recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Regarding Henry** (euskaraz *Henry Dela Eta*) 1991ko Mike Nichols alemaniar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta ekoiztutako drama film bat da. Harrison Ford, Annette Bening, Michael Haley, Rebecca Miller, Stanley Swerdlow eta Julie Follansbhee aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Henry Turner (Harrison Ford) bere lanean arrakastatsua den inongo eskrupulurik gabeko abokatu bat da. Familia zoriontsu baten itxurakeriak egin arren, Henry eta Sarah (Annette Bening) elkarri adarrak jartzen dizkioten senar-emazteak izateaz gain, jada bere alabarekin (Mikki Allen) ez dute inongo harreman sakonik.

Egun batez, eta halabeharrez, Henry tabakoa erostera joan eta tabako-dendan dagoela lapurrak sartu eta bertan ohosten saiatuko dira. Lapurretan zehar Henryk buruan tiro bat jazoko du, eta nahiz eta zaurietatik osatu, garunean kalteak jasango ditu, ondorioz amnesia atzeratu bat pairatuko du: ez da bere iraganeko ustezko bizitza arrakastatsu eta alaiari buruzko ezertxo ere oroitzeko gai, gainera haurtxo baten moduan, gauzarik oinarrizkoenak berrikasi beharko ditu: mintzatu, irakurri, jendaurrean nola jokatu... bizitzan aurrera ateratzen doan einean, bere iraganeko benetazko izaera nolakoa zen jabatzen hasiko da, bai etxean nahiz lantokian, nazkagarri gizatxar jasangaitz bat zela. Halere, bere emazteak eta alabak oraindik ere maite dute eta bere bizitza berraraikitzen lagunduko diote. Henry bere iragana aldatzeko erabakia hartu du, bai eta gizon ezberdin bat izateko ere, baina bere bizitza berreskuratzen doan einean bere iraganeko iruzur eta ustezko bizimodu arrakastatsua edota zintzotasun eta zuzentasun bizimodua eta besteekiko begirunearen artean aukeratu beharko du.

Aktoreak
--------

* Harrison Ford: Henry Turner
* Annette Bening: Sarah Turner
* Mikki Allen: Rachel Turner
* Bill Nunn: Bradley
* Rebecca Miller: Linda
* Bruce Altman: Bruce
* Elizabeth Wilson: Jessica
* Donald Moffat: Charlie Cameron
* John Leguizamo: Tabako-dendako lapurra
* Robin Bartlett: Phyllis
* James Rebhorn: Sultan doktorea
* J.J. Abrams: Mezularia (Jeffrey Abrams gisa)

Kanpo estekak
-------------

* *Regarding Henry* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com **(Ingelesez)**
* *Regarding Henry* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q603865
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q603865
**Mason konderria** (ingelesez: *Mason County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Shelton da. 2010eko zentsuaren arabera 60.699 biztanle zituen, Mason kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mason konderriak 2.722,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 237,25 ura dira. Beste 2.484,88 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 60.699 pertsonetatik 55.193 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.844 dira. 609 beltzak edo afroamerikarrak. 1.864 amerikar natiboak ziren eta 214 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 692 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 81 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.046 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111904
* Commonscat Multimedia: Mason County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158265006
* **Lekuak**
* OSM: 1153637
* TGN: 1002645

 |

* Wd Datuak: Q111904
* Commonscat Multimedia: Mason County, Washington
**Mason konderria** (ingelesez: *Mason County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mason da. 2010eko zentsuaren arabera 4.012 biztanle zituen, Mason kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mason konderriak 2.414,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,83 ura dira. Beste 2.405,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.012 pertsonetatik 3.956 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 864 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 20 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111374
* Commonscat Multimedia: Mason County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150104746
* GND: 1170415733
* LCCN: n81038770
* NARA: 10040122
* **Lekuak**
* OSM: 1827124
* TGN: 2002037

 |

* Wd Datuak: Q111374
* Commonscat Multimedia: Mason County, Texas
**Roseau konderria** (ingelesez: *Roseau County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roseau da. 2010eko zentsuaren arabera 15.629 biztanle zituen, Roseau kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Roseau konderriak 4.346,35 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,93 ura dira. Beste 4.329,43 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.629 pertsonetatik 14.812 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 116 dira. 37 beltzak edo afroamerikarrak. 199 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 385 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 190 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491208
* Commonscat Multimedia: Roseau County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131360367
* LCCN: n81093342
* **Lekuak**
* OSM: 1796055
* TGN: 2001066

 |

* Wd Datuak: Q491208
* Commonscat Multimedia: Roseau County, Minnesota
***The High Chaparral*** (euskaraz *Txaparral Garaia*) AEBetako western telesail bat da. David Dortort ekoizleak sortu zuen. 1967ko irailaren 10etik 1971ko martxoaren 12ra NBC katean aireratu zen. Leif Erickson, Cameron Mitchell, Linda Cristal, Henry Darrow eta Mark Slade aktoreek antzeztu zuten.

Aurrez, David Dortort berak *Bonanza* telesail ospetsua sortua zuen, aldi batez, bi telesailak kate berdinean elkarrekin lehiatu zirelarik. Telesail honek arrakasta izan arren, ez zen inoiz Bonanzak izan zuen ospe eta hedapen mailara iritsi, maila apalago batean geldituz.

Euskal Herrian 1990eko hamarkadaren lehen erdialdean ETB2 katean gaztelaniaz aireratu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Arizona, Cannon eta Montoya familiak lurralde eremu handien jabeak diren bi familia dira. Cannondarren buru John Cannon AEBetako Batasunarehn Armadako ofizial ohi sendoa da, orain kolono abenturazale bilakatua eta bere "High Chaparral" arrantxoa zutik mantzentzeko natura eta apatxeen aurka borrokatzeko asmoz, Victoria (Linda Cristal) izeneko mexikar emaztea du, hain zuzen ere, Montoyatarren buru den eta "Sonorako Lehoia" ezizena duen On Sebastian Montoyaren (Henry Darrow) alaba da.

