recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kono baten anatomia.
**Konoak** —giza anatomiari eta, oro har, ornodun guztien anatomiari dagokionez— begietan dauden zelula mota bat dira. Kono forma dutelako dute izen hori. Makilak bezala, betsarean daude, *kono eta makilen geruza* deritzonean. Makilak sentiberak zaizkie iluntasunari edo argi urritasunari; konoak, berriz, sentiberak zaizkie argiari, eta koloreak ikustea ahalbidetzen dute. Argitasun handia behar da konoek beren eginkizuna egin dezaten. Hiru kono mota daude, bakoitza oinarrizko kolore bati sentibera zaio (gorria, berdea eta urdina), eta koloreak ikusteko elkarrekin lan egiten dute. Kono bakoitzak, espektro zerrenda estu batean argia xurgatzeko prestatutako opzinak ditu. Burmuinak, koloreak, hiru kono moten kitzikapenagatik interpretatzen ditu. Giza begi normal baten erretinan, hiru kono daude, bakoitza uhin luzera bati sentikorra, erradiazio elektromagnetikoak jasotzen dituztenak, argi-izpiak, ondoren, inpresio optikoak bihurtuko direnak. Konoak, argi kuantoen metatzaileak dira, informazio hau, ikusmenaren organoaren bulkada elektrikoetan bihurtzen dutenak.

Ikus, gainera
-------------

* Makila (zelula)

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q147298
* Commonscat Multimedia: Cone cell

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D017949
* FMA: 67748

 |

* Wd Datuak: Q147298
* Commonscat Multimedia: Cone cell
Irazu sumendia, Costa Rica
Cuicocha, Ekuador
Kraterreko aintzira, Oregon
Pinatubo sumendiaren 1991ko eztandaren ondoren eratutako aintzira. Filipinak.
**Krater aintzira** eraketa geologiko bat da, oinarrian, sumendi baten galdaran eratutako aintzira bat edo maar bat. Kraterrak euritik jasotzen duen ura lurruntzen edo iragazten dena baino gehiago denean eratzen da krater aintzira. Sumendiaren kraterra baldin bada, ezinbestekoa izango da lehenengo sumendia denbora batez inaktibo egotea; eta talka krater batean ere era daiteke krater aintzira.

Ezaugarriak
-----------

Krater aintziretako batzuek ur azido edo gaziak dituzte, sumenditik jariatzen diren sufrearengatik eta beste mineral batzuengatik (hala ere, inaktibotzat hartzen da). Halakoa da, adibidez, Ngoro Nogoroko kraterreko aintzira, oso alkalino eta gazia baita. Beste batzuk oso azidotasun edo gazitasun urrikoak dira, eta ur geza dute.

Sumendi batzuetan, urek termaltzat hartzeko adinako aktibitatea dute.

Krater aintzira bolkanikoak
---------------------------

* Toba (Indonesia)
* Pinatubo (Filipinak)
* Kraterreko Aintzira (Oregon Ameriketako Estatu Batuak)
* Cuicocha (Ekuador)
* Irazu sumendia (Costa Rica)
* Tianchi aintzira, Paektu mendian (Ipar Korea-Txina)
* Kapoho kraterreko aintzira (Hawaii Ameriketako Estatu Batuak)
* Kelud (Indonesia)
* Nyos aintzira (Kamerun)
* La Soufrière sumendiko aintzira (Saint Vincent eta Grenadinak)
* Ashi aintzira (Japonia)
* Towada aintzira (Japonia)
* Tazawa aintzira (Japonia)
* Kerið (Islandia)

Krater aintzira meteorikoak
---------------------------

* Bosumtwi aintzira (Ghana)
* Siljan aintzira (Suedia)

Beste mundu batzuetan ere izan litezke krater aintzirak. Irudian, Saturno planetaren ilargi nagusia den Titanen egon litekeen baten irudikapen artistikoa
Bosumtwi aintzira, Ghanan, jatorri meteorikokoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100900880
* Commonscat Multimedia: Crater lakes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12289103x (data)
* LCCN: sh2008006378
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q100900880
* Commonscat Multimedia: Crater lakes
**Almadiaren Museoa** Nafarroako Burgi udalerrian dagoen etnografia-museo bat da. Erronkaribar, Zaraitzu eta Aezkoa bailaretako almadia eta almadiazainei buruzko museoa da.

Kokalekua
---------

Herrigunearen gainaldean dago, Herriko plazako 1. zenbakian, Burgiko udaletxea eta San Pedro elizaren alboan.

Historia
--------

2001ean inauguratu zen.

Museoa
------

Erakusketa iraunkorrak gure zaharrengan harrotasun sanoa piztu nahi du, hauek izan eta egin zutenagatik eta gazteengan, aldiz, iraganeko eginbeharrekiko interesa, non beraien arbasoak benetako jakitun gisa aritu ziren.

Museo-sala almadiazain eta zurginen ekintza guztiak biltzen dituen prozesuaren erakusketa moduan aurkeztua dago: zuhaitzak saldu edo enkantetan jartzen zirenetik, errekan barna Katalunia, Aragoi edo Nafarroako Erriberan saltzen zituzten enbor landuak lortu bitartera.

Almadiaren Eguna
----------------

Sakontzeko, irakurri: «Almadiaren Eguna»
Urtero apirilaren amaiaera edota maiatzaren lehenbiziko egunetan Udalak nahiz museoak Burgin ospatzen den *Almadiaren Eguna* jaialdia antolatzen dute.

Kanpo estekak
-------------

* Burgiko Almadiaren Museoaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25475989

 |

* Wd Datuak: Q25475989
1906ko *camorristi*.
**Camorra** XVI. mendearen hasieran Napolin sortu eta berehala Italia guztira hedatu zen gaizkile-elkarte sekretua da.[erreferentzia behar] Jokoa, kontrabandoa eta prostituzioa kontrolatzen ditu.

