recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Derribos Arias** 1980ko hamarkadako Espainiako post-punk musika taldea izan zen, Madrilgo movida izenarekin ezagutzen den kultur mugimenduaren parte. Soinu berezia garatu ziuten: gordina, kaotikoa, batzuetan melodikoa eta beste batzuetan kakofonikoa, Post-punk, punk eta psikodeliaren eragina izan zuen, batzuek dadaista edo surrealistatzat definitutako umore absurduaren osagaia izateaz gain.

Ibilbidea
---------

Taldearen muina Madrilera joandako bi donostiarrek osatu zuten, Ignacio Gasca *Poch* kantariak eta Alejo Alberdi gitarrajoleak.

Derribos Arias-ek 1981etik 1987ra iraun zuen, baina grabazio jarduera 1984an amaitu zen. Urte emankorrenetan, 1983an eta 1984an, *Branquias bajo el agua*, *A-Flúor* edo *Dios Salve al Lehendakari* bezalako kantuak atera zituzten. Kritika bikainak lortu izan zituzten musika prentsan eta publikoaren onarpen nahiko ona izan zen, proposamen sonikoaren arriskua kontuan hartuta.

1980ko hamarkadaren erdialdean Poch-en gaixotasuna agerikoa egin eta zailtzearekin, taldea ezereztu egin zen, disoluzio ofizialik jakinarazi ez zen arren.

Diskografia
-----------

* *Branquias bajo el agua* (EP, Grabaciones Accidentales, GASA, GA-003, 1982).
* *A-Flúor* (singlea, GASA, GA-006, 1982).
* *A-Flúor* (maxi, GASA, GA-008 1982).
* *Aprenda alemán* (singlea, GASA, GA-012, 1983).
* *En la guía, en el listín* (album, GASA, GA-013, 1983).
* *Disco pocho* (maxi, GASA, GA-024 1984).
* *Disco pocho* (singlea, GASA, GA-025 1984).
* *CD* (bilduma, CD, GASA, 1996).
* *La centralita de información* (bilduma, disko-liburua, DRO, 2001).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Derribos Arias» *musicapunk.net* (Noiz kontsultatua: 2020-12-20).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Rural, Álvaro Corazón. «Alejo Alberdi: «Estoy harto de la expresión "movida madrileña"; la explosión fue en todas partes»» *Jot Down Cultural Magazine* (Noiz kontsultatua: 2020-12-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8354984
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151232633
* ISNI: 0000 0001 0150 5789

 |

* Wd Datuak: Q8354984
Maria Antonia Zorraquino, laborategian mikroskopio batetik begiratzean kimika ikastea erabaki zuen.
**María Antonia Zorraquino** (Zaragoza, 1904 -ib. 1993ko azaroaren 22a) biokimikaria eta ikertzailea izan zen.

Biografia
---------

Bere familiak txokolate-fabrika bat zuen eta aita emakumeen hezkuntzaren alde zegoen.  María Antonia hiru urtetik Señoritasko Goi Mailako Eskolara joan zen, eta hantxe ikasi zituen, besteak beste, frantsesa eta matematika. Beste eskola batzuetatik igaro ondoren, batxilergoa Zaragozako Institutu Orokorrean eta Teknikoan egin zuen.

Hasieran, zientziak gehiago interesatzen zitzaizkion, baina, aitaren lagun Rocasolano doktorearen laborategian mikroskopioaren bidez 'begiratu' zuenean, argi izan zuen kimika ikasi nahi zuela, elkarrizketa batean azaldu zuen bezala.

1930ean doktoratu zen Zaragozako Unibertsitateko Zientzia Fakultatean, «*Koloideen egonkortasunari eta karga elektrikoari buruzko ikerketak*» tesiarekin, eta hogeita hiru gizon zituen promozio horretako emakume bakarra izan zen.

Ikerketa Biokimikoen Laborategian lan egin zuen, Gregorio Rocasolanoren zuzendaritzapean. 1931n, Juan Martín Sauras Zaragozako Unibertsitateko Kimikako katedradunarekin ezkondu zen, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen: Juan, 1932an jaio zena, María del Pilar, 1933an jaio eta hil zena, eta M. Antonia, 1948an jaio eta Zaragozako Unibertsitatean Espainako Hizkuntza katedraduna dena.

Kimikako Laborategian lanean jarraitzea nahi zuen arren, ezin izan zuen, senarrak ez baitzuen egokitzat jo emakume ezkondu batek etxetik kanpo lan egitea. 1993ko azaroaren 22an hil zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *María Antonia Zorraquino Zorraquino.* .
2. 1 2    *Semblanzas - Juan Martín Sauras.* .
3. 1 2   **(Gaztelaniaz)** Portolés, Carmen Magallón.  (1998). *Pioneras españolas en las ciencias: las mujeres del Instituto Nacional de Física y Química.*  Editorial CSIC - CSIC Press ISBN 978-84-00-07773-0. (Noiz kontsultatua: 2022-05-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19766268

 |

* Wd Datuak: Q19766268
María Cabralesen hilobia, Antonio Maceo jeneralaren alarguna, Santiagoko Santa Ifigenia hilerrian
**María Josefa Eufemia Magdalena Cabrales Fernández** (Santiago de Cuba, Ekialdeko antzinako probintziako hiriburua, 1842ko martxoaren 20a - ib. 1905eko uztailaren 28a) Kubako Antonio Maceo jeneral independentistaren emaztea izan zen. Senar-emazteek La Esperanza finkan jarri zuten etxebizitza, Maceo Grajales familia bizi zen lekuan.

Ibilbidea
---------

Haren izaera indartsu eta abertzaletasunak bat egin zuen bere bizitzako lagunarenarekin. Ez zion inoiz erreparatu gerrako kanpainako bizitzaren gogortasunari, batez ere une jakin batzuetan 2 seme-alaba zituen emakume batentzat. Izugarrizko adimena zuen, ez zen intelektualki garatu garai hartako ezaugarriengatik, emakumeak baztertzen baitzituzten, etxeko lanak egitera bakarrik bideratuta baleude bezala; baina bizitza iraultzailearen prekarietate ekonomikora egokitzen jakin zuen.

Maceo senarrarekin partekatu zituen matxinada-ahaleginak, jazarpenak, gerra, mendiak eta erbestea. Maceorekin bizi izan zituen Guerra de los Diez Años balentria heroikoa Mangos de Baraguáko matxinada zorrotza, "Guerra Chiquita" delakoa garatzeko saiakera iraultzailea eta "Guerra Necesaria" ren etapa gorena ere. 