Aktoreak
--------

### Nagusiak

* John Cannon (Leif Erickson)
* Buck Cannon (Cameron Mitchell)
* Victoria Cannon. (Linda Cristal)
* Manolo Montoya (Henry Darrow)
* Billy Blue Cannon (Mark Slade)

### Bigarren mailakoak

* On Sebastián Montoya (Frank Silvera)
* Sam Butler (Don Collier)
* Joe Butler (Robert F. Hoy)
* Pedro (Roberto Contreras)
* Reno (Ted Markland)
* Cowboya (Rodolfo Acosta)
* Ira Bean (Jerry Summers)

Kanpo estekak
-------------

* *The High Chaparral* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. youtube.com **(Ingelesez)**
* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**
* IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1617740
* Commonscat Multimedia: The High Chaparral

---

 |

* Wd Datuak: Q1617740
* Commonscat Multimedia: The High Chaparral
**María Lecumberri Bonilla** (Barañain, Nafarroa, 1982) UPNko politikaria da, 2019etik Barañaingo alkatea da.

Lecumberri erizaintzako laguntzaile gisa lan egiten du Nafarroako Ospitalean. 2019an alkatetza lortu zuenean UPNren Barañaingo Batzordeko burua da eta 2003tik Udaleko zinegotzi gisa ziharduen.

Aldaketa asko egon dira alkatetzan azken legealdetan. UPNko Jose Antonio Mendibek zentsura-mozio bidez eta PSNren babesarekin lortu zuen alkatetza 2008an, Nafarroa Baiko Floren Lukiri kenduta. Zazpi urtez izan zuen aginte-makila UPNk, baina 2015eko udal hauteskundeen ondoren, EH Bilduko Oihaneder Indakoetxeari pasatu behar izan zion. Nahiz eta UPN lehen indarra izan, zinegotzi bat gutxiago zuen (6). EH Bilduk (4), berriz, hitzarmena lortu zuen, Geroa Bai (3), Barañainen Parte Hartuz (2) eta Izquierda-Ezkerra/Equorekin (2). Babes horrekin, UPNren eta PSNren oposizioari aurre egiteko moduan zen udal gobernua. 2019an Oihaneder Indakoetxeak ez zuen kargua berretsi. Koalizio abertzaleko hautagaiak EH Bilduko bost ordezkarien, Geroa Baiko bien eta Podemosen babesa lortu zuen, zortzi boto guztira, 11ren gehiengoa lortzeko nahikoak ez zirenak. Nafarroa Sumak, hauteskundeetan zortzi zinegotzirekin boto gehien jaso zituen indarra, bere hautagaiari eman zion botoa; PSN, berriz, bost zinegotzirekin, bere buruari eman zion botoa. Alkate berria María Lecumberri izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori *Lecumberri* formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan *Lekunberri* idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «María Lecumberri» *UPN : Unión del Pueblo Navarro* (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
3. ↑    Senar, Joxerra. «Aldaketaren aldeko erauntsia udaletan» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Navarra.com. «María Lecumberri (Navarra Suma) arrebata a Bildu el poder en Barañáin, una de sus alcaldías más importantes» *Navarra.com* (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q87287881

 |

* Wd Datuak: Q87287881
**Randers FC** (Randers Football Club) 2003. urtean sorturiko kluba da. Hiriko hainbat kluben batasuna izan zen; Dronningborg Boldklub (1928.an sortua), Hornbæk Sportsforening (1945), Kristrup Boldklub (1908), Randers Freja (1898), Randers KFUM (1920) eta Vorup Frederiksberg Boldklub (1915). Klubik loriatsuena **Randers Freja** zen, hiru kopa irabaziak baitzituen dagoeneko, eta bere lizentzia hartu zuen Randers FC-k Daniar superligan jokatu ahal izateko.

2006. urtean Danimarkako 1. mailako (bigarren kategoria) taldea izanik Danimarkako Kopa irabazi zuen, hau gertatzen den aldi bakarra izanik.

Hiru aldiz jokatu du Europako txapelketetan, lehenengoz UEFA Europa Leaguen 2006ko kopa irabazi izanagatik. Beste bi aldietan (2009 eta 2010) joko garbiagatik gonbidatu zuten. 2010-11 denboraldian maila galdu zuen eta ondoren itzuli zen. 2021ean Kopa berri bat eskuratu zuen..

Palmaresa
---------

* Daniar superliga (0): hirugarren 2012-13an.
* Danimarkako Kopa (5): 1967, 1968, 1973, 2006 eta 2021.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q729560
* Commonscat Multimedia: Randers FC

---

 |

* Wd Datuak: Q729560
* Commonscat Multimedia: Randers FC
***The Hands Resist Him*** (euskaraz: «Eskuek jasaten dute») oihal gainean egindako olio-margolana da. Bill Stoneham estatubatuar margolariak 1972an sortu zuen. Irudian mutil txiki bat agertzen da, eta ondoan neskaren irudia duen panpina; bien atzean beirate bat ikusten da, eta barrutik esku batzuek kristalak bultzatzen dituzte. Margolan honen inguruan madarikatua dela esanez eta Interneten bidez zabalduta, hiri-kondaira sortu da.

Interpretazioa
--------------

Artistaren arabera, margolanean ikusten den haurra bera da, bost urte zituelarik egindako argazki batetik hartuta. Atea bi munduen arteko irudikapena da: bizi garen errealitatearena eta, atzean, atearen beste aldean, fantasiaren eta ezinezkoaren mundua. Bi mundu horien artean, panpinak haurrarentzat gidariaren eginkizuna beteko luke. Kristalaren atzealdean ikusten diren eskuak beste bizitzen irudikapena izango lirateke.

