recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sofiaren mundua** (norvegieraz *Sofies verden*) 1991ko Jostein Gaarder norvegiar idazlearen eleberri bat da. Egileak eleberriko istorio aitzaki hartuta filosofiaren historia oinarrizko gida bat egiten zuen. 1995ean ingelesezko itzulpena argitaratu bezain laster mundu mailako best sellerra bilakatu eta urte hartako libururik salduena izan zen. 2011. urterako jada berrogeita hemeretzi hizkuntzatara itzulia zegoen eta berrogei milioi ale inprimatuak zituen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Norvegia, Bergen. Sofia datorren ekainaren 15ean 15 urte beteko dituen 14 urteko neska nerabea da. Egun batez, institututik etxera etortzean, postontzian posta bidezko filosofia ikastaro bat egin ote nahi duen galdetzen dion ohar misteriotsu bat topatuko du. Honela Sofiaren munduari hasiera emango zaio. Alberto Knox izeneko gizon batek hasieran gutun bidez eta ondoren pertsonalki emandako irakaspenekin Sofia historiako fisolofo handiak eta heuren pentsamoldeak ezagutzen joango da.

Zinema
------

1999an film honetan oinarritutako izenburu berdinko *Sophie's World* filma burutu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61324
* **Identifikadoreak**
* GND: 4399286-9
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q61324
Jean-Antoine-Siméon Fort, A*bdelkaderren smalaren hartzea, 1843* 
***Smala*** (زمالة zmāla magrebtar arabieratik), Iparraldeko Afrikan, tribu bat ezartzen den kanpadenda talde bat da, hau da, tribu-buruzagi bat buru duen klan bat, bere familia zabal osoa, soldaduak, zerbitzariak... artaldeaz eta beste ondasun batzuez gain.

Izena Abdelkaderren Smala ospetsutik sortu zen, Aljeriako frantziar kolonizazioan heroikoki aurre egin zuenetik. Orleanseko Henrikek, Aumaleko dukeak, Luis Filipe Frantziako erregeraren semeak, europar erasoaldiaren buru izan zenak, smala "30.000 pertsonako benetako hiri ibiltari bat" bezala deskribatu zuen.

Etimologia
----------

Smala (subst. fem.) زمالة zmāla magrebtar arabieratik dator, eta, aldi berean, amazig tazzmaltetik ( ⵜⴰⵣⵣⵎⴰⵍⵜ tifinag hizkuntzan), "bilera" , "jendetza" esan nahi duena

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Yacono, Xavier.  (1973). «Les prisonniers de la smala d'Abd el-Kader» *Revue des mondes musulmans et de la Méditerranée* 15 (1): 415–434. doi:10.3406/remmm.1973.1260. (Noiz kontsultatua: 2021-08-12).
2. ↑  Smalaren definizio lexikografikoa eta etimologikoa in *Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales (CNRTL).*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3486835

 |

* Wd Datuak: Q3486835
**Santa Ana kantoia** Gasteizko Alde Zaharraren ekialdeko mendi-magalean dago.

Kokapena
--------

San Bizente Paulekoaren kalean hasten da eta Eskola kaleraino igotzen da. Hortik aurrera Gasteiz kalea dago.

Luzera
------

150 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 11 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 2raino. Bidean Pintore eta Aiztogile kaleak zeharkatzen ditu.

Historia
--------

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako "Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I" (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera, 1887ko urriaren 12an eman zitzaion kantoiari egun duen izena.

Azpiegiturak
------------

### Trafikoa

Trafikorako irekita dago, Alde Zaharraren goiko aldera igotzeko. Ezkerraldean aparkatzeko lekua du.

### Horma-irudia

2018ko uztailean "Auzoan Hazi, Hezi eta Bizi" izeneko horma-irudia margotu zuten Ramon Bajo ikastetxean.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q55823919
* Commonscat Multimedia: Cantón de Santa Ana, Vitoria-Gasteiz

---

 |

* Wd Datuak: Q55823919
* Commonscat Multimedia: Cantón de Santa Ana, Vitoria-Gasteiz

1. ↑    *Gasteizko toponimia I.* .
2. ↑     *Ramón Bajo ikastetxeak horma-irudia inauguratu du, Gasteizko muralen ibilbideko hamazazpigarrena.* .
*Sistemen Diseinua* hardwarearen eta softwarearen arkitektura, osagaiak, moduluak eta zenbaketa-sistema baten datuak definitzeko artea da, zenbait eskakizun asetzeko.  Sistemen analisien hurrengo etapa da.

Sistemen diseinuak rol errespetatuago eta erabakigarriago bat du datu-prozesaketaren industrian. Multiplataforma softwarearen garrantziak softwarearen ingeniaritza hazi du sistemen diseinuei esker.

 Objektuetara zuzendutako analisi eta diseinuen metodoak, gehien erabiltzen diren metodoak bihurtzen ari dira sistemen diseinuetarako. UMLa (Modelaketarako lengoaia bateratua)  Objektuetara zuzendutako analisi eta diseinuen estandar bat izatera heldu da. Oso erabilia da softwarearen sistemen modelatuarentzat eta bere erabilera handitu da softwarea ez den diseinuentzat ere, hala nola erakundeentzat.

Ikus, gainera
=============

* Diseinu elektronikoen automatizazioa
* Sistemaren maila elektronikoa

Sistemen Diseinuen sarrera.
Sistemen diseinua da sistemen garapenaren alde irudimentsu eta erronkatsuena. Berak ematen ditu, erabiltzaileen beharretan, sistema gomendioak inplementatzeko ulermena eta prozedura-xehetasunak. Diseinua, garapen-fase logiko eta fisikoen artetik doa. Sistema berri bat diseinatzean, sistemaren analistak, bete nahi den diseinuaren helburuen ulermen garbi bat izan behar du. Lehenengo pausoa, irteera nola eta ze formatutan ekoiztua izango den zehaztea da. Bigarrena, sarrera datuak eta fitxategi nagusiak, proposatutako irteeraren beharrak bete ahal izateko moduan diseinatu behar dira. Eragiketa-faseak programen eraikitze eta probekin garatzen dira.

Sistema baten diseinua definitua izan daiteke , zenbait teknika eta oinarri aplikatzearen prozesu bezala, gailu bat definitzeko asmoarentzat , prozesu bat edo sistema bat, aski zehaztua, bere gauzatze fisikoa baimentzeko. Honela sistemen diseinua, soluzio bat da, sistema berri baten eraketara hurbiltzeko nondik norakoetan. Honela, fase garrantzitsuek hornitzen dituzte beharrezko ulermen eta prozedura xehetasunak, sistema gomendioak inplementatzeko bideragarritasun azterketan. Diseinu pausoak, datu-diseinu bat, diseinu arkitektonikoa, eta prozedura-diseinu bat ematen ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3750474
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85131736
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3750474
**Sister Fa** (benetako izena: **Fatou Mandiang Diatta** (Dakar Senegal, 1982ko apirilaren 27a) emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako ekintzailea eta rap abeslaria da.

