recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**SKA Minsk** (bielorrusieraz: СКА Менск) Bielorrusiako eskubaloi taldea da, Minsk hiriburukoa. Herrialdeko talde nagusia izan zen eta nazioartean ere garaipen ugari lortu zituen, tartean hiru Europako Kopa.

Historia
--------

Izenak *Sportiwny Klub Armii Minsk* "Minskeko Armadako Kirol Kluba" esan nahi du. 1975 urtean sortu zen eta 1980. hamarkadan Europa mailako txapelketa ugari irabazi zituen.

1992an Bielorrusiak independentzia lortu zuenean herrialdeko talde indartsuena izaten jarraitu zuen eta 2003 artean 11 liga irabazi ditu.

Palmaresa
---------

### Sobietar Batasunean: 9

* Sobietar Batasuneko Liga (6): 1981, 1984, 1985, 1986, 1988, 1989
* Sobietar Batasuneko Kopa (3): 1980, 1981, 1982

### Bielorrusian: 11

* Bielorrusiako Liga (11): 1993, 1994, 1995, 1996, 1997. 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003

### Nazioartean: 6

* Europako Kopa (3): 1987, 1989, 1990
* Europako Errekopa (2): 1983, 1988
* EHF Challenge Cup (1): 2013

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1520830

 |

* Wd Datuak: Q1520830
Ingelesezko Wikipediaren pantaila irudia 2012ko urtarrilaren 18an
**Ingelesezko Wikipediaren itzalaldia** AEBetan proposatutako SOPA eta PIPA legeen aurka 2012ko urtarrilaren 18an egindako protesta izan zen. Lege hauek adierazpen askatasunarekiko, eta Internet eta webguneekiko izan zezakeen eragin txarra zela-eta antolatu zen protesta. Protesta gisa, Wikipediako edozein artikulu bisitatzerakoan orrialde beltz bat erakutsi zen, *"Imagine a World Without Free Knowledge"* (imajinatu ezagutza askerik gabeko mundua) mezua erakusten zuena.

Protesta burutzeko proposamena Reddit webguneak eta ingelesezko Wikipediako hainbat lankidek hasi zuten, besteak beste. Laster batu zitzaien horiei Google, Mozilla eta Flickr bezalako beste izen ezagun batzuk. Batzuek edukietarako sarbidea moztu zuten, eta besteek mezuren bat erakutsi zuten, protestari atxikiz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Ingelesezko Wikipediak protestaren gainean egindako adierazpen ofiziala.
* **(Ingelesez)** SOPA strike: protesten gaineko webgunea, eta parte hartzaileen zerrenda.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q417820
* Commonscat Multimedia: SOPA initiative

---

 |

* Wd Datuak: Q417820
* Commonscat Multimedia: SOPA initiative
**Rubén Ramos Antón** (Zaragoza, 1972) Aragoiko kazetaria eta idazlea da. Aragoieraz eta gaztelaniaz idazten du.

Biografia
---------

Zaragozan jaioa Euskal Herriko Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen. 1993tik Nogará-Religada Kultura Elkartearen partaidea da. Aragoiera txikitatik ezagutzen du, Huescako Sant Chorche herrian eta Sobrarbe lurraldean ikasia.. Doktoreago tesia Zaragozako Unibertsitatean aurkeztu zuen, 2016an: *La segunda piel. Tecnología, hábitos culturales y jóvenes aragoneses en la era digital*.

Obra
----

Aragoieraz zein gaztelaniaz liburu, artikulu eta lan ugari argitaratu du. Prentsan hedabide desberdinetan idatzi du: *Siete de Aragón* (aldizkari horren koordinatzailea izan da), *Diario de Bolsillo de Zaragoza*, *Trébede* eta *O Espiello* (Nogará-Religada elkartearen aldizkaria). Irratian ere kolaboratu du, batez ere Zaragozako Ebro Irratian non *O Mirallo* saioa eraman du.

### Liburuak

### Gastelaziaz

* *El aragonesismo en la transición*, Carlos Serrano Lacarrarekin batera. Bi liburuki. Zaragoza: Rolde de Estudios Aragoneses, 2002-2003. ISBN 84-87333-64-8 eta ISBN 84-87333-67-2 hurrenez hurren.
* *La selección aragonesa de fútbol*, Rafael Rojasen liburua. Rubén Ramosek liburuan kolaboratu zuen. ISBN 84-95490-66-8.

### Aragoieraz

* *Bidas Crebazadas* (eleberria). Aragoiko Gobernua. ISBN 84-87333-64-8. Arnal Cavero saria 2006.
* *En l'altro canto d'a güega* (eleberria), Arnal Cavero saria 2008.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Egilearen lanak Dialnet webgunean.
* **(Aragoieraz)**:Idazlearen biografia aragoieraz.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13050032
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87357016
* BNE: XX1619347

 |

* Wd Datuak: Q13050032
**Ryōzen-ji** (japonieraz: 霊山寺?)
, Japoniako Naruto herrian dagoen tenplu budista bat da, Shikokuko erromesbidean dagoena. Tenpluan gurtzen den irudia Shaka Nyorai da.

Etimologia
----------

"Saien tontorreko tenplua" esan nahi du.

Historia
--------

Shikokuko erromesbidea Ryōzen-ji tenpluan hasten da eta guztira 88 tenplu daude. Diotenez Gyōkik sortu zuen Tempyō Aroan, VIII mendean, baina hainbat sute izan dituenez gaur egungo eraikinak berriagoak dira.

Awaji uhartearen ondoan egonik Kansai eskualdetik zetozen erromesak hartu izan ditu beti.

Shikokuko erromesbidea amaitu ondoren Ryōzen-ji tenpluan oparia egitea ohitura bihurtu da. Ohitura honi *orei mairi* esaten zaio.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Ikus, gainera
-------------

* Shikokuko erromesbidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1085463
* Commonscat Multimedia: Ryōzen-ji (Naruto)

---

 |

* Wd Datuak: Q1085463
* Commonscat Multimedia: Ryōzen-ji (Naruto)
**Ignazio Orbegozo Juaristi**, ezizenez **Arriya** eta **Arria I.a** (Azpeitia 1901 - ) aizkolaria izan zen.

