recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Txerri gripea** edo **urde gripea**, txerriaren hainbat gripe birusek eragindako gaixotasun bat da. Txerri gripea orthomyxoviridae familiako birusak eragina da eta urdeetan endemikoa. Andui ezagunenak Quebecen isolatutako H1N1, H3N2, H3N3, eta Japonia eta Europan isolatutako H1N2 dira.

Nahiz eta txerri gripeak gizakiei erregulartasunez eragin ez arren, noizbehinkako pertsona infektatuen kasuak ere badaude. Orokorrean, kasu hauek etxeko hegazti eta txerriekin lan egin edo kontaktu estua duten pertsonak dira, eta abere horiek birus anduiren bat izanez gero dute infekzio arrisku gehiago. Hori txerri gripeak mutatzeko duen gaitasuna eta birsailkapena deritzon prozesuaren bidez gizakien arteko transmisioa ahalbideratzen duten ezaugarriak bereganatu ditzazkelan datza.

2010eko abuztuan Munduko Osasun Erakundeak pandemia bezala sailkatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q36855
* Commonscat Multimedia: Swine flu

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7679861-6
* NKC: ph239924
* NARA: 10644087
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* DOID: DOID:0050211
* DiseasesDB: 6791
* MedlinePlus: 007421
* eMedicine: 1807048

 |

* Wd Datuak: Q36855
* Commonscat Multimedia: Swine flu
**Tigrearen zezenketa** Donostian 1904. urtean antolatu zen ekintza bat izan zen, Txofreko zezen plazan (orduan berria, urtebete ere ez zen inauguratu zela; 1973an desagertutako eraikina) 1904ko uztailaren 24an gertatua. Zezen bat eta tigre bat elkarrekin borrokan jartzeko intentzioa izan zuten antolatzaileek, eta gertaera tiroka amaitu zen, ikusle bat hil zen, zenbait zauritu; tigrea plazan bertan tirokatuta hil zuten, eta zezena ukuilura eramandakoan.

Ikuskizuna publizitate handiz antolatu zen. César izeneko tigre bat ikusleen bistara izan zuten egun batzuez. Rammand izeneko Marseillako animalien trafikatzaile batek saldu omen zuen tigrea ikuskizunerako. Zezenari Hurón zeritzon, 5 urtekoa zen, eta Andaluziako ganadutegi batean zuen jatorria, Antonio López Plata ganaduzalearen jabetzakoa izan zen.

Ikuskizuna txekor-zezenketa batekin hasi zen, baina plaza beteak tigrearen eta zezenaren arteko lehia ikusi nahi zuen. Burdinazko hesizko kaiola bat osatu zen plaza erdian bi animaliak bertan sartzeko, eta hara zuzendu zituzten biak. Kolpe eta danbateko tiroekin animaliak xaxatu arren, ez zioten elkarri amorru handiegiarekin ekin. Zezena erasoka hasi zen, eta tigreak zauriren bat egin zion muturrean kontrarioari. Bazirudien zezena gehiago edo erasokorragoa zela, baina tigrea bazter batean geratu zelarik, bi animaliak apatiko samar geratu ziren. 

Lehia geratu egin zen, baina publikoak odola nahi zuen, animalia batek bestea akabatzea, eta suziriak jaurituz eta xaxatuz, elkarren kontra jarri zituzten animaliak une labur batez. Cesar tigreak lepora egin zion salto Huron zezenari, eta honek bultzada handi batez gainetik kendu zuen tigrea kaiolako ate baten kontra joz: atea apurtu eta zabaldu zen, eta bi animaliak plaza irekira irten ziren. Tigreak harmailetara salto egin zezakeela ikusirik, panikoa zabaldu zen. Laneko zerbitzuan zeuden mikelete batzuek fusil eta pistolaz tiroka hasi zitzaizkien bi animaliei, eta publikotik ere tiroka hasi ziren batzuk. Pertsona bat hil zen (Juan Pedro Lizarriturri) eta zenbait zauritu (tartean Julio Urkixo euskalari eta diputatua, eskumuturrean zauritua) denak bala zauriz itxura batean, ez animaliek eraso eginda.
**Calar Altoko Behatokia** (gaztelaniaz: *Observatorio de Calar Alto*) Europa kontinental osoko behatoki astronomikorik handiena da. Filabres mendilerroko Calar Alto mendian dago, 2.168 metroko garaiera duen goi-ordokian. 2019tik, bere izen ofiziala **Andaluziako Zentro Astronomiko Hispanoa** (gaztelaniaz: *Centro Astronómico Hispano en Andalucía, CAHA*) da. 2018ra arte, Zentro Astronomiko Hispano-Alemaniarra (gaztelaniaz: *Centro Astronómico Hispano-Alemán*; alemanez: *Deutsch-Spanisches Astronomisches Zentrum*) zen. Alemaniako eta Espainiako gobernuen arteko akordio baten ondoren 1973an sortu zuten. 2005. urtera arte behatokia Max-Planck Astronomiarako Institutuarena zen esklusiboki, eta astronomo espainiarrek behaketa-denboraren % 10 baino ez zuten eskura. Urte hartan Andaluziako Astrofisika Institutuak (CSIC erakundekoa) eta Max-Planck Astronomiarako Institutuak behatokia batera jarduteko akordio bat sinatu zuten, bakoitzak % 50eko proportzioan. 2019tik, bazkide alemaniarra irten eta Andaluziako Juntak erakundean sartu zenetik, behatokia % 100 espainiarra da ( % 50 CSIC, % 50 Andaluziako Junta).

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------
**Virtual Studio Technology** (Estudio Birtualeko Teknologia) edo **VST** interfaze estandar bat da, Steinbergek garatua, audioaren sintetizadoreak eta efektuen pluginak audioaren editoreetara eta grabazioaren sistemetara konektatzeko. Grabazioaren hardware tradizionala estudio birtual bat software tresnekin ordeztea baimentzen du.

VST bat softwarearen teknologia hau jasaten duen aplikazio baten bitartez exekutatu behar den programa bat da. Aplikazio horri VST HOST deritzo, haren adibideak Cubase, Fl Studio eta Ableton Live dira.

VST interfazeek audioa prozesatzeko ( *VST efektua* deituak) eta sortzeko ( *VSTi* deitua *VST Instrumen*gatik) gaitasuna dute, baita MIDI interfazeekin elkarri eragiteko ere.

VST teknologia erabilgarri dago Windows eta Mac OS sistema eragileetarako. Windowsen kasuan VST-ak DLL fitxategiak dira. Horiek fitxategi bitar bat direnez, exekutatzen diren plataformaren menpean daude, eta horregatik VST bat Mac OS-erako konpilatua ez da ibiliko Windowsen, eta alderantziz. Linux sistematan Audacity edizio softwarearen pluginak bezala erabili ahal dira edo bestela instalatu Windowsen bertsioak Winerekin.

Ikus, gainera
-------------

* ASIO Audio digitalaren transferentziaren protokolo bat aplikazioen artean.
* Audio Units antzeko teknologia Apple Computerrek sortua.

