainbat produktu eta zerbitzu ere. Tokion du egoitza (Japonia), eta gaur egun argazkigintzaren eta optikaren sektoreko liderretako bat da.

Fujifilmaren jarduera nagusiak koloretako argazki-filmak, kamera digitalak, fotoakaberako ekipamendua, koloretako papera, fotofinalerako produktu kimikoak, irudi medikoko ekipoa, arte grafikoetarako ekipamendua eta materialak, pantaila lauak, gailu optikoak, fotokopiagailuak eta inprimagailuak garatzea, ekoiztea, saltzea eta zerbitzatzea dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Scorsese on colour film discovery» *BBC News* 2012-09-21 (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
2. ↑   «Studios Abandon Film, Small Theaters Struggle -- And Ther | Indiewire» *web.archive.org* 2016-02-01 (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
3. ↑   Cook, David A..  (1990). *A history of narrative film.*  Norton ISBN 0393955532. PMC 18834152. (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
4. ↑   Konigsberg, Ira.  (1987). *The complete film dictionary.*  New American Library ISBN 0-453-00564-0. PMC 15317050. (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
5. ↑   Ephraim. Katz,.  (1996). *The Macmillan international film encyclopedia.*  Macmillan ISBN 0-333-61601-4. PMC 152538145. (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
6. 1 2   Cook, David A..  (1990). *A history of narrative film.*  (2nd ed. argitaraldia) Norton ISBN 0-393-95553-2. PMC 18834152. (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
7. ↑    *IX Congreso Nacional del Color.*  SEDOPTICA 2010- ISBN 978-84-9048-058-8. PMC 1120338897. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
8. ↑   Konigsberg, Ira.  (1987). *The complete film dictionary.*  New American Library ISBN 0-453-00564-0. PMC 15317050. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
9. ↑   **(Ingelesez)** Singh, Anita.  (2016-04-25). «World's first colour film unveiled» *The Telegraph* ISSN 0307-1235. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
10. ↑   Slide, Anthony.  (1990). *The American film industry : a historical dictionary.*  (1st Limelight ed. argitaraldia) Limelight Editions ISBN 0-87910-139-3. PMC 20798080. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
11. ↑    *Early American paintings.*  [nd] 1917 (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
12. ↑   Cornwell-Clyne, Adrian.  (2013). «Document» *British Colour Cinema* doi:10.5040/9781838711764.0036. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
13. ↑    *Iwan, Dafydd, (born 24 Aug. 1943), President, Plaid Cymru, 2003–10 (Vice-President, 2001–03).*  Oxford University Press 2007-12-01 (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
14. ↑   Ephraim. Katz,.  (1996). *The Macmillan international film encyclopedia.*  Macmillan ISBN 0-333-61601-4. PMC 152538145. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
15. ↑   Greenberg, Dan.  (1988). «Review: The Complete Film Dictionary by Ira Konigsberg» *Film Quarterly* 41 (4): 47–48. doi:10.2307/1212582. ISSN 0015-1386. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
16. ↑   Slide, Anthony.  (2014-02-25). *The New Historical Dictionary of the American Film Industry.*  Routledge ISBN 978-1-135-92554-3. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
17. ↑   «Hart Crane: tortured with history» *The Cambridge History of American Literature* (Cambridge University Press): 288–310. 2003-01-16 (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
18. ↑   Artel, Linda.  (1980). «Review: The Film Encyclopedia by Ephraim Katz» *Film Quarterly* 33 (4): 32–33. doi:10.2307/1212000. ISSN 0015-1386. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
19. ↑   «Untitled Document» *www.oskarfischinger.org* (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
20. 1 2   Sharrett, Christopher.  (1998). «Review: A History of Narrative Film by David Cook» *Film Quarterly* 51 (4): 45–46. doi:10.2307/1213250. ISSN 0015-1386. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
21. ↑    *Eastman, George, (12 July 1854–14 March 1932), Chairman of Board of the Eastman Kodak Co; Director of Kodak, Ltd.*  Oxford University Press 2007-12-01 (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
22. ↑   LIEBOWITZ, S. J..  (1983-07). «TIE-IN SALES AND PRICE DISCRIMINATION» *Economic Inquiry* 21 (3): 387–399. doi:10.1111/j.1465-7295.1983.tb00640.x. ISSN 0095-2583. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
23. ↑   «About printers» *Digital Negatives: Using Photoshop to Create Digital Negatives for Silver and Alternative Process Printing* (Routledge): 147–152. 2012-10-02 ISBN 978-0-08-048872-1. (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).
24. ↑    *Mees, Charles Edward Kenneth, (26 May 1882–15 Aug. 1960), retired, in November 1955, from Eastman Kodak Company, Rochester, NY, USA; Director, Kodak Ltd, London, 1948–59.*  Oxford University Press 2007-12-01 (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
25. ↑   Streible, Dan.  (2000-02). *Mohr, Hal (1894-1974), cinematographer.*  Oxford University Press (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
26. ↑    *Eastman professional motion picture films..*  (4th ed. argitaraldia) Motion Picture and Television Image, Eastman Kodak Co 1992 ISBN 0-87985-477-4. PMC 33186363. (Noiz kontsultatua: 2022-11-29).
27. ↑   Streible, Dan.  (2000-02). *Mohr, Hal (1894-1974), cinematographer.*  Oxford University Press (Noiz kontsultatua: 2022-11-30).

Ikus, gainera
-------------

* Technicolor

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q941530
* **Identifikadoreak**
* NDL: 00572849

 |

* Wd Datuak: Q941530