Biografia
---------

Diattak umea zela mutilazio genitala jasan zuen. 2005ean Lucas May etologo austriarra ezagutu zuen eta astebete baino gutxiagoan ezkondu ziren. 2006ko martxoan, Berlinera joan ziren senarra eta biak. .

Ibilbidea
---------

2000. urtean hasi zen Diatta rap abeslari gisa, bere lehen diskoa grabatuz. 2001ean Senegal Hip Hop sarietan parte hartu zuen. 2005ean, *Hip Hop Yaw Law* *Fal* lehen albuma kaleratu zuen. 2008an, Senegalen izan zen, MGFren arazoaz kontzientziaraztzeko. 2009an *Sarabah* nazioarteko debut-albuma argitaratu zuen: *Tales From the Flipside of Paradise*. 2011n, *Sarabah*, Diattaren tourrari buruzko dokumentaka: *Education Sans Excision* (Zatiketarik gabeko hezkuntza) Movies *That Matter* giza eskubideen jaialdian saritua.

2010eko ekainean, Katja Riemann, Roger Moore, Mario Adorf eta Karl Lagerfeldekin batera kantatu zuen Sister Fak Unicefen galan. *Arratsalde bat Afrikarentzat* Offenburgen, Alemanian.

2013ko urrian, *The Power 1000* jaialdira gonbidatu zuten Sister Fa, Londresko jairik garrantzitsuenera. Han hitzaldi bat eman eta orduko Londresko alkate Boris Johnsonekin bildu zen. Sister Fa CNN, BBC edo Deutsche Welle bezalako telebista-kanaletan ohikoa da.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2011ko martxoan, Sister Fa Giza Eskubideen aldeko *A Matter of ACT* sarirako izendatu zuten Ed Haag-en (Herbehereak) inportatzen den film-jaialdian, baita hari buruzko Sarabah filmerako ere.

Filmak dokumentalaren saria irabazi zuen.

* Senegal bere aberrian emakumeen eta nesken egoera hobetzeko egindako lan nekaezinagatik, Freedom To Createk 2011ko azaroan Lurmutur Hirian, Hego Afrikan, sari nagusia eman zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Mossman, Kate.  (16 de febrero de 2013). «Sister Fa: African rapper with a cause» *The Guardian*.
2. ↑   País, Ediciones El.  (29 de diciembre de 2015). *La mutilación genital femenina, tan cultural que Sierra Leona se niega a prohibirla.* .
3. ↑   JBLAZQUE.  (12 de diciembre de 2011). «artículos de opinión de la revista digital de EMAKUNDE.» *www.emakunde.euskadi.eus*.
4. ↑   «Mutilación genital femenina» *Organización Mundial de la Salud*.
5. ↑   «Biography» *Sisterfa.com*.
6. ↑   van der Zee, Renate.  (15 de octubre de 2015). «Waging a lyrical war against FGM» *Al Jazeera*.
7. ↑    *About Sarabah.* .
8. 1 2 3 4   «Bio | Sister Fa» *www.sisterfa.com*.
9. ↑    *About "Sarabah".* .

Ikus, gainera
-------------

* Emakumeen mutilazio genitala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2290354
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 121730557
* ISNI: 0000 0004 6146 6437
* GND: 141435712
* LCCN: no2012064980

 |

* Wd Datuak: Q2290354
*p* zenbaki lehen bat **Sophie Germain-en** **zenbaki lehena** da, baldin eta 2p+1 ere zenbaki lehena bada. Adibidez: 2 zenbakia Sophie Germainen zenbaki lehena da; p=2, 2x2+1=5 izanik, eta 5 zenbakia ere zenbaki lehena baita. Sophie Germainen zenbaki lehenek frantses matematikariaren izena jaso zuten. 

Hark frogatu zuen *Fermaten azken teorema* egiazkoa zela zenbaki horietarako; hau da, *p* zenbakia 2 ez den ezaugarri horiek dituen zenbaki lehena bada, ez dago ebazpen ez-nabarmenik ekuazio honetarako:{\displaystyle x^{p}+y^{p}=z^{p}}

Uste da Sophie Germainen zenbaki lehenak infinitu daudela, baina, zenbaki lehen bikien aierua bezala, oraindik ez da frogatu.

Sophie Germainen 190 zenbaki daude [1, 10000] tartean .

```
   2, 3, 5, 11, 23, 29, 41, 53, 83, 89, 113, 131, 131,
173, 179, 191, 233, 239, 251, 281, 293, 359, 419, 431, 443,
491, 509, 593, 641, 653, 659, 683, 719, 743, 761, 809, 911,
953, 1013, 1019, 1031, 1049, 1103, 1223, 1229, 1289, 1409, 1439, 1451,
1481, 1499, 1511, 1559, 1583, 1601, 1733, 1811, 1889, 1901, 1931, 1973,
2003, 2039, 2063, 2069, 2129, 2141, 2273, 2339, 2351, 2393, 2399, 2459,
2543, 2549, 2693, 2699, 2741, 2753, 2819, 2903, 2939, 2963, 2969, 3023.
3299, 3329, 3359, 3389, 3413, 3449, 3491, 3539, 3593, 3623, 3761, 3779.
3803, 3821, 3851, 3863, 3911, 4019, 4073, 4211, 4271, 4349, 4373, 4391.
4409, 4481, 4733, 4793, 4871, 4919, 4943, 5003, 5039, 5051, 5081, 5171.
5231, 5279, 5303, 5333, 5399, 5441, 5501, 5639, 5741, 5849, 5903,
6053, 6101, 6113, 6131, 6173, 6263, 6269, 6323, 6329, 6449, 6491, 6521,
6551, 6563, 6581, 6761, 6899, 6983, 7043, 7079, 7103, 7121, 7151, 7193,
7211, 7349, 7433, 7541, 7643, 7649, 7691, 7823, 7841, 7883, 7901, 8069,
8093, 8111, 8243, 8273, 8513, 8663, 8741, 8951, 8969, 9029, 9059,
9221, 9293, 9371, 9419, 9473, 9479, 9539, 9629, 9689, 9791
```

2012az geroztik ezagutzen zen Sophie Germainen lehena den zenbaki handiena hau da: {\displaystyle 18543637900515\cdot 2^{666667}-1}, (2012ko apirila), 200701 digitukoa da, eta Philipp Bliedung-ek aurkitu zuen 2012ko apirilean.