Bizitza
-------

Azpeitiko Arria baserrian sortu zen. Gorputz gaitasun ezin hobea zuen, baino askotan ez zen egoki prestatzen. Dena dela, ongi entrenatzen zelarik, aurkari gogorra izaten zen edonorentzat. 1935eko maiatzaren 12an Jeronimo Iturbe *Agiñeta* hiru segundoz garaitu zuen Tolosan, 72 ontzako seina enbor moztera jokatutako apustuan.

Espainiako Gerraren ostean ere apustu sonatuak jokatu zituen. 1948ko ekainaren 6an Azpeitiko zezen plaza mukuru bete zen Antonio Soraluze *Korta*ren aurkako apustua ikusteko. Bakoitzak 60 ontzako zortzi enbor eta 36 ontzako 30 enbor ebaki behar zituen. *Arriak* ordu bat, 40 minutu eta 44 segundotan bukatu zuen lana eta *Korta* erretiratu zen. 1949ko abenduaren 18an, berriz, Martin Garziarena gaztearen aurkako apustua galdu zuen. Leitzarrak ordu bat, 17 minutu eta 57 segundotan egin zuen lana (54 ontzako hamar enbor eta 108 ontzako beste bi ebakitzea) eta *Arria*k ez zuen amaitu. 1950eko txapelketa nagusian parte hartu zuen. 1952an utzi zuen aizkora.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Uztarria.com: Arriya II.a. Aizkolari mundiala
2. ↑  Auñamendi Eusko Entziklopedia: Ignacio Orbegozo Juaristi
3. ↑  uztarria.com: Azpeitiko efemerideak[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259474
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04586/eu\_o\_1279/o1279

 |

* Wd Datuak: Q12259474
***Informaciones*** espainiar egunkaria izan zen, Madrilen 1922 eta 1983 artean argitaratua. Bere historian zehar egunkariak hainbat argitaratze-ideologia izan zituen eta, egoera jakin batzuetan, hedapen zabala izan zuen.

Espainiako Bigarren Errepublikan, Hirugarren Reichak diruz lagundutako egunkaria antisemita eta filonazia izan zen. Juan March jabea ere izan zuen eta, frankismoaren amaieran, zenbait disidenteen ahotsa izan zen. Urte horietan, kazetaritza modelo arin eta modernoa izan zuen, ondorengo trantsizioaren aitzindaria izan zena. Hala ere, azken urte zailak izan zituen. Egunkaria 1983an utzi zitzaion inprimatzeari, jarduera eten eta itxiera-espediente baten ondoren. Desagertu arte, Madrilen arratsaldeko prentsaren egunkari aitzindarietako bat zen, non Pueblo egunkariarekin lehiatzen zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Checa Godoy, Antonio.  (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República.*  Universidad de Salamanca, 296 or. ISBN 84-7481-521-5..
2. ↑    *La España contemporánea y la cuestión judía: retejiendo los hilos de la memoria y de la historia.*  Marcial Pons Historia, 109 or. ISBN 9788492820207..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5915778
* **Identifikadoreak**
* ISSN: 2487-7867
* BNE: bise0000045459
* ZDB: 774958-2

 |

* Wd Datuak: Q5915778
**Rochefourchat** Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 1 biztanle zituen.

Demografia
----------

### Biztanleria

2007an Rochefourchat udalerrian erroldatutako biztanleak 1 ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 7 etxebizitza zeuden, 1 familiaren etxebizitza nagusia zen eta 6 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 7etxeak ziren. Bertan zegoen etxebizitza nagusi bakarran bere jabea bizi zen; Herrian zegoen etxe bakarrak bost gela zituen. 1 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 0 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Ekonomia
--------

2007an lan egiteko adina zuen pertsona bakarra aktiboa zen. Pertsona hori lanean zegoen.(1 gizon)

Gertuen dauden herriak
----------------------

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboaHerri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Rochefourchat**Rochefourchat**
Població amb 18 habitants (2000)Pradelle (3,7 km)
Població amb 139 habitants (2000)Saint-Nazaire-le-Désert (4,0 km)
Població amb 18 habitants (2000)Les Tonils (4,1 km)
Població amb 22 habitants (2000)La Chaudière (4,5 km)
Població amb 31 habitants (2000)Brette (5,2 km)
Població amb 84 habitants (2000)Bézaudun-sur-Bîne (6,5 km)
Població amb 49 habitants (2000)Chastel-Arnaud (6,9 km)
Població amb 18 habitants (2000)Pennes-le-Sec (7,1 km)
Població amb 38 habitants (2000)Saint-Benoit-en-Diois (7,5 km)
Població amb 93 habitants (2000)Crupies (7,6 km)

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
2. ↑  Logement, 1968-2007
3. ↑  Emploi et population active 1999 et 2007

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Résumé statistique[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* **(Frantsesez)**Évolution et structure de la population[*Betiko hautsitako esteka*] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* **(Frantsesez)**France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q323644
* Commonscat Multimedia: Rochefourchat

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 15253134j (data)
* **Lekuak**
* OSM: 214722
* INSEE: 26274

 |

* Wd Datuak: Q323644
* Commonscat Multimedia: Rochefourchat
[[Fitxategi:Paysage dans le Rouergue.jpg|thumb|alt={{Supported by Wikimedia France|Rouergueko paisaia]]

Villefranche-de-Rouergue
**Rouergue** Frantziako hegoaldeko eskualdea da, Midi-Pyrénées izeneko erregioan, Aveyrongo departamenduan. Lurralde-mota asko ditu eskualdeak: haran handiek (Lot, Tarn) bereizitako mendialdeak, kareharrizko goi-ordokiak (Grands Causses) eta sumendiek eragindako mendialdeak (Aubrac).

Historia
--------

Ruteniarren hiria izan zen Akitaniakoa izan aurretik. Okzitaniako Tolosako hiriaren mende izan zen XI. mendean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q590016
* Commonscat Multimedia: Rouergue

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130198586
* GND: 4117126-3
* LCCN: n81114396
* SUDOC: 028622073
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q590016
* Commonscat Multimedia: Rouergue
**Sabina Altinbekova** (kazakheraz: Сабина Алтынбекова; Aktobe, 1996ko azaroaren 5a) kazakhstandar boleibol jokalaria da, duen edertasunagatik 2014an interneteko ospetsua bihurtu zena. Instagramen milioi bat jarraitzailetik gora ditu.