Historia
--------

Fernando II.a Borboikoaren garaian polizia sekretu gisa jardun zuen, liberalen aurka. XIX. mende bukaeratik aurrera Italiako estatuak deuseztatu egin zuen ia Napoliko Camorra. 1920. urte inguruan talde hartako kide batzuk Estatu Batuetara aldatu ziren, eta han, Siziliako mafiarentzat jardun zuten lanean. 1970. urtetik aurrera, Napoliko Camorra berebiziko indarraz azaldu zen berriro. 1980. urteko lurrikararen ondoren, Camorrak beretzat hartu zituen kaltetuen aldeko laguntzarako gai asko eta asko, gero ezkutuan saltzeko. Poliziaren ustekabeko eraso handi batean Camorrako ehunka partaide preso hartu zituzten 1983an, eta erakundea oso ahul geratu zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* 'Ndrangheta
* Siziliako mafia ala Cosa Nostra
* Sacra corona unita

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q468804
* Commonscat Multimedia: Camorra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159064919
* BNF: 12094016n (data)
* GND: 4284675-4
* LCCN: n2016039009
* NKC: ph487791
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q468804
* Commonscat Multimedia: Camorra
**Gipuzkoako Txakurkros Liga** Gipuzkoako talde ezberdinek antolatzen duten lehiaketa bat da. Gipuzkoan lehiatzen diren txakurkros lasterketa ezberdinak osatzen dute. Lasterketa bakoitzean lortutako postuaren arabera puntu kopuru ezberdinak irabazten dira eta denboraldi amaieran puntu gehien lortu dituen korrikalariak lehiaketaren garaile bihurtzen da. Adinaren arabera lau kategori ezberdin daude, junior, senior, 40 urte edo gehiago eta 50 urte edo gehiago bai emakumezkoetan eta gizonezkoetan. Lehenengo ekitaldia 2011/2012 denboraldian egin zen.

Lasterketak
-----------

Hasiera batean 6 lasterketa osatzen zuten Gipuzkoako txakurkros liga, Donostiako txakurkrosa, Pasai Donibaneko txakurkrosa, Zumaiako txakurkrosa, Tolosako txakurkrosa, Errenteriako txakurkrosa eta Oiartzungo txakurkrosa. 2013/2014 denboraldian beste bi lasterketa gehiago batu egiten dira lehiaketara, Bergara eta Orioko txakurkros lasterketak, aldiz Oiartzungo txakurkrosa bertan behera gelditu egin zen.

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15888021

 |

* Wd Datuak: Q15888021
**La Chinesca** Mexikoko Mexicali hirian dagoen auzo bat da. Auzoan txinatar jatorriko 15.000 pertsona inguru bizi dira, historikoki Mexikoko txinatar komunitaterik handiena. Hala ere, 2012tik aurrera, kopuru hori Tijuanako La Mesa Barrutiak gainditu zuen, gutxi gorabehera 15.000 txinatar etorkin eta txinatar jatorriko biztanlekin. Kopuru hau Txinako diaspora nabarmena duten mundu osoko beste hiri batzuekin alderatzen ez den arren, XX. mendearen hasieran Mexicali zenbakiz eta kulturalki beste etorkin talde batzuek baino txinatarragoa zen. Txinatarrak Colorado River Land Company-ko langile gisa iritsi ziren eremura, Mexicali Haranean ureztatze sistema zabal bat diseinatu eta eraiki zuen enpresa amerikarra. Etorkin batzuk Estatu Batuetatik etortzen ziren, askotan Txinatarren aurkako politiketatik ihesi, eta beste batzuk Txinatik zuzenean itsasoratu ziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26736742

 |

* Wd Datuak: Q26736742
**Getty Thesaurus of Geographic Names**, euskaraz Izen Geografikoen Getty Thesaurus, **TGN** edo **GTGN** gisa laburtua, J. Paul Getty Trusten produktu bat da, Getty Vocabulary Program delakoan sartua. TGNk lekuei buruzko izenak eta informazioak biltzen ditu, bai egungoak, bai historikoak. TGNko lekuek administrazio politikoko erakundeak (hala nola hiriak eta nazioak) eta geografia fisikokoak (hala nola mendiak eta ibaiak) biltzen dituzte. Historiari, biztanleriari, kulturari eta arkitekturari buruzko informazioa ere jasotzen da.

Hiztegiaren hitzak
------------------

TGN hiztegi egituratua da, gaur egun 2.000.000 izen inguru eta tokiei buruzko beste informazio batzuk biltzen dituena. Toki-izenek tokiko hizkuntzan, ingelesez, beste hizkuntza batzuetan izenak izan ditzakete, baita izen historikoak ere, ordena naturalean eta alderantzizkoan. Izen horien artean, bat markatzen da hobetsi den izen gisa.

TGN ISO eta NISO estandaretara egokituta dago, eta erlazio hierarkikoak, baliokidetasunak eta asoziatiboak ditu. Kontuan izan TGN ez dela informazio geografikoko sistema (GIS) bat. TGN erregistro askok koordenatuak biltzen dituzten arren, gutxi gorabeherakoak dira eta erreferentziarako soilik dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Webgune ofiziala.
* **(Ingelesez)**:Getty hiztegiei buruzko webgunea.
* **(Ingelesez)**:Documentazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1520117
* **Identifikadoreak**
* LCCN: 99483604

 |

* Wd Datuak: Q1520117
**Geometria aljebraikoa** matematikaren adar bat da, eta bere izenak adierazten duen bezala, aljebra abstraktua eta bereziki aljebra trukakorra, geometriarekin konbinatzen du. Nolabait esateko, **ekuazio aljebraikoen** sistemen emaitzen multzoak aztertzen ditu. Aldagai bat baino gehiago dagoenean, gertakaria ulertzeko garrantzitsuak diren kontsiderazio geometrikoak agertzen dira. ekuazioen ebazpen soiletik harantzago joan nahi dugunean hasten dela hemen aztertu nahi dugun gaia esan dezakegu, eta ebazpen guztiak "ulertzearen" arazoa, ebazpenen bat aurkitzearena bezain garrantzitsu bilakatzen da. Horrek matematika munduaren "urik sakonenetara" eramango gaitu, kontzeptualki zein teknikoki.

