recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Mertxikadun neskatoa*** (errusieraz: Девочка с персиками, *Devotxka s Persikami*) Valentin Serov margolari inpresionista errusiarraren lana da. Seroven lan garrantzitsuenetariko bat da; artistaren laguna eta biografoa zen Igor Grabarren iritziz, errusiar artearen maisu-lana.1887an bukatu zuen.

Deskribapena
------------

12 urteko neskatoa Vera Mamontova da, Savva Mamontov mezenas errusiarraren alaba. Abramsevon margotu zen, Moskutik gertu dagoen etxalde batean, Sergei Aksakov idazleari esker kultur gune garrantzitsu bihurtu zena. Mamontovek 1870ean erosi zuen finka, eta tradizioari eutsi zion. Valentin Serovek, bestetik, txikitatik ezagutzen zuen Vera, beste artista batzuk bezala etxaldera joaten baitzen. Vera Mamontova modeloa ere Viktor Vasnetsovek margotu zuen *Astigar adar bat duen neska* lanean (1896).

1887an, margolanak lehen saria irabazi zuen Moskuko arte-maitaleen erakusketa batean. 2016an berriro egin zen ezagun, zabalkunde handia izan zuen Interneteko meme baterako erabili baitzen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Margolanaren fitxa Tretiakov Galeriaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4156438
* Commonscat Multimedia: Girl with peaches (Serov)

---

 |

* Wd Datuak: Q4156438
* Commonscat Multimedia: Girl with peaches (Serov)
*Artikulu hau mendi mitikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Meru (argipena)».*
Butango thangka bat, Meru mendia eta Unibertsala budista azaltzen dituena. Trongsa (Butan), siglo XIX.
**Meru** (sanskritoz मेरु) bost tontorreko mendi sakratua da kosmogonia budista, jain eta hinduan, eta unibertso fisiko, metafisiko eta espiritual guztien erdigunetzat jotzen dena.

Tenplu budista, jain eta hindu asko eraiki dira Meru mendiaren irudikapen sinboliko bezala.

Tibetarren ustez, Meru mendia Kailash mendia bera da (Tibeten kokatua dagoena).

Izena
-----

Etimologikoki, mendiaren berezko izena Meru mendia (Pāli Meru) da, zeinari gehitu dakiokeen su- onespenezko aurrizkia, honen emaitza delarik "Meru bikaina" edo "Meru miragarria". Horrela, beste izen batzuk ere hartzen ditu, hala nola **Sumeru**, **Sineru** edo **Mahāmeru**.

Beste hizkuntza batzuetan honela izendatzen da:

* birmanieraz: မြင့်မိုရ် (*Myinmo*)
* txineraz: 須彌山 (*Xūmíshān*)
* japonieraz: 須弥山 (*Shumisen*)
* kanbodieraz: ភ្នំព្រះសុមេរុ (*Phnom Preah Someru*) edo (*Phnom Preah Somae*)
* koreeraz: 수미산 (*Sumisan*)
* paliz: Sineru
* tamileraz: மகா மேரு மலை
* tibeteraz: ཪི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་
* malabareraz: മഹാമേരു പർവ്വതം
* kannadaz: ಮೇರು ಪವ೯ತ
* teluguz: మేరు పర్వతం

Hindu kosmogonia
----------------

Hindu batzuentzat, Meru mendia 109 tontorrez osatuta dago, hauen artean garaiena Kailāsh mendia delarik (Shiva jainkoaren bizilekua). Testu epiko batzuen arabera (*Mahābhārata* 3.503 eta 3.1697, *Harivilās* eta *Rig-veda* 3.4.44 eta 3.4.27) Kailash mendia Himalaian aurkitzen da. Meru mendiaren gainontzeko tontorretan, 33 milioi jainko bizi dira, horien artean Vishnu eta Brahma.

Hinduismo tradizionalarentzat aldiz, Meru mendiak 450.000 km garai (konparazioz, Lur planetak 12.800 km diametroa du), Kono-enbor itxura oso luzea du, tontor bakarrarekin, eta Eurasiaren erdian dago (Jambudvipa kontinentean), beharbada Pamir ordokian.

### Esnezko itsasoaren irabiaketa

Behin, Meru mendia bere tokitik eramana izan zen, eta Kurma (Vishnuren dortoka haragitzea) jainkoaren oskol gainean egokiro jarria, eta jainko eta deabruek esnezko itsasoa irabiatzeko erabili zuten, hilezkortasunaren nektarra lortzeko asmoz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Huntington, John.  (2003). *The circle of bliss : Buddhist meditational art.*  Serindia Publications ISBN 1932476016. OCLC .52430713.
2. ↑    *Mount Sumeru.*  (Noiz kontsultatua: 2019-08-17).
Walter eta Albertina Sisuluren ezkontza. Evelyn Mase emaztegaiaren ezkerraldean, Anton Lembede emaztegaiaren eskuinaldean, Nelson Mandela ezkerraldeko muturrean eta Rosabella Sisulu bikoteari begira daude.
**Walter Max Ulyate Sisulu** (Engcobo, Transkei, 1912ko maiatzaren 18a - 2003ko maiatzaren 5a) hegoafrikar politikaria izan zen. Misiolari-eskola anglikano batean egin zituen lehen ikasketak eta meatzari, okin eta bulegari gisa lan egin zuen. 1940an ANC (Afrikako Kongresu Nazionala) alderdian sartu zen, eta alderdi hartako gazteria-sailaren sorreran parte hartu zuen 1944an. 1949an alderdiaren idazkari orokor izendatu zuten. Harrezkero hainbat gorabehera izan ditu gobernuarekin, apartheidaren kontrako jarduerengatik; hainbat aldiz atxilotu izan dute, eta 1956an gobernuak traizio egin izana leporatu zien 156 lagunetako bat izan zen. 1961ean gelditu zen aske, baina gobernuak 1960an ANC alderdia legez kanpo utzi zuelarik gogor esetsi zieten Sisulu eta beste zenbait buruzagi politikori. Gobernuaren asmoa zen arraza beltzeko hegoafrikarren erakunde politiko guztiak suntsitzea, eta Sisuluk ezkutuan bizi behar izan zuen 1963az gero. 1964an hil arteko espetxe zigorra ezarri zioten, Mandelari eta beste zenbait agintariri bezala, ANCren baitako "Umkhonto we Sizwe" talde militarreko kide izateagatik. 1989an, ordea, Hegoafrikako gobernuak aske utzi zituen Sisulu eta beste buruzagi politiko batzuk. 1990ean Mandela aske utzi eta ANC legeztatu zutenez gero (1991) Sisulu da alderdi horren lehendakariordea.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Sisulu, Elinor.  (2011-6-10). «Tribute: Life, love and times of the Sisulus» *The New Age*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q440490
* Commonscat Multimedia: Walter Sisulu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 279149294144680521081
* ISNI: 0000 0000 6119 4065
* BNE: XX5400263
* GND: 12852121X
* LCCN: n88218580
* SNAC: w64k146n
* SUDOC: 071346899
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05423/eu\_s\_2428/s2428
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q440490
* Commonscat Multimedia: Walter Sisulu
+R/+M efektua.
-R/-M. efektua
**Mesomeria** molekula edo ioi baten egitura bi formula edo gehiagoren bidez adierazten duen formula edo adierazpen mota da. **Erresonantzia kimiko** izenez ere ezagutzen da. Molekula jakin baten benetako izaera eta tasunak formula bakar batek ezin adierazi ditzakenean erabiltzen da. Mesomeria adierazpena duen molekula edo ioiak ez ditu osagaien formulen egiturak, tarteko hibrido bat denez. Bentzenoaren molekulak duen mesomeria da kimikan ezagunenetako bat.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-05-02 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q911365
* Commonscat Multimedia: Mesomerism

