recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kanpaina Miresgarria** (gaztelaniaz: *Campaña Admirable*) Venezuelako Independentzia Gerrako kanpaina izan zen. Simón Bolívarrek zuzendu zuen eta Venezuelako mendebala askatzea lortu zen.

Gertakariak
-----------

1813ko maiatzaren 14an, Cúcutan (Kolonbia), Venezuelako Lehen Errepublikaren gainbeheraren ondoren, Simón Bolívarrek '*Kanpaina Miresgarria* esan zitzaion martxa abiatu zuen, Venezuela Espainiako koroatik askatzea xede. Abuztuaren 6an Bolivarren armada Caracasen sartu zenean herritarrek miresmenez, txaloz eta lorez hartu zuten garailea.

Kanpaina militarra abiatu aurretik, 1813ko urtarrilean, Antonio Nicolás Briceño buruzagi venezuelarrak, aldeko beste hainbat ofizialekin batera, Venezuela askatzeko plan zuzen eta gordina diseinatu zuten: Cartagenako Hitzarmena. Hona hemen dokumentuaren pasarte batzuk:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Bigarrena: gerra honen helburu nagusia Venezuelatik Europako espainiarren arraza madarikatua deuseztatzea denez, Kanarietako uhartetarrak barne, espainiar guztiek galarazita dute espedizio honetan parte hartzea, abertzale zintzoak iruditu arren, horietako bat bera ere ezin delako bizirik geratu, eta horretan ez delako inolako salbuespenik onartuko (...).

Hirugarrena: askatutako lurraldeetako Europako espainiarren jabetzak lau zatitan banatuko dira: bata, espedizioan parte hartu duten ofizialen artean, graduaren araberako zatitan banatuta; bigarren zatia soldaduei dagokie; eta beste biak, Estatuari. Zalantzazko kasuetan, bertan dauden ofizialek gehiengoz erabakiko dute auzia (...).

Bederatzigarrena: ordainsaria lortu edo gradua igotzeko eskubidea izateko, nahikoa da hildako espainiarren edo kanariarren buru kopuru jakin bat aurkeztea. Hogei aurkezten dituen soldadua jarduneko banderadun izendatuko da, lotinant graduak 30 buru balio du, kapitain graduak 50.... |  » |

Aldarria dekretu bihurtu zuen Simón Bolívarrek 1813ko ekainaren 15ean, kanpaina hasi eta hilabetera eta berehala betearazi zuen. Kanpainaren bidean europar eta kanariar guztiak fusilatu zituzten, ia salbuespenik gabe. 1814ko otsailean, espainiarrek kapitulatu zutenetik hainbat hilabete igaro arren, Juan Bautista Arismendik Caracaseko 886 preso espainiar fusilarazi zituen, Bolivarren aginduz. Handik egun gutxira, La Guaira ospitaleko 500dik gora gaixo espainiar gora hil zituzten.

Espainiarrak garbitzeko dekretu haren gordintasunez jakitun, Bolivarrek berak espainiarren iraganeko basakeriak erabili zituen justifikaziotzat: Venezuelako lehen errepublikaren porrotean Domingo Monteverderen armadak egindako krimenak, 1810ean Quitoko independentzia ahalegina gogor zapaldu izana... Dekretua 1820ko azaroaren 26ra arte egon zen indarrean, Bolivarrek eta Pablo Morillo espainiarrak gerra arautu eta bi aldeen gehiegikeriak mugatzea negoziatu zuten arte.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   Irazustabarrena, Nagore.  (2015-10-18). «Bolivar eta espainiarrak garbitzeko bidea» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8940

 |

* Wd Datuak: Q8940
Vitruviok proposatutako gizonaren kanona

*Artikulu hau artearen araudia buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanon».*
**Kanon** giza gorputzaren edertasuna aztertzen duen araudia da. Kanonak gorputz-atalen irudikapenak gorde behar dituen proportzioak ezartzen ditu. Antzinateko egiptoarren artean pinturak eta eskulturak egiteko kanonen bat erabili bide bazen ere, greziarrei dagozkie ezagutzen diren lehen kanonak.

Hala, Polikletok bere idatzietan azaldu eta *Doriforoa* izeneko eskulturan gauzaturiko kanona ondoko eskulturaren eredu izan zen: gorputz osoak zazpi bururen luzera hartzen duen gizon gazte, sendo eta atletikoa. Gero, Lisiporen giza irudi estilizatuagoa izan zen Erromako arteak segitu beharko zuen kanona (gorputzaren luzera: zortzi buru). Vitruvio arkitekto erromatarrak giza neurriak eraikuntzara eraman zituen; haren ideiek eragin handia izan zuten Errenazimentuko artistengan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3655495

 |

* Wd Datuak: Q3655495
**Jose Antonio Begiristain Mujika,** *Napo* ezizenez ezaguna*,* (Olaberria, Gipuzkoa, 1963) gipuzkoar dantzaria da.

Ibilbidea
---------

Beasaingo La Salle euskal dantzen taldean egin zituen lehen urratsak dantzaren munduan, eta Kontxi Aranbururen akademian egin zituen balleteko ikasketak. 1982an Madrilera joan zen, bere prestakuntza Luis Fuente irakaslearekin osatzeko, eta haren taldean hainbat urtez egin zuen dantza. Iruñeko Almudena Loboren dantza eskolan ere izan zen garai hartan, eta *Don Quijote* ballet ikuskizunean parte hartu zuen.

Carmen Roche eta Lola de Avilarekin lan egin ondotik, 1987an Espainiako Dantza Konpainia Nazionalean sartu zen, Maia Plisetskaiaren zuzendaritzapean, eta ballet klasiko eta neoklasikoko rol ugari jokatu zituen. Ondorengo urteetan ospe handiko koreografoen sorkuntzetan parte hartu zuen.

1999. urtean erretiratu zen agertokietatik. Espainiako Dantza Konpainia Nazionalean lanean jarraitzen du.

Aitortzak
---------

2017 Gipuzkoako Dantza Profesionalen Elkartearen Ibilbide Artistikoaren saria

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Sarasola, Ainhoa. «Jose Antonio Begiristaini eta Judith Argomanizi emango dizkiete XV. Dantza sariak» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Lafuente, Carlota.  (1994-07-08). «"Mi hermano llevó al Barça al ballet varios y sequedaron sopas"» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).
3. ↑    «Judith Argomaniz eta Jose Antonio Beguristainentzat, Dantza sariak» *EITB Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106918257

 |

* Wd Datuak: Q106918257
**Kano** Nigeriako iparraldeko hiria eta izen bereko estatuko hiriburua da. Herrialdeko bigarren hiri nagusia da, Lagosen atzetik eta Ibadanen aurretik. Halaber, Afrikako zazpigarren hiririk handiena da. 2006an 2.163.225 biztanle zituen.

