Diana eta dardoak.
**Dardoak** barkarka ala taldeka jokatzen den doitasun joko eta kirol bat da, dardo edo dardaiak jaurtikiz praktikatzen dena.

*Darodh* ingelesaren antzinako terminoa *dard* gisa iritsi zen frantsesera, eta gero gaztelaniara eta euskerara pasatu zen *dardo* gisa. Eskuarekin jaurtitzen den arma da, bere punta objektiboan iltzatzeko helburuarekin.

Lantza baten antzekoa da, nahiz eta tamaina txikiagoa izan. Joko edo kiroleko dardoak diseinu berezia du airean etengabe eta egonkortasunean egoteko. Isatsean lumak edo aerodinamika ematen dien elementuren bat izan ohi dute.

Gaur egun, proiektil mota desberdinak dardo gisa ezagutzen dira, baita zerbatana bidez jaurtitzen direnak ere. Ezagunenak diana edo artezkar batera joko moduan jaurtitzen direnak dira. Hainbat puntuazio dituzten zirkulu kontzentrikoz osatuta dago diana. Honen helburua jaurtitako dardoak dianaren erdian jotzea da (puntuazio altuena ematen duena).

Dardoak bakarka edo taldeka joka daitezke. Oinarrizko arauak dira pertsona bakoitzak hiru dardo jaurti behar dituela txanda bakoitzean diana baterantz, haren sektore jakin batzuk lortzeko eta, hartara, haren puntuazioa handitzeko, betiere jokatzen den jokoaren bertsioaren arabera. Joko honen aldaerak daude, herrialdearen eta eskualdearen arabera, nahiz eta ia guztiek partekatzen duten ezaugarri bat: ez dela gomendagarria haurrak dardoak maneiatzen uztea edo praktika batean adinekoen gainbegiratu gabe egotea.

Dardo motetan, hiru talde handi bereiz ditzakegu: altzairuzko puntak dituztenak, plastikozkoak eta zerbatanazkoak. Aipatzekoa da pertsona bakoitzak oinarrizko diseinu bat hartu eta bere gustura alda dezakeela bere propietate batzuk hobetu nahi baditu (egonkortasuna edo arintasuna, adibidez) edo berriak eman.

* Aipatutako jokoan **altzairuzko puntako dardoak** erabiltzen dira, bere lehen bertsioetan gamelu-ilez egina zegoen diana tradizionala edo ilea erabiliz, nahiz eta gaur egun erabiltzen den materiala sisal prentsatua izan, eskualde erdilehorrean hazten den landare batetik lortzen dena eta hainbat aplikazio komertzial dituena. Dardo mota honen gutxieneko pisua 19 gramokoa da, baina 28ra irits daiteke.
* Plastikozko dardoak**Plastikozko dardoak** (elektronikoak ere deituak) altzairuzko puntako dardoak baino arinagoak dira. Helburu elektronikoetarako erabiltzen dira, beren egituran sortzen duten higadura minimizatzeko. Bere pisua 17 gramo ingurukoa da, nahiz eta ohikoak ez diren modelo batzuek are gutxiago pisatu. Dardo hauen punta, izenak dioen bezala, plastikozkoa da.
* **Zerbatana-dardoak** oso txikiak dira (2 zentimetro inguruko luzera izan dezakete, aurreko bi motak baino bost aldiz gutxiago) eta oso arinak dira, hodian sartu eta gero beraren mutur batetik putz eginez bultzatu behar baitira.

Erresuma Batua eta Irlandako pubetan usadio handia duen jokoa da, bai eta Commonwealth erakundeko herrialdeetan (bereziki Australia eta Zeelanda Berria), Herbehereak, Belgika, Alemania, Eskandinavia eta AEB. Urtero, kirol honen munduko txapelketak jokatzen dira.

Bestalde, 1980ko hamarkadan AEBetan diana elektronikoaren agerpenak kirol hau bereziki errotua ez dauden herrialdeetan hedatzeko asko lagundu du.

Historia
--------

Dardoak Ingalaterran jaio zen eta mendeetan zehar Erresuma Batuko pub eta tabernetan jokatu izan da. Xabalina, balezta eta arku-tiroa kirol honen aitatzat hartzen dira, hala ere, hartara gehien hurbiltzen dena arku-tiroa da.

