recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Euskal Kulturaren Batzarreak** (**EKB**) euskalgintzako erakundeak koordinatu eta biltzeko gune izatea eta euskararentzat plangintza orokorrak bultzatzea helburu nagusitzat hartuta, 1983an sortutako taldea izan zen.

EKBren Batzorde Iraunkorrak, 1999ko otsailean, Batzarrea desegitea erabaki zuen. Batzorde horren txostenaren arabera, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua ari zen harrezkero funtzio horiek betetzen. Horrez gainera, EKBk desegitea erabaki zuenean, Kontseiluan zeuden jada EKBko kide ia guztiak.

Aipatutako bi zeregin nagusi horiez gainera, gizartean eragitea ere nahi izan du EKBk bere historian zehar. Alegia, administrazio publikoa eta erakunde sozial eta politikoak euskararen aldeko urratsak egitera bultzatzea. Eragile-funtzio hori beste elkarteren batek egin beharko duela zioen Batzorde Iraunkorraren txostenak, eta Euskal Herrian Euskaraz horretarako prest azaldu zen.

EKBk dokumentazio-zentroa ere bazuen, eta hasieran *Euskaldunon Egunkaria* azaldu zen horren ardura hartzeko prest. EKBren herentziaren beste atal garrantzitsua *Bat* soziolinguistika-aldizkaria zen. EKB desagertu arren, aldizkaria ez zen bertan behera gelditu, eta SEI Euskal Soziolinguistika Institutua elkarteak hartu zuen bere gain aldizkariaren etapa berriaren kudeaketa. Izan ere, 1999an ale monografiko bat argitaratu zuen *Bat* aldizkariak, hogeita hamaikagarrena, EKBren eta euskalgintzaren inguruko higikundeen ibilbidea biltzen zuena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257565

 |

* Wd Datuak: Q12257565
**Errepelega** Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da. Izan ere, Sestaoren ondoan dagoen auzo hau Portugaleteko lau muinoen batean dago (Roke Deuna, Kanpanzar, Los Hoyos eta Errepelega).

Mugakideak
----------

Iparraldean eta ekialdean Portugaleteko herrigunea, hegoaldean Sestao eta mendebaldean Ortuella mugakide ditu.

Historia
--------

Errepelega Portugaleteko auzo "berria" da, 1931 arte Santurtziko zatia baitzen. Beti izan da nortasun handiko herria, eta bertan bizi diren askok "Errepelegako Errepublika Independiente" deitzen diote euren auzoari.

Bertako antzinako leku-izenen artean Iturburu (eliza zaharraren ondoan), Ganeza edo Ganeta (Rivas eta La Sierraren artean), Arana (Rivasera zihoan bidea), Biternari eta Bizio (La Sierran) ditugu.

Zerbitzuak
----------

* Osakidetzako anbulatorio bat auzo honetan kokatzen da.
* Errepelegako merkatua: oso postu gutxi jarraitzen duten zabalik.
* "Rivas" futbol zelaia kokatzen dira Errepelegan ere.

Jaiak eta ospakizunak
---------------------

Auzoaren patroia Kristobal Deuna da eta haren omenezko jaiak uztailaren 10en egiten dira.

Ikus, gainera
-------------

* Ezkerraldea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Portugaleteko udal webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9068152

 |

* Wd Datuak: Q9068152


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Portugalete | Portugaleteko auzoak | Portugalete |
| Abatxolo · Alde Zaharra · Azeta · Buenavista · Errepelega · Kai Barria · Kai Zaharra · Kanpanzar · La Florida· La Tejera · Los Hoyos · Pando · Rivas |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
Palatino muinoa, Erroman, bere izena, palazzo hitzean eratorri zelarik
**Palazzo** ("jauregia"), Italian, tamaina errespetagarriko eraikinak identifikatzen dituen izena da, ospe handiko familia edo instituzio batentzat egoitza bezala eraikiak. Palazzo izena, Palatino muinotik dator, Erromako zazpi muino klasikoetako bat. Muinoan, Julia familia patriziarrak, bere egoitza eraiki zuen lurrak zituen. Oktabio Augusto enperadore bihurtu zenean, Julio Zesarren oinordeko bezala, bere etxea eta Palatino muinoaren izena, egoitza inperialaren sinonimo izatera pasa zen.

Bere sarrera propioak dituzten palazziak:

* Palazzo Vecchio (Florentzia)
* Palazzo Bargello (Florentzia)
* Palazzo Doria-Pamphili (Erroma)

Venezian, palazziren batzuk, modu arruntean, Ca' (etxea) deituak dira:

* Ca' d'Oro
* Ca' Rezzonico

Udalerriak
----------

* Palazzo Adriano, Siziliako Palermoko probintziako udalerri bat da.
* Palazzo Canavese, Piamonteko Torinoko probintziako udalerri bat da.
* Palazzo Pignano, Cremonako probintziako udalerri bat da.
* Palazzo San Gervasio, Basilicatako Potenzako probintziako udalerri bat da.

Ikus, gainera
-------------

* Jauregi, italiar arkitekturaren testuingurutik kanpoko esanahi baliokidearentzat.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2651004
* **Identifikadoreak**
* AAT: 300005512

 |

* Wd Datuak: Q2651004
**Panthermobile** *The Pink Panther Show* marrazki bizidunen telesailerako egindako auto prototipo funtzional bat izan zen. "Munduko ibilgailurik bitxiena" deitu izan zioten bere faraian auto pertsonalizatu arrosa honi.

Erabilpena eta ezaugarriak
--------------------------

Ed 'Newt' Newtonek diseinatu zuen 1969an Bob Reisner California Show Cars delako lantegian, eta marrazki bizidunen telesaileko lehen jatorrizko kreditu eta tituluetan erabili izan zen. Sekuentzia ezagunean, gidaria haurra zen.

Oldsmobile Toronado baten txasisaren gainean eraiki ze. Zazpi litroko Oldsmobile V8 motorrak aurreko gurpilak gidatzen zituen.Atzerako ispiluen ordez, kamera eta zuri-beltzeko telebista monitore bat zituen gidariak. Autoaren gorputza xafla metalikoa zen. Mutur luzearen ondorioz, autoa gidatzeko oso zaila zen.Urte askoan, autoa Jay Ohrberg sustatzailearena izan zen, 2007an enkantean jarri aurretik. Berriro enkantean jarri zuten 2011n, eta Kaliforniako Los Angelesko Galpin Auto Sports-ek erosi eta zaharberritu zuen, Dave Shutenek gainbegiratuta..

Erreferentziak
--------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Panthermobile» artikulutik itzulia izan da, 2022-04-11 data duen 1082047318 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-04-11 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.