Herritik alde egin behar izan zuen eta Costa Ricara joan zen bizitzera. Han sortu zuen Costa Ricako Emakume Kubatarren Kluba. Bere xarma pertsonalari esker, bildutako funtsak handitu egiten ziren, eta inork ez zuen haren indar lana gainditzen. Harengandik esan zuen *José Martí* *Heroi Nazionalak* bere laguntzaile onenetakoa izan zela herrialde hartan.

Ekialdetik Mendebalderako martxa arrakastatsuan parte hartu zuen, eta esan izan da batzuetan espainiarrak mambi kolosoa jarraitzen zutela Mariaren zapaten arrastoengatik. Uneren batean bere ondoan egon ezin izan bazen, oso arrazoi indartsuek eragotzi zioten.

Bere senarra, *Antonio Maceo eta Grajales* jeneralik handiena, borrokan erori zen 1896ko abenduaren 7an, eta *María Cabrales* Kubako Santiagon bizitzera joan zen behin betiko, San Agustin finkan. 1905eko uztailaren 28ko goizean hil zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Noticias, Agencia Cubana de. «María Cabrales: la virtud y el combate» *ACN* (Noiz kontsultatua: 2022-08-01).
2. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** EdEuropa1.  (2022-03-20). «María Cabrales, una cubana que dejó huella en la historia» *Alas Tensas* (Noiz kontsultatua: 2022-08-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6003468

 |

* Wd Datuak: Q6003468
**John Anglin** (1930eko maiatzaren 2a - 1962ko ekainaren 11n desagertua) anaia Clarence eta Alfredekin batera hainbat bankuetan lapurreta egiteagatik kondenatua izan zen, 1950eko hamarkadan. 1962an, Clarence anaia eta Frank Morrisekin batera Alcatrazeko kartzelatik ihes egin zuelako da ezaguna. Ez zuten sekula aurkitu, baina, froga garbirik ez zegoen arren, FBIk hiltzat eman zuen.

Biografia
---------

**John Anglin** (1930eko maiatzaren 2an jaio zen.

1950eko hamarkadan, bere anaiekin batera, bankuetan lapurretak egiten hasi zen eta 1956an atxilo hartu zuten. Floridako presondegira bidali zuten, Atlantako kartzelara eta han elkartu zen Allen West eta Frank Morrisekin. Ondoren bidali zuten Leavenworthera eta, azkenean, Alcatrazera.

Alcatraz
--------

JohnAnglin
Ihes egin nahian harrapatu zituztelako bidali zituzten John eta Clarence Alcatrazera. John 1960ko urriaren 21ean eraman zuten eta AZ1476 presoa izan zen.

1961eko irailerako, anaiek, Morris eta Westekin batera, ihes egiteko plana garatzen ari ziren; kartzelako ormak arraskatu eta tximiniarantz igoko ziren, teilatutik alde egiteko. Orman behera jaitsiko ziren, kanpora, itsasoan, plastikoz eginiko baltsan alde egiteko asmoz.

1962ko ekainaren 11n ekin zioten ihesari. Asteartea zen. Arrastorik gabe desagertu ziren eta FBIk ez dio oraindik esplikazio segururik eman. San Frantziskoko badian itoko zirela uste da.

Zurrumurru ugari zabaldu zen honen inguruan, baina, beste zerbait esan bazen ere, familiak ez zuen sekula iheslarien gutunik jaso.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q581737
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41010126
* LCCN: n90723688

 |

* Wd Datuak: Q581737
**Diaboloa** alkoholik gabeko koktel bat da, limonada eta ziropa (granadina, menda, marrubia, etab.) nahastuz prestatzen dena, Frantzian eta Ipar Euskal Herrian oso hedatua.

Jatorria
--------

Diaboloa lehenago sortua izan arren, Frantzian 1920ko hamarkadan zabaldu zen. Orduko deskribapenaren arabera, edaria orduan "limonada eta likore tintura oso arina", "limonada eta grosella beltzaren likorea" , edo "limonada eta ziropa" bezala deskribatzen zen. Zapore ohikoenak granadina, menda, limoia edo grosella beltza dira  ,  .

Itzulpena beste hizkuntzetara
-----------------------------

*Diabolo* hitzak ez du baliokiderik italieraz, baina limonada ziroparekin (edo garagardoarekin, *pika* estiloan) nahastean "*gassosa*" bezala itzul daiteke. .

Ingelesez, berriz, *mint and limonade*  edo *lemon soda with mint syrup* esan dakioke.

Aldaerak
--------

Flandriako diaboloa ginebraz, limonadaz eta batzuetan bioleta ziropaz osatutako koktel alkoholduna da  .

Limonada barik gasdun ura erabiltzen denean, edaria ur marka eta ziropa adieraziz izendatzen da: *Vichy fraise, Perrier citron...*

Galeria
-------

* Limonada arrosa Úštěk eskualdean : diabolo fraise.Limonada arrosa Úštěk eskualdean : *diabolo fraise*.
* Diabolo menthe bi Montmartreko taberna batean.*Diabolo menthe* bi Montmartreko taberna batean.
* Txekiar limonada arrosa tradizionala : diabolo grenadine.Txekiar limonada arrosa tradizionala : *diabolo grenadine*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Diabolo (étymol. et hist.).* .
2. ↑   Léon Maillard.  (1927-08-15). *Les travailleurs du Nord-Africain dans la région parisienne.* , 5 or..
3. ↑    *La France se dessèche-t-elle ?.*  1929-08-07, non paginé (vue 2) or..
4. ↑   G. O..  (1929-09-06). *Les limonadiers sont enchantés de la vague de chaleur.* , 2 or..
5. ↑    *Et un diabolo, un !.*  1929-08-31, 17 or..
6. ↑    *diabolo - traduction - Dictionnaire Français-Anglais WordReference.com.* .
7. ↑  « Diabolo », dictionnaire Larousse français-anglais (lire en ligne)
8. ↑    *Diabolo flamand : « Degustam. Appreciam. Colportem ! ».* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3025802
* Commonscat Multimedia: Diabolo (drink)

---

 |

* Wd Datuak: Q3025802
* Commonscat Multimedia: Diabolo (drink)
**McMullen konderria** (ingelesez: *McMullen County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tilden da. 2010eko zentsuaren arabera 707 biztanle zituen, McMullen kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McMullen konderriak 2.996,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,96 ura dira. Beste 2.951,1 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 707 pertsonetatik 693 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 261 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 0 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26735
* Commonscat Multimedia: McMullen County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138383743
* LCCN: n81058982
* NARA: 10040121
* **Lekuak**
* OSM: 1828306
* TGN: 2002035

 |

* Wd Datuak: Q26735
* Commonscat Multimedia: McMullen County, Texas
**Diwan** ("hazia") bretainieraz irakasten duen eskola da. Bretainian sortu zituzten mota horretako ikastetxeak 1977an, Galesko eta ikastolen ereduei jarraituz. Haien moduan, Frantziako hezkuntza sisteman txertatuta daude, baina ez era guztiz ofizialean; bestetik, agintariekin harreman gorabeheratsuak mantentzen dituzte.

