**Wii** Nintendo bideo-joko konpainiako bostgarren mahaigaineko kontsola da, GameCube-ren hurrengoa. Kontsola E3 2006 bideo-joko feria arte *Revolution* goitizenez deitzen zen, bere aurrekoaren hardware eguneratze bat izaki.

Makina honen bereizgarri nagusia bere kablerik gabeko urrutiko kontrolagailuan datza, Wiimote izenez ezagutua, eta mugimentua antzemateko gai dena biraketan nahiz hiru dimentsiotan. Horrez gain, erakusle funtzioa bete dezake telebista azpian zein gainean jartzen den sentsore bati esker.

Bere ezaugarrien artean gutxien nabarmentzen dena hardwarearen potentzia da, egun kaleratzen diren makinen joera komertziala apurtuz bide batez. Haize berriak datoz ekialdetik. Nintendo etxearen apustua orijinaltasunen ildotik dator, eta beste kontsolek eman ezin ditzaketen esperientziak bilatu nahi izan dituzte. Maila baxuagoko hardware erabilerak gainera, produkzio kostuetan asko aurreztea ahalbidetu die, azken generazioko aurkariek aurkeztutako produktuen aldean askoz eskaintza merkeagoa kaleratzeko.

Kyoto-ko enpresa trebea da honelako apustu iraultzailetan, ez baita lehendabiziko aldia urteen poderioz beste etxeek ere imitatu dituzten berritasunak aurkezten dituena. Halabeharrez, indarra hartzen dagoen industria izanik bideo-jokoena, Nintendo ahal bezain beste jenderen nahiak estaltzera heltzeko ahaleginean murgilduta dago, eta estrategia horretako erakusle nagusi bezala mahaiganeko Wii makina ageri da.

Historia
--------

2005eko E3 konferentzian plazaratu zen lehendabiziko aldiz Nintendo-ren makina berria. Revolution deitu zuten orduan, zerbait iraultzailea baitzeukaten esku artean, beraien ustez. Kolore beltzean erakutsi zen, eta erakusgarri izan ziren baita makinaren hainbat irudi beste hainbat koloretan. Urrutiko agintea, hala ere, ez zen egon erakusgai. Geroago esan zutenez, agintea ez omen zuten erakutsi lehiakideak kopiatu ez zezaten. Gainera lehen agerraldi horretan, ez joko baten irudi batik ezta bideorik ere ikusteko betarik ez zen izan inondik ere. Orduan aurreratu zuten bakarra izan zen Revolution-ek Virtual Console izeneko zerbitzu bati esker, eta aurretik ordainduta, NES, SNES eta Nintendo 64ko jokoak deskargatu ahal izango zituela. Geroago, 2006ko *Game Developers Conference*-an Satoru Iwata-k, konpainiako presidenteak, eta Sega eta Hudson Soft. konpainiekin izandako akordu bati esker, jakitera eman zuen Kontsola Birtuala bateragarria izango zela baita Mega Drive eta TurboGrafx-16 bideokontsolekin ere. Beranduago beste bideokontsola batzuk ere batuko zitzaizkion eskaintzari (MSX). Hortik aurrera Revolution (Wii) kontsolaren aginteari buruzko zurrumurru nahiz txutxumutxuak hedatuz joan ziren saretik. Batetik sentsorez hornitutako eskularruak izango omen zen kontsolaren aginte modua, bestetik hologramak erakutsiko omen zitueneko ustea zabaldu zen. Baina Nintendo-k ez zuen txintik esan hurrengo feria iritsi zen arte: TGS2005 (Tokyo Game Show 2005). Bertan argitu zen merkatuan benetako iraultza suposatuko zuen jokatzeko modu berezia.

### Agintearen aurkezpena eta kontsolaren berrizendatzea

Shigeru Miyamoto -Wiimote bat eskuan- E3 2006an emandako konferentzia batean
2005eko Irailak 15ean eta TGS2005 ferian aurkeztu zen urrutiko aginte berria. Berriz ere presidentea izan zen horretarako aukeratua eta bideo bat erakutsiz egin zen. Bertan edozein telebista arruntena edo DVD aparatuena bezalako kontrolagailua erakutsi zen, oso fina, zuri distiratsuzko koloreduna eta oso interfaze erakargarriduna. Pertsona batzuk erakutsi ziren mugimendu desberdinak imitatuz: ezpata erasoak, tiroketak, bateatzen, golfeko pilota jotzen, etab.. Bideo horri esker Nintendo-k, berriz ere, ikaragarrizko zalaparta sortu zuen; enpresa munduan hype teknologikoa ere deitua, alegia.
Hori guztia eta gero, hurrengo feria handia gainean zegoela (E3), makinaren izen komertziala iragarri zuten: Wii. Hau ez omen izan zen besterik estrategia bat baino hurrengo ferian izen berriak arreta bereganatu ez zezan makinaren edota bere jokoen gainetik.