1. 1 2 3 4 5  News.com.au (retrieved 15 January 2017)
2. ↑  Carbodydesign (retrieved 15 January 2017)
3. 1 2 3 4  Jalopnik (retrieved 15 January 2017)
4. ↑     *The Pink Panther Show Original Opening HQ.*  (Noiz kontsultatua: 2022-06-27).
5. ↑    *Panthermobile goes to auction.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30605314

 |

* Wd Datuak: Q30605314
***Erremateko tiroa*** (frantsesez: *Le Coup de grâce*) Marguerite Yourcenarrek idatziriko eleberri labur bat da.
Sorrenton idatzi zuen Yourcenarrek, 1938an, baina 1939an argitaratu zuen Gallimard argitaletxeak.

Edukia
------

Lehen Mundu Gerra bukatzear eta Sobiet Batasuneko iraultza hasi berri zenean kokatzen da istorioa. Hiru gazteren arteko harreman botere erlazioari buruzko lana da. Yourcenar berak hitzaurrean dioenez, benetako gertakizun batean oinarritua dago. Patuak elkartutako hiru gazteak, Sophie de Réval, haren anaia Conrad, eta Eric von Lohmond, haien betiko adiskidea dira, eta aurreneko orrialdetik iragartzen zaio irakurleari gertatu behar duen tragedia.

Liburua Josu Zabaletak itzuli zuen euskarara, eta Alberdania argitaletxeak argitaratu zuen 2007an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Erremateko tiroa» *Alberdania Argitaletxea* (Noiz kontsultatua: 2019-03-30).
2. ↑   «Marguerite Yourcenaren Le coup de grÃ¢ce euskaraz» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2019-03-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1193320
* **Identifikadoreak**
* BNF: 401596742 (data)

 |

* Wd Datuak: Q1193320
**Euskal Kostaldeko Museoen Sarea**, Euskal kostaldeko (Bizkaia-Gipuzkoa) kultura ekipamendu guztien lankidetzarako gune bat da. Titulartasun desberdinekoak izaki, Euskal Kostaldean kokatuta dauden museo, interpretazio-zentro eta bestelako baliabide turistiko guztiek osatzen dute, eta horien guztien xede nagusia harremanak antolatzea da, ondarea zabaltzeko eta interes turistikoa duen baterako eskaintza partekatzeko. Sarea kostaldean dagoen ondareari balorea emateko eta elkarlanean eskaintza bateratua osatzeko asmoz, 2012an sortu zen, museo produktu komunak garatuz, proiektuak partekatuz, eta Euskal Kostaldearen turismoa sustatzeko eta komunikatzeko ekintzak bultzatuz. Gainera Euskal Kostaldeko Museo Sarearen txartelaren bidez abantailak ere eskura daitezke bertako partaide diren museoetan.

Ekimen hau honako helburu nagusi hauek lortzeko sortu zen:

· Irudi bateratu bat finkatzea eta hedatzea, Euskal Kostaldea helmuga turistikoaren esparruan.

· Sareko agente guztien arteko harremanak sendotzea.

· Euskal Kostaldearen helmuga turistikoa indartzea, lehendik dauden plataformen sinergia guztiak aprobetxatuz, eta kalitateko eta erabilera anitzeko eskaintza eskainiz, kultura-turismoan oinarrituta.

· Euskal kostaldearen ondarea sustatzea eta ondare horri balioa ematea, museo-proiektu komunak garatuz, proiektuak partekatuz eta turismo-sustapeneko eta komunikazioko ekintzak abian jarriz.

Kanpo lotutrak
--------------

* Euskal kostaldeko museoen sareko webgunea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069596

 |

* Wd Datuak: Q61069596
**Ficoba** edota **Euskal Kostaldeko Nazioarteko Erakustazoka** Gipuzkoako Irun udalerrian dagoen erakustazoka bat da, Gipuzkoa eta Lapurdiren arteko mugan, eta Txingudiko metropoli eremuaren bihotzean.

Helburua
--------

Ficobaren helburua Europar Batasuneko mugaz gaindiko lehen erakustazoka izatea lortzea da, eta gainera inguruko ETEek produktuak erakutsi ditzaten eta merkatal harremanak izan ditzaten girorik aproposena erdiestea.

Historia
--------

2003ko urriaren 9an ireki zen.

Instalazioak
------------

Erakustazokako instalazioek 70.000 m2 baino gehiagoko azalera hartzen dute, eta horietan gune hauek dituen konplexu bat dago: zerbitzu orokorrak, erakusketarako 5.000 m2-ko hiru pabiloi, kanpoaldean 7.500 m2-ko gune bat bereziki prestatua erakusketak egiteko, 1.000 plazako aparkalekua, 340 lurrazpikoak direlarik, sarbideak eta bideak.

Eraikin nagusiak 580 m2-ko ataria du, eta baita honako hauek ere: prentsa aretoa, erakusketarien eta bisitarien artean bilera pribatuak egiteko bulegoak, 125 lagunentzako edukiera duten konbentzio, mintegi eta bileretarako areto balioanitzak, erakusketarientzako VIP aretoa, eta Iñigo Lavado chef-ak zuzentzen duen 500 lagunentzako edukiera duen kafetegi eta jatetxe panoramikoa.

Ficobak badu, gainera, 376 lagunentzako Auditorium bat ere, megafoniaz eta aldibereko hiru itzulpen-kabinaz hornitua, eta diseinu balioanitz horri esker egin ahal dira hainbat kultur ekitaldi, hitzaldi eta ospakizun, egiten diren azokei zerbitzu osagarri bat emateaz gain.

Garraioa
--------

Trenez Euskotrenen Irun-Ficoba geltokia, Renferen Irungo geltokia eta SNCFren Hendaiako geltokiaren bidez bertaratu daiteke. Hegazkinez, Donostia-Hondarribia aireportua edota Biarritz-Angelu-Baionako aireportuaren bidez.

Kanpo estekak
-------------

* Ficoba erakustazokaren webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]  **(Gaztelaniaz)** **(Frantsesez)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12257564
* Commonscat Multimedia: FICOBA

---

 |

* Wd Datuak: Q12257564
* Commonscat Multimedia: FICOBA


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Euskal Herria | Euskal Herriko biltzar jauregiak | Euskal Herria |
| Baluarte • Bilbao Exhibition Centre • Europa • Euskalduna • Ficoba • Kursaal • Irati • Refena |
**Nazioarteko Jatorri-Ziurtagirien gidalerroak** ETE (enpresa txiki edo ertain) esportatzaileek beren salgaiaren jatorria ziurtatzen dutela ziurtatzen duen dokumentua da. Ziurtagiri horri esker, jatorria herrialdeko herrialdean frogatu ahal izango da, eta horretarako helmuga aduana lurraldeko merkataritza politikako neurriak aplikatuko dira

Xedea
-----

Salgaiaren jatorria egiaztatzea ezinbestekoa da, inportazioari eta bi herrialdeen arteko akordioetatik eratorritako lehentasunezko erregimenei tarifa aplikatu behar zaienean. Merkataritza Ganberetako goi-kontseilua jatorrizko ziurtagiriak emateaz arduratzen da.