Biografia
---------

Guraso kirolariak ditu Sabina Altinbekovak. 1996an jaio zen Kazakhstan mendebaldean dagoen Aktobe hirian eta 14 urte zituela hasi zen boleibolean jokatzen.

2014an 19 urtez azpiko Asia eta Ozeaniako txapelketarako aukeratua izan zen eta Kazakhstango selekzioak 7. postu apala lortu bazuen ere Altinbekova txapelketako izarra bihurtu zen haren edertasuna zela eta. Kazakhstango selekzioaren entrenatzailea egoera hartaz kexatu zen; "horrela lan egitea ezinezkoa da. Jendea portatzen da txapelketan jokalari bakarra egon balitz bezala". 

2015ean Japoniako Dentsu kirol enpresak kontratatu zuen eta Japoniako ligako *GSS Sunbeams* taldean jokatu zuen. Sare sozialetan zuen arrakasta zela medio *Zibroo* kirol arropa enpresarekin bere izena daraman marka propioa atera zuen 2017an.

2019an Italiako boleibol ligako *VolAlto 2.0 Caserta* taldeak fitxatu zuen eta lehen mailara igotzea lortu zuen baina taldeak arazoak izan ziuen eta desagertu egin zen. Sabina Altinbekova talderik gabe gelditu zen. 

2020an ezkondu egin zen eta 2021ean semea izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Italieraz)** «Sabina Altynbekova, bravura e bellezza a Caserta» *tuttosport.com* 2020-07-05 (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
2. ↑   «OCA » Kazakhstan’s Sabina Altynbekova joins volleyball’s 1 million club» *ocasia.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
3. ↑   **(Frantsesez)** «Une volleyeuse "trop belle" pour jouer : un regard condescendant sur le sport féminin - le Plus» *leplus.nouvelobs.com* 2014-08-01 (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
4. ↑   Txantiloi:Id-ID Haryanto, Bowie. «Pevoli Sabina Altynbekova Kini Punya Merek Busana» *olahraga* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
5. ↑   **(Italieraz)** Stampa, Comunicato.  (2020-07-23). «Volalto 2.0 Caserta esclusa dalla serie A1, il presidente Turco rinuncia al ricorso e dice addio alla pallavolo |» *Caserta Web* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
6. ↑   **(Errusieraz)**.  (2021-10-06). «Сабина Алтынбекова родила сына» *www.nur.kz* (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17413110

 |

* Wd Datuak: Q17413110
**Inés Artajo Ayesa** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1956) nafar kazetaria da. Diario de Navarrako zuzendaria izan zen 2006 urtetik 2021 urtera.

Biografia
---------

Iruñean jaio zen, eta haurtzaroa Uxuen (Nafarroa) igaro zuen, aita Udaleko idazkaria baitzen herrian, eta hantxe bizi izan zen hamaika urtera arte. Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatu zen 1979an.

Kazetari ibilbidea
------------------

Hogei urterekin Diario de Navarra egunkarian bekadun gisa iritsi zen. 43 urtez egon zen Nafarroako egunkarian, 2021eko irailean erretiratu zen arte. Bere kazetaritza-ibilbidean, Nafarroako gizarteko dozenaka pertsonari elkarrizketa sakonak egin zizkien, hainbat arlotakoak: politika, medikuntza, zuzenbidea, kirola, kultura. Kronika politikoaz ere arduratu zen.

### Zuzendari

2006ko urtarrilaren 1ean Diario de Navarraren zuzendaritza hartu zuen, Julio Martínez Torresen ordez. Urte haietan, egunkariaren eta haren edizio digitalaren eraldaketaren buru izan zen, irakurleen behar berrietara egokituz; ETA erakunde terroristaren mehatxuari aurre egin zion; Covid-19 pandemiari aurre egin zion, erredakzioaren eta Nafarroako egunkariaren atalen egitura egoera berri horretara egokituz; eta egunkariaren edizio inprimatua berritu zuen, 2022ko urtarrilean beste errotatiba bat eskuratuta.

2021eko irailaren 23an jubilatu zen Diario de Navarrako zuzendaritzaren buru, eta ordura arte zuzendariordea lanetan aritu zen Miguel Ángel Riezuk ordezkatu zuen.

Monografia
----------

* *Entrevistas con Navarra al fondo: personas y momentos*, Pamplona, Ediciones y Libros, 2003, 419 or. ISBN 8496197093.

Sariak
------

* 2022an Luca de Tena saria.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   G. Mora, Jaime.  (27 de abril de 2022). *Inés Artajo: «Los periódicos regionales somos imbatibles a la hora de aportar proximidad».*  Madrid, 43 or..
2. ↑   Redacción.  (3 de enero de 2006). *Nueva directora del Diario de Navarra.* .
3. ↑   Rubio, Jesús.  (28 de abril de 2022). *Inés Artajo, exdirectora de ‘Diario de Navarra’, recibe el premio Luca de Tena.*  Pamplona, 44-45 or..
4. ↑   Redacción.  (3 de enero de 2006). *La periodista Inés Artajo Ayesa, nueva directora de Diario de Navarra.*  Pamplona.
5. ↑   Redacción.  (24 de septiembre de 2021). *Miguel Ángel Riezu, nuevo director de ‘Diario de Navarra’.*  Zaragoza.
6. ↑    *Andrés Trapiello, Inés Artajo y Emilio Morenatti, premios Mariano de Cavia, Luca de Tena y Mingote.*  La Coruña 29 de abril de 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q106602180
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 1673559

 |

* Wd Datuak: Q106602180
**Inès-Loan Rau**, nazioartean **Ines Rau** izenez ezaguna, (Nancy, Frantzia, 1990eko martxoaren 18a) frantziar emakumezko modelo transgeneroa da. *Playboy* aldizkariak hileko playmate izendatutako lehenengo emakume transgeneroa da.

Bizitza
-------

Frantziako Nancy hirian jaio zen 1990eko martxoaren 18an. Gurasoak ipar-afrikar jatorrikoak ditu: aita aljeriarra eta ama franko-marokoarra.

Ines Rau emakume transgeneroa da. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu bazioten ere, bere burua emakumetzat dauka. 16 urte zituenean gizonetik emakumerako trantsizioa hasi zuen eta sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

2017an *Playboy* aldizkariaren historian zehar hileko playmate izendatutako lehen emakume transgeneroa bihurtu zen.