Historia
--------

1977an, Lambaol-Gwitalmeze herrian, Brestetik gertu, ume txikienentzako lehen eskola sortu zuten; gero, 1980an, Lehen Hezkuntzako lehendabiziko eskola; 1988an, lehen *collège*a; eta 1994an, lehen lizeoa.

1997an, 26 zentro zituzten jada Bretainia osoan zehar, guztira 1.753 ikaslerekin, eta 2003-04ko ikasturtean, 2.761 ikasle ziren. Azken urte hartan, Parisen lehen haur-eskola zabaldu zuten, eta 2007an, orotara 35 zentro martxan zeuden. Azkenik, 30. urteurrena ospatzeko, "Ar Redadeg" izeneko lasterketa aldarrikatzailea antolatu zuten, "Korrika"ren ereduari jarraituz.

Eleaniztasuna
-------------

2-6 urteko ikasleek bretainieraz soilik ikasten dute, baina adinean aurrera egin ahala, frantsesezko ordu gero eta gehiago ere jasotzen dituzte: 7 urterekin, bi ordu eta 10 urterekin, sei ordu. Aurrerago, hirugarren hizkuntza bat (ingelesa) eta laugarrena ere (alemana edo gaztelania) ikasten dituzte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Ubiria, Maite.  (2023-06-26). «Seaskako ikasleek brebeta euskaraz idatziko dute eta Diwan eskolakoek, berriz, bretoieraz» *naiz:* (Noiz kontsultatua: 2023-06-27).

Ikus, gainera
-------------

* Seaska (ikastolen elkartea)
* ABCM
* Calandreta
* Bressola
* Murgiltze (hizkuntzalaritza)
* Eskolim
* ABCM-Zweisprachigkeit
* Scola Corsa

Kanpo estekak
-------------

* **(Bretainieraz)****(Frantsesez)**Diwanen sarearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12196
* Commonscat Multimedia: Diwan schools

---

 |

* Wd Datuak: Q12196
* Commonscat Multimedia: Diwan schools

  


| * i
* e
* a
Zelta hizkuntzak |
| --- |
| Kontinentekoak | † *Zeltiberiera*  •  † *Galaziera*  •  † *Galiera*  •  † *Lepontiera*  •  † *Norikoera* |
| Uharteetakoak | **Britoiak:** Bretainiera  •  † *Cumbriera*  •  † *Britainiera*  •  Kornubiera\*  •  † *Piktoera*  •  Galesa
**Goidelikoak:** Irlandera  •  Manxera\*  •  Eskoziako gaelera |
| Nahasketak | Bungi  •  Shelta |
| Hiztun-eremuak | Gaeltacht  •  Gàidhealtachd  •  Y Fro Gymraeg  •  Bretainia Beherea  •  Cape Breton uhartea  •  Y Wladfa |
| Hezkuntza | Bunscoill Ghaelgagh  •  Diwan  •  Gaelscoil |
| † *Hizkuntza hila* / \* Aldi batez erabat galdu zen hizkuntza, gaur egun biziberritzeko edo berpizteko bidean dena. |
*Artikulu hau zopa motari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kandia (argipena)».*

**Kandia zopa** (Senegalen *soupou kandja* ere deitua) okra eta palma-olioa dituen gisatu saldatsua da, arrozarekin batera hartzen den zopa bat da, ezaguna Mali, Senegal, Ganbia eta Gineako gastronomietan.

Osagaiak: okra, palma-olioa, arrain ketua, osagai lokalak, haragia edo arraina, izkira hautsia, tipula berdea, piper gorri eta berdeak, tipula, berenjena zuria, krustazeoak, txile lehorra, baratxuria, eta *guédjia, yet* eta nettétou osagarri lokalak.

Iruditegia
----------

Prestakuntzako irudiak:

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko Wikipediako «Soupe kandia» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-09-17ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25383130
* Commonscat Multimedia: Soupou Kandja

---

 |

* Wd Datuak: Q25383130
* Commonscat Multimedia: Soupou Kandja
**Dobruja** (bulgarieraz: Добруджа, trans.: *Dobrudzha* edo *Dobrudža*; errumanieraz: *Dobrogea* ˈdobrod͡ʒe̯a edo doˈbrod͡ʒe̯a ahoskatua; turkieraz: *Dobruca*) Behe Danubio eta Itsaso Beltzaren artean dagoen eskualdea da, bere barnean Danubioren delta, Errumaniako kostaldea eta Bulgariak Itsaso Beltzean duen kostaldearen iparraldeko zatia hartzen ditu. Iparraldeko Dobruja, (*Dobrogea*) Errumaniarena, eta Hegoaldeko Dobruja, (errumarieraz Cadrilater), Bulgariarena dena, zatietan banatzen da.

Dobrujako eskualde errumaniarra Constanţa eta Tulzea probintzietaz osatuta dago, bien artean, 15.500 kilometro karratuko azalera dutenak, eta milioi bat biztanle baino zerbait gehiagoko biztanleria. Bertako hiri nagusienak Constanţa, Tulzea, Medgidia eta Mangalia dira. Dobruja, Errumaniako armarrian, bi izurdek ordezkatzen dute.

Dobrujako bulgariar eskualdea, Dobrich eta Silistra probintzietan banatzen da eta 7.565 km²ko azalera eta 350.000 biztanleko biztanleria du.

Azalera, biztanleria eta hiriak
-------------------------------

Guztira, Dobrudjak 23.100 km²ko azalera du eta 1.3 milioi biztanle inguruko biztanleria. Azaleraren bi herenak eta biztanleriaren hiru laurdenak, Errumaniako zatian daude.