Esportatzaileak gertukoenarekin jarri behar du harremanetan prozedura aurrera eramateko. Ziurtagiri eredu bakarra ez badago ere, eman ahal izateko beharrezkoa da eskaera-orria behar bezala beteta aurkeztea, beharrezkoa bada informazioa justifikatzen duten frogekin batera.

Salgaia zehazki identifikatu ahal izateko beharrezko informazio guztia eduki behar du, hala nola:

* Ekoizpen lantegiaren edo esportatzailearen izena eta helbidea.
* Eroslearen izena eta helbidea.
* Garraioa. Esportatu behar den garraiobidea adierazi behar da, airea, itsasoa edo lehorra. Bidaian zehar hainbat erabiltzen badira, garraio misto gisa adieraziko da.
* Produktuaren deskribapen zehatza eta nahikoa. Horrela, ohiturek azalpenarekin identifikatu behar dute zer produktu den. Era berean, aukeratutako ontzi mota eta kantitatea zehaztu behar dira.
* Pisu gordina eta garbia gehi bolumena.

Nazioarteko Jatorri-Ziurtagiri motak
------------------------------------

* Lehentasunezkoak: ziurtatzen dute salgaiek tarifa murriztuak edo salbuespenak dituztela onura horiek aurreikusten dituzten herrialdeetara esportatzen direnean.
* Ez-lehentasunekoak: produktuek ez dutela inolako lehentasunezko traturik jasaten ziurtatzen dute.

Erreferentziak
--------------

* «Certificado de Origen ¿Qué es y cómo funciona? - Gecotex» *www.gecotex.es* (Noiz kontsultatua: 2020-12-14).
* **(Gaztelaniaz)** «Certificado de origen» *Economipedia* 2020-07-02 (Noiz kontsultatua: 2020-12-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85769628

 |

* Wd Datuak: Q85769628
Esku dantza Ordizian.
**Esku dantza** euskal kultura eta folklorearen osagai den dantza garrantzitsua da. Dantza honen ezaugarri nagusia, izaera soziala eta dibertigarria duela da. Behin eta berriro errepikatzen diren lau pausuz osatua dago, beraz, nahiko erreza dela esan ohi da. Hau dela eta, gaur egun, eskola askotan Haur Hezkuntza eta/edo Lehen Hezkuntzako ikasleek ikasi eta dantzatzen dute. Arrazoi berberagatik hainbat tokitan dantzatzen ohi da: erromeriak, plazak, tabernak, etxean..

Normalean, musika txistu eta danbolinarekin jotzen da. Musika/erritmoa arintzen den heinean, dantza arintzen doa. Esku dantzari esker, koordinazioa lantzen da.
Baztango esku-dantza ezagunena da. Joku-dantza edo irri-dantzen multzoan sailkatzen da beste dantzekin batera: katadera-dantza, itses-dantza, eskalapoin-dantza, paxa-dantza, zurrume-dantza, ipurdi-dantza, bizkar-dantza, saskito-dantza, almute-dantza... Doinua Lizarrako Hilario Olazaran Aitak Bertizaranan jaso zuen, Antonio Elizalde txistulariaren eskutik.

Esku dantza binaka dantzatzen da, dantzariak aurrez aurre bi lerrotan kokatu egiten dira eta tokitik mugitu gabe dantzatzen dute. Dantzariak eskuekin txaloak ematen dituzte. Mugimendu hauek Euskal Herriko beste dantzen antzekoa dela esan dezakegu, makil-dantzakoa adibidez. Makil-dantzan, berakoak bezala kolpatzen dira baina kasu honetan makila erabili beharrean, dantzariek eskuak jotzen dituzte.

Koreografia
-----------

Koreografia bitan banatzen da: Lehenengo eta bigarren partea berdinak dira, aldaera bakarra bigarren partean buelta emanten dantzatzen dela da. Birritan errepikatzen da parte bakoitza. Konpasa eta musika erritmoa jarraitzen, dantzariak elkarri esku ahurrak kolpatzen dituzte. Musika erritmoa arintzen doa, beraz dantza gero eta arinagoa da.

Lehenengo partea:

* 1) Eskuak batuta aurreko dantzariaren kontra talka egin.
* 2) Eskuineko eskua lehenengo elkarri jo, ondoren ezkerrekoa. Txalo bat eman. Eskuineko hanka altxatu eta beheko aldean txaloa eman, hanka jaitsi eta txalo eman, ezkerreko hanka altxatu eta beheko aldean txaloa eman, hanka jaitsi eta txalo.
* 3) Eskuak gerriaren atzean txalo eman, aurrealdean txalo eman.
* 4) Eskuak batuta aurrekoaren kontra eskuekin talka egin.

Birritan errepikatuko da pausu hau.

Bigarren partea:
Berdin dantzatzen da baina bigarren pausua egitean, eskumarantz ematen da buelta hanka altxatzen den bitartean. Bikote-dantzari bizkarra ematen ari garela ezkerreko hanka altxatu eta txaloa emango diogu buelta ematen dugun bitartean.
Bikote-dantzaren aurrez aurre gaudela hirugarren pausua egiten jarraituko dugu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* *Esku dantza* tutoriala]
* *Esku dantza* Oskorri-Hi ere dantzari- musika]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216224

 |

* Wd Datuak: Q65216224
**Ordezkarien Nazioarteko Eguna**. Nazio Batuen Batzar Nagusiak, 73/286 ebazpena onartuta, Nazio Batuen helburu nagusiak betetzeko ordezkariek duten eginkizun erabakigarria aitortzen du. Ordezkarien zereginen zati bat helburu horiek betetzea da, dela nazioarteko bakea mantentzea, dela giza eskubideen eta oinarrizko askatasunen errespetua sustatzea, dela multilateralismo eraginkorra sustatzea.

Estatu kideen ordezkariek Nazio Batuen Erakundean duten papera ezagutarazteko, NBEren Batzar Nagusiak apirilaren 25a izendatu du Ordezkarien Nazioarteko Eguna.

Eginkizunak
-----------

Ordezkariek Nazio Batuen Erakundea biziarazten dute. Haiek gabe, Erakundea ez litzateke dena izango. Akordioak negoziatzen dituzte eta euren herrialdeekin koordinatzen dira. Batzuk aliantzak osatzen dituzte, beste batzuk borrokan diardute konpromisoak lortzeko. Modu horretan, NBEk ordezkatzen duen multilateralismoa gorpuzten dute.

Ordezkariek beren herrialdeak ordezkatzen dituzte Nazio Batuen Erakundeko bileretan. Goi mailako politikaririk egon ezean, ordezkariek beren herrialdearen izenean hitz egiten dute, eta botoa ematen dute NBEko Batzar Nagusian eta beste foro batzuetan, hala nola NBEko Segurtasun Kontseiluan. Ordezkariak beren herrialdeek izendatzen dituzte. Horregatik, zerbitzatzen duten gobernuaren interesei jarraitzen diete.