Dardoek 1314. urtearen inguruan dituzte aurrekariak, non lehen aldiz aipatu baitzieten historiako liburuetan. Esaten denez, borroken artean, soldadu aspergarriak, beren bikotekideengandik urrun, beste zeregin batzuetan aritzen ziren; horietako bat haien artean lehiatzea zen, ezpalak edo bestelako material zorrotzak ardo-upelen estalkietara botaz.

Gero, adar batzuen artean zintzilikatutako zuhaitz-enbor baten sekzioa erabili zuten, baina oraingoan zuraren zirkulu zentrokideek puntuazioak definitzeko balio zuten.

Pixkanaka, diziplina honetako beste elementu batzuk hobetzen joan ziren, hala nola dardoak eta dianak, dardo-taula, dardo inglelesa. Eta gainera, gaur egun kalibre handiko kirol gisa kokatzen duten arauak sortzen hasi ziren.

Esan bezala, militarrak izan ziren praktikatzen lehenak. Ziurrenik dibertsio moduan hasi zena, denbora gutxian trebetasun-joko bihurtu zen. Beraz, ez zuten denbora asko behar soldaduek tabernetan eta pubetan euren trebetasunak erakusten hasteko, hortik ingelesezko dardo terminoa.

### Dardoen eta bere tresnen historia

Dardoen historiako beste puntu interesgarri bat jolasten den tresnen aldaketekin du zerikusia. Dardoari berari dagokionez, askok euren gezi laburtuak egiten hasi ziren, tabernara eramango zituztenak lagunei erronkak egiteko.

Gauza bera gertatu zen dardo-taularekin eta dardo eta dianarekin. Hasieran militarren diziplinatzat hartzen zen. Geroago klase ertaineko joko gisa, albisteak azkar bidaiatu zuen arte eta denbora gutxian goi mailako klaseen zaletasun ezaguna bihurtu zen, hauek ere interesa erakutsi eta dardoak jaurtitzeko trebetasunak erakutsi nahi zituzten.

Izan ere, badira erregistroak Enrike VIII.a erregea joko honekin hain harrituta geratu zela zaletu zela. Bere zaletasuna halakoa zen, non 1530ean bere orduko emazteak, Ana Bolenak, dardo apainduen jokoa eman zion bere sinpatia lortzeko.

### Mundu mailako hedapena eta garapena

Jakina, dardoak ez ziren Ingalaterran bakarrik geratu. Denbora gutxi igaro zen beste herrialdeetako jendea jarduera berri honetaz gozatzen hasi arte. Txostenek diote 1620ko hamarkadan Ingalaterratik alde egin zuten erromesek Ameriketara eraman zutela Mayflower itsasontzian.

Dardoen historian badaude beste anekdota garrantzitsu batzuk, horietako bat 1844an sortu zen *Puff eta Dart* izeneko aldaera batekin du zerikusia. Hau dardoa zerbata moduko batekin botatzean zetzan, handik denbora batera debekatu egin zen Londresko dardo-haizatzaile batek sopletea xurgatu zuelako, putz egin beharrean, eta ia berehala hil zen.

1800 eta 1900 bitartean jokoaren bertsio ezberdinek ez zuten estandar edo araurik. Izan ere, dardoen konfigurazio desberdinak erabiltzen ziren eta XIX. mendearen amaieran bakarrik bihurtu zen jokoa bere bertsiorik modernoena. Kirol-dardotzat hartua izatea eta ez zaletasun soil gisa.

1896 inguruan, Ingalaterrako Lancashireko arotz batek, Brian Gamlin izenekoak, gaur egun ezagutzen dugun dardoen zenbakitze diseinua asmatu zuen. Bere aldetik, paperez tolestutako lehen dardo boligrafoa 1898an patentatu zuen estatubatuar batek, eta 1906an ingeles batek lehen metalezko barrika patentatu zuen.

1900ean, batez ere 60ko hamarkadan, kirol-dardoak izan zuen arrakastarik handiena. Esaten da Europako beste herrialde batzuetan, Espainian eta Italian esaterako, oso ezaguna egin zela, herrialde horietan turismoaren boom-a hasi zenean.

