recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Callahan konderria** (ingelesez: *Callahan County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Baird da. 2010eko zentsuaren arabera 13.544 biztanle zituen, Callahan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Callahan konderriak 2.334,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,9 ura dira. Beste 2.329,36 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,8 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.544 pertsonetatik 13.090 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.025 dira. 135 beltzak edo afroamerikarrak. 61 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 185 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108827
* Commonscat Multimedia: Callahan County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134875589
* LCCN: n81047485
* NARA: 10040208
* **Lekuak**
* OSM: 1827117
* TGN: 2001951

 |

* Wd Datuak: Q108827
* Commonscat Multimedia: Callahan County, Texas
Txarrantxaz eta egurrez eginiko Frisiako zaldia
AEBtako Sezesio gerra garaiko Frisiako zaldia Petersburgen**Frisiako zaldia** defentsa-hesi mota bat da, aro modernoan eta garaikidean zalditeriaren kontra baliatu izan dena, baina aurrekariak Burdin Aroan dituena. Adibidez, *Oppidum*en harresien aurrean kokatzen ziren defentsa-egiturak Frisiako zaldiaren bariantetzat jo daitezke.

Terminoaren jatorria
--------------------

Termino modernoaren jatorria oraindik zalantzazkoa bada ere, badirudi Laurogei Urteko Gerran hasi zela erabiltzen. Frisiatik oso gertu dagoen eta setiatuta zegoen Alemaniako Groninga hirian Espainiako zaldunen erasoei aurre egiteko usatu ziren eta pasadizo horretatik letorke Europako hizkuntza askotan erabiltzen den terminoa. (Alemanez edo Eskandinaviako hizkuntzetan *zaldi espainiar* izena ematen zaio).

Erabilera eta deskribapena
--------------------------

Berlingo harresiko Frisiako zaldiak. Klase honetakoei *triku txekiar* esaten zaie Txekoslovakian sortu baitziren.
Frisiako zaldiaren XXI. mendeko bariatea
Lehenengo erabilerak burdin eta brontze aroko gotorlekuetan aurkitzen dira. Horrela, Dun Aengus-ko gotorlekua, Aran uharteetako batean, harri punta zorrotzez osatutako eraztun batez babestuta dago. Iberiar penintsularen ipar-mendebaldeko kastroetan ere aurki daitezke antzeko egiturak.

Hasiera batean, Frisiako zaldia elkarren artean mihiztatutako egurrezko gurutzez osatuta zegoen eta multzo eramangarri bat osatzen zuten. XVII. mendean erabilera orokortu zenean batez ere zalditeriaren kontra baliatzen ziren.

Zaldiek ibilgailu mekanikoei tokia utzi zietenean gerra-zelaietan, altzairuz eta zementuz eraikitakoak baliatzen hasi ziren. Tankeei eta bestelako ibilgailuei aurrera egiten eragozten edo zailtzen die.

Lehen Mundu Gerran txarrantxa eta zurezko gurutzez eginiko Frisiako zaldiak infanteriari ere aurre egiteko baliatu zen. Lubakien eta gotortutako posizioen aurrean paratzen ziren infanteriaren erasoa zailtzeko.

Adibidez, armada alemanak Frisiako zaldiak jarri zituen Bigarren Mundu Gerran okupatutako herrialdeetako hondartza askotan, lehorreratzea eragozteko.

Alemaniako Errepublika Demokratikoaren mugetan eta Berlingo harresian hesi horiek elkarren artean soldatutako errailez osatu ziren sarritan. Triku txekiar ere esaten zaie egitura horiei.

Egurrezko edo metalezko gurutzez eta txarrantxaz osatutako egiturak manifestari, matxinatu eta antzekoez eraikin ofizialetako sarbideak babesteko erabiltzen dira munduko estatu askotan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q89657
* Commonscat Multimedia: Chevaux de frise

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300375144

 |

* Wd Datuak: Q89657
* Commonscat Multimedia: Chevaux de frise
**Francis Xavier Garchitorena** (1938ko urtarrilaren 8a - 2005eko otsailaren 25a) Filipinetako Sandiganbayan epaile burua izan zen 1986tik 2002ra. 

Francisek Ateneo de Naga Unibertsitatean ikasi zuen eta 1962an Manilako Ateneo Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean lizentziatu zen  Bere garaian abokatu nagusietako bat izan zen. Sandigan Bayan Justizia izendatu zuten. Minita V. Chico Nazario izendatu zuten bere lekua betetzeko. 

2001ean, Anacleto Badoy Justizia elkartearekin liskarrak izan zituen, baina elkarrizketan aritu zen. Azkenean, Badoy baja izango zen tentsioak gailurra izan ondoren.  Garchitorena Sen. abokatu mitikoaren hirugarren lehengusua da. Jose W. Diokno, giza eskubideen aita eta EDSA iraultza baketsuaren eta Marcos oposizioko buruzagi intelektuala, Apolinario Mabini "Filipinetako Iraultzaren burua" eta Rizal Propagandaren Mugimenduko buruzagi bikaina izan zenaren antzera.

Familia
-------

Garchitorenaren aita biologikoa, Buenaventura de Erquiaga Palacios (1895-1959), Espainiako ohorezko kontsulordea izan zen, Eakoa (Bizkaia). Garchitorenaren ama, Flor Chereau Garchitorena (1902-1981), Tigaon-en (Camarines Sur) jatorria zuen, eta euskal eta frantziar jatorrikoa zen. Floren anaia Mariano Garchitorena jauna zen, Camarines Sur-eko gobernadorea, Nekazaritza eta merkataritzako idazkaria eta Espainiako ministroa.

Garchitorena Felipe Santiago de Erquiaga de Odiagaren (1859-?) Eta María Jesús Palacios Goitiaren (1858-?) Aitazko iloba zen eta Andrés Garchitorenaren amaren ildoa, Indiako odola ere bazuen, igeltsero iraultzailea eta Aguinaldoko Hong Kong Juntako kidea, eta Marguerite Chereau frantsesa zen.

