Lobelia erraldoia Bale Mendietako Parke Nazionalean
**Bale mendiak** (**Urgomako mendiak** izenez ere ezagunak) Etiopiako hego-ekialdeko Oromia eskualdeko mendikateak dira, Awash ibaiaren hegoaldean, Etiopiako goi-lurreko zati batean. Besteak beste, Tullu Demtu, Etiopiako bigarren mendirik altuena (4377 metro) eta Batu mendia (4307 metro) hemen daude. Weyib ibaia, Jubba ibaiaren ibaiadarra, Gobatik ekialdean dagoen mendi hauetan sortzen da. Bale mendietako parke nazionalak mendi horietako 2.200 kilometro karratu estaltzen ditu. Parkearen erakarpen nagusiak paisaia alpino basatiak eta bisitariek hegazti eta ugaztun bereziak ikusteko ematen duen erraztasuna da.

Fauna
-----

Bale mendietan Etiopiako endemiko animali asko daude, batez ere otso etioopea (*Canis simensis*), Sanettiren goi-lautadan. Parkeak Harenna basoa ere badu.Mendien hegoaldean kokatuta dagoena, gehien esploratu gabeko eremua dela uste da, aurkitu gabeko narrasti espezie asko eta baita lehoiak, lehoinabarrak, hienak eta hainbat antilope mota ere. Basa-bizitzaz gain, Parke Nazionalak trekking-aukerak eskaintzen ditu parkearen Dinshoko egoitzatik. (Dodela mendi horiek esploratzeko oinarri erabilgarria ere bada).

Otso etiopiarren talderik handiena hemen dago. Beste ugaztun garrantzitsu batzuk mendiko nyalak, Meneliken bushbuckak, warthogs eta bohor reedbucks .

Flora
-----

Juniper-Hageniako basoak 2.500 eta 3.300 m artean daude, eta batez ere iparraldeko magaletan daude. Dinsho inguruko landare ezohikoa lore zuriko arrosa abisiniarra da. Sanettiko mesetako moorland alpinoa heath-like motako landarez estalita dago, heather landarez eta lobelia erraldoiko euskarriz hautsita, eta 6 metroko altuerara arte hazten dira. Baleko eskualde osoko landare arruntenetako eta bereizgarrienetako bat poker gorri beroa da, bere loreek lantza laranja gisa identifika dezaketen aloea.

Aurkikuntza arkeologikoak
-------------------------

Arkeologoek 30.000 urteko arroka-babesleku bat aurkitu dute Erdi Aroan, Fincha Haberako gunean, Etiopiako Bale mendietan, 2019an itsasoaren mailatik 11000 oinera baino gehiagora. Science aldizkarian argitaratutako ikerketaren arabera, etxebizitza hori gizakien okupazioaren altitude handiaren froga goiztiarrena izan da. Milaka animalia-hezur, ehunka harrizko tresna eta tximinia zahar agertu ziren lurrean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Local History in Ethiopia
2. ↑   **(Ingelesez)** Zimmer, Carl.  (2019-08-08). «In the Ethiopian Mountains, Ancient Humans Were Living the High Life» *The New York Times* ISSN 0362-4331..
3. ↑   **(Ingelesez)** Katz, Brigit. «Archaeologists Uncover Evidence of an Ancient High-Altitude Human Dwelling» *Smithsonian*.
4. ↑   **(Ingelesez)** Smith, Kiona N..  (2019-08-09). «The first people to live at high elevations snacked on giant mole rats» *Ars Technica*.
5. ↑   **(Ingelesez)** History, Charles Q. Choi 2019-08-09T12:59:10Z. «Earliest Evidence of Human Mountaineers Found in Ethiopia» *livescience.com*.
6. ↑   **(Ingelesez)** Dvorsky, George. «This Rock Shelter in Ethiopia May Be the Earliest Evidence of Humans Living in the Mountains» *Gizmodo*.
7. ↑   **(Ingelesez)** «Earliest evidence of high-altitude living found in Ethiopia» *UPI*.
8. ↑   **(Ingelesez)** Miehe, Georg; Opgenoorth, Lars; Zech, Wolfgang; Woldu, Zerihun; Vogelsang, Ralf; Veit, Heinz; Nemomissa, Sileshi; Negash, Agazi *et al*..  (2019-08-09). «Middle Stone Age foragers resided in high elevations of the glaciated Bale Mountains, Ethiopia» *Science* 365 (6453): 583–587.  doi:10.1126/science.aaw8942. ISSN 0036-8075. PMID 31395781..

Ikus, gainera
-------------

* Etiopiako historia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2554147
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2554147