Urte batzuk geroago Ingalaterrako National Darts Association (NDA) erakundearekin instituzionalizatzen hasi ziren, 1924an.
Dena den, 1980ko hamarkadaren erdialdean diana elektronikoen asmakuntzarekin gertatu zen kirol gisa dardoen hedapenik handiena Estatu Batuetan, 1980ko hamarkadaren erdialdean. Horrek asko erraztu zuen jokoa, izan ere, diana elektroniko honek automatikoki kontatzen baitzuen puntuazioa papera eta boligrafoa erabili beharrik gabe, erregistro ona mantentzeko.

Gaur egun txikitatik dardotan jolastu dezakezu jostailuzko diana eta dardoekin eta aurrerago, aldiz, kalitate handiagoko tokietan jolastu ahal da, adibidez, taberna batzuetan eta etxean, ekipamendu hobearekin.

Zalantzarik gabe, dardoak bide luzea baina emankorra egin du Erdi Aroko hastapen xumeetatik, militarren denborapasa izatetik, gaur egun dena, kirol profesionaleko diziplina handi bat izatera.

Nola jokatu
-----------

Jokalariek dardoak bota behar dituzte, besteen aurretik zero puntura iritsi nahian. Zero puntu lortzen lehena da irabazlea. Zenbakiak dardoan nola banatzen diren ulertu. Dardo-taula guztiak berdinak dira, 1etik 20ra arteko zenbakiak taularen inguruan sekuentzialki banatuta daude.

Dardoak bezain garrantzitsua da taula. Hori dela eta, hor gertatzen da joko osoa. Beharrezkoa den materiala ezagutu ondoren, jokoari ekiteko taula horman jarri behar da.

Horretarako, edozein ingurune edo lehiaketatan jokatzeko aukera emango duten neurri ofizial batzuk daude. Dardoen erdigunea, adibidez, lurretik 1,73 metrora jarri behar da. Ez ahaztu materiala hormara ondo lotuta dagoela egiaztatzea.

Ondoren, markatu parte-hartzaileek dardoak botako dituzten marra. Arau orokor gisa, taulatik 2,37 metrora egon behar duzu.

Arrakasta izateko dardo bat botatzen jakitea ere beharrezkoa da. Dardoa behar bezala jaurtitzea posizioan hasten da, garrantzitsua da jakitea: aurrera edo atzera gehiegi makurtzeak jaurtiketari egonkortasun gutxiago eman diezaioke. Hori dela eta, tiro egiteko posizio zuzen batean jartzea da aholkua.

Eskuina bazara: eskuineko oina aurrean utzi eta ezkerrekoa atzean. Mantendu zure pisuaren gehiena eskuineko oinean, baina ez makurtu gehiegi aurrera.

Ezkertia bazara: utzi ezkerreko oina aurrean eta ezkerrekoa atzean. Jarri zure pisuaren gehiena ezkerreko oinean, baina ez makurtu gehiegi aurrera.

Beste aholku bat bi oinak lurrean tinko mantentzea da, adierazitako marka baino lehen. Mantendu beti oinak orekatuta botatzerakoan. Oreka mantentzen ez baduzu, aukera dago dardoa okerreko norabidean joatea.

Zuzen kokatu behar izateaz gain, dardoa behar bezala altxatu behar duzu. Jarri dardoa zure esku nagusiaren ahurrean, hatzak grabitate-zentroa aurkitu arte.

Erpurua erdigunetik apur bat atzerago jarri behar duzu, eta gero bi edo lau hatz jarri objektuari eusteko. Ikusi zer sentituko zaituen erosoen.

Dardoaren puntak zertxobait gora zuzendu behar du eta ahalik eta zuzenen mugituko duzu aurrera eta atzera. Ez bultzatu gehiegi.

Azkenik, astiro-astiro bota dardoa aurrera. Indar handirik gabe, hori ez baita helburua.

Gogoratu: gehiegizko indarra ez da beharrezkoa dardoa taulara (helburua) itsasteko.

Dardo jokoak zehaztasunez funtzionatzen du. Jokalari ona izateko, arauak ezagutu behar dituzu. Lehenengoa da kirol jarduera jokalari batek, bi jokalarik edo bi taldek egin dezaketela.

Bakoitzak dardoa taulara bota behar du lehenengo nor doan zehazteko. Helburura gehien hurbiltzen dena ateratzen da lehenik.

