Optikan, **f zenbakiak** edo **erlazio fokalak** objektibo baten irekieraren diametroa adierazten du, F distantzia fokalarekiko termino erlatiboetan. Objektiboaren argitasunaren neurri kuantitatiboa da, lentea irekitzearen eta obturazio-abiaduraren arteko erlazio zuzenagatik, irudia euskarri sentikor batean behar bezala azaltzeko.

Zehatzago esanda, *N* dimentsiorik gabeko kantitatea da, *F* distantzia fokala edozein sistema optikoren diafragma irekiduraren *D* (objektiboaren diametroa) diametroarekin zatitzean sortzen dena:

{\displaystyle N={\frac {F}{D}}}
*N=16* neurriko f zenbaki bat *f/16* forman adierazi ohi da, edo unitate baten zatiki gisa adierazten da: *1:16* .

Notazioa
--------

f/N notazioaren hitzez hitzeko interpretazioa aurreko formulan D bakanduta lortzen da: 

{\displaystyle D={\frac {F}{N}}}
Hala, f/16 ("efe hamasei" irakurrita) diafragmaren edo D sarrera-begi-niniaren irekiera-diametro bati dagokio; diametro hori F/16 da, edo objektiboaren F luzera fokalaren hamaseirena.

Sarrerako begi-ninia sistemaren irekiera-diametroarekiko proportzionala da. Ikus daitekeenez, N irekierarekiko alderantziz proportzionala da, hau da, irekiera-balio handiagoa dagoenean, N zenbakia txikiagotu egiten da.

f zenbakia argazkigintzan
-------------------------

Beheranzko irekiduren diagrama, *f zenbaki* gorakorren eskala estandarrari dagokiona, urrats bateko gehikuntzetan. Serie honetako irekidura bakoitzak aurreko azaleraren erdia hartzen du.
Argazki-kamera batean, irekiera, normalean, objektiboaren diafragma irekitzeari dagokio. Diafragma urrats diskretuetan doi daiteke, begi-niniaren tamaina aldatu eta filmak edo sentsoreak lortzen duen argi-kantitatea doitzeko.

### f zenbakien eskalak

Urratsak balio bakoitzak aurrekoaren argi-intentsitatearen erdia har dezan doituz gero, sarrerako begi-niniaren azalera zati 2 egin beharko dugu, eta diametroa zati {\displaystyle {\sqrt {2}}}. Hala, *f zenbakien eskala estandarra* izeneko segida bat lortuko dugu, 1 / {\displaystyle {\sqrt {(}}2^{n})}: 0 ≤ n < ∞en potentzien progresio geometrikoko terminoen hurbilketez osatua.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| f/ | # | 1,0 | 1,4 | 2 | 2,8 | 4.- | 5,6 | 8 | 11 | 16 | 22 | 32 | 45 |

Kamera modernoetan, urrats-frakzio baten arabera (1/2, 1/3 edo are 1/8) aurrera egiten duten eskalak ere aurki ditzakegu:

Urrats erdiko eskala

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # | 1,0 | 1,2 | 1,4 | 1,7 | 2. | 2,4 | 2,8 | 3,2 | 4 | 4,8 | 5,6 | 6,7 | 8 | 9,5 | 11:00 | 13.- | 16 | 19:00 | 22:00 | 26 | 32 | 38 | 45 |

1/3 urratseko eskala

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # | 1,0 | 1,1 | 1,2 | 1,4 | 1,6 | 1,8 | 2 | 2,2 | 2,5 | 2,8 | 3,2 | 3,5 | 4.- | 4,5 | 5,0 | 5,6 € | 6,3 | 7,1 | 8 | 9.- | 10.- | 11:00 | 13.- | 14. | 16 | 18:00 | 20:00 | 22:00 |

### Objektibo baten argitasuna

85 mm f/1,8 Canon objektiboaren gehienezko irekiera begi bistan
Objektibo baten *argitasuna* edo *abiadura* f zenbaki minimoak ematen du, irekiera maximoari dagokiona, eta obturadorea irekita dagoen denboran pasatzen uzten duen argiak. Argazkigintzan, objektibo argitsu bat abantaila bat da, filmera edo sentsorera argi gehiago pasatzeko aukera ematen baitu. Hala, obturazio-abiadura azkarragoak (esposizio-denbora gutxiago) erabil daitezke irudi egoki bat lortzeko. Hala ere, diafragmaren bidez lortzen den argiaren erregulazioari esker, argitasun txikiagoko objektiboen funtzionamendua imitatu ahal izango du, argia lortu nahi den arrazoirako gehiegizkoa denean, berariaz denbora luzez hartu nahi denean (ekorketa) edo eremu-sakontasun handiagoa nahi denean. Obketibo azkarrak edo argitsuak dira F/2,8 diafragma maximoa duten helburuak, zoom eta superteleobjektiboen kasuan, eta F/1,8 eta txikiagoa luzera fokal finkoko objektiboen kasuan.

### f zenbakiak, argien eta urratsen zerrenda

Bi f zenbakik eta dagozkien esposizioek honako erlazio hau dute:

*Argien* (m):
{\displaystyle {f\_{2} \over f\_{1}}={\sqrt {m}}\qquad m={\bigg (}{f\_{2} \over f\_{1}}{\bigg )}^{2}}
Argi urratsetan (n):
{\displaystyle {f\_{2} \over f\_{1}}=2^{n \over 2}\qquad n=2/log2\*log{\bigg (}{f\_{2} \over f\_{1}}{\bigg )}=6.64\*log{\bigg (}{f\_{2} \over f\_{1}}{\bigg )}}
Horrek esan nahi du, adibidez, bi diafragma neurtzen baditugu, bata 1,1 balio duena eta bestea 2,5, bi tonu horiek duten esposizio-diferentzia honako hau izango dela:

{\displaystyle {2.5 \over 1.1}={\sqrt {m}}}
Argien zerrenda (m) 5,16:1 da.
(n) urrats-kopurua 2,27 urratsekoa izango da (bi urrats eta heren bat).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Alan H. Cromer. *Física en la ciencia y en la industria*. Pág. 480. Reverté, 2001. ISBN 84-291-4156-1
2. ↑  John W. Jewett, Raymond A. Serway. *Física para ciencias e ingenierías- volumen II*. Cengage Learning Editores, 2006. ISBN 970-686-425-3 (pg 450)

Ikus, gainera
-------------

* Irekidura (argazkigintza)
* Diafragma (optika)
* Obturazio abiadura
* Foku-distantzia
* Objektibo (argazkilaritza)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q862169
* Commonscat Multimedia: F-number

---

 |

* Wd Datuak: Q862169
* Commonscat Multimedia: F-number