Historia
--------

Hasieran, greziarrek kolonizatu zuten. Beranduago, erromatarrek eragina izan zuten orain Dobruja den tokian, baina ez zuten II. mendera arte konkistatu, gainontzeko Daziarekin batera, Traiano enperadorearen agindupean. Honek, daziarren aurka lortutako garaipena ospatzeko, 109. urtean, Adamklisiko garaikurra altxa zuen. Aurretik, Domiziano enperadoreak, daziarrekin, erromatarrentzat oso lotsagarria izan zen bake bat adostu zuen, Erromatar Inperioari kalte handia eragiten zion bakea. Ondoren, gainontzeko Daziarekin batera, eta Erromatar Inperioaren barnean mende t'erdi inguruz egon ondoren, inperioak berak baztertu zuen III. mendeko krisialdia deitu izan zaion garaian, Valeriano enperadorearen agintaldian.

| Etnia | Dobruja | Iparraldeko Dobruja | Hegoaldeko Dobruja |
| --- | --- | --- | --- |
| Zenbat | Portzentaia | Zenbat | Portzentaia | Zenbat | Portzentaia |
| Guztira | 1.328.860 | 100,00% | 971.643 | 100,00% | 357.217 | 100,00% |
| Errumaniarra | 884.745 | 66,58% | 883.620 | 90,94% | 591 | 0,17% |
| Bulgariarra | 248.517 | 18,70% | 135 | 0,01% | 248.382 | 69,53% |
| Turkiarra | 104.572 | 7,87% | 27.580 | 2,84% | 76.992 | 21,55% |
| Tartaroa | 23.409 | 1,76% | 23.409 | 2,41% | 4.515 | 1,26% |
| Romani (ijitoa) | 33.422 | 2,52% | 8.295 | 0,85% | 25.127 | 7,03% |
| Errusiarra | 22.495 | 1,69% | 21.623 | 2,23% | 872 | 0,24% |
| Greziarra | 2.326 | 0,18% | 2.270 | 0,23% | 56 | 0,02% |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2008-05-30). *154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182660
* Commonscat Multimedia: Dobruja

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315144288
* GND: 4012571-3
* LCCN: n82150359
* NKC: ge129017
* NARA: 10046528
* SUDOC: 027379582
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182660
* Commonscat Multimedia: Dobruja
**Michael Stone** (Belfast, 1955eko apirilaren 2a) Ipar Irlandako paramilitar leialista da, 1988an IRAko hiru lagunen hiletan jendetza granada eta pistolarekin erasotzeagatik ezaguna.

Tartans izeneko talde leialistan 13 urte zituelarik sartu zen. Hamasei urterekin armak izateagatik espetxean egona zen. Haren esanetan, 1987an Enniskillen hirian egiten ari zen meza batean IRAk bonba baten bidez 11 lagun hiltzean erabaki zuen mendekua hartzea.

Erresuma Batuko armadak Gibraltarren hildako IRAko 3 kideren hileta-elizkizunetan, Milltown hilerrian, granadak eta pistola eskuetan agertu zen Michael Stone, goi mailako errepublikanoak, tartean Gerry Adams, erail nahian. Hiru pertsona zendu zituen, haietako bat IRAko kidea; eta beste 60 zauritu zituen. Azkenean hilerrira joandako batzuek Stone inguratu zuten, eta poliziak atxilotu ezean, hil arte jipoituko zuketen. Telebistako kamerek erasoa grabatu ahal izanik, gatazkako irudi ankerrenetakoak eman zituten.

Komunikabideek jarritako Rambo gisako irudia arbuiatu zuen Stonek, baina, aldi berean, 1984 eta 1987 bitartean beste hiru katoliko (haren aburuz IRArekin loturikoak) erailtzea aldarrikatu zuen. Sei hilketaren errundutzat jota, 684 urteko espetxe-zigorra ezarri zioten, prisioan gutxienez 30 urte emateko gomendioarekin.

Gartzelan ari zelarik, UFF talde paramilitarraren buru bihurtu zen. Mo Mowlam Ipar Irlandarako ministroak Michael Stone ere bisitatu zuen 1990eko hamarkadaren erdiko bake-negoziazioetan, leialistak hitzarmenaren alde erakarri nahian.

Stonek 2000ko uztailaren 24an presondegia utzi zuen, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenen jarraibideek zioten bezala. 2006ko azaroaren 24an Stormonteko Parlamentuan armatuta sartzen saiatzeagatik atxilotu zuten berriro.

Ikus gainera
------------

* Milltown hilerriko erasoa
* Lenny Murphy

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q344648
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 75515808
* ISNI: 0000 0000 3213 0441
* LCCN: n92111751
* SUDOC: 083145117
* BIBSYS: 90837407

 |

* Wd Datuak: Q344648
**McLean konderria** (ingelesez: *McLean County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Calhoun da. 2010eko zentsuaren arabera 9.531 biztanle zituen, McLean kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McLean konderriak 663,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,74 ura dira. Beste 653,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.531 pertsonetatik 9.384 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 106 dira. 53 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 61 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q503495
* Commonscat Multimedia: McLean County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152426494
* GND: 4717604-0
* LCCN: n78095551
* NARA: 10038988
* **Lekuak**
* OSM: 1846560
* TGN: 2000819

 |

* Wd Datuak: Q503495
* Commonscat Multimedia: McLean County, Kentucky
**José de Orueta Pérez de Nenín** (Bilbo, 1866ko maiatzaren 10a - Orueta, Mungia, 1934) bizkaitar politikaria, finantza-gizona eta idazlea izan zen. Zuzenbideko ikasketak egin zituen arren, industria-jardueraz eta ekonomiaz arduratu zen, batez ere. Enpresa garrantzitsuetako zuzendaria izan zen Bizkaian eta Gipuzkoan (Zorrotzako lantegiak, Sociedad Española de Construcciones Metálicas, Beasaingo tren-bagoien fabrika, Errenteriako Altzairugintza), eta *Liga de Productores Vizcaína* elkarteko kide izan zen. Orueta diputatu hautatu zuten Tolosan, liberalen alderditik, 1905, 1915 eta 1923. urteetan, eta lan gaitza egin zuen zerga-erreformaren eta Kontzertu Ekonomikoaren inguruan. 1919. urtean, Estatutua erredaktatu behar zuen Legebiltzarretik kanpoko Batzordeko kide izan zen, eta Eusko Ikaskuntzako Autonomia Batzordeko kide. Bilboko Elkarte Filarmonikoa elkartea sortu zuen beste lagun batzuekin batera, eta bertako Batzorde Iraunkorreko kide izan zen *Arte* sailean (1918-1922). Eusko Ikaskuntzako Elkarteko lehendakariorde izan zen bestalde, 1930-1934 urteetan. *RIEV* agerkarian idatzi zituen lan aipagarrienak.