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4169473-9
* LCCN: sh85083945
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q911365
* Commonscat Multimedia: Mesomerism
**Venasqueko bataiotegia** (frantsesez: *Baptistère de Venasque*) Merovingiarren garaian, VI. mendean, Vaucluse Frantziako departamenduaren Venasque herrian, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina lurraldean, altxatutako bataiotegia da. Garai erromanikoan berreraikia izan zen. 1840tik Monumentu Historikoaren izendapena du.

Historia
--------

Jatorriz, leku berean, ziur aski, tenplu erromatar bat zegoen. Zeini eskainita ote zegoen ez dago garbi: Diana, Venus edo Merkurio izan zitekeen. VI. mendean bataiotegia eraiki zen. Tradizioaren arabera Lérinsgo monasterioaren San Siffreinek altxatzeko agindua eman zuen. Siffrein Venasqueko apezpikua izan zen.

Bataiotegiaren funtzioa murgiltzeko bataioa egitea zen: urtean bitan apezpikuak katekumeno helduei egiten zien eta horregatik eraikin handia behar zen.

Arkitektura
-----------

Eraikinak lau abside ditu. Abside bakoitzean garaipenaren arku bat zegoen, bi zutabe monolitiko handiekin helduta; halaber, esfera-laurdeneko ganga dute, bost arkutan helduta, hauek sei zutabe monolitiko txikiagoen gainean jarrita. Lau absideak XI. mendean berreraiki ziren.

Dirudienez, eraikuntzan Erroma garaiko tenpluaren materialak berrerabili ziren. Bataiotegian iturri oktogonala dago.

Hegoaldeko absidean marmolezko aldarea dago eta mendebaldeko absidean material bereko tina. Espezialisten ustez biak olio errota zahar batetik eramanak izan zitezkeen.

Galeria
-------

* Mendebaldeko absidea.Mendebaldeko absidea.
* Hegoaldeko absidea.Hegoaldeko absidea.
* Kupula.Kupula.
* Indusketa.Indusketa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)**:Informazio turistikoa.
* **(Frantsesez)**:Bataiotegiaren argazkiak eta informazio historikoak.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Venasqueko bataiotegia*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2883688
* Commonscat Multimedia: Venasque baptistry

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00082204

 |

* Wd Datuak: Q2883688
* Commonscat Multimedia: Venasque baptistry
**Virgil Thomson** estatubatuar musikagilea izan zen (Kansas City, 1896ko azaroaren 25a - New York, 1989ko irailaren 30a). Ikasketak Harvarden egin zituen, Edward Burlingamen Hill, A.T. Davison eta S. Froster Damonekin, 1919. urteaz geroztik, eta pianoa Heinrich Gebhardekin, eta organoa Wallace Goodrichekin ikasi zituen Bostonen. 1920tik 1925era bitartean, Harvardeko irakasle izan zen. Tarte horretan, egonaldi bat egin zuen Parisen, eta Nadia Boulangerrekin ikasi zuen. Harvardera itzuli zenean, King´s Collegeko organo-jotzaile izan zen, 1922tik 1923ra bitartean. Ondoren, New Yorken konposizioa landu zuen Rosario Scalerorekin (1923-1924). 1925. urtetik eta 30eko hamarraldiaren bukaera arte, Parisen bizi izan zen, eta han Erik Satie, Six taldea, Jean Cocteau eta Pablo Picassorekin izan zituen harremanak. Stravinskik izugarrizko eragina izan zuen Thomsonengan. Bestalde, Gertrude Steinekin lan egin zuen. Hark bi operatako libretoak eman zizkion, *Four Saints in Three Acts* (1928) eta *The Mother of Us All* (1947). 1940an New Yorken hartu zuen bizilekua, eta *New York Herald Tribune*ko musika-kritikariaren kargua onartu zuen. Lan horretan aritu zen 1954. urtera arte, eta Estatu Batuetako kritikari entzutetsuenetakoa izatera iritsi zen. 1948an Pulitzer saria lortu zuen Richard Flahertyren *Louisiana Story* filmeko musikagatik. Frantziako Institutuko kide urgazle eta Amerikako egile eta musikagileen elkarteko buru (bi alditan, 1960-1968 eta 1975-1983) izan zen. Azken urteetan musika idatzi eta bere lanak zuzendu besterik ez zuen egin. Hainbat unibertsitatetan honoris causa doktore izendatu zuten: Syracusa, New Yorkeko Estatala, 1949; New York, 1971; Columbia, 1978; Harvard, 1982; New England Conservatory, Boston, 1986. Thomsonek beti baztertu zituen garai hartako joera modernistak. Nahiago izan zuen musikaren unibertsalismoaren ideian oinarritzea. Bere musikak ia genero eta estilo guztiak ukitu zituen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q544485
* Commonscat Multimedia: Virgil Thomson

