recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Laranja azala.
**Azala** fruitu eta barazkien kanpoko estalkia da, bereziki gogorra ez dena. Botanikari dagokionez, gehienetan exokarpoa izaten da. Kanpoko geruza gogorra delarik, hala nola almendra, hur, pistatxo eta intxaurretan, **oskola** izena ematen zaio.

Azal lodiko fruituei, *citrus* generokoei adibidez, hesperidio izena ematen zaie. Hesperidioa zuritzean, barne geruza (albedoa, zuria) eta kanpo geruza (flavedoa, hori, laranja edo berde kolorekoa) batera kentzen dira. Flavedoa exokarpoa da, eta albedoa mesokarpoa. Azalaren barnean dagoen mami zukutsua, haziak dituena, endokarpoa da.

Erabilerak
----------

Bere zaporearen eta lodieraren arabera, azala jangarria izan daiteke. Hala gertatzen da gerezi, mertxika, sagar, madari eta beste fruitu batzuekin. Beste batzuetan, bananan eta pomeloan, adibidez, azalak ez dira jangarriak.

Fruitu batzuen azala, mingranarena esate baterako, tanino eta polifenol kopuru handikoa, tindagaien ekoizpenean erabiltzen da.

Zitrikoen azalak mingotsak dira eta, orohar, gordinik ez dira jaten. Azukreztatzeko, marmeladak egiteko edota fruitu zopa prestatzeko erabiltzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Azal.*  *Euskaltzaindiaren Hiztegia*, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-1-10).
2. ↑    *Oskol.*  *Euskaltzaindiaren Hiztegia*, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-1-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q171187
* Commonscat Multimedia: Peel (fruit)

---

 |

* Wd Datuak: Q171187
* Commonscat Multimedia: Peel (fruit)
Manifestaldia Madrilen
**Askatasunaren trena** (gaztelaniaz: *El tren de la libertad*) emakumeen eskubide sexual eta erreproduktiboen defentsarako mugimendua da eta Espainiako abortuaren Legearen erreformaren aurkakoa. 2014ko otsailaren 1ean Madrilen manifestaldi jendetsua izan zen Justiziako Ministroa zen Alberto Ruiz-Gallardónek aurkeztutako abortuaren legearen aurreproiektua atzera egiteko zein haren dimisioa eskatuz eta 2010 geroztik indarrean zegoen abortu legea defendatuz.

Protesta Asturiasen sortu zen *Tertulia Feminista Les Comadres* eta Barredosko *Mujeres por la Igualdad* erakundearen eskutik. Estatu guztiko emakume-taldeak, baita erakunde feministak eta eskubide sexual eta erreproduktiboen defentsan inplikatutako entitate ugari ere bildu zitzaizkien. Trenak eta autobusak antolatu eta Madrilera abiatu ziren bertan izan baitzen deialdiaren ekitaldi nagusia. Oposizioko alderdiek zein sindikatuek ere adostasuna adierazi zuten.

Prado-ko pasealekutik manifestazioa Diputatuen Kongresurantza  abiatu zen non ordezkari talde batek **"Nire erabakia"** manifiestoa entregatu zuten. Idatzi hau Alicia Miyares Filosofia Doktoreak prestatu zuen eta Gobernuko presidentearen izenean, Kongresoaren izenean, Osasuneko ministraren izenean, Ana Mato, Justiziako ministroaren izenean, Alberto Ruiz Gallardon, Kongresoaren erregistroan aurkeztu zen, mugimenduaren aldarrikapenak azalduz.

Askatasun trenaren mugimenduan milaka eta milaka lagun parte hartu zuten eta Espainiako historian feministen aldeko manifestaziorik handienentzat hartu da (2015. urterarte).

Era berean, elkartasun-manifestazioak izan ziren Europako hainbat hiriburutan (Londres, Erroma, Paris, Luxenburgo) eta Latinoamerikan (Buenos Aires).

Protestaren gauzatzea *Yo decido. El Tren de la Libertad* dokumentalean bildu zen. Bertan 80 zinegile eta ikus-entzunezkoen munduko profesionalek hartu zuten parte, besteak beste, Gracia Querejeta, Angeles Gonzalez-Sinde, Mabel Lozano, Icíar Bollaín, Isabel Coixet, Georgina Cisquella , edo Virginia Yagüe.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**  *'El Tren de la Libertad' ya tiene su documental (VÍDEO).*  (Noiz kontsultatua: 2017-02-01).