Kanpo estekak
-------------

* Kevin R. Coombes: *Algebraic Geometry: A Total Hypertext Online System*
* *Algebraic geometry* entry on PlanetMath
* *Algebraic Equations and Systems of Algebraic Equations* at EqWorld: The World of Mathematical Equations

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q180969
* Commonscat Multimedia: Algebraic geometry

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11931567c (data)
* GND: 4001161-6
* LCCN: sh85054140
* NDL: 00561224
* NKC: ph118344
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q180969
* Commonscat Multimedia: Algebraic geometry
**Koldo Tellitu Mejia** (Barakaldo, Bizkaia, 1966ko uztailaren 9a) euskal herritar abokatua da, eta Ikastolen Elkarteko lehendakaria izan da 2009tik 2023 bitartean. 

Zuzenbidea ikasi zuen. Urte luzez LAB sindikatuan jardun ondoren, 2006an Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioko lehendakari lehendakari hautatu zuten. 2009an, Tellituren zuzendaritzapean, erakundeak izaera juridikoa eta izena aldatu zituen, eta erakunde berriaren lehendakaria izendatua izan zen.

Saskibaloian aritutakoa da, jokalari Urgatzi, Baskonia, Atletico San Sebastian eta Gasteiz taldeetan eta entrenatzaile Urgatzi, Umandi eta Betiko taldeetan.

Obra
----

* *Neure Jugoslavia, hain ulertu gabea* (2022)
* *Mi Yugoslavia, tan incomprendida* (2022)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Beloki, Mikel Elkoroberezibar.  (2023-06-08). «Tellituk gaurko Ikastolen Batzar Nagusian esan dio agur lehendakaritzari» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-06-08).
2. ↑     *Koldo Tellitu | Artizarra.*  (Noiz kontsultatua: 2023-06-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27586724

 |

* Wd Datuak: Q27586724
**Caimanera** Kubako udalerriko bat da. Uhartearen ekialdeko muturrean dago, La Sierra Maestra mendikatearen eta Guantánamoko badiaren amaieran. Estatu Batuetako itsas basearen mugan dago, eta, ondorioz, Ameriketako Estatu Batuak-Kuba mugaren lehorreko puntu bakarra da.

Guantánamo izena, arauacar jatorrikoa, bere antzinako herritar indigenen herentzia da. Kristobal Kolon Guantanamoko badiara iritsi zenean (1494ko apirilaren 30ean), harrera ona egin zioten arradaren barruko zenbait kokaleku tainoko herritarrekin, eta, bake-erakusgarri gisa, frutaz eta arrain gaziz betetako saski bana eskaini zizkieten bisitariei. 1510ean, ekialdeko alde horretan ere lehorreratu zen Diego Velázquez konkistatzailea.

Guantanamoko badiaren barruan eta bi ertzetan Caimanera udalerria osatzen duten komunitateak garatzen dira. Beere 362,9 km²ekin (Estatu Batuetako Itsas Baseak okupatutako 115 km ² barne) herrialdeko txikiena da.

Herri kulturan
--------------

Hertzainak taldearen *Mundu berria daramagu bihotzean* diskoko ***Guantanamera* abestiak aipatzen duen udalerria da.**

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Guantanamera, Hertzainak-ren "Mundu berria daramagu bihotzean" diskatik.*  (Noiz kontsultatua: 2023-01-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1025873
* Commonscat Multimedia: Caimanera

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153754173
* LCCN: n93039159

 |

* Wd Datuak: Q1025873
* Commonscat Multimedia: Caimanera
Matematikan, **geometria diferentziala** objektu geometrikoak (kurbak, gainazalak...) kalkulu diferentzialaren metodoak erabiliz aztertzen dituen geometriaren atala da. Eremu honetako aztergaiak aldaera diferentziagarriak dira, azaleraren nozioa espazio euklidearrean orokortzen dutenak, bai eta horien arteko aplikazio diferentziagarriak ere. Aldaerek ez dute zertan interpretazio geometriko naturala izan, ezta inguruko espazio batean sartuta egon beharrik ere: adibidez, multzo lineal orokorrak estruktura barietate diferentziagarriak du baina ez interpretazio geometriko intuitiboa.

Topologia diferentziala barietateen propietate topologikoetan soilik oinarritzen den bitartean, geometria diferentzialak aldagai anitzeko kalkuluaren emaitza ezagunak aplikatzea ahalbidetzen du barietateen arteko aplikazioetan. Gainera, edozein barietateri atxiki dakizkioke propietate geometrikoak, hala nola distantziak eta angeluak, Riemann-en metrika ematen bazaio; eta ezaugarriak, hala nola, geodesikoak eta kurbadura, konexio bat eransten bada.

Geometria diferentzialak aplikazio garrantzitsuak ditu fisikan, batez ere erlatibitate orokorraren teoriaren azterketan, non espazioa-denbora aldaera diferentziagarritzat deskribatzen den.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Ikastaroa: Geometria aljebraikoa [2012/05 [eus]»] *OCW* (Noiz kontsultatua: 2022-12-28).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Geometria diferentzialari buruzko ikastaroa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188444
* Commonscat Multimedia: Differential geometry

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 133188233 (data)
* GND: 4012248-7
* LCCN: sh85054146
* NDL: 00560656
* NKC: ph119440
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188444
* Commonscat Multimedia: Differential geometry
**La Jirafa** Espainiako Oviedo (Asturias) hiriko etxe orratz enblematiko bat da. 1956an inauguratu zen, garai hartan, Oviedoko eraikin zibil altuena.

Historia
--------

1931. urtean, "El Progreso" merkatu gunea, Campoamor Antzokiaren inguruan, eraikin berri batekin betetzea pentsatu zuten. 1944an, Udalak proiektuen lehiaketa ireki zuen. Diseinua 1952an aurkeztu zuten eta hainbat arkitektok parte hartu zuten, hala nola Joaquin Suárez, Carlos Sidro, Gabriel de Torrientes eta Fernando Cavanilles. Hotela, kongresu zentroa, posta bulegoa eta telegrafo bulegoa eta dendak barne hartzeko proiektatu zuten. 2005ean, "Jirafa Élite" proiektuaren barruan erabateko birgaikuntza egin zuten luxuzko apartamentu eta bulego gisa egokituz. Posta bulegoak bertan jarraitzen du. 