Hiri-kondaira
-------------

Margolan honen inguruko kondaira eBayn egin zen enkante batean hasi zen, 2000. urteko otsailean. Saltzailearen arabera margolanak madarikazio baten bat zuen. Lana hasieran John Marley antzezleak erosi zuen, baina, hura hil ondoren, margolanaKaliforniako bikote zahar batek utzitako garagardo-lantegi batean aurkitu zuen. eBayko saltzaileak bikote horren lekukotza erabili zuen madarikazioaren ideia horri bidea emateko. Haien ustez, gauez, margolanaren pertsonaiak mugitzen ziren eta, batzuetan, egiazko mundura irteten ziren. Saltzaileak, bestetik, margolana norbaitek erosten bazuen, gerta zitezkeen ondorioez ez zuen ezer jakin nahi. Informazio horiek Interneten bidez zabaldu ziren, eta margolana ikusi zuten zerbait pertsonek gaizki sentitzen zirela esan zuten. Lanaren egileak guztia ezeztatu zuen, nahiz eta lehenengo galeriako jabea eta lana aztertu zuen lehenengo kritikoa urtebetean hil zirela onartu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑

Kanpo-estekak
-------------

* **(Ingelesez)**: Bill Stonehamen webgune ofiziala: The Hands Resist Him
* **(Ingelesez)**: IMDb: The Hands Resist Him
* **(Ingelesez)**: Surfing the Apocalypse: margolan sorgindua (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2354379

 |

* Wd Datuak: Q2354379
**Manuel Patarroyo** (Girardot, Cundinamarca, 1956) kolonbiar sendagilea da. Manuel Elkin Patarroyo ikertzailearen anaia. Medikuntzako ikasketak egin zituen Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean eta Stockholmeko Karlinska Institutuan. Immunologia- eta mikrobiologia-eskolak ematen eta minbiziari eta hantura-eritasunei buruzko ikerketak egiten dihardu Stockholmeko institutu horretan. 1979an, Karlinska Institutua ezagutzera joan zen urtebeterako, George Klein suediar irakasleak gonbidatuta, baina suediar terapista batekin ezkondu eta han geratu zen. Tumore, leuzemia eta linfomen sorrerari buruzko lan garrantzitsuak egin dituen eta molekulek hantura-eritasunekin lotura dutela frogatzea lortu zuen sendagile-taldeko kide da. Hizkuntza asko menderatzen ditu eta, horri esker, hitzaldiak ematen ditu mundu osoan zehar.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262997
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04768/eu\_p\_0851/p0851

 |

* Wd Datuak: Q12262997
**Manuel Oñatibia Audela** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1916ko ekainaren 30a - 1997ko martxoaren 12a) gipuzkoar idazlea izan zen.

Biografia
---------

Oiartzunen jaio zen 1916ko ekainaren 30ean. Zaragozan albaitaritzako ikasketak egin zituen. Gipuzkoan, Zarautzen, jardun zuen. 1955ean "San Francisco de Asís" saria jaso zuen "Contribución al estudio de la cistitis hemorrágica o hematuria de los bóvidos lanaren eskutik. Bere lan "Catecismo del ganadero"-rekin 1959an "Bizkaiko Aurrezki Kutxa" saria jaso zuen. Lan hau 1960an argitaratu zen. Juan María Galarraga eta José Mari Aranzadirekin "Zabalegui" Landa Eskola sortu zuen Donostian. 25 urteetan zehar baserritarrei, zehazki nekazari eta abeltzainei, zuzenduriko euskarazko irrati saioen arduraduna izan zen eta bertako hitzaldiekin liburu bat osatu zuen *Baserria diru-bidean* (1957) izenburupean. Euskal Akademia den "Euskerazaintza"ren sortzaileetako bat izan zen. Bere anaia Yonekin batera "Editorial Edili" sortu zuen Donostian eta baita Usandizaga diskografika ere. Bere anaia Ignacio eta Luis Mendietarekin batera "Saski Naski" aldizkaria sortu zuen euskaraz. Euskarazko *Goiz Argi*, *Zeruko Argia* eta *Euskerazaintza* aldizkariaren sorkuntzan parte hartu zuen. Baita, era berean, Espainiako Gerra Zibilaren aurretik "La Voz de Navarra" eta *El Día* egunkarien sorreran, ere. Bergaran egindako Euskaltzaindiaren batzarrean herriko euskararen biziraupena defendatu zuen euskara batuaren aurrean. Bere anaia Yon, Joxe eta Dionixiorekin Zaragozako "Eusko Ikasleak" disziplinan aktiboki parte hartu zuen dantza eta txistua irakasten. "El matrimonio es así" liburuaren egilea da. Sei hilabetez bere anaia Yon-en "Euskadi Group"-en parte hartu zuen txistulari, dantzari eta abeslari gisa Kanada, Estatu Batuak, Kuba eta Puerto Ricon zehar. "Oñatibia’tar Yon Ikastetxea" akademia sortu zuen Donostian. Oiartzungo "Luistarrak" elkartearen lehendakari zenean "Garbialai elkartea sortu zuen futbol, pelota eta txirrindularitzako sailekin. Maritxu Barriolarekin elkarlanean aritu zen Gipuzkoan poxpoliñen taldeak sortuz. "Euskal Sena" delako ikuskizunaren sorkuntzan ere lagundu zuen. Bertan, dantza eta abesti herrikoiez gain, bere anaia Yon-ek sortutako beste hainbat abesti ere aurki daitezke, hala nola, "Arrantzaleen poema". 70 urte inguru zituela Albaitaritzako eginkizunetatik aldendu zen. 1997ko martxoaren 12an hil zen, 81 urte zituelarik.

Obra
----

* *Baserria diru-bidean. Baserriko gora-berak aurrera nola eraman*, Donostia, 1957.
* *Catecismo del ganadero*, 1959.
* *Lo que exigimos los vascos y el porqué*, Edili, 1990.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

* *Noticias de Gipuzkoa*, 2015/02/02.[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262993
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 110924
* Lur: 04570/eu\_o\_1110/o1110

 |

* Wd Datuak: Q12262993
**Mariana Grajales Coello** (Santiago de Cuba, 1815eko uztailaren 12a - Jamaika, 1893ko azaroaren 28a) abertzale eta independentziaren aldeko kubatar ospetsua izan zen. Gurasoak dominikarrak ziren eta Mariana mulato arrazakoa zen, horrek zekartzan ondorio guztiekin. Haren irudia gaur egungo Kuban sarritan eredu gisa aurkeztua izan da. Kuabako historian garrantzi handia izan dute Maceo familiaren ama izan zen.