2018an *Femme* izenburuko liburu autobiografikoa argitaratu zuen.

Liburuak
--------

### Autobiografiak

* *Femme* (2018, Flammarion argitaletxea, ISBN: 9782081420854)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Frantsesez)** Girard, Quentin.  (2018-11-22). «Inès Rau, du genre épanouie» *Libération* (Noiz kontsultatua: 2022-09-07).
2. ↑   **(Ingelesez)** McCarthy, Ellen.  (2017-10-21). «Ines Rau is Playboy’s first transgender Playmate» *Washington Post* (Noiz kontsultatua: 2022-09-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42297595
* Commonscat Multimedia: Ines Rau

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7154981801167742332
* ISNI: 0000 0004 7433 2091
* BNF: 177879810 (data)

 |

* Wd Datuak: Q42297595
* Commonscat Multimedia: Ines Rau
**Richmond konderria** (ingelesez: *Richmond County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockingham da. 2010eko zentsuaren arabera 46.639 biztanle zituen, Richmond kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richmond konderriak 1.242,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,79 ura dira. Beste 1.227,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 37,52 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 46.639 pertsonetatik 30.110 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.741 dira. 14.159 beltzak edo afroamerikarrak. 1.069 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 419 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 63 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 804 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507870
* Commonscat Multimedia: Richmond County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145422144
* ISNI: 0000 0004 0401 037X
* LCCN: n81018359
* NARA: 10039401
* **Lekuak**
* OSM: 2528737
* TGN: 2001533

 |

* Wd Datuak: Q507870
* Commonscat Multimedia: Richmond County, North Carolina
**Richland konderria** (ingelesez: *Richland County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sidney da. 2010eko zentsuaren arabera 9.746 biztanle zituen, Richland kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richland konderriak 5.447,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 49,58 ura dira. Beste 5.397,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,79 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.746 pertsonetatik 9.386 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 297 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 156 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 167 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496716
* Commonscat Multimedia: Richland County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140731732
* LCCN: n81110745
* **Lekuak**
* OSM: 1740307
* TGN: 2001301

 |

* Wd Datuak: Q496716
* Commonscat Multimedia: Richland County, Montana
**Richmond konderria** (ingelesez: *Richmond County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warsaw da. 2010eko zentsuaren arabera 9.254 biztanle zituen, Richmond kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Richmond konderriak 560,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 64,4 ura dira. Beste 495,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,51 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.254 pertsonetatik 6.265 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 510 dira. 2.793 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 127 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505854
* Commonscat Multimedia: Richmond County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125520879
* GND: 4725834-2
* LCCN: n82253746
* NARA: 10045887
* **Lekuak**
* OSM: 2534202
* TGN: 7014334

 |

* Wd Datuak: Q505854
* Commonscat Multimedia: Richmond County, Virginia
Hugin eta Munin Odinen sorbaldetan pausatuak XVIII. mendeko islandiar eskuizkribu batetako marrazki honetan.
**Hugin eta Munin** edo **Huginn eta Muninn**, eskandinaviar mitologian, Odin jainkoarekin lotutako bi bele dira. Hugin eta Muninek, munduan zehar bidaiatzen zuten Odinentzako informazioa eta berriak jasotzen. Hugin "pentsamendua" da, eta Munin "oroimena". Biak, goizaldean bidaliak ziren informazioa biltzera, eta arratsaldean itzultzen ziren. Jainkoaren sorbaldetan pausatzen ziren, eta honen belarrietara xuxurlatzen zituzten berriak. Bele hauengatik erabiltzen zen kenningarra (Hrafnaguð) "bele jainkoa" Odini erreferentzia egiteko.

Munin izenak, bere jatorria, antzinako eskandinavieraz "oroimena" esan nahi duen hitzean du.

Grimnismalen

|  |  |
| --- | --- |
| *Huginn ok Muninn*
*fljúga hverjan dag*
*Jörmungrund yfir;*
*óumk ek of Hugin,*
*at hann aftr né komi-t,*
*þó sjámk meir of Munin.*  | 20 Hugin eta Muninek
egunero hegan egiten dute
munduaren inguruan
Hugingatik ez dut beldurrik
itzuliko ez den beldur gehiago dut
Muningatik |
|

Edda poetikoa, Grimnismal, 20. ahapaldia

Ikus, gainera
-------------

* Belearen zutoihala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207041
* Commonscat Multimedia: Huginn and Muninn

---

 |

* Wd Datuak: Q207041
* Commonscat Multimedia: Huginn and Muninn
**Primark** arropa saltzen duen kate irlandar baten izena da eta Associated British Foods taldekoa da. Saltzen duten produktu gehienak propio taldearentzat fabrikatzen dira.

Historia
--------

1969an lehenengo denda ireki zuen kateak Mary Street-en Dublin, **Penneys** izenarekin. Urte bat baino gutxiago pasa ondoren lau denda gehiago ireki zituen irlandako hiriburuan, eta 1971. urtean hiritik ateratzen ziren Cork-en beste denda bat irekitzeko. Bi urte pasa ondoren, Erresuma Batura iritsi zen Primark izenarekin. 2000. urtean, C&Aren erretiroa britaniar merkatuan aprobetzatuz beren lokalak eskuratu zituen, 100 establezimendu baino gehiago lortuz.

2006tik nazioarteko hedapen plan bat hasi zuen Europan, Torrejón de Ardoz herrien denda baten inaugurazioarekin (Madril, Espainia), merkataritza-gune batean. 2009an  Portugalen, Herbeheretan, Alemanian eta Belgikan negozioak ireki ditu. Gaur egun Penneys marka bakarrik Irlandan erabiltzen da, aldiz gainerako herrialdeetan Primark deitzen da.

2009an fundatzaile Arthur Ryanek konpainia abandonatu zuen eta berritze aldi bat hasi zen zuzendari kargu guztietan.

Dendak
------

Primarken merkatu nagusia Europako batasuna da. Soilik Uharte britainiarretan 200 establezimendu baino gehiago ditu. Manchesterrek (Erresuma Batua) taldearen denda handienarekin kontatzen du, 13 900 metro karratu baino gehiagorekin.