Eraikinaren oinplanoa bi kaleen elkargunera egokitzen da. Erromako Bankuan (Milan) agian inspiratua eraikina, goratua, arrazionalista, dotorea, soila eta grisa da, 50. hamarkadako arkitektura asturiar nabarmenak duen klasizismoaren eta modernotasunaren artean. Eraikinaren zati bat, bere muturretako batetik, 19 solairurako dorreak hausten duen arte luzatzen da; horregatik, "La Jirafa" herri goitizena, gaur egun ofiziala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

* Nanclares F. y Ruiz, N. *Lo Moderno de Nuevo.* *Arquitectura en Asturias, 1950-1965* LaMicro 2014.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25410736
* Commonscat Multimedia: Edificio La Jirafa

---

 |

* Wd Datuak: Q25410736
* Commonscat Multimedia: Edificio La Jirafa
Katy Perry "California Girls" abesten Super Bowl XLIX-en, Glendalen, Arizonan, 2015ean.
**Koreografo** dantzarako konposizioen sortzailea da. Hitza antzinako grezieratik dator: *κορεια* (*koreia*, dantza) eta *γραφια* (*grafia*, idazkera).

Koreografoaren lana
-------------------

Koreografoak mugimenduetan oinarritutako mugimendu-egiturak sortzen ditu. Horretarako bere esperientzian oinarritzen da. Helburua eszena orekatuak sortzeta da.

Koreografoaren oinarriak
------------------------

Koreografo on bat izateko dantzari moduan esperientzia handia izatea ezinbestekoa da. Dantzak sortzeko ahalmena neurri batera berez sortzen bada, beharrezkoa da dantza-maisuekin aritzea eta ikastea. Gaur egun, dantza ikuskizun garaikideetan koreografoak espektakuluaren zuzendaria izan daiteke.

Euskal Herriko koreografoak
---------------------------

* Patrick Keheille
* Gorka Márquez
* Biktor Olaeta
* Segundo Olaeta
* Mikel Sarriegi Etxezarreta
* Javi Ulla
* Koldo Zabala

Ikus, gainera
-------------

* Koreografia
* Dantza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2490358
* Commonscat Multimedia: Choreographers

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11938199k (data)
* GND: 4277171-7
* LCCN: sh85024742
* NKC: ph119192
* AAT: 300025649

 |

* Wd Datuak: Q2490358
* Commonscat Multimedia: Choreographers
**Lafayette parrokia** (ingelesez: *Lafayette Parish*) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lafayette da. 2010eko zentsuaren arabera 221.578 biztanle zituen, Lafayette Parish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lafayette parrokiak 697,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,27 ura dira. Beste 695,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 317,79 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 221.578 pertsonetatik 157.569 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8.597 dira. 56.633 beltzak edo afroamerikarrak. 683 amerikar natiboak ziren eta 57 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.293 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 373 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.970 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Lafayette Parish, Louisiana age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q506892
* Commonscat Multimedia: Lafayette Parish, Louisiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158299835
* LCCN: n82104419
* NARA: 10039585
* **Lekuak**
* OSM: 1837810
* TGN: 2000881

 |

* Wd Datuak: Q506892
* Commonscat Multimedia: Lafayette Parish, Louisiana
*La Visite à la grand-mère* ("Bisita amonari", euskaraz), Louis Le Nain-en margolariaren genero-lana da (1640 ingurukoa).
**Genero-margolan** eguneroko eszenak, barrukoak zein kanpokoak, erakusten dituen lan artistiko mota bat da. Egile askoren ustez, kontzeptuaren jatorria Erromantizismo garaian errealismoaren aurrekari bezala landu zen kostunbrismoan bilatu behar da. Dena dela, mugimendu horien aurretik horrelako eszenak erakusten dituzten margolanak aurki daitezke, esaterako XVI. mendeko Pieter Bruegel Zaharraren edo XVII. mendeko Velazquezen lanetan. Margolan hauetan ez dira gertaera heroikoak edo mitikoak, erabat arruntak baizik: pasadizuak, ohiturak, eguneroko gertaerak...

Kontzeptuaren jatorria, bestetik, Denis Diderotek idatzitako *Essais sur la peinture* (1766) liburuan dago. Dideroten arabera, "genre" margoa eguneroko aktibitateak, paisaiak eta izadi-hilak margotzean datza. Ondoren, Quatremère de Quincyk kontzeptua zabaldu egin zuen.

Iruditegia
----------

Genero-margolan batzuk:

* Pieter Bruegel Zaharraren Nekazari ezkontza, 1568.Pieter Bruegel Zaharraren *Nekazari ezkontza*, 1568.
* Pieter Bruegel Zaharraren Uzta biltzaileak, 1565.Pieter Bruegel Zaharraren *Uzta biltzaileak*, 1565.
* Auguste Renoirren Dantza La Galette Errotan, 1876.Auguste Renoirren *Dantza La Galette Errotan*, 1876.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Biblioteca Digital Hispánica webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q214127
* Commonscat Multimedia: Genre paintings

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4020173-9
* LCCN: sh85053926
* NDL: 00563836
* NKC: ph138696
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q214127
* Commonscat Multimedia: Genre paintings
**Lafayette konderria** (ingelesez: *Lafayette County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Darlington da. 2010eko zentsuaren arabera 16.836 biztanle zituen, Lafayette kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lafayette konderriak 1.643,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,54 ura dira. Beste 1.640,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.836 pertsonetatik 16.624 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 522 dira. 39 beltzak edo afroamerikarrak. 36 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 57 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 80 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431440
* Commonscat Multimedia: Lafayette County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126737438
* LCCN: n85203561
* NARA: 16556505
* **Lekuak**
* OSM: 1799449
* TGN: 2002332

 |

* Wd Datuak: Q431440
* Commonscat Multimedia: Lafayette County, Wisconsin
***Lagidium viscacia*** Lagidium generoko animalia da. Karraskarien barruko Chinchillidae familian sailkatuta dago. *Vizcacha* izenaz ezaguna da Hego Amerikan. Izenak kitxua hizkuntzetan jatorria​ du (wisk'acha). *Chinchillón* izena ere ematen zaio gaztelaniaz.