Biografia
---------

Santiago de Cuban jaioa, gurasoak José Grajales eta Teresa Cuello izan ziren. 23 urte zituelarik Fructuoso Regüeiferosekin ezkondu zen eta lau seme izan zituen: Felipe, Fermín, Manuel y Justo. Senarra 1840an hil zen. Hamaika urte geroago berriro ere ezkondu zen, orduan Marcos Maceo emigrante venezuelarrarekin; harreman horretatik zortzi seme-alaba jaio ziren: Antonio, José, Rafael, Miguel, Julio, Tomás, Marcos, Dominga eta Baldomera. Marcos Maceo Venezuelaren independentziaren aldeko borrokalaria izana, ideia horiek seme-alabengan eragin handia izan zuten. 1868 mugimendu armatua sotu zen Kuban eta familia osoa borrokan inplikatu zen mambi gerrilari moduan. Hamar urteko gerra ondoren, 1978an, Jamaikan erbesteratu zen baina handik ere bere independentziaren aldeko lanarekin jarraitu zuen, bereziki abertzaleen klubak bultzatuz. 1893ko azaroaren 28an, 78 urtez, hil zen. Antonio eta José Maceo semeak bere obrarekin jarraitu zuten aurrera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** Mariana Grajales: símbolo de las mujeres cubanas
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Mariana Grajales pelotoia
* Antonio Maceo

Kanpo estekak
-------------

* Mariana Grajalesi buruzko *Gramma* egunkariko artikulua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4583027
* Commonscat Multimedia: Mariana Grajales Coello

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7046358
* ISNI: 0000 0000 5361 9940
* BNF: 15601800b (data)
* LCCN: no2001076076
* SNAC: w6kb216d
* SUDOC: 23569777X

 |

* Wd Datuak: Q4583027
* Commonscat Multimedia: Mariana Grajales Coello
***Reynier Reael kapitainaren eta C. M. Blaeuw ondoko lotinantaren konpainia***, baita ere *Reynier Reael kapitainaren konpainia* edo *Herritar konpainia* gisa ezaguna, (nederlanderaz: *Korporaalschap van kapitein Reinier Reael*) Frans Halsek 1633-1637 artean margotutako margolana da. Erabili zuen teknika olioa oihal gainean izan zen. Luze-zabal handikoa da, 209x429 zm-koa. Gaur egun Amsterdamgo Rijksmuseumen ikus daiteke. Halsek margotu zuen lanen artean ezagunena da.

Margolanaren ezaugarriak
------------------------

Taldeko margolana da. Bertan soldadu multzo bat ikusten dugu, bi izan ezik guztiak zutik. Handi-txikia ia naturala da. Lana enkargu bat izan zen; Halsek ezin izan zuen bukatu eta hori Pietter Codde artistaren eskuetan gelditu zen.

Eszena oso dinamikoa da, batez ere, hainbat pertsonaiaren askotariko jarrerei esker: batzuk aurrera begira daude, beste batzuk irudi-bilduan. Lantzen lerro sigi-sagatsuek dinamismo hori ere indartzen dute.

Orokorrean, jantzien koloreen ondorioz, beltz asko dago margolanean. Halsek efektu hori mugatzeko zilarrezko eta urrezko islak sartu zituen lanean.

Zehaztasunak
------------

* Ezkerreko aldea, Halsen irudia.Ezkerreko aldea, Halsen irudia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Carrassat, P.F.R. *Maestros de la pintura*, Spes, 2005. ISBN 84-8332-597-7

Kanpo-estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Rijksmuseumen webguneko fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5779800
* Commonscat Multimedia: Magere Compagnie by Frans Hals

---

* **Bilduma digitalak**
* Handle: url

 |

* Wd Datuak: Q5779800
* Commonscat Multimedia: Magere Compagnie by Frans Hals
**Marta Olazabal** (Bilbo, Bizkaia, 1981) ikertzailea da, Klima Aldaketaren Euskal Zentroan (BC3) eta Egokitzapena Ikerketa Taldeko burua.

Biografia
---------

Marta Olazabalek Ingurumen Ingeniaritzan lan egin du (Bsc 2004, MSc 2009, Bilboko Ingeniaritza Eskola) eta Lur Ekonomian doktorea da (Cambridgeko Unibertsitatea, 2015). Bere ikerketak hirien iraunkortasuna eta klima-aldaketaren gobernantzan oinarritzen dira, diziplina transdiskiplinarren sistemen pentsamenduan eta zientzia eta politika zubitzen dituzten planteamenduetan.

Nazioarteko egonaldi zientifikoak egin ditu Alemanian (IÖR, Dresden - 2005), Herbehereak (IVAM, Amsterdam - 2006), Erresuma Batua (Newcastleko Unibertsitatea - 2010, Southampton Unibertsitatea - 2018), Kanada (McGill Unibertsitatea - 2016) eta Portugal (Universidade Nova, CENSE, 2019ko maiatza).

2011n, Urban Resilience Research Network (URNet) sortu zuen, gaur egun 300 kide baino gehiago biltzen dituena. Metodo kuantitatiboak eta kualitatiboak aplikatuta, gaur egungo interesak hiri klimaren gobernantzarekin, klimaren egokitzapenaren kontrolarekin eta ebaluazioarekin, ezagutzaren koprodukzioarekin eta hiri erresilientzia eta iraunkortasuna ebaluatzeko metodoekin lotuta daude.

Lanak
-----

### Argitalpenak

Hainbat artikulu argitaratu ditu aldizkarietan, bai bakarka, bai taldean. Horrez hain liburuak ere argitaratu ditu, besteak beste:

* *Multidisciplinary perspectives on Urban Resilience*. 1st ed. Bilbao. Basque Centre for Climate Change, BC3. 78. ISBN 978-84-695-6025-9.(2012)
* *El Reto Climático en las Ciudades.* In: Ministerio de Defensa. In: Las ciudades: agentes críticos para una transformación sostenible del mundo. Ministerio de Defensa. ISBN 978-84-9091-505-9 (2020)
* *An adaptation agenda for the new climate urbanism: global insights*. In: Castán Broto, V. Robin, E. While, A. In: Climate Urbanism: towards a critical research agenda. Palgrave Macmillan. ISBN 978-3-030-53385-4. (2020)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Marta Olazabal archivos» *Fundación Aquae* (Noiz kontsultatua: 2021-02-17).
2. ↑    Susaeta, Igor. ««Ez dakizunean zerbait biziki urgentea ote den, amaierarako uzten da»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-02-17).
3. ↑    *Marta Olazabal BC3.* .
4. ↑   «Marta Olazabal» *scholar.google.es* (Noiz kontsultatua: 2021-02-17).