### Kanpo estekak

* Steinberg VST SDK VST teknologiaren SDK-a eskuratu ahal den leku ofiziala.
* KVR Audio Komunitate Online, foroekin, irteeren gaineko berrien iragarpenak eta audioaren pluginen datu-base zabal batekin.
* VST-k VST pluginen iturburu-kode mota asko dituen webgunea.
* VST 4 FREE doako VST instrumentuak
* virtuodrive Doako VST overdrive
* Free VST Instruments & Effects Doako Vst pluginak
* Vst Plug-ins - Audacity Wiki Audacity-ko Vst
* Musika interfazea VST eta software musikala deskargatzeko
**DACHSER** **Group SE & Co. KG** Alemaniako logistika enpresa bat da, Thomas Dachserrek 1930ean sortua, eta bere egoitza nagusia Kemptenen du, Allgäu eskualdean. 2005eko urtarrilean, Thomas Dachserren biloba Bernhard Simon Zuzendaritza Batzordeko presidente lanetan hasi zen. DACHSERen parte hartzen du Europako Logistika, Aire eta Itsaso Logistika eta Elikagaien Logistika negozio segmentuetan. Kontratu logistikan, taldeak garraioa, biltegiratzea eta balio erantsiko zerbitzuak eskaintzen ditu eta, gainera, DACHSER liderra da munduko merkatuan sistema logistikan.

Sarea
-----

Dachserren finkapen bat
DACHSERek 437 finkapen ditu mundu osoan. Europako sarea eguneroko linea zuzen, plataforma eta konexio-guneen bitartez jarduten duten adarrek osatzen dute. Europako konexio-guneak (*Eurohubs*) Überherrn, Bratislava eta Clermont-Ferranden kokatzen dira. Nazioarteko konexioak DACHSERen Aire eta Itsas Logistikako aire eta itsas garraio sarearen bitartez egiten dira, eta 200 ezarpen eta tokiko bazkide ditu.

Euskal Herrian, egun, adarrak eta finkapenak ditu Iruñean, Zubietan (Lasarte-Oriako mugan), Bilbon, Zornotzan (Transportes Azkar SAn) eta Derion (Loiuko Aireportuan). Artean, ez du finkapenik edo bazkiderik Ipar Euskal Herriko lurraldean.

Erantzukizuna
-------------

DACHSER SE familia baten jabetzako konpainia da %100 eta, artean ere, familia kide bat du bertako buru: Bernhard Simon, Thomas Dachser sortzailearen biloba. Akziodunek 2007an sinatutako hitzarmen baten arabera, familiaz kanpoko adituen gehiengoa duen ikuskatze batzorde batek segurtatu egiten du ikuskatzailetza eta gardentasuna korporazioan gobernu onerako, bere webguneak adierazten duenez.
Hainbat urtez, Bernhard Simon haurren aldeko gobernuz kanpoko elkarte batean parte hartu du: Terre des Hommes.

Estatistikak
------------

2014an, DACHSERek 24,988 langile baliatzen zituen 437 toki desberdinetan, 5,3 mila milioi euroko diru-sarrerak sortu zituen, baita 73,7 milioi bidalketa kudeatu ere, guztira 35,4 milioi tona metrikokoak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Guipuzcoana
* DHL

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q465044
* Commonscat Multimedia: Dachser

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130062787
* ISNI: 0000 0004 4656 1372
* GND: 16006272-X

 |

* Wd Datuak: Q465044
* Commonscat Multimedia: Dachser
**Galaad** (hebreeraz: גִּלְעָד‎, *Gilʿāḏ*; arabieraz: جلعاد‎, *Ǧalʻād, Jalaad*) Itun Zaharrean aipatzen den toponimoa da. Berez Transjordaniako iparraldeko eskualde menditsua da.. Mendebaldean Jordan ibaia, iparraldean Yarmuk ibaia eta Bashan eskualdea eta hego-mendebaldean Moabeko ordokiak zituen. Puntu geografikoei, tribuen izenei eta pertsonaiei egiten die erreferentzia. Genesian erabiltzen dute lehen aldiz, eta testu horretatik aurrera ere Bibliaren hainbat zatitan erabiltzen dute izena.

Biblia
------

Itun Zaharraren arabera, Jakobek 21 urtez bere osaba Labanentzat lan egin ondoren, eta Labanen alaba Rakel eta Learekin ezkondu ondoren, honek, Yahvek bultzatuta, Paddan Aramdik irtetea erabakitzen du, emazteekin Kanaanen bizitza libre bat jarraitzeko eta, gainera, bere aita Isaak eta ama Rebeka bisitatzeko. Orduan bere aitaginarrebak, jakitean, amorruz beterik, jazarri egiten du Jakobi min emateko asmoz, mendeku gisa ez abisatzeagatik, baina jazarpenaren azken fasean jada (Galaadeko mendietan harrapatu zuenean, Jainkoa agertu eta Jakobi minik ez egiteko ohartarazten dio). Laban Jakob dagoen aldera doa, eta eztabaida sutsu baten eta Labanek Jakoben aurka egindako salaketen ondoren, elkarri enbarazurik ez egiteko akordio batera iritsi dira. Jarraian, itun horren oroitzapena hilezkortu dute, harri batzuk elkartuz eta horiekin pilo bat eginez, "Testigantzaren Piloa" deitzen diotena, hau da, *Galaad/Jegar sahadutha*. Antzinako ohitura zen hori, herri semitikoek beren jainkoak ohoratzeko erabiltzen zutena.

Neo-asiriar probintzia=
-----------------------

Tiglath-Pileser III.a asiriar ereegeak k.a. 733an Gal'azu (Gilead) probintzia ezarri zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Easton's Bible Dictionary*, *Galeed*
2. ↑  Has 31:20
3. ↑  Has 30:17
4. ↑  Has 31:22 eta Has 31:23
5. ↑  Has 31:47-48
6. ↑  Bible Atlas, *Jegar-sahadutha (Ramoth-gilead)*.
7. ↑    *Gilead | ancient region, Palestine | Britannica.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q922498
* Commonscat Multimedia: Gilead

---

 |

* Wd Datuak: Q922498
* Commonscat Multimedia: Gilead
**Club de Remo Pontejos** (euskaraz: *Pontejos Arraun Kluba*) Marina de Cudeyoko Pontejos auzoko arraun taldea zen. Egun KAE Ligan aritutakoa, *Jose Luis Valdueza* zen bere traineruaren izena.

Tosta finkoan, mota guztietako kategorian hartu izan du parte: bateletan, trainerilletan eta traineruetan.

Historia
--------

Elkartea 1964ko apirilaren 18an sortu zuten baina 1994 arte ez zuen trainerua atera. Zuzendaritza taldeko kide batzuk ez zuten begi onez ikusi trainerua atera eta eliteko taldea bihurtzea eta 1995ean taldea banatu eta harrobiarekin lan egingo zuen talde berria osatu zuten, Club de Remo San Pantaleón.