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79167878
* ISNI: 0000 0001 0919 2182
* BNE: XX1152781
* BNF: 13900426x (data)
* GND: 118802097
* LCCN: n50012238
* NDL: 00959452
* NKC: jn20040227029
* CiNii: DA0453292X
* SNAC: w6c53hwz
* SUDOC: 027162230
* ICCU: CFIV080047
* Open Library: OL528042A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05621/eu\_t\_0911/t0911
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q544485
* Commonscat Multimedia: Virgil Thomson
| Eguraldia |
| --- |
|  |
| Urtaroak
* **Klima epela**: Udaberria • Uda • Udazkena • Negua
* **Klima tropikala**: Urtaro lehorra • Urtaro hezea

 |
| Ekaitzak
* Enbata
* Trumoi-ekaitza
* Tornado
* Traganarrua
* Zikloi tropikala
* Zikloi ez tropikala
* Elur-ekaitza
* Bisutsa
* Izotz-ekaitza

 |
| Prezipitazioa
* Lainoa
* Zirimiria
* Euria
* Euri izoztua
* Elurbustia
* Ihintza
* Antzigarra
* Txingorra
* Elurra
* Virga

 |
| Artikuluak
* Hodeiak
* Haizea
* Presio atmosferikoa
* Klima
* Tenperatura
* Klimatologia
* Atmosfera
* Airearen kutsadura

 |
| * i
* e
* a
 |

Virga ninbostratu batetik.
Virga altokumulu batetik.
**Virga** hodei batetik erori baina lurzorura ailegatzen ez den prezipitazioa da. Altuera txikietan ur-tanta bada ere, altuera handietan izotz kristalak dira, hala ere presio atmosferikoak sortzen duen beroak lurruntzen du ura; normalean basamortuetan agertzen da.

Virgak ekaitzak sortu ditzake, partikula hauek ekaitzen kumuluninboen nukleoa dira eta. Bitxikeria moduan, ilunabar gorriak sortzen du.

Izena
-----

Izena latinezko *virga* hitzetik dator, euskaraz adarra esan nahi duena. Forma osoa virga bada, vir forma laburra ere erabil daiteke.

Galeria
-------

* Altostratus virga*Altostratus virga*
* Nimbostratus virga*Nimbostratus virga*
* Virga*Virga*
* Virga*Virga*

Virga estralurtarra
-------------------

Artizarraren atmosferan azido sulfuriko-euriak lurzoruaren beroa dela eta lurruntzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215631
* Commonscat Multimedia: Virga (meteorology)

---

 |

* Wd Datuak: Q215631
* Commonscat Multimedia: Virga (meteorology)
**Friedrich Wilhelm Ludwig Leichardt** (1813-1848) naturalista eta esploratzaile alemaniarra izan zen, Australiako iparraldea esploratu zuena. 1844an, Leichhardtek talde txiki bat zuzendu zuen Moreton Baytik, Queenslandetik mendebaldera, Port Essingtoneraino, Ipar Lurraldean. 4.828 kilometroko bidaia izan zen, eta Sydneyra itzuli ziren itsasontziz. Londresko Royal Geographical Society erakundeak eman zion Babesleen Urrezko Domina.

1848an, kontinentea ekialdetik mendebaldera zeharkatu zuen. Uste zuen iparraldera joan zitekeela Mendebaldeko Australiako kostalderaino basamortuen inguruan, eta, gero, kostaldea hegoaldera jarraitu Swan ibaiaraino. Darling Downs utzi ondoren, Leichhardten taldea desagertu egin zen. Jende asko bila ibili zen, eta markatutako edo aurkitutako zuhaitzei buruzko istorioak izan ziren, baina ezer ez zen frogatu.

2006an, Leichhardten izenarekin letoizko pieza txiki bat esploratzailearen benetako elementua zela frogatu zen. 1900. urtean aurkitu zuten Mendebaldeko Australiako aborigen ganaduzale batek, Ipar Lurraldeko mugatik gertu, Hondarrezko Basamortu Handiaren eta Tanami basamortuaren arteko eremuan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57763
* Commonscat Multimedia: Ludwig Leichhardt
* Wikispecies Espezieak: Friedrich Wilhelm Ludwig Leichhardt

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19812603
* ISNI: 0000 0000 8098 9904
* BNF: 13011519t (data)
* GND: 118571257
* LCCN: n50048317
* NKC: xx0173406
* NLA: 35298937
* CiNii: DA05607274
* SNAC: w6hd82vp
* SUDOC: 084333448
* BIBSYS: 90570810
* IPNI: 5440-1
* Open Library: OL1083531A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 1633

 |

* Wd Datuak: Q57763
* Commonscat Multimedia: Ludwig Leichhardt
* Wikispecies Espezieak: Friedrich Wilhelm Ludwig Leichhardt
**Virgenes** **lurmuturra**, Argentinako Errepublikako Santa Cruz probintziako Güer Aike departamendukoa da, Río Gallegos hiritik, probintziako hiriburutik, 134 km-ra hego-ekialdean dago. Lurmutur horretan Itsas-hidrografia Zerbitzuak kudeatzen duen itsasargi homonimoa dago. Argentina kontinentaleko punturik hegoekialdekoena da, hala ere, azken horren punturik hegoaldekoena Dungeness lurmuturra da, kilometro gutxi batzuetara dagoena. Lurmuturra Argentinako ibilbide luzeenaren eta nazioarteko turismoari dagokionez garrantzitsuenaren (Ruta 40) 0 kilometroa da. Bide hori 5224 km-ko luze da leku honetatik Boliviaraino, 20 parke nazional, eta 18 ibai garrantzitsu zeharkatzen ditu, 27 mendate lotzen ditu, eta itsas mailatik altitudeko 5.000 m-ak ukitzera igotzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153731
* Commonscat Multimedia: Cabo Vírgenes

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh93004658

 |

* Wd Datuak: Q153731
* Commonscat Multimedia: Cabo Vírgenes
**Wawelgo herensugea** (polonieraz: *Smok Wawelski*), *Wawel muinoko herensugea* ere ezaguna, poloniar folkloreko herensuge ospetsua da. Ezkutalekua Wawel muinoaren oinean zegoen haitzulo batean, Vistula ibaiaren ertzean. Wawel muinoa Krakovian dago. Poloniako hiriburua izan zen. Ipuin batzuetan herensugea hiriaren sorrera baino lehen bizi izan zen, nekazariak bizi zirenean.

Wawelgo katedrala eta Krakoviako Wawelgo gaztelua Wawel muinoan daude. Katedralaren sarreran, kate betetik esekita, pleistozenoko izaki batzuen hezurrak daude, Erdi Aroan aurkitu eta katedralera eraman zituzten herensugearen hondarrak bezala. Uste da mundua bere amaierara iritsiko dela hezurrak lurrera erortzen direnean. Katedralak Wawelgo herensugearen estatua dauka eta Krakusek garaitu zueneko plaka bat, printze poloniarrak, plakaren arabera, hiria sortu zuen eta bere jauregia eraiki zuen herensugearen ezkutalekuaren gainean. Herensugearen haitzuloa, gazteluaren azpitik, gaur egun turismo-geltoki bat da.en beheko gaztelua da, gaur egun turismo popular gelditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q463190
* Commonscat Multimedia: Wawel Dragon

---

 |

* Wd Datuak: Q463190
* Commonscat Multimedia: Wawel Dragon
**Venezia enparantza** (italieraz: *Piazza Venezia*) izenekoa, Erromako enparantza ezagun bat da, hiriko hainbat karrika garrantzitsuk bat egiten duten tokia. Pigna eta Campitelli *rioneek* bat egiten dute bertan.