Sophie Germainen zenbaki lehenen multzoaren kardinalaren zenbatespen heuristikoa proposatu da, *x* baino txikiagoak, zenbaki lehengoen konstantearen inguruan (0,660161 inguru).{\displaystyle (2C\_{2}x)/(\log x)^{2}}{\displaystyle C\_{2}} Baina, x=10.000 denean, zenbatespen horrek adieraziko luke Sophie Germainen 156 zenbaki lehenetsi daudela,% 20ko aldea. Balio handiagoetarako, errore erlatibo hori txikiagotu egiten dela egiazta daiteke.

Sophie Germainen lehenezko sekuentzia hau: {*p*, *2p+1*, *2(2p+1)+1*, ...} Lehen mailako Cunningham-en sekuentzia ere deitzen zaio.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q624025

 |

* Wd Datuak: Q624025
**Spokane konderria** (ingelesez: *Spokane County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Spokane da. 2010eko zentsuaren arabera 471.221 biztanle zituen, Spokane kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Spokane konderriak 4.612 kilometro koadro ditu. Horietatik 43,8 ura dira. Beste 4.568,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 102,17 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 471.221 pertsonetatik 429.889 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 21.260 dira. 7.714 beltzak edo afroamerikarrak. 6.478 amerikar natiboak ziren eta 1.817 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9.799 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 610 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 14.914 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485276
* Commonscat Multimedia: Spokane County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158274433
* ISNI: 0000 0004 0439 5062
* **Lekuak**
* OSM: 1150576
* TGN: 2002249

 |

* Wd Datuak: Q485276
* Commonscat Multimedia: Spokane County, Washington
**Sistema aljebraiko konputazionala** edo **aljebra konputazionalaren sistema** SAK (**CAS**, ingelesetik *computer algebra system*) ordenagailu-programa edo kalkulagailu aurreratu bat da, sinbolo-kalkulua errazten duena. CAS bat eta ohiko kalkulagailuen artean dagoen alde nagusia, lehenengoak daukan trebetasuna ekuazioekin eta formulekin sinbolikoki lan egitekoa da, zenbakiekin egin beharrean. Hau da, esate baterako, *a + b* bezalako adierazpena beti "bi aldagaien batura" bezala interpretatzen da, eta ez "bi zenbakien batura" bezala.
CAS batek eskuztatze zailak eta luzeak automatizatzea ahalbidetzen du, Newtonen binomioaren bidez {\displaystyle (x-10)^{500}} adierazpena garatzea, esaterako.

Sistema aljebraiko konputazionalen zerrenda
-------------------------------------------

* genero-erabilera
	+ Software jabeduna
		- Behavioural Calculus
		- Derive
		- DoCon
		- Maple
		- Mathematica
		- MuMATH
		- MuPAD
		- Reduce
		- MathCad
	+ Software librea
		- Axiom
		- Eigenmath
		- GiNaC
		- Macsyma
		- Maxima
		- Sage Math on Wikipedia  , open-source, escrito em Python (Sage Math site)
		- Yacas
		- dcas
* Geometria aljebraikoa, polinomio-konputazioa:
	+ Macaulay
	+ SINGULAR
* Grafo teoria
	+ VEGA
* Aljebra, multzo-teoria
	+ GAP
	+ Magma
* Zenbaki-teoria:
	+ PARI-GP doakoa
* Aljebra-sistemak dituzten kalkulagailuak
	+ TI-89 (Derive teknologian oinarrituta)
	+ TI-92 (Derive teknologian oinarrituta)
	+ HP 49G+
* Konputazio aljebraikoaren bibliotekak
	+ SymbolicC++

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q830340

 |

* Wd Datuak: Q830340
**San Kristobal baseliza** Bizkaiko Erandio udalerrian dagoen baseliza bat da. Goierri eremuko Madalena auzoan dago, *San Kristobaleko Landa* deritzon lekuan, Madalena baseliza txikitik berrogeita hamar metro eskasera. Santutxuzarra, Santutxubarri baserriak, Meso edo Mesoien baserri multzoa (Mesobarri, Mesoko eta Mesokotorre) eta Iketze baserri multzotik (Iketze, Iketzerdia eta Iketzeatze) hurbil dago. 1957an zaharberritua izan ostean, jatorrizko eraikinetik iparraldeko hormak baino ez dirau. Honi esker baselizaren antzinatasuna 400 urtekoa dela baiezta daiteke.

San Kristobali sagaratua dago. Baselizaren aurrean sokatiran jarduteko asfaltatutako lekua dago. Baselizak. Erandio ezagutuz.

Eraikina
--------

Bere oinplano laukizuzenak 16,54 x 7,19 metroko neurriak ditu. Lau uretako teilatua ditu eta atariko estalpe baxuagoa da -Epistola albokoa (Hegoaldea)-. Atariak harrizko eskailera eta hormari atxikitako harrizko eserlekuak ditu. Hormak bistako harginlanez eginak daude.

Baseliza eta sokatira gunea 2011an.
Kanpai-hormak kanpai bakar batentzako baoa du, goialdean harrizko gurutzea eta alboetan baoaren altueran bi pinakulu ditu, aldi berean bi akrotera dituztelarik. Hegoaldean erdi puntuko arkudun ate bat du. Mendebaldean dinteldun leihoa, eta beste hiru mendebaldean. Zorua harlanduzkoa du.

Barnean San Kristobalen irudia dago.

Jaieguna
--------

Urtero, uztailaren 10an, San Kristobal Egunez, meza eta erromeria ospatu ohi dira.

Larunbat eta igandero meza ospatu ohi da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Bazelizak. Erandio ezagutu. http://erandioezagutuz.wikispaces.com/
2. ↑  Irudian margotutako hormak dituela ikus daiteke baina testuan *bistako hargilana* aipatzen da (Gurutzi Arregi Azpeitia (1987), *Ermitas de Bizkaia*, II. bilduma, ISBN 84-398-9631-X, 113. orr. Bizkaiko Foru Aldundia eta Labayru Institutua. Bilbao.)

Bibliografia
------------

* Gurutzi Arregi Azpeitia (1987), *Ermitas de Bizkaia*, II. bilduma, ISBN 84-398-9631-X, 113. orr. Bizkaiko Foru Aldundia eta Labayru Institutua. Bilbo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16562846

 |

* Wd Datuak: Q16562846
*Artikulu hau garia joteko egiturari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Larrain (argipena)».*
Labioko larraina (Aranguren, Nafarroa), belardi bihurtua.
Cástaras (Andaluzia) herriko larraina, begiratoki bihurtua.
**Larraina** nekazaritzako funtzio jakin baterako prestaturiko egitura ohikoan biribil eta lau bat da, batez ere garia eta zerealak jotzeko erabili izan dena tradizionalki.