CR Pontejosek aurrera jarraitu zuen bere traineruaren proiektuarekin eta emaitzak onak izan zituen, hainbat bandera irabazi eta txapelketa garrantzitsuak jokatuz, hala Espainiako txapelketak eta KAE Ligak. Urterik onenak 2005, 2006 eta 2007 izan ziren, bandera ugari irabazi eta Kantabriako txapelketan hirugarren egiteaz gain KAE Ligako seigarrena izan baitzen bi aldiz. 2008an, arazo ekonomikoak zirela eta ezin izan zuen KAE Ligan parte hartu eta desegin zen.

Gaur egun Ligetan parte hartzen ez duen arren kantabriarren arteko estropadetan aritzen da, Kantabriako txapelketan ere bai.

Palmaresa
---------

2006ko Kantabriako Traineru Txapelketa. Gertuen ikusten dena da Pontejos.
### Txapelketak

* **Espainiako txapelketa**
	+ Laugarrena (1): 2006an.
	+ Parte hartu: 2000, 2003, 2006.
* **Kantabriako txapelketa**
	+ Hirugarrena (1): 2006an.

### Ligak

* KAE Liga:
	+ Seigarrena: 2006, 2007.

### Irabazitako banderak

* Pontejosko Bandera (2): 2004, 2005.
* Santurtziko Bandera (1): 2005.
* Getxoko Bandera (1): 2005.
* Santoñako Bandera (1): 2005.
* Marina de Cudeyoko Bandera (1): 2005.
* Portugaleteko Bandera (1): 2005.
* Algortako Bandera (1): 2005.
* Ría del Asón Bandera (1): 2005.
* Getariako Bandera (1): 2006.

Azken denboraldiak
------------------

| Urtea | Liga | Kontxa |
| --- | --- | --- |
| 2003 | Federazio Liga, 19.a | - |
| 2004 | Federazio Liga, 7.a | - |
| 2005 | Federazio Liga, 9.a | - |
| 2006 | KAE 1 Liga, 6.a | - |
| 2007 | KAE 1 Liga, 6.a | - |
| 2008- | ez |  |

Beteranoak
----------

2012an sortu zuen trainerua eta urte berean ABE Traineruen Ligan bigarren postua lortu zuen, 2013an errepikatu zuena. Arraunlari beteranoekin osaturiko traineru kantabriar bakarra izan da urte hauetan eta podiumetik gertu ibili da urtero.

### Palmaresa

* ABE Traineruen Liga (0): bigarrena 2012, 2013 eta 2021ean.

### Denboraldiak

| Urtea | ABE Liga |
| --- | --- |
| 2012 | 2.a |
| 2013 | 2.a |
| 2014 | ? |
| 2015 | 5.a |
| 2016 | 4.a |
| 2017 | 4.a |
| 2018 | 6.a |
| 2019 | 6.a |
| 2020 | - |
| 2021 | 2.a |
| 2022 | 3.a |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2980108
* Commonscat Multimedia: Club de Remo Pontejos

---

 |

* Wd Datuak: Q2980108
* Commonscat Multimedia: Club de Remo Pontejos
***Bazkaria belar gainean*** (frantsesez '**Le déjeuner sur l'herbe'**), hasiera batean *Le Bain* (Bainua) deitua, oihal gaineko olio-pintura da, Édouard Manetek margotua. 1862-1863 bitartean sortua, biluzik dagoen emakumea eta guztiz jantzita dauden gizonezkoak kontrajartzen dira. Salon des Refusés (Baztertuen Aretoa) delakoan lehen aldiz erakutsi zenean hautsa harrotu zuen margolan honek. Egun, Parisko Orsay museoan dago.

Deskribapena
------------

Biluzik dagoen emakumea egiteko, Manetek emaztea (Suzanne Leenhoff) eta modelo kutuna (Victorine Meurent) erabili zituen, lehenengoaren burua baina bigarrenaren gorputz potoloagoa baititu koadroko emakumeak. Gorputza argitsua du, eta zuzenean ikusleari begira dago. Ondoko gizonak Manenten anaia (Eugene Manet) eta koinatua izatekoa (Ferdinand Leenhoff) dira, dandien modura jantzita. Emakumea ez balego bezala daude solasean biak. Aurrean, emakumearen arropak, fruta bete saski bat eta ogi-zerra bat, izadi hil baten antzera.

Atzean beste emakume bat errekan bainatzen da. Lehen planoko irudien aldean handiegi, haien gainetik zintzilikaturik dirudi. Azkar margotutako hondoak ez dauka apenas sakontasunik, eta "argazkien" argia, zertxobait artifiziala gainera, erabiliz (ia itzalik ez dago), ikusleak uste du barreneko eszena dela, eta ez kanpokoa.

Eguneroko gertaera bada ere, Manetek propio tamaina handia aukeratu zuen, normalean ospe handiko gaietarako erabiltzen dena. Margolanaren estiloa garaiko ohitura akademikoei ez zien eutsi: pintzelkadak ezkutatzen ahalegindu gabe, bukatzeko dagoela ematen du zenbait tokitan. Orobat, biluztasunak ez du bat egiten Cabanel edo Ingresen irudi akasgabeekin.

Maneten margolan honek Frantziako publikoa asaldatu zuen. Izan ere, ez da pintura errealista Daumieren zentzuan, baina artisaren askatasunaren aldeko aldarrikapena da. Emakume bat biluzik guztiz jantzirik dauden bi gizonezkoekin batera agertzeak garaiko zuzentasunaren kontra jo zuen, are gehiago pertsonaiak hain familiarrak izanda.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q152509
* Commonscat Multimedia: Le Déjeuner sur l'herbe by Manet

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 183595228
* BNF: 12503046b (data)
* GND: 4539087-3
* LCCN: n98074874
* SUDOC: 034256911
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q152509
* Commonscat Multimedia: Le Déjeuner sur l'herbe by Manet
**La vara rota** Arturo Michelena venezuelarraren margolana da, 1892. urtekoa, olioa oihalean. Zezenketa bateko une latz bat deskribatzen du, zaldigainekoaren akuilua zatituta lurrean (hortik izenburua), eta zezenak zaldiari ekiten, hura hiltzekotan edo.

Lana Caracasko Arte Galeria Nazionalean dago, hainbat zirriborrorekin, Michelenak garrantzi handia eman zion gaia ondo garatzeari nonbait. Batzuen iritziz, Parisko Erakusketa Unibertsalean (1889) egon zelarik Michelena, harako Parisen antolatu zen zezenketa batean egon zen Michelena unea erretratatzeko, edo, bestela, Europako bidaia hartan Espainian edo Frantzia hegoaldean beste zezenketaren bat ere ikusiko zuen, unearen detaile eta bizitasuna hain baita zehatza.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Deltoroalinfinito.  (2011-05-23). «Del toro al infinito: "La vara rota" de Arturo Michelena» *Del toro al infinito* (Noiz kontsultatua: 2023-08-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q121237535
* Commonscat Multimedia: La Vara rota by Arturo Michelena

---

 |

* Wd Datuak: Q121237535
* Commonscat Multimedia: La Vara rota by Arturo Michelena
*Artikulu hau Tafallako Errejen Etxeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Las Rejas etxea (argipena)».*

**Martinez Esprontzedatarren Etxea, Las Rejas etxea**, **Hesien Etxea** edo **Errejen Etxea**, gaztelaniaz *Casa de las Rejas* izenarekin ezaguna, Tafallako jauregi urbano bat, ondasun kultural gisa sailkatua.

