recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Colico aintzira** (Mapudungun, *Kolüko*, "ur gorriak"), Txileko aintzira bat da, Cunco udalerrian, Cautín probintzian, Araucanía eskualdean. Lakua Cunco hiritik 20 bat kilometro hegoaldera dago, eta Puerto Puma-ra doan asfaltatutako errepide batetik joaten da. Aisialdirako hainbat jarduera turistiko, hala nola piknikak, aisialdiko arrantza eta beste uretako kirol batzuk egin daitezke lakuan eta inguruetan, nahiz eta instalaziorik ez egon.

Lakuaren jario nagusia mendebaldeko aldetik bertatik isurtzen den Trafampulli ibaia da. Aintziraren ertzak irregularrak dira hondartza estu eta harritsuekin, garrantzitsuenak Puerto Puma, Bajo Hondo eta El Hogar dira, azken hau haurrentzako aterpetxe zahar baten gunea izanik. Lakuko urak gardenak dira eta bainurako tenperatura atseginak dituzte.

Lakuko fauna urtarra amuarrainak, farioak, ortzadar-amuarraina eta pejerrey argentinarra bezalako arrainez osatuta dago. Era berean, aintziraren inguruko flora coigüe eta haritzez gain, notro, Fuksia eta quila bezalako zuhaixkek osatzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1425453
* Commonscat Multimedia: Lago Colico

---

* **Lekuak**
* OSM: 11839155

 |

* Wd Datuak: Q1425453
* Commonscat Multimedia: Lago Colico
Colignyko Egutegia, Lugdunum museoa, Lyon. 
**Colignyko Egutegia** II. mendeko egutegi zelta da, 1897an aurkitu zena Colignyn, Frantzian. Brontzezko xafla handi batean egindako eguzki-ilargi egutegia da, 62 hiletan banatutako bost urteko zikloa irudikatzen duena. Galieraz idatzirik dago, latindar alfabetoan. Kontserbatu diren 73 zatiak Lyongo Lugdunum museoan daude ikusgai.

Egitura
-------

Colignyko Egutegiko asteak bost egun ditu, eta hilabeteak 6 aste (29 edo 30 egun). Urtea 12 hilabetetan banaturik dago (354 egun). Egutegiko ziklo oso batek bost urteko iraupena dauka (1831 egun) eta, 60 hilabete erregularrez gain, beste bi hilabete tartekaturik ditu. Hauek dira hilabeteen izenak:

|  | Izena | Egunak | Etimologia |
| --- | --- | --- | --- |
| I-1 | X.. | 30 | Lehenbiziko urtean tartekatutako hilabetea |
| 1 | Samonios | 30 | Azaroa |
| 2 | Dumannios | 29 | Abendua |
| 3 | Rivros | 30 | Urtarrila |
| 4 | Anagantio | 29 | Otsaila |
| 5 | Ogronnios | 30 | Martxoa |
| 6 | Cutios | 30 | Apirila |
| I-2 | Ciallos | 30 | Hirugarren urtean tartekatutako hilabetea |
| 7 | Giamonios | 29 | Maiatza |
| 8 | Simivisonnios | 30 | Ekaina |
| 9 | Equos | 30 | Uztaila |
| 10 | Elembivios | 29 | Abuztua |
| 11 | Edrinios | 30 | Iraila |
| 12 | Cantlos | 29 | Urria |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Le calendrier gaulois.*  icalendrier.fr (Noiz kontsultatua: 2022-11-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3209
* Commonscat Multimedia: Calendrier de Coligny

---

 |

* Wd Datuak: Q3209
* Commonscat Multimedia: Calendrier de Coligny
**Alvarez Quintero Anaiak Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, parke honetako glorietarik handienetako bat da, Hernan Cortesen etorbidearen amaieran kokatua. Santiago Martinez margolariak Sevillako udaletxeari eginiko proposamen bati esker egin zen, eta Iberoamerikar Erakusketaren batzordeak onartu zuen 1925ean. 1927an inauguratu ahal izan zen, Anibal Gonzalezek eginiko proiektuaren ondoren.

Laukizuzen formakoa, eta erdian urmael nahiko zabal bat duelarik, alderik luzeenetako bakoitza hartzen duten bi eserleku ditu, hauen luzera osoan zehar azulejuz apainduak, euren lanen izenburu ugari eta bi anai idazleen erretratuak dituztenak.

Atzean eta aldeetako bat zirkuluerdi eran itxiz, bi zutabe platereskoren artean, "Hats berak, bi oihalak bultzatzen ditu" legenda duen bi egileen ex librisa irudikatzen duen erliebeekin apaindutako zeramikazko iturri bat duen erdigune bat ikus daiteke. Iturriaren alboetan, liburuentzako zapalda batzuk daude, puttoen irudiek, egituraren gainaldea apaintzen dute, baita aurrekoak bezalako eserlekuekin apainduak baina euren gainean, honako hau dioen eskaintza batekin:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Serafin eta Joaquin Alvarez Quinterori, antzerkigile loriatuak, Sevillak, euren adopziozko amak, monumentu hau sagaratzen die, esker on bezala, espainiar antzerkiaren funtsezko lanak diren ehun komedietan, Guadalquivirreko Erreginaren arima jarri baitzuten. |  » |

Glorieta guztia, eukalipto (*Eucalyptus*) erraldoiz, Judasen arbolaz (*Cercis siliquastrum*), pitosporoz (*Pittosporum tobira*), japoniar arbustuz (*Ligustrum japonicum*), bi palmondoz, akaziaz (*Robinia pseudoacacia*) eta bugainbileaz inguratua dago. Furkreak (*Furcraea selloa*), eta Gurugu mendirantz, intxaurrondo amerikar bat (*Junglans nigra*) eta Amerikako intxaurra (*Caria illinoensis*) ikus daitezke, hauek, jatorria, Ipar Amerikan dutelarik.

Gurugu mendiaren ondoan kokatua dago, eta Toreadoreen Iturria justu atzean du.

Glorieta, azken aldiz, 2002an zaharberritu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8964300
* Commonscat Multimedia: Glorieta de los Hermanos Álvarez Quintero

---

 |

* Wd Datuak: Q8964300
* Commonscat Multimedia: Glorieta de los Hermanos Álvarez Quintero
**Alvaro de Orriols** (katalanez: *Àlvar d'Orriols i Lletget*; Bartzelona, 1894ko urtarrilaren 1a - Baiona, 1976ko azaroaren 18a) idazle katalana izan zen, olerkigintzan eta antzerkigintzan, batez ere, jardun zuena.