Ezaugarriak
-----------

Lauzaz edo lur trinkotuaz laututako terreno bat izan ohi zen, eta bertan garia zabaldurik, behorrekin eta idiekin trailua igarotzen zen garia jotzeko; ondoren haizatzearekin banatzen ziren bertan aleak eta lastoa; lehenak irinetarako eta giza-elikadurarako erabiltzeko; lastoa abereentzako.

21. mendean ez da larrainik erabiltzen Euskal Herrian ez bada erakustaldietarako, baina herri askotan nabarmentzen da haien forma zaharra, batzuetan zelai bihurturik (jatorrian ez zuten lur edo belarrik izaten, noski, bere funtzioa betetzeko).

Larrain dantzaren jatorria egitura hauetan egon daiteke, izenagatik eta biribilean egiten den dantza denez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-25).
2. ↑   «Larrainean garia jotzen - Ahotsak.eus» *ahotsak.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-06-25).
3. ↑    Zallo, Ramon.  (). *Euskal Herria, gaur : kultura, historia eta gizartea, aniztasunaren eta ezagutzaren aroan.*  Alberdania ISBN 978-84-96643-41-3. PMC 434505578. (Noiz kontsultatua: 2020-06-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1350230
* Commonscat Multimedia: Threshing floors

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4184714-3

 |

* Wd Datuak: Q1350230
* Commonscat Multimedia: Threshing floors
**San Kosme eta San Damian eliza** tenplu katolikoa da, Astrain herrian dagoena, Nafarroa Garaiko Zizur Zendean.

Eraikina
--------

Jatorrizko tenplua, XIII. mendearen hasierakoa, estilo protogotikoan egina zegoen, baina horretatik nabeko bi tarte baino ez da gelditzen. Kanoi erdiko ganga dute, gangako arkuak punta pixka bat duela. Elizari eraberritze handiak egin zizkioeten XVI. mendetik XVIII.era bitarte.

Elizako nabe bakarrak bost tarte ditu guztira, eta burualde poligonalak, berriz, hiru alde. Oinaldeko bi tarteak laburrragoak eta estuagoak dira, jatorrizko tenplukoak baitira. Hurrengoak XVI. mendekoak dira. Bosgarren tarteak bi kapera ditu aldamenetan, transeptu gisa. Tarte horiek izar-ganga dute, mentsulen gainean.

Sarbidea hegoaldean dago, hirugarren tartean. Pilareen gaineko harrizko atari batek aterpetzen du (XVIII. mendekoa). Iparraldean dorre karratu bat dago, kanpoan kontrahormak dituena eta barnean eskailera kiribil bat. Dorrea tenpluari atxikita dago, ez nabearen lehendabiziko tartearen gainean eraikita, Nafarroako herrietako elizetan ohi den bezala.

Elizaren barnealdean, iparraldeko kaperan, zehazki, Erreniegako Ama Birjinaren irudia dago, XIII. mendekoa baina oso berrituta dagoena, izen bereko ermitatik hara ekarria. Haurra Mariaren ezkerreko belaunean dago. Pareko kaperan, Pizkundeko bataiarri bat dago, XVI. mendekoa.

Erretaula nagusia XVII. mendekoa da, baina geroagoko aldaketak ditu. Lau ebangelistak eta Elizaren bi guraso ageri dira azpialdean. Lehenengo solairuan bi irudi daude, Jesusen Bihotz Guztiz Santuarena bata eta Andre Maria Birjinaren Sortze Garbiarena bestea. Goiko solairuan, besteak beste, Kosme eta Damian santuak ageri dira, tenpluaren eta erretaularen titularrak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66036402
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-315

 |

* Wd Datuak: Q66036402
***Kiosko sarraskia*** (frantsesez: *Scène des massacres de Scio*) Eugène Delacroix artista frantsesaren bigarren olio-pintura garrantzitsua da. Lau metro baino gehiagoko altuera du lanak, eta Kios irlan, ikusitako gerra-garaietako Kiosko sarraskiaren izuaren zati bat erakusten du. Desolazio orokorreko eszena baten aurrean, sufritzen duten pertsonaien ikuskizuna ikus daiteke: botere militarra, jantzi apaingarriak eta koloretsuak, beldurra, gaixotasuna eta heriotza.

Ez da ohikoa aldi horretan hondamen zibileko pintura bat egitea. Kioseko sarraskiak ez du figura heroikorik biktima zapalduen aurka egiteko, eta itxaropen gutxi dago aurriaren eta etsipenaren artean. Erasotzailea pintatzeko darabilen indarrak, biktimen emate etsigarriarekin kontrajarrita, iruzkinak egin ditu obra lehen aldiz jarri zenetik, eta kritikari batzuek salatu dute Delacroix okupatzaile basatiekin nolabaiteko sinpatia erakusten saiatu zela. Pintura 1824ean erakutsi zen eta Parisko Louvre museoan ikusgai dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Delacroix, Lee Johnson, W.W.Norton & Company, Inc. New York, 1963. Page 19.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2290433
* Commonscat Multimedia: Scène des massacres de Scio

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2290433
* Commonscat Multimedia: Scène des massacres de Scio
**Sarpy konderria** (ingelesez: *Sarpy County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Papillion da. 2010eko zentsuaren arabera 158.840 biztanle zituen, Sarpy kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sarpy konderriak 641,08 kilometro koadro ditu. Horietatik 22,1 ura dira. Beste 618,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 247,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 158.840 pertsonetatik 144.701 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 11.569 dira. 6.119 beltzak edo afroamerikarrak. 554 amerikar natiboak ziren eta 157 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3.313 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 224 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.772 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496009
* Commonscat Multimedia: Sarpy County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159452837
* LCCN: n81018550
* **Lekuak**
* OSM: 1425397
* TGN: 2001392

 |

* Wd Datuak: Q496009
* Commonscat Multimedia: Sarpy County, Nebraska
**Somorrostro Haraneko Lau Kontzejuak** Enkarterrin zegoen antzinako herria izan zen.

Geografia
---------

Udalerriaren erdigunetik gertu dagoen Montaño mendia.
Lau Kontzejuek Somorrostro Harana osatzen zuten Hiru Kontzejuekin batera. Hona hemen lau kontzejuak eta egun bilakatutako udalerriak:


| Kontzejua | Egungo udalerria |
| --- | --- |
| Muskizko San Julian | Muskiz |
| Zierbenako San Roman | Zierbena |
| Abantoko Santa Juliana(edo Susoko Abanto) | Abanto-Zierbena |
| Abantoko San Pedro(edo Yusoko Abanto) | Abanto-Zierbena |

Mugakideak mendebaldean Somorrostro Haraneko Hiru Kontzejuak, ekialdean Castro Urdiales, hegoaldean Galdames eta Sopuertako Kontzejuak eta iparraldean Bizkaiko golkoa zituzten.