Banaketa
--------

Peruko hegoaldean, Bolivia mendebalde eta hegoaldean, Txileko erdialde eta iparraldean, X. eskualderaino eta Argentinako mendebaldean, Chubut probintziako hegoalderaino, bizi da.

Bizilekua
---------

Ingurune malkartsuak eta harritsuak, gehienetan basamortuak edo landaredi urrikoak. 5.000 metroko altueraraino.

Ohiturak
--------

Egunez mugitzen ohi da, goiz eta arratsaldeko azken orduetan batez ere. Ez du hibernatzen eta, beraz, neguan tenperaturak oso baxuak direnean eta elikagai urria, leku bajuetara jaits daiteke. Familia-taldeetan bizi da, eta oso kolonia ugariak osa ditzakete. Familia bakoitzak, bikote batek eta haren seme-alabek osatua, bere babesleku naturala erabiltzen du, arrailen edo arroken artean. Egunez, sarritan ikusten da geldirik eserita, eguzkipean berotzen. Ilea garbitzeko, lurrean iraultzeko ohitura du. Oso arina eta trebea da bere joan-etorrietan; zailtasunik gabe mugitzen da arroken artean, eta erlaitz batetik bestera jauzi daiteke, isatsa balantzin gisa erabiliz. 

Hainbat kontaktu-soinu erabiltzen ditu eta txistu akutuak igortzen ditu taldeari arrisku baten berri emateko. Irisgarria ez den leku batean dagoenean, seguru sentitzen da eta pertsona bat metro gutxira arte hurbiltzen uzten du. Landareak besterik ez ditu jaten, batez ere gramineoak eta zuhaixkak; gutxiagotan, goroldioak, likenak eta fruituak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)**Mammals - full taxonomy and Red List status Ugaztun guztien egoera 2008an
2. ↑   Molina.  (1782). in: *Chinchillidae*. Sagg. Stor. Nat. Chile, 307 or..
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Lagidium viscacia (chinchillón común, vizcacha serrana - Common Mountain Chinchilla, Southern Mountain Viscacha) | SIB, Parques Nacionales, Argentina» *Sistema de Información de Biodiversidad* (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).

Ikus, gainera
-------------

* Lagidium
* Chinchillidae

Kanpo estekak
-------------

* *Lagidium viscacia*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1761602
* Commonscat Multimedia: Lagidium viscacia
* Wikispecies Espezieak: Lagidium viscacia

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Lagidium\_viscacia
* EOL: 326928
* GBIF: 2439834
* ITIS: 584706
* UICN: 11148
* MSW: 13400144
* NCBI: 84623
* Paleobiology Database: 231495

 |

* Wd Datuak: Q1761602
* Commonscat Multimedia: Lagidium viscacia
* Wikispecies Espezieak: Lagidium viscacia
**Carbon konderria** (ingelesez: *Carbon County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Price da. 2010eko zentsuaren arabera 21.403 biztanle zituen, Carbon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carbon konderriak 3.845,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,77 ura dira. Beste 3.829,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.403 pertsonetatik 20.666 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.659 dira. 84 beltzak edo afroamerikarrak. 186 amerikar natiboak ziren eta 20 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 122 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 308 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156467
* Commonscat Multimedia: Carbon County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147739352
* NKC: ge134106
* NARA: 10040027
* **Lekuak**
* OSM: 1744355
* TGN: 2002104

 |

* Wd Datuak: Q156467
* Commonscat Multimedia: Carbon County, Utah
**Carbisdaleko gaztelua** (ingelesez: *Carbisdale Castle*) Eskoziako Highland eskualdean kokatzen den gaztelua da, Carbisdale herrian.

Historia
--------

1905 eta 1917 artean eraiki zen Mary Caroline Sutherland-eko dukesarentzat.

Mary Caroline aurrez Blair dukesa izenarekin ezagutu zen, Arthur Kindersely Blair kapitainaren alarguna baitzen Sutherlandeko dukearekin ezkondu zenerako. Sutherland familiak ez zuen begi onez ikusi ezkontza hori eta dukea hil zenean haren semearen eta dukesa berriaren arteko istilua sortu zen testamentuari zegokionean. Epaileak dukesa agiriak suntsitu izana leporatuta Londresen giltzaperatu zuen. Azkenean familia eta dukesak adostasuna lortu zuten eta gaztelu bat eraikitzeko adina diru eman zion beti ere Sutherlandeko lurraldetik urrun baldin bazen.

1933an Theodore Salvesen negoziogizon eskoziar-norvegiarrak erosi zuen eta Bigarren Mundu Gerra garaian naziek Norvegia okupatu zutenean Haakon VII.a Norvegiakoak eta haren seme Olav printzeak bertan hartu zuten babesa. 1941ean Carbisdaleko konferentzia antolatu zuen eta tropa sobietarrei Norvegiara sartzeko baimena eman zien bertan.

Theodore Salvesen hil zenean haren seme Haroldek jaso zuen gaztelua eta honek *Scottish Youth Hostels Association* (Eskoziako gazteen aterpetxeen elkartea) erakundeari eman zion. Aterpeak 1945ean reki zituen ateak.

Bitxikeriak
-----------

Carbisdaleko gazteluak 365 leiho ditu eta dorreak hiru aldetan dauka erlojua, baina Sutherlandeko norantzan dagoen horman ez.

Artelan ugari ditu, zaharrenak 1680 urtekoak. Italiatik ekarritako marmolezko estatua ugari ere badaude barnean. Estatua bat bira araziz ate sekretu bat zabaltzen da.

Gazteluan hainbat mamu daudela esaten da eta hainbatetan ikertzaileak ibili izan dira bertan. Zuriz jantzitako emakume bat, Carbisdaleko guduko soldadu bat eta gazteluko lorezaina izan zena ere aipatzen dute.