Geografia
---------

Sahara basamortuaren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, sabana eremu estuan, itsas-mailatik 481 metrotako altueran. Kano eta Challawa ibaiek Hadejia ibaiarekin bat egiten duten tokitik gertu dago. Azken ibai hau Txad aintzirara doa.

Historia
--------

900. urtearen inguruan hausa erreinuetako bat ze. XII. eta XIV. mendeen artean islama iritsi zen hirira. Erdi Aroan Sahara zeharkatzen zuen ibilbidearen hegoaldeko muturrean zegoen merkatal hiria izan zen, hori dela eta Afrika iparraldeko hiri garrantzitsuekin lotuta zegoen.

XIX. mendean fula leinuak konkistatu zuen eta emirerri independente bihurtu zuen harik eta 1903an Britainiar Inperioak eskuratu zuen arte. Orduan Nigeria kolonia eratu zuten britainiarrek eta Kano barruan sartu zuten.

Erlijioa
--------

Kanotar gehiengoa musulmana da, gehienak sunitak eta gutxi batzuk xiitak. Kristauek populazioaren %1a osatzen dute eta musulmanak ez diren gainerako gutxiengoekin Sabon Gari auzoan bizi dira.

Ondasun nabarmenak
------------------

Hiriak harresia izan zuen inguruan eta oraindik ere ate gehienek zutik diraute. Eraikinen artean aipatzekoak dira:

* Kanoko harresi zaharra (UNESCOk Gizateriaren ondare izendatua)
* Kurmi merkatua
* Kanoko meskita handia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *Kano: Nigeria's ancient city-state.*  2004-05-20 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
2. ↑   **(Ingelesez)** Centre, UNESCO World Heritage. «Ancient Kano City Walls and Asociated Sties» *UNESCO World Heritage Centre* (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
3. ↑   **(Ingelesez)** «A fading future for Nigeria's indigo dyers» *BBC News* 2014-02-03 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
4. ↑   «Great Mosque of Kano» *web.archive.org* 2005-05-14 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Kano "on-line"

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182984
* Commonscat Multimedia: Kano

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140751330
* GND: 4097622-1
* LCCN: n82242425
* SUDOC: 028939816
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182984
* Commonscat Multimedia: Kano
San Zipriano Kartagokoak, kanonizazioetan ardura eskatu zuena
**Kanonizazioa** eliza kristauak pertsona bat modu ofizialean santu izendatzeko duen prozedura da. Horrela pertsona hori santuen zerrenda ofizialean edo kanonean inskribatzen da.

Hasieran, ez zegoen santu izendatzeko prozedura formalik (egun Eliza ortodoxoak egiten duen bezala). Egun, berriz, Eliza Katolikoak, nahiz eta berak bakarrik ez, prozedura formal bat erabiltzen ohi du. *Congregatio de Causis Sanctorum* izeneko biltzarrak prozedura zuzentzen du.

Eliza Katolikoan, kanonizazioak mundu osoko mailan gurtza esan nahi du. Beatifikazioa, berriz, eskualdeko mailan bakarrik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Charles I of England and Scotland, King and Martyr
2. ↑  *Divinus Perfectionis Magister*
3. ↑   Beccari, Camillo.  (1907). *Beatification and Canonization.*  in: *The Catholic Encyclopedia*. 2 New York: Robert Appleton Company.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q51621
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX526018
* BNF: 11959086m (data)
* GND: 4159402-2
* LCCN: sh85019662
* NKC: ph114863
* AAT: 300162812
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q51621
Pistola baten kanoiburuaren diagrama. A: hutsik. B: Kargatua, kartutxoa eta perkutorea tiro egiteko prest.
Armagintzan, **kanoiburua** kanoiaren arimaren zabalgunea izaten da; jaurtigaia sartzen den lekua.

Ezaugarriak
-----------

Fusil eta pistolek kanoiburu bakarra izaten dute, kanoiean bertan, ahoaren kontrako aldean; errebolberrek, berriz, aparteko danbor batean kanoiburu funtzioa egiten duten hainbat zulo dituzte. Honek esan nahi du fusil eta pistolek kargagailua kenduta tiro egin dezaketela; ez ordea errebolberrek, danborra kanpoan dutenean.

Funtzioa
--------

Kanoiburuan perkutoreak kartutxoaren tiro kapsula jotzen du; horrela lehergaia iziotzen da; gasek bala bere zorrotik aterarazten dute; honek bala kanoiaren ariman zehar kanpora jaurtitzen du.

Kanoiburuaren birkarga
----------------------

Su-armen bilakaeran kanoiburua munizioz birkargatzeko hainbat sistema garatu dira. Kanoiburutik eginiko lehen birkarga sistemak itsas artillerian erabili ziren, XVIII. mendean.

XV. eta XVI. mendeetako su-armetan, jaurtigaiak berunezko esferak ziren. XIX. mende hasieran forma aerodinamikoagoak erabiltzen hasi ziren, zorro batera egokituak. Bala jaurtitzen zenean, zorroa kanoiburuan geratzen zen.

Munizioa eskuz eragindako ixtailu batekin sar daiteke, edo automatismoen bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «kañoiburu | Eibarko euskara» *www.eibarko-euskara.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «2 - Armas de fuego y municiones — Texas Parks & Wildlife Department» *tpwd.texas.gov* (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Definición de recámara — Definicion.de» *Definición.de* (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
4. ↑   Smith, Kay Douglas..  (2005). *The artillery of the Dukes of Burgundy, 1363-1477.*  Boydell Press ISBN 1843831627. PMC 60322326. (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
5. ↑   **(Ingelesez)** Wallace, James Smyth.  (2008-06-04). *Chemical Analysis of Firearms, Ammunition, and Gunshot Residue.*  CRC Press ISBN 9781420069716. (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Mauser M98 | Excopesa» *www.excopesa.es* (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).
7. ↑   **(Gaztelaniaz)** Desenfunda.  (2017-03-25). «Diferencia entre pistolas automáticas y semiautomáticas» *Desenfunda Blog* (Noiz kontsultatua: 2019-06-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1068543
* Commonscat Multimedia: Chamber (firearms)

---

 |

* Wd Datuak: Q1068543
* Commonscat Multimedia: Chamber (firearms)
**Anka Pađen** (Crno, Crikvenica udalerria, Jugoslaviako Erresuma (egun, Kroaziako Errepublika); 1924ko urtarrilaren 9-Lešće, Karlovac udalerria, Kroaziako Estatu Independentea (egun, Kroaziako Errepublika); 1945eko martxoaren 10), jugoslaviar partisano komunista bat izan zen, Jugoslaviako Herriaren Heroi izendatutakoa.