Arte ederrak ikasi zituen Madrilen, eta hiri horretan ere bere lehenengo idazlanak publikatu zituen. 1919an katalanezko *Lo Ferrer de Tall* antzezlana itzuli zuen gaztelaniarara, eta *La Daga* izenarekin arrakasta handiz estreinatu zuen Madrilen .

XX. mendeko 1920ko eta 1930eko hamarkadetan lan oparoa egin zuen, eta bi arrakasta handi lortu antzokietan: *Rosas de Sangre* eta *Máquinas*. Antzerki soziala lantzen zuen Orriols-ek, bere ideia errepublikanoak eta sozialistak oso ondo islatzen dituena. Horregatik, Espainiako Bigarren Errepublikaren eskuineko gobernuan (1933-1936) bere antzezlanak galarazita izan ziren.

Erbesteko bidea hartu zuen bere familiarekin Espainiako Gerra Zibila bukatzean (1939an), eta Baionara joan zen. *Las Hogueras del Pertús* liburuan bere exodo dramatikoa maisuki azaldu zuen. Ipar Euskal Herrian bizi zen hil arte, eta bertan idazten jarraitu zuen, gazteleraz eta katalanez. Bigarren hizkuntza honetara itzuli zituen Rubén Darío eta Federico García Lorcaren olerki batzuk, eta baita Edmond Rostanden Cyrano de Bergerac ere.

Esperantista trebea ere izan zen, eta hainbat idazleren lanak itzuli zituen hizkuntza horretara.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Álvaro de Orriols, teatro político y de masas en la II República Rebelión, 2016
2. ↑   Alvaro de Orriols Editorial El Renacimiento

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55994662
* Commonscat Multimedia: Àlvar d'Orriols i Lletget

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 46864832
* ISNI: 0000 0000 5931 0776
* BNE: XX1222947
* BNF: 12496472d (data)
* CANTIC: a10627455
* GND: 1056199954
* LCCN: no95011142
* SUDOC: 03418029X
* UB: a1039847
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2454716

 |

* Wd Datuak: Q55994662
* Commonscat Multimedia: Àlvar d'Orriols i Lletget
Cerdanyako bi zatiak.
Alta Cerdanyaren kokapena departamenduko eskualdeen artean.
**L'Alta Cerdanya** Ipar Kataluniako eskualdea da, Cerdanya eskualdeko iparraldea. 1659ko Pirinioetako Hitzarmenaren ostean eskualde natural hau bi zatitan banatuta geratu zen eta harrezkero administrazioz Frantziaren mendean dago. Hitzarmenak Llívia eskualde honetako barrendegi moduan utzi zuen.

Alta Cerdanyako hiriburua Montlluís da baina eskualdearen banaketatik 1790an departamenduak sortu arte Cerdanyako vegueriako hiriburua Sallagosa izan zen. Gaur egun, ordea, Font-romeu, Odelló i Vià da udalerririk populatuena eta beste aldetik Cerdanya osoko hiriburua den eta geografikoki kokapen zentrala hartzen duen Puigcerdà da eskualde osoarentzat gune nagusia, la Guingueta d'Ix, estatuen arteko mugaren beste aldean, berarekin bat eginda dagoela.

Geografia
---------

Iparraldean Okzitania du, ipar-ekialdean Capcir, ekialdean Conflent, hegoaldean Ripollès eta Baixa Cerdanya eta mendebaldean Andorra.

Segre ibaiaren arroan dago; ibai hau **Alta Cerdanyan** jaiotzen da, Pic del Segreren iparraldeko isurian; beraz, azpieskualdeko urak Segre eta Ebroren bitartez itsasoratzen dira eta horrek Ipar Kataluniako gainontzeko lurrekiko desberdintasun geografiko nabaria markatzen du. Hain zuzen, iparraldeko beste eskualdeetara pasatzeko la Perxako mendatea gainditu behar da.

Ipar Kataluniako eski estazio gehienak Alta Cerdanyan daude.

Udalerriak
----------

| Udalerria | Biztanleria |
| --- | --- |
| Angostrina i Vilanova de les Escaldes | 549 |
| Bolquera | 730 |
| la Cabanassa | 622 |
| Dorres | 219 |
| Èguet | 494 |
| Eina | 127 |
| Enveig | 621 |
| Er | 551 |
| Estavar | 409 |
| Font-romeu, Odelló i Vià | 2.003 |
| la Guingueta d'Ix | 1.166 |
| Llo | 133 |
| Montlluís | 270 |
| Naüja | 63 |
| Oceja | 1.282 |
| Palau de Cerdanya | 424 |
| Planès | 27 |
| Porta | 98 |
| Portè | 147 |
| Sallagosa | 820 |
| Sant Pere dels Forcats | 213 |
| Santa Llocaia | 140 |
| Targasona | 203 |
| La Tor de Querol | 367 |
| Ur | 308 |
| Vallcebollera | 49 |

Gogoan izan Llívia geografikoki **Alta Cerdanya** dela baina estatuen arteko hitzarmenean Espainiaren menpean geratu zenez Baixa Cerdanyan kokatzen dela.

La Cabanassa, Montlluís, Planès eta Sant Pere dels Forcats Alta Cerdanyan kokatu ohi dira eta hala egiten du Gran Enciclopèdia Catalanak; aldiz, *Nomenclàtor toponímic de la Catalunya del Nord* lanak  Conflenten sartzen ditu, la Perxako mendateak suposatzen duen muga naturalari men eginez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana
2. ↑  INSEEren datuak, 1999.
3. ↑  IECk eta Perpinyàko Unibertsitateak eginiko izendegia.

Ikus, gainera
-------------

* Segre ibaia
* Cerdanya
* Baixa Cerdanya

Kanpo estekak
-------------

* Cerdanyako Turismoa **(Katalanez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15479
* Commonscat Multimedia: Alta Cerdanya

---

 |

* Wd Datuak: Q15479
* Commonscat Multimedia: Alta Cerdanya

  



| Ipar Kataluniako eskualdeak |
| --- |
| Alta Cerdanya | Capcir | Conflent | Rosselló | Vallespir |
**Aloara Capuakoa** (? - 992) Capuako printzesa izan zen, bere semearekin batera agindu zuena 982 eta 992 urteen artean. Esaten da abilezia handiarekin gobernatu zituela bere estatuak.

Pandulfo Burdinburu Capua eta Beneventoko printzearekin ezkondu zen. Bere senarra Capuan hil zen 981ean, Aloara bere bost semeekin utziz: Landulfo IV.a Capua eta Beneventokoa, Pandulfo II.a Salernokoa, Atanulfo, konde eta markes izendatu zutena, agian Camerinokoa, Landenulfo II.a Capuakoa eta Laidulfo Capuakoa, bere ondorengo izan zena.

