Inauteri barikuan ospatzen den Ermuan zeharreko kalejira da, hartzez mozorrotutako bati lagunduz eta bere gaineko koplak abestuz.

Historia
--------

1934 urteko inauterietan atera zen Hartza estreinako aldiz Ermuko kaleetan. Gillermo Bengoetxea, *Txindurri* bertsolariari diru-eskean ibiltzeko zeozer sortzeko eskatu zioten; honek gertakizun bat kontatzen dituen lau kopla idatzi eta musikatu zituen. Mutil koadrila bat atera zen herrian zehar kantuan, herriko pegora guztietako aldabak jo eta "jende txit ona errukituz" sosa batzuk eskatuz.

Jasotako dirua elkartasunerako bideratuko zen: tuberkulosiak jota gaixo zegoen gazte baten sendabiderako. Sasoi hartan gaitz hilkorra eta erabateko kutsakorra zen, botika gogorrak, gela aireztatuak eta zainketa bereziak eskatzen zituena. Gaztearen familia laguntzeko dirua eskatzen ondo ederto ahalegindu ziren kantariak eta 1000 pezeta atera zuten: diru asko sasoirako eta 1100 biztanleko herri batentzat kopuru itxurosoa.  Baina tradizioak agindu eta abestiak  esaten duen bezala "jan ta edan ondo egiteko" ere aprobetxatu zuten. 

Mahai ederraren bueltan erretratatu ziren gero, euren gitarra, tronpeta zein orrazi eta erretzeko paperarekin egindako musika-tresna bitxiekin. Azken hau letrarik gabeko "la la la la…" laguntzeko erabili zuten, orraziaren bitarteetatik putz eginda paperak turuta baten soinua sortzen zuelako. Musika-tresna herrikoia zen sasoia hartan, beste leku askotan ere erabiltzen zena. Urte asko beranduago, The Beatles talde britaniarrak beraien Lovely Rita abestiaren tarte musikaletan erabili zuen.

Francoren diktaduraren ondorioz, inauteriekin lotutako ospakizunak debekatuta egon ziren eta ez zen kalez kalekorik egiterik izan. Txindurriren bertsoak baina herritar askoren gomutan geratu ziren, etxeko esparruan zein lagun artekoan abestuz.

Berreskurapena
--------------

Euskal Birusa Elkarte Kulturaleko kide batzuk, etxean entzunda zituzten bertsook eta kalez-kaleko ohitura berreskuratzea proposatu zuten taldean. Ordurako Gillermo hilda zela, zein hobeto kantua erakusteko bere alaba Maria Bengoetxea baino, abeslari aparta eta kantuzale amorratua. Bertsoak sortu eta handik 56 urtera, 1990eko aratusteetako barikuan abestu ziren berriro jende artean.

2000. urtean Deba Beheko Bertso Eskolaren ekimenez, jatorrizko bi bertsoei beste bi gehitu zitzaizkien, Maria Txindurriri, Gillermoren alabari esker "gabiltzalako danok kantuan".

"Baserritarrei lorik egiten" uzten ez zien "prizti" haren bila izandako gora beherak apurka-apurka joan ziren txiki eta handien artean transmititzen. Herriko eskolei eskatu zitzaien laguntza gerora eta haiek izan ziren urtez urte eta belaunaldiz belaunaldi abestia erakutsiz herritarren artean zabaltzen eta Hartzaren pertsonaia maitatzen lagundu zutenak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Alboka Musika Eskola: Argazki bildumak - Albunes de fotos» *alboka.es* (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
2. ↑    «[EGITARAUA Ermuko Inauteriak 2024 - Ermua»] *drogetenitturri.eus* (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
3. ↑    «"Aratostiak eta hartza" -» *Goiena.eus* (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
4. ↑   «Hartza iratzarri da, has dadila ez-inauteria» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *«Hartza eguna» Una tradición con 80 años de historia | ermuberri.*  2018-09-02 (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
6. ↑     *HARTZA EGUNA ERMUA.*  (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).
7. ↑    «Euskal Birusa elkartea» *Euskaltzaleen Topagunea* (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).