Gaixotasuna eta heriotza
------------------------

2005eko urtarrilaren 17an Garchitorenari burmuineko tumorea diagnostikatu zioten. Hil zen Makatiko Medical Center-en 8:45etan 2005eko otsailaren 25ean

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Farewell to a man of conviction and integrity, Former Sandiganbayan Presiding Justice Francis E. Garchitorena.* .
2. ↑    *Ateneo de Manila University.* .
3. ↑    *Associate Justice Minita V. Chico Nazario retires from the Supreme Court.* .
4. ↑    *Supreme Court moves to patch up Sandigan quarrel.* .
5. ↑    *Francis Garchitorena, 67.*  Philippine Daily Inquirer.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5480800

 |

* Wd Datuak: Q5480800
**Carmen Garayalde Zubizarreta** (Montevideo, Uruguai, 1913ko abuztuaren 8a - *ibidem*, 2002ko irailaren 8a) uruguaitar irakaslea, artista plastikoa eta militante politiko erbesteratua izan zen.

1938an José Luis Massera ingeniari eta matematikariarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen: Ema Julia Massera (1941) eta José Pedro Massera (1942). Bigarren Mundu Gerran zehar senar-emazteak Uruguaiko Alderdi Komunistako kide egin ziren.

1970eko hamarkadan, Uruguain diktadura militarra ezarri zen. Erregimenak militante politikoak jazartzen eta desagerrazten hasi zen. Hori dela eta, Bartzelonara ihes egin zuen eta handik Atzerriko Fronte Zabalan militatu zuen.

Bere artelan plastikoen zati bat erakusketa kolektibotan egon zen ikusgai. Zenbait sari irabazi zituen erakustareto ofizialetan. 1991n bakarkako erakusketa antolatu zuen lehenengo aldiz.

Montevideoko kale bati bere izena eman zioten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29049015
* Commonscat Multimedia: Carmen Garayalde

---

* **Identifikadoreak**
* autores.uy: 1525

 |

* Wd Datuak: Q29049015
* Commonscat Multimedia: Carmen Garayalde
**2014ko Hego Napako lurrikara** 2014ko abuztuaren 24an, Estatu Batuetako Hego Napan gertatu zen lurrikara izan zen.

Lurrikara
---------

### Testuingurua

Azken 25 urteetan Kalifornian izan zen lurrikararik handiena izan zen. Okerrena 1989an izan zen. 6,9ko indarra izan zuen, eta 63 hildako eta 3.700 zauritu baino gehiago eragin zituen.

### Gertaera

Goizaldeko lurrikarak 6 graduko indarra izan zen, eta epizentroa Napa haranean izan zuen, San Frantzisko hiritik oso gertu.

### Biktimak eta kalteak

Gutxienez 172 pertsona zauritu ziren, eta horietako hiru egoera kritikoan zeuden. Ehun bat etxe arriskutsutzat jo zituzten, eta milaka etxetan ez zegoen argindarrik. Napa izan zen herririk kaltetuena eta 70 pertsona zauritu ziren; horietako bi larri. Halaber, 60.000 lagun baino gehiago argi indarrik gabe gelditu ziren.

### Ondorioak

Lurrikararen ondorioz, Jerry Brown Kaliforniako gobernadoreak larrialdi egoera ezarri zuen Napa konderriaren hegoaldean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «172 pertsona zauritu dira San Frantziskon, lurrikara baten ondorioz», *EiTB*, 2014-08-24

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17602018
* Commonscat Multimedia: 2014 South Napa earthquake

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2015002020

 |

* Wd Datuak: Q17602018
* Commonscat Multimedia: 2014 South Napa earthquake
*Artikulu hau Austriako ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gail (argipena)».*

**Gail** (eslovenieraz *Zilja,* italieraz *Zeglia* eta friuleraz *la Gail)* Austriako hegoaldeko ibai baten izena da. Drava ibaiaren eskuinaldeko ibaiadarrik handiena da. Mendebaldetik ekialdera doa, Ekialdeko Tirol eta mendebaldeko Karintia zeharkatuz, Gailtal bailaran, Italiaren eta Esloveniaren arteko mugaren iparraldean.

Eraldaketak ibaiaren bidean
---------------------------

Haranean betidanik ibaiaren uholdeak pairatu izan dira, maiz ibaiertzeko zelai eta herriak urakhartzen baitzituen. 

```
1875ean hasi ziren obrak, ibaia kanalizatzeko, eta dikeak eraiki ziren ibaia eta euste-arroak geldiarazteko, ur soberakina metatzeko ur handia izanez gero. Obren ondorioz, arazo berriak sortu ziren: material fina, harea eta lokatza sedimentatuz joan zen, eta ibaiari hustubidea zailtzen zitzaion; sortutko buztina eta harea kentzea lan garestia delarik. Gainera, ibaiko biotopoak gutxi ziren, arriskua izanik  Gailek zeharkatzen duen Görtschachter Moos-Obermoos erreserba naturalerako, 1.242 hektareako hezegune baliotsua. 2012tik 2014ra bitartean, Villach inguruan 20 km-ko tartea berritzeko proiektua egin zen, dikeen arazoak konpondu eta egoera leheneratzeko.
```

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Carnic Alps, mountains, Europe» *Eencyclopædia Britannica*.
2. ↑   «Gailtal Alps : Climbing, Hiking & Mountaineering :» *SummitPost*.
3. ↑  LIFE-Projekt Gail 2015.
4. ↑   «Die Gail - (wieder) lebendig und sicher Life-Gail» *www.life-gail.at* (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q876978
* Commonscat Multimedia: Gail

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235046933
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 44006

 |

* Wd Datuak: Q876978
* Commonscat Multimedia: Gail
**Carmen Orellana Illescas** (Ciudad Real, Espainia, 1957ko urtarrilaren 27a) Balear Uharteetako Gobernuko ingurumen agentea da. Espainiako lehen emakumea izan zen ingurumen zaindari/basozain plaza lortzen.

Biografia
---------

Hogeita bi urterekin Madrilen utzi zuen bere lana eta, Huescako Jakako Baso Prestakuntzarako Eskolan sartu zen bi ikaskiderekin batera, 1979 eta 1981 artean. Emakumeak lehen aldiz sartzen ziren prestakuntza-zentro horretan. Ez zen erraza izan beraientzat, eta bere bi lankideek ikasturtea amaitu baino lehen utzi zuten. Baso-gaikuntzako ikasketak amaitu ondoren, errekurtso bat aurkeztu zuen 1982ko deialdira konstituzio-kontrakotasunagatik; izan ere, kidegoan sartzeko nahitaezko betekizunen artean gizona izatea eta soldadutza egin izana zeuden oraindik. Garai hartako Administrazioa inhibitu egin zen erantzuna emateko aukeraren aurrean, eta Orellanak administrazioaren isiltasunari heldu zion oposizioetara aurkeztu ahal izateko. Oso nota onak lortu zituen arren, Madrilgo auzitegi zentralak plazarik gabe utzi zuen, eta, beraz, 1983an berriz aurkeztu behar izan zuen, oraingoan 117 gainditutakoen promozioko lehen postua lortuz. Bere errekurtsoaren ondorioz, araudia aldatu egin zen.