Iruditegia
----------

* Gaztelua basoan.Gaztelua basoan.
* Sarrera eta dorrea.Sarrera eta dorrea.
* Gazteluaren dorrea.Gazteluaren dorrea.
* Korridore luzea.Korridore luzea.
* Hall-a.Hall-a.

Kanpo estekak
-------------

* Carbisdale.org webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491165
* Commonscat Multimedia: Carbisdale Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316389215

 |

* Wd Datuak: Q491165
* Commonscat Multimedia: Carbisdale Castle
**Carbon konderria** (ingelesez: *Carbon County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jim Thorpe da. 2010eko zentsuaren arabera 65.249 biztanle zituen, Carbon kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Carbon konderriak 1.003,33 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,35 ura dira. Beste 987,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 65,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 65.249 pertsonetatik 63.313 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.145 dira. 888 beltzak edo afroamerikarrak. 100 amerikar natiboak ziren eta 24 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 304 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 36 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 584 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q488698
* Commonscat Multimedia: Carbon County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151290140
* GND: 1064713513
* LCCN: n82047990
* NARA: 10036742
* **Lekuak**
* OSM: 417786
* TGN: 1002233

 |

* Wd Datuak: Q488698
* Commonscat Multimedia: Carbon County, Pennsylvania
**Caldwell Katalogoa** Sir Patrick Caldwell-Moorek prestatutako astronomia katalogoa da. Bertan izar-kumulu, nebulosa eta galaxia distiratsuenak biltzen dira. Guztira 109 objektu dira. Katalogoaren helburua astronomia zaleei laguntza bat ematea izan zen. Asmoa Messier sistema osatzea zen.

Historia
--------

Messier sistema askotan leku interesgarrien zerrenda gisa astronomia zaleek erabilia izan da. Zerrenda horretan zuzenean ikus daitezkeen espazio sakonaren objektuen biltzen ziren baina Caldwell-Moorek errealitate batez konturatu zen: zerrenda horretan zeruko objektu distiratsuen batzuk ez ziren biltzen; adibidez, Hyadeak, Perseoren kumulu bikoitza, (NGC 869 eta NGC 884) eta NGC 253 galaxia.

Caldwell-Moorek, bestetik, Messier sistemak batez ere Ipar hemisferioaren ikuspegia adierazten zuela ikusi zuen. Ipar hemisferioaren objektu asko ez ziren jasotzen: Omega Centauri, Centaurus A, Jewel Box eta 47 Tucanae. Irizpide horiekin 109 objektu zituen zerrenda prestatu zuen (horrela Messier zerrendaren kopurua bera osatzen zuen) eta *Sky & Telescope* aldizkarian plazaratu zuen, 1995eko abenduan.

Argitaratu zenetik katalogo honek zabalkunde handia ezagutu zuen, bereziki astronomiaren zaleen artean. Dena dela, Caldwellek egindako jatorrizko zerrendak kritika batzuk jaso zituen eta horren ondorioz zuzenketa batzuk egin ziren. Kritikatu zen beste elementua egilearen egozentrismoa izan zen zeren eta izendatzeko bere abizena erabili baitzuen.

Katalogoaren objektu motak
--------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Nebulosa ilunak | 1 |
| Galaxiak | 35 |
| Kumulu globularrak | 18 |
| Nebulosak | 9 |
| Izar-kumuluak | 25 |
| Izar kumuluak eta nebulosa multzoak | 6 |
| Nebulosa planetarioak | 13 |
| Supernoba | 2 |
| Guztira | 109 |

Caldwellen zeru-mapak
---------------------

### Gaur egungoa

Caldwell Star ChartCaldwell Star Chart
### Jatorrizkoa

Ikasteko irizpideak
-------------------

Astronomia ikasteko zaleei lehendabizi Messier sistemarekin hastea aholkatzen zaie. Ondoren, Cadwellena egokia izan daiteke. Azkenean, Herschelen 400ekoa (nolabait NGC sistemaren laburpena). Prozesu hau burutu ondoren zaleak 600 objektu ikusi izango ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  O'Meara, Stephen James (2002). "The Caldwell Objects". Cambridge University Press. ISBN 0-521-82796-5.
2. ↑  Moore, Patrick: "Beyond Messier: The Caldwell Catalog". *Sky & Telescope*, 38 or.

Ikus, gainera
-------------

* Messier sistema
* NGC sistema

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**: Caldwel Katalogoal
* Caldwell Katalogoa, webgunea *SEDS*.
* **(Ingelesez)**:Caldwell Klub.
* **(Ingelesez)**:Caldwell zeruko mapak: irudiak e.a.
* **(Ingelesez)**:Caldwell Katalogoaren zerrenda.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q857461
* Commonscat Multimedia: Caldwell objects

---

 |

* Wd Datuak: Q857461
* Commonscat Multimedia: Caldwell objects
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

Emailearen organoa (*transplanted kidney*) kokapen anatomiko normaletik behera ipintzen da tipikoki.
**Giltzurrun-transplantea** organo horren gutxiegitasun terminala duen paziente bati egindako transplantea da, organo osasuntsua duen pertsona batek emandakoa, emailea hala hilda nola bizirik egon daitekeelarik. Azken kasu horietan organoak genetikoki lotuak edo ez-lotuak sailkatzen dira.

Teknika hau burutzeak prozesu luzea eskatzen du, emaileak aukeratzeko eta jasoleen zerrenda zorrotzari jarraituz. Nefrologia eta Urologia espezialitateek elkarrekin lan egiten dute arlo honetan, kirurgia teknikak bigarrenek egiten dituztelarik.