Historia
--------

Lau kontzejuen sorrera guztiz ezezaguna da, litekeena da Goi Erdi Aroan, XV. mendean, Somorrostro Haraneko zazpi kontzejuek bitan zatitzea, bakoitzak bere alkatea izanik. Harana gobernatzeko Muskizko iturrian edo El Casalen biltzarrak egiten zituzten.

1799 urtean, Somorrostro Haraneko zazpi kontzejuak, Lau Kontzejuak barne, Gernikako Batzarretara joan ziren, Bizkaiko antolamenduan parte hartuz.

1841ean, "Ley de Ayuntamientos del Reino" (euskaraz: Erresumako Udalen Legea) izeneko legea atera eta Lau Kontzejuak banatu eta udalerriak sortu zituzten. Udalerri bitan banatu ziren: alde batetik Muskiz eta, bestetik, beste hiru kontzejuek Abanto-Zierbena sortu zuten.

Hori ez zen banaketa bakarra izan, 1995ra arte Abanto-Zierbena izandako udalerria bitan zatitu baitzen: izena mantendu zuena eta Zierbena hain zuzen ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Enkarterrietako Museoa: *Abellanedako Batzar Nagusien jatorria eta bilakaerea*
2. ↑  Goio Bañales: *Alcaldes de los Tres Concejos de Somorrostro*
3. ↑  enkarterri.info: *Relaciones entre el Señorío y Las Encartaciones*
4. ↑  Muskizko Udalaren webgunea
5. ↑  Abanto Zierbeneko Independienteak alderdiaren webgunea[*Betiko hautsitako esteka*]

Ikus, gainera
-------------

* Somorrostro Harana

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267514

 |

* Wd Datuak: Q12267514
**Sara Renner** (Golden, Kanada, 1976ko apirilaren 10a) iraupen-eskilaria zen. 4 Olinpiar Jokotan parte hartu zuen bere kirol-karreran zehar (1994tik 2010ra). Zilarrezko domina lortu zuen 2006ko Turingo Neguko Olinpiar Jokoetan.

Bizitza
-------

Sara Renner Assiniboine Lodge urrunean hazi zen, Britainiar Columbia probintziako mugan. Bere gurasoek hiru hamarkada eman zituzten altitude altuko gremioan, eta gaztaroa bertan ematen du eskiatzeko bere arrakastagatik. 

2001ean Renner Nordic Nudes izeneko egutegi batean agertu zen, Kanadako eski talde nordikoarentzat dirua biltzen laguntzeko. Beckie Scott, Milaine Thériault, Jaime Fortier eta Amanda Fortier taldekideek nude egutegia ezarri zuten.

Renner Thomas Grandi alpinista italiarrarekin ezkonduta dago. 

2006ko irailaren 18an, Rennerrek adierazi zuen Thomas Grandi senarrarekin ume bat izateko asmoa. Renner bere haurra jaio ondoren itzuli zen, eta emakumezkoen taldea Vancouver 2010era gidatu zuen.

2007ko otsailaren 2an, Rennerrek Aria izeneko neska bat erditu zuen Banffeko ospitale batean, Albertan. Bera eta Grandi Canmoren bizi dira, Albertan.

### Ibilbidea

1994tik 2010era arte lehiatu zuen. 4 Olinpiar Jokotan eta 5 Munduko Txapelketatan hartu zuen parte. Bere lorpen handiena 2006ko Neguko Olinpiar jokoetako zilarrezko domina taldekako esprintean eta 2005eko Munduko Txapelketan lortutako brontzezko domina banakako esprintean dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Sara Renner.*  2020-09-26 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Sara Renner.*  2022-01-18 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
3. ↑   **(Ingelesez)**  *Sara Renner.*  2022-01-18 (Noiz kontsultatua: 2022-02-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q267908
* Commonscat Multimedia: Sara Renner

---

 |

* Wd Datuak: Q267908
* Commonscat Multimedia: Sara Renner
*Artikulu hau Erromako eraikinari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Joan bataiotegia».*
**Laterango bataiotegia** Erroman dagoen bataiotegia da, gaur egun eliza bihurtua. 324an eraiki zen, Konstantinoren garaian eta arte paleokristauaren barruan. San Joan Laterangoa basilikari atxikia zegoen hasieran eta oinplano zirkularra zuen, hala ere Sixto III.aren garaian oinplano oktogonala egin zitzaion.

Bataiategi guziak bezala, kanpoaldea xumea izan arren barnealdea guztiz dekoratua zegoen. Sabaian Milvio Zubiko guduaren istorioa (312) ageri da. Gaur egun mantentzen den dekorazio zati batzuk ez dira paleokristauak. Kanpoaldea adreiluzkoa da eta Francesco Borrominik diseinatutako frisoa du, Alexandro VII.aren armarriarekin.

Erdian metalezko bataiontzi oktogonala kokatzen da, kupulaz estalia eta honen inguruan kanoi gangaz estalitako deanbulategia (eraztun ganga). Oktogono itxura du, porfiriozko zortzi zutabereik, korintiar ordenako marmolezko kapitelekin. Sarrera gisa nartexa dauka.

|  |  |
| --- | --- |
| Laterango bataiotegiaren ebaketa barne eta kanpoaldetik. | Bataiotegiaren oinplanoa |

Ikus, gainera
-------------

* Ortodoxoen bataiotegia
* Bataiotegia
* Arte paleokristaua
* Basilika
* Mausoleoak
* Martyriuma
* Jaiokundearen basilika

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Letrango San Juan bataiategi barnekaldea
* **(Gaztelaniaz)** Letrango San Juan basilika

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2519438
* Commonscat Multimedia: Lateran Baptistry (Rome)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240561165
* GND: 4783150-9
* LCCN: nb2015004895

 |

* Wd Datuak: Q2519438
* Commonscat Multimedia: Lateran Baptistry (Rome)
**Sara María Uribe Sánchez** (Santiago de Querétaro, Mexiko, 1978), **Sara Uribe** izenez ezagunagoa, mexikar idazlea da. Queretaron jaio arren, 1996az geroztik Tampico, Tamaulipasen bizi da. Filosofian lizentziaduna da Tamaulipasko Goi Mailako Ikasketen Institutuan, eta maistra eta doktoregaia, letra modernoetan, Mexikoko Unibertsitate Iberoamerikarrean. FONCAko Gazte Sortzaileak programako (2006-2007) eta Sorkuntza eta Garapen Artistikoa Sustatzeko Programako (PECDA) bekaduna izan zen.