Oposizioak gainditu ondoren, oztopo berriei aurre egin behar izan zien bere lana egiteko gaitasuna erakusteko. Estatuko funtzionarioentzako aldizkari profesionala den *Benéfican* artikulu bat argitaratu zen, "*Compañero te doy*" izenekoa, Orellana enpresan sartzeari buruzkoa. Artikulu horrek zalantzan jartzen zuen emakumea izateagatik lanpostua betetzeko zuen gaitasuna.

Carmen Orellana Balear Uharteetako Ingurumeneko agentea da, eta agenteen koordinatzailea Menorca uhartean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «BOE.es - BOE-A-1966-17451 Decreto 2481/1966, de 10 de septiembre, por el que se aprueba el Reglamento del Cuerpo Especial de Guardería Forestal del Estado.» *www.boe.es* (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** ..  (2021-03-04). *¿Cómo es la vida y el trabajo de una mujer agente forestal en la Comunidad de Madrid?.*  (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Ser mujer y agente forestal en España, entrevista a Mariló Val» *EscapadaRural* (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).
4. 1 2 3   Permach Martin, Nerea; Uria Alvarez, Amaia.  (2020-03-07). «Nola egin, hala izan. Irakur aukeraketa eta eskola-kanona, irakurleak trebatzeko bidean» *Tantak* 31 (2): 9–40. doi:10.1387/tantak.20658. ISSN 2444-3581. (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).
5. ↑    *.* .
6. ↑   Press, Europa.  (2021-03-05). «El Guarderío de Medio Ambiente de Navarra cuenta con 15 mujeres» *www.europapress.es* (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105797727

 |

* Wd Datuak: Q105797727
**Cameron konderria** (ingelesez: *Cameron County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Brownsville da. 2010eko zentsuaren arabera 406.220 biztanle zituen, Cameron kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cameron konderriak 3.306,01 kilometro koadro ditu. Horietatik 998,53 ura dira. Beste 2.307,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 122,87 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 406.220 pertsonetatik 401.174 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 357.747 dira. 1.192 beltzak edo afroamerikarrak. 385 amerikar natiboak ziren eta 76 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.486 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 191 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 716 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27051
* Commonscat Multimedia: Cameron County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144255832
* GND: 4495997-7
* LCCN: n81066285
* NARA: 10039993
* **Lekuak**
* OSM: 1828370
* TGN: 2001952

 |

* Wd Datuak: Q27051
* Commonscat Multimedia: Cameron County, Texas
**Txuriumov-Gerasimenko kometa** (errusieraz: Чурюмова — Герасименко), lehengo izena **67P/Txuriumov-Gerasimenko** eta batzuetan **67P/C–G**, **67P kometa** edo soilik **67P**, kometa bat da, oraingo periodo orbitala 6,45 urte, errotazio periodoa 12,4 ordu inguru eta gehienezko abiadura 135.000km/h dituena. Hurrengo perihelioa (Eguzkitik hurbilena) 2015eko abuztuaren 13an izan zen. Kometa guztiek bezala, izena aurkitzaileena du, Klim Ivanovitx Txuriumov eta Svetlana Ivanovna Gerasimenko sobietar astronomoak, lehengo aldiz 1969an ikusi zutena argazki plaka batean.

Txuriumov-Gerasimenko ESAren Rosetta misioaren helburua da. Espazio-ontzia 2004ko martxoaren 2an jaurti zen. *Rosetta* 2014ko abuztuaren 6an elkartu zen kometarekin eta 2014ko irailaren 10ean orbitaratu. *Rosetta*ren lurreratzailea, *Philae*, 2014ko azaroaren 12an lurreratu zen, eta kometa nukleoan lurreratzen zen lehen espazio-ontzi bihurtu.

Orbitaren historia
------------------

Oro har, kometak orbitaz bestelakotzen dira Jupiter ondotik igarotzean eta perturbazio bat jasatean. 1959 baino lehen, Txuriumov-Gerasimenko kometaren perihelioa
2,7 ua (400.000.000 km) inguru zen. 1959ko otsailean, Jupiterrekin eragina jasatean, perturbazioak perihelioa txikitu zen 1.3 AU (190,000,000 km) izateraino, eta horrela mantendu da orain arte.

Kometaren 2009ko perihelioaren ondoren, ikertzaileek ikusi zuten errotazio-periodoa 12,76 egunetik 12,4 egunera igaro zela. Badirudi aldaketa hau sublimazioak eragindako indar-momentuagatik dela.

Irudiak
-------

* Very Large Telescopek ikusia (2014-08-11)Very Large Telescopek ikusia (2014-08-11)
* Rosettak ikusia (2014-08-22)*Rosetta*k ikusia (2014-08-22)
* Rosettak ikusia (2014-09-14)*Rosetta*k ikusia (2014-09-14)
* Rosettak ikusia (2014-10-30)*Rosetta*k ikusia (2014-10-30)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q844672
* Commonscat Multimedia: 67P/Churyumov-Gerasimenko

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315590607
* GND: 1160044120
* LCCN: sh2007006983
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Astronomia**
* JPL: 1000012

 |

* Wd Datuak: Q844672
* Commonscat Multimedia: 67P/Churyumov-Gerasimenko
**Francis Fuller** (1670 – 1706), "Francis Fuller gaztea" bezala ezaguna (*Francis Fuller the younger*) idazle mediku ingelesa izan zen, ariketa terapeutikoaren ahalmenen dibulgatzailea.

Lehen urteak
------------

Aita izen bereko apaiz anglikarra zuen("Francis Fuller zaharra"); amak Bridget izena zuen. Bristolen jaio zen. 1687an Cambridgeko St. John's College-n sartu zen. 1691ean Cambridgeko Unibertsitatean lizentziatu zen, eta 1704an masterra atera zuen.

Gaixotasuna
-----------

Hipokondriasi larria eta dispepsia garatu zuen azkura-eraso baten tratamendu indartsuegiaren ondorioz. Zaldi gainean egindako ariketekin eta emetikoak erabiliz sendatu zen.