Biografia
---------

Crno herrixkan, Crikvenica ondoan, Kroaziako kostaldeko eskualdean jaio zen. Hamahiru zituela, eta aita gaixo zegoela eta etxean dirua behar zela, etxeko langile bezala lan egiten hasi zen, ondoko Bribir herrian. 1940an ordean, tabernari bezala hasi zen Crikvenican; han izan zen Alemaniak eta Italiak Jugoslavia inbaditu zutenean.

Hasiera batean modu klandestinoan aritu izan zen partisanoen aldeko lana egiten, baina 1942ko udaberrian partisanoekin mendira joatea eskatu zuen; gainera Lika eskualdera eskatu zuen, non orduan bataila handiak izaten ari ziren (Ljubica Gerovac batailoira, Srdjan Uzelac komandantearen pe).

1942ko urrian Gazteen Laugarren Batailoiko lehen konpainiara aldatu zuten, baina laster Gazteen Bigarren Batailoira asatzea eskatu zuen. 1943ko otsailean Kordunen izan zen borrokan –granada-jaurtitzaile gisa- eta han bere karreran bi urrats egin zituen aurrera: lehenik konpainiako komandante gradua jaso zuen, eta gainera Jugoslaviako Alderdi Komunistako kide gisa onartua izan zen.

1944ko urtarrilean Drežnica herrian izandako batailan larriki zauritua izan zen, ezkerreko eskuko hatzak galdu zituen. Hori dela eta lan politikoa egitera bidali zuten: Jugoslaviaren Askapenerako Indar Antifaxisten Batasuneko (Herri Frontearen enbrioia) Komite Zentraleko kide aukeratu zuten. 1944ko bukaeran inteligentzia ofizial bezala lan egitera bidali zuten, Kroaziako Gorski Kotar (Mendietako barrutia) eskualdera, eta gainera lotinant kargua hartu zuen Hala ere, zuzeneko borrokaren falta zuela eta, batailoi batetara lekualdatzea eskatu zuen laster.

1945eko martxoan hil zen ustashen kontra borrokan, Karlovac askatzeko batailan, Istriako 43ko Dibisioaren parte zela.

1951ko abenduaren 20an, Jugoslaviako Herri Errepublika Federaleko parlamentuaren dekretu baten ondorioz, Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten. Kroaziako Novi Vinodolski herrian, kale batek bere izena darama.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6   **(Serbokroazieraz)** ASKOREN ARTEAN.  (1975). *Народни хероји Југославије. (Jugoslaviako Herriaren Heroiak).*  Belgrad: Mladost.
2. 1 2 3 4 5 6   **(Serbokroazieraz)** BIJELIĆ, Krste.  (1980). *Heroine Jugoslavije (Jugoslaviako Emakumezko Heroiak).*  Zagreb: Spektar.
3. 1 2 3 4 5 6   **(Serbokroazieraz)** ASKOREN ARTEAN.  (1982). *Народни Хероји Југославије (Jugoslaviako Herriaren Heroiak).*  Belgrad: Народна Књига (Herriaren Liburua).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4342071

 |

* Wd Datuak: Q4342071
**Arizona Wildcats** (euskaraz: «Arizonako basakatuak»), bere egoitza Arizona estatuko hiririk garrantzitsuenetako bat den Tucsonen duen Arizonako Unibertsitatearen kirol taldea da. Wildcatsek NCAAk antolatutako unibertsitate lehiaketetan parte hartzen dute eta Pacific-12 Conference konferentziako kide dira.

Kirolak
-------

Wildcatsek honako kirol hauetan parte hartzen dute.

**Gizonezkoak**

* Beisbola
* Saskibaloia
* Krosa
* Atletismoa
* Amerikar futbola
* Tenisa
* Golfa
* Igeriketa

**Emakumezkoak**

* Boleibola
* Saskibaloia
* Krosa
* Atletismoa
* Futbola
* Softballa
* Tenisa
* Golfa
* Gimnasia
* Igeriketa

Arizona Stadiumaren barnealdea.
### Saskibaloia

Saskibaloi egitaraua unibertsitate honetako arrakastatsuenetako bat da Lute Olson taldeaz 1983an arduratu zenetik. 2007 arte, taldeak, 20 garaipen edo gehiagoko boladak izan ditu 20 denboraldiz jarraian, NCAAko torneoan 23 aldiz agertuz, eta Final Fourrean 1988, 1994, 1997 eta 2001ean. 1997an txapelketa irabazi zuen ordurarte azken txapelduna zen Kentucky Wildcats taldea garaitu ondoren.

Wildcats taldeko 35 jokalarik NBAn jokatzea lortu dute, horietako 11 gaur egun jokatzen ari direlarik, horien artean Damon Stoudamire, Mike Bibby, Andre Iguodala eta Gilbert Arenas nabarmen daitezkeelarik.

### Beisbola eta softbolla

Beisbolean, Wildcatsek titulu nazionala 1976, 1980 eta 1986an irabazi zuten, eta softbolean emakumezkoetan zazpi aldiz.

Palmaresa
---------

* Gizonezkoen saskibaloia: 1997
* Beisbola: 1976, 1980 eta 1986
* Softbola: 1991, 1993, 1994, 1996, 1997, 2001 eta 2006
* Gizonezkoen Golfa: 1992
* Emakumezkoen Golfa: 1996 eta 2000

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Wildcatsen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3174614
* Commonscat Multimedia: University of Arizona athletics

---

 |

* Wd Datuak: Q3174614
* Commonscat Multimedia: University of Arizona athletics
***Aquitaine* (D650)** Akitania klaseko itsaspekoen aurkako lehen fragata da, lehenago FREMM programa zena, Frantziak eta Italiak abiarazia. 2007an Lorienteko DCNS ontzioletan egina, 2010ean itsasoratua, 2011n hasi zituen probak. Frantziako Armadak 2012ko azaroan onartu zuen, eta zerbitzu aktiboan sartu zuten 2015eko abenduaren 2an . Fragata Baiona hiriak babesten du 2015eko uztailaren 11tik  .

Misio anitzeko fragata kontzeptua Frantziako Armadako garrantzitsuenen artean dauden gerraontzi horien ekoizpen eta funtzionamendu kostuak arrazionalizatzeko beharretik sortu zen. Hasiera-hasieratik FREMMen diseinuak ontzigintza tradizionalaren hainbat muga eta tripulatzaileen kopurua hartu zituen kontuan, kostu faktore guztiak egituraz murrizteko.