1950ean lehendabiziko giltzurruneko transplantea egin zuten Chicagon (AEB), eta gaur egun organorik transplantatuenen artean dugu. Esate baterako EAEn 2007an hirugarren organorik transplantatuena izan zen, 127 giltzurrun guztira.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**"Alcer" ("Asociaciones para la Lucha Contra las Enfermedades Renales") elkartearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q740909
* Commonscat Multimedia: Kidney transplantation

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4042284-7
* LCCN: sh85072273
* NDL: 00574836
* NKC: ph135803
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* eMedicine: 430128
* MeSH: D016030

 |

* Wd Datuak: Q740909
* Commonscat Multimedia: Kidney transplantation
**Caldwell konderria** (ingelesez: *Caldwell County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kingston da. 2010eko zentsuaren arabera 9.424 biztanle zituen, Caldwell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Caldwell konderriak 1.112,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,4 ura dira. Beste 1.104,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.424 pertsonetatik 9.178 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 143 dira. 39 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 151 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484505
* Commonscat Multimedia: Caldwell County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150105685
* LCCN: n81050400
* **Lekuak**
* OSM: 1180528
* TGN: 2001177

 |

* Wd Datuak: Q484505
* Commonscat Multimedia: Caldwell County, Missouri
**Greene konderria** (ingelesez: *Greene County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Springfield da. 2010eko zentsuaren arabera 275.174 biztanle zituen, Greene kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Greene konderriak 1.755,7 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,67 ura dira. Beste 1.749,03 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 156,73 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 275.174 pertsonetatik 254.585 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8.207 dira. 7.738 beltzak edo afroamerikarrak. 1.667 amerikar natiboak ziren eta 291 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4.489 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 208 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6.196 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490357
* Commonscat Multimedia: Greene County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132533301
* LCCN: n81072010
* **Lekuak**
* OSM: 1180534
* TGN: 2001199

 |

* Wd Datuak: Q490357
* Commonscat Multimedia: Greene County, Missouri
Izan bitez {\displaystyle \sum a\_{n}} eta {\displaystyle \sum b\_{n}} gai positiboko serieak, {\displaystyle {\displaystyle \sum a\_{n}}<<\sum b\_{n}} izanik, hau da, {\displaystyle \sum a\_{n}} seriea {\displaystyle \sum b\_{n}} seriearen minorantea izanik. Orduan,

(i) {\displaystyle \sum b\_{n}} konbergentea bada, {\displaystyle \sum a\_{n}} ere konbergentea da.

(ii) {\displaystyle \sum a\_{n}} dibergentea bada, {\displaystyle \sum b\_{n}} ere dibergentea da.

Froga
-----

**(i) atalaren froga:**

Izan bitez {\displaystyle \{S\_{n}\}}, {\displaystyle \sum a\_{n}} seriaren batura partzialen segida eta {\displaystyle \{S'\_{n}\}} , {\displaystyle \sum b\_{n}} seriearen batura partzialen segida.

{\displaystyle a\_{n}\leq b\_{n},\forall n\in \mathbb {N} \Longrightarrow S\_{n}\leq S'\_{n},\forall n\in \mathbb {N} }

Orduan, {\displaystyle \sum b\_{n}} konbergentea {\displaystyle \Longleftrightarrow \{S'\_{n}\}} goitik bornatua {\displaystyle \Longrightarrow \{S\_{n}\}} goitik bornatua {\displaystyle \Longleftrightarrow } {\displaystyle \sum a\_{n}} konbergentea.

**(ii) atalaren froga:**

Absurdura eramanez, demagun {\displaystyle \sum a\_{n}} dibergentea izanik, {\displaystyle \sum b\_{n}} konbergentea dela. Baina, orduan, (i) atala aplikatuz {\displaystyle \sum a\_{n}} konbergentea izango litzateke eta hori absurdua da.

Ondorioz, {\displaystyle \sum b\_{n}} dibergentea da.

Adibidea
--------

Azter dezagun {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1+\cos ^{2}(n^{2}-7)}{n^{2}}}} seriearen izaera. 

Argi ikus daiteke gai positiboko seriea dela, beraz, konparazio irizpidea aplika daiteke.

{\displaystyle \cos ^{2}(n^{2}-7)\leq 1,\forall n\in \mathbb {N} \Longrightarrow {\frac {1+\cos ^{2}(n^{2}-7)}{n^{2}}}\leq {\frac {2}{n^{2}}},\forall n\in \mathbb {N} }

Hau da, {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1+\cos ^{2}(n^{2}-7)}{n^{2}}}} seriea {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {2}{n^{2}}}} seriearen minorantea da {\displaystyle ({\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1+\cos ^{2}(n^{2}-7)}{n^{2}}}}<<\sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {2}{n^{2}}})}.

{\displaystyle \sum {\frac {1}{n^{2}}}} seriea kobergentea denez {\displaystyle \Longrightarrow {\displaystyle \sum {\frac {2}{n^{2}}}}} seriea ere konbergentea da. Orduan, bukatzeko eta konparazio irizpidea aplikatuz, {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1+\cos ^{2}(n^{2}-7)}{n^{2}}}} seriea ere konbergentea da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1050206
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1050206
Bulego korporatiboen eraikin modernoa Münsterren, Ipar Westfaliako Renanian, Alemanian.
**Konpainia**, **co**. laburtuta, pertsona fisiko edo juridikoak edo bien nahasketa helburu zehatz batekin ordezkatzen duen legezko entitatea da. Konpainiako kideek helburu bera dute, eta bat egiten dute helburu zehatzak eta aitortuak lortzeko. Enpresek hainbat forma hartzen dituzte:

* Boluntarioen elkartea, irabazi asmorik gabeko erakundea barne.
* etekinak sortzea helburu duten enpresa entitateak.
* Finantza entitateak eta bankuak.
* Hezkuntza programak edo erakundeak.

Konpainia bat pertsona juridiko gisa sor daiteke, eta, beraz, enpresak berak erantzukizun mugatua du, izan ere, kideek beren betebeharra betetzen edo ez dute betetzen publikoki deklaratutako sartzearen edo argitaratutako politikaren arabera. Konpainia batek likidatu beharra izan dezake legezko betebehar gehiago saihesteko.