Obra
----

* *Ante el problema regionalista. El País Vasco. Consideraciones* (1907)
* *Las industrias metálicas de Guipúzcoa* (1916)
* *Impresiones de la vida provincial en Guipúzcoa* (1919)
* *Memorias de un bilbaíno, 1870 a 1900* (1929 eta 1952)
* *Fueros y Autonomía. Proceso del Estatuto Vasco* (1934)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260879
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87694692
* ISNI: 0000 0000 6078 838X
* BNE: XX856102
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 112440
* Lur: 04629/eu\_o\_1701/o1701
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q12260879
**José Ribagorda López** (Madril, 1961) espainiar kazetari bat da.

Ibilbidea
---------

Bere ibilbide profesionala irratian hasi zuen, lehenbizi Radio España eta ondoren COPE irrati kateetan, aldi berean Cinco Días ekonomia egunkarian kolaborazioak eginez.

1990ean Telecinco telebista kate pribatuan lanean hasi zen, Luis Mariñas kazetariaren batera albistegiak aurkeztuz. 1994tik aurrera J. J. Santos kazetariarekin batera Entre hoy y mañana gaueko albistegia aurkeztu zuen.

1997an Televisión Española telebista kate publikoan lanean hasi zen, Telediario albistegiaren hirugarren edizioa aurkeztuz. 2000an asteburuko TD albistegia aurkezten hasi zen, lehenbizi María José Molina kazetariarekin batera, 2003tik aurrera Helena Resano iruindar kazetariarekin batera, eta 2004tik aurrera Pilar García Muñiz kazetariarekin batera.

Urte honetan, Pepa Bueno kazetariak aurkeztutako Los desayunos de TVE eguneroko politika eztabaida eta elkarrizketa saioaren zuzendari ordea izendatua izan zen.

2006ean Pedro Piqueras kazetariak Carme Chaparrorekin batera asteburuetako Informativos Telecinco albistegia aurkezteko fitxatu zuen.

2009tik aurrera Marta Fernández kazetariarekin batera 21:00etako edizioa aurkeztera igaro zen. 2010ean asteburuetako albistegira itzuli zen.

2012ko azaroaren 18tik aurrera asteburuetako goizetan Telecinco katearen Cocineros Sin Estrella sukaldaritza saioa aurkezten hasi zen.

2012an Espainiako Ostalaritza Elkarteak herrialde horretako sukaldaritza ezagutearazteko egindako lanarengatik saritu zuen.

2018ko Ordiziako Euskal Jaietan gonbidatu berezia izan zen.

Kanpo estekak
-------------

* José Ribagordaren "Las cosas del comer" saioaren webgunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5945091
* Commonscat Multimedia: José Ribagorda

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305878028

 |

* Wd Datuak: Q5945091
* Commonscat Multimedia: José Ribagorda
**José Raúl Capablanca y Graupera** (Habana, 1888ko azaroaren 19a - New York, 1942ko martxoaren 8) kubatar xake jokalaria izan zen, 1921etik 1927ra munduko xake txapelduna. Bere trebezia goiztiarra zela eta, "Xakearen Mozart" ezizenez ezaguna izan zen; zuen garaitezin ospearen ondorioz "Xakearen makina" gisa deitua ere izan zen. Gainontzeko xakelariak xakean jokatzen zuten artean, Capablanca "xakean mintzatu" egiten zela aipatu zen, xakerako berezkoa eta jaiotzez zuen dohaia azpimarratzeko aipatzen zen, hori ordurarte xake usadiorik gabeko Kuba bezalako herrialde batean jaioa izateak adierazgarriagoa egiten zuen.

Ume-umetatik xakean jokatzeko izugarrizko gaitasuna erakutsi zuen. 2006an Emanuel Lasker, orduko munduko xake txapelduna, garaitu zuen xake lasterreko torneo batean, guztien harridurarako. 1909an, AEBetako txapelduna zen Frank Marshall garaitu zuen (+8 -1 =14). 1911n, Donostiako torneoan parte hartzera gonbidatu zuten; Donostiako torneoa garai hartan munduko txapelketa garrantzitsuenetakoa zen, eta Laskerrek izan ezik jokalari onenek hartu zuten parte. Artean inongo txapelketa garrantzitsurik irabazi ez zuela eta, jokalari batzuk Capablancaren parte hartzearen aurka azaldu ziren, baina erakustaldia eginda Capablancak torneo hura irabazi zuen. Urte berean, Laskerri munduko txapelketa jokatzeko desafioa bota zion, baina Laskerrek norgehiagokarako zenbait baldintza ipini zituen eta ez ziren adostasun batera iritsi. Hurrengo urteetan emaitza bikainak lortu zituen, eta azkenean, Laskerrek bere aurka munduko txapelketa jokatzea onartu zuen. Txapelketa 1921ean jokatu zuten eta Capablancak irabazi zuen nagusitasunez, partida bakar bat galdu gabe (+4 -0 =10). Txapeldun titulua 1927an galdu zuen Aleksandr Alekhinen aurka.

Ez zuen titulua berreskuratzeko aukerarik izan, Alekhini botatako desafioen aurrean txapeldun berriak aitzakiak eta oztopoak ipintzen baitzituen lehia saihesteko, batez ere baldintza gisa diru kopuru oso handia eskatuz.

Capablanca 1942an hil zen New Yorken, buruko isuri baten ondorioz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***José Raúl Capablanca*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)** Chessgames

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Emanuel Lasker** | **Munduko Xake Txapelduna**1921-1927 | Ondorengoa**Aleksandr Alekhin** |

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Munduko Xake Txapeldunak.**


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q160702
* Commonscat Multimedia: José Raúl Capablanca

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41837589
* ISNI: 0000 0000 8120 1234
* BNE: XX1720339
* BNF: 11895060m (data)
* CANTIC: a10669231
* GND: 118518925
* LCCN: n50032560
* NKC: pna2005274527
* NLA: 35025689
* CiNii: DA10945618
* SNAC: w6mg83pg
* SUDOC: 026765640
* BIBSYS: 90097239
* ICCU: SBLV213334
* Open Library: OL890959A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 36760

 |

* Wd Datuak: Q160702
* Commonscat Multimedia: José Raúl Capablanca
**Dumbartongo gaztelua** (ingelesez: *Dumbarton Castle*, Eskoziako gaeleraz: *Dùn Breatainn*) Eskoziako Mendebaldeko Dunbartonshire eskualdean kokatzen den gaztelua da, Dumbarton herrian. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

V mendean britoiek gaztelua altxatu zuten basaltozko harkaitz handian eta IX urtera artean Strathclyde Erresumako errege egoitza izan zen. Inguruko asentamenduak *Alcluith* izena bazuen ere denborarekin Dumbarton ("britoien gotorlekua") izena hartu zuen. 756an piktoen eta northumbriarren arteko aliantza batek herria setiatu eta gaztelua konkistatu zuen baina egun batzuk beranduago alde egin beharra izan zuten. 870an vikingoek setiatu zuten lau hilabetez eta ur hornidura moztu. Gaztelua errenditu egin zen eta Olaf errege norvegiarra altxorrez eta esklabuz beteriko 200 itsasontzirekin itzuli zen Dublin hiri vikingora.