Kanpo estekak
-------------

* Marta Olazabal. Twitter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57085518
* **Identifikadoreak**
* ORCID: 0000-0002-3381-0654
* ResearcherID: C-3027-2008
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 5044830

 |

* Wd Datuak: Q57085518
**Teodor Lubieniecki** (Krakovia, 1654-Nowy Korczyn, 1718 baino lehen) Barroko estiloko margolari eta grbatzaile poloniarra izan zen.

Biografia
---------

Teodor eta bere anaia Krzysztof Lubieniecki Hamburgon Johann Georg Stuhr margolariarekin ikasi zuten. 1667an Amsterdamera joan ziren; han Krzysztof Adriaen Backerren eta Teodor de Gerard de Lairesseren ikastuna izan zen. Teodor Amsterdamen arrakasta ezagutu zuen eta Toskanako Duke Handia zen Kosme III.a Medicikoaren bisita izan zuen; dukeak Rinen zehar ibilaldia egin zuen eta orduan ezagutu zuen poloniarraren lanak. 

1682an, Teodor Hannoverrera joan zen bizitzera, eta han artea asko maite zuen Brandeburgoko hautesle Frederiko Gilen Brandenburgekoarentzat lan egin zuen. Frederiko I.a Prusiakoa, aurrekoaren semea, 1702 Berlingo *Akademie der Künste*ren (Arteen Akademiaren) lehen kontserbadorea izendatu zuen. 

1706, Lubieniecki Poloniara itzuli zen. Han hil omen zen 1718an. Urte horretan Arnold Houbrakenek *De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen* liburua plazaratu zuen eta bertan hilda gisa jaso egin zion.

Iruditegia
----------

* Mendiko paisaia bi bidaiariekin (1698-1701).*Mendiko paisaia bi bidaiariekin* (1698-1701).
* Familia santuaren erretratua.Familia santuaren erretratua.
* Bako gaztea.Bako gaztea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Teodor Lubieniecki» Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie webgunean.
2. ↑  «Theodorus Lubienietzky» *De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen* (1718) Arnold Houbraken, Digital library for Dutch literature webgunea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9356797
* Commonscat Multimedia: Teodor Lubieniecki

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 310522344
* ISNI: 0000 0004 3662 5950
* ULAN: 500078178
* BPN: 01216975
* RKD: 51127

 |

* Wd Datuak: Q9356797
* Commonscat Multimedia: Teodor Lubieniecki
**Marta Meyer de Landó** (Concepción, Paraguai, 1940ko apirilaren 25a - Asuncion, Paraguai, 2005eko azaroaren 10a) paraguaitar arkitektoa eta idazlea izan zen. Asuncion hiriko alaba kutun izendatu zuten Paraguaiko kulturari egindako ekarpenengatik. Lau liburu argitaratu zituen.

Bizitza
-------

Concepciónen jaio zen 1940ko apirilaren 25ean. Maribel Canillasen eta Pedro Meyerren alaba.

Saxonia auzoko República de Perú eskolan egin zuen lehen hezkuntzako ikasketak, eta bigarren mailakoak San Carlos lizeoan egin zituen, bietan urrezko domina lortuz. Bigarren hezkuntza, eskolarteko literatura, matematika eta latin lehieketatan saritua izan zen.

Asunciongo Unibertsitate Nazionalean (UNA) ikasitako arkitektoa izan zen, lanbide horretan arituz hil zen arte, tarteka kultura kudeaketarekin aldizkatuz.

1960ko irailaren 15ean Enrique Raúl Landó ingeniari eta arkitektoarekin ezkondu zen, eta harekin lau seme-alaba izan zituen: Bibi, Enrique, Jorge eta Claudia. Bere seme-alabetako bi ezagun bihurtu ziren telebistaren eta entretenimenduaren esparruan, Bibi eta Enrique, baita bere bilobetako bat ere, Paul kazetari eta youtuber ezaguna.

Paraguaiko Arkitektoen Elkarteko (APAR), Arkitektoen Foroko, Paraguaiko Idazleen Elkarteko (SEP), Paraguaiko Idazle Elkartuetako (EPA) eta Cabildo Fundazioko kidea izan zen. Mendeurreneko Klubeko Kultura Batzordeko kidea izan zen.

Liburuak
--------

* *Vivencias y Otras Cosas* (ipuinak eta bizipenak, 1994ko iraila).
* *Sin Maquillaje* (ipuinak eta kontakizunak, 1998ko apirila).
* *Tiempo de contar* (Paraguaiko Emakumezko Idazle Bazkideak elkartekideek idatzitako narrazioa).
* *Apostando a la Vida* (hil osteko argitarapena, 2006)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q70884907
* **Identifikadoreak**
* SUDOC: 11910539X

 |

* Wd Datuak: Q70884907
**Eduardo Uriarte Romero** (Sevilla, Espainia, 1945eko uztailaren 15a - ), **Teo Uriarte** gisa ezagunagoa, Andaluzian jaiotako euskal politikaria da.

Biografia
---------

Sevillan jaioa 1953an Euskal Herrira iritsi zen familiarekin. 1964an ETAn militatzen hasi zen. 1969an poliziak atxilotu zuen eta Burgosko Prozesuan heriotza zigorra jaso zuen. Nazioarteko oihartzuna izan zuten mobilizazioen ondorioz heriotza zigorra kendu zioten eta Mario Onaindiarekin batera Kordoba eta Cácereseko gartzelara mugitu zuten, 1977ko amnistia gertatu zen arte.