Arau orokor gisa, jokalari guztiek bederatzi beroketa jaurti ditzakete jokoa hasi baino lehen.

Jokoan zehar, jokalari bakoitzak hiru dado jaurtitzeko eskubidea du txanda bakoitzean. Bota egin ondoren, puntuazioa zenbatu eta dardoak taulatik kentzen dira aurkariak jo dezan.

Jaurtitzean, lehiakidea ahal den neurrian makurtu daiteke, betiere oina jaurtiketa-lerroa zeharkatzen ez duen bitartean.

Joko desberdinak eta hauen arauak
---------------------------------

### 1. Cricket

Gure dardo-jokoen zerrendako lehen elementua aukera agerikoa da: Cricket. Hau da aisialdiko dardo jokorik ezagunena.

Cricketa 1v1 edo bi taldetan jokatu daiteke. Hiruzpalau jokalari banaka badituzu, horrek ere balio du. Bikote bezala dibertigarriagoa den arren.

Askotan American Cricket deitzen zaio, Cricket-en helburua jokoan dauden zenbaki guztiak ixten dituen lehen jokalaria edo taldea izatea da, puntuetan berdinduta edo aurrerago joatean.

Jokatzeko zenbakiak 15,16,17,18,19, 20 eta zezena dira.

Zenbaki bakoitzeko hiru idatzi behar dituzu zenbakia ixteko. Hori egin dezakezu hiru bakar bat, bikoitza eta bakar bat joz edo hirukoitza joz.

Ez dituzu zenbakiak ordenan itxi behar, partidaren aurretik ezarritako arau bat ez bada behintzat. Oraindik aurkariarentzat irekita dagoen zenbaki bat ixten baduzu, zenbaki horretan puntuak lortzen has zaitezke.

Puntutan abantaila mantentzea funtsezkoa da Cricket-en jokoa irabazteko.

Adibidez, lehenengo jaurtiketan aurkariak dardo bat bota baino lau 20 lehenago lurreratzen bada, 20an itxi eta 20 puntu gehitzen dizkio zutabeari.

Hala ere, dardoekin hasi berria bada, punturik gabe joka dezake Cricketek. Horixe da, bada, dardo-joko honetan hasiberri gisa jokatzeko modu gomendatua.

### 2. The 01 Games (301 y 501)

Dardoen liga, txapelketa batean jokatzen baduzu edo profesional mailan dardoak ikusten badituzu, ziurrenik nazioarteko bi estandarrak ezagutzen dituzu: 301 eta 501.

Dardo-jaurtitzaile lehiakorren artean oso ezagunak diren bi dardo joko dira. 01 jokoen arauak oso sinpleak dira. Baina jokoa kontzeptuz sinplea den arren, benetako mekanika eta "irteera" estrategiek trebetasun handia eskatzen dute.

301 eta 501eko partidak normalean bi jokalarirekin (1v1) edo biko taldetan jokatzen dira.

Zenbaki guztiak lerroan daude dardo joko hauetan.

Apuntatzeko zenbakirik ohikoenak 20 eta 19 dira, puntu gehien lortu eta lehenago aterako zaituen portzentaje handiko jaurtiketak baitira.

Barruko dianak ("zezen bikoitzak") 50 puntu balio ditu. Kanpoko dianak («banakako zezenak» izenez ere ezaguna) 25 puntu balio ditu.

Jokalari edo talde bakoitza 301 edo 501 puntuazioarekin hasten da.

Joko bakoitzaren helburua da «0» puntuazioa lortzea, puntu guztietatik hiru dardoren puntuazioa kenduz.

### 3. Munduari bira

Dirudienez, Around the World-en helburua dardo-taula inguratzea da zenbakizko sekuentzian.

Dardo joko ezagunenetako bat da bere sinpletasunagatik. Gainera, oso dibertigarria da talde batekin jolastea. Munduan zehar, dardoak ezin hobeak dira edozein jokalarirentzat. Zenbat eta jokalari gehiago zure taldean, orduan eta hobeto.

Munduan zehar jokatzea ere praktikatzeko modu bikaina da, batez ere 01 joko bat prestatzen ari zarenean, zenbaki estandarrak baino taulako atal desberdinak bideratzera behartuta zaude eta.