Kanpo estekak
-------------

* Yo decido. El Tren de la Libertad Vimeon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21886655
* Commonscat Multimedia: El tren de la Libertad

---

 |

* Wd Datuak: Q21886655
* Commonscat Multimedia: El tren de la Libertad
***Kristal hautsiak*** (jatorrizko izenburua: *Broken Glass*) Arthur Miller idazle estatubatuarrak idatzitako antzezlana da. Lehen aldiz 1994an taularatu zen.

Lehenengo aurkezpenak
---------------------

Lehen aldiz 1994an, Long Wharf Theatre, New Haven (Connecticut) taularatua izan zen. Handik, jarraian, urte bereko apirilaren 24tik, New Yorkeko Broadwayko Booth Theatre taularatu zen.
Zuzendaria John Tillinger izan zen eta aktore nagusiak Amy Irving, Ron Rifkin, David Dukes, Frances Conroy, Lauren Klein eta George N. Martin. Urte bereko abuztuan Londresen ere taularatu zen David Thacker-en zuzendaritzapean eta Henry Goodman, Sally Edwards, Ken Stott, Julia Swift, Margot Leicester eta Ed Bishop aktoreekin.

Pertsonaiak
-----------

* Sylvia Gellburg
* Phillip Gellburg, Sylviaren senarra
* Dr. Harry Hyman, Sylvia Gellburgen medikua
* Margaret Hyman, Hyman Doktorearen emaztea
* Harriet, Sylviaren ahizpa
* Stanton Case, Phillipen langilea

Argumentua
----------

Argumentua New Yorken, 1938an kokatzen da. Phillip eta Sylvia Gellburg senar emazte juduen istorioa da. Phillip Wall Streeteko banketxea batean lan egiten du. Sylviak Kristal hautsien gauaren inguruko Berlingo albisteak entzuten ditu eta, ondorioz, gerritik behera elbarritua gelditzen da. Hyman doktorearen ustez, nahiz eta psikiatra ez izan, Sylviaren elbarritasunak jatorri psikosomatikoa du eta horrela hasten da sendatu nahian. Doktoreak tratamenduaren bitartean bikoteak dituen arazoak ezagutuko ditu. Philip nagusiarekin eztabaida gogor bat izan zuen eta bihotzekoa izan zuen. Hiltzekotan zegoela Sylviari bere sentimenduak adierazi zizkion, barkamena eskatuz. Sylvia azkenean osatu zen.

Erreferentziak
--------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4973380

 |

* Wd Datuak: Q4973380
**La Codorniz** Espainiako umore grafikoaren eta literarioaren aldizkari mitikoaren izenburua zen. Aldizkaria 1941ko ekainaren 8tik 1978ko abenduaren 11ra arte kaleratu zen. Sortzailea Miguel Mihura izan zen baina 1944tik aurrera Álvaro de Laiglesia donostiarrak zuzendariaren postua bete zuen, aldizkariari bere ukitu propioa emanez. Zentsurarekin arazo franko izan zituen nahiz eta oso hedabide aurrerakoia ez izan.

Historia
--------

Miguel Mihura idazleak umore surrealistaren aldeko idazlea zen eta *La Codorniz* sortzerakoan aurretik *La Ametralladora* aldizkariarekin izan zuen esperientzia berreskuratu nahi izan zuen. Madrilgo zuzendaritzapean 35.000 ale saltzea lortu zuen aldizkariak. 1944an Mihurak aldizkaria saldu zuen eta jabe berriek, tartean Godó Kondea enpresaria, zuzendariaren lanean Álvaro de Laiglesia jarri zuten. Aro berri horretan arrakasta handiago izan zen, 80.000 aleetara heldu ziren, eta haien orrialdetatik umorearen Espainiako izen nagusiak desfilatu ziren. Frankismoaren azken urtetan aldizkariaren dekadentzia hasi zen. Urte haietan frankistek bi aldiz suspenditu zuten aldizkaria, 1973an eta 1975an.

Kolaboratzaileak
----------------

Hona hemen ezagunenak:

* Miguel Mihura
* Alvaro de la Iglesia
* Chumy Chúmez
* Gila
* Máximo
* Perich
* Ops, gero El Roto bezala ezaguna.
* Forges
* Rafael Azcona
* Mingote
* Munoa
* Kalikatres

Eta beste asko.