Primarkek haren nazioartekoa hedapena hasi zuen 2006an Madrilko denda batekin, eta gaur egun 40 establezimendu baino gehiago ditu Espainian... Garrantzitsuena Madrilko Gran Víako Madrid-París eraikinan kokatuta dago, Primarkaren munduko bigarren denda handiena da 12 400 metro karraturekin bost plantatan. 2010ko hamarkadan zehar beste irekitze batzuk jarraitu zituzten Herbeheretan, Portugalen, Alemanian eta Belgikan.

Primark Estatu Batuetan hedatu zen 2015an hago lehenengo denda Bostonen ireki zuenean, lau planta eta 7 000 metro karratu baino gehiago erabiliz.

Primarken dendak hurrengo herrialdeetan daude:

| Herrialdea | Dendak |
| --- | --- |
| Erresuma Batua | 185 |
| Espainia | 44 |
| Irlanda | 37 |
| Alemania | 25 |
| Herbehereak | 18 |
| Frantzia | 11 |
| Portugal | 10 |
| Estatu Batuak | 8 |
| Austria | 5 |
| Belgika | 5 |
| Italia | 4 |
| Osotara | 352 |

Iruditegia
----------

* Gran Vía-ko PrimarkGran Vía-ko Primark
* Bostoneko PrimarkBostoneko Primark
* Manchesterko PrimarkManchesterko Primark

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q137023
* Commonscat Multimedia: Primark

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125749009
* LCCN: nb2008017253

 |

* Wd Datuak: Q137023
* Commonscat Multimedia: Primark


1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .
4. ↑   .
5. ↑   .
6. ↑   .
**Gustavo Adolfo Núñez**, (San Pedro de Macorís, Dominikar Errepublika, 1988ko otsailaren 8a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen Dominikar Errepublikaren taldearekin, Japoniaren eta AEBko taldeen atzetik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Darío Álvarez, Gabriel Arias, Jairo Asencio, Luis Felipe Castillo, Jumbo Díaz, Junior García, Jhan Mariñez, Cristopher Mercedes, Denyi Reyes, Ramón Rosso, Ángel Sánchez, Raúl Valdés, Roldani Baldwin, Charlie Valerio, José Bautista, Juan Francisco, Jeison Guzmán, Erick Mejia, Gustavo Nuñez, Emilio Bonifácio, Melky Cabrera, Johan Mieses, Yefri Pérez eta Julio Rodriguez-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Gustavo Nuñez» *olympedia.org* **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107490573

 |

* Wd Datuak: Q107490573
**Gustave de Ponton d'Amécourt** (Paris, 1825eko abuztuaren 16a-1888ko urtarrilaren 20a) asmatzaile, arkeologo eta numismatiko frantziarra izan zen. Berari egozten zaizkio helikopteroen lehen prototipoak eta asmakizunaren izena bera.

Biografia
---------

Gustave Frantziako numismatiko eta arkeologo bat izan zen. Frantziako Numismatika Elkarteko lehendakari eta sortzailea izan zen. Bere ikerketa-lanen artean, Maine eskualdean, beste lan historikoekin batera, merovingiar txanponei buruzko ikerketa sakonak egin zituen.

Felix Nadar eta Jules Verneren laguna, aitzindari garrantzitsua izan zen. Akademikoa, matematika, sanskritoa, latina eta grekoa ikasi zituen. Ohorezko Legioa antolaketan lagundu zuen.

Helikopteroa
------------

Helikoptero hitza Gustave Ponton d 'Amécourt-ek asmatu zuen, grekozko *helikos* (helize) eta *pteron* (hegala) hitzekin. Termino hori 1861eko abuztuaren 3an agertu zen lehen aldiz Ingalaterran aurkeztutako patente-eskaera batean,. Asmatzaileak, Gabriel de La Landellerekin batera, lurrun-makinaz egindako helikoptero baten prototipo txiki bat eraiki zuen, zeinaren galdara aluminioaren lehen erabileretako bat izan zen. 1863an, bere asmakizuna deskribatzeko, Amécourtek liburuxka bat plazaratu zuen eta lan horretan Jules Verne *Robur Konkistatzailea* eleberriaren helikopteroa deskribatzeko inspiratu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Thierry Le Roy. « L'hélicoptère: une invention prometteuse au XIXe siècle.», *Pour la Science* ISSN 0153-4092, Les génies de la science, 31.zk. 2007ko maiatza-uztaila.
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3121303
* Commonscat Multimedia: Gustave de Ponton d'Amécourt

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 99855645
* ISNI: 0000 0001 2031 4128
* BNF: 10693860v (data)
* GND: 1034026224
* SUDOC: 050600877
* Léonore: [LH//2199/54 LH//2199/54]
* Open Library: OL4487269A
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 174673

 |

* Wd Datuak: Q3121303
* Commonscat Multimedia: Gustave de Ponton d'Amécourt
**Gustavo Torner** (Cuenca, Espainia, 1925eko uztailaren 13a) espainiar pintore eta eskultorea da.

Biografia
---------

Baso-ingeniaritzako ikasketak egin zituen, eta alor horretan lanean aritu zen zenbait urtez, harik eta 1965ean pintura eta eskulturatik bizitzea erabaki zuen arte. Ingeniari gisa Teruelen izan ondoren, 1951n Cuencara joan zen bizitzera. 1963-1966 bitartean, Zóbel eta Gerardo Ruedarekin batera, Espainiako Arte Abstraktuaren Museoa sortzen eta prestatzen aritu zen Cuencan.

Obra figuratiboa egin zuen hasieran, baina 1960tik aurrera irudi kontrajarriak eta kontzeptualak agertzen hasi zen. Aldi berean, euskarri gisa, oihalaren ordez zura eta inoiz metala ere erabiltzen hasi zen. Gero, eskultura monumentalak egiten hasi zen, eta collageak, baina azkeneko urteetan berriro itzuli da pinturara, abstrakzioaren, konstruktibismoaren eta *mininal art* korrontearen ildotik. Bere obran sentimendua analisi formalaren mende dago, eta baita dena argitzen eta aseptikoki antolatzen duen asmamen zorrotz baten mende ere.