Landulfo IV.a gudan hil zen enperadorea defendatzen 982an, greziarren eta sarrazenoen aurkako gerran. Bere anaia Landenulfok hartu zuen ondoren boterea, baina oso gaztea zenez, Oton I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak Capuako printzerria eman zion, bere amarekin batera goberna zezan. Oton I.a hil zenean, Teofano Skleraina alargunak dekretu hori berretsi zuen. Aloarak erregeta 982an hasi zuen.

Landenulfo bere ahaideek egindako plan baten bidez erail zuten 993an, eta Laidulfo anaia kargutik kendu zuen Oton III.ak ardura izan zuelako anaiaren erailketan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Hugh James Rose.  (1857). *A New General Biographical Dictionary.*  T. Fellowes (Noiz kontsultatua: 2019-03-03).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3612851

 |

* Wd Datuak: Q3612851
Aquitaniako Eleanor-ren irdia Poitiers-ko Katedralaren leiho batean
**Aliénor Poitierskoa** (1444/1446 - 1509ko martxoak 14) Burgundiar gortesau eta idazlea zen, ezaguna egin zena *Les Honneurs de la Cour* idazteagatik, gorte frantsesetan eta bere gortesau bezalako esperientziatan oinarritua.

Biografia
---------

Aliénor Jean de Poitiers Xanpainakoa noblearen eta Elisabet Sousakoaren alaba zen, ez-legitimoaren parte zen. Bere gurasoak Filipe III.a Borgoinakoa eta Elisabet Portugalgoa, Burgundiako dukesaren gortearen parte ziren. Ama, Elisabet, Flandriara joan zen 1429an erregina Elisabeten jarraigoaren parte bezala eta zehazki ezagutzen zituen gorte portugaldar eta burgundiarraren artean. 

7 urte zituenetik gortean hazi zen bere amarekin batera, garaian erreginaren laguntzaileen artean maila altuena zuena. Aliénor Elisabet Borboikoaren *demoiselle d'honneur* bihurtu zen 1458an.

1462an Guillame Stavelekoarekin ezkondu zen, Veurneko bizkondea (d. 1469). Hiru seme-alaba eduki zituzten; seme bat, Guillaume (1465-1474), eta bi alaba Adrienne (1467-1525) eta Antoine (1469- 1494). 25 urte zituela alargun gelditu zen, ezkondu eta bederatzi urte geroago eta ez zer berriro ezkondu. 1496an, Borgoinako dukesa berri Joana I.a Gaztelakoaren *dame d'honneur* izendatu zuten, hau Filipe I.a Nafarroakoarekin ezkondu ostean. 1509ko martxoaren 14an hil zen, 65 urte zituelarik, eta bere senarrarekin batera lurperatu zuten Stavele Parish elizan.

Erreferentzia
-------------

1. ↑  Hicks, C. *Girl in a Green Gown: The History and Mystery of the Arnolfini Portrait,* Random House, 2012, p.67
2. ↑  Dresvina, J. and Sparks, N. *Authority and Gender in Medieval and Renaissance Chronicles,*Cambridge Scholars Publishing, 2012, pp 346-347
3. ↑  Broomhall, S. and Tarbin, S. *Women, Identities and Communities in Early Modern Europe,* Ashgate Publishing, 2008, pp 181-182; Note that Aliénor's date of birth is not certain and historians have inferred it from Aliénor's own claim that she entered court at the age of 7 years
4. ↑    ISBN 9780199230860..
5. ↑  Spinks, J. and Broomhall, S. *Early Modern Women in the Low Countries: Feminizing Sources and Interpretations of the Past,* Ashgate Publishing, 2013, pp 24-25
6. ↑  Jacques Paviot, "Les honneurs de la cour d’Eléonore de Poitiers", dans Geneviève et Philippe Contamine (dir.), Autour de Marguerite d’Ecosse. *Reines, princesses et dames du XVe siècle,* Paris, Champion, 1999. Article édité en ligne sur Cour de France.fr le 4 avril 2009 ().

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4727579
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 57045961
* GND: 104277807

 |

* Wd Datuak: Q4727579
Sugearen goiburuan erabilitako diagrama, aljebra homologikoaren oinarrizko emaitza.
**Aljebra homologikoa** ingurune aljebraiko orokor batean homologia aztertzen duen matematikaren adarra da. Diziplina gazte samarra da, eta XIX. mendearen amaieran topologia konbinatorioan (topologia aljebraikoaren aitzindaria) eta aljebra abstraktuan (moduluen eta sinergien teoria) egindako ikerketan du oinarria, batez ere Henri Poincaré eta David Hilbertek egindakoetan. Hala ere, diziplina honen sorreratzat Henri Cartan eta Samuel Eilenbergen *Homological Algebra* liburua hartzen da.

Aljebra homologikoa funtor homologikoen eta berekin dakartzaten egitura aljebraiko korapilatsuen azterketa da. Haien garapenak lotura estua izan zuen kategorien teoriaren sorrerarekin. Kontzeptu nagusi bat kate-konplexuena da, eta homologiatik eta kohomologiatik azter daitezke.

Aljebra homologikoari esker, multzo horietako informazioa atera eta eraztun, modulu, espazio topologiko eta bestelako objektu matematiko 'ukigarrien' inbariante homologiko gisa aurkeztu daiteke. Horretarako tresna ahaltsu bat sekuentzia espektralen bidez ematen da.

Paper izugarria jokatu du topologia aljebraikoan. Pixkanaka hedatu da haren eragina, eta gaur egun aljebra konmutatiboa, geometria aljebraikoa, zenbaki aljebraikoaren teoria, irudikapenaren teoria, fisika matematikoa, operadore-algebrak, analisi konplexua eta ekuazio diferentzial partzialen teorian eragina du. K teoria aljebra homologikoko metodoetan oinarritzen den diziplina independentea da, baita Alain Connesen geometria ez-konmutatiboa ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Cartan, Henri.  (1999). *Homological algebra.*  ISBN 978-1-4008-8384-4. PMC 948755799. (Noiz kontsultatua: 2022-12-21).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q579978
* Commonscat Multimedia: Homological algebra

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119792439 (data)
* GND: 4160598-6
* LCCN: sh85003432
* NDL: 00563392
* NKC: ph273320

 |

* Wd Datuak: Q579978
* Commonscat Multimedia: Homological algebra
**Comayaguako Mendi Parke Nazionala** Honduras-ko parke nazionala da. 1987ko urtarrilaren 1ean ezarri zen eta 184,8 kilometro karratuko azalera du. Parkea, tokian-tokian, PANACOMA akronimoarekin ere ezagutzen da.