Deskribapena
------------

Venezia jauregiak ematen dio izena, Veneziako Errepublikaren enbaxada izan zen XIX menderarte. Alboan du San Marco Evangelista al Campidoglio basilika, Veneziako patroiaren omenezkoa hain zuzen ere.

Enparantza Kapitolino muinoaren oinean kokaturik dago, Trajanoren Foroaren alboan. Enparantzaren hegoaldean dago eraikin aipagarriena, Altare della Patria eta aurrean du Vittorio Emanuele II.aren monumentoa.

Irudia
------

Enparantzaren argazkia, eskuinean Altare della Patria ageri da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q874832
* Commonscat Multimedia: Piazza Venezia (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 238110622
* GND: 4458971-2

 |

* Wd Datuak: Q874832
* Commonscat Multimedia: Piazza Venezia (Rome)
**Veneziako Arte Biurtekoa** (italieraz: *Biennale di Arti di Venezia*) Veneziako Nazioarteko Arte Erakusketa izenez ere ezaguna,  Venezia hirian garatutako eta Italiako gobernuak diruz lagundutako nazioarteko ekitaldi bat da. Gaur egun arte- eta kultura-ekitaldi entzutetsuenetakotzat hartzen da  arte garaikidearen nazioarteko erreferentziazko ekitaldia izanik, baita pabilioi nazionalen bidezko ordezkaritzaren egitura mantentzen duen bakarra ere. 

Ekitaldia *Biennale di Venezia* deitzen da bere ekitaldien bi urteko maiztasuna dela eta  (1932an hasi zen Veneziako Nazioarteko Zinemaldia izan ezik, urteko maiztasunarekin). Veneziako Nazioarteko Arte Biurtekoa eta Veneziako Nazioarteko Zinemaldia aitzindariak dira, mota horretako lehen ekitaldiak baitira. Veneziako Arte Biurteko erakundeak antolatzen dituen beste ekitaldi batzuk Veneziako Nazioarteko Arkitektura Erakusketa; Veneziako Antzerki Jaialdia; Veneziako Dantza Garaikidearen Jaialdia eta Veneziako Musika Garaikidearen Jaialdia dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «La 58º edición de la Bienal de Arte de Venecia, en imágenes» *El País* 2019ko maiatzaren 8a.
2. ↑   «Bienal de Venecia» *Universes In Universes*.
3. ↑    *58° bienal de venecia. una selección de pabellones nacionales.*  2019ko ekainaren 20a.
4. ↑   «La historia de la Bienal de Venecia» *Istituto Marangoni*.

Kanpo estekak
-------------

* La Biennale italieraz eta ingelesez
* **(Gaztelaniaz)** Veneziako Biurtekoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3733221

 |

* Wd Datuak: Q3733221
**Venera 8** (errusieraz Венера-8) Sobietar Batasunak 1972ko martxoak 27an jaurtitako froga atmosferikoko eta landerdun espazio zunda bat izan zen. Venera Programaren zati zen. Bere tresnen artean, tenperatura, presio, argi sentsoreak, altimetroa, gamma izpi espektrometroa, gas aztertzailea eta irrati igorgailua zeuden.

Ontziak, 117 behar izan zituen Artizar planetara iristeko, bidaiaren erdialde inguruan, 1972ko apirilak 6 inguruan, ibilbide zuzentze bat jasan zuelarik, busetik bananduz, izpi kosmiko detektagailu bat, eguzki haize detektagailu bat eta izpi ultramoreen espektrometro bat zituena. Atmosferan, 1972ko uztailak 22an sartu zen. Bere abiadura, segundoko 11600 metrotik segundoko 250 metrora jaitsi zuen airebalaztarekin. 2,5 metroko diametroa zuen paratxut bat, 60 kilometroko altueran ireki zen, eta hozte sistema bat, barneko osagaiak hozteko erabili zen. Venera 8ak, jaisten ari zen bitartean datuak igorri zituen, lurreratu eta 11 segundora, igorpenak huts egin zuelarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q251645
* Commonscat Multimedia: Venera 8

---

 |

* Wd Datuak: Q251645
* Commonscat Multimedia: Venera 8
| *Mina Mari* |
| --- |
| Euskal Herria |
| **Ontziola:** | *G. Riera*, Gijón |
| **Uretaratze data:** | 1948 |
| **Zerbitzua:** | Nicanor Noval Hevia |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 540 T tona |
| **Luzera:** | 44,2 m |
| **Zabalera:** | 8,25 m |
| **Sakonera:** | 3,40 m |
| **Bulkada:** | 150 CV |
| **Abiadura:** | 10 korapilo |

**Mina Mari** ikatz-itsasontzi ohia da, Bizkaiko golkoan garia, ikatza eta gatza garraiatzeari ekiten ziona. 44,2 metroko luzera, 8,25 metroko zabalera eta 3,4 metroko zingoa zituen. 150 CV makina hirukoitza zuen propultsiorako eta 10 korapiloko abiadura hartzen zuen. Guztira 200 tona garraiatzeko gai zen.

1948an Gijóngo G. Riera ontziolan egin zuten, armadorea Nicanor Noval Hevia eta matrikula "Santander 114" izanda.

1961eko otsailaren 13an, itsaso zakarra eta behe lainoa zirelarik, hondoa jo zuen Matxitxakon, eta hondoratu egin zen. 1972an hondotik ateratzea saiatu ziren, baina lanean ari zirela bitan zatitu zen, eta berriro hondoratu.

Urpekaritza
-----------

Mina Mari egun Bermeotik 3 itsas miliatara dago, Matxitxako lurmuturraren ekialdean hondar-banku batean, 35 eta 40 metroko arteko sakoneran. Branka mendebalderantz egiten du, popa, berriz, zutik dago 28 metroko sakonerara arte. Itsasontzia topatzeko buia zuri handia jarri diote.

Hareatza batean dagoenez, bertan uharri artifizial bat sortu da. Itsasontzian itsas aingirak, morenak, olagarroak, abakandoak eta otarrainak bizi dira. Inguruan, gehienetan, paneka handiak dabiltza, bai eta abadirak eta ataloak ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Unai ARTALOITIA: «Pecio Mina Mari».