1 zenbakiarekin hasten zara eta taulan zehar ibiliko zara zenbakizko sekuentzian, 20ra iritsi arte.

Joan zenbaki batetik bestera, zure zutabean zenbakiak ezabatu eta markatuz joan ahala.

Oinarrizko Mundu Biribileko dardoetan, bikoitzak eta hirukoteak ez dira puntu gehiagorako balio.

Zenbakitutako segmentu baten edozein zati sakatu ondoren, pasatu hurrengora sekuentzian.

### 4. Hankak

Trebetasun-maila gehienetarako dardo-joko dibertigarri eta ezagunen zerrendan laugarren sailkatuta, Legs-ek txanda bakoitzean ahal duzun puntu gehien lortzea du helburu.

01 dardo jokoen antzekoa da sarrera eta irteera bikoitzeko baldintzarik gabe.

Kopuruan, edozein jokalarik joka dezake. Baina joko hau dibertigarriagoa da hainbat jokalari tartean daudenean.

Dianako zenbaki guztiak jokoan daude. Baina, 301 eta 501 jokoetan bezala, helburu-zenbaki ohikoenak 20 eta 19 dira puntuak azkar irabazteko.

Jokalari bakoitza 3 hankekin hasten da. Markatu "hanka" bakoitza marra batekin jokalarien inizialen ondoan. Bota zure dardoak eta idatzi zure puntuazioa. Hurrengo jokalariak zure puntuazioa berdindu edo irabazi behar du.

### 5. Hiltzailea (Killer)

Killer hiru lagun edo gehiagorekin jolasteko dardo joko dibertigarri bat da. Joko honek bikoitzak jotzea bakarrik eskatzen du eta estrategia zaindua dakar. Gutxienez hiru lagunekin jokatzen da.

Jokoaren hasieran, jokalari bakoitzak ausazko zenbaki bat aukeratzen du taulara tiro egiteko, tiro egiten ez duen eskuarekin.

Horrek joko interesgarriagoa egiten du eta zure erosotasun gunetik kanpo pixka bat jokatzera behartzen zaitu.

Zenbaki bat duzunean, saiatu zenbaki horren bikoitza lortzen.

Zure zenbakia bi aldiz sakatzeak "hiltzaile" bihurtzen zaitu.

Hiltzaile bihurtzen zarenean, zure aurkariak "hiltzen" saia zaitezke haien kopurua bikoiztuz.

Jokalari bakoitzak hiru bizitza lortzen ditu. Bikote bakoitzak bizitza bat balio du.

Dardoa konfiguratzeko, markatu jokalari bakoitzaren inizialak zutabe bakarrean.

Idatzi jokalari bakoitzaren zenbakia bere inizialen ezkerrean. Ondoren, markatu hiru bizitza jokalari bakoitzaren inizialen eskuinaldean dauden lerroekin.

Jokalari bat hiltzen denean, garbitu lerro bat.

Bizitzak (arbeleko lerroak) geratzen zaizkion jokalariak irabazten du partida.

### 6. Shangai

Shanghai joko ezin hobea da jokalari talde handi baterako.

Shanghaiko dardoen terminoari dagokio izena (jokalari batek txanda bakarrean zenbaki bereko bakarra, bikoitza eta hirukoitza jotzen duenean).

Jolasean dauden zenbakiak 1etik 7ra bitartekoak dira, sarrerako zenbakiei dagozkienak.

Puntuak jokoan dagoen sarrera-zenbakiari dagozkio.

Esaterako, 2. sarrera bada, 2ra bakarrik jaurti dezakezu. Bakar batek 2 puntu balioko luke; binaka 4 puntu balioko luke; eta 6 puntuko hirukotea. Jokoan sarrera-zenbakitik kanpo botatako dardoak ez du balio.

Dardoen joko hau 7 sarreraren ondoren puntu gehien lortuz edo sarrera bakarrean "Shanghai" bat lortuz irabaziko duzu.

Gogoratu honek txanda batean bakarra, bikoitza eta hirukoitza jotzea esan nahi duela. Nahiko arraroa da, baina lehen sarreran "Shanghai" bat lortu baduzu ere, partida amaituko litzateke. Zuk irabazten duzu.