Historia
--------

XVI. mendeko etxe bat da, zeina goitik behera eraitsi zen 2007. urtean; baina etxe berriak egiteko berreraiki zenean bere fatxada berregin zen, leihoetako erreja ederrak ere berreskuratuz (hortik datorkio etxeari bere izen ezagunena). Etxe honetakoa zen Jose Esprontzeda gaztelerazko olerkariaren familia. XIX. mendearen amaieran herriko eskola gisa funtzionatu zuen.

Erreferentziak
--------------

XVI. mendeko etxe bat da, zeina goitik behera eraitsi zen 2007. urtean; baina etxe berriak egiteko berreraiki zenean bere fatxada berregin zen, leihoetako erreja ederrak ere berreskuratuz (hortik datorkio etxeari bere izen ezagunena).

Etxe honetakoa zen Jose Esprontzeda gaztelerazko olerkariaren familia. 19. mendearen amaieran herriko eskola gisa funtzionatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Informazio panela, Altaffaylla elkartea.  (2019). *Martinez Esprontzedatarren Etxea eta Armarria.*  (Noiz kontsultatua: 2021-04-15).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** TAFALLA, MARTA OLCOZ.  (2008-05-24). «La mampostería de la Casa de las Rejas de Tafalla se cubrirá por completo | Últimas noticias de la actualidad cultural en Diario de Navarra» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-04-15).

Ikus gainera
------------

* Tafalla
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66144108
* Commonscat Multimedia: Casa de las Rejas, Tafalla

---

 |

* Wd Datuak: Q66144108
* Commonscat Multimedia: Casa de las Rejas, Tafalla
|  |
| --- |
|  |
| ḥr "Horus"hieroglifotan |

**Horus garaia** jainko zerutarra da Antzinako Egiptoko mitologian. Egiptoar mitologiako jainko garrantzitsuenetako bat da, eta historiaurretik ptolomeotar erresumako garaiak arte gurtua izan zen. Egiptoko zibilizazioaren abiarazletzat jo zen, zeruko jainkoa izateaz gain erregetzaren irudi bihurtuz. Isis jainkosaren eta Osiris jainkoaren semetzat hartzen zen eskuarki. Izen egiptoarra *Hor* da, grezieraz *Horus* (Ώρος) eta jainkotasun grekoa *Apolo Febo* da.

Ikonografia
-----------

Belatza edo belatz burudun gizakia da haren ohiko irudikapena, koroa bikoitzaz. Eta beste irudikapen batzuk ere hartzen ditu, funtzioaren arabera:

* Harmajis, Heliopolis munotik Ra-rekin sortzen da, lehoi formaz
* Harpokrates, Horus umea, egunero berpizten den eguzkia da, oinordeko erreala
* Harsiese, gaztea, Isis eta Osiris-en semea.
* Haroeris, Harendotes, edo Horjenti Irti, Seth-en aurka liskarrean
* Horus Behedety eguzkia bere osotasunean
* Horus Iunmutef, sazerdotea hileta errituetan

Ra-Horajti gisa lotu zitzaion Ra-ri.

### Horusen Begia

Horusen begia erabiltzen zen askotan Horus irudikatzeko. Esanahi sinboliko handikoa da, Horusek begia galdu baitzuen Seten kontrako borrokan. Beste jainko baten laguntzaz sendatu ondoren (Tot, bertsio batzuetan), Osiris aita hilari eskaini zion. Sakrifizioa, sendaketa eta hildakoei eskaintzak irudikatzen zituen, beraz. Babes kutun gisa ere erabiltzen zen.

Horusen begia, *ezkerreko wedjat begia* ere deitua.

Mitologia
---------

Horus Shemsu Hor-rak lagunduta Seten aurka borrokatu zen aitaren (Osiris Set-ek eraila) tronua berreskuratzeko. Set Egipto Altuaren jainko gisa geratu zen eta Horus Behe Egiptoren jainko gisa. Ondoren, Horus Egipto osoko jainko bilakatu zen, Set, desertuko eta herbesteko herrien jainko zen bitartean. Gatazka horrek Nilo ibaiaren oparotasuna (Osiris) eta basamortuaren idortasunaren (Set) harteko guda azaltzen du. Handik denbora batera errege mitikoei laga zien gobernutza, "Shemsu-Hor" deituak tradizioaren arabera. Gainera Osiris-en babeslea da Egiptoko inframunduan, Duat-a. Hildakoen epaiketan, Hilen Liburuaren arabera, Osiris eta hildakoaren arteko bitartekaria da.

Ziurrenik bereganako gurtza Nilo Ibaiaren deltan hasi zen, baina Egipto guztian gurtua izan zen Edfu, Hierakompolis eta Letopolis-eko tenpluetan. Bere gurtza Meditarraneoan zehar zabaldu zen Isis amari lotua zen Harpokrates bezala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Benko, Stephen.  (1993). *The virgin goddess : studies in the pagan and Christian roots of Mariology.*  E.J. Brill ISBN 90-04-09747-3. PMC 27173485. (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Horus | Ancient Egypt Online.*  (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q84122
* Commonscat Multimedia: Horus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 69724039
* GND: 118707205
* LCCN: no2015152881
* SUDOC: 02757508X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q84122
* Commonscat Multimedia: Horus
Afrika eta Asiako elefanteen arteko alderaketa
Gizakiaren eta elefantearen hezurduraren konparaketa, c1860.
**Elefanteak** Proboscidea ordenako eta Elephantidae familiako ugaztun lurtar handiak dira. Familia honetako hiru espezie bizi da egun: sabanako elefante afrikarra, oihaneko elefante afrikarra eta elefante asiarra (edo elefante indiarra). Gainerako espezieak, mamuta barne, iraungi egin ziren azken glaziazioaren ondoren.

Elefanteak lurreko animaliarik handienak dira. Beren ernaldia 22 hilabetekoa da, animalia lurtarren artean luzeena. Jaiotzean elefantekumeek 120 kg inguru eduki ohi ditu. Normalean 50 eta 70 urte artean bizi dira, baina inoiz ezagutu den elefanterik zaharrena 82 urtez bizi izan zen. Bestalde, inoiz ikusitako elefanterik handiena Angolan ehizatu zen 1956an: 12.000 kg pisatu zituen. Elefanterik txikienak, berriz, Kreta uhartean Pleistozenoan bizi zen espezie batekoak izan ziren.

Elefante heldu osasuntsuek ez daukate harrapari naturalik, nahiz eta lehoiek kumeak edo gaixo dauden aleak harrapa ditzaketen. Haatik, gero eta mehatxu handiagoa pairatzen dute gizakien eraginetik eta legez kanpoko ehizatik. Aspaldi elefante-aleak milioika zenba bazitezkeen, egun beren populazioa 470.000 eta 690.000 artekoa da, 2007ko estimazio baten arabera. Elefanteak babesturik daude mundu mailan, eta muga handiak daude haiek harrapatu, etxekotu edota beren produktuak (bolia kasu) merkaturatzeko. Hala ere, berriki boliaren merkatua berriro ireki izanak handitu egin du isileko ehiza. Afrikako zenbait herrialdetan elefante-populazioak bi heren txikitu direla ezagutarazi dute, eta zenbait eskualde babestutako taldeak arriskuan daude.