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9033257

 |

* Wd Datuak: Q9033257

43°27′08″N 2°43′54″W﻿ / ﻿43.4523°N 2.7316°W﻿ / 43.4523; -2.7316
***Meninak*** (gaztelaniaz *Las Meninas*) Diego Velázquezek 1656an egindako margolana da, egun Madrilgo El Prado museoan dagoena. Koadro honek osaera konplexu eta misteriotsua dauka, errealitateari eta ilusioari buruzko galderak dakartzana, bertako irudien eta ikuslearen arteko erlazioa bitxia baita. Konplexutasun horiek direla eta, Meninak Mendebaldeko margolanik entzutetsuenetakotzat jotzen da, eta erruz izan da aztertua
.

Espainiako Filipe IV.aren jauregiko gela handi bat ageri da koadroan, bertan errege-erreginen gorteko zenbait pertsonaia daudela, hainbat adituren ustetan, argazki batean bezala irudikatuak. Haietako batzuk ikusleari begira daude, eta, beste batzuk, berriz, haien artean darabiltza. Margarita infanta gaztea margolanaren erdian dago, ohorezko damak (meninak, hain zuzen ere) inguruan dituela, baita beste pertsonaia batzuk ere, tartean bi nano eta zakur bat. Haien atzean, Velázquez bera ageri da, koadro handi baten atzetik lanean. Margolariak aurrera begiratzen du, ikuslearengana. Atzeko aldean ispilu bat dago, erregearen eta erreginaren soinak islatzen dituena. Haiek koadrotik kanpo leudeke, ikuslearen tokian edo.

Aurrealdeko pertsonaiak pintzelkada luze eta arinen bidez gorpuztu dira, argiaren ukitu xume batzuekin. Atzera egin ahala galtzen da bereizmena, eta atze-atzean daudenak ilunpean geratu dira ia. Teknika horri esker, halaber, hodei antzerako giroa antzematen da lanaren goiko partean, osaeraren zatirik goraipatuenetakoa. Irudikatutako tokia ohi baino konplexuagoa gauzatu du Velázquezek hemengo honetan, sabaia dakarren bakarra baita. Leihoetako zangoek eta eskuineko hormako koadroek areagotu egiten dute giroaren sakona.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Marías, Fernando (1999). Velázquez. Pintor y criado del rey. Madrid: Nerea. ISBN 84-89569-33-9.
2. ↑  1855ean, William Stirling-ek honela idatzi zuen: "Agidanez, Daguerreren asmazioari aurre hartu dio Velázquezek, eta, benetako gela bat eta benetako pertsonak hartuta, zeuden bezala, betiko paratu ditu oihalaren gainean." López-Rey (1999), Vol. I, p. 211.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208758
* Commonscat Multimedia: Las Meninas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 174304266
* BNF: 12032123g (data)
* GND: 4368609-6
* LCCN: n98093878
* SUDOC: 028497023
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208758
* Commonscat Multimedia: Las Meninas
**Menkauhor-Ikahuor**, Egiptoko V. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2389 eta K.a. 2380 bitartean gobernatu zuena (Jürgen von Beckerath).

Bere sendia ez da ondo ezagutzen. Beharbada, bere gurasoak, Nyuserra faraoia eta Reput-Nebu izango ziren, eta bere seme-alabak, Dyedkara, Raemka eta Kaemtienent.

Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, **Menkeres** deitzen du, eta 9 urteko erregealdia ematen dio. Turingo Errege Kanonaren arabera, bere erregealdia 8 urtekoa izan zen.

**Menkauhor** bezala agertzen da Abidoseko Errege Zerrendan eta **Menkahor** bezala Saqqarakoan.

Biblos eta Nubiarekin harreman diplomatikoak izateko politikarekin jarraitu zuen.

Sinaiko Uadi Maghara eta Asuango meatzaritza aktibitatearekin jarraitu zen.

Bere herriak asko maite eta miretsi zuen, eta oso ongi hartua izan zen Inperio Berrirarte, oraindik Saqqaran gurtzen zenean.

Bere garaiko eraikinak
----------------------

* Bere piramidea, Pepi I.aren errege dekretu batean aipatua (Abusir edo Saqqaran dagoena), oraindik ez da identifikatu.
* *Ajet-Ra* Egiptoar Eguzki Tenplua eraiki zuen, nobleen hilobietako testuetan aipatua, zalantzazko kokapena duena (Abusir edo Saqqara)

Menkauhorri buruz, harzurizko estatua txiki bat mantentzen da, Uadi Magharako harkaitz batean idazkun bat eta Abusirren zigilu bat ere aurkitu ziren.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Nyuserra-Iny** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko V. dinastia | Ondorengoa**Dyedkara Isesi** |

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q269257
* Commonscat Multimedia: Menkauhor Kaiu

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q269257
* Commonscat Multimedia: Menkauhor Kaiu
**Windows NT** (**N**ew **T**echnology) Microsoften sistema eragileen familia bat da. Lehenengo bertsioa 1993ko uztailean plazaratu zen. Plataforma-anitza, erabiltzaile-anitza, ataza-anitza, prozesadore-anitza eta prozesaketa-anitza da, eta Unicode kodea onartzen du. NTk segurtasun ezaugarriak eta Netware, TCP-IP, NetBEUI komunikazio protokoloak ditu.

Windows NT familiako lehen sistema eragilea Windows NT 3.1 izan zen, lan-estazioetarako eta zerbitzarietarako ekoitzia; eta orain arte plazaratu diren azken biak Windows 10 (2015eko uztailean) eta Windows Server 2016 (2016ko irailean) dira. NT izan zen huts-hutsik 32 bitekoa zen Windowsen lehenengo bertsioa; egun, 32 biteko eta 64 biteko bertsioak ditu Windows NT familiak. NT familia sortu aurreko Windows bertsioak, kontsumitzaileentzat pentsatuak, 16 eta 32 biteko hibridoak ziren.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Microsoften webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486487
* Commonscat Multimedia: Windows NT

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 182742783
* BNF: 12341116p (data)
* GND: 4297586-4
* LCCN: n92070862
* NKC: ph117881

 |

* Wd Datuak: Q486487
* Commonscat Multimedia: Windows NT

Ikus, gainera
-------------

* Windows 2003
* Windows 2000
* Windows XP
* Windows 7
* Windows 8
* Windows 10
**Lourea**, gigue lente edo Giga motela bezala ere ezaguna, barroko garaiko dantza frantziar bat da, Normandian asmatua, eta izen bereko musika tresnaren soinuagatik hala deitua (Frantzia iparraldean oso tipikoa den kornamusa mota bat). Lourea tempo motel edo moderatuko dantza bat da, gigaren erritmo hirutarra mantenduz (6/8, 3/4 edo 6/4). Ohi anakrusa batekin hasten da eta dantzaren pisua konpas bakoitzaren lehen notan erortzen da.