La Kodorniz
-----------

*La Codorniz* desagertu eta gero, bere estiloa berreskuratzeko hainbat saiakera egin dira. 1990ko maiatzean La Golondriz kaleratu zen, arrakasta handirik lortu gabe. 2006ko azaroan La Kodorniz aldizkari digitala argitaratzen da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* *La Codorniz* aldizkariaren historia:
* Antonio Mingoteren *La Codorniz*en antologia:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8974850

 |

* Wd Datuak: Q8974850
Kola penintsulako paisaia.
Kola penintsulako tundra.
Elur-oreinak bazkatzen.
**Kola penintsulako tundra** Errusia ipar-mendebaldeko Kola penintsulan aurkitzen den ekoeskualde bat da. Ozeano Artikoari begira dagoenez eremu hotza da eta landaretza urria.

Geografia eta klima
-------------------

Fennoskandia ekialdean dagoen Kola penintsularen itsasertza hartzen du, guztira 58.793 km²-ko azalera hain zuzen ere. Hegoaldean Itsaso Zuria dauka eta honek kokapenagatik espero zitekeena baino klima epelagoa izatea eragiten dio.

Urtaroaren arabera tenperatura aldaketa handiak izaten dira. Neguak luzea eta hotzak izaten dira, urtarrilean -12'2 °C tenperatura izan dezaketa. Udak epelak eta laburrak dira eta tenperatura ez da 20 °C-tik gora igotzen. Prezipitazioa nahiko urria da, 512 mm urtean.

Flora eta fauna
---------------

Artikoko zuhaitzen lerroa baino iparralderago dagoenez zuhaitzik ez da apenas aurkitzen eta tundrak estaltzen du eremua. Goroldioak, likenak eta zuhaixka batzuek osatzen dute tundra. Urki nanoa eta kamemoroa dira landare aipagarrienak.

Animaliak ere ez dira ugariak Kola penintsulan. Elur-oreinen multzo handiek beren migrazioetan zeharkatzen dute ingurune hau. Hartz zuriak eta altzeak ere aurki daitezke Kola penintsulan. Ugaztu txikiagoen artean satitsu buztankarratua, lepahoria, erbinude zuria eta azeri artikoa aipa daitezke.

Anfibio espezie bakarra dago, baso-igel gorria, eta narrasti espezie bakarra sugandila bizierrulea da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Kola Peninsula tundra | Ecoregions | WWF» *World Wildlife Fund* (Noiz kontsultatua: 2021-06-08).
2. ↑   «Kola Peninsula tundra - The Encyclopedia of Earth» *editors.eol.org* (Noiz kontsultatua: 2021-06-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30899346
* **Lekuak**
* WWF: PA1106

 |

* Wd Datuak: Q30899346
|  |  |
| --- | --- |
| **Kalkarenita** | Mineral infotaula irakurtzeko eraMineral infotaula irakurtzeko era |
| Kalkarenita |
| Arroka sedimentarioa |
| **Mineral garrantzitsuak** | Kaltzio karbonatoa |

**Kalkarenita** kareharri mota bat da, bere %50a, gutxienez, hare tamainako (0,0625etik 2mmko diametrora) karbonato alez osatua. Hare tamainako garau horiek koral, maskor, ooide, intraklasto, pellet edo kareharri zein dolomita zaharragoen zatiak izan daitezke. Kalkarenita, itxuraz, hareharri baten antzekoa da, baina karbonatoz osatua.

Kalkarenitak itsaso zein itsasoz kanpoko hainbat ingurunetan sor daitezke. Kostako hare dunatan ere sor daitezke, hondartza zein itsaso barretan, turbiditatan edo beste deposito batzuetan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2286246
* Commonscat Multimedia: Calcarenite

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300379609

 |

* Wd Datuak: Q2286246
* Commonscat Multimedia: Calcarenite
Azido indolazetikoa
**Auxinak** fitohormona edo landare-hormonetako mota bat dira, funtsezko zeregina betetzen dutenak landareen hainbat prozesu fisiologikotan (batez ere landareen hazkuntzan). Zurtoinaren muturreko meristemoan ekoizten dira, eta hortik landarearen hazkunde tokietaraino mugitzen dira, garraio bitxi baten bidez. Auxinen izena grezieratik dator (αυξανω, *auxano*, *hazkundea*)

Auxina gehienak azido indol-3-azetikotik eratorriak dira. Era berean, azido horrek triptofano aminoazidoa du aitzindari.