Taxonomia
---------

Elefante afrikarraren generoak bi espezie bizidun ditu; elefante asiarra, berriz, bere generoko espezie bakarra da, nahiz eta azken hau lau azpiespezietan bana daitekeen.

Ikus, gainera
-------------

* Zerrenda:Animalien hotsak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiztegian** orri bat dago honi buruz: ***elefante***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7378
* Commonscat Multimedia: Elephants

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4140579-1
* LCCN: sh85042531
* NKC: ph187977
* NARA: 10645540

 |

* Wd Datuak: Q7378
* Commonscat Multimedia: Elephants
Osaba Sam errekrutatze-kanpaina batean.
**Yanki** (ingelesez: *yankee*) britainiarrek Ingalaterra Berriko kolono matxinatuei eman zieten izena izan zen, Banakuntzaren gerran konfederatuek batasunaren aldekoei ematen zietena. Gero, hedaduraz, estatubatuar guztiak izendatzeko erabili zuten.

Etimologia
----------

Hitza lehendabizikoz XVII. mendearen erdialdean sortu zen. Orduko Ingalaterra Berrian herbeheretar asko bizi ziren eta horietako askok *Jan* (euskaraz Jon) zuten izena. Bere ezizena *Janneke* edo *Janke* (Jontxu) zen, ingelesez *yankee* bilakatu zena.

Robert Gravesek *ianki* komantxeerazko hitza izan zela zioen. Komantxeeraz ‘koldar’ esan nahi arren, estatubatuarrek bereganatu zuten ahoskera gustukoa zutelako. Hala ere, hitza hori komantxeeraz ez da existitzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.
2. ↑  Review of Quinion, Michael *Port Out, Starboard Home*
3. ↑   Harper, Douglas.  (2013). *Yankee.*  in: *Online Etymology Dictionary*..
4. ↑    *The Merriam-Webster new book of word histories.* , 516–517 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q692062
* Commonscat Multimedia: Yankee

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q692062
* Commonscat Multimedia: Yankee
***Dilbert*** tira komiko ezagunaren izena da. Munduko aldizkarietan 1989tik aurrea atera zen. Tirak hiru marrazkitan banatzen dira; Dilbert eta beste pertsonaien arteko Ipar Amerikako bulegoko istorio umoretsu eta sarkastikoak irudikatzen dizkigu Scott Adamsek.

Scott Adams ingeniari ohia dugu Berkeley (Kaliforniako Unibertsitateko) ikasle ohia, marrazkilari zorrotza da, eta bere irudiak, bulegoetako benetako bizitza umore satirikoa kalitatez adierazten digu.

Gaiak
-----

Scott Adams sortutako tira komikoa (edo *strip* ingelesez) gai nagusia hau da: Dilbert pertsonaia nagusiaren abenturak kontatzen ditu.

Dilbert ingeniaria da eta ordenadore edo konputagailuekin lan egiten du. Dilbertek bulegoetako pertsonai estereotipoak marrazten ditu: zuzendari inkonpetentea, giza eskubide zuzendari diabolikoa, denbora luzeko gizonezko langile baldarra, denbora luzeko emakumezko langile estresantea, praktiketako langile argia,...

Pertsonaiak
-----------

Dilbertek beste pertsonaiarekin bizi da etxean, Dogbert (txakur laguna) et Ratbert (arratoi laguna); horretaz gain lanean Ipar Amerikako (AEB et Kanadako) bulegoetako ohiturak eta lan giroa marrazten dizkigu Scott Adamsek: bulego *layout* eta konfigurazioa, kafea hartzeko sukaldetxoa eta abar.

Dilberten bulegoko lagunak besteak beste hauexek dira:
–*PHB (Pointy Haired Boss*) zuzendaria,
–*Catbert* Giza Baliabideen Zuzendaria, katua da
–*Wally* ingeniari zaharra
–*Asok* praktiketan dagoen ikaslea
–*Alice* (nahiz eta enpresa nazkatu oso langile leiala

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q726431
* Commonscat Multimedia: Dilbert

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 13145994
* GND: 120734702
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q726431
* Commonscat Multimedia: Dilbert
**Web Map Service** edo **WMS** (euskaraz, "webeko mapa-zerbitzua") internet bidez mapen irudi geoerreferentziatuak zerbitzatzeko erabiltzen den protokolo estandar bat da. Espezifikazioa Open Geospatial Consortium partzuergoak garatu eta argitaratu zuen lehen aldiz 1999an.

WMS zerbitzuak geografia-informazioko sistemekin atzitu eta ikus daitezke.

WMS zerbitzuak
--------------

Eusko Jaurlaritzak WMS zerbitzuak eskaintzen ditu GeoEuskadi gunean. Hainbat zerbitzu ditu, bai orokorrak bai Jaurlaritzaren atal espezifikoek sustatutakoak. Horien artea Uraren Euskal Agentziak eta Ingurumen Sailak sortutakoak dira nabarmenenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *Web Map Service.*  Open Geospatial Consortium (Noiz kontsultatua: 2011/09/30).

Kanpo estekak
-------------

* GeoEuskadi Eusko Jaurlaritzaren webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q974922
* Commonscat Multimedia: Web Map Service

---

 |

* Wd Datuak: Q974922
* Commonscat Multimedia: Web Map Service
**Castres Olympique** Frantziako errugbi taldea da, egoitza Okzitaniako Castres hirian duena. Top 14 Ligan jokatzen du. Bost aldiz irabazi du Frantziako liga, 1949, 1950, 1993, 2013 eta 2018an.

Historia
--------

Errugbia 1898an iritsi zen Castresera, eta ikasteetxetan hedatuz joan zen. 1906an, Castresko kolegioko ikasle ohi batzuek Castres Olympique kluba sortu zuten. Eugène Agert, Aux Dames de Franceko zuzendaria, izan zen lehenbiziko presidentea. Lehen Mundu Gerran, klubeko 41 jokalari eta zuzendaritza-kide hil ziren, Marcel Burgun eta Nicoleau anaiak barne.

1922an igo zen aurrenezko aldiz lehenbiziko mailara. Bigarren Mundu Gerraren ostean, oso garai oparoa bizi izan zuen taldeak. 1948an, Frantziako Errugbi Kopa irabazi zuen, eta jarraian bi liga, 1949an Stade Montois eta 1950ean Racing garaiturik. 1956an, Jean Pierre-Antoine hil zen US Montréjeauren kontra jokatutako partida baten ostean; haren omenez, Stade Pierre-Antoine izena jarri zitzaion Castresen zelaiari.

1950eko hamarkadaren amaieratik aitzina, klubak titulu agorraldi luzea izan zuen, jokalari bikainak izan zituen arren, hala nola, Jacques Cimarosti erdikoa edota Gérard Cholley harroina. 