Parkea Comayaguakara iparraldetik sartu daitezke La Libertad errepidetik. San Jeronimo hirian eskuinera biratzen da lurrezko bide batean. 

Desbideratzea zeinu batez markatuta dago. Bidea da bere osotasunean errei bakarrekoa, eta hormigoizko zubi gutxi batzuk ditu. Trakzio bikoitzeko ibilgailu bat beharrezkoa da bidean ondo ibiltzeko.

Parkea ur-jauzi askoren etxea da. Gabilango Ibaiak 50 metroko ur-jauzia du, Ametsen Ur-jauzia izenekoa, eta 14 ° 32 '57 .65 "N 87 ° 32' 36 .17" W koordenatu geografikoetan dago, ibilaldi luzeko ordu bat hartzen duen ondo eraikitako bidezidor batetik gertu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «PANACOMA» *web.archive.org* 2012-04-26 (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6904518

 |

* Wd Datuak: Q6904518
**Coconino konderria** (ingelesez: *Coconino County*) Arizonako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Flagstaff da. 2010eko zentsuaren arabera 134.421 biztanle zituen, Coconino kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Coconino konderriak 48.332,65 kilometro koadro ditu. Horietatik 109,96 ura dira. Beste 48.222,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,36 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 134.421 pertsonetatik 92.397 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 18.166 dira. 1.495 beltzak edo afroamerikarrak. 35.610 amerikar natiboak ziren eta 138 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.787 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 192 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.802 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q58684
* Commonscat Multimedia: Coconino County, Arizona

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148939007
* ISNI: 0000 0004 0646 0446
* GND: 7714145-3
* LCCN: n81144581
* NARA: 10038592
* **Lekuak**
* OSM: 1832185
* TGN: 2000092

 |

* Wd Datuak: Q58684
* Commonscat Multimedia: Coconino County, Arizona
**Amerikar mendikatea** mendilerro zabal bat da, ia etenik gabeko mendilerro eta mendilerroen sekuentzia batean datzana, Amerika kontinentearen mendebalde osoan zehar, Antartikaraino iritsiz.

Iparraldetik hegoaldera, sekuentzia orogeniko hau meridianoan, Alaskako mendikatearekin eta Brooks mendikatearekin hasten da, Alaskan Kanadako Yukon eta Columbia Britainiarrean zehar hedatzen da. Amerikako Estatu Batuetan adar nagusia Mendi Harritsuak dira, Mexikon mendilerroak Mendebaldeko Sierra Madre eta Ekialdeko Sierra Madre mendilerroen artean jarraitzen du. Ondoren, Erdialdeko Amerikako mendilerroetan zehar jarraitzen du, Guatemalan, Hondurasen, Nikaraguan, Costa Rican eta Panaman. Azkenean, Andeetako mendikatea bihurtzen da Hego Amerikan. Gainera, Hegoaldeko Georgiak uhartediraino jarrai dezakeela uste da, eta Hego Atlantikoan zehar Graham Lurraldeko mendietaraino, Antartikako penintsulan. Sistema orogeniko hau Ozeano Bareko Suzko Eraztunaren ekialdeko erdia da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Silberling, N.J. et al. (1992). *Lithotectonic terrane map of the North American Cordillera* [Miscellaneous Investigations Series I-2176]. Reston, Va.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q605761
* Commonscat Multimedia: Mountain ranges of North America

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ge190577

 |

* Wd Datuak: Q605761
* Commonscat Multimedia: Mountain ranges of North America
**Alexander "Alex" Graham** (Auchenflower (Australia) 1995eko apirilaren 28a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da.

Olinpiar Jokoak
---------------

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina eskuratu zituen:   
*4x100 m estilo libre*an, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 3.10,22ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.08,97ko denborarekin) eta Italiakoaren (zilarrezkoa, 3.10,11koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Matthew Temple, Zac Incerti, Cameron McEvoy, Kyle Chalmers eta Alexander Graham-ek.  
*4x200 m estilo libre*an, berriro, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 7.01,84ko denborarekin, Erresuma Batuko taldearen (urrezkoa, 6.58,58ko denborarekin) eta ROC taldearen (zilarrezkoa, 7.01,81koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Thomas Neill, Zac Incerti, Mack Horton, Kyle Chalmers, Elijah Winnington eta Alexander Graham-ek.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | *4x100 m estilo libreko errelebo*a,gizonezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | *4x200 m estilo libreko errelebo*a,gizonezkoa |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Alexander Graham» *olympedia.org* 2021-10-26an begiratua. **(Ingelesez)**
2. ↑  "Alexander Graham" Olympics.com 2021-10-26an begiratua
3. ↑  Igeriketa, 4x100 m estilo libreko erreleboa, emaitzak 2020 olympedia.org **(Ingelesez)**
4. ↑  Igeriketa, 4x200 m estilo libreko erreleboa, emaitzak 2020 olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q39072712
* Commonscat Multimedia: Alexander Graham

---

 |

* Wd Datuak: Q39072712
* Commonscat Multimedia: Alexander Graham
**And the Band Played Waltzing Matilda** (euskaraz *Eta Bandak Matilda Dantzan Jotzen Zuen*) 1971an Eric Bogle eskoziar-australiar kantautoreak musikatu eta idatzitako abesti bat da. Abestiaren hitzek gerren arrazoi eza eta ankerkeria nahiz gudan loria bilatzen dutenak kritikatzen dituzte.

Abestiaren protagonista Lehen Mundu Gerran borrokatzera Australiatik atera eta Gallipoliko guduan parte hartzen duen gazte baten gazi-gezak kontatzen ditu. Ondoren, gudu horretan helbarri gelditu, bere jaioterrira itzuli, han inor zain ez duela ikusi eta urtero gerra beteranoen manifestaldiak bere aurretik iragaten ikustean gerra hartan burututako sakrifizioa alperrikakoa dela ikusiko du.

Abestiaren amaieran *Waltzing Matilda* australiar baserritar abesti herrikoiaren doinua jo ohi da, hain justu ere abestiaren izenburuak aipatzen duena.

Abesti honen musika talde eta abeslari ugariren ondorengo bertsio ugari izan dira, horien artean: The Dubliners, Ronnie Drew, The Clancy Brothers, Joan Baez, The Pogues...