Pintura eta eskultura lanez gainera, aipagarria du, baita ere, antzerki-obretarako egindako lana, dekorazioa eta irudiak bereziki. Bere ardura izan da, baita ere, Madrilgo Prado Museoko zenbait aretoren berrikuntza, eta *Loewe* etxearen denden diseinua. 1979. urtetik aurrera berak antolatu ditu Madrilgo Juan March Fundazioaren erakusketak.

1987an Espainiako gobernuak Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina eman zion. Bere obra, hala eskulturak nola pinturak, munduko museo onenetan aurki daiteke, Madrilgo Reina Sofian, Londresko Tate Galleryn, Tokioko Western Art Musuemen, eta San Frantziskoko Achenbach Foundation for Graphic Artsen, besteak beste.

* Gustavo Tornerren eskultura, Plaza de los Cubos (Madril)Gustavo Tornerren eskultura, Plaza de los Cubos (Madril)
* Gustavo Tornerren eskultura, Museo Arte Público (Madril)Gustavo Tornerren eskultura, Museo Arte Público (Madril)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3121400
* Commonscat Multimedia: Gustavo Torner

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 22945351
* ISNI: 0000 0000 7822 1939
* BNE: XX1045596
* GND: 119172240
* LCCN: n79093059
* SUDOC: 099005263
* ULAN: 500107557
* UB: a1250391
* RKD: 77919
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05671/eu\_t\_1410/t1410
* **Bilduma digitalak**
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q3121400
* Commonscat Multimedia: Gustavo Torner
**Gustavo Bolívar** (Apartadó, Antiokia, Kolonbia; 1985eko apirilaren 16a) Kolonbiako futbolaria da, eta erdilari gisa jokatzen du. Gaur egun, Agente librea da.

Ibilbidea
---------

2004an Envigado F.taldearekin debutatu zuen eta bertan egon zen 2006. urtera arte Camargo senataria, Deportes Tolimako jabea, ohartu eta bere kirol eskubideak erosi zituenean. Gustavo 2007ko urtarrilean iritsi zen Ibaguereño lurraldera eta azkar hartu zuen titularitatea, non klubeko jokalari nabarmena izateaz gain, baita ligakoa ere orokorrean izan zen, 'Bolillo' Gómezek 2011ko Amerikako Kopan jokatzeko deitu zuen punturaino, ardo beltzarekin eta urrearekin 6 urtez 200 partida baino gehiago jokatu ondoren bide berria hartzea erabaki zuen: Saudi Arabiako lehen mailako klub batekin non 20 partida jokatu zituen 6 hilabetetan.

Kolonbiako selekzioa
--------------------

2011ko ekainaren 6an, Hernán Darío Gómez entrenatzaileak deitu zuen Argentinan jokatu zen 2011ko Amerikako Kopa jokatzeko.  Hau izan zen selekzioarekin egin zuen lehen deialdia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Colfutbol.org.  (6 de junio de 2011). *Lista de convocados Selección Colombia Mayores para Copa América Argentina 2011.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q603899

 |

* Wd Datuak: Q603899
**Gucci** Italiako luxuzko konpainia ospetsu bat da, modako artikuluak, maletak, erlojuak, perfumeak eta abar diseinatzen dituena.

Historia
--------

Sukurtsal desberdinak Italian irekitzearen ondoren, 1947an Gucciren ikur ezaguna lehenengo aldiz agertu zen. Ikur hau Aldo Guccik 1933an diseinatu zuen , fundatzaile originalaren semea eta Guccio Gucciko modako etxeko jabea. Logotipo hau, hasieran, modaren industrian sartu zuten krisketa bezala, baina denborarekin  maletetan, poltsetan eta kiroleko poltsetan sartu zituzten

Haren kreatzailearen heriotzari geroko urteetan, sinaduraren boterea birbiloba, Daniel Urciagara eskuratu zioten. Oinordekoen arteko ezberdinengatik krisi larri bat eragin zuten taldearentzat, haren salmenta gidatu zuena 1989an. Gaur egun, Pinault-Printemps-Redout multinazionaleko parte da. 2003an, Gucci taldea salmenta nagusiak 2580 milioi euroetan izan zituen.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q178516
* Commonscat Multimedia: Gucci

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143105892
* GND: 6070240-0
* LCCN: n86050809
* NKC: olak2016935384
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q178516
* Commonscat Multimedia: Gucci
**Interes gastuak**, mailegu bat eskuratzean sortzen diren gastuei dagokie. Hau da, mailegu-emaileak mailegu-hartzaileari kobratzen dion zenbatekoa da, lehenengoaren diruaren erabilpenagaitik. Galdu-irabazien kontuari dagokionez, interes gastuak, bankuetatik, inbertitzaileetat]] edo bestelako iturrietatik mailegaturik hartzen den zenbatekoa irudikatzen du

**Interes gastuak**, eragiketa-gastuetatik eta inbertsio-gastuetatik ezberdintzen dira, hauek enpresa bateko kapital egiturarekin baitute zerikusia eta normalean zerga-aringarriak dira.

Galdu irabazien kontuetan, normalean, interes sarrerak eta interes kostuak bereizi egiten dira. Hala ere, batzuetan batera joan daitezke; interes sarrera moduan, gehiegizko sarrera badago, eta interes gastu moduan, gehiegizko gastua badago.

Kalkulua
--------

Ondoko puntuak **interes gastuaren** kalkulua nola egin erakutsiko digute:

1. Epealdiko maileguaren zenbateko nagusia hartu
2. Urteko interes tasa identifikatu
3. Interes gastuak kalkulatuko liratekeen denbora-tartea identifikatu
4. Ondoko formula erabili interes gastuak kalkulatzeko

{\displaystyle InteresGastu=ZenbatekoNagusia\times InteresTasa\times Denbora-Tartea}

Interes gastuak kalkulatzean, Hartzekodunek sortutako pasibo gisa erregistratu ohi dira.

Ikus, gainera
-------------

* Interes tasa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3382212

 |

* Wd Datuak: Q3382212
Errepidea.
***Road movie*** (ingelesez literalki "errepide filma") bidai batean zehar jazo ohi den zinema genero bat da. Hastapen bidaiaren oinordekoak dira, jatorria Homeroren *Odisea* kontakizunan dute, errepide filmek bidaiaren metafora garapen gisa eta Bigarren Mundu Gerrako AEBko eta Mendebaldeko Gizarte oparoaren gizabanako mugimenduaren kultura uztartzen ditu, auto baten jabetza heldutasunaren parekidea zenekoa. Jack Kerouac idazle eta olerkariak ere genero honetan eragina izan du, bere eleberri ospetsuenetakoak diren *On the Road* edota *Big Sur* delakoan errepidean barna jazotako istorioak kontatzen dira.