Horrela, Akitania klaseko fragaten planoa tamaina baliokidea duen itsasontzi komertzialaren ia berdina izan dadin diseinatuta dago eta tripulazioa gutxieneko zorrotzera murriztu da. Ehun eta zortzi marinel nahikoa dira *Akitaniako* fragata kudeaketa operatiborako, aurreko belaunaldiko itsaspekoen aurkako fragata bikoitzen aurka ( Georges Leygues klasea ). Hala ere, hainbat urtez formatu horretan nabigatu ondoren, *Akitaniari* B tripulazioa ematea erabaki zen (txandakako komandoa ere barne), 2019ko irailetik aurrera fragata hau tripulazio bikoitzera pasatzen lehena bihurtuz.  .

Erreferentziak
--------------

1. ↑  « La FREMM Aquitaine admise au service actif », *Mer et Marine*, 3 décembre 2015.
2. ↑  « Cérémonie de parrainage de la FREMM *Aquitaine* par la ville de Bayonne », *Cols bleus*, 11 juillet 2015.
3. ↑  Caroline Britz, « Première prise de commandement pour l'équipage B de l'Aquitaine », *Mer et Marine*, 27 août 2019.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2859286
* Commonscat Multimedia: D650 Aquitaine (ship, 2012)

---

 |

* Wd Datuak: Q2859286
* Commonscat Multimedia: D650 Aquitaine (ship, 2012)
**Arahad II.a**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, dunadan bat da, Aravornen semea.

Rivendelen jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2563. urtean. Bere izena sindarinezkoa da, eta, bere birraitona bezala, "errege zuhurra" bezala itzul daiteke. Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2654. urtean hil ondoren, Arahad, Iparraldeko Dunedainen hamargarren kapitain bihurtu zen.

Bere erregealdian, ez zen gertaera esanguratsurik gertatu Eriadorren, gertaera politiko eta militar nagusienak, Gondorren eta Rohanen gertatu baitziren.

Hobbitek aurrera egiten dute Iparraldeko Dunedainen babespean. Isengrim II.a Eskualdeko hamargarren Thaina bihurtzen da Tooktarren leinutik, eta Smial handien eraikuntza hasten da Horniburgun, familiaren oparotasunaren ikurra izango dena. Tobold Turutak "Piparentzako belarra" ereiten du Hegoaldeko laurdenean.

Arahad II.ak, 65 urteko agintaldia izan zuen, eta Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2719. urtean hil zen, 156 urterekin. Bere oinordekoa, bere seme Arassuil izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Aravorn** | **Iparraldeko Dunedainen Kapitaina**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2654-2719 | Ondorengoa**Arassuil** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2543626

 |

* Wd Datuak: Q2543626
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | **K.a. III. mende** | K.a. II. mende)

K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | **K.a. 230ko hamarkada** | K.a. 220ko hamarkada | K.a. 210ko hamarkada

K.a. 242 | K.a. 241 | K.a. 240 | K.a. 239 | K.a. 238 | **K.a. 237** | K.a. 236 | K.a. 235 | K.a. 234 | K.a. 233 | K.a. 232

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

### Gertaerak

* Ptolomeotar Erresuma: Edfuko tenpluaren eraikuntza hasten da.

### Jaiotzak

### Heriotzak

---

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45398
* Commonscat Multimedia: 237 BC

---

 |

* Wd Datuak: Q45398
* Commonscat Multimedia: 237 BC


| Denbora unitateak |
| --- |
| attosegundo • femtosegundo • pikosegundo • nanosegundo • mikrosegundo • milisegundo • segundo
minutu • ordu • egun • aste • hil • urte • bosturteko • hamarkada • mende • milurteko • gigaurte |
**Aragvi ibaia** eta bere arroa Georgian daude, Kaukaso mendilerroaren hegoaldeko magaletan. Ibaiak 112 kilometro ditu. Arroak 2.724 km² lurreko geruzaz osatuta dago, batez ere hareharriz, harri metamorfikoz eta kareharriz osatuta. Ibaian eraikitako zentral hidroelektrikoak Georgiak kontsumitzen duen energia gehiena ekoizten du. Presa 1986an eraiki zuten eta Zhinvali urtegia sortu zuten.  Urtegiaren ondoan Ananuri gaztelua Jasokundearen elizarekin dago.

Aragvi ibaia Mtkvari ibaiarekin batzen da (Kurá ibaiaren georgierazko izena) urtegiaren presaren azpian, Mtsjeta parean. Ananuriko gorotlekua Aragvi presaren ondoren ibaian gora dago.

* Zhinvali presaZhinvali presa
* Ananuri gazteluaAnanuri gaztelua
* Aragvi presa hidroelektrikoaAragvi presa hidroelektrikoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *The Khevi-Aragvi Biosphere Reserve.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q596630
* Commonscat Multimedia: Aragvi River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238437824
* GND: 4227033-9
* **Lekuak**
* OSM: 12579295

 |

* Wd Datuak: Q596630
* Commonscat Multimedia: Aragvi River
**Jedi tenplua** Star Warseko fikziozko unibertsoko zati den eraikin bat da.

Eraikuntza bikain hau Coruscant planetan zegoen. Galaxian Jedi ordenaren egoitza zen. Illumen eta Kamparasen beste tenplu batzuk ere bazeuden arren, Coruscantekoak Jedi Kontseilu Gorena hartzen zuen. Ezagutzen zen liburutegirik handi eta zabalena ere bazuen, bereziki Maddame Jocasta Nuk gainbegiratua. Egoitzaren sektore baten hangarra zegoen, nondik misio ezberdinetarako Jedi Starfighterrak bidaltzen ziren.

Tenpluak Jedi Ordena osoa har zezakeen, bederatzi mila kide inguruz osatua zegoena, baina ohi hauetako pare bat dozena baino ez zeuden, gainontzekoak galaxian zehar gatazkak konpontzen ari baitziren.

Inperio Galaktikoa sortu zenean 66 Agindua aktibatu zen, eta Darth Vaderrek berak pertsonalki zuzendutako 501 Legioak Jedi Tenplua eraso zuen. Hala, bost mila klon soldadu inguru barruti sakratuan sartu ziren esperientziadun maisuak zein padawan ikasle gazteak hilez.

Coruscanteko toki askotan tenplutik zerion ke zutabe bat ikusi ahal izan zen, eta Tenplutik larrialdi seinale bat igortzen hasi zen gerra amaitu zela iragarriz eta jedi guztiak itzuli behar zirela aginduz. Yoda eta Obi-Wan Kenobi jedi maisuek seinalea jaso zuten. Biziraun zuten jediak suntsitzeko Palpatine enperadorearen tranpa bat zela suposatuz, hara joatera arriskatu ziren aldatzera biziraun zutenei handik aldegiteko abisatzeko, eta hala egin zuten.

