recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Midas** (antzinako grezieraz: Μίδας), Frigiako errege izan zen, K.a. 740 eta K.a 696 urteen artean gobernatu zuena.

Greziar mitologiaren arabera, Silenorekin zuen abegikortasunagatik, Dionisok, ukitzen zuen guztia urre bihurtzeko boterea eman zion. Bere kontaktuan metal bihurtzen ziren elikagaiak ezin zituela jan ikusirik, jainkoari bere dohain hartatik askatzeko eskatu zion, eta, horretarako, Paktolo ibaian bainatu behar izan zuen, ordutik, harea auriferoak izan zituena.

Aristotelesen arabera, elezaharrak, Midas, bere botere bitxiaren ondorioz gosez hil zela baieztatzen zuen. Era berean, bere istorioaren arabera, Midasek eta bere aita Gordiasek Gordio hiria sortu zuten, Frigiako hiriburua, eta Gordiako Korapiloa lotu zuten. Horrek adieraziko luke biak, K. a. II. milurtekoan bizi izan zirela, Troiako Gerra baino askoz lehenago. Homerok, ordea, ez ditu Midas eta bere aita Gordias aipatzen, baina bai beste frigiar errege batzuk, Migdon eta Otreo kasu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak
2. ↑   «OVID, METAMORPHOSES 11 - Theoi Classical Texts Library» *www.theoi.com* (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
3. ↑    Zapiain, Markos. «Midas erregea» *Eibar.ORG | Eibarko peoria* (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q308398
* Commonscat Multimedia: King Midas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 30335859
* BNF: 146074685 (data)
* GND: 118924176
* LCCN: nb2018009986
* SUDOC: 085646865
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q308398
* Commonscat Multimedia: King Midas
**Paso Severino presa** Uruguaiko Florida departamenduko Santa Lucía Chico ibaiaren beheko ibilguan dagoen presa bat da.

Ezaugarriak
-----------

Presa 1983 eta 1986 artean eraiki zen. Bere egungo urtegia ur gezaren erreserba nagusia da, Montevideoko metropoli-eremuan arazketa eta banaketara zuzenduta dagoena, herrialdeko biztanleriaren % 57ari zerbitzua ematen diona. Presa honek Aguas Corrientes presaren beharren arabera funtzionatzen du, azken horren urtegi gisa balio baitu, Santa Lucía Grande eta Santa Lucía Chico ibaien ibilguaren bidez lotzen baitira. 

Presaren ezaugarriei dagokienez, guztira 710 metroko luzera du eta izaera mistoa du: alboko lurrezko bi dike ditu eta erdiko hormigoizko zati bat, gainezkabideri, beheko ebakuatzaileari eta uraren harguneari dagozkionak (23. maila). Isuribidearen gailurretik 37 metroko altuera du, eta ur-maila maximoa 40 metrokoa da. Urtegiaren edukiera 70 milioi metro kubiko urkoa da, 20 km²-ko azalera hartzen du, batez beste 3,5 metroko sakonera duena, eta 201.010.101 km²-ko arroa.

Turismoa
--------

Presaren urtegiaren ondoan, urte osoan zehar bisitatzen den multzo turistiko bat eraiki da. Gune hau Santa Lucía Chicoren ertzean dago, 420 oheko ostatua, hitzaldi aretoa, futbol eta saskibaloi pistak ditu. Natur Eremu Babestua du, bertako baso indigenaz inguratuta. Xendazaletasunak, bertako flora eta faunaren ezagutza eta hegaztien behaketa egin ditzakezu besteak beste. Aintziraren aurrean dago, ruta 76 errepidean, Mendoza Handitik 9 km-ra eta ruta 5 errepidetik.

Natur Eremu Babestua
--------------------

2006an Paso Severino anintzirako eremu garrantzitsu bat, Villa 25 de Mayo inguruan, *Natur Eremu Babestua* izendatu zuten. 

Eremuaren ezaugarria larreetako ekosistemak dira abereentzako elikadura gisa balio duten belar espezieak dituztenak. Paso Severino urtegia sortu ondoren, padura-eremu txikiak eratu dira non uretako landare eta landaredi hidrofilo ugari dauden, hegazti migratzaileen espezieek habia egiten dute bertan.

Erriberako basoa eta galeria basoa ere ezaugarriak dira, urtegia sortu ondoren lekualdatze naturala jasan zutenaren ezaugarriarekin. 200 eta 300 urte baino gehiagoko aleak aurkitu dira, inguru horretan ale gazteen faltan.

Faunaren ezaugarria aintziraren ertzean habia egiten duten hegazti migratzaile ugari daude.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Cruz, Alberto.  (2006). «Paso Severino: Un paisaje humanizado.» *Edición especial de fascículos de EL HERALDO, conmemorativa del 150ª Aniversario de la Creación del Departamento de Florida.* (3).
2. ↑   Capelli, Dino.  (16 de junio de 2006). *Lago de Paso Severino, declarado Área Natural Protegida.* .
3. ↑  Área Protegida de Paso Severino

Kanpo estekak
-------------

* Presaren mailaren minimo historikoa. 2023ko maiatza.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5852118
* Commonscat Multimedia: Represa de Paso Severino

---

 |

* Wd Datuak: Q5852118
* Commonscat Multimedia: Represa de Paso Severino
**Corellako arteak** Nafarroa Garaiko Tutera merindadeko eskualdean Corella herrian dauden hiru zuhaitz dira. Hirurak Monumentu Natural izendatu zuten 1991n, batez ere antzinatasun handikoak direlako.

Kokapena
--------

Castejóndik Corellarako errepidea (NA-113) hartzen da, eta A-68 autobidea heldu aurretik (6,6 km gutxi gorabehera), eskuineko bidea hartuko da, La Dehesilla finkara daramana. Handik bi kilometrora, abandonatutako eraikin batera heldu baino lehen, arteak zelai batean ikusten dira.

Deskribapena
------------

Hiru ale hibrido dira: *Quercus ilex L. ilex subsp.* eta *Quercus ilex subsp. ballota (Desf.) Samp*. bi oso elkarrekin eta hirugarren bat 60 metrora, laborantza eremu batean kokatua, finka partikular batean. Gaur egunera arte iristea lortu dute, Nafarroako hegoaldean zeuden artederretenen aztarna dira. Beren ohiz kanpoko izaeragatik, adinagatik eta balio ekologikoagatik, Monumentu Natural izendatu zituzten 1991n.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Arteak ikusteko mapa eta argazkiak.
* **(Gaztelaniaz)**:Mapa eta ibilbidea.
* **(Gaztelaniaz)**:Arteak Correlako Udaletxearen webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108064552

 |

* Wd Datuak: Q108064552
**Malatu** edo **Mallatu** Aiarako herria den Luiaondon zegoen zuhaitza zen.