Dibulgazioa
-----------

Bere esperientzian oinarriturik, gaixotasunen tratamenduan ariketa erabiltzeari buruzko liburu bat idatzi zuen 1704an: *Medicina Gymnastica, or a Treatise concerning the power of Exercise with respect to the Animal Œconomy, and the great necessity of it in the Cure of several Distempers* ("Medikuntza gimnastikoa, edo Ariketaren indarra animalien ekonomiaren gainean, eta hainbat arazoren sendakuntzan dagoen honen premia handia"). Urte berean bigarren edizioa argitaratu zen; 1707an hirugarrena, 1718an bosgarrena, 1728an seigarrena eta 1777an bederatzigarrena eta azkena.

Bere sistemaren oinarriak
-------------------------

Lehenago, Thomas Sydenham aire freskoaren eta ariketa fisikoaren defendatzailea izan zen tuberkulosiaren eta hipokondriasiaren erremedio gisa; Fuller-ek bere iradokizunak hartu eta zabaldu zituen. 

Fullerrek ez zuen patologiaren ezagutza handirik: erakusten du; erreumatismoaren tratamenduan milazangoen propietateak goresten zituen; tuberkulosiarentzat, berriz, erregalizarenak. Halere, zenbait gauzatan asmatu zuen, hala nola masajearen erabilpena lokomozio-aparatua erabili ezin zuten pazienteetan.

1706ko ekainean hil zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1313302
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 53146774
* ISNI: 0000 0000 8233 9876
* GND: 17285170X
* LCCN: n85323126
* SNAC: w6xh0t3n
* Open Library: OL2546370A
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 52480

 |

* Wd Datuak: Q1313302
**Freya Madeleine Stark** , Mrs Perowne (Paris, Frantzia, 1893ko urtarrilaren 31 – Asolo, Italia, 1993ko maiatzaren 9a) esploratzaile eta idazle britainiarra izan zen. Liburu dozena bat baino gehiago idatzi zituen bere bidaiak Ekialde Ertainera eta Afganistanera kontatzen.

### Lehenengo urteak eta ikasketak

Freyaren gurasoak Robert Stark (ingelesa) eta Flora Stark (italiarra) ziren. Hauek Frantzian ikasten zutenez Flora haurdun zegoen bitartean, Freya Frantzian jaio zen. Freya bederatzi urte bete zuen egunean, *Mila eta bat gauak* liburua oparitu zioten eta honek irakur-mina piztu zion. Bere gaztaroan oso ohikoa zenez Freya gaixotzea, irakurmen munduan sartu zen, latina ikasiz era autodidaktikoan. 13 urte zuenean istripu bat izan zuen lantegi italiar batean bere ilea, makina batean harrapatu ondoren. Horregatik lau hilabete iraun zuen ospitale batean azal injertoak jasotzen bere aurpegiaren eta buruaren zati bat konpontzeko. Geroago persiarra eta arabiera ikasi zituen eta Londresko Unibertsitateko Ekialdeko eta Afrikako Ikasketen Eskolan sartu zen historia ikasteko.

### Bidaiak eta lanak

Lehenengo Mundu Gerraren bitartean, borondatezko erizaina izan zen Britaniako Gurutz Gorrian. 1927ko azaroan bere bidaiak ekialdera hasi zituen. 1931n bere esplorazioak Hiltzaileen Haranean deskribatu zituen *The Valleys of the Assassins* lanenean eta honegatik Royal Geographical saria irabazi zuen 1933an. 1942an Founder’s Gold Medal saria irabazi zuen bere bidaiengatik Hego Arabian.

Bigarren Mundu Gerran, Britaniako Informazio Ministerioan sartu zen, arabiarrak konbentzitzeko aliatuen bandoan sartzeko edo gerran neutralak izateko. Eskarmentu honi buruko bi liburu ditu: *Letters From Siria* (1942) eta *East is West*( 1945). 1947an Stewart Perowne diplomatiko eta historialariarekin ezkondu zen, baina 1952an banandu ziren.

Gerra osteko Starken lehen bidaia handia Turkiara izan zen, *Ionia a Quest* (1954), *The Lycian Shore* (1956) liburuen oinarria izan zena. Ondoren, bere memoriekin jarraitu zuen *Dust in the Lion's Paw Autobiography* 1939-1946 lanarekin (1961), *Rome on the Euphrates: The Story of a Frontier* (1966) eta beste saiakera bilduma bat argitaratu zituen, *The Zodiac Arch* (1968).

Freyaren azken espedizioa Afganistanera izan zen, eta 1970an *The minaret of Djam: An excursion into Afghanistan* idatzi zuen. Asolon hil zen 1993ko maiatzaren 9a, bere 100. urtebetetzearen hilabete batzuk eta gero.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q292480
* Commonscat Multimedia: Freya Stark

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9861162
* ISNI: 0000 0001 2276 2602
* BNE: XX1507518
* BNF: 120262256 (data)
* GND: 119108437
* LCCN: n50023298
* NDL: 00457477
* NKC: ola2003174853
* NLA: 35657503
* CiNii: DA03677064
* SNAC: w6j10ft8
* SUDOC: 027626954
* BIBSYS: 90348619
* UB: a1199673
* Open Library: OL75732A
* RKD: 326575
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q292480
* Commonscat Multimedia: Freya Stark
**Gemma Escapa García** (Portugalete, Bizkaia, 1965eko urtarrilaren 23a) portugaletetar abokatua, irakaslea eta dekanorde ohia da. Bizkaiko Abokatutzaren Elkargoko dekanordea izan zen 2012tik 2016 arte. 2001az geroztik, gatazkan eta/edo gizarte-babesik gabe dauden adingabeen masterreko irakaslea da Deustuko Unibertsitatean.

Biografia
---------

1965eko urtarrilaren 23an jaio zen Portugaleten. Bere lehen ikasketak Nuestra Señora del Carmen ikastetxea delakoan egin zituen eta bigarren mailakoak Zunzunegi Institutuan. Ondoren, Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, eta 1989az geroztik abokatua izan zen.

Lan ibilbidea
-------------

2001az geroztik, Deustuko Unibertsitateko irakaslea da gatazkan eta/edo gizarte-babesik gabe dauden adingabeen unibertsitate-masterrean.

Bizkaiko Caritasko zerbitzu juridikoko kide da, eta aholkularitza eta prestakuntza ematen die boluntarioei 1990az geroztik; eta ICASVko Praktika Juridikoko Eskolako kide da 2011z geroztik, arlo penalean eta genero-indarkerian. Emakumezko abokatuen batzordeetako, nazioarteko lankidetzako eta garapenerako hezkuntzako kidea da, eta ofiziozko txandarekin bateratzen du.