Ondoren Dumbartonshire konderriko hiriburua izan bihurtu zen Dumbarton eta gaztelua izan zen kondeen egoitza. Eskoziako gaztelu garrantzitsuenetako zen eta errege familia barneko istiluetan oso gutiziatua izan zen.

XVII mendean hainbat berritatze lan burutu ziren, baina orduko eraikinik ez da gelditzen. Gaur egungo egitura gehienak XVIII mendekoak dira.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* Historic Scotland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2177200
* Commonscat Multimedia: Dumbarton Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q2177200
* Commonscat Multimedia: Dumbarton Castle
**Domnall mac Donnchada Midi** (hila 799an) Mideko erresumaren erregea izan zen, Cholmáin Klanaren partaidea, Donnchad Midiren semea zen, Irlanda osoko erregea. Mideko erregea izan zen 797tik 799ra. Leinsterko liburuan ez da agertzen errege bezala baina Mideko erregeen poesietan agertzen da.

Donnchad Midiren hilketatik eta Conchobar mac Donnchadoren erregetzara,803an garai txarra izan zen Cholmain Klanarentzat. Dirudienez Donnchad oinordetzan utzi zuen Mide Domnall mac Donnchada Midiri 797an, urte horretan Aed Oirdnide, nEogainko Erregea Mide inbaditu zuen eta Cholmain klana garaitu zuen Druim Rigko batailan.Bataila honeta Domnallen bi osaba il ziren: Finnechta eta Diarmait Odar.Aed Mide sarraskitzen jarraitu zuen errenditu arte.

799 urtean Domnall mac Donnchada Midi hila izan zen haren gerlariengatik eta bere osaba  Muiredach mac Domnaill Midi erregea bihurtu zen. Muiredach agertu zen lehen aldiz 799an Tethbaren kontrako bataila batean.

Erreferentziak
--------------

* Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-36395-0
* Mac Niocaill, Gearoid (1972), Ireland before the Vikings, Dublin: Gill and Macmillan
* Annals of Ulster at at University College Cork
* Annals of the Four Masters at at University College Cork
* Book of Leinster,Mide magen clainne Cuind at CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork ==
**José Manuel Oneto Revuelta**, kazetari gisa izenpetzen **José Oneto** eta **Pepe Oneto** bezala ere ezaguna (San Fernando, 1942ko martxoaren 14a - Donostia, 2019ko urriaren 7a) kazetari eta idazle espainiarra izan zen.

Ibilbide profesionala
---------------------

Kazetaritzako titulua lortu ondoren, bere jarduera profesionala *Diario Madrid* egunkarian hasi zuen hura erregimen frankistaren aginduz 1971n itxi zuten arte. Trantsizio garaian France-Presse eta Colpisa agentzietan sartu zen. Azken horren bidez, hainbat egunkarik argitaratu zituzten bere kronika politikoak, tartean *La Vanguardia*k eta horrela analista politiko gisa ospea eraiki zuen.

1974an *Cambio 16* aldizkarian hasi zen, informazio politiko eta ekonomikoari buruz idazten. 1975ean argitalpen zuzendariorde izendatu zuten eta handik gutxira zuzendari. Garai hartan aldizkari politikoa trantsizioko zurrunbuki informatiboaren ardatzetako bat bihurtu zen, milioi erdi ale saltzera iritsi baitzen. Cambio 16ren inguruan sortuta Grupo 16ko zuzendari nagusi ere izendatu zuten Oneto.

1986an Zeta taldean sartu zen eta *Tiempo* aldizkaria zuzentzen hasi zen. 1996. arte mantendu zuen erantzukizuna. Aldizkari politikoen Espainiako eragin-garaia itzali zen aldi berean, Tiempo izanik eragina izan zuen azkenetakoa.

Antena 3 Telebistako albistegietako zuzendaria izan zen 1996 eta 1998 artean. 2000. urtean, eta berriro 2016an, Madrilgo Telemadrideko erakunde publikoko administrazio kontseiluko kide izendatu zuten.

2019ko abuztuan, Donostian oporretan zegoela, apendizitis bategatik sartu zuten hiriko ospitale batean, baina okerrera egin zuen gaitzak, peritonitisa bilakatu baizitzaion, eta azkenik septizemia, urrian hil zelarik.

Argitalpenak
------------

* *Detrás de ti*
* *Arias entre dos crisis 1973-1975*, 1975
* *Cien días en la muerte de Francisco Franco*, 1975
* *José María de Areilza*, 1977
* *Los últimos días de un Presidente: de la dimisión al golpe de Estado*, 1981
* *La noche de Tejero*, 1981
* *¿Adónde va Felipe?*, 1983
* *Comando Madrid*, 1984
* *El secuestro del Cambio*, 1984
* *Anatomía de un cambio de régimen*, 1985
* *La verdad sobre el caso Tejero: el proceso del siglo*, 1985
* *Veinte años que cambiaron España*, 1999
* *Cien días que cambiaron España*, 2005
* *23-F. La historia no contada*, 2006

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Orozco, Román.  (2019-10-08). «Muere el periodista Pepe Oneto a los 77 años» *El País* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2019-10-14).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Muere el periodista Pepe Oneto a los 77 años» *abc* 2019-10-07 (Noiz kontsultatua: 2019-10-14).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5392509
* Commonscat Multimedia: José Oneto

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92316895
* ISNI: 0000 0001 1686 1831
* BNE: XX4578845
* BNF: 12456947r (data)
* LCCN: n81033934
* SUDOC: 033732043
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 1012485

 |

* Wd Datuak: Q5392509
* Commonscat Multimedia: José Oneto
**Divide konderria** (ingelesez: *Divide County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crosby da. 2010eko zentsuaren arabera 2.071 biztanle zituen, Divide kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Divide konderriak 3.352,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 86,62 ura dira. Beste 3.265,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,62 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.071 pertsonetatik 2.036 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 30 dira. 5 beltzak edo afroamerikarrak. 10 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 14 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28311
* Commonscat Multimedia: Divide County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150120743
* LCCN: n82104489
* **Lekuak**
* OSM: 1740279
* TGN: 2001568

 |

* Wd Datuak: Q28311
* Commonscat Multimedia: Divide County, North Dakota
**Jean Gimpel** (Frantzia, 1918ko urriaren 10a - Londres, Ingalaterra, 1996ko ekainaren 15a) frantses historialaria izan zen.

