**Agnès McLaren** (Edinburgo, 1837ko uztailaren 4a – Antibes, 1913ko apirilaren 17a) emakume mediku eskoziarra zen. Indiako emakumeei emandako laguntzengatik da ezagun, purdahren ondorioz ezin baitzuten mediku gizon baten laguntza medikorik izan. Oso aktiboa zen gizarte-justiziari lotutako kausetan, esklabo zurien salerosketaren aurka eta emakumeen sufragismoaren alde egin zuen, besteak beste. Agnès McLaren Montpellierreko Medikuntza Fakultatean graduatu zen lehen emakumea izan zen, eta Montpellierreko unibertsitateetan emakumeen lekua defendatzeko figura enblematiko bihurtu zen.

Biografia
---------

Jatorriz Eskoziakoa, Agnès McLaren Duncan McLarenen alaba zen, enpresari presbiteriano eta politiko liberal eskoziarra. Hiru urte zutela hil zitzaion ama. Gazte heldua, emakumeak askatzeko borrokan engaiatu zen. Priscilla Bright McLaren amaginarrebarekin batera, 1866ko emakumeen boto-eskubidearen aldeko eskaera sinatu zuen, eta Edinburgoko Elkarte Nazionaleko idazkari hautatu zuten emakumeen sufragiorako, Emakumearen Elkarte Nazionalaren tokiko adarra. 1873an, Priscilla Bright McLaren eta Jane Taylour-ekin batera, Orkadetan eta Shetlandetan emakumeen boto-eskubideari buruzko hitzaldiak eman zituen. Edinburgheko Unibertsitatean medikuntza ikasi nahi zuten lehen emakumeen kanpainaren alde egin zuen bere aitak, eta *Edimbourg Seve-*etakoa zen Sophia Jex-Blaken lagun egin zen.

Edinburgheko Unibertsitatetik baztertua, emakume mediku bat izateko aukerak iskanbila sortu zuelako, Montpellierreko Unibertsitatean eman zuen izena medikuntzako ikasle gisa, hots, 1868tik emakume ikasleak hartzen zituen unibertsitatean. Frantziskotar ahizpenean hartu zuen ostatu ikasketen garaian. 1878an, tesia egin zuen lehen emakume ikaslea izan zen: *Flexions of the Uterus* defendatu zuen, Montpellier eta Dublin hirietan. Montpellierreko Medikuntza Fakultatean graduatu zen lehen emakumea izan zen, eta Britainia Handiko hamargarren emakumea doktore-diploma lortzen.

Agnès McLaren 1913ko apirilaren 17an hil zen. Antibesen lurperatuta dago. British Medical Journalen argitaratutako ohar nekrologikoak honela deskribatzen du: "Indibidualtasun azkarreko eta nortasun handiko emakumea, nazio, tribu eta sinesmen askotako langile filantropikoen talde handi batek ezagutzen duena."

Ibilbide profesionala
---------------------

### Frantzia eta Eskoziaren artean

Agnès McLarenek Cannesen hasi zuen karrera profesionala bezero-talde pribatu batekin. Berehala, beste bokazio bat aurkitu zuen emakume behartsuei laguntzen. Katalina Sienakoa hirugarren sektoreko dominikar eskolan eta Genovako Ospitale Handian egindako lanean inspiratu zen, eta Betaniako ahizpa dominikarren kongregazioarekin bat egitea erabaki zuen, Doubsen zegoela eta.

1877tik, London School of Medicine for Women erakundeko Administrazio Kontseiluko kidea izan zen. Gero, Edinburgheko Cannongate Medical Mission Dispensaryn egin zuen lan, mediku bisitari gisa. 1882an, Irlandako Medikuen Erret Elkargoan sartu zen, eta, urte berean, zabaldu zuen medikuntzaren bere praktika Cannes hirira. Bere udak Edinburghen igarotzen zituen, eta Frantziara joaten zen negua hurbildu ahala. 1898an, 61 ans urte zituela, eliza katoliko erromatarrera bihurtu zen. 1905ean, tertziario gisa hartu zuten, eta Erromara joan zen Ordenako Maisu Cormier aitari dirulaguntza eskatzera. Bere konpromiso medikoa laikoa eta erlijiosoa zen aldi berean.

### India

1905ean, Agnès McLarenek Medical Mission Committee (Misioko Batzorde Medikoa) sortu zuen, Londresen. Misio katoliko bateko boluntarioekin batera, finantzaketan parte hartu zuen, eta, gero, St. Catherine ospitalea irekitzen, Rawalapenadin, Indiako iparraldean (egungo Pakistan). Indiako purdah izeneko ohitura zela eta, emakumeak ezin zituzten familia hurbileko gizonek baizik ikusi, eta horregatik etxean giltzapetzen zituzten. Ondorioz, ezin zuten gizonen laguntza medikorik jaso. 1900eko hamarkadaren hasieran, emakume mediku gutxi zeudela eta, milaka emakume indiar hil ziren eritasunengatik edo erditze-arazoengatik. Agnès McLaren medikuntzan eta kirurgian esperimentatutako ahizpak biltzeaz arduratu zen, tokian tokiko emakumeen behar medikoei erantzuteko.

Ospitalea zuzentzen lagun zezaketen emakumeen bila zebilela, lege kanoniko katolikoak erlijiosoei osasun-laguntza hori ematea debekatzen ziela jakin zuen. Modu ofizialean eskatu zien Aita Santuari eta Egoitza Santuari murrizketa altxatzeko eta atzerrian osasuna zaintzeko interesa zuten emakumeei dei egiteko. Anna Maria Dengel austriarrak erantzun zion bere eskaerari. Korrespondentzia hasi eta gutxira, medikuntza ikasten hasi zen Corkeko Unibertsitatean, eta mediku bihurtu zen. *Medical Mission Sisters* ahizpen kongregazio katoliko baten sortzailea izan zen, non ahizpak prestatzen zituzten mundu osoko emakume eta haurren arretan jarduteko osasun-profesional gisa.

Omenaldiak
----------

* Montpellier hiriko "voie 90" bideari "allée Agnès McLaren" izena jarri zioten (43° 38, 21,91–N, 3° 51, 37,01–E);
* 2018ko abuztuan, Caroline Debladis jatorri eskoziarreko grabeldarrak *Agnès McLaren elkartea* sortu zuen, bere herrikidearen oroimena mantentzeko. 2020an, *Agnès McLaren tesi-saria* sortu zen. 4.000 euroko saria, egoera ezegonkorrean dauden emakumeen osasunari buruzko tesi bat saritzeko.
* 2019ko apirilaren 12an, Montpellier – Nîmeseko Medikuntza Fakultateak erditzeko simulazio-gela edo giza erditze gelari *Agnès McLaren* izena jarri zion. Agnès McLarenen biloba bat aurrean zela inauguratu zuten.

Oharrak eta erreferentziak
--------------------------

1. 1 2   Group, British Medical Journal Publishing.  (1913-04-26). «Dr. Agnes McLaren» *Br Med J* 1 (2730): 917–917.  doi:10.1136/bmj.1.2730.917-c. ISSN 0007-1447...
2. ↑    *Agnès McLaren.* ..
3. ↑    *History :: Medical Mission Sisters.* ..
4. ↑   «Agnes McLaren premiere femme medecin à Montpellier» *www.agnes-mclaren.org* (Noiz kontsultatua: 2024-04-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Écosse** |