Euskadiko Ezkerra sortu zun eta 1980an Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkide hautatu zuten. 1990an EE utzi eta PSEn militatzen hasi zen. Bilboko alkate-ordea izan zen. Nicolás Redondo Terreros eta Edurne Uriarterekin batera Fundación para la Libertad sortu zuen, Espainiako Asociación de Víctimas del Terrorismorekin eztabaida piztuz. José Luis Rodríguez Zapateroren politika antiterroristaren aurka agertu zen. Gaur egun ETAren eta euskal abertzaletasunaren aurkako jarrera du.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q646126
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 52846671
* ISNI: 0000 0000 7822 9578
* BNE: XX1143717
* CANTIC: a12116907
* GND: 132329433
* LCCN: n80021888
* SUDOC: 112975674
* UB: a1359968
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 130943

 |

* Wd Datuak: Q646126
**Teobaldoak kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

Izena
-----

Izena Tibalt edo Teobaldoen nafar erregeen omenez darama: Tibalt I.a Nafarroakoa (1201-1253) eta Tibalt II.a Nafarroakoa (1239-1270).

Kokapena
--------

Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Merindadeen plaza eta Nafarroa Behereko etorbidearen arteko elkargunean hasten da, eta hego-mendebaldetik ipar-ekialdera doan ibilbidea jarraituz, Aralar kalean amaitzen da, Salesiarren ikastetxea, Salesiarren eliza eta Vázquez de Mella ikastetxearen parean. Honako kale hauek zeharkatu edota bat egiten zaizkio: Amaia kalea eta Erriberri kalea.

Bestalde, Leire kalea eta San Fermin kalearekiko paraleloki doa.

Ondarea
-------

Kale honen inguruan honako eraikin eta leku nabarmenak daude:

* Salesiarren ikastetxea
* Salesiarren eliza
* Vázquez de Mella ikastetxea
* Nafarroa Behereko etorbidea
* Merindadeen plaza

  

* Merindadeen plaza.Merindadeen plaza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479915

 |

* Wd Datuak: Q25479915


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Iruñea** |
**Mannarko golkoa** (sinhalaz: මන්නාරමි ‌බොක්ක, tamileraz: மன்னார் வளைகுடா) Indiako ozeanoko itsasoa da, Lakadiveetako itsasoaren ipar-ekialdea hartzen duena. Indiako hego-ekialdeko eta Sri Lankako mendebaldeko itsasbazterren artean hedaturik dago; iparraldean Adamen Zubiak bereizten du Palk itsasartetik.

Biosfera erreserba
------------------

Mannarko golkoa itsas bioaniztasun handiko lekua da. 3.600 landare eta animalia espezie aurkitu dira bertan, tartean *Dugong dugon* itsas behia eta 6 mangle espezie endemiko. Mannarko golkoko biosfera erreserbak 10.500 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 21 uharte, hondartzak, estuarioak, padurak, koralezko uharriak eta mangladiak dauzka. 100.000 lagun inguru bizi dira erreserbako 47 herrietan, gehienak Marakkayar etniako arrantzaleak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *The Gulf of Mannar Biosphere Reserve.*  unesco.org (Noiz kontsultatua: 2016-8-9).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622811
* Commonscat Multimedia: Gulf of Mannar

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 249395458
* GND: 4559252-4
* SUDOC: 107947455
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1112421

 |

* Wd Datuak: Q622811
* Commonscat Multimedia: Gulf of Mannar
**Ryan Regez** (Interlaken, Suitza, 1993ko urtarrilaren 30a) eskiatzaile suitzarra da, eski-krosean espezializatua.

Ibilbidea
---------

Regez Wengen-en hazi zen; Suitzako-Britainia Handiko herritartasun bikoitza du, eta Wengen eski-klubeko kide da.

2014ko otsailaren 15ean, Regezek bere lehen FIS lasterketan hartu zuen parte, Watlesen, 40. postuan amaituz. 2015eko urtarrilean, Europako Kopan debutatu zuen, Orcières-en, eta, 2015-2016 denboraldian, garaipen orokorra lortu zuen; horrela, tokia lortu zuen talde nagusian. Abenduaren 5ean egin zuen debuta FIS Estilo askeko Eski Munduko Kopan, Montafon-en, eta 58. postua lortu zuen. 2016-2017 denboraldia ondo joan zitzaion, baina, Errusiako Sunny Valleyko azkenaurreko lasterketan, erori egin zen final-zortziko liderra zela, eta lotailu gurutzatua hautsi zuen. Hala eta guztiz ere, 30. postuan sailkatu zen denboraldian, eta 136. postuan orokorrean. Lesio horren ostean, hurrengo denboraldian, berriro hasi zen Europako Kopan, eta bigarren aldiz irabazi zuen orokorrean.

Regezek modu harrigarrian lortu zuen Munduko Kopako lehen garaipena 2019ko otsailaren 16an, Feldberg-en. Hurrengo egunean, hirugarren postuarekin baieztatu zuen hori, eta, 2018-2019 denboraldian, 9. postua lortu zuen, 267 punturekin. 2019-2020ko denboraldia, hirugarren postuan hasi zuen, Val Thorens-en, Frantzian. Munduko Kopako bigarren garaipena lortu zuen abenduaren 14an Montafonen, eta, hirugarrena, 2020ko urtarrilaren 25ean, Idren. Eski-krosean, 2. postuarekin amaitu zuen denboraldia, eta, 16. postuan Munduko Kopa orokorrean, ordurarte Munduko Kopan lortutako emaitzarik onena. 2020ko martxoaren 7an, Suitzako txapeldun izan zen eski-krosean, lehen aldiz, Crans-Montanan. Lasterketa estu batean, Joos Berry eta Armin Niedererren aurretik irabazi zuen.

2020-2021 denboraldian hiru bigarren posturekin, 7. postua lortu zuen, hala ere, eski-kros sailkapen orokorrean, ezin izan baitzen lehiatu azken hiru lasterketetan COVID-19a harrapatu eta entrenamenduetan eskua hautsi zuelako. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Regez eski-kros olinpiar txapeldun berria bihurtu da bere herrikidea den Alex Fiva egungo munduko txapeldunaren aurretik.