Aurrekariak
-----------

Nazioarteko Ordezkarien Eguna San Frantziskoko Konferentziaren lehen egunaren urteurrena ospatzen da, Nazio Batuen Nazioarteko Erakundearen Konferentzia bezala ere ezaguna. 1945eko apirilaren 25ean, berrogeita hamar herrialdetako ordezkariak elkartu ziren lehen aldiz San Frantziskon. Bigarren Mundu Gerraren hondamendiaren ostean elkartuta, munduko bakea berreskuratuko eta gerraosteko mundu-ordenari arauak ezarriko zizkion erakundea sortzea zen haien helburua.

850 ordezkarik hartu zuten parte bi hilabetez luzatu zen jardunaldi hartan. Munduko biztanleriaren ehuneko laurogeitik gora ordezkatzen zuten, munduko erlijio eta kontinente guztietako pertsonak; denak bakea gorde eta mundu hobe bat eraikitzen lagunduko zuen erakunde bat sortzeko ahaleginean.

Lehenengo bileratik bi hilabetera, 1945eko ekainaren 26an, Nazio Batuen Gutuna sinatu zuten konferentzian parte hartu zuten 50 herrialdeetako ordezkariek. Akordioaren ondorioz, Nazio Batuen Erakundea sortu zen, gaur egun 193 estatu kidek osatzen duten erakundea eta estatu kideetako ordezkarien arteko elkarrizketa kolektiborako nazioarteko gune nagusi gisa balio duena. Poloniak, konferentziaren garaian gobernurik ez zuena, geroago sinatu zuen gutuna, eta, ondorioz, Estatu kide fundatzaileen kopurua 51ra igo zen.

2019ko apirilaren 2ko 73/286 ebazpenean, Batzar Nagusiak San Frantziskoko Konferentziaren lorpena gogoratzen du, eta Ordezkarien Nazioarteko Eguna aldarrikatzen du apirilaren 25a.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ordezkarien Nazioarteko Eguna

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85413739

 |

* Wd Datuak: Q85413739
Nafarroa Garaiko eskualdeak, legez definituak 2020an.
**Eskualdea** lurralde azalera bat biltzen duen kontzeptu geografiko bat da, banako kontzeptua den tokiaz gaindi eta erreferentziazko eremu geografikoa baino txikiagoa. Euskaltzaindiak sinonimotzat ditu erregioa eta eskualdea, baina erabilpenean eskualde gehiago agertzen da bere testuetan, nahiz eta, kontzeptu bat azaltzearren adibidez "eskualde hizkuntzak" zein "erregio hizkuntzak" erabiltzen dituen.

Eskala kontua izan ohi da erregio eta eskualdearen arteko desberdintasun bat, ñabardura mailakoa. Euskal Herriaren barruko esparruez ari garenean, eskualde da gehien erabiltzen den terminoa, ofizialki ere bai hala nola Nafarroa Garaiak foru lege batez bere lurraldeko eskualdeak definitu zituenean. Eskala handiagoan, esate baterako, kontinentekoan edo Europako Batasunekoan, erregio terminoa erabil daiteke usuago (baina eskualde ere bai).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Erregio» *www.euskaltzaindia.eus* (Euskaltzaindiaren Hiztegia) (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
2. ↑   **(Frantsesez)** Baxok, Erramun. «Frantzian eskualde hizkuntzen legearen bihurgunea» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** irudia, Komunikazioa eta. «Euskaltzaindiak hizkuntza aniztasunaren aldeko ahalegin handiagoa egiteko eskatu dio Espainiako gobernuari» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
4. ↑   «Lexnavarra | 04/20 FORU LEGEA» *www.lexnavarra.navarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-12-02).
5. ↑   «Eskualde edo erregioen kontzeptua» *www.euskonews.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).

Ikus, gainera
-------------

* Frantziako eskualdeak (frantsesez *region* deituak)
* Herrialdea
* Eskualdea (Eraztunen Jauna)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12829
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87006098

 |

* Wd Datuak: Q12829
**Ordiziako enparantza nagusia** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerriaren enparantza edo plaza nagusia da. Hain zuzen ere, Ordiziako Alde Zaharrean kokatua dago.

Azoka
-----

Udalerri honetako alde zaharraren bihotzean kokatzen da, udaletxearekin parez-pare. Bertan asteazkenero merkatua edo azoka ospetsua ospatu ohi da, beharbada, Gipuzkoa osoko kale merkaturik garrantzitsuena dena, bertako salneurriak Gipuzkoa osoko nekazal eta barazki produktuen salneurrien eredutzat hartu izan ohi direlarik.

* Gainaldeko armarria.Gainaldeko armarria.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Ordiziako udaletxera begira dagoen aldea, atzealdean Abaria jauregia ikus daiteke.Ordiziako udaletxera begira dagoen aldea, atzealdean Abaria jauregia ikus daiteke.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Sarreretako bat.Sarreretako bat.

Historia
--------

Mendez mende, gutxienez 1512. urtetik aurrera, merkatua enparantza honetan eta bere inguruko eremuan ospatu ohi izan zen. Halere, 1925ean Francisco Gurrutxagaren proiektuari jarraikiz, gaur egungo bere hormigoizko egitura eta teilatua gehitu zitzaizkion.

Eraikinak
---------

Enparantza honen inguruan hainbat eraikin nabarmen daude: Abaria jauregia, Sujetoenea, Gazteluzar jauregia eta Ordiziako udaletxea.

Inguruko eraikinak
------------------

* Abaria jauregia.Abaria jauregia.
* Arkupea.Arkupea.
* Goen kalea.Goen kalea.
* Legazpi kaleko eraikinak.Legazpi kaleko eraikinak.
* Eraikinak.Eraikinak.

Kanpo estekak
-------------

* Ordiziako azokari buruzko argibidea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265228
* Commonscat Multimedia: Plaza Nagusia, Ordizia

---

 |

* Wd Datuak: Q12265228
* Commonscat Multimedia: Plaza Nagusia, Ordizia
Arotzaren metalezko eskuaira
**Eskuaira** angelu zuzenean (90º) batutako bi atalek osatzen duten tresna da, bi planoen arteko angelu zuzena frogatzeko edo planoetan angeluak marrazteko erabilia.

K. a. 2600 inguruan Antzinako Egipton asmatu zen. Egiptoko arkitektoak eskuairaz baliatzen ziren angelu zuzenak lortzeko. Asmakari honen ondorioz, arkitektoek angeluak neurtu, zehaztasun handiz paretak eraiki eta lurzoruen arteko desberdintasunak neurtu zitzaketen.