Tenpluaren egitura mantendu egin zen hurrengo bi hamarkadetan, erabat ustelgabe, beharbada Enperadorearen garaikur bezala. Arrazoiren bategatik Yuuzhan Vong Gerran Luke Skywalker maisuak tenplua zegoen tokian soilik hondakinak aurkitu zituen, behin hiriburua yuuzhan vong etsaiek hartu ondoren.

Errepublikarrek Coruscant birkonkistatu zutenean, gobernuak Jediek erabili ahal berde koloreko piramide itxurako tenplu berri bat eraikitzea erabaki zuen. 100 urte beranduago, tenplua, Coruscantetik pasatzen ziren jediek egoitza bezala erabilia izan zena, ordenaren benetako egoitza Ossus zelarik, Sith berrien esku erori zen, eta hauen tenplu bihurtu zen.

Filmean ez da, jediez gain, tenpluaren beste defendatzailerik agertzen, Star Wars Battle Front II jokoan bai badituen arren, pasako zena hain azkar hilko zituztela jediak eta guardiak salbatzeko ia agertuko ez zirela. Datu bitxi bat guardiak Mamu Mehatxua filmean agertzen diren erreginaren errege guardiaren antzekoak direla da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2484106

 |

* Wd Datuak: Q2484106
201 Penelope asteroidearen argi kurba, 2006ko urriaren 6an Mount John behatoki unibertsitarioan hartutako irudietan oinarritua. Errotazio osoa erakusten du, 3.7474 ordu dirauena.
Astronomian **argi kurba** objektu astronomiko edo zeruko toki baten argi intentsitatearen grafikoa bat da, denboraren arabera. Argi kurba espektroko gune berezi edo banda fotometriko berezi batetik abiatuta egiten da: adibidez B banda iragazki urdinarekin eta V banda iragazki berdearekin.

Argi kurbak aldikakoak izan daitezke, izar bitar itzaltzaileen, zefeida izar aldakoren edo beste izar aldakor batzuen kasuan, edo ez aldikakoak, noba baten, izar aldakor kataklismiko baten edo supernoba baten kasuan bezala.

Argi kurben azterketek, beste behaketa batzuekin batera, hauek eragiten dituzten prozesu fisikoei buruzko informazio ugari eman lezakete edo eurei buruzko teoria fisikoak estutu ditzakete.

Planetologian argi kurba bat planeta txiki edo ilargi baten errotazio periodoa estimatzeko erabil daiteke. Lurretik, sarri ezin daiteke ikusi gure Eguzki-sistemako objektu txiki bat, ezta teleskopiorik ahaltsuenekin ere, objektuaren itxurazko tamaina angeluarra CCD kamera baten pixel bat baino txikiagoa baita. Horregatik astronomoek objektuak eragindako argi kopurua denboraren arabera neurtzen dute (argi kurba). Argi kurbaren tontorrak ikusiz objektuaren errotazio maiztasuna estima daiteke, objektuaren zati batzuk batez bestekoa baino ilunago edo dizdiratsuagoak direla onartuz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q675076
* Commonscat Multimedia: Light curves (astronomy)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q675076
* Commonscat Multimedia: Light curves (astronomy)
**Jedinstvo** edo **Edinstvo** (errusieraz: Единство, *Batasuna*) 1914an errusiar marxismoaren baitan sortu zen korronte txiki bat izan zen, bere buru Georgi Plekhanoven (Errusian marxismoan lehen aldiz hedatu zuena) izenarekin oso lotua zegoenan.

Historia
--------

Hasieran, 1912an Langileen Alderdi Sozialdemokrata (marxista) bitan zatitzerakoan, bi korronteak birbatzeko asmoz sortu zen korrontea (Jedinstvo hitzak errusieraz *Batasuna* esan nahi du). Hala ere, laster Lehen Mundu Gerra piztu zenean, Jedinstvo oso gogor jarri zen guda honen alde, mentxebikeen eskuinean kokatuz. Fakzio txiki bat izaten jarraitu zuen, izan ere, mentxebikeen artean gudaren alde paratu ziren Aleksandr Potresoven jarraitzaileak erakartzeko ere ezgai izan zen.

1917tik aurrera, langile mugimenduaren eskuin-aldean kokatu zen, hainbesterainokoa izan zen burgesiarekiko zuen hurbiltasuna, ezen beste alderdien ukapena nabaritzen zuen ("sozialista" izendapena behin baino gehiagotan zalantzan jartzen zioten). Lehen Mundu Gerra "garaipen osora arte" jarraitzearen aldekoa zen eta edozein bake-akordioren aurkakoa zen.

Urriko Iraultzaren ostean Jedinstvoren egunkaria (izen berekoa) itxi egin zen, irakurle oso gutxi zituelako, eta Asanblada Konstituziogilerako hauteskundeetan oso boto kopuru txikia lortu zuen. 1918an alderdia desegin egin zen.

Taldekideak
-----------

Georgi Plekhanovez gain, Jedinstvoren beste buru ezagun batzuk Vera Zasulitx, Nikolai Iordanski eta Grigori Aleksinski (hau boltxebikeen kontrako akusazioetan nabarmendu zen) izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5  Jedinstvo, *K17*, 2017-07-21. CC0 Domeinu Publikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4174009

 |

* Wd Datuak: Q4174009
**Arahael**, sindarinez "errege jakintsua" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Iparraldeko Dunedainden lehen kapitaina izan zen Aranarthen semea, eta, beraz, Arthedaineko azken erregea izan zen Arveduiren biloba.

Historia
--------

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2012. urtean jaio zen, Rivendelen, eta han hazia izan zen. Beragandik hasita, Kapitainen seme guztiak, Rivendelen haziak izan ziren.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2106an hil ondoren, Arahael, Iparraldeko Dunedainen bigarren Kapitain bihurtzen da. Kapitain bezala eman zuen denboran, Zaintzapeko Bakea deritzon garaia hasi zen. 2177. urtean hil zen, bere oinordekoa, bere seme Aranuir izan zelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Aranarth** | **Iparraldeko Dunedainen Kapitaina**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2106-2177 | Ondorengoa**Aranuir** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2533079

 |

* Wd Datuak: Q2533079
**Jordi Cuixart i Navarro** (Santa Perpètua de Mogoda, Katalunia, 1975eko apirilaren 22a) kataluniar enpresaburu bat da, gaur egun Òmnium Cultural erakundeko lehendakaria.

1996tik Òmnium Culturaleko bazkidea da, erakunde honetan diruzain eta bigarren lehendakari orde karguak izan ditu. 2015eko abenduaren 19an lehendakari aukeratua izan zen, Quim Torra ordezkatuz.