Historia
--------

Zuhaitz honen lehen erreferentzia 1575. urtean egin zen. Horren arabera, Luiaondo herriaren irteeran Gaztelara zeraman errege-bidean, Malatu izeneko zuhaitz bat zegoen. Zuhaitz horrek Bizkaiko jaurerriaren muga zehazten zuen, eta bertan Bizkaiko soldaduek uzten zituzten euren armak eskegita. Izan ere, zuhaitz horren mugaraino bizkaitarrak beharturik zeuden Bizkaiko jaunaren alde borrokatzera, soldata jaso barik. Handik aurrera, ostera, soldadu horiei pagatu egin behar zitzaien soldata, eta borrokara joatea aukerakoa zen.

Etimologia
----------

Malatu hitzaren etimologia ez dago argi. Batzuek esaten dute malatu berbak mailatu esan nahi duela. Izan ere, Bizkaiko gazteek hori egiten zuten zuhaitz horretan, armak kolpatu. Beste batzuen arabera, latinezko *malatus*etik letorke, "gaixo" esan nahi duena.

Gaur egun
---------

Zuhaitza zegoen leku berean gaur 1730eko monumentu bat dago eraikia, zuhaitzaren lekua eta sinbolismoa gogoraraziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262905

 |

* Wd Datuak: Q12262905
*Artikulu hau mitologiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kalisto (argipena)».*

**Kalisto**, Greziar mitologiaren arabera, ( antzinako grezieraz Καλλιστώ) basoko ninfa bat zen, Likaon edo Nikteoren alaba .

Mitoa
-----

Artemisari eskainia izan zitzaion birjina ehiztari gisa, eta mendian bizi zen jainkosaren inguruko bere lagunekin. Zeus berataz maitemindu zen eta, hura lortzeko, Artemisaren figura hartu zuen, Kalistok gizon guztiak saihestu ohi zituelako. Beste tradizio batzuen arabera, Apoloren itxura hartu zuen, Artemisaren anaia jainkoa. Zeusek bortxatu egin zuen eta haurdun utzirik ninfa, haurdunaldi horretatik sortu zen Arkas.

Kalisto haurdun zegoela, Artemisaren gainerako laguntzaileekin, denek bainatzea erabaki zutenean, Kalisto arropez erantzi zenean, bere haurdunaldia agerikoa bilakatu zen. Artemisak, haserre, kanporatu eta hartz bihurtu zuen. Eraldaketa Herak eragin zuela ere esaten zen, Zeusekiko jeloskor, eta are beste kontakizun batean, Zeusek berak eraldatu zuela ninfa hartzean, bere emaztearen mendekutik libratzeko. Geroago Herak jakin zuen eta Artemisari gezi batekin Kalisto hil zezan konbentzitu zuen. Azkenean Zeusek konstelazio batean eraldatu zuen, Hartz Handia. Batzuetan, Arkasez gain bigarren seme bat egozten zaio, Pan jainkoa. 

### Erromatar bertsioa: Diana eta Kalisto

Greziarren mitoa Erromara ere iritsi zen, eta Ovidiok utzi zuen idatzi (*Metamorfosiak, II, 401-532*) gerora ospetsuen bihurtu zen kontakizunean, Diana eta Kalistorenean, Diana jainkosa baitzen Artemisaren parekidea erromatar mitologian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «CALLISTO (Kallisto) - Arcadian Princess of Greek Mythology» *www.theoi.com* (Noiz kontsultatua: 2023-06-10).
2. ↑   Oliver, Jen H..  (2015). «"Oscula Iungit Nec Moderata Satis Nec Sic a Virgine Danda": Ovid's Callisto Episode, Female Homoeroticism, and the Study of Ancient Sexuality» *The American Journal of Philology* 136 (2): 281–312. ISSN 0002-9475. (Noiz kontsultatua: 2023-06-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q203673
* Commonscat Multimedia: Callisto (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 809841
* GND: 118864319
* LCCN: nb2018021901
* SUDOC: 030021383
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q203673
* Commonscat Multimedia: Callisto (mythology)
**Bostunen zirkulua** Europako nomenklaturan
**Bostunen zirkulua** deitzen zaio musikan bostun mailako tarteen bidez banatutako musika-noten goranzko edo beheranzko segida bati. Nota horiek zirkulu itxi bat osatzen dute, non eskala kromatikoaren hamabi graduak aurkitu daitezkeen eta eskala klasiko nagusiak (maior) eta txikiak (minor) bakoitzak zehazten dituen armadurako aldaketaekin. 1711n deskribatu zuen lehenbizikoz Johann David Heinichen musikari alemanak *Neu erfundene und gründliche Anweisung … zu vollkommener Erlernung des General-Basses* tratatuan.

Beste baten eskuinean dagoen harmoniak dominantearen funtzioa betetzen du, eta subdominanteko ezkerrekoak, berriz, erdikoa tonika gisa uzten du. Bostunen zirkulutik iristen garen tonalitate bakoitzak zentro tonal bat irudikatzen du (do maiorra edo minorra, sol maiorra edo minorra, etab.). Tonalitate bakoitzaren tonikak indar grabitatorioa eragiten du, musikaren bilakaera erakartzen duena; hortik dator tonalitate nagusi baten ohiko aipamena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Katalanez)** «Cicle de les quintes» *L'Enciclopèdia.cat.*  Bartzelona: Grup Enciclopèdia Catalana .
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *UN TRUCO INCREÍBLE PARA ENTENDER ACORDES Y ESCALAS: El Círculo de Quintas.*  (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
3. ↑  *Neu erfundene und Gründliche Anweisung … zu vollkommener Erlernung des General-Basses*, S. 261. Siehe dazu Lester 1989, S. 108–111.

Kanpo estekak
-------------

* *UN TRUCO INCREÍBLE PARA ENTENDER ACORDES Y ESCALAS: El Círculo de Quintas. Jaime Altozano -Youtube*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q212320
* Commonscat Multimedia: Circle of fifths

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4662978-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q212320
* Commonscat Multimedia: Circle of fifths
**Lavinia**, Latino, latindarren erregearen eta honen emazte Amataren alaba zen. Eneas Laziora, Italiar penintsulan, Troiako Gerraren ondoren, oztopo ugari gainditu eta gero, eta han, erregearekin aliantza bat ezarri zuen. Gainera, Laviniarekin ezkondu zen, Eneas iritsi aurretik Turnorekin hitz emanda zegoena, rutuliarren erregea zena. Lavinia Turnorekin ezkondu ez zenez, Turnok Eneasen aurka borrokatu zuen, eta, Virgilioren bertsioaren arabera, Eneasek, bere ama, Venus jainkosaren laguntzarekin garaitu zuen, oparitu zizkion arma batzuk erabiliz.