Kanpo estekak
-------------

* Eric Bogle kantautorearen jatorrizko *And the Band Played Waltzing Matilda* abestia entzungai **(Ingelesez)**
* Ronnie Drew musikariaren *And the Band Played Waltzing Matilda* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**
* The Pogues musika taldearen *And the Band Played Waltzing Matilda* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**
* Joan Baez abeslariaren *And the Band Played Waltzing Matilda* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**
* The Clancy Brothers musika taldearen *And the Band Played Waltzing Matilda* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489601

 |

* Wd Datuak: Q489601
***Amazing Grace*** (euskaraz *Grazia Gorena*), 1779an argitaratutako kristau ereserkia bat da. John Newton (1725–1807) ingeles elizgizon anglikanoak idatzi zuen. Herrialde ingeles hiztunetan oso ospetsua da, nahiz eta gaur egun doinua mundu osoan ezaguna den. AEBetan gizarte osoan hedatua dagoen ereserkia bada ere, afroamerikar kristauen artean eta gospel generoan estimazio berezia du.

Gizakiek bekatuak burutu arren barkamena eta berrerospen posible delako kristau mezua adierazten du, eta Jainkoaren graziaren bidez arima galbide eta etsipenetik salba daitekeela, hortik bere izenburua. Jainkoaren Grazia judu-kristau usadioaren antzinako kontzeptu bat da.

Newtonek bizipen pertsonal baten ondoren idatzi zuen. Bere ez zen inongo fede erlijiotan hazi izan, bere gaztaroan gorabehera ugari bizi izan zituen, asko bere izaera menperakaitza zela eta. Britainiar Errege Itsas Armadara batzera derrigortua izan zen, eta itsasgizon bezala esklabo merkataritzan parte hartu zuen. Itsas enbata gau batez, olatuek itsasontzia astindu eta hondoratuko zenaren beldurraren ondorioz, Newtonek bere biziarengatik Jainkoari laguntza erregutu zion, une honek Newtonen bihurketa espirituala adierazi zuen. Bere esklabo tratulari ibilbidea zenbait urtez luzatu zen, azkenean itsas armada utzi eta teologia ikasteari ekin zion arte.

Hitzak
------

Amazing grace! How sweet the sound,
That saved a wretch like me!
I once was lost but now am found
Was blind, but now I see.
'Twas grace that taught my heart to fear,
And grace my fears relieved;
How precious did that grace appear
The hour I first believed!
Through many dangers, toils, and snares,
We have already come;
'Tis grace that brought me safe thus far,
And grace will lead me home.
The Lord has promised good to me,
His word my hope secures;
He will my shield and portion be
As long as life endures.
Yes, when this flesh and heart shall fail,
And mortal life shall cease,
I shall possess, within the veil,
A life of joy and peace.
The earth shall soon dissolve like snow,
The sun forbear to shine;
But God, who called me here below,
Will be forever mine.
John Newton, *Olneyko ereserkiak*, 1779

Kanpo estekak
-------------

* *Amazing Grace* ereserkia entzungai, Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q210211
* Commonscat Multimedia: Amazing Grace

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 7215154387463530970005
* GND: 4740885-6
* LCCN: n85212481
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q210211
* Commonscat Multimedia: Amazing Grace
ASAren biltzar nagusia Bostonen (2008)
**Amerikar Soziologia Elkartea** (ingelesez: *American Sociological Association*, ASA) 1905ean sortu zen *American Sociological Society* (ASS) izenarekin. Irabazteko asmorik gabeko erakundea da eta helburu nagusia soziologia diziplinaren eta lanbidearen azkartzea da. Soziologoak laguntzen dituzte beren lanak burutzeko eta gizarteari egiten dioten ekarpena errazten dute.

ASAk urtero biltzar nagusi bat egiten du eta hainbat aldizkari argitaratzen ditu. 14.000 bazkide inguru ditu, irakasle, ikasle eta ikerlariak gehien bat, eta beraz, ASA soziologoen munduko elkarte profesionalik handiena da.

ASAko lehendakariak
-------------------

Sakontzeko, irakurri: «Amerikako soziologia elkarteko lehendakarien zerrenda»
ASAko lehenengo lehendakaria Lester Frank Ward izan zen, Ipar Ameriketako soziologiaren aita kontsideratua. Urte guzti hauetan soziologo prestigiodunez osatu da lehendakaritza kargua, hala nola, Talcott Parsons 1949an, Robert Merton 1957an, Erving Goffman 1982an edo James Coleman 1992an. 2009an Patricia Hill Collins Marylandgo Unibertsitateko irakaslea elkartearen ehungarrena egiten bilakatu zen, *Black Feminist* liburuagatik oso ezaguna dena.

Aldizkariak
-----------

ASAk hamaika aldizkari argitaratzen ditu:

* *American Sociological Review*
* *City & Community*
* *Contemporary Sociology*
* *Contexts*
* *Journal of Health and Social Behavior*
* *Rose Series*
* *Social Psychology Quarterly*
* *Sociological Methodology*
* *Sociological Theory*
* *Sociology of Education*
* *Teaching Sociology*

Ikus, gainera
-------------

* Nazioarteko Soziologia Elkartea

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466928
* Commonscat Multimedia: American Sociological Association

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151457369
* ISNI: 0000 0001 0945 375X
* GND: 864-3
* LCCN: n79018527
* NKC: ko2002160132
* SUDOC: 029968933
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q466928
* Commonscat Multimedia: American Sociological Association
**Altamira**, Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerriaren ekialdean dagoen auzo bat da. N-1 errepideak gainontzeko udalerriarengandik banatzen du, hortaz, herrigunetik urrundua dago.

Auzo honetatik maldan gora Oiangu parketxera eta Lazkaomendira doan errepidean ateratzen da.

Izena
-----

Auzoari izena eremu horretan zegoen Altamira baserritik datorkio. 1990eko hamarkadan eraitsi zuten Oiangurenbidea eta Zumalakarregi etorbideak bat egiten duten gunean zegoen baserri hau. Bi etxebizitza zituen eta Villafuerteko kondearena zen 1877an. Izen hau 1538ko dokumentu batean agertu zaigu lehenengo aldiz. Erdal izen argia, alta "goi" eta mira "ikuspegi" hitzez dago osatuta, gure Agirre toponimoaren parekoa alegia. Ohikoa izan da Euskal Herriko euskal eremuan Altamira moduko izenak agertzea, adibidez, alboko Beasain udalerrian ere Altamira auzoa badago.

Historia
--------

1960ko hamarkada eta 1970eko hamarkadaren artean ordurarte landa eremua zenan eraikitako langile klaseko auzoa da, auzotar asko Andaluzia, Extremadura, Galizia eta Gaztela-Leondik etorritakoak eta haien ondorengoak dira.