Sabadell udalerrian bizi da eta Aranow Packaging Machinery enpresako zuzendari nagusia da, bai eta Centre Metal·lúrgic erakundeko kidea eta FemCAT. kataluniar enpresarien erakunde pribatuaren sortzaileetako bat ere. Murtziar ama eta bartzelonar aitaren semea, hainbat erakunde eta proiektutetako bazkidea da, tartean Can Capablanca eta Coop57 kooperatiba. Beste gauzen artean, derrigorrezko espainiar soldaduskari intsumisoa, aisialdiko monitore eta katalan hizkuntzaren aldeko ekintzailea ere bada.

2017ko irailean, Espainiar Estatuak Anubis Operazioan jazotako protestaldiak zirela eta, bera eta Assemblea Nacional Catalana erakundeko Jordi Sànchez i Picanyol lehendakariari sedizioa egitea leporatu eta urriaren 16an espetxeratu egin zituen. Ondorioz, Katalunia eta leku askotan beren berehalako askatasunaren aldeko protestaldiak eta manifestapenak burutu ziren, tartean Euskal Herrian ere bai.

Amnistia Internazionalak ere beren berehalako askatasuna eskatu zuen baina egun batzuk beranduago preso politikoak ez zirela ziurtatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Ikus gainera
------------

* Preso politikoa
* Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako auzia

Kanpo estekak
-------------

* Jordi Cuixarti egindako elkarrizketa irakurgai. 2017ko irailaren 30a, Berria.eus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21530373
* Commonscat Multimedia: Jordi Cuixart i Navarro

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3150939878126600573
* BNE: XX6003363
* GND: 1196644691
* LCCN: no2019101528
* SUDOC: 241718813

 |

* Wd Datuak: Q21530373
* Commonscat Multimedia: Jordi Cuixart i Navarro
Kastaliaren iturria.
**Kastaliaren iturria** Delfosen dagoen iturburu bat da, lurrin haluzinagarriak isurtzen omen zituena, Delfoseko orakuluari etorkizuna aurresatea ahalbidetzen zioten amets eta ikuskariak eragiten zizkiotenak. Hau da elezahar ugarietako batek kontatzen duena, beste batzuetan, halako lurrin haluzinagarririk sekula izan ez zuela diote, baizik eta ur garbi eta gardenak.

Parnaso mendian zegoen, honen harkaitzetatik iturri ezberdinak eratzen zituzten zenbait iturburu isurtzen zirelarik. Oso antzinatik ezaguna den iturrietako bat Kastaliarena zen, Apolori sagaraturiko erramu basotxo batez inguratua zegoena. Elezaharrak eta mitologiak, Parnaso mendian, eta iturri honetatik gertu, jainkosa batzuk, kantu eta olerkaritzaren jainkosa txikiak zirenak, Musak, ur gardeneko lamiak ziren naiadeekin biltzen zirela diote. Bilera hauetan, Apolok lira jotzen zuen eta gainontzeko jainkosek dantza egiten zuten. Esaten zenez, jariatzen zen ura "ur hiztuna" zen, orakulu bat emateko gai zena. Hasieran, hala funtzionatu zuen, Apoloren Tenplua eraiki zen garaia arte, gaur egun, Delfos bezala ezagutzen den tokian. Baina iturri honek, ospetsu eta sakratu izaten jarraitu zuen, eta bertara jende asko joaten zen, arazteko asmoz.

K. a. I. mendean, Kastalia arroilaren horman, haitzulo iturri baten taila egin zen, hain zuzen ere, iturburu sakratua zegoen tokian bertan. 1881ean, Delfos zegoen tokian, indusketak modu sistematikoan egiten hasi ziren. Monumentu batzuk zaharberrituak izan ziren, horien artean, Kastaliaren iturria bera, gaur egun, bidaiariek asko bisitatzen dutena.

Kastaliaren iturria, Delfosen, Fedriadeen labarrean dagoena, Delfosera iristen ziren bidaiari guztiak euren ilea garbitzen geratzen ziren tokia zen, baita, Pitiar Jokoetako parte-hartzaileek, eta, bereziki, orakuluari kontsulta egitera zetozenek. Iturburu sakratuak elikatutako bi iturri kontserbatzen dira. Arkaikoak (K. a. VI. mendea) haitzurdinez estalitako aska bat du, eserlekuz inguratua. Iturri helenistiko edo erromatar bat ere badago, harkaitzean eginiko horma-hobiekin, botozko opariak jasotzeko.

Kastaliaren iturria, Delfoseko mito guztiak baino lehenagokoa da: iturriaren lehen zaindaria, Piton suge edo herensugea izan zen, Apolok, bere gordelekuaren ondoan hil zuena.

Kastaliako iturria, inspirazio putzu bihurtu zen, neurri batean, Pierideen iturriarekin nahastua izan delako.

Eragina
-------

AEBetako Tennessee estatuan, Castalian Springs ("Kastaliaren iturriak") izeneko hiri bat dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q152348
* Commonscat Multimedia: Castalian spring

---

 |

* Wd Datuak: Q152348
* Commonscat Multimedia: Castalian spring
**Alonso Berruguete**, izen osoa **Alonso González Berruguete** (Paredes de Nava, 1488 inguruan - Toledo, 1561), espainiar eskultore eta margolaria izan zen.

Bizitza
-------

Pedroren semea eta haren ikaslea izan zen, dirudienez; 1508 inguruan Italiara joan zen, eta Erroman eta Florentzian egonaldiak egin zituen. Michelangeloren ikasle izan zen eta hari jarraituz sorturiko joera manieristari lotu zitzaion lehenetakoa izan zen. 1517an Espainian zegoen berriro eta ondoko urtean Karlos V.aren margolaria izan zen.

Eskultore gisa, Valladoliden, Salamancan eta Toledon aritu zen. Eskultura polikromoa landu zuen, dramatismo agerikoa, manierismoaren ikusmoldeak jarraitzen zituena, baina tradizio gotikoak erabat ahaztu gabe. 1523an, Mejoradako erretaula nagusia (Olmedo) egiteko kontratatu zuten. Ordukoa da, halaber, San Joan elizako *Ecce Homo*, Olmedokoa; lan erraldoi horietan daude Berrugueteren eskulturarik ezagunenak, hala nola *San Sebastian* ospetsua.