Castres Olympiqueren eta Stade Toulousainen arteko partida, 2008ko abuztuaren 18a.
1988an, errugbiaren garai profesionalaren hasieran, Pierre Fabre enpresaburua bilakatu zen klubaren babesle. Harrezkero, taldea indartuz joan zen, maila handiko errugbilariak kontratatuz. 1993an, Frantziako liga irabaztea lortu zuen, eta mende amaieran, 1997an eta 2000n, European Challenge Cupeko bi final jokatu zituen. Azken ligak 2013an eta 2018an irabazi zituen. 2022an, fase erregularrean lehenbizikoa izan zen, baina finala galdu zuen Montpellierren aurka.

Palmaresa
---------

2018ko Top 14ren finala: Castres Olympique Frantziako txapeldun.
* European Challenge Cup
	+ Finalista (2): 1997, 2000
* Europako ezkutua
	+ Txapelduna (1): 2003
* Top 14
	+ Txapelduna (5): 1949, 1950, 1993, 2013, 2018
	+ Bigarrena (3): 1995, 2014, 2022
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
	+ Txapelduna (1): 1948
	+ Finalista (1): 1993

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    *Castres Olympique: Historique.*  castres-olympique.com (Noiz kontsultatua: 2022-11-2).

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Castres Olympique taldearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q964957
* Commonscat Multimedia: Castres Olympique

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141535439
* BNF: 12007737d (data)
* SUDOC: 028192524

 |

* Wd Datuak: Q964957
* Commonscat Multimedia: Castres Olympique


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 2022-23ko Frantziako errugbi txapelketako taldeak |  |
| Aviron Bayonnais  •  Bordeaux Bègles  •  Brive  •  Castres  •  Clermont Auvergne  •  Lyon  •  Montpellier  •  Perpignan  •  Racing 92  •  Section Paloise  •  Stade Français  •  Stade Rochelais  •  Toulon  •  Tolosa |
**Zalduko Andre Mariaren baseliza** Aragoiko Erriberako Caparroso edo Kaparrotsu udalerrian kokatutako XVIII. mendeko kristiau baseliza bat da.

Historia
--------

Herriaren kanpoaldean, Aragoi ibaia gurutzatuta, ermita hau dago. 1739 artean eraiki zen, urte horretan eskatu baitzen baimena, eta 1759 urtean, titularra eraikuntza berrira eraman zen. Oinplanoan gurutze latindarra du, gurutzadura zabala eta burualde zuzena, goi-korua oinaldean duela, eta ganbara hexagonala kapera nagusiaren atzean, tenpluaren maila berean. Barrualdean, kanoi-erdiko estalkiak, ilargixkak eta gurutzadurako laranja erdia dituztenak, Andres Matak 1775ean egindako pinturekin apainduta daude erabat, eta horrek ikusgarritasuna ematen dio multzoari, Nafarroan mota horretako beste obra batzuk ez bezalakoa. Dekorazio horrek guztiak arrokazko marko konplexuen itxurak egiten ditu, eta horietan gai mariano eta kristologikoko askotariko eszenak eta figurazioak garatzen dira.

Kanpoaldeak harlanduzko eta harlangaitzezko hormak ditu, dagozkien kontrahormak dituzten adreiluzko borrerodunak, eta fatxadak komentu ereduak jarraitzen ditu, kasu honetan XVIII. mendeko barrokismora egokitzen direnak.

Barruan, Migel Zufia eskultore eta arkitektoak 1757tik aurrera egindako errokoko estiloko bost erretaula kontserbatzen dira, eta, handienean, titularra gurtzen da. XVII. mende hasierako eskultura erromanista da, eta, ziurrenik, Joan Bazkardo eskultoreak egin zuen, exekuzio oso zainduarekin. Urre koloreaz eta erretauletako margoez Santiago Conget eta Andres Mata arduratu ziren urte batzuk geroago. Hala ere, bada mihiseren bat, San Isidrorena kasu, Madrilgo eskolakoa, Gortetik 1774an ekarria eta Mengsen jarraitzaileen estiloarekin lotua.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | KAPARROTSU.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Caparroso/Kaparrotsu
* Aragoiko Erribera
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112144809

 |

* Wd Datuak: Q112144809
**Wendy Valeska Flores Acevedo** (Santo Domingo, Nikaragua,1981) abokatua eta giza eskubideen defendatzailea. Nicaragua Nunca + taldearen koordinatzailea eta Iniciativa Mesoamericana de Defensoras erakundeko kidea.

Biografia
---------

Abokatu gisa graduatu zen Nikaraguako Ertamerikako Unibertsitatean (UCA), non Lege Konstituzionala eta Giza Eskubideen graduondokoa atera zuen Ikasketa eta Ikerketa Juridikoaren Institutuaren (INEJ) eskutik. Giza Eskubideak eta Emakumearen gaiari lotutako Txileko Unibertsitatearen Lege Fakultateko Diploma du ere.

Flores 2002. urtean, 20 urte zituela, giza eskubideen defentsan hasi zen lanean eta hamabost urtez aritu zen Nikaraguako Giza Eskubideen Zentroan, CENIDH, 2018ko abendura arte. Nikaraguako gobernuak elkartea ezeztatu eta lan talde gehiena herrialdetik atera zen kriminalizazioaren mehatxupean, Flores Costa Ricara mugitu zen.

2019an, Costa Rican egonda, erbesteratutako beste kide batzuekin batera, Nicaragua Nunca+ taldea sortu zuen. Taldeak, giza eskubideen aurkako 400 kasu baino gehiago jaso ditu, eta horietatik 117 zentro klandestinoetan, polizia etxeetan edo espetxeetan egondako preso politikoenak dira. Testigantzen arabera, Gobernuaren kontrako protestetan parte hartzeagatik torturak eta tratu krudelak, ankerrak eta umiliagarriak eman ziren.

### Nicaragua Nunca Más

*Nicaragua Nunca Más* erakundearen koordinatzailea da, zeinak Daniel Ortega Murillo, Nikaraguako presidentearen Gobernuaren diktadura salatzen duen. Erakundearen arabera, dagoeneko 2.000 erahildako eta 150 preso politikotik gora dago. 2021ean, *Democracy Award Recipient* saria irabazi zuten, erbestetik egindako giza eskubideen aldeko lana dela eta. Floresen arabera, Amerikako Estatuen Erakundeak - OEA ere herrialdearen egoera salatu du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «#DefensorasSemillasdeCambio - Wendy Flores Acevedo» *sites.google.com* (Noiz kontsultatua: 2021-11-14).
2. 1 2 3   **(Ingelesez)** «Human Rights Defenders Nicaragua Nunca Más Continue Their Work from Exile» *NATIONAL ENDOWMENT FOR DEMOCRACY* (Noiz kontsultatua: 2021-11-14).
3. 1 2    Kortabarria, Amaia Ramirez de Okariz. ««Protesta eginez gero, erbestea, kartzela edo heriotza dira aukerak»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-11-14).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Usach, Diario. «Wendy Flores, Defensora de DDHH de Nicaragua: "Ahora estamos viendo a cuatro precandidatos presos"» *Diario Usach* (Noiz kontsultatua: 2021-11-14).