Erabilera marrazketan
---------------------

45º eskuaira eskaladuna.
30-60º eskuaira eskaladuna.
Marrazketa teknikoan triangelu angeluzuzen itxurako tresna da, angeluak marrazteko erabilia (batez ere angelu zuzenak). Tamaina ezberdinetakoak izan daitezke eta eskala grafiko bat izan dezakete, neurgailu bezala erabiltzeko.

Bi dira ohiko formak:

* 90º, 45º eta 45º-ko angeluak dituen hirukia.
* 90º, 60º eta 30º-ko angeluak dituen hirukia (eskalenoa), Hegoaldean *kartaboi* esaten zaiona.

Gehienetan, bi eskuaira mota hauek batera erabiltzen dira, erregelarekin bat, lerro paraleloak, elkarzutak edo angelu ezberdinetakoak marrazteko. Material ezberdinez egina egon daiteke, baina, ohikoena eta erabiliena, plastiko gardena da.

Eskuairak honako hauetan erabil daiteke:

* Aurretik jarritako distantzia batetara lerro paraleloak marrazteko
* Lerro elkarzutak marrazteko
* Angeluen neurriak adierazteko
* Koordenatu polarrak lortzeko
* Erdiko puntua berehala aurkitzeko
* Irudi lauen simetria lortzeko
* Bektoreen neurriak lortzeko
* 30, 45 eta 60°ko angeluak lortzeko
* Hirukiak marrazteko

Ikus, gainera
-------------

* Kartaboi

* Marrazketa tekniko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3392302
* Commonscat Multimedia: Set squares

---

 |

* Wd Datuak: Q3392302
* Commonscat Multimedia: Set squares
**Eusebio Gurrutxaga Txapartegi** (Zumaia, 1827ko abuztuaren 14a - ibidem, 1902ko ekainaren 28a) industrialari, enpresaburu eta politikari gipuzkoarra izan zen.

Nicolas Gurrutxaga Arsuaga donostiarraren eta Faustina Txapartegi Egaña zumaiarraren semea zen.

Zementua era tradizionalean fabrikatzen hasi zen 1849an. 1858-1959 artean, "Nuestra Señora de los Dolores" fabrika eraiki zuen, lehen zementu-fabrikatzat jotzen dena, gaur egun Arroa Behera bezala ezagutzen den tokian. 1888an "Sindicato de Cementos rápidos de Zumaya" sozietatearen sorreran parte hartu zuen. Gurrutxagaren zementua, besteak beste, Point du Gave-n edo Zokoa, Miarritze eta Brest-eko portuetan erabili zen. 1895eko Bordeleko erakusketan, fabrika urrezko domina jaso zuen.

Zumaiako alkate hautatu zuten behin baino geihagotan , haren agintaldietan uren ekartzea egin zen eta 1887an portuko lanak onartu ziren.

Hainbat aldiz foru diputatua izan zen, Gipuzkoako diputatu nagusia hirugarren barrutiko ondokoa, 1865eko uztaileko Ordiziako batzarretik, 1872ko uztaileko Tolosako batzarrean berrautatua.

Zumaiako Fermina Uriarterekin ezkondu zen 1850ean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66619485
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 57780

 |

* Wd Datuak: Q66619485
*Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Euskalduna (argipena)»*

Lehen Mundu Gerra hastearen albistea, *Eskualduna* astekariaren 1914ko abuztuaren 7ko zenbakian.
***Eskualduna*** Baionako aldizkari elebiduna izan zen, euskaraz eta frantsesez argitaratzen zena. Louis Etxeberri politikari kontserbadoreak sortu zuen 1887an, bere ideiak plazaratzeko eta *Le Réveil Basque* egunkari errepublikar elebidunari irakurleak kentzeko xedearekin; *Le Réveil Basque*-ko burua, Berdoly diputatu *gorria* zen. Frantziako botere publikoek itxi zuten hedabidea 1944an, Bigarren Mundu Gerraren sasoian alemaniar naziekin kolaboratzea egotzirik.

Historia
--------

1887ko martxoaren 15ean kaleratu zen *Eskualduna*-ren lehenbiziko zenbakia; orduz geroztik, erlijio katolikoa, familia eta laborantza izan zituen oinarri ideologikoak, eta arrakasta handia izan zuen Ipar Euskal Herrian. Frantziako eredu errepublikar eta laikoaren aurka kokatu zen eta euskararen, fedearen eta erregionalismoaren alde. Aldizkari abertzalea zen; ez, ordea, eusko abertzalea, osoki frantses abertzalea baizik, bere aldaera tradiziozale eta konfesionalean. Louis Etxeberri eta Jean Hiriart-Urruti izan ziren *Eskualduna*ko zuzendari nagusiak hainbat urtetan.

*Eskualduna*-n ikasi zuten idazten Iparraldeko garai hartako idazle gehienek, eta beren artikuluekin euskal kazetaritzaren lehen oinarriak paratu zituzten, ordu arte euskaraz inoiz ukitu gabeko hainbat gai jorratuz. Jean Etxepare Bidegorri medikuaren kronikak eta kontakizunak euskal literatura modernoaren hastapenak izan ziren, estilo eta gai aldetik. Gerra Handian (1914-1918), aldizkariak bat egin zuen Action Française alderdiaren posizioekin. Urte horietan, Etxepare medikuaren, Jean Elizalde *Zerbitzari*-ren eta Jean Saint-Pierreren artikuluak argitaratu ziren Lehen Mundu Gerraz, batzuetan frontetik bertatik idatziak.

1936-1939 bitartean, Hego Euskal Herria nozitzen ari zen gerraren aurrean, frankisten alde aritu zen buru-belarri, Ipar Euskal Herriko hautetsi eta hedabide gehienak bezalaxe. 1941az geroztik, Vichyko gobernuaren alde egin zuen agerkariak, eta epe horretan nazismoaren aldeko idazkiak argitaratu zituen. 1944an aliatuek alemaniarrak garaitu ostean, frantziar agintari berriek *Eskualduna* itxi zuten, kolaborazionista izateagatik. Piarres Lafittek zuzenduriko *Herria* aldizkariak hartu zion lekukoa Ipar Euskal Herriko euskal kazetaritzan; gaur egun ere, Baionan argitaratzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Osa Galdona, Miren. *Herria aldizkaria: 75 urte euskal kazetaritzaren lubakian.*  blogak.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-5-17).
2. ↑   Chueca Intxusta, Josu. *Euskaldunen aterpea suntsitu zuen faxista.*  *Argia*, 2009ko maiatzak 10, CC BY-SA, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-5-17).

Ikus, gainera
-------------

* *Eskualdun Ona*

Kanpo estekak
-------------

* Eskualdunaren ale guziak digitalizatuak prentsa.bilketa.eus-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3058070
* **Identifikadoreak**
* BNF: 327687557 (data)

 |

* Wd Datuak: Q3058070
Sant Climent de Taülleko pantrokratorra
Dafniko (Grezia) pantokratorra, 1080-1100 inguruan
**Pantokrator** atributua (antzinako grezieraz: παντοκράτωρ, *panto-krator* = ahalguztiduna), greziar mitologian Zeus jainkoari egokitu zitzaion izendapena da. Kultura kristauan, Jesukristo irudikatzeko erabiltzen da.