Biografia
---------

Aita artelanen salerosle handia zuen, eta haren eskutik zaletu zen artearekin eta bildumak egiteko zaletasunarekin. Hain zuzen ere, Jean Gimpel izan da munduko pintura abstraktuaren lehenengo bildumazaleetako bat eta nagusietakoa.

Baina artearen historiaz gainera, Erdi Aroa izan zuen aztergai. Frantziako ikertzaile nagusietakoa izan zen Erdi Aroaren alorrean, asmakizun teknikoei dagokien alorrean batez ere. Horrela, Erdi Aroari buruzko garrantzi handiko bi liburu eman zituen argitara Gimpelek: "Erdi Aroko industria iraultza" (1975), zeinetan adierazi baitzuen industria iraultzaren jatorria Erdi Aroan dagoela, eta '"Katedral eraikitzaileak", behin baino gehiagotan argitaratuak biak. Baina Gimpelen obrarik ospetsuena 1968. urtean argitara emandako "Artista, artearen erlijioa eta ekonomia kapitalista" liburu polemiko eta berrizalea izan zen; liburu horretan arte eta artista hitzen ulerkeran XVIII. mendeaz gero gertatu diren aldaketak aztertu zituen Gimpelek, artea lanbide izatetik espirituaren bokazio izatera nola igaro den azaldu zuen, eta orobat azaldu zuen nola sortu zen berak "Artearen erlijioa" deitu zuen fenomenoa.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1685550
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 40146825408107632177
* ISNI: 0000 0000 8173 2297
* BNF: 119049725 (data)
* GND: 12939758X
* LCCN: n50029905
* NDL: 00440960
* NKC: xx0032622
* NLA: 35125763
* CiNii: DA00567139
* SUDOC: 026891921
* ULAN: 500285105
* BIBSYS: 90083847
* Open Library: OL670651A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02443/eu\_g\_1897/g1897

 |

* Wd Datuak: Q1685550
**Jon Mikel Caballero Lorea** (Iruñea, 1985) irakasle, gidoigile eta zinema zuzendaria da.

Biografia
---------

Iruñean jaioa, 2007an, Nafarroako Unibertsitatean, Ikusentzunezko Komunikazioaren gradua bukatu zuen. 2009an Bartzelonako Unibertsitatearen ESCACen Zinema zuzendaritzaren Masterra burutu zuen. Ondoren, zazpi urtez, Bartzelonan lan egin zuen. Kataluniako hirian film luze desberdinetak lagundu zuen: *Bruc: El desafío* (2010, Daniel Benmayorrek zuzenduta), *EVA* (2011, Kike Maíllok zuzenduta) eta *Lo Imposible* (2012, Juan Antonio Bayonak zuzenduta); azkne film horren *making of* zuzendu zuen. Beste *making of* ere egin ditu: *Un monstruo viene a verme* (2016, Juan Antonio Bayona) eta *El secreto de Marrowbone* (2017, Sergio García Sánchez). 2012 zientzia-fikzioko film labur bat egin zuen, *Hibernation*; film horrek 22 sari jaso ditu eta mundu osoko 125 zinemaldietan egon da. 2015ean bere bigarren film laburra egin zuen, *Cenizo* (2016); honek ere sari asko bildu ditu, 33 alegia. Madrilen, bestetik, Daniel Écijarekin lan egin du, telesail desberdinetan eginez, guztiak Good Mood etxe-ekoizlean.

Bere lehen film luzea *El increíble finde menguante* (2019), Malagako Zinemaldian aurkeztu zuen. Feroz Sarietan komedia onenaren kategorian sailkatu zen.

Filmografia
-----------

* *Hibernation* (2012) - Zuzendaritza, gidoia eta ekoizpena (film labur)
* *Cómo se hizo Lo Imposible* (2012) - Zuzendaritza. (dokumental)
* *Cenizo* (2016) - Zuzendaritza, gidoia eta ekoizpena (film labur)
* *El increíble finde menguante* (2019) - Zuzendaritza, gidoia eta ekoizpena (film luze)

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Jon Mikel Caballero IMdB webgunean.
* **(Gaztelaniaz)**:*El increíble finde menguante* filmari buruzko elkarrizketa terrorweekend.com agerkari digitalean.
* **(Gaztelaniaz)**:Jaso dituen sariak Filmin webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q77819399

 |

* Wd Datuak: Q77819399
**Kandelaria eguna**, Euskal Herriko beste toki askotan gisa, Azkoitian ere ospatu egiten da baina Gipuzkoako herrian ezaugarri desberdinak ditu, tartean, Frantzisko Xabier Munibe Peñafloridako kondearen "Irten ezazu" abestiaren interpretazioa. Egun horretan ere, otsailaren 2an, aurreko urtean jaiotako haurrak elizan aurkezten dira, bere garaian Amabirjinak eta San Josek bere semearekin egin omen zuten bezala. Horrela, Kandelaria gauean, Gabonetako zikloa itxi egiten dute.

Ohitura zaharra
---------------

Gau horretan egiten diren erritoek gutxienez 250 urte dituzte. Egun horretan kandelak eta aurreko urtean jaiotako haurrak bedeikatzen dira. Ondoren, elizatik kanpo Andre Mariaren irudiarekin prozesioa egiten da. Prozesioan, kandela eskuan, katekesiaren haurrak eta familiak joaten dira, 'Irten Ezazu' abestia abestuz. Lehen aurretik bi haur joaten ziren, eskuetan usakumea eta bizkotxoa eramanez. Prozesioa, bestetik, gauez egiten zen.

"Irten ezazu" abestia
---------------------

Jatorrizko abestia Xabier Munibe Peñafloridak idatzi zuen 1750ean. Egun bertsioa laburtua abesten da: hasieran hamalau apaldi bazituen, egun bi bakarrik abesten dira. Erritmoa ere aldatu da, kutsu sinfonikoa emanez abestiari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------
*Artikulu hau eguratsaren geruzari buruzkoa da; lurraren geruza gaitzat duena beste hau da: «Mesosfera (mantua)»*
Eguratsaren geruzak
**Mesosfera** estratosferaren gainean dagoen atmosferaren geruza da, gainazaletik 50 eta 80-85 km artean kokatuta dagoena. Igo ahala, tenperatura jaitsi egiten da (-90 °C inguru arte).

Beheko muga estratopausa du eta goikoa, mesopausa. Mesosferaren goiko zatian, justu mesopausaren azpian, *homosfera* deritzon geruza dago. Geruza honek konposizio homogenoa dauka eta hortik datorkio izena.