Ibilbidea
---------

Bere ibilbidean hainbat sari eta aintzatespen jaso ditu, besteak beste, Carmen Alardín ipar-ekialdeko Literatura Saria (2004), Clemente López Trujillo Poesia Sari Nazionala (2004-2005) eta Tijuana Poesia Sari Nazionala (2005).

Halaber, "El Oficio de Escribir" literatur sorkuntzako tailerra eman du eta Tamaulipas 2006 Munduko Letren Nazioarteko Literatura Jaialdian parte hartu zuen. Hainbat aldizkaritan parte hartu du: *Blanco Móvil-*en, *Saloma letras entre ríos*, *Shearsman* (Toshiya Kameiren itzulpena) eta *Tierra Adentron* (*Enciclopedia de la Literatura (ELEM, s.f*).

Lan hautatuak
-------------

* *Lo que no imaginas…* (2005)
* *Palabras más palabras menos* (2006)
* *Nunca quise detener el tiempo* (2007)
* *Antígona González* (2012)
* *Siam* (2012)
* *Abroche su cinturón mientras esté sentado* (2017)
* *Un montón de escritura para nada* (2019)
* Antología *Tsunami* (Sexto Piso, 2018) del FONCA

Sariak
------

* Ipar Ekialdeko Carmen Alardín Literatura Saria (2004)
* Clemente López Trujillo Poesia Sari Nazionala, Yucatango Literatura Biurtekoan (2004-2005)
* Tijuana Poesiaren Sari Nazionala (2005)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «29325734» *Virtual International Authority File*.
2. ↑    *ENTREVISTA Sara Uribe y Yolanda Segura.*  marzo de 2019.
3. ↑    *La poeta mexicana Sara Uribe visita Caracas.*  31 de octubre de 2019.
4. ↑    *Presentan publicación sobre desaparecidos.*  11 de marzo de 2013.

6. Enciclopedia de la Literatura en México, s.f. 2021eko abenduaren 10ean kontsultatua

7. Periódico de Poesía, Cuerpo ausentes: una conversación con Sara Uribe, Jim,K. 2021

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47538734
* Commonscat Multimedia: Sara Uribe Sánchez

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 29325734
* BNM: 000060117
* GND: 1116610256
* LCCN: no2007140006

 |

* Wd Datuak: Q47538734
* Commonscat Multimedia: Sara Uribe Sánchez
Landsat 7
**Landsat 7**, AEBek jaurtitako satelite artifizial talde batetako azkena da (LandSat Programa). 1999ko apirilak 15ean jaurti zen. Landsat 7ren xede nagusia, planeta guztiko irudien datu basea eguneratzea da. Landsat programa, NASAk kontrolatzen duen arren, Landsat 7aren bidez jasotako irudiak, AEBetako Agentzia Geologikoak prozesatzen ditu (USGS ingelesezko siglez).

Satelitearen zehaztapenak
-------------------------

Landsat 7, bere bizitza erabilgarria, 5 urtekoa izateko diseinatua izan zen, eta, egunero, 532 irudi bildu eta igortzeko ahalmena du. Orbita heliosinkroniko batean dago, horrek, toki zehatz batetik, beti ordu berean igarotzen dela esan nahi duelarik. Lurreko azalera guztiaren ikusmena du 15 egunetan, 232 orbita eginez. Satelitearen pisua, 1973 kilokoa da, 4,04 metroko luzera eta 2,74ko zabalera du. Bere aurrekoek ez bezala, Landsat 7k, 378 gigabyteko memoria solido bat du, 100 irudi inguru biltzeko gai direnak. Satelitearen barnean dagoen funtsezko tresna, Enhanced Thematic Mapper Plus (ETM+) da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q605802
* Commonscat Multimedia: Landsat 7

---

 |

* Wd Datuak: Q605802
* Commonscat Multimedia: Landsat 7
**Stonewall Inn** New Yorkeko gay taberna bat da, 1969ko istilu famatuak bertan gertatu zirelako ezaguna. Greenwich Villageko Christopher Streeteko 53. zenbakian kokatua, gay askapenaren puntu garrantzitsua izan ziren AEBtan eta mundu osoan zehar. Lesbiana, gay, bisexual eta transexualen eskubide zibilen mugimenduaren gertakari garrantzitsuenen artean hartzen dira bertan gertatutako istiluak, sarekadak egin nahi zituzten polizien aurrean antolatu zirenean.

Urtero, Harrotasun Eguna ospatzen denean, jendetza biltzen da bertan, gertakariak gogoan izateko. Gaur egungo jabea den Dominick DeSimonek lokala handitu zuen eta Stonewall Bistro izenekoa eraiki zuen. 1999an Ameriketako Estatu Batuetako Gune Historikoen Erregistroan txertatu zen, LGBT mugimenduaren historian duen garrantzia dela eta. 2016ko ekainaren 24an Barack Obamak Monumento Nazional izendatu zuen.

Ikus, gainera
-------------

* Stonewalleko istiluak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1261362
* Commonscat Multimedia: Stonewall Inn

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 35147662949560550901
* LCCN: no2016123635
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* NRHP: 99000562

 |

* Wd Datuak: Q1261362
* Commonscat Multimedia: Stonewall Inn
**Juan de la Cosa ospitale-ontzia** Espainiako Itsas Institutu Sozialaren itsasontzi bat da, erakunde hori Espainiako Lan eta Gizarte Segurantzako Ministerioaren barnean dagoen Gizarte Segurantzako Estatu Idazkaritzari atxikia dago. Juan de La Cosa kantabriar itsasgizon eta kartografoaren omenezko izena darama.

Egoitza Las Palmasko portuan du.

Zerbitzuak
----------

Espainiar Arrantza Flotari tokian-tokiko osasun zerbitzua eskeintzea helburu duen ontzia da, horretaz gain arrainontziei larrialdietarako logistika ere eskeintzen die (arrantza sareen konponketa eta ordezkatzeak, itsaspekaritza zerbitzua, elektrizitate konponketak, eta beste hainbat itsas zerbitzu eta laguntza). Erreskate lanak ere burutzen ditu.

Juan de la Cosa ospitale-ontzia Pasaiako portuko Zamakona Yards ontziolaren dike lehorrean konponketa eta mantentze lanetan.

Ontzia
------

2006ean Asturiasko Gijón hiriko Juliana ontziolan eraiki zen. 75 metro luze, 14 metro zabal eta 4,5 metroko zingoa ditu. Gehienezko 14,2 / 13,1 korapiloko abiadura har dezake.

Barnealdeak naufragoentzako bereziki prestatutako gunea du, baita gune amankomunak, zerbitzu guneak eta gaixoentzako gelak ere. Ebakuntza gela, ebakuntzetan kanpoko laguntza behar baldin bada medikuntza erabilpenerako bideokonferentzia ekipoak ere baditu. Analisi laborategia, tratamendu gela eta isolatutako x-izpien gela bat du. Era berean, babes-potin azkarra eta erreskate txalupa bat ere baditu.