Lavinia eta Eneas, ezkondu egin ziren eta Silvio izeneko seme bat izan zuten.

Heroiak, bere emaztearen omenez, Lavinio edo Lavinium izeneko hiria sortu zuen.

Ikus, gainera
-------------

* Leukaria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1137364
* Commonscat Multimedia: Lavinia (wife of Aeneas)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100490276
* BNF: 16262663m (data)
* GND: 139193243
* SUDOC: 241556708
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1137364
* Commonscat Multimedia: Lavinia (wife of Aeneas)
Greziar mitologian, **Hebe** (antzinako grezieraz: Ἥβη, *Hêbê*) gaztaroaren pertsonifikazioa zen. Zeus eta Heraren alabatzat azaltzen da. Iliadan esaten denaren arabera, Hebe jainkoen laguntzailea zen: nektarrez betetzen zituen jainkoen edalontziak, Herari laguntzen zion zaldiak gurdiari lotzen eta Ares, anaia, bainatzen eta janzten zuen. Odisearen arabera, Heraklesekin ezkondu zen eta ordura arte egiten zituen lanak Ganimedes Troiako printze gazteak egingo zituen bere ordez. Hala ere, ondorengo tradizioek bi umeren ama izan zela adierazten dute, Alexiares eta Anizeto. Hebek adinekoak gaztetzeko ahalmena zuen eta horrela erakutsi zion behin batean Yolaori Euristeorekin borrokatu behar zenean.

Artean beso gabeko soinekoa jantzita erakusten da.

Atenasen gurtzen zuten, Cinosargoan, eta Heraklesek aldarea zuen lekutik gertu Heberena ere bazegoen. Γανυμηδα *Ganimeda* (Ganimedesen femeninoa) edo Δια *Dia* izenpean, zuhaizti saindu baten azpian ere gurtu izan zuten Sicionen eta Fliunten.

Erromatar mitologian baliokidea Juventas zuen, lehen aldiz mutil gazteek nagusien toga janzten zutenean txanpon bat eskaintzen ziotelarik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131125
* Commonscat Multimedia: Hebe (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 287038071
* BNF: 15082915h (data)
* GND: 119353008
* LCCN: no2017092372
* SUDOC: 161444350
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131125
* Commonscat Multimedia: Hebe (mythology)
**Ashanti Gold Sporting Club** Ghanako futbol talde bat da, Obuasi hirikoa, Ahanti eskualdean. Ghanako lau liga irabazi ditu eta Afrikako Txapeldunen Kopako finala jokatu zuen 1997an.

Historia
--------

Taldea 1978an sortu zuen Ashanti eskualdeko urre meategiko ("Ashanti Goldfields Corporation") langileek **Goldfields Sporting Club** izenarekin. "Obuasi Goldfields" ezizenaz ezagutu izan zen eta hiru liga irabazi zituen 1990. hamarkadan. 1997an Afrikako Txapeldunen Kopako finalera iritsi zen. Raja Casablanca marokoarraren aurka jokatu zuen, etxeko partida 1-0 irabaziz eta Marokon 1-0 galduz. Penalti jaurtiketatan 5-4 marokoarrak izan ziren garaile. 

2004an gaur egungo izena hartu zuen. 2015ean laugarren Liga irabazi zuen.

2021-22 denboraldiaren amaieran partidu erosketa baten ondorioz Division Two League (3. maila) mailara jeitsiarazi zuten taldea.

Palmaresa
---------

### Ghanan: 5

* Ghanako Liga (4): 1993–94, 1994–95, 1995–96, 2015.
* Ghanako Kopa (1): 1992–93

### Nazioartean: 0

* Afrikako Txapeldunen Kopa (0): finalista 1997an.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511902
* Commonscat Multimedia: Ashanti Gold SC

---

 |

* Wd Datuak: Q511902
* Commonscat Multimedia: Ashanti Gold SC
**Elizabeth Jane Weston** (Londres, 1582ko azaroaren 2a - Praga, 1612ko azaroaren 23a) ingeles olerkaria izan zen.

Pertsonaia berezia izan zen garai hartan emakumeen lanak ez zirelako argitaratzen. Bere lan osoa, 1608an bi liburutan argitaratu zuen, eta liburuaren izena *Parthenica* zen. Bere olerkien gaiak oso desberdinak ziren, amets idilikoak eta Rodolfo II. enperadoreari zuzenduriko olerkiak esate baterako. Batez ere latinez idatzi zuen.

Biografia
---------

Elizabeth Westonen olerkitarakoa *Euren etengabeko uholdeak gertatu zirenean*
Joanna Cooper-en alaba zen (1563ko ekainaren 23a - Chipping Norton-en) eta bere lehen senarra, John Weston izan zen (berari buruz informazio eskasa dago). Elisabethek sei hilabete zituenean hil zen aita. Bere ugazaita, Edward Kelley, alkimista famatua zen. Kelleyek Rodolfo II.arentzat lan egin zuen John Deerekin batera, beraz, familia Bohemiara joan zen bizitzera: Třeboňen (1588ra arte) eta Jílovén (1591era arte) bizi izan ziren. Urte hartan Kelley Moste atxilotuta izan zen, finantza-zailtasunak edukitzeagatik. Kelley hil ondoren, familia Pragara mugitu zen.

Elisabethek hizkuntzak ikasteko erraztasuna zuen. Izan ere, gutxienez bost hizkuntza menperatzen zituen: txekiera, ingelesa, alemaniera, italiera eta latina. 1603an Johnn Leo abokatuarekin ezkondu zen eta elkarrekin zazpi seme-alaba izan zituzten. Elisabeth 1612an hil zen, erditzean edo gaixotasun baten eraginez. Pragako Tomas Deunaren elizan lurperatua izan zen Malá Strana-n.

Bere olerkiaren bilduma Donald Cheneyk eta Brenda M. Hosingtonek itzuli zuten eta 2000n University of Toronto Press editorialak argitaratu zuen.

Ikus, gainera
-------------

* Olerkigintza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Elizabeth Jane Weston*** Aldatu lotura Wikidatan |

* elizabeth-jane-weston

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Radio Praha interview with Susan Bassnett on the poetess
* Collected Writings of Elizabeth Jane Weston
* *Parthenica* (at CAMENA)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2563872
* Commonscat Multimedia: Elizabeth Jane Weston

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 18052286
* ISNI: 0000 0000 8361 477X
* GND: 120398567
* LCCN: n95054559
* NKC: jn20000720316
* SUDOC: 136877494
* Open Library: OL33312A

 |

* Wd Datuak: Q2563872
* Commonscat Multimedia: Elizabeth Jane Weston
Sudan, jaioterria
**Balghis Badri** --arabiarrean: بلقيس بدرى -- (Sudán, 1948) Sudaneko aktibista feminista da. 1979. urtetik bereziki inplikatuta dago emakumeen genitalen mutilazioaren (EGM) aurka eta landa-eremuko emakumeen garapenaren alde. Gizarte-antropologiako irakaslea da emakumeentzako Ahfadeko Unibertsitatean .