Bere dedikazio profesional nagusia aholkularitza juridikoa eta familia-auzitegiak, adingabeak eta genero-indarkeria dira. Halaber, hainbat foro eta ponentziatan parte hartu du, baita prestakuntza eta zabalkunde foroetan ere, gizarte lanaren, gizarte esku-hartzearen eta adinekoen zentroaren arloetan. Eta AVAIM (Asociación Vasca contra Infancia Maltratada) eta Portugaleteko Santa María Basilikaren Lagunen Elkarteko kide da.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2019an "Noble Villa del Portugalete" XI. Saria eman zaio Boluntarioen Sustapenari.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Estudios de másteres para nuevos estudiantes | Deusto» *www.deusto.eus*.
2. ↑   «Intervención y Mediación con Menores en Situación de Desprotección y/o Conflicto Social» *www.deusto.es*.
3. 1 2    *Día Internacional de la mujer : Cáritas Bizkaia.* .
4. ↑   «¿Conocemos nuestros derechos?» *www.bizkeliza.org*.
5. ↑   «Acceso a la Abogací­a» *socialesyhumanas.deusto.es*.
6. ↑    *Memoria de actividades - Consejo Vasco de la Abogacia.*  Consejo Vasco de la Abogacía.
7. ↑   «XXIII Jornadas Formativas ACCAM (2º Módulo Master)» *ACCAM - Asociación Andaluza de Centros Católicos de Ayuda al Menor*.[*Betiko hautsitako esteka*]
8. ↑   admin. «Programa» *Avaim*.
9. ↑   «Inicio» *amigosdelabasilica.org*.
10. ↑   «Gala del Voluntariado ~ XI Galardón "Noble Villa del Portugalete" a la Promoción del Voluntariado» *www.adaka.org*.
11. ↑   «El CB Oribeltza y Gemma Escapa García, premiados por su compromiso con el voluntariado» *enportugalete.com*.

Kanpo estekak
-------------

* "Partekatzen dena hazi egiten da[*Betiko hautsitako esteka*]".*Cadena Ser irratia*, 2019ko urtarrilaren 20a:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62207521

 |

* Wd Datuak: Q62207521
**Geminga** (SN 437/PSR B0633+17/PSR J0633+17) Gemini konstelazioan dagoen neutroi izar bat da. Izen hau Giovanni Bignami italiar astronomoak eman zion objektu hau teleskopio optikoekin behatu zuenean. Izena ingelesezko *Gemini gamma-ray source*n kontrakzio bat da, baita Milango lonbardierazko esaera bat ere, "ez dago hor" esan nahi duena. Gure eguzki sistematik 552 argi urteko distantziara dago.

Aurkikuntza
-----------

SAS 2 satelite artifizialak aurkitu zuen 1972an ordurarte ezagutzen zen objektu bakar batekin ere bat ez zetorren gamma izpi iturri bizi bat bezala. Gemingaren existentzia ESAren COS-B sateliteak berretsi zuen. Einstein behatokiarekin eginiko behaketek gamma izpien iturriak x izpiak ere igortzen zituela erakutsi zuten, askoz isuri txikiagoarekin baina. X izpiko ROSAT sateliteak Gemingaren seinalea 0,237 segunduka errepikatzen dela aurkitu zuen, Compton Gamma Izpien Behategiak berretsi zuena.

COS-B eta SAS 2ren datu zaharren berrikuspenak pultsazio periodoa denborarekin handitu egiten dela frogatzea ahalbidetu zuen, irrati uhinetan detektatutako pultsar guztietan gertatzen den bezala. Hala, Geminga pultsar bat dela ezarri zen, irrati uhinak igortzen ez dituen pultsar ezaguna den arren.

Ezaugarriak
-----------

Gemingaren kokapena Esne Bidean. *Kredituak: NASA/DOE/International LAT Team.*
Geminga pultsar ikustezin bat da irrati uhinetan (ezaugarri hau duen pultsar ezagun bakarra) eta hori irrati uhinen izpiak Lurra dagoen eremua hartzen ez duelako izan daiteke. Era berean, argi ikusgarrian izar urdin oso ahul bat bezala identifikatua izan da, +25,5eko magnitudearekin. Bere errotazio periodoa 0,237 segundukoa da, hala, segundu baten 4,22 bira betetzen dituelarik.

Geminga duela 300.000 urte gertatu zen supernoba baten hondarra izan daitekeela uste da. Supernoba, neurri batean behintzat, Burbuila Lokala deritzon gure eguzki sistematik gertu dagoen izararteko eremuan dagoen dentsitate baxuan dagoen eremuaren arduraduna izan daiteke.

Balizko sistema planetarioa
---------------------------

1997an Gemingaren inguruan orbitatzen ari den planeta baten aurkikuntza iragarri zen, gamma izpien igorpenaren erritmoan desbiazio txikiak oinarri hartuta, grabitatearen ondorioz izan daitezkeenak. Balizko planeta hori 3,3 unitate astronomikoko distantziara egongo litzateke eta 5,1 urteko orbita periodoa izango luke. Lurrak baino %70 masa gehiago izango luke eta lurtar planeta bat izango litzateke. Alabaina, aurkikuntza zalantzapean jarri da, datuen azterketa berriek desbiazio horiek seinaleak izan ditzakeen zaraten ondorio izan daitezkeela iradokitzen bait dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18096
* Commonscat Multimedia: Geminga

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Astronomia**
* SIMBAD: NAME Geminga

 |

* Wd Datuak: Q18096
* Commonscat Multimedia: Geminga
**Gemma Ubasart eta González** (Castellar del Vallès, 1978ko abuztuaren 15a) politologo katalana da.

Zientzia Politikoan doktorea da UABen, Gironako Unibertsitateko irakaslea da eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoan egon da. Europako master bat egin du Bartzelonako Unibertsitatean sistema penalean eta giza eskubideetan, eta graduondoko bat ikerketa sozial aplikatuan eta datuen analisian, Ikerketa Soziologikoen zentroan. Londres, Padua, Paris, Ottawa eta Quiton egonaldiak egin ditu.

Haren interes-eremuak politika publikoen eta gatazka politikoen ingurukoak dira, bereziki Hegoaldeko Europan eta Latinoamerikan. Azkenaldian, hainbat ikerketa egin ditu eremu askotan: ongizate-erregimenak eta gizarte-politikak; gatazkak eta sistema penala; tokiko gobernua eta politika; Espainiako eta Kataluniako politika... Bere lanak Espainiako eta nazioarteko liburu eta aldizkarietan argitaratu ditu. Era berean, irakaskuntza- eta dibulgazio-izaerako hiru lan koordinatu ditu: *'Política i Govern a Catalunya: de la transició a l'actualitat*' Salvador Martírekin, '*Manual de l'Estat del Benestar i les polítiques sociolaborals*', Ferran Camarekin eta '*Vides en transició. (Re)construir la ciutadania social*', Ricard Gomàrekin.