Mantentze eta konponketa lanak
------------------------------

2016an Pasaiako portuan dagoen Zamakona Yards ontziolan mantentze eta konponketa lanak egin zitzaizkion.

Kanpo estekak
-------------

* Juan de la Cosa ospitale-ontzia. Marinetraffic.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1710700
* Commonscat Multimedia: Juan De La Cosa (ship, 2006)

---

 |

* Wd Datuak: Q1710700
* Commonscat Multimedia: Juan De La Cosa (ship, 2006)
***La cucaracha*** (euskaraz: «labezomorroa») Mexikoko abesti tradizional oso ezaguna da.

Jatorria
--------

Bere jatorria ezezaguna da. Fernán Caballerok 1859an aipatu zuen abestia Espainian, eta, ziur aski, 1818 inguruan ere abesten zuten. Jatorri espainiarrekoa izan zitekeela uste badute ere, ez dago hori ziurtasunez baieztatu ahal izateko iturri fidagarririk. Abestiak ospea lortu zuen Mexikoko Iraultzaren garaian, XX. mendearen hasieran.

Hitzak
------

Hainbat hitz ezberdinak ditu, tradizionalagoa honakoa da:

*La cucaracha, la cucaracha*
*ya no puede caminar;*
*porque no tiene, porque le falta*
*la patita de atrás.*
Edonola ere, ezagunena honakoxea da:

*La cucaracha, la cucaracha*
*ya no puede caminar;*
*porque no tiene, porque le falta*
*marihuana que fumar.*

Euskaraz
--------

Ruper Ordorikak "Labexomorro" izenburuaz euskarazko bertsioa abestu du. 2008ko *Hamar t'erdietan* albumean grabatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Caballero, Fernán.  (1859). *Cuentos y Poesías Populares.*  Sevilla, 311 or..
2. ↑   Pazos, Luis.  (1994-12-15). *Historia sinóptica de México de los olmecas a Salinas.*  Mexiko Hiria: Editorial Diana ISBN 968-13-2560-5..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Mendoza, Vicente T..  (1939). *El romance español y el corrido mexicano: estudio comparativo.* , 553-554 or..

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Gaztelaniazko bertsioa.
* Ruper Ordorikaren bertsioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q118018
* Commonscat Multimedia: La Cucaracha (song)

---

 |

* Wd Datuak: Q118018
* Commonscat Multimedia: La Cucaracha (song)
**Spritz** edo **Aperol spritz** aperitiboaren erregina da Italian. Koktel freskagarri eta adiktibo horrek gero eta kontsumo handiagoa du munduko gainerako lekuetan. Venezia eta Trieste hirietan kontsumitzen hasi zen, koktel hau berehala bihurtu zen Italiako edari alkoholdun ezagunenetako bat. Bere formula duela mende bat baino gehiago abiatu zen prosecco -xanpainaren antzeko ardo aparduna- eta ura gasarekin nahastuz. Horren prestaketa aldatuz joan zen hainbat likore gehituz, behin betiko likorea sortu zen arte: aperola.

Aperola Campariren antzeko edari alkoholduna da, baina azukre gehiago du eta alkohol gutxiago. Zapore mingots eta laranja kolorekoa, ukitu zitrikoekin, koktel ugari presta daitezke likore honekin, baina bat bera ere ez Aperol spritz bezain ospetsua eta ezaguna. Kontsumoa areagotu egiten da udaberriko eta udako denboraldian.

Osagaiak
--------

Hauek dira orokorrenak:

* Aperol
* Ur aparduna
* Prosecco ardo edo, bestela, xanpaina
* Laranja
* Azukrea (nahi izanez gero)
* Izotza

Zerbizatzeko ardo-kopa izaten da.

Errezeta
--------

Edariak nahasten hasi aurretik, izotz asko bota behar zaio edalontziari, gutxienez bere edukieraren erdira arte, eta, ondoren, hiru prosecco neurri, bi aperol neurri eta gasa edo soda duen ur neurri bat gehitu behar zaizkio. Nahikoa da koilaratxo batekin mugitzea eta laranja xerra batekin zerbitzatzea.

Edariarekin komeni da olibak, patata frijituak edo fruitu lehorrak zerbitzatzea, kakahueteak kasu. Italiar kulturan erabateko murgiltzea nahi baduzu, bere focaccia ospetsua aukeratu daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Koktelari buruzko artikulua, *Diario Vasco*, 2023ko apirilaren 4a.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q668635
* Commonscat Multimedia: Spritz

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2015002280

 |

* Wd Datuak: Q668635
* Commonscat Multimedia: Spritz
**Spyware** ordenagailutik informazio pertsonala internetetik transmititzen duen softwarea da, erabiltzaileak jakin edo onespena eman gabe. Software mota hau ez dute antibirus programek detektatzen eta horregatik behar dira SpyBoot motako softwareak.

*Cookie*-en eragina
-------------------

Interneteko orrialde askok, erabiltzaileak identifikatzeko, euren disko gogorretan testu fitxategi txiki bat gordetzen dute. Publizitate enpresek erabiltzailearen ordenagailuan cookie-ak gordetzen dituzte euren nabigatzailean *banner* bat kargatzen den aldioro. Cookie horrek GUID (*Globally Unique Identifier*) bat baldin badauka, enpresak erabiltzaileak bisitatzen dituen eta bere banner-ak dituzten orrialde guztiak ezagutu ditzake.

Gehienetan espioi softwarea beste programa bat instalatzerakoan sartzen da. Erabiltzailearen lizentzian pribatutasunari buruzko erreferentziaren bat egoten da, baino beti hizki txikietan, erabiltzaile gehienek irakurri gabe hori onartzeko.

SpyBot
------

SpyBot-ek adibidez espioi softwarea detektatzen du, eta aurkitu ondoren ezabatu. Hau antibirusek egiten ez duten eragiketa bat da.