Auxinek goitik beherako mugimendua izan ohi dute. Gutxi batzuek, erroetan ekoizten direnak, behetik gora joan daitezke.

Landareen hazkuntza eragiten dute zatiketa zelularra bultzatuz eta zelulen luzapena indartuz. Azpimarratzekoa da landareen tropismoetan burutzen duten eginkizun garrantzitsua.

Zurtoinen hazkuntza ez ezik, baita hosto-txortenarena eta loreena ere areagotzen dute. Hazkuntzaz gain beste zeregin batzuetan ere aritzen dira: fruituen heltze prozesuan, loreen agerpenean, hostoen erorketan, etab. Gaur egun nekazaritzan auxina sintetikoak erabiltzen dira hazkunde prozesu batzuk areagotzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   [*Betiko hautsitako esteka*] Landareen garraio bitxia

Ikus, gainera
-------------

* Sahats-ura

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190022
* Commonscat Multimedia: Auxins

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 13611025d (data)
* GND: 4143728-7
* LCCN: sh85010481
* NKC: ph986894
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 22676

 |

* Wd Datuak: Q190022
* Commonscat Multimedia: Auxins
Ivalojoki zeharkatzen duen zubia.
**Kuttura**, Inari udalerriko herrixka txikitxo bat da, hego-mendebaldean kokatua. Hammastunturi Eremu Basatiaren barnean dago, natura basatiaren erdi-erdian.

Finlandiako Urho Kekkonen presidente ohiarekin tratua izan zuen 1959. urtean eta honek, herrixka azpiegituraz hornituko zuela agindu zuen, Saariselkä eski-estazioa bisitatu zuen bitartean. 1994. urtean, Ivalojoki ibaia zeharkatzen duen zubi bakarra eraikia izan zen.

2005. urtean 21 biztanle baina ez zituen herrixkak; izan ere, urteetan izandako inkomunikazioak, ondorio latzak ekarri dizkio **Kuttura**ri. Hala ere, uda pasatzera joaten den arrantzari ugari dago, Ivalojoki eta Inarijoki ibaiak emankorrenak direla baitiote, eta izokinak harrapatzeko egokienak dira.

Ikus, gainera
-------------

* Hammastunturi Eremu Basatia
* Inari
* Ivalojoki

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4357920
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139814105

 |

* Wd Datuak: Q4357920


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Inariko herrixkak** |  |
| Akujärvi • Angeli • **Inari** • **Ivalo** • Kaamanen • Keväjärvi • Koppelo • Kuttura • Lisma • Menesjärvi • **Näätämö** • Nellim • Partakko • Riutula • **Saariselkä** • **Sevettijärvi** • **Törmänen** |
**Auglaize konderria** (ingelesez: *Auglaize County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wapakoneta da. 2010eko zentsuaren arabera 45.949 biztanle zituen, Auglaize kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Auglaize konderriak 1.040,93 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,35 ura dira. Beste 1.039,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 44,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 45.949 pertsonetatik 45.168 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 543 dira. 124 beltzak edo afroamerikarrak. 75 amerikar natiboak ziren eta 16 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 165 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 25 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 376 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q372364
* Commonscat Multimedia: Auglaize County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140718551
* LCCN: n80090233
* **Lekuak**
* OSM: 911251
* TGN: 1002159

 |

* Wd Datuak: Q372364
* Commonscat Multimedia: Auglaize County, Ohio
**Atari 2600**, 1977an Atari enpresak merkaturatutako bideokontsola bat da. 1982ko azaro aurretik **Atari Video Computer System** izendapena jaso zuen. Mundo osoan sekulako arrakasta izan zuen lehenbiziko bideo-joko kontsola izan zen, denera 30 milioi kontsola inguru salduz eta kontsolei etxebizitzetako ateak ireki zizkien, kontsola eta bideo-jokoen fenomeno berriari bultzada ikaragarria emanez.

Hortaz, Atari etxearen kontsola arrakastatsu eta salduena da, gaur egun bildumazaleen artean oso estimatua.