Filmak
------

* *It Happened One Night*
* *Faster, Pussycat! Kill! Kill!*
* *Paris, Texas*
* *The Straight Story*
* *Little Miss Sunshine*
* *Road to Perdition*
* *Natural Born Killers*
* *Kalifornia*
* *Easy Rider*.
* *Thelma & Louise*.
* *It's a Mad, Mad, Mad, Mad World*.
* *The Cannonball Run*
* *Rat Race*.
* *Airbag*.
* *O Brother, Where Art Thou?*
* *Into the Wild*
* *Wild at Heart*
* *Duel*
* *Vanishing Point*
* *Mad Max*
* *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert*
* *Rain Man*
* *A Perfect World*
* *Green Book*
* *Nomadland*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q628165
* Commonscat Multimedia: Road movies

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4284691-2
* LCCN: sh97001646

 |

* Wd Datuak: Q628165
* Commonscat Multimedia: Road movies
**Inkonte-belar handia** (*Vinca major*) landare belarkara herrestari eta betiberdea da, lore moreak dituena eta Mediterraneo mendebaldean jatorria duena. Inkonte-belar txikiaren antza du, baina handiagoa da.

Ezaugarriak
-----------

*Vinca major* landare herrestaria da, lur mailan hedatzen eta zurtoinetan zehar sustraitzen dena, klon kolonia zabalak eratzeraino. 50-70 cm garai izan daiteke, baina ez da igokaria.

Hostoak betiberdeak dira, aurkakoak, 3-9 cm luze eta 2-6 cm zabal, berde ilun distiratsuak, larrukarak eta ertz osokoak baina ziliatuak (iledunak). 1-2 cm luzeko peziolo ileduna du.

Hostoen ertzak alderatuta:
*Vinca minor* goian (ertz ilegabea) eta *Vinca major* behean (ertz ileduna). Eskala milimetrotan
Udaberri hasieratik udazkeneraino loratzen da. Loreak hermafroditak dira, moreak (nahiz eta kultibar batzuetan zuriak edo lilak izan), 3-5 cm diametroan eta bost petaloko koroladunak.

*Vinca minor* hurbileko espeziea oso antzekoa da, baina txikiagoa atal guztietan eta ertz ilegabeko hosto estuagoekin.

Habitata
--------

Espezie hau Europa hegoaldean eta Afrika iparrandean bizi sa, Espainia eta Frantzia hegoaldetik Balkanetaraino. Euskal Herrian aski hedatua da, batez ere kostaldean eta beheko ibarretan (mendiak kanpo).

Habitat hezeetan hazten da, hala nola basope, ibarbaso eta heskaietan, 0–800 metroko altitudean. Eguteran eta itzaletan berdin bizi da.

Lorategietan ere landatzen da apaingarri, eta heskai eta ezponda freskoetan bertakotzen da.

Irudiak
-------

* Xehetasuna: lorea, ernamuina eta hostoak udaberrianXehetasuna: lorea, ernamuina eta hostoak udaberrian
* Vinca major barietate bat*Vinca major* barietate bat
* Oxyloba barietateko loreak*Oxyloba* barietateko loreak
* LoreaLorea
* Ikus sepaloko ertz iledunaIkus sepaloko ertz ileduna
* HostoaHostoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Vinca major subsp. major.*  Flore du Pays Basque.
2. ↑    *Vinca major.*  Euskal-Herria.org.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q161746
* Commonscat Multimedia: Vinca major
* Wikispecies Espezieak: Vinca major

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00573536
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 131997
* BioLib: 40532
* Dyntaxa: 221455
* EOL: 585624
* Fl. China: 200018490
* GBIF: 3169708
* GRIN:
* IPNI: 82697-1
* ITIS: 30237
* NCBI: 185238
* PlantList: kew-213165
* W3TROPICOS: 1802523
* USDA Plants: VIMA
* VASCAN: 2664
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: QGW5XQ8XVU

 |

* Wd Datuak: Q161746
* Commonscat Multimedia: Vinca major
* Wikispecies Espezieak: Vinca major
**Inkonte-belar txikia** edo **amizta** (*Vinca minor*) landare belarkara herrestari eta betiberdea da, lore moreak dituena eta Euskal Herriko baso eta erreka ertzetan ohikoa dena. Jatorria erdialdeko eta hegoaldeko Europan du, Portugaldik Herbehere eta Batikoko Estatuetaraino, eta ekialdera Kaukasoraino, Turkia hego-mendebaldea barne. Inkonte-belar handiaren antza du, baina txikiagoa da.

Ezaugarriak
-----------

*Vinca minor* landare herrestaria da, lur mailan hedatzen eta zurtoinetan zehar sustraitzen dena, klon kolonia zabalak eratzeraino. 40 cm garai izan daiteke, baina ez da igokaria.

Hostoak betiberdeak dira, aurkakoak, 2-4,5 cm luze eta 1-2,5 cm zabal, berde ilun distiratsuak, larrukarak eta ertz osokoak.

Hostoen ertzak alderatuta:
*Vinca minor* goian (ertz ilegabea) eta *Vinca major* behean (ertz ileduna). Eskala milimetrotan.
Udaberri hasieratik uda erdialdera loratzen da, batzuetan udazkeneraino. Loreak moreak dira (nahiz eta kultibar batzuetan zuriak edo lilak izan), 2-3 cm diametroan eta bost petaloko koroladunak.

Fruitua folikulu parea da, 2,5 cm luze, hazi ugariz betea.

*Vinca major* hurbileko espeziea oso antzekoa da, baina handiagoa atal guztietan eta ertz iletsuko hosto zabalagoekin.

Habitata
--------

Basope eta heskaietako landarea da, eta parkeetakoa ere bai, non inbaditzaile bihur daitekeen.

Europako klima epeletan, inkonte-belar txikia bioindikatzaile bat omen da, zeinak adierazten duen lursail bat lehendik landatua izan den, batzuetan duela mende edo milurte batzuk lehenago. Honela, basoen naturaltasuna adierazten du.