Arte bizantziar eta erromanikoan, pantokrator hitza, Ahalguztiduna, Aita eta Seme, hau da, Sortzailea eta Askatzailea izendatzeko erabilia izan da. Irudia, maiestatikoa beti, izaki jainkotiarra da, eta jarrera berdinean agertzen da betiere: eskuineko eskua jasota bedeinkapena emateko, eta ezkerreko eskuan *Ebanjelioak* edo *Idazki Sakratuak* eusten. Batzuetan, bustoa bakarrik marrazten da, eta beste batzuetan, figura osoa tronu baten gainean.

Elizetan, bi dira pantokratorrak erakusteko ohiko lekuak: kanpoaldean, portaden tinpanotan, harrian zizelkatuak; edo barrualdean, absideen bobedatan margotuak. Dena dela, **mandorla** deituriko ingurune obalatu batean enmarkatua ageri ohi dira.

Espainian, Sant Climent de Taüll (Lleida, Katalunia) elizako absidean aurkitutakoa da esanguratsuena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q752121
* Commonscat Multimedia: Christ Pantocrator

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4444052-2

 |

* Wd Datuak: Q752121
* Commonscat Multimedia: Christ Pantocrator
**Paracas penintsula** Peruko erdi aldeko itsasertzeko elementu geografiko nagusietariko bat da. Pisco probintzian dago, Ica departamenduan. Ozeano Barearen ertzean dago, Paracas Erreserba Nazionalaren barruan.

Ezaugarriak
-----------

Itsas alde hau oso aberatsa da batez ere bertan dagoen planktoni esker eta horrek espezie asko erakartzen du. Paracas penintsula ezaguna da ere beste izen batez, Paracasen kandelabroa, mendi batean ikusten den irudiari esker, alegia. Kandelabroa aurrehistoriako petroglifoa da, ia 180 metrokoa. Inguruan ere K. a. 200 urtetako zeramikak aurkitu izan dira.

Erreserba Nazionala
-------------------

Publikoari irekita dago eta oso inguru ezagunak ditu:

* Lagunillas badia
* Salamaren de Otuma
* Independentziaren badia
* Paracasen kandelabroa
* Ballestas uharteak

Galeria
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Paracas inguruari buruzko webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2735703
* Commonscat Multimedia: Paracas

---

 |

* Wd Datuak: Q2735703
* Commonscat Multimedia: Paracas
***Eskubeltz taldearen abenturak*** (jatorrizko alemanezko izenburua *Die Abenteuer der schwarzen hand*) 1965. urtean Hans Jürgen Press alemaniar idazle eta marrazkilariak idatzitako haurrentzako abenturazko eleberri bat da. Liburu hau jolas modura irakurtzen da: testua bakarrik ez, marrazkiak ere irakurri egin behar baitira.

Eleberri hau 1985an Pilar Iparragirre idiazabaldarrak euskaratu zuen.

Idazleak irakurleari kontakizunetan parte hartzeko aukera luzatzen dio, bertan irakurleak istorioan zehar agertzen diren misterioak konpondu edo asmatzeko asmoz hainbat marrazki edo ilustrazioetan agertzen diren pista edo zertzeladak topatu behar dituelarik. Orri bakoitzari bere marrazkia dagokio eta marrazki bakoitzean detektibetzan aurrera segitzeko behar den aztarna bat dago erdi-ezkutaturik. Irakurlea bera ere detektibe bihurtzen delarik.

Hans Jürgen Press eta Fritz Raab idazleek elkarlanean Stern alemaniar aldizkariko *Stemchen* haurrentzako gehigarrian hainbat kapitulu argitaratu zituzten. Kapitulu bakoitza bi zatitan banatua zegoen: lehenbizikoan neska-mutil taldea misterio baten aurrean topatzen zen, misterioari buruzko xehetasun ugariz osatutako marrazki edo ilustrazio bat zegoen, bigarrenean zertzelada hauek arazoa edo misterioa konpontzeko lagungarriak zirelarik. Hurrengo kapituluan aurreko kapituluko misteroaren soluzioa edo konponbidea argitzen zen. Kontakizun eta kapitulu guzti hauek bildu eta 1965an liburu bakar honetan argitaratu ziren.

Istorioa
--------

Liburu honetako protagonista nagusia *Eskubeltz* izeneko gaztetxo talde bat, lagun koadrila hau denbora librean Kanal kaleko 49. zenbakiko teilatupe batean bildu ohi da, leku honi "aireportua" deitzen diote. Gaztetxo hauek batetik eta bestera gelditu gabe eta topatzen dituzten kasu eta misterio guztiak argituz joaten dira, adibidez: droga kasuak, lapurketa kasuak, sellu faltsuen kasu bat... Heuren kontakizun guztietan gaizkileren bat dago, eta Eskubeltz taldeko detektibe gazteek hura harrapatu arte ez diote bakerik emango. Jolas moduan irakurtzen da liburu hau, testua bakarrik ez, marrazkiak ere irakurri egin behar baitira.

Pertsonaiak
-----------

Euskarazko bertsioan *Eskubeltz* taldeko partaideak honako hauek dira:

* Felix: taldeko buruzagia betaurrekoduna, oso mutil argia eta kasuak amaitzea gustatzen zaio, beti turuta batekin ibili ohi delarik.
* Pottolo: Beti jertse marradun batekin doa.
* Idoia: neska pinpirin eta buruagia.
* Kiki Ka: Beti katagorri batekin doa.

Kasuak
------

Liburua lau atal edo kasutan banatua dago:

* Etxe misteriotsua
* Kastoreen aintzirako altxorra
* Trafikanteen tunela
* Zooko lapurreta

Kanpo estekak
-------------

* *Eskubeltz taldearen abenturak* liburua salgai. Elkar.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1210799

 |

* Wd Datuak: Q1210799
***On bidea*** (gaztelaniaz *Camino de perfección*) Teresa Ávilakoaren liburuaren itzulpena da. Jatorrizko liburua 1564 eta 1567 artean idatzi zen.

Historia
--------

Teresa Ávilakoak liburu hau idatzi zuen Ávilako San Jose komentuaren moja karmeldarrentzako. Idazlea komentu horren priorea zen.

Edukia
------

Liburuak hitzaurrea eta 42 kapitulu ditu. Lehenego 26an kontenplaziozko bizitzaren bidean aurrera egiteko aholkuak ematen ditu: pobrezia, bestearekiko maitasuna, umiltasuna, otoitza... Beste 16 kapitulutan "Gure Aita" otoitzaren hitzei buruzko meditazioa egin zuen.