Ikus, gainera
-------------

* Malware
* Pegasus (spyware)

Kanpo Loturak
-------------

* Spybot-S&D webgune ofiziala
* Spybot-S&D'ko Foro ofizialak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14644
* Commonscat Multimedia: Spyware

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4730378-5
* LCCN: sh2005000096
* NDL: 01079941
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q14644
* Commonscat Multimedia: Spyware
| **Salsamendi III.a** |
| --- |
|  Abrego, ezkerrean, eta Salsamendi III.a 1944an |
| **Izen osoa:** | Jose Maria Salsamendi Gonzalez de Txabarri |
| **Jaiotza data:** | 1925ko urriaren 8a |
| **Jaioterria:** | Orio ( Gipuzkoa) |
| **Heriotza data:** | 2013ko otsailaren 18a (87 urte) |
| **Heriotza herria:** | ( Gipuzkoa) |
| Pilotaria |  |
| **Modalitatea:** | esku huskako pilota |
| **Egungo enpresa:** | Erretiratua |
| **Postua:** | Atzelaria |
| **Debutatze data:** | 1942ko urria |
| **Debutatze pilotalekua:** | Urumea pilotalekua |
| **Erretiratze data:** | 1968 |
| **Erretiratze pilotalekua:** | Recoletos pilotalekua |

**Jose Maria Saltsamendi Gonzalez de Txabarri** (Orio, 1925ko urriaren 8a - 2013ko otsailaren 18a) euskal herritar pilotaria izan zen, erremonte profesionalean aritutakoa. Pilota munduan *Salsamendi III.a* izenez ezagutua, 87 urterekin zendu zen.

Biografia
---------

Salsamenditarren dinastian seigarrena, aita-osabak eta anaiak ere erremontelari aritu baitziren, Salsamendi III.a bere garaiko erremontelarien artean onenetakoa izan zen. Abrego I.aren aurka buruz buru jokatu zuen jadanik desagertua den Urumea pilotalekuan, non debuta egina zuen 1942ko urrian, 17 urte besterik ez zuela. Atzelaria, 40, 50 eta 60 hamarkadetan pilotari handia izan zen. Erremonteko Espainiako Txapelketa irabazi zuen 1957an. Buruz buruko lehenengo Espainiako Nazio Txapelketan parte hartu zuen, 1944.ean, Urumea pilotalekuan gailendu eta finalerdietarako sailkaturik geratuz. Zati honetan, Iruñeko Euskal Jai pilotalekuko koadroko Sainz zein Plazabona I.a garaitu zituen, hala nola Madrilgo Recoletos pilotalekuko Azpiroz eta Santamaría. Finalera behin ere galdu gabe iritsi zen. Urumean jokatu zuen, 1944ko irailaren 28an, Abrego I.aren aurka, eta 35era zihoazela, 32 tanto egin zituen lehia sutsu baten ostean, buruz buruko jokorako ahalmen izugarriak zituela erakutsita.

1945 eta 1968 bitartean Madrilgo Recoletos pilotalekuan jardun zuen, soldadutza egitera hiriburu hartara joan behar izan baitzuen. 1957an Espainiako Erremonte profesional Txapelketa irabazi zuen, Irigoienekin, eta 1968.an erretiroa hartu zuen, Madrilgo Recoletos pilotalekua itxi zutenean. Jokoa utzita, Hernaniko Galarreta pilotalekuan intendente aritu zen, ia beste hogeita hamar urtez. Kirol Merezimenduaren Zilarrezko Dominaren jabe zen, besteak beste.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Eskelak» *Diario Vasco* 2013-2-20.
2. ↑   Auñamendi Eusko Entziklopedia. *José María Salsamendi González de Chávarri.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260700
* Commonscat Multimedia: Salsamendi III

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 120757

 |

* Wd Datuak: Q12260700
* Commonscat Multimedia: Salsamendi III
**"So Long, Marianne"** (euskaraz: "Hainbeste denbora, Marianne") Leonard Cohen kanadar poeta, idazle eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abeslariak plazaratu zuen lehenengo disko luzean, *Songs of Leonard Cohen*, agertu zen, 1967. Pitchfork Mediak 1960. hamarkadako berrehun abesti onenen zerrendan (*"The 200 Greatest Songs of the 1960s"*) 190. tokian jarri zuen.

Historia
--------

Abestiaren oinarrian Leonard Cohenek Marianne Ihlen (geroago Marianne Jensen) emakume norvegiarrarekin izan zuen harremana dago. Cohenek Marrianne Greziako Hydra uhartean ezagutu zuen, 1960an. Orduan Cohenek bere bizitza osoan ezagutu zuen emakume ederrena zela esan zuen.

Uhartean herri desberdinetako intelektualak bildu ziren. Mariannek 22 urte zituen, eta Axel Jensen idazle norvegiarrarekin joan zen uhartera. Idazlearekin ezkondu eta seme bat izan zuen, baina bi urteren buruan senarrak beste emakume batekin alde egin zuen. Leonarden ezagutza kasuala izan zen, Marianne denda batean zegoen eta abeslaria izango zenak bere burua aurkeztu zion eta bere lagunekin zerbait hartzera gonbidatu. Elkarrekin Norvegiako Oslora joan ziren eta, ondoren, Leonard Cohenek Marianne eta haren semea Kanadara joatera gonbidatu zituen, Montrealen berarekin bizitzeko.

Marianne Ihlenekin Leonard Cohenek poesiatik musikara salto egin zuen eta bikoteak New Yorkera joatea erabaki zuten. 1960. hamarkadan elkarrekin bizi ziren. Dena dela, harremana aldizkakoa zen eta zazpi urte buruan hautsi zuten. Marianne 2016an hil zen.

Eskaintzak
----------

Leonard Cohenek Marianneri bere hirugarren poesia liburua eskaini zion, *Flowers for Hitler* (1964). Halaber abesti eta poema desberdinak eskaini zizkion. Abeslariaren bigarren disko luzean, *Songs from a Room* albumean, alegia, emakumearen argazkia jaso ere egin zuen, atzeko azalean.

Bertsioak
---------

Abesti honen bertsio ugari egin dira, besteak beste, artista hauenak: Beck, John Cale (Suzanne Vegarekin batera), Brian Hyland, James (taldea), Smog (taldea), Russian Red, Jean Paul, Adam Cohen, Bill Callahan, Perla Batalla, Ron Brandsteder...

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Bibliografia
------------

* Kari Hesthamar (2014): *So Long, Marianne - A Love Story*. Toronto: ECW Press. 220 or. ISBN 9781770411289.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Marianne Ihlenekin elkarrizketa, 2005an.
* **(Ingelesez)**:Abestia Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4896899

 |

* Wd Datuak: Q4896899
**Le Flore konderria** (ingelesez: *Le Flore County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Poteau da. 2010eko zentsuaren arabera 50.384 biztanle zituen, Le Flore kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Le Flore konderriak 4.166,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 50,02 ura dira. Beste 4.116,05 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 50.384 pertsonetatik 40.296 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.454 dira. 1.016 beltzak edo afroamerikarrak. 6.070 amerikar natiboak ziren eta 21 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 258 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.709 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495944
* Commonscat Multimedia: Le Flore County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124323237
* LCCN: n79082314
* **Lekuak**
* OSM: 373441
* TGN: 2001662

 |

* Wd Datuak: Q495944
* Commonscat Multimedia: Le Flore County, Oklahoma