Altamira auzoaren ikuspegi orokor panoramikoa.

Kaleak
------

* Altamira kalea
* Gernikako Arbola etorbidea
* Lazkaomendi etorbidea
* Oiangu bidea
* Oianguren kalea
* Okorro kalea
* Zumalakarregi etorbidea

Kirola
------

Auzo honetan Ordiziako kirolgune nagusia dago, hainbat kirol instalakuntzen osatua:

* Altamira estadioa
* Majori kiroldegia

Hezkuntza
---------

Auzo honetan honako ikastetxeak daude:

* Jakintza ikastola
* Oianguren institutua

Ikus gainera
------------

* Altamira (Beasain)

Erreferentzia
-------------

1. ↑  Altamira, Ordizia ezagutzen

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63646663
* Commonscat Multimedia: Altamira (Ordizia)

---

 |

* Wd Datuak: Q63646663
* Commonscat Multimedia: Altamira (Ordizia)


| Ordiziako auzoak |
| --- |
| Aita Urdaneta • Alde Zaharra • Altamira • Bustuntza • Eskarabilla • Lazkaibar • Malkasko • Mallutz industrialdea • Mariarats • OianguOtegi Enea • San Bartolome • San Joan • Txindoki industrialdea |
**Claude Lefort** (Paris, 1924ko apirilaren 21a - Paris, 2010eko urriaren 3a) frantziar filosofoa izan zen.

Bizitza eta lanak
-----------------

Maurice Merleau-Pontyren oinordeko izan zen, eta haren hil ondoko lanak argitaratu zituen. Bestalde, hari buruzko hainbat ikerketa egin zituen: *Sur une colonne absente* (1978, *Ez dagoen zutabe batean*). 1949an *Socialisme ou Barbarie* aldizkaria sortu zuen. Aldizkari horretan agertu ziren totalitarismoaren eta burokraziaren kontrako lehenengo kritikak. Hasierako oinarri marxistatik urrundu eta totalitarismoaren eta demokraziaren analisi bateratua egin zuen.

Lefortek gaur egungo historiaren gertaera handienetakotzat hartu zuen totalitarismoa. Solzhenitsinek burokraziaren gezurren kontra egindako ekintzetatik abiatuta, Lefortek desegin zituen gainetik Estatua eta gizarte zibila jartzen dituen, izu sistematikoa erabiltzen duen eta etengabe etsaiak sortzen dituen totalitarismoaren homogeneizazioaren mamuak. Ideia horiek *Un homme en trop. Réflexions sur «L'Archipel du Goulag»* (1976, *Gizon bat nahikoa. Goulageko uharteei buruzko gogoetak*) lanean bildu zituen. Logika totalitarioari aurre egiten diotenek, altxamenduen edo disidentziaren bidez, demokraziaren printzipioen izenean egiten dute, haren iritziz.

Bestalde, demokraziaren printzipio horiek halako eran antolatzen dute boterearen errealitatea, non ez baita inoren ardura: *L'Invention démocratique* (1981, *Asmakizun demokratikoa*); *Essais sur le politique* (1986, *Politikari buruzko saiakerak*). Demokraziari buruzko gogoeta horiek Makiaveloren eta Étienne de La Boétieren kutsua dute, Claude Leforten *Le Travail de l'oeuvre. Machiavel* (1972, *Obraren lana. Machiavelli*) eta *Le Nom d'Un* (1976, *Baten izena*) lanek erakusten dutenez.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q373036
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 199262651
* ISNI: 0000 0001 0931 0636
* BNE: XX928334
* BNF: 11912141d (data)
* CANTIC: a11560484
* GND: 119328720
* LCCN: n50037978
* NDL: 00447231
* NKC: jn20000720144
* Tabakalera ID: 74315
* CiNii: DA00449074
* SNAC: w6qv7q5j
* SUDOC: 032615698
* UB: a1298659
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03777/eu\_l\_1206/l1206
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 29917

 |

* Wd Datuak: Q373036
**Alexandre Olivier Exquemelin**, **Esquemeling**, **Exmelin** edo **Oexmelin** gisa ere ezaguna (Honfleur, 1646-Harfleur, 1717), filibustero, zirujau eta idazle frantses, flandriar edo nederlandarra izan zen. Ezaguna da XVII. mendeko piratei buruzko iturburu garrantzitsuenaren egile gisa, lehen aldiz nederlanderaz argitaratu zena Amsterdamen 1678. urtean *De Americaensche Zee-Roovers* izenburupean.

Biografia
---------

1666. urtean Indietako Frantziar Konpainian sartu zen esklaboen salerosketan aritzeko. Piratek hartu zuten barkua eta Exquemelin, preso hartua edo bere borondatez, Tortuga uhartera joan zen. Bertan egon zen hiru urtez baliteke bertan ikasi izana zirujau lanbidea. Ondotik, pirata ezagunekin itsasoratu zen, François l'Olonnais, Bertrand d'Oregon eta, batez ere Henry Morgan ezagunarekin. 1674. urtera arte. Amsterdamera itzuli zen orduan eta zirujau gisa lan egin zuen bertan. Hala ere, 1697an Cartagenari egindako erasoan bere izena agertzen da berriro ere.

Obra
----

Esan bezala, imitazio eta fikziozko obra gehien eragin dituen XVII. mendeko obra gisa kontsideratua dago. Lehenbiziko aldiz nederlanderaz publikatua izan zen 1678. urtean. Ondoren, 1679an alemanera itzuli zuten, 1681ean espainierara eta ingelesera 1684an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** «Alexandre-Olivier Exquemelin (1646-1717) - Auteur - Ressources de la Bibliothèque nationale de France» *data.bnf.fr* (Noiz kontsultatua: 2018-08-09).

Kanpo loturak
-------------

* Alexandre Exquemelinen obrak Gutenberg proiektuan
* Alexandre Exquemelinen obrak Internet Archive proiektuan
* Liburua gazteleraz EPUB formatuan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q756968
* Commonscat Multimedia: Alexandre-Olivier Exquemelin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2489545
* ISNI: 0000 0000 8081 6739
* BNE: XX976738
* BNF: 12052075v (data)
* CANTIC: a10081707
* GND: 118954741
* LCCN: n80030586
* NKC: xx0003467
* SUDOC: 028748107
* BIBSYS: 48244
* UB: a1030176
* ICCU: MILV085388
* Open Library: OL903581A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 61232
* Gutenberg proiektua: 32177
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/48669

 |

* Wd Datuak: Q756968
* Commonscat Multimedia: Alexandre-Olivier Exquemelin
Greziar mitologian, **Altzinoo** (grezieraz Ἀλκίνοος *Alkínoös* "buru boteretsua), Nausitooren semea eta Eskerian feaziar mitikoen erregea

Altzinoo bere iloba zen Areterekin ezkondu zen, Rexenorren alaba, norekin Nausikaa, Laodamante, Halio eta Klitoneoren aita izan zen.