Bere jarduera politikoan, Castellar del Vallèsko Udaleko L'Altraveu formazioko zinegotzia izan da. Gemma Ubasart Podem-en nazio aniztasuneko idazkaritzaren arduraduna izan zen, eta Kataluniako idazkari nagusia 2015ean primariak irabazi eta gero. 2015eko urriaren 10ean, kargu guztiei uko egin zion Podem alderdian, eta kritikatu egin zuen herritarren pisu txikia antolakundean, eta 27Sko hauteskundeetarako kanpainak ez zuela profil katalanistagoa eta estatuko zuzendaritzak gutxiago parte hartzen zuela. Harrezkero, irakaskuntza- eta ikerketa-bizitza akademikoan jarri du arreta. 2022ko urriaren 10etik Justizia Kontseilaria da Kataluniako Generalitatean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Entrevista a Gemma Ubasart, candidata al consell general de Podem.*  elcritic.cat.
2. ↑    *Dra. Gemma Ubasart Gonzàlez.*  UDG.
3. ↑    *Política i govern a Catalunya.* .
4. ↑    *Vides en transició.* .
5. ↑   Hinojosa, Silvia. *Ubasart, de la factoría Iglesias.*  La Vanguardia.
6. ↑   «"Katalunia osoa" ordezkatzeko gobernu berria eratu du Pere Aragonèsek» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19291032
* Commonscat Multimedia: Gemma Ubasart

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 171261315
* ISNI: 0000 0001 2037 8033
* BNE: XX1650903
* CANTIC: a10809855
* GND: 1076130089
* LCCN: n2011063033
* SUDOC: 235567671
* ORCID: 0000-0002-2957-0766
* UB: a1264550
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 846913

 |

* Wd Datuak: Q19291032
* Commonscat Multimedia: Gemma Ubasart
Papera eta kartoia birziklatzeko edukiontzia Gasteizen 
**Gaikako zabor-bilketa** mota desberdinetako zaborrak bereiziz egiten den bilketa da: erretzekoak, birziklatzekoak, plastikoak, beirak, pilak, etab. aparte jarrita.

Gaikako bilketa egiteko, funtsezkoa da herritarren laguntza: bizilagunek hondakin aprobetxagarriak gainerako hondakinetatik bereizten dituzte, eta edukiontzi egokietan uzten dituzte. Lankidetza hori lortzeko, herritarrak sentsibilizatzen dira ingurumen-hezkuntzako kanpainen bidez.

Aukeraketa errazteko, edukiontziak kolorearen arabera bereizten dira, eta, zenbaitetan, formaren arabera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Gaikako zabor-bilketa», Euskalterm terminologia banku publikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q931389
* Commonscat Multimedia: Waste sorting

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX551197
* BNF: 120985745 (data)
* GND: 4265338-1
* LCCN: sh96007282
* NKC: ph214619
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q931389
* Commonscat Multimedia: Waste sorting
Ibaiaren ikuspegia.
**Capanaparo** Kolonbia eta Venezuelan dagoen ibaia da. Balio ekologiko handia du. Beheko aldean Santos Luzardo parke nazionala dago.

Ezaugarriak
-----------

650 k,. ditu; horietatik 225 km. Kolonbian. Orinoko ibaiaren arroan dago. Ibaia Kolonbiako Arauca departamenduan sortzen da. Mendebaldetik ekialdera dora, Venezuelako Apure estatua gurutzatuz. Orinoko ibaiarekin bat egiten du ezkerreko aldetik.

Espezieak
---------

Garrantzi handiko espezieak bizi dira ibaian:

* Anakonda arrunt
* Amazoniako izurde
* Orinokoko krokodrilo
* Arrain ugari

Santos Luzardo parkea
---------------------

Ibaiaren beheko aldean, Orinokora heldu aurretik, 1988an sortutako Santos Luzardo parke nazionala dago non dunak eta zingirak aurki daitezke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pablo Vila. *Geografía de Venezuela Tomo I.* Caracas: Ministerio de Educación, 1960, 313 or.
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Orinoko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3458561
* Commonscat Multimedia: Río Capanaparo

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3458561
* Commonscat Multimedia: Río Capanaparo
**Cape May konderria** (ingelesez: *Cape May County*) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cape May Court House da. 2010eko zentsuaren arabera 97.265 biztanle zituen, Cape May kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cape May konderriak 1.606,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 955,68 ura dira. Beste 651,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 60,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 97.265 pertsonetatik 90.576 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.054 dira. 4.244 beltzak edo afroamerikarrak. 143 amerikar natiboak ziren eta 32 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 818 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 85 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.367 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q497795
* Commonscat Multimedia: Cape May County, New Jersey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134903022
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2560067
* TGN: 1002232

 |

* Wd Datuak: Q497795
* Commonscat Multimedia: Cape May County, New Jersey
**Genevako Nazioarteko Automobil Erakusketa** (frantsesez: *Salon international de l'automobile de Genève*; ingelesez: *Geneva International Motor Show*, 2010etik **GIMS** laburtua) martxoan edo apirilean Genevako (Suitza) Palexpo-n egiten den automobil erakusketa da. Europako erakusketa garrantzitsuenetako bat da, Frankfurtekoarekin eta Pariskoarekin batera. Bi hauek ez bezala, Genevako Automobilaren Erakusketa 1980az geroztik etengabe egiten da urtero. 2020an bakarrik bertan behera utzi behar izan zen Suitzako Gobernuak mila parte-hartzaile baino gehiago ziren ekitaldi pribatu edo publikoak debekatzeko ezarritako osasun neurriaren ondorioz, 2020ko koronavirus pneumonia epidemia geldiarazten saiatu nahian.