Valladoliden, Santiago elizako Epifaniaren erretaula egiteko kontratua 1537koa da. Berak eginak dira Toledoko katedraleko goiko aulkiteriaren erdia (1539) artzapezpikuaren aulkia, eta alabastroan landutako *Antzaldatzea*. Berrugueteren beste lan garrantzitsu batzuk dira *Salome* (1512-1517 ingurukoa) eta *Tavera kardinalaren hilobia* (1561).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Alonso Berruguete*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114357
* Commonscat Multimedia: Alonso Berruguete

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 106962913
* ISNI: 0000 0001 1822 0130
* BNE: XX889208
* BNF: 14969579b (data)
* GND: 118658484
* LCCN: n80103877
* NKC: xx0079317
* SUDOC: 061715263
* ULAN: 500004642
* RKD: 7565
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00966/eu\_b\_2742/b2742
* GEA: 2239
* DBE: url
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 37568
* BDCYL: 2308

 |

* Wd Datuak: Q114357
* Commonscat Multimedia: Alonso Berruguete
Kalitxe depositu bat Israelgo bide baten aldamenean.
**Kalitxe** kaltzio karbonatozko depositu edafiko gogortu bat da. Honek beste material batzuk zementatzen ditu, hala nola harea, buztina, legarra edo lohia.

Mundu osoan aurki daitezke kalitxeak, eskuarki eskualde idor edo erdi-idorretan, hala nola erdialdeko eta mendebaldeko Australian, Kalahariko basamortuan, Sonorako basamortuan, Atacamako basamortuan eta Estatu Batuetako Ordoki Handietako goi-lautadan.

"Kalitxe" terminoa latinezko *calx* (euskaraz: «kare») hitzetik dator. Ingelesez *caliche*, *hardpan*, *calcrete* edo *duricrust* diote. Indian *kankar* esaten zaio.

Txileko iparraldean eta Perun Atacamako basamortuan nitrato-gatzen biltegiei «*caliche*» dieten. Caliche Txile, Peru, Kolonbia eta Mexikoko biltegi buztintsuak ere izan daitezke. Gainera, hitza bauxita, kaltzedonia, kaolinita, kuartzita, laterita, nitratina eta opalo forma batzuk deskribatzeko erabili dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elhuyar Hiztegia

Bibliografia
------------

* Breazeale, J. F. y H. V. Smith: «Caliche in Arizona» (419-441. orr.). University of Arizona: *Agricultural Experiment Station Bulletin* 131, 1930-4-15.
* Price, William Armstrong: «Reynosa Problem of Southern Texas, and Origin of Caliche» (488-522. orr.). *Bulletin of the American Association of Petroleum Geologists* 17.5, 1933.
* Reeves, C. C. Jr.: *Caliche: Origin, Classification, Morphology and Uses*. Lubbock (Texas): Estacado Books, 1976.
* Reeves, C. C. Jr. y J. D. Suggs: «Caliche of Central and Southern Llano Estacado, Texas (Notes)» (669-672. orr.). *Journal of Sedimentary Petrology* 34.3, 1964.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q558947
* Commonscat Multimedia: Caliche

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300011285
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q558947
* Commonscat Multimedia: Caliche
***Alone*** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga den Saint Seiya Next Dimensioneko pertsonaia bat da. Hadesen aurkako XVIII. mendeko gerra santuan Hadesek bere gorpuztea izateko aukeratutakoa da, Alone baita, garai hartan, bihotz garbiena duen gizakia, XX. mendean Shun Andromedakoarekin gertatu zen bezala.

Istorioa
--------

Alone inor ez duen mutiko bat da, Tenma Pegasokoa ezagutzen duen arte. Hotz egiten du eta txabola batean babesten dira. Apenas dute ezer jateko eta sua bizitzeko Alonen pintzelak baino ez dituzte, hau margolaria bait da. Tenmak bere gauzak lapurtzen dizkio, baina, irteterakoan, Suikyorekin topo egiten du eta gauza horiek Aloneri itzultzera behartzen du. Suikyok biak babesten ditu txabolan.

Next Dimensionen bere lehen agerpen ofiziala bere irakaslearentzat lore batzuk biltzen ari denean da. Garaiko patriarkak Dohko Librakoa eta Shion Ariesekoa urrezko zaldun bezala izendatu berri ditu, eta Dohkok Alone dagoen tokira joatea erabakitzen du. Shion, lehen une batean, bere lagunari hori eragozten saiatzen da, baina azkenean biak doaz Alone dagoen tokira. Iristen direnean, berehala nabaritzen dute margolariari darion kosmos iluna, Hadesek bere gorpuzte bezala aukeratutakoa denaren seinale. Kosmos horrek atzera botatzen ditu bi urrezko zaldunak eta Alone laguntzera hurbiltzen zaie. Shion Alone hiltzeko prestatzen da, baina Tenma Pegasokoak eteten du.

Tenmak bi urrezko zaldunak erasotzen ditu, baina alferrik, bere meteoroek ez baitute eraginik urrezko zaldunengan. Azkenean, Alonekin batera handik ihes egiten du, une horretan Pegaso izeneko bere zalditik kupeletako bat erortzen delarik. Tenmak hori nabaritzen duenean bueltan doa eta Dohkok eta Shionek kutxa hartan dagoena Pegasoren armajantzia dela aipatzen diote. Tenmak armajantzia janzten du. Bitartean, ibaiaren beste aldean, Alonek, jendeak dioenez, azken berrehun urteetan inor sartzen ausartu ez den eraikin bat ikusten du, eta handik iristen da bere izena aipatzen duen ahots bat. Sartzen denean, aurrean, ezpata bat ikusten du. Bere atzean Pandora agertzen da, aurrean duen ezpata ateratzeko esaten diona. Hala, Alonek ezpata ateratzen du, horren ondorioz Hadesen gaztelua agertzen delarik, bere segurtasun eremua hedatuz eta Alonen atzetik joan den Tenma Pegasokoa segurtasun eremu horren barnean geratuz, Shion eta Dohko bezala. Ordurako, Alone jada Hades bihurtua da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65219004

 |

* Wd Datuak: Q65219004
Yamaha Stadium.
**Júbilo Iwata** (japonieraz: ジュビロ磐田, *Jubiro Iwata*?)
 Japoniako futbol talde bat da, Iwata (Shizuoka) hirikoa, Japoniako 3 Liga eta 2 Kopa irabazi ditu baina garaipenik handiena 1999ko Asiako Txapeldunen Ligakoa du. Izena portugesezko *Júbilo* ("poza") hitzetik dator.

Historia
--------

1970an *Yamaha Motor Corporation* izenarekin sortu zen taldea. Lehenengo garaipena 1982ko kopa izan zuen eta 1988an Japoniako liga amateurra irabazi zuen.

Urrezko Aroa 1997 eta 2003 artean izan zuen, Japoniako 3 liga eta bi kopa irabazteaz gain Asiako Txapeldunen ligako hiru final jarraian jokatu baitzituen, lehena Irango Esteghlal FC-ren aurka 2-1 irabaziz gainera.