Bere *Musicalisches Lexicon* lanean (Leipzig, 1732), Johann Gottfried Walthersek lourea "motela eta zeremoniatsua dela, erdikonpas bakoitzeko lehen notak beti darama puntutxoa, beti errespetatu behar dena *idatzi zuen. Bere errtimo eta ospeagatik, barrokoko suitean erabili zen.*

Loure adibideak Jean-Baptiste Lullyren lanetan (Alcestes...) eta Johann Sebastian Bachen lanetan (Suite frantziarra 5. zenbakia, Partita 3. zenbakia biolinarentzat) ikus daitezke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1205331

 |

* Wd Datuak: Q1205331
**Windham konderria** (ingelesez: *Windham County*) Connecticutko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Connecticut) da. 2010eko zentsuaren arabera 118.428 biztanle zituen, Windham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Windham konderriak 1.350,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,09 ura dira. Beste 1.328,43 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 118.428 pertsonetatik 112.489 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.351 dira. 1.995 beltzak edo afroamerikarrak. 436 amerikar natiboak ziren eta 38 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.360 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 126 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.984 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54251
* Commonscat Multimedia: Windham County, Connecticut

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138380862
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2554046
* TGN: 1003028

 |

* Wd Datuak: Q54251
* Commonscat Multimedia: Windham County, Connecticut
**Wampa**k Star Wars film sagako izaki batzuk dira, film saga honetako Star Wars V. Atala: Inperioaren kontraerasoa filmean agertzen direnak.

Hoth planeta izoztuko leizezuloetan bizi dira wampak, bi hanken gainean ibiltzen diren ile zuri eta bi metro eta erdiko altuera duten piztiak. Haragijaleak dira, eta euren elikadura aipaturiko planeta izoztu honetan ugariak diren beste izaki batzuetan oinarritzen da: tauntaunak.

Wampak fisikoki euren sexuaren arabera ezberdintzen dira: emeek ez dute adarrik, aldiz harrek euren buruaren alboetan hazten diren pare bat dituzte aurrerantz kiribiltzen direnak. Pizti hauek euren jakiak metatzen dituzten leizezuloetan bizi dira eta bikoteka eta familia nukleo txikietan bizi dira.

Luke Skywalkerrek wampa har baten erasoa jasan zuen eta honek bere leizera eraman zuen. Han piztiak leizeko sabaitik eseki zuen jedia. Hau egiteko wampak bere listua erabili zuen, izoztean itsasgarri bezala egiten zuena. Lukek kordea berreskuratu zuenean bere burua buruz behera eta wampa bat bere janaria amaitzen ikusi zuen. Hasitako Jedi abila, wampari beso bat moztu ahal izateko eta garaiz ihes egiteko moldatu zen, piztia leize barruan oinazez utziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1410704
* Commonscat Multimedia: Wampa

---

 |

* Wd Datuak: Q1410704
* Commonscat Multimedia: Wampa
**Vladimir Loroña**, (Caborca (Mexiko), 1998ko azaroaren 16a), futbolean aritzen den kirolari mexikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen futbolean Mexiko ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) eta Espainiako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Mexikoko taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Mexikoko taldea: Luis Malagón, Jorge Sánchez, César Montes, Jesús Angulo, Johan Vásquez, Vladimir Loroña, Luis Romo, Carlos Rodríguez, Henry Martín, Diego Lainez, Alexis Vega, Adrián Mora, Guillermo Ochoa, Érick Aguirre, Uriel Antuna José Joaquín Esquivel, Sebastián Córdova, Eduardo Aguirre, Ricardo Angulo, Fernando Beltrán, Roberto Alvarado eta Sebastián Juradok.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 03 !3. postua, brontzezko domina | Futbola, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Vladimir Loroña» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Vladimir Loroña» *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56434132

 |

* Wd Datuak: Q56434132
**Matilda** Roal Dahlek idatzitako eta Quentin Blakek ilustratutako liburuaren izenburua da. Ingelesezkoa da jatorrizko bertsioa eta 1988. urtean argitaratu zen lehen aldiz Londresen. Euskarazko itzulpena Agurtzane Ortiz de Landaluzek egin zuen 1993an.

Haur eta gazte literaturan kokatzen den kontakizuna da non gerora bertsio desberdinak egin diren, hala nola: filma eta musikala.

Argumentua
----------

Matilda Wormwood 5 urteko haur azkarra da, bere adinari dagokionerako oso aurreratua. Gurasoek ez diote kasurik egiten, ez dira Matildaren hezkuntzaz arduratzen eta beraien aisialdi eta bizimoduari ematen diote garrantzia. Zaintza gabezi horren aurrean, Matildak aparteko gaitasunak dituenez bere kabuz irakurtzeko gai da eta txikitatik bere kabuz joaten da liburutegira, hortaz, 5 urterekin irakurriak ditu autore ezagunenen hainbat obra.

Eskolan, Matildak, Trunchbull izeneko zuzendari beldurgarria ezagutuko du, pertsonaia honek eskola tradizionalaren irudia islatuko duelarik. Bestalde, harreman berezia eraikiko du Honey andereñoarekin eta honek, bere garapenean lagunduko dio, gurasoek ematen ez dioten arreta asebetez eta bere jakin-mina elikatuz. Ildo honetatik, Matildak helduen munduari aurre nola egiten dion ikusiko dugu.

Pertsonaiak
-----------

### Matilda

5 Urteko neskato azkarra da. Bere adinari dagokiona baino adimen maila altuagoa du, horrekin batera, gaitasun magikoak azaltzen ditu. Matilda ausarta, argia autonomoa, lotsagabea eta irakurzalea da. Maite ez duen familian jaio da Matilda, ulertzen ez duen familia arduragabean. Egoera horri bakarrik aurre egiten ikasi behar izan du, hortaz, bidezkoa ez den zerbait egiten denean, bere irudimena eta botereak erabiliz erantzuten du.

### Honey

Matildaren irakasle maitagarria, maitasun eta motibazioan oinarrituriko hezkuntzaren aldekoa. Matildaren aliaturik handiena bihurtzen da eta harekin identifikatzen da, berak ere haurtzaro zaila bizi izan zuelako.

### Trunchbull

Eskolako zuzendaria da, erabat autoritarioa eta gupida-gabea. Haurtzaroa gogaitzen du eta haurrak fisikoki zein psikologikoki erasotzen ditu. Eraso horien hainbat adibide agertzen dira kontakizunean zehar.