Jason argonauta eta Medea jaso zituen, hauek Kolkidatik ihesean zihoazela, urrezko ahari-larrua lapurtu ondoren. Heldu zirenean, Altzinook, Medea bere gurasoengana itzulia izan zedila eskatu zuen, oraindik birjina bazen. Aretek, Medea eta Jasonen arteko ezkontza zuzendu eta honen ondoren, bi hauen artean sexu harremanak izan zituzten, honela Medeak birjintasuna galduz.

Odiseo ere hartu zuen, honen baltsa hondoratu ondoren. Honek bere abenturak kontatu zizkion, eta Poseidonen mehatxuak gora-behera, Altzinook bere bidaia jarraitzen lagundu zion Odiseori. Hori eragozteko, Poseidonek, Odiseoren itsasontzi berria harkaitz batean bihurtu zuen, honela Feaziako portua blokeatuz.

Altzinoo greziar heroi gurtzaren objektu ere izan zen Kortzira hirian (hiriko bi portuetako batek bere izena darama).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496595
* Commonscat Multimedia: Alcinous

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q496595
* Commonscat Multimedia: Alcinous
**Amaltea**, greziar mitologian Zeusen inude izan zen lamia da. Kretako leizezulo batean jainko honi bularra eman zion ahuntza bezala irudikatzen da batzuetan, eta, beste batzuetan, Hemonio, (Kureteetako bat)en alaba zen naiade bezala, nork, ahuntz baten esneaz hazi zuen Ida mendian.

Rea jainkosak, Kronosen emazteak, azken honen irentsi nahitik babestu nahi izan zuen Zeus, Kronosek, bere seme-alabak, jaio eta berehala jaten baitzituen, eta, horregatik, Kretako Ida mendian ezkutatu zuen, non lamia honek hartu zuen, erle eztia eta ahuntz esnearekin elikatuz.

Egun batean, ahuntzak bere adarretako bat hautsi zuen, Amalteak, Zeusi eraman aurretik, lore eta fruitekin bete zuena, ahuntzarekin batera izarren artera jaso zuena, hau, lehen adarbakarrean bihurtuz, eta, zeruan, Kaprikornus konstelazioa izan zen, edo, soilik Capella izarra (hau da, α Aurigae). Beste istorio baten arabera, Zeus bera izan zen adarra apurtu eta Amalteari eman ziona, nahi zuen guztia ugaritasunez emango ziola promes eginez. Amalteak Akeloori (bere ustezko nebari) aldatu zion, azken honen adarragatik Heraklesekin, Deianiragatik izan zuen borrokan hautsi zena. Mitologia klasikoaren arabera, adarraren jabeak asko eta ezberdinak izan ziren. Orohar, aberastasun amaiezinen eta ugaritasunaren ikurtzat hartzen zen, eta hainbat jainko eta jainkosen ezaugarri bihurtu zen (Hades, Gea, Demeter, Zibele, Hermes...), baita ibaiena ere (Nilo), lurraren ongarri bezala

Bertsio batzuetan, ahuntza hil ondoren, Zeusek, bere larrua hartuko zuen berarekin janzteko, Egidan bihurtuz.

"Amaltearen adarra" esaera, lurralde emankor bati esaten zaio eta Titus Pomponius Atticusen jabetzakoa zen lursail bat, *Amaltheum* deitua izan zen. Kretako txanponek Zeus ahuntzaren bularra hartzen irudikatzen zuten, beste greziar txanpon batzuek, ahuntzaren ugatzei helduta edo lamia baten besotan eramanda erakusten zuten.

Iturriak
--------

* Apolodoro *Liburutegi mitologikoa* II. 7.5
* Diodoro Sikulo *Biblioteka Historikoa* V. 70.3
* Higinio *Fabulak* 139
* Panopoliseko Nono *Dionisiakoak* XXVII. 298
* Ovidio *Fastoak* V. 115 *Metamorfosiak* IX. 87

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Amaltea Theoi Projecten

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107785
* Commonscat Multimedia: Amalthea (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 55234186
* GND: 129694886
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q107785
* Commonscat Multimedia: Amalthea (mythology)
Alboko ikuspegia.
**Cortijo Jurado**, Málaga hiriko Campanillas (Andaluzia) auzunetik gertu dagoen XIX. mendeko etxaldea da. Arkitekturaren ikuspuntutik eraikinek badute bere interesa nahiz eta estilo desberdinen nahasketa izan. Izan ere, bertan gertatzen omen diren fenomeno parapsikologikoei esker ospea handia lortu du azkeneko hamarkadetan.

Eraikinak
---------

Etxaldean bi zonalde bereizi daitezke: etxe burgesaren aldea eta nekazaritzarekin lotutako zonaldea; azken honen eraikinak (bi etxebizitza eta aberentzako abeltegiak) desagertu egin dira dagoeneko. Gelditzen den eraikin nagusia, jabeena, estilo eklektiko batez eraikia izan zen, hau da, estilo desberdinak nahastuz. Horrela, estilo neogotikoaren elementuekin batera elementu eskandinaviarrak ikusten dira. Etxearen oinplanoa errektangularra da alboetako bi hegalez osatuta; bi hegal horiek itxi egiten dira sarreraren iguruan. Eraikininean kapera interes berezia du batez ere bertan ikus daitekeen erretaula neogotikoari esker.

Eraikinaren gaur egungo egoera oso txarra da. Apaingarri nagusiak eta meterial asko lapurtuak izan dira eta, ondorioz, etxearen alde asko erori egin dira. Txikizioa nabarmena da eta ingurua pertsona marginatuen eta drogazaleen babeslekua bihurtu da.