2013an 17. gelditu zen eta maila galdu zuen baina 2015ean berriz itzuli da lehen mailara.

Palmaresa
---------

### Japonian: 11

* Japoniako liga (3): 1997, 1999, 2002.
	+ Liga amateurra (1): 1988.
* Enperadorearen Kopa (2): 1982, 2003.
* Ligako Kopa (2): 1998, 2010.
* Superkopa (3): 2000, 2003, 2004.

### Nazioartean: 1

* Asiako Txapeldunen Liga:
	+ Txapelduna (1): 1999
	+ Finalista (2): 2000, 2001

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q855401
* Commonscat Multimedia: Júbilo Iwata

---

* **Identifikadoreak**
* ISNI: 0000 0004 0621 5336

 |

* Wd Datuak: Q855401
* Commonscat Multimedia: Júbilo Iwata
Kimikan, **katalisi heterogeneoa** katalisi-mota bat da zeinetan katalizatzaileen, erreaktiboen edo produktuen faseak desberdinak diren. Prozesua katalisi homogeneoaren kontrastea da, non fase berean dauden erreaktiboak, produktuak eta katalizatzailea. 

Etilenoaren hidrogenazioa gainazal solido batean. (1) Adsortzioa, (2) Erreakzioa (3) Desortzioa
Fase desberdintzat jotzen dira osagai solidoak, likidoak eta gaseosoak eta baita nahaste nahastezinak ere (olioa eta ura esaterako), edo interfaze bat dagoen edozein ingurune.

Katalisi heterogeneoan fase solidoko katalizatzaileak eta fase gaseosoko erreaktiboak usartzen dira normalean. Kasu horretan, adsortzio molekularreko, erreakzioko eta desortzioko ziklo bat gertatzen da katalizatzailearen azalean. 

Katalisi heterogeneoa oso garrantzitsua da industria kimikoan, produkzio azkarragoa eta eskala handiagokoa eta produktuaren sintesi selektiboa ahalbidetzen dituelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Schlögl, Robert.  (2015-03-09). «Heterogeneous Catalysis» *Angewandte Chemie International Edition* **54** (11): 3465–3520. doi:10.1002/anie.201410738. (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q903156
* Commonscat Multimedia: Heterogeneous catalysis

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4123377-3
* LCCN: sh85060532
* NKC: ph120691
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q903156
* Commonscat Multimedia: Heterogeneous catalysis
**Katalina Saxonia-Lauenburgokoa** (Ratzeburg, 1513ko irailaren 24a-Stockholm, 1535eko irailaren 23a) Suediako erregina ezkontidea izan zen 1531tik bere heriotzara arte, Gustavo I.a Vasaren lehen emaztea izan zelarik.

Biografia
---------

Katalina Saxonia-Lauenburgokoa Ratzeburgen jaio zen, Alemanian, Schleswig-Holstein estatuan, 1513ko irailaren 24an. Aita Magnus I.a Saxonia-Lauenburgoko dukea izan zuen eta, ama, berriz, Katalina Brunswick-Wolfenbüttelgoa; Dorotea Saxonia-Lauenburgokoa, Danimarkako erregina ahizpa zuen. Katalinari hezkuntza protestantea eman zioten.

18 urte betetzerakoan, 1531ko irailaren 24an, Katalina Gustavo I.a erregearekin ezkondu zen. Gustavok Folkung dinastia zaharrarekin lotu nahi zuen horrela, hortik baitzetorren Katalina amaren aldeko amonagatik. Gainera, Alemania iparraldeko printzeekin ere lotuko zen eta Gustavoren nahiak 1533an bete ziren, Erico, bikotearen lehen semea -Gerora, Eriko XIV.a Suediakoa izango zena-, jaio zenean. Baina ezkontza hark ez zuen zoriontasun handirik ekarri.

Suediar literaturak ez zuen batere ondo utzi Katalinaren irudia. Garaiko testuetan, erregina apetatsua zen erabat eta oso hotz agertzen zen senarrarekin. Suediak ez zuen ase eta, hainbat testuk dioenez, Katalinaren koinatu zen Kristian Danimarkakoa bisitan joan zitzaionean, Katalinak senarrak erregea erail nahian zebilela adierazi zion hari.

Handik gutxira, 1535ean, erregina haurdun zegoen bigarrenez eta oso gaixo sentitu zen Stockholmen ospatu zen dantzaldi batean, hurrengo egunetan oheratuta egon beharrean izan zelarik. Arazo larriak izan zituen haurdunaldi hartan eta, erregina hil egin zen umea erditu baino lehen. Hurrengo egunean beteko zituen 22 urte.

1535eko urriaren 1ean eman zioten lur Stockholmeko katedralean, baina, 1560ko abenduaren 21ean, erreginaren gorpuzkiak Uppsalako katedralera aldatu zituzten. Gustavo Vasa eta honen bigarren emaztea zen Margarita Eriksdotterrekin batera, monumentu handi bat eraiki zietelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Elisabet Austriakoa** | **Suediako erregina ezkontideak**1531-1535 | Ondorengoa**Margarita Eriksdotter** |

Erreferentziak
--------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q236774
* Commonscat Multimedia: Catherine of Saxe-Lauenburg, Queen of Sweden

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86137775
* ISNI: 0000 0000 5907 817X
* GND: 137979533
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/15889

 |

* Wd Datuak: Q236774
* Commonscat Multimedia: Catherine of Saxe-Lauenburg, Queen of Sweden
**Katalunia Berria** (katalanez *Catalunya Nova*) XII. mendean Erramun Berenguer IV.a Bartzelonakoak konkistatu eta ordurarte Tortosa eta Lleidako taifa erresumen jabetzakoak diren lurraldeei eman zitzaien izena da.

Katalunia Zaharra eta Katalunia Berriaren arteko muga gutxi gorabehera Llobregat ibaia eta bere ibaiadarretako bat den Cardener ibaietan zegoen, handik Segre ibaiaren arroa jarraitu eta Montsec mendilerroa arte. Hegoaldeko lurralde hauek mugaren iparraldekoekin parekatu ezkero gizarte ezberdintasun nabarmenak zituzten. Katalunia Zaharrean feudalismoa nagusi zen bitartean, Katalunia Berrian gizarte antolaketa ezberdina garatu zen, honetan nobleek herri xehearen gain zituzten eskubideak askoz ere murritzagoak ziren, lurralde haiek berpopulatzeko asmoz koroak kolono berriei emandako sustapenei esker, bai eta kolonoei emandako kontzeju sistema eta foru berezien ondorioz ere.

Ikus gainera
------------

* Katalunia Zaharra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751449

 |

* Wd Datuak: Q3751449