Kanpo estekak
-------------

* Herri Handi - Wendy Flores: 'Estrategias de resistencia, justicia y reparación en Nicaragua'[*Betiko hautsitako esteka*]
* Nicaragua Nunca Más - 2021 Democracy Award Recipient
* Wendy Flores - Los delitos de tortura nunca prescriben
* Wendy Flores - #DefensorasSemillasdeCambio

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109568781

 |

* Wd Datuak: Q109568781
*Artikulu hau errugbi taldeari buruzkoa da; futbol taldea gaitzat duena beste hau da: «Racing Club de France»*

**Racing 92** Frantziako errugbi kluba da, egoitza Le Plessis-Robinson udalerrian duena, Parisko aldirietan. Top 14 txapelketan jokatzen du, eta sei aldiz atera da Frantziako txapeldun, azkena 2016an.

Historia
--------

1882ko apirilaren 20an sortu zen Racing Club de France atletismo kluba, eta 1890ean errugbi saila eratu zen haren barnean. Hasiera hartan, talde indartsua izan zen eta lehia gogorra izan zuen Stade Françaisekin. 1892an, Frantziako ligako lehenbiziko txapelduna izan zen, finalean Stade Français garaituz. Aipatzekoa da final hartako epailea Pierre de Coubertin izan zela. Hurrengo urtean, Stadekoak izan ziren garaile.

1900ean eta 1902an beste bi liga irabazi zituen Racingek, eta 1912an Stade Toulousainen kontra galdu zuen finalean. 1918an, Coupe de l'Espérance txapelketan nagusitu zen. Baina "urrezko aroa" amaitua zen orduko. 1920ko hamarkadako jokalaririk enblematikoena Yves du Manoir izan zen, 1928an hegazkin istripuan zendua; haren omenez sortu zen Yves du Manoir Challengea.

1950ean, ligako finalera iritsi zen, baina Castres Olympique nagusitu zitzaion. 1952an, berriz, Yves du Manoir Challengea irabazi zuen. 1957an, Frantziako ligako finalista izan zen berriz ere, eta 1959an bere laugarren liga eskuratu zuen. Bosgarrena irabazteko, ordea, lau hamarkadaz egon behar izan zuen zain, 1990 arte, hain zuzen ere. 

Stade Toulousainen aurkako partida, 2011ko irailak 10.
1990eko hamarkadan, profesionaltasunera egokitzeko arazoak izan zituen, eta maila galdu zuen. 1998an itzuli zen lehen mailara, baina 2000. urtean berriz jaitsi zen bigarrenera. 2001ean, errugbi taldea Racing Clubetik banatu eta *Racing Métro 92* klub profesional berria eratu zuen, US Métrorekin baturik. 2015etik aitzina, *Racing 92* da klubaren izena. 

2015-16 denboraldia bikaina izan zuen. 26 urteren ondoren Top 14 txapelketa irabazi zuen eta Europako Txapeldunen Kopako finalista izan zen. 2018an eta 2020an berriz iritsi zen Europako Txapeldunen Kopako finalera.

Palmaresa
---------

* Europako Txapeldunen Kopa:
	+ Txapelduna (0)
	+ Finalista (3): 2016, 2018, 2020.
* Top 14:
	+ Txapelduna (6): 1892, 1900, 1902, 1959, 1990, 2016.
	+ Bigarrena (6): 1893, 1912, 1920, 1950, 1957, 1987.
* Yves du Manoir Kopa:
	+ Txapelduna (1): 1952.
* Coupe de l'Espérance:
	+ Txapelduna (1): 1918.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Notre histoire.*  racing92.fr (Noiz kontsultatua: 2022-11-4).

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Racing 92 taldearen webgunea, racing92.fr

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118498
* Commonscat Multimedia: Racing 92

---

 |

* Wd Datuak: Q118498
* Commonscat Multimedia: Racing 92


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 2022-23ko Frantziako errugbi txapelketako taldeak |  |
| Aviron Bayonnais  •  Bordeaux Bègles  •  Brive  •  Castres  •  Clermont Auvergne  •  Lyon  •  Montpellier  •  Perpignan  •  Racing 92  •  Section Paloise  •  Stade Français  •  Stade Rochelais  •  Toulon  •  Tolosa |
**Espezie deskribapena** aurkitu berri den espezie baten deskribapen zientifiko formala da, normalean artikulu zientifiko baten moduan. Haren helburua da organismo-espezie berri baten deskribapen argia ematea eta lehenago deskribatu diren edo erlazionatuta dauden espezieetatik nola desberdintzen den azaltzea. Baliotzat jotzeko, espeziearen deskribapenak denboran zehar ezarritako jarraibideak jarraitu behar ditu. Izendatzeak dagozkien kodeak atxikitzea eskatzen du, adibidez: zoologian, Nomenklatura Zoologikoaren Nazioarteko Kodea (ICZN); landareak, alga, onddo eta landareen Nazioarteko Nomenklatura Kodea (ICN); birusak, Birusen Taxonomiaren Nazioarteko Batzordea (ICTV). Espezie deskribapenak sarritan ale tipoaren argazkiak edo bestelako ilustrazioak biltzen ditu, non metatzen diren ohar batekin batera. Espeziea deskribatzen duen argitalpenak izen zientifiko formala ematen dio espezie berriari. 1.9 milioiren bat espezie identifikatu eta deskribatu dira, existi daitezkeen 8,7 milioi espezieetatik.  Milioika gehiago desagertu dira Lurreko bizitza osoan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Mora, C..  (23 August 2011). «How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?» *PLOS Biology* 9 (8): e1001127. doi:10.1371/journal.pbio.1001127. OCLC .3160336 PMID 21886479..

Kanpo estekak
-------------
XLR konektoreak, emea ezkerrean eta harra eskuinean.
**XLR** konektore mota baten izena da. Seinale simetrikoekin lan egin behar denean erabili ohi da eta audio-aplikazio profesionaletan gehien erabiltzen den konektore simetrikoa da. Horretaz gain, argiztapen eszenikorako instalazioetan, DMX kontrol digitaleko seinaleak trasmititzeko konektore estandarizatua da. Cannon goitizena asko erabiltzen da, ITT/CANNON enpresa izan zelako lehenengo XLR konektoreak ekoiztu zituena.

XLR ingelesezko siglak Xternal Live Return laburtzen du. Pin kopurua zehazteko 3 zenbakia gehitu zaio, estandarizatu ondoren 4,5,6,7 eta 8 pinetako konektoreak agertu zirelako.  

XLR-3ak 3 pin dauzka. Audio-seinaleekin lan egiterakoan, XLR konektorea honela konektatu ohi da Europa:

1. Masa
2. Jatorrizko seinalea edo fasea, puntu beroa ere deitzen dena.
3. Alderanzturiko seinalea edo kontrafasea, puntu hotza ere deitzen dena.