Jarrai puntuazioen jarraipena jokalari bakoitzaren inizialak idatziz puntuazio-orriaren goiko aldean dagoen lerro batean.

Idatzi sarrera-zenbakiak zutabe batean, ezkerrean. Gero, lauki-sare bat sor dezakezu, eta jokalari bakoitzaren puntuazioa idatzi, aurrera egin ahala.

Shanghaik itzulera nahiko zorrotzak ahalbidetzen ditu, izan ere, puntuazio potentzialak nabarmen igo daitezkelako geroagoko sarreretan.

### 7. Harrapatu zaitut!

Dardo joko oso sinplea da, jokalari talde handiago batekin ondo funtzionatzen duena, non jokalari bakoitza bakarrik dago eta taulako zenbaki guztiak daude jokoan.

Joko honetarako, partida irabazteko puntu kopuru bat adostu besterik ez duzu egin behar.

Edozein zenbaki izan daiteke, baina joko azkarra nahi baduzu, adibidez, 200 bezalako zenbaki bat aukeratu dezakezu. Markatu guztion inizialak laster-markaren behealdean dagoen zutabe batean. Hiru dardoren txanda bakoitzaren ondoren, markatu uneko puntuen guztirakoak jokalariaren inizialen ondoan.

Irabazteko, zehaztutako puntu kopuru zehatza lortzen lehen jokalaria izan behar duzu. Zure aurkariak ere "hil" ditzakezu txanda bakarrean uneko puntu guztira lortuz eta zure puntuazioa "0"ra berrezarriz.

Irabazteko behar den kopuru zehatza gainditzen baduzu, zure puntuazioa aurreko guztizkora berrezartzen da. Adibidez, zure txanda hasieran 165 bat baduzu eta gero 210 bat jaurtitzen baduzu, orduan pasa eta 165era itzuliko zinateke hurrengo txandarako.

Oinarrizko arauak
-----------------

Nahiz eta joko bakoitzak bere arauak izan, badaude arau batzuk joko guztietara ezartzen direnak, hau da, oinarrizko arauak:

1. Hiru dardo txanda bakoitzeko
2. Kendu zure dardoak
3. Eroritako dardoak jokoz kanpo daude
4. Eroritako dardoak berriro bota daitezke (Dardo bat ustekabean erortzen bazaizu)
5. Jaurtitzeko lerroan zutitu
6. Grabatu zure puntuazioa dardoak kendu aurretik
7. Ez ukitu dardoak zure txanda igaro arte
8. Mantendu zibilizatuta
9. Erabaki nork jaurtitzen duen lehenengo.
10. Jokalariaren jaurtiketa-ordena erabaki
11. Ez distraitu markagailua bezala
12. Egon zaitez botatzen duen jokalaritik
13. Dardoak bota besterik ez duzu behar irabazteko

Dardoak jokatzearen abantaila nagusiak
--------------------------------------

Nahiz eta jende askok kirol moduan praktikatzen duen maila profesionalean, herritarren gehiengoarentzat tabernekin eta aisialdiko beste guneekin lotutako zaletasuna da. Nolanahi ere, osagai nagusiak hauek dira: trebetasuna, zehaztasuna eta esku irmoa. Honek hainbat onura ekartzen ditu:

* **Estresa arintzen du:** Eguneroko bizitzako betebeharretatik ihes egiteko modu bikaina da. Deskonektatzeko eta errutinatik irteteko. Hori dela eta, dardoak jokatzearen onurak fisikoak eta psikikoak dira. Afizionatu zein profesional mailan egin daitekeen aisialdiko jarduera. Maila ezberdinetako taldeak eta txapelketak ere badaude (eskualdekoa, nazionala eta nazioartekoa).
* **Talde-lana sustatu:** Dardoak jokatzea besteekin harremanetan jartzeko eta taldea sortzeko modu interesgarria da. Jokalari eta taldeen artean dibertsioa bermatzen duen lehia osasuntsua. Izan ere, enpresa askok jarduera mota hau antolatzen dute beren langileentzat. Taldeak eraikitzeko jarduerak deitzen dira. Talde bateko kide izatearen sentimendua indartzeko eta beste ingurune batean lankideekin elkarreragiteko.
* **Hobetu esku/begi koordinazioa:** Dardoak jokatzeak zure esku/begi koordinazioa hobetu dezake, joko honek eskatzen duen zehaztasunagatik.
* **Trebetasun sozialak hobetu:** Tokiko dardoen liga batean sartzeak zure sare sozial eta profesionala zabaltzen lagunduko dizu. Ingurune osasuntsu batean jende berria ezagutzeko eta lehiaketa bidezko bat garatzeko modua.
* **Kontzentrazioa hobetu:** Kontzentratzeko gaitasuna asko hobetzen da dardoak euren zaletasunetako bat egiten duten pertsonengan.
* **Pentsamendu estrategikoa indartu:** Joko honek plangintza estrategiko dosi esanguratsua eskatzen du, jaurtiketa bakoitza mugimendu taktiko bat dela kontuan hartuta.
* **Autoestima indartzen du:** Zenbat eta praktika gehiago egin eta zenbat eta arrakasta gehiago lortu, orduan eta ongizate sentsazio handiagoa.
* **Hitzik gabeko gaitasunak hobetzea:** Beharrezkoa da taldekideekin esku keinuekin edo gorputz-hizkuntzarekin komunikatzeko.

Munduko dardo txapelketak eta jokalari garrantzitsuak
-----------------------------------------------------

Munduko dardo txapelketetako gobernu-organo nagusiak World Darts Federation (WDF), British Darts Organization (BDO) eta Professional Darts Corporation (PDC) dira, besteak beste, munduko txapelketak gobernatzeaz eta antolatzeaz arduratzen direnak. Adibidez hauek:

* World Masters
* British Open
* British Matchplay
* PDC Munduko Txapelketa kategoria ezberdinetan
* European Cup

Bestalde, historiako dardo jokalari garrantzitsu eta adituenetako batzuk hauek dira: John Lowe, Eric Bristow, Dennis Priestley, Raymond Van Barneveld, John Part eta James Wade, besteak beste

Dardoak Euskal Herrian
----------------------

Joseba Unanue Oriotarra 2014an ProMaster mailan Espainiako Txapeldun izendatu zuten.

Joseba Unanue. Oriotar jokalari profesionala.
Bi urte igaro ziren lehen aldiz dardoa eskuartean izatetik Europako txapelketa jokatu zuenera. Lagun baten tabernan dardo makina ikusi, eta berak taberna ireki zuenean, hautsez jositako txoko batean makina ipintzea erabaki zuen. Orion lehen dardo makina zuen taberna zen hura. Urte beteren buruan Gipuzkoako amateur mailan irabaztea lortu zuen Orioko taldeak. Ordutik, etenik gabe ibili da dardotan Unanue, podiumetik podiumera.

Tabernan dardo makina jarri zuen eta Gipuzkoako Amateur mailan irabazi zuen beste hiru oriotarrekin batera. Lau urteren buruan 80 pertsona federatu zituen Oriok. Urte bete beranduago, 2005ean, Polonian zegoen Europako Txapelketan parte hartzen.

Espainiako txapelketa askotan ere parte hartu izan ohi du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Definición de dardo — Definicion.de» *Definición.de* (Noiz kontsultatua: 2022-05-12).
2. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Historia de los Dardos - Historia del Deporte - Los Dardos» *Historia del Deporte* (Noiz kontsultatua: 2022-05-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Dardos: que es, como surgió y cómo se juega» *www.desenfunda.com* (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «⛳ Los 7 mejores juegos de dardos: divertidos y populares 2021» *Juegos de bar 🎯* 2021-01-13 (Noiz kontsultatua: 2022-05-12).
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Jugar a los dardos, una excelente forma de mejorar tu puntería» *Toinsa - Distribuidores de juguetes en España* 2019-05-16 (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).
6. ↑    «Joseba Unanue: "Kontzentrazioa lortzea sentsazio ezin hobea da" - Aia» *Karkara.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-05-12).

Kanpo estekak
-------------

* Munduko Dardo Federazioa
* Amerikar Dardo Erakundea
* Britainiar Dardo Erakundea
* Dardo Erakunde Profesionala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131471
* Commonscat Multimedia: Darts

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4130876-1
* LCCN: sh85035823
* NDL: 00616764
* NKC: ph116824
* AAT: 300228654
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131471
* Commonscat Multimedia: Darts