**Hoylande Denune Young** (Columbus, Ohio, AEB, 1903ko ekainaren 26a - Hyde Park, Chicago, 1986ko ekainaren 12a) kimikan doktorea izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran Manhattan Proiektuko Laborategi Metalurgikoan lan egin zuen. Gerraren ondoren, Argonne Laborategi Nazionalean dibisio-buru izendatu zuten lehen emakumea izan zen, eta American Chemical Societyko Chicagoko Ataleko lehendakari izan zen lehen emakumea.

Biografia
---------

### Lehen urteak

Hoylande Denune Young 1903ko ekainaren 26an jaio zen Columbusen, Ohion. Kimikarekiko interesa bigarren hezkuntzan hasi zitzaion. Orduan, oro har, neskei ez zitzaien uzten mutilek hartzen zuten kimikako ikastaro zorrotz batean izena ematen. Bigarren hezkuntzan, mutilentzako kimika ikastaroan izena emateko baimena eman zitzaion, bere ordutegian ezin zelako neskentzako ikastaroa antolatu. Kimikan lizentziatu zen Ohioko Estatu Unibertsitatean 1922an. Ondoren, Chicagoko Unibertsitatean matrikulatu zen graduondoko eskolarako. Kimika organikoan doktoretza lortu zuen 1926an. Bere tesia Julius Stieglitz-en gidaritzapean izan zen eta "Bromoimino Ketonak estereoisomeriko" izenburua zuen. Lanak kristal indibidualak eskuz banatzea eta bromoa destilatzea eragin zuen.

Doktoretza lortu aurretik, Estatu Batuetako Kimika Elkartearekin bat egin zuen Chicagoko sailean. Graduatu ondoren, kimika ikertzaile gisa hasi zen lanean *Van Schaack Brothers Chemical Works*-en, laken industrian. Lau urtez han lan egin ondoren, Dentonera joan zen bizitzera, Texasera, 1930ean, eta kimikako irakasle laguntzaile bihurtu zen *Texas State College for Women* Arte Industrialen Fakultatean. Bertan nutrizioa eta biokimika irakatsi zituen 1934ra arte. Unibertsitatea utzi zuen Michael Reese Ospitalean ikerketa postu bat betetzeko. Hala ere, lanpostua galdu zuen ospitaleak emakumea zela jakin ondoren. Honek Young 1934tik 1938ra aholkulari gisa lan egitera eraman zuen. Aholkulari izan ondoren, kimika industrialean lan egin zuen *Pure Oil Companyn* 1942 arte. 1942an, Ikerketa eta Garapen Zientifikoko Bulegoko liburuzain zientifiko bihurtu zen Chicagoko Unibertsitateko toxikotasun-laborategietan. Bere lanen artean, britainiar eta estatubatuar txostenetako informazioa biltzea eta konposatu toxikoen "indize maisu" bat biltzea Estatu Batuetako, Erresuma Batuko eta Kanadako gerra kimikoko laborategietarako zegoen.

### Azken urteak

1945. urtera arte Chicagoko Unibertsitatean egon zen, Metalurgia Laborategiari kimika nagusi gisa berriro esleitu zioten arte. Orduan hasi zen Young kimikari eta editore orokor lanetan Manhattan proiektuan. Energia Nuklearraren Serie Nazionalean argitaratutako artikuluak editatu zituen, Energia Atomikoaren Batzordearen txostena gerra-garaiko energia nuklearraren ikerketari buruz. Laborategiko kontseiluaren bileretan ere parte hartu zuen. 1946an Manhattan Proiektua utzi eta Argonneko Laborategi Nazionalean dibisioko lehen emakume zuzendaria izan zen. Informazio Teknikoko zuzendariaren titulu ofiziala zuen.

Young izan zen Szilard eskaera sinatu zuten hamar emakumeetako bat, Leo Szilard fisikariak idatzitako dokumentua, Japoniaren aurka bonba atomikoa erabiltzea saihesten saiatzen zena.

Argonnen lanean ari zela, Young AEBetako Kimika Elkarteko Chicagoko Saileko lehen emakume presidentea ere izan zen 1956an. Argonnen lan egin zuen 1964an erretiroa hartu zuen arte. Gainera, Kimikarien Institutu Estatubatuarreko eta Zientziaren Aurrerapenerako Elkarte Estatubatuarreko kide izan zen, baita Chicagoko Zientzilari Atomikoetako kide ere. 1963an, Argonnek Hoylande D. Young hitzaldi sorta hasi zuen bere omenez Research Society of American. 1975ean, Estatu Batuetako Kimika Elkartearen Chicagoko Sailak Zerbitzu Bereizgarriaren Saria eman zion. Young Crawford Faileyrekin ezkondu zen, bere garaiko lagun eta lankidea Chicagoko Unibertsitateko toxikotasun laborategietan. 1986ko urtarrilaren 12an hil zen, 82 urte zituela.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* Gerraren ondoren, Argonne Laborategi Nazionalean dibisio-buru izendatu zuten lehen emakumea izan zen, eta American Chemical Societyko Chicagoko Ataleko lehendakari izan zen lehen emakumea.

* 1963an, Argonnek Hoylande D. Young hitzaldi sorta hasi zuen bere omenez Research Society of American.
* Zerbitzu Bereizgarriaren Saria esleitzeko batzordearen sorreran parte hartu zuen, Estatu Batuetako Kimika Elkartearen Chicagoko Sailean, eta sari honetarako izendapenen batzordeko lehendakari gisa jardun zuen.
* AEBetako Kimika Elkartearen Chicagoko sailak Zerbitzu Bereizgarriaren Saria eman zion 1975eko apirilaren 25ean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Hoylande Young, química» *Mujeres con ciencia* 2017-06-26 (Noiz kontsultatua: 2022-06-02).
2. 1 2 3 4   «Chicago Section American Chemical Society - Articles» *chicagoacs.org* (Noiz kontsultatua: 2022-06-02).
3. 1 2 3 4 5   **(Ingelesez)** «Hoylande Young Failey» *Atomic Heritage Foundation* (Noiz kontsultatua: 2022-06-02).
4. ↑   «Atomic Bomb: Decision - Szilard Petition, July 17, 1945» *www.dannen.com* (Noiz kontsultatua: 2022-06-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18211845

 |

* Wd Datuak: Q18211845