Ikus, gainera
-------------

* Lurraren atmosfera
* Mesopausa
* Estratosfera
* Termosfera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q162167
* **Identifikadoreak**
* GND: 4169490-9
* LCCN: sh85083962
* NDL: 00575913
* NKC: ph444984
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q162167


| Eguratsa |
| --- |
| Troposfera • Estratosfera • Mesosfera • Termosfera • ExosferaTropopausa • Estratopausa • Mesopausa • TermopausaOzono geruza • Turbopausa • Ionosfera |
**Melchior-Alphonse de Salaberry** (edo **Melchior-Alphonse d'Irumberry de Salaberry**; 1813ko maiatzaren 19a – 1867ko martxoaren 27a) Kanadako abokatua eta politikaria izan zen.

Biografia
---------

Saint-Philippe-de-Laprairie-n jaio zen, Kanada Behean, 1813an, Charles-Michel d'Irumberry de Salaberryren semea, Chateauguayko guduaren heroia.

Kausa txikietarako komisario izendatu zuten 1836an. 1837an, Kanada Beheko Legegintzako Kontseilurako izendatu zuten, baina inoiz ez zuen bere eserlekua hartu Kanada Beheko Matxinada dela eta. Urte berean, tokiko milizietan teniente koronel izendatu zuten eta Patrioteek Fort Chambly harrapatzea eragotzi zuen. 1841ean, Kanadako Probintziako Batzar Legegilerako hautatua izan zen Rouvillerako. 1842an Richelieu barrutiko auzitegiko idazkari kargua onartu ondoren bere eserlekurako berriro aurkeztu behar izan zuen; hala ere, William Walkerrek garaitu zuen. 1845ean abokatuen elkargoan onartu zuten eta Robert-Shore-Milnes Bouchetterekin abokatua jardun zuen. 1847an, Montrealeko coroner laguntzaile izendatu zuten eta, 1848an, Kanada Beheko miliziaren laguntzaile nagusiaren laguntzailea izendatu zuten. Azken kargu horretan aritu zen Quebec hirian 1867an hil zen arte.

Melchior-Alphonse de Salaberry 1846an Marie-Émilie Guy-rekin ezkondu zen, Louis Guyren alabarekin. Bikotearen alaba, Hermine de Salaberry andereñoa Quebecen jaio zen, eta Quebec hirian eta Montrealen ikasi zuen. 1889an, bere Maiestate Victoria erreginarekin audientzia pribatu bat eman zioten Luisa printzesaren (geroago Argyll-eko dukesa) eskatuta. 1895eko urrian, Hermionek Charles-Michel d'Irumberry de Salaberryren monumentua inauguratu zuen, Chateauguayko gudua ospatzen duena. De Salaberry familia Sherbrooke Street 833, Montrealen bizi zen.

Erreferentziak
--------------

* *La famille d'Irumberry de Salaberry*, PG Roy (1906)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6811999
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4130149416757789730005

 |

* Wd Datuak: Q6811999
**Jadar** (serbieraz: Јадар, jǎːdar ahoskatua) Serbiako lurralde bat da. Osečina inguruan hasten da, lurralde malkartsuan. Bi azpilurraldetan banatuta dago: Jadar Garaia, Osečina inguratzen, hau Radevina lurralde handiagoko zati izaki, eta Jadar Beherea, Podrinje lurralde handiagoaren zati delarik. Jadar Beherearen hiriburua Loznica herria da. Herri hau, ez da Jadar ibaiaren inguruan aurkitzen, ibai honetatik 10 kilometro hegomendebalderantz baizik.

Lurralde hau, Jadar ibaiaren haranean dago, Vlašic, Cer, Gučevo eta Sokolska Planinako mendiek inguratua. Jadar Beherea, lurralde baxua da. Bertako ekonomia, batik bat, nekazaritzan oinarritzen da. Jadar Garaia, berriz, meatzaritzaren lurralde garrantzitsua da (Zavlaka eta Bela Crkvako antimonio mehatzeak daude).

1914ko abuztuan, Lehen mundu gerra hasi berria zela, serbiar armada eta Austriar-Hungariar inperioaren arteko gudurik garrantzitsuenak, Jadar ibaian gertatu zen. Serbiarrek lortu zuten garaipena. Gudu hau, Cerreko Gudua bezala ezagutua izan zen, eta indar aliatuen lehenengo garaipena izan zen, Lehen Mundu Gerraren barnean. *Marš na drinu* izeneko serbiar ereserki alternatiboak, gudu honetan izan zuen bere jatorria.

Bitxikeriak
-----------

Supermanen komiki eta filmetako kryptonita mearen konposaketa kimiko zehatza duen minerala, jadarita, lurralde honetan aurkitua izan zen, bertako mehatze batean. Adierazitakoaren arabera, mineralak, aurkitua izan zen tokiaren izena hartu zuen, jadarita, alegia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3112617

 |

* Wd Datuak: Q3112617
**Jadarita** kolore zuriko mineral bat da, nahiko gogorra eta 5 mikra baino gutxiago neurtzen duten kristalez osatua. Sodio, litio, boro, silizio, hidrogeno eta oxigenoz osaturik dago. Bere formula kimikoa LiNaSiB3O7(OH) da. 2006. urtean identifikatua izan zen lehenengo aldiz. Mineral berri bat bezala berretsia, berriz, hilabete batzuk beranduago izan zen, 2007ko apirilean, Londoneko Natur Historia Museoko eta Kanadako Ikerketa Kontseilu Nazionaleko zientzialariek aztertu ondoren.

Bitxikeriak
-----------

Mineral honi buruzko bitxikeria bezala, bere formula kimikoa kryptonita fikziozko mineralarentzat asmatu zen formularen oso antzekoa dela aipatu behar da. Kryptonitagandik, honek, fluorra eta kolore berdea duela ezberdintzen du Azken mineral hau, kryptonita, alegia, ezinbesteko osagaia da Superman superheroiaren abenturetan.

Aurkikuntza tokia
-----------------

Jadarita, Serbian aurkitua izan zen, Jadar izeneko lurraldean. Aurkitu zen tokiak eman dio mineralari bere izena.

Kristalizazioa
--------------

Mineralentzat existitzen diren sei kristalizazio sistemetatik, monoklinikoan kristalizatzen da jadarita.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182344
* Commonscat Multimedia: Jadarite

---

 |

* Wd Datuak: Q182344
* Commonscat Multimedia: Jadarite




1. ↑   **(Ingelesez)** «Jadarite: Mineral information, data and localities.» *www.mindat.org* (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).