Biografia
---------

Hezitzaile-familia batekoa da. Yusuf Badriren , 1966an emakumezkoentzako Jartum-en Ahfad Unibertsitatearen (AUW) sortzailearen, alaba da eta Babiker Badri soldadu mahdistaren biloba. 

Badrik Ingalaterrako Hull Unibertsitatean lortu zuen antropologia sozialean doktoretza, 1978an. 

1974tik 1997ra lanaldi partzialeko irakaslea izan zen Emakumeentzako Ahfad Unibertsitatean, eta lanaldi osokoa ordutik, antropologia sozialeko eskolak emateko. 2002an AUWko Emakumearen Ikasketen, Generoaren eta Garapenaren Institutua sortu ez ezik, hasierako zuzendaria ere izan zen. Badri Emakumeentzako Ahfad Unibertsitateko Genero, Aniztasun, Bake eta Eskubideen Eskualdeko Institutuko zuzendaria ere bada, Omdurman / Jartumen (Khartoum). 1979an, emakumearekin eta generoarekin lotutako ikasketak sartu zituen unibertsitateko ikasketa-planetan.

Lanak
-----

2017. urteko otsailean, *Activismo de las mujeres en África* argitaratu zuen (Badrik eta Aili Mari Trippek koeditatua).

Eztabaida
---------

2018ko urtarrilean, Badriren neba, Gasim Badri, Ahfad para la Mujer Unibertsitateko lehendakaria, bideo batean ikasle bati heltzen grabatu zuten. Protestatzen ari zen ikasle horrek zapia buruan zuela, buruan behin baino gehiagotan jo zuen. Badrik bere ekintzak defendatu zituen, zera esanez: egiaren alde bakarra erakusten duela bideoak eta manifestari batzuek unibertsitatea hondatu eta suntsitzeko mehatxua egin zutela.

Iruditegia
----------

* Wikigap Sudan 2020 KhartoumWikigap Sudan 2020 Khartoum
* Nilo, KhartoumNilo, Khartoum
* Barazki merkatua Khartoum-Barhi, SudanBarazki merkatua Khartoum-Barhi, Sudan
* Iparraldeko Khartumeko industrialdeaIparraldeko Khartumeko industrialdea
* Al-Shifa fabrika farmazeutikoa, Jartum. 10 urte geroagoAl-Shifa fabrika farmazeutikoa, Jartum. 10 urte geroago
* Lehortea JartumenLehortea Jartumen

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Balghis» *UNDP in Sudan*.
2. ↑   «Prof. Balghis Yousif Badri» *gender.ahfad.edu.sd*.
3. ↑   «Balghis» *UNDP in Sudan*.
4. 1 2   «Women as Agents of Change in Sudan» *NoradDev*.
5. ↑   «Women as Agents of Change in Sudan» *NoradDev*.
6. ↑   «Feminismo musulmán en Sudán: un repaso - Por Balghis Badri» *www.oozebap.org*.
7. ↑    *Why some Sudanese back the lecturer who beat his students.*  BBC News 23 de enero de 2018.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42755244
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 73695679
* ISNI: 0000 0000 4753 1598
* LCCN: nr00035808
* SUDOC: 132601648

 |

* Wd Datuak: Q42755244
**Giuseppe Castellano** (Prato, 1893ko irailaren 12a - Porretta Terme, 1977ko uztailaren 31) italiar jenerala izan zen.

Jatorriz siziliarra, Toskanan jaio zen. Armadan sartu zen eta artilleriako kapitaina izan zen Lehen Mundu Gerran. 1941ean brigadier jeneral mailara igo zen Jugoslaviako Inbasioan, eta Italiako armadako jeneral gazteena bihurtu zen. 1943an Armadako Goi Agintaritzara deitu zuten eta Vittorio Ambrosio jeneralaren laguntzaile pertsonala izan zen.

Galeazzo Cianoren laguna zen eta 1943an erregimen faxista erortzen lagundu zuen. Benito Mussoliniren atxiloketa antolatu zuen.

Pietro Badogliok Lisboara bidali zuen, aliatuen taldeko diplomatikoekin Italiaren errendizioa negoziatzeko. Castellanok 1943ko irailaren 3an sinatu zuen armistizioa Walter Bedell Smithekin Siziliako Cassibile hirian. Sinadura ez zen publiko egin irailaren 8ra arte.

Ondoren, Siziliako komandante militarra izan zen. Siziliako mugimendu independentista ahuldu zuen Mafiako buruekin egindako akordioen bidez.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3770279
* Commonscat Multimedia: Giuseppe Castellano

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 23052552
* GND: 123556848

 |

* Wd Datuak: Q3770279
* Commonscat Multimedia: Giuseppe Castellano
*Artikulu hau hondakinak kudeatzen dituen elkarteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**San Markoko Mankomunitatea** (*San Markos Mankomunitatea* izenaz ere ezaguna) Donostialdeko hondakinak kudeatzen dituen udalerrien elkartea da.

Bere funtzio garrantzitsuenak hauek dira: hondakinen gaikako bilketa eta hauen tratamendua, San Marko eta Aizmendi zabortegien eta Ontziak Sailkatzeko Urnietako Plantaren kudeaketa, eta ingurumenarekiko kontzientziazioa eta sentsibilizazio kanpainak abiaraztea ere.

San Markoko Mankomunitatea ondorengo udalerri hauek osatzen dute:

* Donostia
* Errenteria
* Pasaia
* Oiartzun
* Lezo
* Astigarraga
* Lasarte-Oria
* Usurbil
* Urnieta
* Hernani

Guztira 311.613 biztanle biltzen dituzte mankomunitateko udalerriek.

2014ko urriaren 21ean, San Markoko zabortegiak behin betiko ateak itxi zituen. Zabortegia ixteko lanek hamar hilabeteko iraupena izan zuten. Denis Itxaso San Markoko Mankomunitatearen presidentea azpiegitura "zaharkitua" ixteagatik zoriondu zen. Guztira, 157.500 metro kubiko zabor lur-geruza batekin estali zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  San Markoko Mankomunitatearen iragarkia, Gipuzkoako Aldizkari Ofiziala, 2011-06-20.
2. ↑    *Mankomunitatearen webgunea.*  (Noiz kontsultatua: 2016-06-24).
3. ↑   «Mankomunitateko kideak» *www.sanmarkos.eus* (Noiz kontsultatua: 2016-06-24).
4. ↑  «San Markoseko zabortegiak behin betiko ateak itxi ditu», *EiTB*, 2014-10-21.