Nazioarteko lorpenak
--------------------

| Neguko Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Pekin (Txinako Herri Errepublika Txina) | 01 !1. postua, urrezko domina | Eski-krosa |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Ryan Regez.*  2022-02-18 (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Ryan Regez.*  2022-02-18 (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).
3. ↑    *Europacup Gesamtsieg.* .
4. ↑    *Kreuzbandverletzung.* .
5. ↑    *Resultate.* .
6. ↑    *Schweizer Meister 2020.* .
7. ↑   **(Frantsesez)** «Ryan Regez se fracture une main» *skiact.ch* 12 March 2021.
8. ↑   **(Frantsesez)** «les Suisses Ryan Regez et Alex Fiva en or et en argent en ski cross, Sergey Ridzik en bronze» *olympics.com* 18 February 2022.

Kanpo estekak
-------------

* Ryan Regez International Ski Federation-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61833676

 |

* Wd Datuak: Q61833676
28°59′20″N 112°22′23″W﻿ / ﻿28.98889°N 112.37306°W﻿ / 28.98889; -112.37306

Tiburón uhartea Seri herriaren lurraldea da.
**Tiburón uhartea** (*Tahéjöc* /taˡʔɛxʷk/ seri hizkuntzaz) Mexikoko uhartea da, Kaliforniako golkoko handiena. 1208 km² zabalera du. Administratiboki Sonora estatukoa da, Hermosillo udaletxekoa. Kontinentetik zabalerako hiru kilometroko kanal estu batez bereizita dago, Infiernillo itsasartea. Seri herrirako lur sakratua da. Erreserba ekologikoa da.

Uhartearen ezaugarriak
----------------------

Gaur egun uhartea jendegabetua dago. Bakarrik uhartearen ekialdean instalazio militar bat dago. Historikoki, izan ere, seri herriaren hiru talde bizi izan ziren uhartean: *Tahejöc comcaac*ak, *heeno comcaac*ak eta *xiica Hast ano coii*ak. Administratiboki, 1963tik, erreserba ekologikoa da, seri herriak Gobernu Federalarekin batera gobernatuta. Uhartearen puntu garaiena San Migel mendia da, itsas-gaineko 1450 metrotan.

Siri herriaren sinesmenaren arabera, uhartea bere herriaren jatorria da eta, horregatik, inguru sakratua.

Uhartetik gertuago dagoen komunitatea Punta Chuecan dago (*Socáaix* seri hizkuntzaz). Arrantzale herria da eta handik uhartera joan daiteke.

Tiburón uhartea eta Punta Santa Rosa (*It Iyat*); Mendi Handia *Hast Cacöla* atzean ikusten da.

Fauna
-----

* Odocoileus hemionus, oreinen familiakoak
* Ovis canadensis, aharien familiakoak
* Azeriak
* koioteak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Mary B. Moser y Stephen A. Marlett (2005) *Comcáac quih yaza quih hant ihíip hac: Diccionario seri-español-inglés.* (Hermosillo eta México, D.F.: Sonorako Unibertsitatea eta Plaza y Valdés Argitaratzaileak.)
2. ↑  Edward W. Moser (1963) Seri Bands. *The Kiva* 28.3:14–27.
3. ↑  *Sacralidad, Territorialidad y Biodiversidad Comcáac*(Seri)[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Informazio turistikoa.
* **(Gaztelaniaz)**:Uharteari buruzko dokumentala.

Ikus, baita ere
---------------

* Mexikoko geografia
* San Esteban uhartea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1141154
* Commonscat Multimedia: Tiburón Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315526285
* **Lekuak**
* OSM: 2672915

 |

* Wd Datuak: Q1141154
* Commonscat Multimedia: Tiburón Island


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Tiburón uhartea*** Aldatu lotura Wikidatan |
Gaur egungo teodolitoa.
 **Teodolitoa** neurgailu mekaniko-optiko unibertsala da, angelu bertikalak eta, batez ere, horizontalak neurtzeko balio duena, prezisio oso handiarekin. Beste tresna laguntzaile batzuekin lagunduta distantziak eta desnibelak neur ditzake.

Ezaugarriak eta erabilerak
--------------------------

Eramangarria eta eskuzkoa da, topografiarako eta ingenieritzarako erabiltzen da, triangulazioetan batez ere. Mira baten laguntzaz eta takimetriaren bidez distantziak neur ditzake. Tresneria modernoago eta sofistikatuago bat teodolito elektronikoa da, estazio total bezala ezagunagoa dena.

Oinarrian, gaur egungo teodolitoa tripode baten gainean montatutako teleskopio bat da, bi biribilekin graduatua, bat bertikala eta bestea horizontala. Hauekin angeluak neurtzen dira lenteen laguntzaz.

Kontuan izan behar diren ezaugarri garantzitsuenak hauek dira: xehetasun-maila, objektiboko lentearen handitzen zenbakia eta ia konpentsadore elektronikoa duen ala ez.

Sailkapena
----------

Teodolito errepikagailuak, errepikatzaileak eta iparrorratz-teodolitoa.

### Teodolito errepikagauiluak

Huek eraiki dira linboko angelu horizontal berdinaren bata bestearen ondorengo neurrien bilketarako. Horrela metatutako angelua zatitu ahal izateko eta neurketa kopurua ere.

### Teodolito errepikatzaileak

Direkzionalak ere deitzen zaie, teodolito errepikatzaileek linbo finko bat izatearen berezitasuna dute eta alidada bakarrik mugi daiteke.

### Iparrorratz-teodolitoak

Izenak dioen bezala, ezaugarri berezi batzuk dituen brujula bat du barneratuta. Hau imantatuta dago zirkulo horizontalaren noranzko berean. 0 tik 180 gradurainoko diametroaren gainean prezisio handiz.