Duela gutxi arte, 2. eta 3. pinak alderantziz erabiltzen ziren Erresuma Batuan eta Estatu Batuetan. Horregatik, garrantzitsua da konektatu nahi dugun materialaren konexio estandarizatua ezagutzea, seinaleak trukatu eta faseak alderanzteko arriskua hartu gabe.

XLR akronimoaren bilakaeraren inguruko beste hipotesia bat ere bada. James H. Cannon , *Cannon Electrics* taldearen sortzailearen omenez, hasieran konektoreari *Cannon X* esaten zitzaion. Ondoren, segurtasun-mihiak gehitzerakoan ("Latch"), *Cannon XL* bilakatu zen. Kontaktuen inguruan kautxuzko geruza bat ("Rubber" ingelesez) txertatu zitzaien gero, *XLR* akronimoa osatuz. Hipotesi honen arabera, XLR izendapena ez litzateke kontaktuen pinekin erlazionatua (Rene Moris, Valparaísoko Unibertsitatea).

EIA Standard RS-297-A arauak honela deskribatzen du XLR-3 audio-seinale simetrikorako konektorea:

  


| Pina | Funtzioa |
| --- | --- |
| 1 | Masa |
| 2 | Polaritate normala (fasea) |
| 3 | Polaritate alderanztua (kontrafasea) |

  

Konektore emearen pinei dagokienez, ezkerrekoa 2.a da, eskubikoa 1.a eta azpikoa 3.a.  

Konektore harraren pinei dagokienez, ezkerrekoa 1.a da, eskubikoa 2.a eta azpikoa 3.a.

Ikus, gainera
-------------

* Audio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q828468
* Commonscat Multimedia: XLR connectors

---

 |

* Wd Datuak: Q828468
* Commonscat Multimedia: XLR connectors
**Re bemol maiorra** (Europako notazioan Re**♭**M ere, eta D**♭** Amerikar notazioan) eskala maiorrek re notatik abiatuta duen tonalitatea da. Bere eskalak nota hauek ditu: Armadurak bost bemol ditu: re♭, mi♭, fa, sol♭, la♭, si♭ i do. Eta armadurak bost bemol ditu (la, si, re, mi, sol). Bere minor erlatiboa si bemol minor tonalitatea da, eta homonimoa re bemol minor tonalitatea da.. Haren baliokide enharmonikoa do sostenitu maior da.

Escala en Re bemoll majorRe bemol maiorreko eskala
Harparako musikan, re bemol maiorraren tonalitatea egokiagoa da bere enharmonika baino, do sostenitu maiorra, ez bakarrik harpako sokak erresonanteagoak direlako bemolen posizioetan, baizik eta dominanteari modulazioa egitea errazagoa delako, sol bemolaren pedala posizio normalean jarrita, sol sostenitu maiorreko faren pedalerako sostenitu bikoitzerako posiziorik ez dagoenean.

Hector Berliozek, *Grand Traité d'Instrumentation et d'Orchestration modernes* liburuan (1856), tonalitate hori "dotore" gisa definitu zuen, eta bere tonalitate enharmonikoarekin oso bestelako iritzia zuen. Sinestesian malba kolorea irudikatzeko erabiltzen da.

Piotr Ilitx Txaikovski-ren Pianorako 1. kontzertua si bemol minorrean dago berez, nahiz eta hasierako zati ezaguna **re bemol maiorren** egon.

Gabriel Fauré musikariaren Jean Racine-ren Cantique abesbatzarako pieza ere re bemol maiorren dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Escala mayor de Re bemol (Reb) - AcordesPIANO.com.* .
2. ↑    *Las 12 escalas mayores explicadas de forma sencilla - Wood and Fire.* .
3. ↑    *¡Todo lo que debes saber sobre la nota musical: ¡Re!.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q682779
* Commonscat Multimedia: D-flat major

---

 |

* Wd Datuak: Q682779
* Commonscat Multimedia: D-flat major


| i • e • a Eskala diatonikoak eta tonalitateak  |
| --- |
| Bostunen zirkulua | 

|  | Bemolak | Sostenituak |
| --- | --- | --- |
| maior | minor | maior | minor |
| 0 | Do, la |
| 1 | Fa | re | Sol | mi |
| 2 | Si♭ | sol | Re | si |
| 3 | Mi♭ | do | La | fa♯ |
| 4 | La♭ | fa | Mi | do♯ |
| 5 | Re♭ | si♭ | Si | sol♯ |
| 6 | Sol♭ | mi♭ | Fa♯ | re♯ |
| 7 | Do♭ | la♭ | Do♯ | la♯ |

 |
| Ezkerreko zutabeko zenbakiak adierazten du eskalak zenbat sostenitu eta bemol dituen. |
**Rebecca F. Kuang** ( Guangzhou, Txina, 1996 ) jatorri txinatarreko estatubatuar idazlea da. R.F. Kuang izenez sinatu ohi ditu bere liburuak.

Ibilbidea
---------

Kuangek Estatu Batuetara emigratu zuen bere familiarekin lau urte zituela. Familia Denverren ( Colorado ) kokatu zen. Addison- eko ( Texas) Greenhill eskolara joan zen Rebecca, eta 2013an graduatu zen. Ondoren, historia ikasi zuen Washington, DC-ko Georgetown Unibertsitatean eta 2018an Marshall beka bat irabazi zuen Ingalaterrako Cambridgeko Unibertsitatean ikasten jarraitzeko.  Bere tesia, egun Yale Unibertsitatean egiten ari dena, Bigarren Sino-Japoniar Gerra garaiko propaganda literaturari buruzkoa da. 

HarperCollinsek 2018an argitaratutako *The Poppy War* bere lehen eleberria arrakasta literarioa izan zen. Opioaren Gerra da izenburua, baina ez da gerra historiko haien kontaketa, 20. mendeko Txina ukroniko batean kokatutako istorio bat, ukitu fantastikoekin (pertsonaia batzuek gaitasun xamanistikoak dituzte). Lan hori trilogia bilakatu zen jarraitu zioten lanekin: *The Dragon Republic* (2019) eta *The Burning God* (2020).

Hurrengo liburua ere fantasiaren generokoa izan zen, izenburu luzekoa: *Babel: Or the Necessity of Violence: An Arcane History of the Oxford Translators' Revolution.* Hau ere 19. mendeko britainiarren eta txinatarren arteko harreman historikoen kontestuan, baina elementu magikoak direla barruan (zilarrezko tauletan hizkuntza desberdineko terminoak sartuz, trebatutako itzultzaile elebidunek magia egiteko gaitasuna dute), eta ikuspegi antikolonialista garbi bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  
*Alumna Rebecca Kuang '13 Awarded 2018 Marshall Scholarship*, Greenhill School, 5. September 2017. Abgerufen am 27. Mai 2019.
2. ↑  
Kurzbiographie auf der Website von Kuang, abgerufen am 27. Mai 2019.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q53411010
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 32152561523215440356
* ISNI: 0000 0004 9922 4433
* BNF: 17910807h (data)
* GND: 116215604X
* LCCN: no2018057766
* NKC: xx0262482
* SUDOC: 251137414
* BIBSYS: 1606126540592
* Open Library: OL7486601A

 |

* Wd Datuak: Q53411010