Kanpo estekak
-------------

* Mankomunitatearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266895

 |

* Wd Datuak: Q12266895
**Amalfi** Kolonbiako Andeetako udalerria da, Erdialdeko Mendikatearen iparraldean Antioquia departamenduko eta Antioquiako ipar-ekialdeko azpieskualdearen parte da. Amalfiko lurraldeak Anorí eta Segovia udalerriekin muga egiten du iparraldean; Segovia, Remedios eta Vegachí ekialdean; Vegachí, Yalí, Yolombó eta Gómez Plata hegoaldean eta Anorí eta Guadalupe mendebaldean. Herria Amalfiko aireportuak zerbitzatzen du.

91 kilometro koadroko hedadura du, eta 22.088 biztanle dituen Antioquiako udalerri handienetako bat da.  Konderriak 11.481 biztanle ditu  eta La Víbora haranean dago, urre eta ur erreserbetan aberatsa den eskualde menditsu batean, XIX. mendearen erditik aurrera Antioquiako beste eskualde batzuetatik, batez ere Copacabanatik, Rionegrotik, La Cejatik, Santa Fe de Antioquiatik, Yarumaletik eta Santa Rosa de Ososetik kolonoak erakartzen dituena, baita Espainia, Siria, Libano, Maroko, Txina, Alemania, Suedia, Finlandia herrialdeetako eta Nigeria bezalako Afrikako Mendebaldeko eskualdeetako etorkinak ere. XIX. eta XX. mendeetan urre bila zebiltzan kanpoko kolonoen aberats iraunkor batek, bertako biztanleria xurgatu zuen, eta duela 9 mila urte inguruko froga arkeologikoak daude, Yamesi, Guamocoe eta Tahamien kulturetakoak. Haien hizkuntza desagertua bizirik dago tokiko esamoldeetan eta izen geografikoetan Europako eta Afrikako ondorengoekin duten elkarrekintzan.

Amafileko Tigrearekin identifikatzen da udalerria, 1949ko gertaera historikoarekin, bertako batzuek eskualdean askatu zuten Bengalako Tigre bat ehizatu zutenean. Jaguarraren habitat naturala ere denez, ekitaldia ezaguna egin zen. Biztanleak *Amalfiko Tigreak* bezala ezagutzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  DANE 2015
2. ↑  DANE 2009

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1441668
* Commonscat Multimedia: Amalfi, Antioquia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3098162481036437680006
* GND: 1235885798
* **Lekuak**
* OSM: 1316177

 |

* Wd Datuak: Q1441668
* Commonscat Multimedia: Amalfi, Antioquia
**Francisca Saperas Miró** (Bartzelona, 1851ko otsailaren 12a – 1933ko abuztuaren 21a) militante anarkista eta anarkosindikalista izan zen.

Biografia
---------

1869an, Martí Borràs i Jover zapatari anarkistarekin ezkondu zen Francisca, *Tierra y Libertad* eta *La Justicia Humana* aldizkariko lehen zuzendaria eta Langileen Nazioarteko Elkarteko (AIT) Oinetagileen Batasuneko idazkari nagusia izan zenarekin. 1889an, Bartzelonako Katalunia plazan mitin bat antolatzen parte hartu zuen, baina azkenean ez zen egin, poliziak antolatzaileak atxilotu baitzituen. Borràs atxilotu egin zuten 1893ko irailean Paulino Pallásekin Arsenio Martínez Campos Kataluniako Gorteetako Bide Nagusian hiltzen saiatu zela leporatuta. Hori dela eta, Montjuiceko gazteluan espetxeratu zuten, eta bere buruaz beste egin zuen 1894an, emaztea gutun bidez agurtu ondoren.

Saperas eta Borrás eta haien bost alabak (Salud, Antonieta, Mercedes, María eta Estrella) anarkismoak garai hartan jasan zuen errepresioaren biktima izan ziren. Martínez Camposen aurkako atentatuaren ondorioz Francisca eta haurdun zegoen haren alaba Salud atxilotu egin zituzten, beste lankide batzuekin batera (Teresa Maymi, Asunción Vallvé, Teresa Claramunt).

Franciscak Bartzelonako Tallers kaleko bere etxea anartisten aterpe bihurtu zuen. Tomás Ascheri militante anarkistaren laguna izan zen, eta 1897an Montjuiceko Prozesuen ondoren Tomas heriotza zigorrera kondenatu eta exekutatu egin zuten, Corpusaren Prozesioaren atentatuaren arduraduna izatea leporatuta. Ondoren, Salud alabarekin atxilotu zuten berriro. Montjuiceko Prozesuak desegin zituen nazioarteko kanpainari esker, aske utzi zituzten, baina Frantziara erbesteratu zituzten, eta Marseillako hirian jarri ziren. Han, hainbat borroka-urtetan landutako harremanak izan zituzten. 1898an, Espainiara itzuli zen denbora batez.

Geroago, Francesc Callís Calderónekin bat egin zuen, Montjuiceko Prozesuetan torturatutako batekin. Senarrak bezala, bere buruaz beste egin zuenarekin. 1912tik 1914ra bitartean, Saperas Buenos Airesen (Argentina) bizi izan zen Josep Fontanillas suhiarekin. 1923an, 191919tik Mexikon bizi eta gero, Salud Borrás Saperas alaba han bizi baitzen, Espainiara itzuli zen behin betiko, eta Teresa Claramunt arkosindikatistarekin bizi izan zen. Haren osasunak paralisia jasan zuen, eta 1929an batzorde bat antolatu zen Franciscari laguntzeko.

Bartzelonan hil zen 1933an, laurogeita bi urte zituela.

Francisca Saperas Antònia Fontanillas Borràsen amona izan zen, anarkismo katalanaren beste irudi garrantzitsu bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Diccionari Bibliogràfic de Dones.* .
2. ↑   Sarka-SPIP, Collectif. «SAPERAS MIRÓ, Francisca - Dictionnaire international des militants anarchistes» *militants-anarchistes.info*.
3. ↑  Francesca Saperas a estelnegre.org
4. ↑    *Pioniere e rivoluzionarie. Donne anarchiche in Spagna 1931 – 1975.*  22 de octubre de 2017.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19290969
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q19290969
**La Bullonera** Aragoiko musika bikotea zen, 70eko hamarkadan oso aktiboa. Protesta abestia eta herri folklorearen bertsioak egiten gailendu zen, sarritan ironiaz eta satiraz betetako letrekin.