Itzulpena
---------

Aita Onaindia, J. Onaindia bezala sinatuta, eta Lino Akesolo karmeldarrek 1963an plazaratu zuten euskarazko bertsioa. Liburuak gehigarri ugari zituen:

* Hitzaurrea
* "Aldiz-aldiko" edo Teresa Ávilakoaren bizi-kronologia.
* "Ama Teresa otoizlarien irakasle" testua.
* "Biotz oiuak", sanatera hitzalua.
* "Olerkiak", poemen antologia.
* Santuaren esanak.
* Gaien aurkibidea.

Beraz, ez zen itzulpen hutsa, Teres Ávilakoaren obra ezagutzeko benetako sarrera.

Erreferentziak
--------------

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Gaztelaniazko bertsioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2962522
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 175565773
* BNE: XX2022231
* BNF: 13177847r (data)
* GND: 4140423-3
* SUDOC: 035265310
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 30405

 |

* Wd Datuak: Q2962522
Ostadar Familiaren topaketa 2007an Bosnia-Herzegovinan.
**Argi Bizidunaren Ostadar Familia** (ingelesez: *Rainbow Family of Living Light*), ezagunagoa **Ostadar Familia** izenez (ingelesez: *The Rainbow Family*), indarkeria ezarekin eta hierarkiarik gabeko berdinzaletasunarekin konprometitutako gizatalde bat da. 1972an Ameriketako Estatu Batuetan sortu zenetik, urtero uztailaren lehen astean topaketak antolatzen ditu. Ostadar Topaketak (ingelesez: *Rainbow Gatherings*) direlakoak ekitaldi ez-komertzialak dira, zeinetan komunitatean elkarrekin eta naturarekin bat bizi nahi duen orori ongi etorria den. Lidergoak autokudeatuak eta partekatuak dira, topaketako guztien onerako. Topaketok ilargialdi oso bat (28 egun) irauten dute, ilbetea topaketaren unerik berezia izanik bildutakoek munduan bakea lortzeko ekintzak egiten dituztelako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   EITB.  (2021-06-10). *76 salaketa jarri dituzte Ostadar Familia mugimenduko kideen kanpaldian, Errioxan.*  (Noiz kontsultatua: 2021-06-11).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1274640
* Commonscat Multimedia: Rainbow gathering

---

 |

* Wd Datuak: Q1274640
* Commonscat Multimedia: Rainbow gathering
**Owari**, formalki **Owari no Kuni** (japonieraz 尾張国), Japoniako antzinako probintzia bat zen, gaur egungo Aichi prefekturaren mendebaldeko zatia hartzen zuena. Bere laburdura, Bishu (尾州) da.

Hiriburua Inawaza zen, probintziaren mendebaldean. Sengoku aroko jeneral ospetsunetako bik, Oda Nobunagak eta Toyotomi Hideyoshik, probintzia honetan zuten euren jatorria, eta Odak gaztelu bat zuen Kiyosun.

Tokugawa Ieyasuk Tokugawa shogunerria ezarri zuen bere gaztelua Nagoian ezarriz, eta, bere semeetako bat, Owari Hanaren kargu jarri zuen, Tokugawa shogunerritik kanpo, Tokugawa familiak zuen jabetzarik handiena.

1871n, domeinu feudalen abolizioarekin eta prefekturen ezarpenarekin (Haihan Chiken) Meiji berrezarpenaren ondoren, Owari eta Mikawa probintziak elkartu egin ziren, 1872an, gaur egungo Aichi Prefektura behin betiko ezartzeko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q514506
* Commonscat Multimedia: Owari Province

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 255149689
* NDL: 00645278
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 9454631

 |

* Wd Datuak: Q514506
* Commonscat Multimedia: Owari Province
Eurasiako plaka, berdez margotua, plaka tektonikoen mapa honen goialdeko bi alboetan.
**Eurasiako plaka**, plaka tektoniko kontinental bat da, Eurasia ia osoa hartzen duena. Salbuespenak honako hauek dira: Indiako azpikontinentea, Arabia (bi horiek euren plaka propioa dute) eta Verkhoyansk mendilerroaren ekialderantz dagoen Siberiaren zatia (Ipar Amerikako plakan dago). Ozeano Atlantikoaren iparraldeko zatiaren ekialdea ere hartzen du, erdialdeko Atlantikoko dortsaleraino, orotara 67.800.000 km²-ko hedadura duelarik. Honako plaka hauek ditu mugakide:

* Iparraldean, Ipar Amerikako plaka
* Hegoaldean, Afrikako plaka, Arabiako plaka eta Australiako plaka
* Ekialdean, Ipar Amerikako plaka, Filipinetako plaka, Okhotskeko plaka eta Amuriako plaka
* Mendebaldean, muga dibergentea du Ipar Amerikako plakarekin, aipaturiko dortsal atlantikoa sortu duena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188521
* Commonscat Multimedia: Eurasian tectonic plate

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q188521
* Commonscat Multimedia: Eurasian tectonic plate
**North American XB-70 Valkyrie**|  |
| **Mota** | Bonbaketaria |
| **Eraikitzailea** | North American Aviation |
| **Lehenengo hegaldia** | 1964ko irailaren 21a |
| **Zerbitzu amaiera** | 1969ko otsailaren 4a |
| **Egoera** | Erretiratua |
| **Erabiltzaile nagusiak** | Ameriketako Estatu Batuetako Aireko ArmadaNASA |
| **Unitate eraikiak** | 2 |
| **Salneurria** | 750 milioi dolar |

**North American XB-70 Valkyrie**, AEBetako bonbaketari supersoniko bat izan zen, **B-70** bonbaketari nuklearraren prototipoa. North American Aviation hegazkinlaritza konpainiak diseinatu eta eraiki, eta 1964ko irailaren 21an lehenbiziko hegaldia burutu zuen. Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armada eta NASAri zerbitzua eman zion. 1969ko otsailaren 4an azken hegaldia egin eta erretiratua izan zen.

Valkyrie neurri handietako eta sei turboerreaktorez propultsatutako hegazkin supersonikoa zen, Match 3+ abiaduran eta 21.000 metroko garaieran hegan egiteko gai zena.