### Galeria

* 19231923
* 19241924
* 19241924
* 19241924
* 19241924
* 2005 - Erakusetako oroigarrizko txanpona.2005 - Erakusetako oroigarrizko txanpona.
* Erakusketaren ikuspegi orokorra.Erakusketaren ikuspegi orokorra.
* Erakusketaren ikuspegi orokorra.Erakusketaren ikuspegi orokorra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Suspenden el Salón del Automóvil de Ginebra por la crisis del coronavirus» *ABC (periódico)* (Diario ABC) 28 de febrero de 2020.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q684911
* Commonscat Multimedia: Geneva International Motor Show

---

 |

* Wd Datuak: Q684911
* Commonscat Multimedia: Geneva International Motor Show
**Gaia-X** informatikako datu-azpiegitura ireki, federatu eta elkarreragilea sortzeko Europako ekimena da, sektore pribatuan eta burujabetza digitalean eta datuen eskuragarritasunean oinarrituta. Datuen ekonomia sustatzeko ekosistema bat sortu nahi da, non Europako erakundeen datuak eskuragarri egongo diren eta partekatuko diren ingurune fidagarri eta eta europar printzipio batzuk betez: deszentralizazio, irekitasuna, gardentasun, subiranotasuna eta elkarreragingarritasuna.

GAIA-X 2019ko udaren ondoren hasten da, Alemaniako eta Frantziako gobernuen ekimen gisa. 2020ko urtarrilean, ekimena Europan zabaltzen hasi zen, eta martxoan hodeian, adimen artifizialean edo datu-gobernu teknologiekin lotutako Europako proiektuetako bazkide batzuk aktiboki parte hartzera gonbidatuak izan ziren.

Helburuak
---------

Gaia-X software-geruza ireki bat garatu nahi du hodeiko edozein teknologia aplikatu ahal izateko; kontrola, gobernantza eta politika-multzo komun baten ezarpena bideratuz eta datuen zein zerbitzuen gardentasuna, burujabetza eta elkarreragingarritasuna lortuz. 

Gaia-X *Federation Services* (Gaia-X zerbitzu federatuak) izeneko marko teknologiko eta operatibo bat garatzea da helburu zehatza.

Esparru teknologikoa puntu hauetan datza:

* Erreferentziako arkitektura teknologiko baten zehaztapena.
* Erreferentziazko arkitektura horren osagaiak inplementatzea kode irekiaren bidez.
* Test-proben sistema automatizatu bat hornitzea, osagaiek eta zerbitzuek Gaia-X bidez ezarritako estandarrei jarraitzen dioten edo ez baliozkotze.

Bilatzen diren helburu nagusiak hauek dira:

* «Plataformen ekonomian dauden joera oligopolistikoen» aurrean Europako «datuen burujabetza» gordetzea.
* «Nazioarteko hornitzaileen» «mendekotasuna» murriztea.
* «Eskala handiko hodei-zerbitzu» erakargarriagoak eta fidagarriagoak eskaintzea
* «Berrikuntzarako ekosistema» sortzea, halako moldez non «berrikuntza bultzatzen dutenak ere onura ekonomikoa ateratzen duten».

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «GAIA-X, Europa eta hodeia» *Sarean .eus* 2021-03-23 (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
2. ↑   GAIA-X. *GAIA-X: The European project kicks off the next phase.* .

Kanpo estekak
-------------

* GAIA-X A Federated Data Infrastructure for Europe

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q74431584

 |

* Wd Datuak: Q74431584
1864ko Genevako Hitzarmena.
**Genevako Konbentzioak** lau hitzarmen eta lehenagiriei deritze.

Lehena, Geneva hirian 1864an izan zen. Bertan batzartu eta hitzarmen batzuk egin zituzten garaiko munduko potentzia handiek. Hasiera batean hamabi herrialde hamar artikulu adostu zituzten. Besteak beste zauritutakoei laguntza bermatzea hitzartu zuten.

1929an gerrako presoak ondo tratatzeko eta militarren graduazioa errespetatzeko konpromisoa hartu zuten.

1949an, Bigarren Mundu Gerra amaitu eta geroko hitzarmenari "Genevako Konbentzioa" era singularrean deritzo. Hitzarmenak honetan, gerra denboran zibilak errespetatzea erabaki zen. Hasierako Konbentzioaren bultzatzailerik handiena Henri Dunant (1828-1910) izen zen, 1863an Gurutze Gorria sortu zuen berbera.

Hagako Konbentzioarekin batera, gudetan erabiltzen diren eta nahiko era orokortuan herrialde gehienek onartzen dituzten hitzarmenak dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q133536
* Commonscat Multimedia: Geneva Conventions Protocols

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4156628-2
* NDL: 00570620
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q133536
* Commonscat Multimedia: Geneva Conventions Protocols
***Galleria dell'Accademia***, Florentziako Akademiaren Galeria, hiri italiar honetako museo bat da, 1562an sortua, eta 1784an orain dagoen eraikinean kokatua, Ricasoli kalean, *Duomoaren* eta *Piazza San Marco* delakoaren artean.

Ospetsua da batez ere 1873az geroztik Michelangeloren *David* bertan dagoelako, apropos sortu zitzaion kupula baten azpian.

Michelangeloren beste lan ikusgarri batzuk ere badaude bertan: Julio II.a aita santuarentzat izan behar zen mausoleorako sortu zituen eskultura amaitugabeak tartean. Florentziako historian garrantzia izan zuren hainbat egile ospetsuren lanak ere badaude bertan: Giotto, Paolo Uccello, Sandro Botticelli, Perugino,Filippino Lippi, Ghirlandaio, Daniele da Volterra, Cosimo Gamberucci, Bronzino, Pontormo, Francesco Salviati...

13. eta 14. mendeetako artelan bikainengatik ere nabarmentzen da museoa. Bitxia da baita ere bertako gliptoteka, 18. eta 19. mendeetako igeltsuzko busto bilduma izugarria. Neoklazisimoaren garaian, Italiara bidaia modako bihurtu zenean Europako aberatsen artean, bereziki ingelesen artean, Florentziako lantegietan bustoak enkargatzen zituzten. Marmol gehienak bakoitzak etxera eramango zituzten, baina igeltsuzko modeloak museo honetan gorde dira asko.