Osaera
------

Landareak % 0,3 eta 1 arteko alkaloide du guztira. *Vinkamina* da ugariena (alkaloide guztien % 10), baina beste 30 bat alkaloide indoliko ere badaude, hala nola eburnano motakoak (vintzina epivinkamina, eburnamonina), aspidospermano motakoak (kebratxamina, vinkadina, minovintzina, vinkadiformina), binario motakoak (vinblastina) eta korinanteano motakoak.

Irudiak
-------

* LoreakLoreak
* Hostoak eta loreakHostoak eta loreak
* LoreakLoreak
* XehetasunaXehetasuna
* Hostoak eta hazi gazteakHostoak eta hazi gazteak

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *OEH.*  Euskaltzaindia.
2. ↑    *Vinca minor.*  Flore du Pays Basque.
3. ↑  Jean-Luc Dupouey eta Étienne Dambrine, Rendez-vous techniques de l’ONF 14 (2010).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q161777
* Commonscat Multimedia: Vinca minor
* Wikispecies Espezieak: Vinca minor

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 71924
* BioLib: 40533
* Dyntaxa: 221456
* EOL: 585626
* Fl. China: 200018491
* GBIF: 3169707
* GlobalSpecies: 854980
* GRIN:
* IPNI: 82701-1
* ITIS: 30238
* NCBI: 60093
* PlantList: kew-213172
* W3TROPICOS: 1800053
* USDA Plants: VIMI2
* VASCAN: 2665

 |

* Wd Datuak: Q161777
* Commonscat Multimedia: Vinca minor
* Wikispecies Espezieak: Vinca minor
**Izen epizenoak** dira sexu-markarik ez duten pertsona-izenak. 2019ko ekainera arte, Euskaltzaindiak sailkatzen zituen euskarazko izenak emakumezkoen eta gizonezkoen izenen artean, baina harrezkero epizenoak ere kontuan hartzen ditu.

2019ko uztailean, ia 500 izeneko zerrenda eman zuen jakitera Euskaltzaindiak, baina Roberto Gonzalez de Viñaspe Euskaltzaindiaren onomastikako batzordeko buruak azaldu zuenez, zerrenda dinamikoa eta zabala izateko jaio zen, eta izen batzuk une horretan zerrendan ez egoteak, ez du deskartatzen aurrerago gehituko ez dituztenik.

Epizenoen zerrendan dauden izen asko izen arruntak dira, hala nola *Adats, Amets, Haize, edo Iraultza* eta asko dira halaber leku-izenak: *Abodi, Aiuri, Amaiur, Araitz, Gorbeia, Joar, Larraine, Luzaide* eta beste hainbat.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Euskaltzaindia, Euskara Ehuntzen. «Irizpideak ulertzeko eta hedatzeko tresnak, denen eskura» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-07-25).
2. ↑    «Euskaltzaindiak pertsona izendegia gaurkotu du. Noticias de Gipuzkoa» *Noticias de Gipuzkoa* (Noiz kontsultatua: 2019-07-25).

Kanpo estekak
-------------

* Izen epizenoen zerrenda, Euskal Onomastika datutegi berrituan, 454 emaitzaz 2019-07-25ean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3409032
* Commonscat Multimedia: Unisex names

---

 |

* Wd Datuak: Q3409032
* Commonscat Multimedia: Unisex names
**Ignacio de la Carrera y Cuevas** (1747-1819) txiletar aristokrata, Txileko Lehen Gobernu Batzordeko kidea eta Carrera anaien aita izan zen, garai hartan Txileko independentziarako lehen borroketako buruzagi garrantzitsuenetakoak izan zirenak. Patria Vieja ("Errepublika Zaharra"). Ignacio de la Carrera euskal jatorrikoa zen.

Biografia
---------

Santiagon jaio zen 1747an, Ignacio de la Carrera y Uretaren eta Javiera de las Cuevas y Pérez de Valenzuelaren semea. Oso dirutza handia jaso zuen bere gurasoengandik, bereziki bere aitarengandik, meatzaritzako enpresaburua izan zena. Francisca de Paula Verdugo Fernández de Valdivieso y Herrerarekin ezkondu zen, eta harekin lau seme-alaba izan zituen: Javiera, José Miguel, Juan José eta Luis, denak Txileko independentziaren aldeko borrokaren hasierako buruzagi garrantzitsuenetako batzuk izatera heldu zirenak.

XVIII. mendearen amaieran hasi zuen bere karrera militarra milizian sartuz, eta geroago, 1777an, Printzearen Zalditeria Erregimentuan. Bere karrera militarra gorabehera, familiako negozioa zaintzen jarraitu zuen, eta Txileko gizon aberatsenetakotzat hartzen zen. Bere familia koloniako aristokrazia goreneko kidea zen, eta horregatik, 1810eko irailaren 18an Txileko Lehen Gobernu Batzordeko kide izan zen, monarkismoarekiko sinpatia pertsonala izan arren. Gertaera honek oso parte hartze politiko aktibo batera bultzatu zuen.

1811n, Gobernuko Auzitegi Nagusiko kide izan zen, eta 1812an, behin-behineko Gobernu Batzordekoa. 1814an, Espainiako agintariek Txilen agintea berreskuratu zutenean, atxilotu eta Juan Fernandez uharteetara erbesteratuta bidali zuten. Prozesu judizial luze bat ireki zitzaion bere eta bere familiaren gobernu independentearen lehen saiakeran parte hartzeagatik.

1817an utzi zioten Txilera itzultzen, Juan Fernandez uharteen gainerako preso guztiekin batera. Hala ere, bere familia Argentinan sakabanatuta, jazarria eta erbesteratua izan zen errealitate gogorrari aurre egin behar izan zion. Bere seme Juan Jose eta Luis Mendoza hirian exekutatu zituzten 1818ko apirilaren 8an, Javiera eta José Miguel erbestean zeuden bitartean, bata Uruguain eta bestea Argentinan borrokan. Txileko gobernuak Argentinan bere semeen exekuzio publikoaren kostua ordaintzera behartu zuen. Azken gertakari horrek gogoa hautsi zion azkenean, eta Santiagon hil zen urtebete eskasera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Oinarrizko biografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1657297
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 310508283
* GND: 1053066023
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q1657297