Historia
--------

Hasierako izena Vientos del Pueblo zen, baina formazioan hainbat aldaketa egin ondoren, Aragoiko La Bullonera izenpean izendatu zen eta Javier Maestre eta Eduardo Pazek osatu zuten.

1973ko martxoaren 6an Aragoiko I. Kultur Astean parte hartu zuten, Tomás Bosque, José Antonio Labordeta edo Joaquín Carbonell mailako artistekin batera. 1976ko maiatzaren 9an Aragoi ordezkatu zuten Labordetarekin batera Herri Iberikoen Jaialdian.

1980ko *Punto* albuma plazartu ondoren banandu egin ziren, nahiz eta noizbehinka emanaldi zehatzetarako biltzen jarraitu zuten. Eduardo Pazek La Bullonera gisa jarraitu zuen.

Haien abestien artean «Ver para Creer» izango zen ezagunena. Abestia Aragoiko herri ereserkia bilakatu zen. Hitzak José Antonio Rey del Corralek idatzi zuen.

Diskografia
-----------

* 1976: *La Bullonera*.
* 1977: *La Bullonera 2*.
* 1979: *La Bullonera 3*.
* 1980: *Punto*.
* 1983: *Del folklore aragonés: homenaje a Arnaudas*.
* 2003: *La Bullonera: discografía básica*.
* 2009: *Vayatrés* Joaquín Carbonell eta José Antonio Labordetarekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:La Bullonerari buruzko erreportaia, TVEn, 1976an.
* **(Gaztelaniaz)**:«Ver para Creer» abestia zuzenean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3331737
* Commonscat Multimedia: La Bullonera

---

 |

* Wd Datuak: Q3331737
* Commonscat Multimedia: La Bullonera
**Walker konderria** (ingelesez: *Walker County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lafayette da. 2010eko zentsuaren arabera 68.756 biztanle zituen, Walker kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Walker konderriak 1.157,79 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,67 ura dira. Beste 1.156,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 68.756 pertsonetatik 64.456 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.113 dira. 2.809 beltzak edo afroamerikarrak. 170 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 291 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 53 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 947 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498321
* Commonscat Multimedia: Walker County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139570072
* LCCN: n81144589
* NARA: 10039247
* **Lekuak**
* OSM: 539093
* TGN: 2000437

 |

* Wd Datuak: Q498321
* Commonscat Multimedia: Walker County, Georgia
**Francoren erretratua** (gaztelaniaz, **Retrato de Franco**) 1940an Ignacio Zuloaga margolariak egindako lana da. Margolanak artistaren jarrera ideologikoa oso garbi adierazten du. Hasieran oso tradizionala bazen, Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankozaleen aldeko jarrera sutsua hartu zuen. Esan daiteke urte haietan haren heriotza gertatu arte, 1945an, Zuloagaren lan nagusiak diktaduraren laudorioak izan zirela; esaterako Valle de los Caídosen lanetan lagundu zuen ere bai. Zentzu horretan, erretratu hau Francoren apologia nabarmena da.

Deskribapena
------------

Margolanean elementu nagusia diktadorearen irudia da, urdin-marroi hondo baten gainean. Franco Espainiako bandera erraldoi batez bildua agertzen da. Jantziak elementu desberdinak nahasten ditu: zaldiz ibiltzeko botak, zaldunderiaren uniformearen prakak, generalaren gerrikoa, Falangearen alkandora urdina eta txapel gorria. Kritiko askoren iritziz Francori egin zitzaion erretratu onena Zuloagarena izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Manuel Vázquez Montalbán: *Autobiografía del general Franco*. Bartzelona: Planeta, 369.or.
3. ↑

Kanpo Loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Erretratuaren erreprodukzioa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27764548

 |

* Wd Datuak: Q27764548
**Donostia - Ondarroa traineru desafioa**, 1890ko abenduaren 2an Donostiako eta Ondarroako traineruek jokatutako traineru desafioa izan zen. Desafio hori oso sonatua izan zen, eta traineru arraunketaren historian izan den desafio ospetsuena da, seguru asko.

Aurrekariak
-----------

1890ean, Bilboko Klub Nautikoak "Invencibles del Cantábrico" leloa zuen bandera bat eman zien ondarroarrei, Bilboko estropadak irabazteagatik. Alabaina, donostiarrek kexu agertu ziren, titulu hori irabazteko donostiarrei irabazi beharko zietela esanez; izan ere, urte hartako Kontxan eta 1888an Pasaian izandako desafio batean Donostia garaile izan zela gogorazi zuten. Donostiak desafio egin zion Ondarroari. Luis Karrili eman zitzaion Donostiako tripulazioa osatzeko ardura, eta Anbrosio Bedialauneta izan zen Ondarroako patroi. Lekeition hasi eta Getarian amaituko zen 10 miliatako estropada hitzartu zuten. Sekulako ikusmira sortu zen eta dirutza ikaragarriak egin ziren apustu, alde batera eta bestera. Ofizialki 25.000 pezeta egin zuten apustu bi alderdiek, baina partikularrek jokatutako dirutzak askoz handiagoak izan ziren (estropadaren kontura 250.000 pezeta baino gehiako jokatu zirela kalkulatu izan da.

Estropada
---------

1890eko abenduaren 2an jokatu zen estropada. Lekeitiotik 12:16an abiatu ziren bi traineruak, eta lehen minutuetan parean izan ziren biak. Baina, Saturraran aldera, donostiarrak aurrea hartzen hasi ziren. Mutrikun sua piztu zuten, donostiarrak aurretik zirela esateko seinale gisa, eta telegrafoz berehala iritsi zen albistea herri guztietara. Txikituta iritsi ziren bi tripulazioak, tostak odoletan blai, egurra eskuko hezurretaraino sartuta. Donostiak, ibilbidea 1 ordu eta 21 minutuan amaitu zuen, eta 1 minutu eta 28 segundoko aldea atera zion Ondarroari.

Porrot horren ondorioz, Anbrosio Bedialauneta patroi ondarroarra ez zen herrira itzuli eta Castrora joan zen bizitzera. Ondarroan galera ikaragarriak izan ziren apustuak galtzearen ondorioz.

Tripulazio garailea
-------------------

Traineru garaileko zazpi arraunlari Karrilen ohiko kuadrillakoak ziren, eta besteak Donostiako beste patroienak; horra tripulazioa:

Pantaleon Isasa (hankekoa, garai hartan bakarra izaten zen-eta), Tomas Agote, Isidro Ibarzabal, Martin Erkizia, Pedro Galdos, Joxe Mari Taberna, Joxe Beobide, Angel Etxezarreta, Roman Etxenike, Anselmo Idiakez, Joakin Landa, Inazio Olaizola eta Pepe Sanchez (aurrekoa).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Macias Muñoz, Olga: *El gran reto de traineras entre donostiarras y ondarrutarras en 1890.*

Bibliografia
------------

* AGUIRRE, Rafael (2002): *Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha*. Donostia: Kutxa Fundazioa, ISBN 84-7173-414-1
* ZUBIKARAI, Augustin (1987): *Treiñeru estropadak. Ondarroa'ko talaitik (1865-1970)*. Bilbo.