### E3 2006

Nintendo-k koferentzia Los Angeles-eko Kodak Antzokian egin zuen. Hara hurbildu zirenek aukera izan zuten, lehendabiziko aldiz, Wii probatzeko. Nintendo-k stand desberdinak jarri zituen joko desberdinak probatzeko, hala nola, Mario Galaxy, Metroid Prime 3, Trauma Center, WiiSports, WiiPlay eta SuperMonkeyBall. Horren besterainokoa izan zen ikusmina, ezen jendeak 3 orduko kolak itxaron zituela Wii-rekin jolasteko. E3an jakin-min handiena sortu zuen kontsola izan zen Wii, arrakasta gehien izan zuena, eta Steven Spielberg bera ere -eta Shigeru Miyamoto-ren eskutik- hurbildu zen makina zuzenean ikustera.

Kaleratzea
----------

Europan, Wii-ren kaleratzea abenduaren 8rako zegoen ezarrita, baina egun hori Espainiar estatuan jai eguna zenez, Nintendo-k egun bat atzeratu zuen makinaren kaleratze data ofiziala (2006ko Abenduak 9). Hala ere, atzerapena edo ez, komertzio batzuetan eskuratu zatekeen aurreko asteaz geroztik. Lehendabiziko aldia izan zen Nintendo-ren bideokontsolaren bat hain epe motzean iristen zena leku guztietara, apenas hilabeteko aldea AEBtako estreinalditik abiatuta eta egun batzuk besterik ez Japonia-kotik.
Arazo asko izan ziren banaketan, eskaintzak ezin baitzuen Gabonen ondorioz handitutako eskaria probestu. Orduan esan zutenez, estatura 40.000 Wii iritsi ziren. Erreserba egiteko aukera ere kendu egin zuten denda askok, hauek erantzuteko baliabide ezagatik. Honela bada, saltzen irten eta ordu gutxiren buruan jarri ziren unitate bakanak desagertu ziren.

Zehaztapen teknikoak
--------------------

Wii-rentzako IBMren Broadway CPUa
* **Tamaina:** 21'54 cm luze, 15'7 cm zabal eta 4'4 cm lodi.
* **CPU:** "Broadway" goitizendun IBM PowerPC unitatea. SOI CMOS 90 nm-ko teknologiaz eraikia.
* **GPU:**
	+ LSI sistemako ATI txipa, "Hollywood" goitizena daukana, eta SOI CMOS 90 nm-ko teknologiaz eraikia.
	+ 480p-rainoko bereizmena.
	+ Modu panoramikoa aukeran.
* **Audioa:**
	+ Nagusia: Estereoa. Dolby Pro Logic II-arekin bateragarria.
	+ Bozgorailuz probestutako agintea.

Wii-rentzako ATIren Hollywood GPUa
* **Memoria:** 1IT-SRAM. Kopurua ezezaguna.
* **Karga sistema:** 8 eta 12 cm-ko diametrodun diskoentzako (GameCube eta Wii-ko diskoak hurrenez hurren) Panasonic-en Slot-in sistema.
* **Biltegiratzea:**
	+ 512MB flash memoria, partidak gordetzeko eta edukinak deskargatzeko.
	+ SD memoria txartelen erretena.
	+ Bi erreten GameCube-aren memoria txartelentzat.
* **Komunikazioa:**
	+ Wifi inkorporatua (IEEE802.11 b/g).
	+ Wifi USB Ethernet egokigailuarekin bateragarria.

Wiimote
-------

Wiimote agintea
Wiimote urrutiko kontrolagailua da Wii-ren aginte aparatu nagusia. Bere ezaugarri nagusiak dira espazioan egindako mugimenduen hautematea eta pantailako objektuak apuntatu ahal izatea.

### Diseinua

Wiimote urrutiko kontrolagailua ez da betiko kontsolen kontrolagailuetan oinarritzen. Harek ez bezala, telebisten aginteen eran esku batekin erabiltzekoa da, erraztasuna eta naturaltasuna lortu asmoz.

Bitxikeri batez ere badator probestua, bozgorailu atxeki bat alegia. Telebistan pairatzen diren efektu batzuk entzun ahal izateko gertutik (ezpaten kolpatzea, adibide batez). Behekaldean soka bat dauka lotua, eskumuturrari lotzekoa eta mugimendu desberdinekin kontrolagailua irristatzeko arriskua geratzekoa.

### Funtzionamendua

Azelerazio neurgailu bati esker antzematen dira desplazemenduak, era berean espaziokoak hala hiru biraketa ardatzetakoak. Modu honetarara Wiimote-ak hiru dimentsiotako funtzionalitatea erakusten du. Kotrol era honen bidez, gainera, pantailako objektuak seinalatu edo bertako gauzen erakusletzako funtzioak bete litezke.

### Erabilpena

Bi eratan heldu daiteke agintea: bertikalen (esku bakarrez) edo horizontalean (bi eskurekin). Azken era hau kotxe edo hegazkin jokoetarako erabiltzen dena da. Kontrolagailua simetrikoa da, hots, ezker nahiz eskuin eskuz erabiltzekoa.