Kondairak
---------

Abuztuaren Ilargi betea Cortijo Jurado gainean
Gai parapsikologikoen ikertzaileen eta zaleen arabera etxalde honetan azalpenik ez dituzten fenomenoak ohikoak dira. Argiak eta itzalak ikus daitezke, parafonia asko hemen grabatu izan dira eta hildako izakien izpirituak nabarmentzen dira: hotsak, sonbreiru duten itzalak, emakumeen aurpegiak... Hori gutxi izango balitz, etxaldearekin gertakizun desberdinak lotu izan dira. Esaterako, nahiz eta demostratua ez izan, inguru hauetan XIX. mendeko jabeek erritu satanikoak egin omen zituzten; sexu-erritu horietan zonaldean desagertutako neska gazte batzuk hil omen zituzten. Halaber, mezu apokaliptikoak dituzten eskuizkribuak agertu omen dira; ezagunena zera dio: "Amesgaiztoa badator! Guztiak hilko dira!". Antza, behin etxaldea abandonatua izanez gero horrelako gertaerak errepikatu egin dira sarritan, orokorrean, biktimak adin-txikiko pertsonak izanik. Hiri kondaira horien arabera eraikin nagusiaren sotoetan tortura -tresnak aurki daitezke eta aldameneko cortijora eramaten duen lur azpiko pasabidea. Aldameneko cortijo hori, ibai ondoan dagoena, Colmenares izenekoa, gaur egun Guadalhorce Golf Kluba da. Kondaira horiek parapsikologiaren munduarekin lotuta hedabideetan zabaldu dira eta hortik inguru honek lortu duen ospea.

Campanillas auzuneko herritarren ustez fenomeno horien jatorria inguruan ezkutatzen diren drogazaleen presentziaz argitzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Málagako Udala:
Eraikin Babestuen Katalogoa - Campanillas-Guadalhorce
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Iker Jiménez Cortijo Juradori buruz hitz egiten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5173302

 |

* Wd Datuak: Q5173302
**Conan O'Brien** (1963ko apirilaren 18a) estatubatuar telebistako aurkezle eta komediante ospetsua da, nagusiki 1993 eta 2009 urteen artean egunero gauez emititu ohi zen *Late Night with Conan O'Brien* ("Gaueko Ordu Txikietan Conan O'Brienekin") saioaren aurkezlea izateagatik bere herrialdean oso ospetsu egin da. O'Brienek Jay Lenoren *The Tonight Show* (Estatu Batuetako garaiko *late-night* motako gaueko telebista saio ikusiena zena) saioa ordezkatzen du.

Biografia
---------

### Haurtzaroa

Conan O'Brien Massachusetts estatuko Brookline udalerrian jaio zen (Boston hiriko auzunea). Irlandar jatorriko familia batetik dator, *Late Night* saioko atal batean O'Brienek Kerry konderrira joateko bidaia ordaindu zuen, berak zioenez bere arbasoak konderri hartakoak baitziren. Sei seme-alabetatik hirugarrena da (bi alaba eta lau seme). Bere aita Thomas O'Brien doktorea zen, *Brigham and Women's* ospitaleko ikerkuntzarako medikua eta Harvardeko medikuntza eskolako irakaslea, gaisotasun kutsakorretan espezializatua. Aldiz, bere ama Ruth O'Brien (jaiotze edo ezkongabeko abizena: Reardon), Bostongo *Ropes & Gray* etxeko lege kontseilaritzako kide zen. Jane bere arrena komedietako gidoilari eta ekoizlea da.

### Ikasketak

Conan O'Brienek ikasketak Harvarden burutu zituen. 1985an magna cum laude gisa graduatu zen, estatubatuar historiariako sailan diploma bat bereganatuaz. Hispanoamerikako kulturaren inguruan ere asko ikasi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Leno's last 'Tonight' announced. 2007ko uztailaren 21a. Associated Press. CNN.com

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Conan O'Brien*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Conan O'Brienen webgunea **(Ingelesez)**
* Conan O'Brienen fan eta zaleen webgunea **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486740
* Commonscat Multimedia: Conan O'Brien

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 14032501
* LCCN: n96027112
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q486740
* Commonscat Multimedia: Conan O'Brien
**Alexandra von Fürstenberg** (**Alexandra Natasha Miller** jaioa, lehen **Alexandra von Fürstenberg printzesa**, 1972ko urriaren 3a) altzarien diseinatzailea eta Diane von Fürstenbergen irudi zuzendaria da, bere amaginarreba ohiaren arropa marka.

Bizitza goiztiarra
------------------

Robert Warren Miller enpresari estatubatuarraren eta Chantal Pesrantes emazte ekuadortarraren alaba gazteena da. Bi ahizpa ditu, Pia Getty eta Marie-Chantal Greziakoa. Hirukotea *The Miller Sisters* (Miller Ahizpak) izenarekin ezagutzen da .

Alexandra Miller Hong Kong, Paris eta New York artean hazi zen eta moda eta artearen historia ikasi zuen Parsons School of Design-en eta Brown Unibertsitatean.

Bizitza pertsonala
------------------

1995eko urriaren 18an, New Yorkeko Loiolako San Inazio elizan, Alexander von Fürstenberg printzearekin ezkondu zen, Diane von Fürstenberg moda diseinatzailearen eta Egon von Fürstenberg printzearen seme bakarra eta Clara Agnelliren, Giovanni Agnelli Fiat-en sortzailearen arrebaren, hereniloba izan zen.

Bikoteak bi seme-alaba izan zituen, Talita Natasha printzesa (1999ko maiatzaren 7a) eta Tassilo Egon Maximilian printzea (2001eko abuztuaren 26a). 2002an banandu ziren eta handik gutxira dibortziatu ziren.

Bere ilobaren, Konstantino Alexios Greziakoa printzearen. amabitxia da.

2015eko uztailaren 7an Alexandra Dax Miller diseinatzailearekin ezkondu zen.

Alexandra von Fürstenbergeren zuhaitz genealogikoaren laburpena
---------------------------------------------------------------


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Ellis Warren Appleton Miller |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  | Robert Warren Miller |  | Talita von Fürstenberg |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Sophia (Sophie) June Squarebriggs |  |  |  |  | Alexandra von Fürstenberg |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | María Clara Pesantes |  |  |  |  | Tassillo Egon Maximilian Prinz zu Fürstenberg |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4720790

 |

* Wd Datuak: Q4720790
**Contra Costa konderria** (ingelesez: *Contra Costa County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Martinez da. 2010eko zentsuaren arabera 1.049.025 biztanle zituen, Contra Costa kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Contra Costa konderriak 2.081,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 227,49 ura dira. Beste 1.854,27 lurra dira.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.049.025 pertsonetatik 756.483 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 255.560 dira. 93.604 beltzak edo afroamerikarrak. 2.984 amerikar natiboak ziren eta 4.382 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 148.881 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3.122 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 39.569 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108058
* Commonscat Multimedia: Contra Costa County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146570365
* ISNI: 0000 0004 0442 5823
* GND: 1042169845
* LCCN: n79096739
* NARA: 10036654
* **Lekuak**
* OSM: 396462
* TGN: 1002298

 |

* Wd Datuak: Q108058
* Commonscat Multimedia: Contra Costa County, California