Enpresak enpresa berri gisa elkartu eta taldean erregistra daitezke; ondorioz sortzen diren entitateak enpresa-talde gisa ezagutzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q783794
* Commonscat Multimedia: Companies

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4231694-7
* NDL: 00564636
* AAT: 300160084

 |

* Wd Datuak: Q783794
* Commonscat Multimedia: Companies
Puntu erdiko arkuaren zatiak.
San Bizente elizako giltzarri bat (Donostia).
**Giltzarria** arku edo ganga baten erdialdeko dobela da. Gainontzeko dobelak baino handiagoa da, eta sarri, apaindua egoten da, baina ez funtzionaltasunagatik, baizik eta arrazoi estetikoengatik.

Giltzarria, dobela izaki, duten formagatik sostengatzen da, bere alboetako aurpegiek, angeluan moztuak, tentsioen zati bat alboetara igortzen baitute, orekatuz eta karga bertikal baten ondorioz erortzea eragotziz. Behealdeko dobelaren tentsio horizontala harresira edo beste arku batera igortzen da, eta bertikala, harresira edo zutabe batetara.

Arku baten eraikuntzan jartzen den azken atala, giltzarria da. Hau bere tokian jarria egon arte, beharrezkoa da arkuaren dobelak eustea, ezegonkor baitago. Horretarako, zinbria bat erabiltzen da, zurezko edo metalezko egitura bat, arku formakoa, dobelak eusten dituena, eta kentzen da, soilik, arkua amaitua dagoenean, hau da, giltzarria jarrita dagoenean.

Erabilera figuratiboa
---------------------

*Giltzarri* hitza, egitura handiago baten (teoria edo erakunde baten) euskarri nagusi izendatzeko ere erabiltzen da. *Giltzarri* hau gabe, egitura osoa behera eror liteke, benetako giltzarriekin gertatzen den bezala. Adibidez: *Aldaketa hitza dugu gako eta giltzarri*.

*Gako* hitzaren sinonimoa da adiera honetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Harluxet
2. ↑  Gogojardunak, Inazio Loiolakoa (Klasikloak, 2004, Patxi Altuna)

Ikus, gainera
-------------

* Dobela
* Ganga

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q220919
* Commonscat Multimedia: Keystones

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4208519-6
* LCCN: sh85072133
* AAT: 300001183
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q220919
* Commonscat Multimedia: Keystones


| * i
* e
* a
Eliz arkitekturaren elementuak |
| --- |
| **Eremuak** | Abside · Absidiolo · Deanbulatorio · Gurutzadura · Kapera · Klaustro · Koru · Kripta · Nartex · Nabe · Presbiterio · Sakristia · Transeptu · Mendebaldeko fatxada |
| **Kanpoaldea** | Arkitrabe · Arkibolta · Atari · Eliz inguru · Ezkila · Dorre · Fatxada · Friso · Hormabular · Horma-hobi · Garguila · Harburu · Janba · Kanpai-horma · Kanpandorre · Karga-horma · Laterna · Lesena · Paramentu · Pinakulu · Portale · Ostiko-arku · Tiburio · Tinpano · Txapitel · Zinborio |
| **Barnealdea** | Aldare · Albo-nabe · Argizulo · Arkupe · Arrosa leiho · Beirate · Erretaula · Ganga · Giltzarri · Habearte · Kapitel · Klerestorio · Kupula · Hemiziklo · Hormarte · Imajinak · Matroneo · Mosaiko · Nerbio · Petxina · Pilare · Tribuna · Triforio · Zinborio · Zoladura · Zutabe |
| **Bestelakoak** | Arku · Arkuarte · Behe-erliebe · Dorretxo · Gablete · Gingil · Hagaburu · Idi-begi · Kukulu · Lorehandi · Harburu · Mentsula · Okulu · Trazeria |
**Graves konderria** (ingelesez: *Graves County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mayfield da. 2010eko zentsuaren arabera 37.121 biztanle zituen, Graves kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Graves konderriak 1.442,07 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,07 ura dira. Beste 1.429,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,74 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 37.121 pertsonetatik 34.707 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.099 dira. 1.597 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 124 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 585 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q500698
* Commonscat Multimedia: Graves County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141883199
* ISNI: 0000 0004 0617 8336
* LCCN: n79095248
* NARA: 10038899
* **Lekuak**
* OSM: 1846555
* TGN: 2000792

 |

* Wd Datuak: Q500698
* Commonscat Multimedia: Graves County, Kentucky
**Caldwell dorrea** (ingelesez: *Caldwell Tower*) Eskoziako Uplawmoor herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Dorretxeaz gain, bertan, XVII. mendean eraikitako Caldwell jauretxearen hondakinak ere badaude.

Historia
--------

Lurralde hauek Mure familiarenak izan ziren XIII mendetik aurrera. *Caldwell* izenak "basoko putzua" esan nahi du gaeleraz, dorrea ordea muino baten gainean eraiki zen XVI mendean. Hiru solairu dituen oinarri karratuko dorrea da, eta goiko babes egiturak berriagoak dira. Lehenengo solairura sartzeko eskailerak eraiki ziren albo batean.

Gaur egun dorrea bano geratzen ez den arren gaztelu baten parte zen aintzina. 1712an jauregi bat ere eraiki zuen William Murek dorrearen ondoan, Caldwell House izenekoa. 1909an saldu eta 1927an eroetxe bihurtu zen, eta beranduago umezurztegi ere izan zen. 1985ean eta ondoren 1995ean suak erre zuen eta gaur egun hondarrak baino ez daude. 2011 urtean berriztu egin zen dorrea.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* Jauretxea.Jauretxea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2695543
* Commonscat Multimedia: Caldwell House and estate

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2411154015347409310008

 |

* Wd Datuak: Q2695543
* Commonscat Multimedia: Caldwell House and estate


| * i
* e
* a
Ekialdeko Renfrewshire konderriko udalerriak |
| --- |
| Udalerri nagusiak | 
* Barrhead
* Clarkston
* Giffnock
* Newton Mearns

 |  |
| Udalerriak | 
* Busby
* Eaglesham
* Neilston
* Uplawmoor
* Waterfoot

 |
| Auzune eta kokalekuak | 
* Arthurlie
* Caldwell
* Muirend
* Netherlee
* Shillford
* Stamperland
* Thornliebank

 |