Osagarriak
----------

Wiimote eta Nunchuck
Wii-ren urrutiko kontrolak behekaldean portu bat dauka, osagarri desberdinak atxikitzeko lotura puntu bezala. Hauen artean lehendabizikoa Nunchuck joystick-a da eta normalean jokoetako pertsonaiak mugiarazteko erabiltzen da.

Wiimote eta kontrolagailu klasikoa
Beste osagarri bat kontrolagailu klasikoa da, beste kontsoletako aginteen erakoa eta Wii makinan *Kontsola Birtualetik* (Virtual Console) jaitsitako joko klasikoetan jolasteko erabilia besteak beste.

Wii kanalak
-----------

Wii-aren menu nagusia telebistako kanalak bailira bezala antolatua dago, hauetariko bakoitza menuaren funtzio bat delarik:

* Disko kanala: Kanal nagusia da, eta bertatik exekutatzen dira bai Wii-ko nahiz GameCube-koak jokoak.
* Mii kanala: Kanal honi esker gure itxurako pertsonaiak sortu ahal izango ditugu eta horretarako prestatuak dauden jokoetako pertsonai lez edo atzeko dekoratu lez erabili.
* Argazki kanala: Hemen, dagokion erretenean sarturiko SD txartelean dauden fitxategi multimediak ikusi daitezke. Gainera montaiak egiteko aukera luzatzen du, hala marrazteko edota argazkiekin puzzleak osatzeko.
* Eguraldi kanala: Lurraldeko eguraldiaren aurreikuspena ikusteko beta ematen duen kanala. Hurrengo 5 egunetako eguraldiaren iragarpena ere erakusten du, hala nola tenperatura maximoa nahiz minimoa. Hots, kanal honen berezitasun nagusiena gertatuko da munduaren 3Dtako globoaren irudikapenari esker, bertako edozein puntutako iragarpena erakusten denean.
* Internet kanala: 2006ko Abenduaren 22an Nintendo-k makinaren erabiltzaileei Opera web nabigatzailearen doako proba bertsio bat eman zien. Ekainean atera zen azken bertsioa, 500 Wiipoints truke.
* Albiste kanala: Izenak dioen bezala, munduan gertatzen diren albisteak erakusten ditu honek. Kategoria desberdinetan bereizten dira: kirola, aisialdia, kultura, teknologia eta zientzia. Albiste internazionalak eta nazionalak bereizterik badago. Oraingo bertsioaoaren berrikuspen bat espero da.
* Wii denda kanala: Honen bitartez Kontsola Birtualeko jokoak jaitsi edo irten daitezkeen kanal berriak erosi ahal izango dira. Ordaintzeko era Wiipoints-ak dira, trukean 1€ = 100 Wiipoints. Etengabe eguneratzen eta handitzen doa Kontsola Birtualeko jokoen zerrenda, eta apurka bada ere kanal berriak agertuko omen dira. Bestalde, esan joko horiek ez direla besterik Nintendo etxeko nahiz beste etxe batzuetako aurreko kontsoletako joko klasikoak baino, erabiltzaileen artean seguruasko ezagunak izango direnak hain zuzen.
* Iritzi kanala: Kanal bitxi honen bitartez egiten diren eguneraketa eta aldaketei buruzko iritzia eman ahal izango da. 2 erantzun posibleko galderak ageri ohi dira, eta gehien gustaten dena bozkatzen da. Behin hori eginda, erantzunen estatistika bat azaltzen da. Hemen ere, galderak internazionalak nahiz nazionalak izan daitezke. Kontsola bakarrean 6 pertsona arte bozkatu dezakete, bakoitza bere Mii erabiltzailearekin bereiztua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Teki Taka, Zientzia eta Teknologia Wii kontsola, merkaturatu baino lehen agorturik, EiTB, (2006-12-07)

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Shigeru Myamoto, elkarrizketa eta ideiaren sormena

### Wii-ren orrialde ofizialak

* **(Gaztelaniaz)** Wii-ren orrialde ofiziala
* **(Gaztelaniaz)** Nintendo España-ren weba

### Bestelako loturak

* **(Ingelesez)** Nintendo-ren web ofiziala
* **(Gaztelaniaz)** Wii.com

### Irudiak eta bideoak

* **(Gaztelaniaz)** Espainiako klaeratzearen xehetasunak
* Wii-ren agintea martxan bideo baten bidez Quicktime bitartez
* "Wii" logotipo eta izen berriaren bideoa[*Betiko hautsitako esteka*] Quicktime bitartez
* **(Gaztelaniaz)** Wii produzkioaren hazkuntza Nintendo-ren aldetik
* **(Gaztelaniaz)** Aurtengo urterako Wii-rako 10 joko interesgarrienak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8079
* Commonscat Multimedia: Wii

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 1041800428
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q8079
* Commonscat Multimedia: Wii

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Nintendo GameCube** | **Wii**2006 - 2016 | Ondorengoa**Wii U** |