Iruditegia
----------

* Peruginoren lan bat, Akademian ikusgai.Peruginoren lan bat, Akademian ikusgai.
* Michelangeloren David ederra, 1873. urtetik bertan kokatua.Michelangeloren David ederra, 1873. urtetik bertan kokatua.
* Atlas amaitugabe bat, Julio II.aren hilobirako izan behar zuena, Michelangeloren lana.Atlas amaitugabe bat, Julio II.aren hilobirako izan behar zuena, Michelangeloren lana.
* Gliptoteka, igeltsuzko bustoz betea.Gliptoteka, igeltsuzko bustoz betea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10855544
* Commonscat Multimedia: Galleria dell'Accademia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145995779
* ISNI: 0000 0001 2342 2431
* BNE: XX200716
* BNF: 12210345s (data)
* GND: 5040825-2
* LCCN: n83204697
* NKC: xx0205554
* NLA: 35420315
* CiNii: DA06727147
* SUDOC: 030749700
* ULAN: 500304836
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q10855544
* Commonscat Multimedia: Galleria dell'Accademia
**Françoise Altarice Rosalba Sebastiani** **(Choiseul-Praslingo dukesa)** (1807ko apirilaren 14a - 1847ko abuztuaren 17a) Frantziako dukesa eta oinordekoa izan zen, hilik aurkitu zutena. Bere senarra, Charles, Praslingo dukea, bere heriotzaren erruduna zela uste izan zen, eta suizidioari ekin zion epaiketaren egun batzuk lehenago 1847ko abuztuaren 24an. 1847an, 1848ko Frantziako Iraultzan lagundu zuten gertaera horiek.

Biografia
---------

Bere jaiotza izena **Françoise Altarice Rosalba Sébastiani** zen. Bere ezizena "Fanny" izan zen. Jeanne Antoinette (Franquetot jaio-izena 1778-1807) eta Horace Sébastiani (1771-1851), politikari frantses eta armadako arduradunaren alaba zen. Bere aita bidali zuten Konstantinoplan jaio zen. Ama hil zen bera erditzean. Bere familia oso aberatsa zen, eta aita Korsikako parea izan zen.

Duke eta dukesaren heriotzak eta ondorengo eztabaidak 1848ko Frantziako Iraultzaren hasiera ekarri zuten. Bikotea Luis Filipe I.a erregearen gorteko kideak ziren eta euren eskandaluak sentsazio publikoari gehitu zitzaizkion, erregea eta bere gortea ez ziren fidagarriak edo ohorezkoak. Luis erregea tronua utzi behar izan zuen, eta Ingalaterrara ihes egin zuen, non bizi izan zen bere gainerako bizitza. 

Garai horretan, familia Vaux-le-Vicomte jauregiaren jabea izan zen, eta Parisen ere egoitza izan zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  The Praslin murder accessed 12-21-2015
2. ↑  The Murder of the Duchess de Praslin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22018497
* Commonscat Multimedia: Fanny Sébastiani della Porta

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 10688090
* ISNI: 0000 0000 6140 1415
* BNF: 10706303p (data)
* GND: 120882426
* LCCN: n2009034645
* SUDOC: 154054453
* UB: a1227159
* ICCU: BVEV190823

 |

* Wd Datuak: Q22018497
* Commonscat Multimedia: Fanny Sébastiani della Porta
**2015eko azaroko Parisko atentatuak** 2015eko azaroaren 13an, arratsaldeko 21:16etatik aurrera, Parisko 10. eta 11. barrutietan, Saint-Denisen dagoen Stade de Francen, eta Île-de-Franceko beste leku batzuetan gertatutako hainbat eraso biolento izan ziren. Gutxienez hiru leherketa ezberdin, sei tiroketa eta bahiketa bat Bataclan antzokian gertatu ziren.

Hildakoen kopurua aldakorra zen, iturrien arabera. 130 pertsona hil ziren Europe 1 irratiaren arabera gutxienez erasoetako batean bonba suizida eraso zuen.

Eraso indibidualak
------------------

### Le Carillon eta Petite Cambodge

Lehen atentatua Le Carillon eta Petite Cambodge tabernetako terrazetan hasi zen, arma handiekin, ziurenik Kalashnikovak.

### Bataclaneko bahiketa

Handik gutxira gertu zegoen Bataclan antzokian tiro hotsak entzun dira. Antzerkian Eagles of Death Metal taldearen kontzertua egiten ari zen. Horren ostean hainbat pertsona bahitu zituzten bertan.

### Stade de Franceko leherketak

Gaueko 21:00ak aldera Frantziako eta Alemaniako selekzioen arteko futbol partida jokatzen ari zela, hiru leherketa gertatu ziren. Bertan zegoen François Hollande presidentea ere.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4    *Tiroteos y explosiones con al menos cuarenta víctimas mortales en París.*  naiz.eus.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21479779
* Commonscat Multimedia: November 2015 Paris attacks

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 17018564w (data)
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q21479779
* Commonscat Multimedia: November 2015 Paris attacks
**Français Blanc et Noir** txakurra (nazioartean eta arraza-sailkapenean izen frantses jatorrizkoarekin ezaguna, itzulita, txakur zuri-beltz frantsesa) Frantziako untxari motako txakur-arraza da. Arraza hau multzoan ehizatzeko erabiltzen da, eta Saintonge txakur handien ondorengoa dela uste da.

Ezaugarriak
-----------

Txakur honek gorputz giharra eta muskularra ditu, hanka luzeak, buru apur bat gangaduna, erorketa luzeko belarriak. Tamaina 65 cm-tik 72ra bitartekoa da arretan, emeak zertxobait txikiagoak dira.

Larru kolorea zuria eta beltza da, eta mantu beltza du, batzuetan pikarta edo beltzez edo urdinez markatua. Begi bakoitzaren gainetik eta masailetan puntu beltzaranak izan ohi ditu, baita belarrien eta isatsaren azpian. 

Arraza nabaria da ehizako lanean duen iraunkortasunagatik, baita usaimen on eta zaunka sendoagatik ere. Lagunkoia da eta erraz moldatzen da gizakientzat, ez gauza ohikoa multzoka ehitzatzen duten untxarien artean.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Chien Français Blanc et Noir» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-08-04ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q38468
* Commonscat Multimedia: Français blanc et noir

---

 |

* Wd Datuak: Q38468
* Commonscat Multimedia: Français blanc et noir
**Forrest konderria** (ingelesez: *Forrest County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hattiesburg da. 2010eko zentsuaren arabera 74.934 biztanle zituen, Forrest kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Forrest konderriak 1.217,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,15 ura dira. Beste 1.207,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 61,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 74.934 pertsonetatik 46.403 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.637 dira. 26.956 beltzak edo afroamerikarrak. 152 amerikar natiboak ziren eta 33 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 494 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 74 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 822 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491221
* Commonscat Multimedia: Forrest County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130181474
* ISNI: 0000 0004 0637 3385
* LCCN: n80049891
* NARA: 10039683
* **Lekuak**
* OSM: 1832965
* TGN: 2001103

 |

* Wd Datuak: Q491221
* Commonscat Multimedia: Forrest County, Mississippi