Kontsola honek arrakasta handia izan zuen, eta 1980ko hamarkadan Atari izena bidoejokoen parekide izatea lortu zuen. 1977-1983 artean 2 joystick, 2 paddle eta *Combat* bideo-jokoarekin batera salgai jarri zen. Kontsola honetarako bideo-jokorik salduena *Pac-Man* ospetsua izan zen (7 milioi unitate).

Bere aurrekaria Atari Pong kontsola izan zen, eta 1982an Atari 5200 kontsolak ordezkatu zuen. Halere, bi modelo horietako batek ere ez zuen Atari 2600 kontsolak izan zuen arrakasta itzela izan, eta Atari 2600 kontsola 1970eko hamarkadaren bigarren erdia eta 1980ko hamarkadaren lehen erdiko kontsolen artean nagusi izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q206261
* Commonscat Multimedia: Atari 2600

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2008005000
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q206261
* Commonscat Multimedia: Atari 2600

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Atari Pong** | **Atari 2600**1977 - 1992 | Ondorengoa**Atari 5200** |
***Kobresia myosuroides*** Cyperaceae familiako landare iraunkor belarkara da, larre alpetarretan hazten dena.

Deskribapena
------------

Landare belarkara, gehienez 25 cm luze, soropil trinkoak eratzen dituena. Hosto meharrak, filiformeak, eta kanalikulatuak; oinaldeko zorroak arre distiratsuak dira, orririk gabeak. Loreak espikulatan antolatuak, eta hauek zilindro formako buruxka estu batean (2-3 mm) bilduak. Espikula bakoitzak braktea arre bat dauka, gehienean bi lore, bata arra eta bestea emea, estaltzen dituena. Fruitua akenioa da.

Banaketa
--------

Banaketa artiko-alpinoa dauka; Asian, Ipar Amerikan, Groenlandian, Islandian, Eskandinavian, Alpeetan, Abruzzoetan, Tatra mendietan, Balkanetan, Pirinioetan eta Europako mendietan hazten da. Euskal Herrian, Anielarran eta Hiru Erregeen Mahaian.

Ekologia
--------

Larre trinkoak eratzen ditu estai alpetarrean, kareharrizko lurzoru azalekotan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    *Kobresia myosuroides.*  Mapa de Vegetación Potencial de Navarra 1:25.000, cfnavarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-4-24).
2. ↑    *Kobresia myosuroides.*  asturnatura.com (Noiz kontsultatua: 2021-4-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q38659474
* Wikispecies Espezieak: Carex myosuroides

---

* **Datu taxonomikoak**
* Dyntaxa: 221025
* GBIF: 2710326
* GRIN:
* IPNI: 301123-1
* NCBI: 140873
* W3TROPICOS: 9903238
* VASCAN: 15662

 |

* Wd Datuak: Q38659474
* Wikispecies Espezieak: Carex myosuroides
Londresko Old Bailey auzategian eginadako epaiketa.
**Auzitegia** lurralde jakin bateko auziak erabakitzen dituen organoa da, eta hedaduraz, haren egoitza eta eraikina. Organo honetan funtzionarioek lan egiten dute, epaileek eta bere laguntzaileek.

Antolamendu judizial modernoaren arabera, auzitegi guztiak estatuarenak, iraunkorrak (hau da, gobernu-aldaketaren eraginik ez dutenak) eta independenteak (hau da, justizian dihardutenek epaian eragina izan dezakeen jarduerarik ezin dute burutu) dira. Lurralde bakoitzeko antolaketa judizialaren egitura desberdina da; berau teknika judizial desberdinen eta bertako ezaugarri sozio-kulturalen arabera legoke. Munduko herrialde gehienetan sistema judizial hierarkizatua da nagusi; maila desberdineko auzitegiak daude, baina guztien gainetik Auzitegi Gorena dago.

Sailkapena
----------

* Antolaketaren arabera:
	+ Pertsona bakarrekoak edo epaitegiak.
	+ Kide anitzekoak.

* Izaeraren arabera
	+ Ordinarioak.
	+ Bereziak.
	+ Arbitralak.

* Jardunbidearen fasearen arabera
	+ Instrukziokoak.
	+ Epaia emaileak.

* Hierarkiaren arabera
	+ Azpikoak.
	+ Gorenak.

