**Jean-François Cerquand** (Épinal, 1816ko martxoaren 21a - 1888ko maiatzaren 13a) frantziar erudito eta idazlea izan zen, historian, mitologian eta etnografian aditua, eta azken alor honetan Euskal Herrian bilketa inportantea egiteagatik ezaguna, ipuin herrikoien bilketaren bitartez.

Greziar mitologian aditua, Pauen akademiako inspektorea zela 1972an, Euskal Herria deskubritu zuen. Euskarzko ahozko ohituren, eta kultura asoziatuaren, arrasto idatzirik ez zegoela ohartu, zen, eta , Zuberoa eta Nafarroa Behereko ikasleei bertoko kondairak biltzea eskatzen zien. Aurkitu ahal izan zituen arrastoak dira "forma bikaineko erran zaharrak" eta "kantu eskasak" zirela iritzita, argitaratzeari ekin zion- eta 1874 eta 1883 artean *"Bulletin de la Société des Sciences, Lettres et Arts"* aldizkariaren lau aletan argitaratu zituen, *Légendes et récits populaires du Pays basque recueillis principalement dans les provinces de Soule et de Basse Navarre* (1874-1883) izenburuarkein.

Lanak
-----

* *Questiones de Sapientibus VII elucidatas Facultati litter. Argentoratensi offerebat J.-F. Cerquand*, 1853
* *Les Charités* (1863)
* *Études de mythologie grecque : Ulysse et Circé ; les Sirènes* (1873)
* *Trois inscriptions vauclusiennes recueillies et publiées par J.-F. Cerquand* (1879)
* *Légendes et récits populaires du Pays basque recueillis principalement dans les provinces de Soule et de Basse Navarre* (1874-1883) (Aubéron, 2006)
* *Taranis Lithobole, étude de mythologie celtique* (1881)
* *Taranus ? ou Taranis ?* (1882)
* *L'imagerie et la littérature en Comtat-Venaissin (1600-1830)* (1883)
* *Copia, étude de mythologie romaine* (1884)
* *Taranis et Thor adversaires du Serpent, étude de mythologie celtique* (1885)

### Euskal Herriko ipuinak

Cerquandek heldu zion XVIII. mendetik Europan garatu zen joera intelektual bati: literatura herrikoiaren eta ahozkoaren ipuinak biltzekoa, zeina hazi zen batez ere Grimm anaiek Alemanian egindako ahaleginetik. XIX. mendean Cerquand eta Wentworth Webster izan ziren euskal ipuin biltzaile nagusiak, joera horren barruan. Horregatik, Euskal Herriko okuspegitik, lan hori da interesik handiena sortzen duena: *Légendes et récits populaires du Pays basque recueillis principalement dans les provinces de Soule et de Basse Navarre* (1874-1883). Cerquand-ek emaitzak lehenik Bulletin de la Société des sciences, lettres et arts de Pau aldizkarian agertzen ditu, lau artikuluren bidez, 1874an, 1875an, 1876an eta 1881an. Lehen bi artikulak aparte agertuko dira ere 1875an eta 1876an. 

Euskarazko bertsioan ezagunak dira ipuin hauek *Ipar Euskal Herriko legenda eta ipuinak* argitalpenagatik*.* Cerquanden lanaren hedapenerako oztopo izan zen euskaraz haren ortografia eta transkripzio zaila. Anuntxi Aranaren transkripzio egokituarekin, 1986an argitaratu zen liburua euskaraz lehen aldiz, eta 2017an berrargitaratu zuen Gatuzain argitaletxeak.

Liburun alegiak, parabolak, ipuin irringarriak eta miresgarriak ageri dira, kondaira mitikoak, eta euskal mitologiako pertsonaia ospetsuak ere bai : Euli langileak (Prakagorrriak), Laminak, Basajauna, Tartaroa, Herensugea, Arrolan (Errolan)... 

Bere ikerketetan, Cerquandek bilatu zuen beti ipuin eta kondairean atzean zinez Euskal Herritik heldu zena eta kanpotik sartu zena. Beste kulturekiko paraleloak batzuetan gardenak dira. Perraulten ipuinak ezagunak ziren Ipar Euskal Herrian, Cerquandek ziurtatu ahal izan zuenez. Eliza katolikoaren mitoak ere moldatuak aurkitu zituen, beste kultura batzuetan bezala, eta ipuin forma batzuk Europa osoan molde berean aurkitzen zirela ere ikusi zuen. Alde horretatik herrialde eskandinaviar eta germaniarretan esperientzietan oinarriturik lan egin zuen Cerquandek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Légendes et récits populaires du Pays basque» *Bilketa, Euskal Funtsen Ataria* (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
2. ↑   Berhokoirigoin, Jenofa.  (2019-01-20). «Maialen Moreno: "XVI. mendean jasotako istorio batzuk nik orain jaso ditut ahoz eta euskaraz "» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2023-10-03).
3. ↑   Cerquand, Jean François (1816-1888).  (2017). *Ipar Euskal Herriko legenda eta ipuinak / Jean François Cerquand; Anuntxi Aranaren transkripzioa.*  : Gatuzain ISBN 978-2-913842-73-1. (Noiz kontsultatua: 2023-10-03).
4. ↑   Euskal funtsen ataria, Bilketa. «Légendes et récits populaires du Pays basque» *Bilketa* (Noiz kontsultatua: 2023-10-03).

Bibliografia
------------

* Approche textologique et comparative du conte traditionnel basque dans les versions bilingues de 1873 à 1942 (W. Webster, J.-F. Cerquand, J. Barbier, R. M. de Azkue). Natalia Mikhaïlovna Zaïka, 2011.
* *Ipar Euskal Herriko legenda eta ipuinak* (Euskarazko bertsio originalak, Gatuzain, 2017)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q578474
* Commonscat Multimedia: Jean-François Cerquand

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 49288583
* ISNI: 0000 0000 4935 285X
* BNF: 122908345 (data)
* LCCN: no2004101278
* SUDOC: 031750818

 |

* Wd Datuak: Q578474
* Commonscat Multimedia: Jean-François Cerquand