### Wormwood jauna (Matildaren aita)

Gizon iruzurgile eta diruzalea da, kotxe zahar hondatuak salduz jendea engainatzen duena. Ez du bere seme-alaben hezkuntzarekiko inolako interesik eta ez die jaramonik egiten. Lanean ez dagoenean, telebistaren aurrean pasatzen du eguna.

### Wormwood andrea (Matiladaren ama)

Azalkeriaren sinboloa da, pertsonen itxura fisikoak izugarrizko garrantzia dauka beretzat eta emakume baten bizitzako helburua gizon arrakastatsu batekin ezkontzea eta itxuraz polita izatea dela defendatzen du behin eta berriz. Horrekin batera, senarraren kasuan bezala, Matildari ez dio jaramonik egiten, adibidez arratsaldero bingoan jolastera joaten da lagunekin, Matilda etxean bakarrik utziz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1426188
* **Identifikadoreak**
* BNF: 13168311d (data)
* Open Library: OL45890W

 |

* Wd Datuak: Q1426188
**Matilda Brunswick-Lüneburgekoa** (polonieraz: *Matylda Brunszwicka-Lüneburga*, alemanez: *Mechthild von Braunschweig-Lüneburg*; 1276 – 1318ko apirilaren 26a) Alemaniako printzesa bat izan zen, Welf leinukoa. Jaiotzaz Brunswick-Lüneburgeko dukesa zen eta ezkontzaz Glogów, Ścinawa eta beste hiri batuzetako dukesa. Alberto I.a Brunswick-Lüneburgekoaren eta bere bigarren emazte Alessinaren zazpigarren umea eta lehen alaba izan zen. Bere amaren aldeko aitona Bonifazio II.a Montferratokoa zen.

1291ean Henrike III.a Glogówekoarekin ezkondu zen. Ezkontza honekin Henriko III.ak laguntza garrantzitsua jaso zuen Henrike V.a Legnicakoaren aurka zuen borrokarako.

Bederatzi ume izan zituzten, bost seme eta lau alaba. Henrike III.aren heriotzaren ostean, 1309an, eta euren seme Henrike IV.ak boterea hartzeko adina baldin bazuen ere, Matilda bere senarraren dukerrietako erregente bilakatu zen 1312ra arte.

In March 1291 Matilda married Duke Henry III of Glogów. With this union, Henry III gained an important ally in his fight against Henry V the Fat, Duke of Legnica.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5561260
* Commonscat Multimedia: Matilda of Brunswick-Lüneburg

---

 |

* Wd Datuak: Q5561260
* Commonscat Multimedia: Matilda of Brunswick-Lüneburg
**Mirian I.a Iberiakoa**, **Mirvan** bezala ere ezagutua, Iberiako erregea izan zen K.a. 162 eta K.a. 112 bitartean, azken urte honetan hil zelarik.

Georgiako Erdi Aroko lehen kontakizunen arabera, persiar akemenidarren bere ondorengotza aldarrikatu zuen. Saurmag I.a Iberiakoa erregearen alaba batekin ezkondu zen, K.a. 162an hil zen erregea, inongo araurik eman gabe eta bere tronua Mirvani utziz.

Ezagunagoa da Iparraldeko Kaukasoko menditar basatien aurka lortutako garaipenagatik, georgiarrek, Dzurdzuk bezala ezagutzen dituztenak. Tribu hauek, (txetxeniar eta ingushetiarren arbasoak), Kakheti eta Balazeti probintziak inbaditu zituzten, baina Mirianek kanporatu zituen. Garaipen honi jarraipena emanez, Daryaleko pasabidean gotorleku indartsuak altxa zituen, bere erresumako iparraldeko muga ziurtatuz.

Bere oinordekoa, bere seme Farnadjom izan zen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Saurmag I.a Iberiakoa** | **Iberiako erregea**K.a. 162-K.a. 112 | Ondorengoa**Farnadjom Iberiakoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1266656

 |

* Wd Datuak: Q1266656
*Artikulu hau salmenta-puntuko marketin-teknikari buruzkoa da; produktu-mota gaitzat duena beste hau da: «Lizentzia-produktu»*
**Merchandisina** salmenta-puntuan errentagarritasuna handitzea helburu duen marketinaren alorra da. Salmenta-puntuan burutuko diren erosketak estimulatzeko burutuko diren jarduerak dira. Produktuaren aurkezpen aktibo bat egitean datza, produktuaren kokapenari, itxurari eta erakargarritasunari garrantzia emanez. Merchandisingaren oinarrizko helburuak honakoak dira: atentzioa sortu, bezeroa produktura bideratu, erosteko erraztasunak eman, etab. Horretarako, oso garrantzitsuak dira produktuaren kokapena, forma, prezioa eta kantitatea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q740777
* Commonscat Multimedia: Merchandising

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11973215m (data)
* GND: 4138191-9
* LCCN: sh85083755
* NDL: 00975699

 |

* Wd Datuak: Q740777
* Commonscat Multimedia: Merchandising
**When the Wind Blows** (euskaraz *Haizeak Jotzen Duenean* (1986ko Jimmy Murakami japoniar zinema zuzendariaren marrazki bizidun drama filma bat da. 1982ko Raymond Briggs komikigilearen *When the Wind Blows* komikiaren marrazki bizidun berregokitzapena da.

Filmak komikiak bezala Sobietar Batasunaren eraso nuklearra jasaten duen Erresuma Batua deskribatzen du. Ondoko gaia, gerra nuklearraren ankerkeria eta bakezaletasuna direlarik.

Soinu banda Roger Waters, David Bowie (filmari izenburua eman zion) eta Paul Hardcastle musikariek, eta Genesis, Squeeze musika taldeek konposatu zuten.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Jim eta Hilda Bloggs (John Mills eta Peggy Ashcroft) Sussex konderriko landa eremu bateko baserri isolatu batean bizi den senar-emazte adindu eta erretiratuak dira (Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketak haurrak zirela bizituak), mundu osoko giro geopolitikoa hartzen ari den martxaren seriotasuna eta itxura txarraz ongi jabetu gabe, dena ongi joango dela eta herrialdeek bakea lortuko dutela iritzia dute. Filma aurrera doan einean, erradiazioaren ondorioz bikotearen egoera gero eta latzagoa izango da.

Kanpo estekak
-------------

* *When the Wind Blows* filmaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**
* Soinu banda entzungai. Youtube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431836

 |

* Wd Datuak: Q431836
**Metal matrize konposatua** (ingelesez, *metal matrix composite*, **MMC**) bi osagai, horietako bat metala eta bestea zeramika edo konposatu organikoa, dituen material konposatua da. Uretan hondoratzen ez dela da bere berezitasuna. New Yorkeko eskola politeknikoko eta Deep Springs enpresako ikerlariek asmatutako materiala da.