### Teodolito elektronikoa

Teodolito optikoaren bertsioa da, elektronika gehitu duena biribil bertikal eta horizontalaren irakurketak egiteko. Hau, angeluak pantaila batean desplegatuz eta apreziazio-akatsak eliminatzen dituenez, sinpleagoa da bere erabileran, eta pieza gutxiago behar izateagatik sinpleagoa da bere eraketan eta kasu batzuetan bere kalibrazioan ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181517
* Commonscat Multimedia: Theodolites

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 126539419 (data)
* GND: 4185070-1
* LCCN: sh85134645
* AAT: 300199711
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q181517
* Commonscat Multimedia: Theodolites
**Rock Island konderria** (ingelesez: *Rock Island County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rock Island da. 2010eko zentsuaren arabera 147.546 biztanle zituen, Rock Island kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rock Island konderriak 1.168,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 61,26 ura dira. Beste 1.107,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 126,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 147.546 pertsonetatik 128.882 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 17.118 dira. 12.911 beltzak edo afroamerikarrak. 283 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.383 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 135 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.908 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Rock Island County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491004
* Commonscat Multimedia: Rock Island County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124343436
* ISNI: 0000 0004 0516 1372
* LCCN: n81050415
* NARA: 10039281
* **Lekuak**
* OSM: 536311
* TGN: 2000528

 |

* Wd Datuak: Q491004
* Commonscat Multimedia: Rock Island County, Illinois
**McHenry konderria** (ingelesez: *McHenry County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carlinville da. 2010eko zentsuaren arabera 308.760 biztanle zituen, McHenry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McHenry konderriak 1.582 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,79 ura dira. Beste 1.562,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 195,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 308.760 pertsonetatik 293.833 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 35.249 dira. 3.045 beltzak edo afroamerikarrak. 455 amerikar natiboak ziren eta 68 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.712 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 210 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.437 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA McHenry County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487403
* Commonscat Multimedia: McHenry County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124346605
* LCCN: n81096307
* NARA: 10046785
* **Lekuak**
* OSM: 1558785
* TGN: 7019014

 |

* Wd Datuak: Q487403
* Commonscat Multimedia: McHenry County, Illinois
**McIntosh konderria** (ingelesez: *McIntosh County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashley da. 2010eko zentsuaren arabera 2.809 biztanle zituen, McIntosh kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McIntosh konderriak 2.576,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 51,82 ura dira. Beste 2.524,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.809 pertsonetatik 2.763 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 38 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 18 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q280815
* Commonscat Multimedia: McIntosh County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138368526
* LCCN: n80013577
* NARA: 10039545
* **Lekuak**
* OSM: 1739835
* TGN: 2001582

 |

* Wd Datuak: Q280815
* Commonscat Multimedia: McIntosh County, North Dakota
**Rice konderria** (ingelesez: *Rice County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Faribault da. 2010eko zentsuaren arabera 64.142 biztanle zituen, Rice kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rice konderriak 1.336,27 kilometro koadro ditu. Horietatik 52,45 ura dira. Beste 1.283,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 64.142 pertsonetatik 59.688 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 5.122 dira. 2.021 beltzak edo afroamerikarrak. 247 amerikar natiboak ziren eta 38 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.289 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 57 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 802 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490423
* Commonscat Multimedia: Rice County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129016593
* GND: 4496994-6
* LCCN: n81093340
* NARA: 10039567
* **Lekuak**
* OSM: 1795858
* TGN: 2001064

 |

* Wd Datuak: Q490423
* Commonscat Multimedia: Rice County, Minnesota
Egiten duen soinuaThe Mosquito alarma bat, eraikin baten kanpoaldean.
**The Mosquito** (literalki, **eltxoa**) edo **Mosquito Alarm** gazteak alderrai ibiltzea eragozteko erabiltzen den makina bat da, eurek soilik entzun dezaketen frekuentzia altuko soinu bat eginez. Dispositiboek eztabaidak sortu dituzte giza eskubideengatik eta diskriminazioagatik.

Dispositiboa segurtasun- eta babes-tresna gisa merkaturatzen da, gazteak gune espezifikoetan bil ez daitezen. Hala, jokabide antisoziala murrizteko sustatzen da, hala nola alderraia, bandalismoa, drogen kontsumoa, drogen banaketa eta indarkeria. Erresuma Batuan, 3.000 baino gehiago saldu dira, batez ere dendetatik kanpo eta garraio zentroetatik gertu erabiltzeko. Australian, Frantzian, Danimarkan, Italian, Espainian, Alemanian, Suitzan, Kanadan eta Ameriketako Estatu Batuetan ere saltzen dute.

Kritikoen arabera, gazteak diskriminatzen ditu eta giza eskubideak urratzen ditu; Mosquitoa legez kanpokoa izateak, berriz, galera komertzialak jasaten dituzten merkatarien eskubideak urratuko lituzke, "diziplinarik gabeko nerabeek" bezeroak urruntzen dituztenean. Mosquitoarne banatzaileek esan dutenez, dispositiboaz abusatzen ez dela bermatzeko arauak mantentzen dituzte, eta Howard Stapletonek, dispositiboa asmatu zuenak, horren erabilera arautzeko gidalerroak egiteko eskatu die Europako gobernuei.

Gailuaren bertsio berrienak, 2008. urtearen amaieran atera zenak, bi maiztasun-doikuntza ditu: bata, 17,4 kHz ingurukoa, oro har gazteek bakarrik entzun dezaketena, eta bestea, 8 kHz-koa, pertsona gehienek entzun dezaketena. Fabrikatzailearen arabera, irteera potentzialaren presio akustikoaren gehieneko maila 108 dezibelekoa da (dB), eta fabrikatzailearen produktuaren zehaztapenean adierazten da, gainera, soinua 25 urtetik beherakoek entzun dezaketela normalean. Frekuentzia altuak entzuteko gaitasuna, gizaki gehienetan, adinarekin hondatzen da (presbiakusia bezala ezagutzen den baldintza bat), 18 urterekin ikusi ohi dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *Now crime gadget can annoy us all.*  2008-12-02 (Noiz kontsultatua: 2020-07-21).
2. ↑   Rhys, Steffan.  (2008-02-11). «Mosquito device inventor tells campaign to buzz off» *walesonline* (Noiz kontsultatua: 2020-07-21).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Buy A Mosquito The Anti-Loitering & Teenager Alarm | Mosquito» *www.compoundsecurity.co.uk* (Noiz kontsultatua: 2020-07-21).
4. ↑   **(Ingelesez)** Education.com. «Sonic Science: The High-Frequency Hearing Test» *Scientific American* (Noiz kontsultatua: 2020-07-21).

Ikus, gainera
-------------

* Efebifobia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16134223

 |

* Wd Datuak: Q16134223