Ikus gainera
------------

* Donostiako traineruak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11220799

 |

* Wd Datuak: Q11220799
***Gran Enciclopedia Aragonesa*** edo ***GEA*** (euskaraz: «Aragoiko Entziklopedia Nagusia») Aragoiko entziklopedia tematikoa da. Gaztelaniaz dago eta on-line erabil daiteke.

Historia
--------

GEAren lehen aurrekariak *Los aragoneses* izenburua zuen eta 1977an argitaratu zen, Istmo argitaletxearen eskutik. Egileen artean Eloy Fernández Clemente zegoen. Ondoren, 1978an, José María Sáiz-ek, UNALI argitaletxearen sortzaileak, Aragoiko Entziklopedia handi bat egitea proposatu zion. Lan hori 1980-1981 urteetan plazaratu zen; hamabi liburuki zituen eta *Gran Enciclopedia Aragonesa*ren lehenengo edizioa izan zen. Proiektuak harrera handia ezagutu zuen. 1983 eta 2007 artean, gainera, lau Gehigarri plazaratu ziren; lehenengo, hirugarren eta laugarrenaren zuzendaria Eloy Fernández Clemente izan zen; bigarren gehigarriarena, ordea, Manuel Martín Bueno izan zen. Azkena, bosgarrena, Wifredo Rincón Garcíak zuzendu zuen.

Entziklopediaren jabetza 1999an *El Periódico de Aragón* egunkariak erosi zuen. Gaurkotu ondoren, 2000. urtean, *GEA 2000* izenarekin ezagutzen den edizio berri bat plazaratu zuen. Edizio honek edukiak berrantolatuak aurkeztu zituen. Edizio berri horrek hamasei liburuki izan zituen eta 8.000 ale saldu zituen. Edizio horretan lehenengo, bigarren eta hirugarren gehigarri jaso ziren ere bai.

Entziklopedia 2002an hasi zen digitalizatzeko prozesua. 2003ko irailean 1.0 bertsio digitala edo *GEA OnLine* plazaratu zen. Bertsio digital horrek Aragoiko Diputazio Orokorraren laguntza izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:GEAren ataria.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4206943

 |

* Wd Datuak: Q4206943
**Juan Barrero** (Salamanca, 1980ko otsailaren 11) irakasle, zinemagile espainiarra, batez ere dokumentala landu du. Eduardo Txillidari buruzko dokumentala egin zuen 2015ean.

Biografia
---------

Bere haurtzaroa Andaluziako herri txiki batean eman zuen. Sevillako Unibertsitatean Ikusentzunezko Komunikazioa ikasi zuen eta Sussexeko Unibertsitatean (Erresuma Batuan) jarraitu zuen eta Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatearen Sorkuntza Dokumentaleko Masterra lortu zuen. National Geographicerako dokumentalen zuzendari gisa lan egin zuen, Ozeano Barean eta Ertamerikan espedizio zientifiko handietan arituz. Esperientzia horretatik *La jungla interior* (2014) sortu zuen. Filma aurrekontu txikiekin egina, arrakasta izan zuen, Sevillako Zinema Europar Jaialdian *Nuevas Olas saria* jasoz. Donostiako Zinemaldian, 2016an, Txillidari buruzko *Chillida: Esku huts* dokumentala aurkeztu zuen. Irakasle gisa erakunde desberdinetan lan egin du: Kubako San Antonio de Bañosko Zinema eta Telebistako Nazioarteko Eskolan, Madrilgo ECAMen eta Bartzelonako ESCACen.

Filmografia
-----------

### Luzemetraiak

* *La jungla interior* (2013)
* *Chillida: Esku huts* (2015)

### Ekoizpenak

* *Mudar la piel* (2018)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Juan Barrero IMDben webgunean.
* **(Gaztelaniaz)**:Elkarrizketa Videodromo webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60439382
* Commonscat Multimedia: Juan Barrero

---

 |

* Wd Datuak: Q60439382
* Commonscat Multimedia: Juan Barrero
**Anchorena** Argentinako San Luisko probintziako Governador Dupuyko departamentuan dagoen udalerria da.

Izena
-----

Bere izena Jose Luis Antxorenarengandik dator, euskal emigranteen ondorengoa.

*Antxorena* abizena *Antxorena* otsagabiar leku-izenarekin (Nafarroa Garaia) edo *Antxorenako borda* ateztar leku-izenarekin (Eritzegoiti, Nafarroa Garaia) lotuta egon daiteke.

Historia
--------

Herri hau 1902ko uztailaren 25eko 14. legeak sortu zuen. Urte hartan, Narciso Gutierrezen agintaldian, Juan Esteban Antxorena doktoreak eta haren arreba Josefa Antxorena de Madariagak bost mila hektarea landa utzi zituzten herri bat kolonizatu eta sortzeko. Herriaren mugape lanak Abel Gutierrez gazi-neurtzaileak egin zituen.

Probintziako Gobernuak dohaintza onartzean, lehen aipatutako legearen 1. artikuluak honako hau xedatzen du: Pueyrredon alderdian eta Josefa Antxorena de Madariaga andreak eta Juan Esteban Antxorena jaunak Estatuari emandako bost mila hektareatan, sinets bedi *Anchorena* herria (1899ko azaroaren 19ko Aldizkari Ofiziala).

Izen horren ezarpena, ziurrenik, tokian bertan bizi ziren biztanleek kudeatu zuten, bertsio hau baitago: herriak eramango zuen izena aukeratzeko, bi dama batzorde eratu ziren bi izen hauen artean bozketa bidez aukeratzeko, eta, jakina, *Anchorenak* irabazi zuen.

Kokapena
--------

Denbora luzez, Anchorena, probintziaren hego zati handi bat bezala, probintziatik oso bereizita egon zen. Bere harreman zuzenena Panpako herriekin zen, General Pico, Realicó, Victórica eta Santa Rosa kasu. Izan ere, azken hamarkadan, probintziako gobernuak ahalegin handia egin du ibilbide-sare igarokor bat eraikitzeko, landa-eremua elektrifikatzeko, etab. eta hori guztia eskualde horretako biztanleek sentitzen zuten marjinazio-sentsazio handia iraultzen hasi da. Anchorena San Luis hiriburutik 330 km-ra dago, Villa Mercedesetik 250 km-ra. 1902ko uztailaren 25ean, dekretu bidez, izena eman zitzaion 5 000 hektareatan. Josefa Antxorenak eta Juan Esteban Antxorenak emandako lurrak.