Ezaugarriak
-----------

Material berriak magnesiozko oinarria du, eta hartan txertaturik ditu siliziozko esfera hutsak.

Material horren dentsitatea 0,92 g/zm3koa da, urarena baino txikiagoa, eta beraz ez da elementu horretan hondoratzen. Gainera, siliziozko esferei esker, suhiltzaileen ur-mangeretatik atera ohi den urarena baino 100 aldiz presio handiagoa jasan dezake puskatu aurretik.

Erabilerak
----------

Material berriak erabilpen ugari izan ditzake ontzigintzan, automobilgintzan eta industria militarrean, ibilgailuen blindatze sistema arintzeko. Izan ere, AEBetako armada proiektuaren finantzazioan parte hartzen ari da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Aizpurua, Joxerra.  (2015-03-11). «Uretan hondoratzen ez den metala asmatu dute» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1756475
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1756475
**Viña Rock Arte Natiboko Jaialdia** Espainiako musika jaialdi bat da, 1996an sortua. Urtero egiten da maiatzaren 1aren aurreko asteburuan, Villarrobledon (Albacete).

Historia
--------

1996an Musika Apokaliptikoko Jaialdi Nazionala sortu zen, Viña Rocken jatorria. Platero y Tú, Extremoduro, Los Planetas, Los Enemigos eta Australian Blonde izan ziren parte hartu zuten taldeak. Lehenengo edizioak eremu munizipalean egin ziren.

Viña Rock izena 1996an sortu zuten gazte batzuek. Villarrobledo jotzen da munduko mahastirik handiena, 32.000 hektarea baino gehiago dituelako; hortik dator Viña Rock izena.

1997 eta 1998 urteen artean, sortu eta hurrengo urteetan, festibal itxura osoa hartu zuen; rock + reggae + Hip hop nahasketa librea erabili zen eta 3 eguneko iraupena hartu zuen. Testuinguru honetan, O'funk'illo, Mala Rodríguez eta Estopa taldeak aritu ziren, eta geroago ohikoak bihurtu ziren batzuk ere bai: Rosendo eta Def Con Dos, esaterako.

1999. urtean, talde Hego Amerikako taldeak, A.N.I.M.A.L. Sepultura, Molotov; Frantziakoak, Sargento Garcia eta Italiakoak, Banda Bassoti, ibili ziren.

2010eko edizioan XV. urtebetetzeagatik 3 agertoki berri zabaldu zituzten. *Viña Beat* (musika elektronikoarentzat), *Viña Clon* (Talde nagusientzat) eta *Chill Out*. Krisialdia ekonomiko garaia izan arren, ia 60.000 pertsona joan ziren festibalera eta honi 25.000 kanpa-denda kanpinean, 300 kazetari, 15.000 auto eta 120 talde gehitu behar zaizkio.

2012ko edizioak inaugurazio festa batekin hasi zen. Viña Beat eta Chill Out eszenatokiak itxi egin zituzten eta Viña Cloneko kontzertuak Babilonia agertokian egin ziren.

2014 edizioan 200.000 pertsona baino gehiago joan ziren, errekor berria ezarriz. Urte honetan, zerbitzu berri bat jarri zuten: *Viña Grow*, lehenengo azoka cannabikoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5860872
* Commonscat Multimedia: Festival Arte-Nativo Viña Rock

---

 |

* Wd Datuak: Q5860872
* Commonscat Multimedia: Festival Arte-Nativo Viña Rock
**Megachilidae** erle familia kosmopolita bat da. Gehienak bakartiak dira eta polena garraiatzeko egitura (eskopa deitzen dena) abdomenaren egitura bentralera mugatuta dago. Beste erle familiatan gehien bat hanketara mugatzen da.

Megachilidae familiako erleek lurra eta hostoak erabiltzen dituzte euren erlauntza egiteko; batzuek landareak biltzen dituzte edo animalien ile eta fibrak. Espezie guztiek erabiltzen duten nektarra eta polena elikatzeko, baina batzuk kleptoparasitoak dira. Espezie parasitoek ez dute eskoparik. Polenaz elikatzen direnez munduko polinitzatzailerik garrantzitsuenen artean daude. Euren hegoen mugimenduarekin polen asko askatzen dute loreetatik, baina garraitzeko duten egituragatik hamar aldiz gehiagotan joan behar dira loreetara elikagai kopuru bera lortzeko.

Azpifamiliak
------------

* Fideliinae
* Megachilinae

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q530200
* Commonscat Multimedia: Megachilidae
* Wikispecies Espezieak: Megachilidae

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Megachilidae
* BOLD: 443
* Dyntaxa: 2001181
* EOL: 7500
* GBIF: 7911
* ITIS: 154365
* NCBI: 124286
* Paleobiology Database: 72088

 |

* Wd Datuak: Q530200
* Commonscat Multimedia: Megachilidae
* Wikispecies Espezieak: Megachilidae
Behatokiaren multzoa Mendi Gorrindolean.
**Mendi Gorrindoleko Behatokia** (txineraz 紫金山天文台, pinyinez: Zĭjīnshān Tiānwéntái), **Zijinshan Behatoki Astronomikoa** bezala ere ezaguna, Txinako Nankin hiriko Mendi Gorrindolean dagoen behatoki astronomiko bat da.

Behatokia sortu zenetik karguan denbora gehien eman duen zuzendaria Zhang Yuzhe (张钰哲) (Y. C. Chang) izan zen, 1950etik 1984 arte.

Behatoki honetatik 60P/Tsuchinshan eta 62P/Tsuchinshan aldikako kometak eta C/1977 V1 (Tsuchinshan) ez aldikako kometa aurkitu ziren, azken hau 1977 X kometa bezala ere ezagutzen delarik.

Asteroide ugari aurkitu dira, horien artean 2223 Sarpedon, 2260 Neoptolemus, 2363 Cebriones eta 2456 Palamedes troiar asteroideak eta 3494 Purple Mountain asteroide eponimoa.

Kanpo estekak
-------------

* **(Txineraz)****(Ingelesez)**Mendi Gorrindoleko Behatokiaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q714352
* Commonscat Multimedia: Purple Mountain Observatory

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132169740
* ISNI: 0000 0001 2160 0505
* GND: 1231018-9
* LCCN: n50060524
* NLA: 36592816
* SUDOC: 19190533X
* BIBSYS: 98018075

 |

* Wd Datuak: Q714352
* Commonscat Multimedia: Purple Mountain Observatory