Sobietar Batasunak estatubatuar bonbaketari supersoniko hau bere lurraldearentzat mehatxagarria zela eta, honi aurre egiteko MiG-25 ehiza-hegazkin ospetsua diseinatu eta eraitzea eragin zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q729056
* Commonscat Multimedia: North American XB-70

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4570419-3
* NARA: 10664016

 |

* Wd Datuak: Q729056
* Commonscat Multimedia: North American XB-70
Matematikan, {\displaystyle R} **erlazio hirutarra** {\displaystyle (a,b,c)\in A\times B\times C} hirukoteen multzoa da, {\displaystyle R} definitzen duen baldintza jakin bat betetzen dutenak. Hau da:

{\displaystyle R=\{(a,b,c):\;a\in A\land b\in B\land c\in C\land R(a,b,c)=egiazkoa\}}

Adibidea
--------

* Zenbaki arrunten multzoa {\displaystyle \mathbb {N} } emanda, {\displaystyle S(a,b,c)} erlazio hirutarra, non {\displaystyle a+b=c} den, honela definitzen da:

{\displaystyle S=\{(a,b,c):\;(a,b,c)\in \mathbb {N} ^{3}\land (a+b=c)\}}
horren ondorioz hirukoteen multzo hau dugu:

{\displaystyle S=\{(1,1,2),(1,2,3),(2,1,3),(2,2,4),\cdots \}}
Ikus daitekeenez, hau betetzen da:

{\displaystyle S\subset \mathbb {N} \times \mathbb {N} \times \mathbb {N} }

Ikus, gainera
-------------

| * i
* e
* a
Matematika-erlazioak |
| --- |
| Gaien kopuruaren arabera | Monadikoa · Bitarra · Hirutarra · Lautarra · n-tarra |
| Baliokidetasun-erlazioak | Bihurkorra · Simetrikoa · Iragankorra |
| Ordena-erlazioak | Bihurkorra · Antisimetrikoa · Iragankorra |
| Itxiturak | Itxitura bihurkorra · Itxitura simetrikoa · Itxitura iragankorra |
| Diagrama | Grafoa · Hasseren diagrama · Auzokidetasun-matrizea · Eraso-matrizea |
Otsabio trikuharria, Altzon.
Pagoaundi tumulua.
**Otsabio-Zarateko estazio megalitikoa**. Hiru aztarna megalitiko dira estazio honetan.

Historiaurreko monumentuak
--------------------------

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

Kokapen geografikoa
-------------------

Geografikoki Gipuzkoako hiru udalerrien lurretan dago: Altzo, Gaztelu, Lizartza eta Tolosa.

Sailkatutako monumentuak
------------------------

Estazio honetan hiru monumentu megalitiko aurkitu dira:

### Trikuharriak

Bi aurkitu dira:

* Ani
* Otsabio

### Tumulua

* Pagoaundi

Egoera legala
-------------

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan hiru monumentu aipatzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070875

 |

* Wd Datuak: Q61070875
XVI. mendeko irudia. Arkimedes bainua hartzen. Heroiaren koroa, eskuinean, lehen planoan.
**Eureka** interjekzio bat da, aurkikuntza edo asmakuntza bat ospatzeko erabilia. «Aurkitu dut» esan nahi du, eta greziera klasikotik dator: εὕρηκα, *heúrēka*. Arkimedesi egozten zaion istorio bati lotuta dago, baina istorio apokrifoa izango da, ziur aski.

Posible da ustez urrezkoa den koroa batek urre garbiak baino dentsitate txikiagoa duen ala ez zehaztea? Arkimedesek, galdera horri erantzuteko bidean, orain bere izena duen printzipioa asmatu zuen.

Arkimedesi eskatu zioten koroa bat aztertzeko. Kontua zen jakitea ea urre hutsez egina zen ala zilarra nahasita zuen. Arkimedesek arazoa ebatzi behar zuen koroa kaltetu gabe; beraz, ezin zuen urtu eta gorputz erregular bihurtu, haren dentsitatea kalkulatzeko (masa/bolumen erlazioa kalkulatzeko). Bainu bat hartzen zuen bitartean, ur-maila bainuontzian igotzen zela nabaritu zuenean, konturatu zen efektu hori erabil zitekeela koroaren bolumena zehazteko. Ura ezin da konprimitu: koroa murgiltzean, bere bolumena bezainbesteko ur kantitatea mugituko litzateke. Koroaren pisua zati mugitutako ur bolumena eragiketa eginez, koroaren dentsitatea lortuko litzateke. Dentsitate txikiagoko beste metal batzuk gehitu balitzaizkio, koroaren dentsitatea urrearen dentsitatea baino txikiagoa izango litzateke.

Esaten da Arkimedes, aurkikuntzaz konturatu zenean, bainuontzitik altxatu eta kalera biluzik irten zela, «Eureka! Eureka!» oihukatuz, hau da, «Aurkitu dutǃ Aurkitu dutǃ».

Hala ere, urrezko koroaren istorioa ez da ageri Arkimedesen lan ezagunetan. Gainera, kontuaren inguruan zalantza handia sortzen da, muturreko doitasun-maila eskatuko lukeelako mugitutako ur bolumena neurtzeak. Istorioak deskribatzen duen metodoa Arkimedesen garaian egingarria izan zedin, neurtzeko tresnek garai hartan zeudenak baino zehatzagoak izan beharko zuketen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217454
* Commonscat Multimedia: Eureka (word)

---

 |

* Wd Datuak: Q217454
* Commonscat Multimedia: Eureka (word)
**Eusebio Jáuregui Nolasco** jenerala (Cuautlixcon, 1895eko martxoa; Cuautla, 1919ko apirilaren 14a) Mexikoko Iraultzan parte hartu zuen militar mexikar bat izan zen.

Maderismoa
----------

1895eko martxoan jaio zen Cuautlixcon, Morelosen, nekazaritzan aritzen zen familia batean; Bartolo Jauregiren eta Plácida Nolascoren semea izan zen. Cuautlara bidali zuten, non lehen hezkuntzako hirugarren mailara arte ikasi zuen, eta, beranduago, bere aitari nekazaritza lanetan lagundu zion. 1911ko apirilaren 24an, bere anaia Jesusekin batera, mugimendu maderistan sartu zen Huautla herrian (Morelos), Emiliano Zapata jeneralaren agindupean. Jonacatepec eta Cuautla hartzean eta azken honen setioan parte hartu zuen, urte horretako maiatzean.

Zapatismoa
----------

Emiliano Zapata Francisco I. Maderorekin hautsi zuenean, suriano mugimenduarekiko leiala izan zen. Brigadier jeneral gradua lortu zuen Hegoaldeko Armada Askatzailean (ELS). 1919ko otsailean Pablo González Garza jeneralaren aurrean amnistia lortu zuen, hegoaldeko operazio karrantzisten buruzagia zena, Cuautla Hirian kuartela zuena. Beharbada Pablo González Garza eta Jesús Guajardok presionatuta, edo agian hegoaldekoekin harremanak mantentzen zituelako, Guajardok Emiliano Zapatari egindako gomendio bat bidali zuen. 1919ko apirilaren 8an preso hartu zuten eta 10ean, Jesús Guajardo jenerala Cuautlara iristean, espetxetik atera zuten Emiliano Zapataren gorpua identifikatzeko. 1919ko apirilaren 14an Pablo González Garza jeneralaren aginduz fusilatu zuten.

Bibliografia
------------

* López González, Valentín (1980). Los Compañeros de Zapata (Ediciones del Gobierno del Estado Libre y Soberano de Morelos edición). México.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5852302

 |

* Wd Datuak: Q5852302