Demografia
----------

2010ko estimazioen arabera 631 biztanle zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Borda de Antxorena - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).
2. ↑   «Antxorena - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).

Kanpo estekak
-------------

* Anchorena hiriko turismo bulegoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8198663

 |

* Wd Datuak: Q8198663

| * i
* e
* a
 Euskal Herria Euskal diaspora |
| --- |
| Euskal diaspora • Euskal etxeak |
| Historia | Ameriketako euskal kolonizazioa (Ipar Amerika • Hego Amerika) |
| Diaspora | Ameriketako Estatu Batuak • Australia • Argentina • Filipinak • Kanada • Kolonbia • Kuba • Mexiko • Paraguai • Peru • Txile • Uruguai • Venezuela |
| Hizkuntza | Euskara • Euskañol • Erromintxel • Euskoalgonkin • Euskoislandiera |
**Samana** Laosko preso politikoentzako birheziketa-esparruen sistema izan zen 1975etik 1989ra. Kontzeptua Vietnametik ekarri zen, non antzeko sistema zegoen. Izena eufemikoa da eta *seminar* ingelesezko hitzetik dator.

Esparru guztiak zenbakiak zituzten izenen ordez, besteak beste:

* 01. esparrua (Sop Hao);
* 03. esparrua (Na Kaitik gertu);
* 05. esparrua (Muang Xamteutik gertu);
* 04. eta 06. esparruak (Muang Etetik gertu).

Bazegoen beste esparru bat Muang Khouan, eta beste batzuk Laosen erdialdean eta hegoaldean.

Norbait presoei bisita egitera etortzen zenean, honako arau hauek bete behar ziren:

* nortasun-agiria eduki;
* hizkuntza gutxituak ez erabili;
* presoekin zuzenean harremanetan ez jarri;
* janaria une jakin batzuetan bakarrik ekarri eta lehenik nagusiarengana eraman egiaztatzeko.

Gutxiengo etniko asko ere espetxeratu zituzten esparru horietan: besteak beste, gutxi gorabehera 2.000 edo 3.000 hmong Samana esparruetara bidali zituzten.

Esparru asko Vietnamgo mugatik gertu dagoen Houaphan probintzian zeuden. Probintzia honetan, Sisavang Vatthana azken erregea 1977az geroztik preso zegoen, han desagertu eta ustez hil zen.

Ez dago datu ofizialik Samana esparruetara bidalitako pertsonen kopuruari buruz, kanpalekuen sarea ezkutuan gordeta zegoelako. Informazio bakarra preso ohiek eta haien familiek eman zuten. Argitaratutako hainbat kalkuluren arabera, 30.000, 37.600 edo 50.000 preso egon ziren. Zenbat pertsona han hil ziren jakin ez arren, asko ez ziren itzuli.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   **(Ingelesez)** «Laos "Seminar Camps" and the Death of King Savang Vatthana» *Geographic.org* (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).
2. ↑   **(Ingelesez)** Evans, Grant.  (2004). «Prison Camps» «Laos: Situation Analysis and Trend Assessment» *Writenet*: 2. (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).
3. ↑   **(Ingelesez)** «#KYR: Laos - Diplomacy» *The Cove* 2022-02-25 (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).
4. 1 2 3   **(Ingelesez)** «Under the Pathet Lao» «History» *The Hmong*  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2012-10-12) (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).
5. ↑   **(Ingelesez)** High, Holly. «Seminar: tool of oppression or reunification?» *New Mandala* 2006-02-13 (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4406279

 |

* Wd Datuak: Q4406279
**Carlos María Abascal Carranza** (Mexiko Hiria, 1949ko ekainaren 14a - Mexiko Hiria, 2008ko abenduaren 2a) Mexikoko abokatua eta Vicente Foxen kabineteko Barne idazkaria izan zen. Salvador Abascal idazlearen semea da, bere ideia sinarkistengatik ospetsua.

Biografia
---------

Carlos Abascalek Zuzenbide ikasketak egin zituen Mexiko Hiriko Escuela Libre de Derecho-n, eta 1973an graduatu zen "Botere Espiritualaren eta Botere Temporalaren arteko harremanak" izeneko tesiarekin, non, *besteak beste,* "demokrazia Mexikon masoniek erabili duten fartsa da... gehiengo nahasi eta desorientatu bati bere borondatea egiten ari dela sinestarazteko.» adierazi zuen". Gero, enpresa kudeaketako ikasketak egin zituen IPADEn. Hogeita hamar bat urtez Afianzadora Insurgentes enpresan lan egin zuen, non mezulari eta abokatu-laguntzaile gisa hasi zen arlo juridikoan eta zuzendari eta zuzendari exekutibo gisa amaitu zen. Afianzadora Insurgentesetik erretiratu zen 2000ko abuztuan.

Abascalek hainbat postu bete ditu erakunde pribatu eta sozialetan. Fundación para el Desarrollo Sostenible en México (FUNDES), Vertebrako presidentea, Movimiento Social y de Administración de Valores (AVAL) presidentea, Instituto Mexicano de Doctrina Social Cristianako (IMDOSOC) presidenteordea izan da. eta Confederación Patronal de la República Mexicanako (COPARMEX) presidentea.

Vicente Fox presidentearen kabineteko kide nagusietako bat izan zen Abascal. 2000. urtean Foxek Abascal izendatu zuen Lan idazkari. 2005ean, Santiago Creelek dimisioa eman ostean, Abascal Barne idazkari izendatu zuten. 

Jaiotza-kontroleko metodo batzuen aurka zegoen, hala nola abortua eta pilula antisorgailuarena. Literatura "liberalaren" aurka agertu zen, besteak beste, Carlos Fuentesen *Aura* , Abascalek hamahiru urteko alabarentzat desegokitzat jo zuen eta bere eskola pribatuko curriculumean sartzea berraztertzeko eskatu zuen.

Kanonizazioa
------------

2009an, hainbat erakunde katolikok Mexikoko Artzapezpikutza Erromatar Katolikoari Abascalen kanonizazio prozesuari ekiteko eskatu zioten bere bertuteak eta bere balio katolikoei uko egin gabe politikan parte hartzeko zuen gaitasuna ikusita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  President Vicente Fox names Carlos Abascal Carranza to Replace Santiago Creel at interior secretariat, findarticles entry here
2. ↑  The Latin master The Guardian, May 5, 2001

Kanpo estekak
-------------

* Mexikoko Errepublikaren Lehendakaritzaren gunean profila

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2171615
* Commonscat Multimedia: Carlos María Abascal Carranza

---

 |

* Wd Datuak: Q2171615
* Commonscat Multimedia: Carlos María Abascal Carranza