* Konpetentziaren arabera
	+ Arruntak.
	+ Bereziak.

* Instantziaren arabera
	+ Auzaldi bakarrekoak
	+ Lehen Auzialdikoak
	+ Bigarren Auzialdikoak edo Apelazio auzategiak.

Ikus, gainera
-------------

* Epailea
* Epaiketa
* Botere judiziala

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Auzitegi.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41487
* Commonscat Multimedia: Courts

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 13318726v (data)
* GND: 4121346-4
* LCCN: sh85033571
* NDL: 00569957
* NKC: ph125862
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 7526
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q41487
* Commonscat Multimedia: Courts
Smogaren ohiko kolorea (San Franciscoko Golden Gate zubia). Kolore arrea smogeko NOx konposatutik datorkio.
**Kutsadura fotokimikoa** airearen kutsadura mota bat da, NO2 disoziazio fotolitikoak sortutako ozonoak eragindakoa. Fenomeno hau gertatzeko beharrezkoa da garraio eta erregaien isurketak eta erradiazio handiak egotea. Katean ematen diren erreakzio serie batekin hasten da, konposatu peroxidiko oso oxidantearen eraketan bukatzen dena.

Zikloaren urratsak
------------------

* Ziklo osoa goizean goiz hasiko litzateke autoen ihes-hodietan eta tximinietan agertutzen den NOren emisioarekin.

* Gasen hoztura dela eta, NO-ren oxidazioa ematen da, NO2ren kontzentrazioa handitzen joanez.

* Eguzki argiaren aurrean, NO2 disoziatu egiten da O atomiko oso erreaktiboa osatuz.

NO2 ↔ NO + O-
* O atomikoak O2rekin erreakzionatuko du ozonoa emanez.

O- + O2 ↔ O3
* Ozonoak hidrokarburoekin erreakzionatuko du aldehidoak emanez (konposatu oxigenatuak erradikal askeekin). Erreakzioan hidrokarburorik ez badago ozonoak NOarekin erreakzionatuko du NO2 osatzeko, hau gertatu ezkero zizkloa ez da desorekatuko eta O3 ez da akumulatuko.

* Erradikal askeak peroxiazetilnitratoak (PAN) eratzen bukatuko dute.

* Azken emaitza atmosferako kontzentrazioan substantzia oxidazidatzaileak dira, O3 garrantzitsuena.

Erradikal askeen eraketa:

O3 + RH ↔ RCOH + RCOO¯
O- + RH ↔ RCOOH + R-
O3 + R- ↔ RCOO-
NO + RCOO- ↔ RCO- + NO2
Bukaerako erreakzioa:

RCOO- + NO2 ↔ RCOONO2

Ondorioak
---------

Ondorioetako bat *smog* fotokimikoa da, bere sorrera atmosferan dauden oxidatzaile fotokimikoekin (O3, PAN) ematen da. Prozesu hau hobetuta ikusten da goi presio guneetan, insolazio gogorretan eta haize ahulekin kutsatzaileen dispertsioa galarazten dutelako.

Smog fotokimikoaren presentziak ondorengo ezaugarriekin nabaritzen da, lainoaren presentziaz, O3aren formazioaz, begietako irritazioaz eta landareriak kalteak jasaten dituelako.

Kanpo estekak
-------------

* Airearen poluzioa

1979 Leioako Zientzia Fakultateko Kimika taldea (Miren Bego Aboitiz, Xabier Goenaga, Jazinto Iturbe, Itziar Urretxa)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3799060
* Commonscat Multimedia: Smog

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 01035725
* NKC: ph602158
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3799060
* Commonscat Multimedia: Smog
**Kidder konderria** (ingelesez: *Kidder County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Steele da. 2010eko zentsuaren arabera 2.435 biztanle zituen, Kidder kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Kidder konderriak 3.711,23 kilometro koadro ditu. Horietatik 211,66 ura dira. Beste 3.499,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,66 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.435 pertsonetatik 2.400 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 71 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 3 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q135330
* Commonscat Multimedia: Kidder County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154793906
* LCCN: n82105220
* NARA: 10039533
* **Lekuak**
* OSM: 1740286
* TGN: 2001578

 |

* Wd Datuak: Q135330
* Commonscat Multimedia: Kidder County, North Dakota
| Byten multiploak |
| --- |
| SI | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SIEstandarra |  Erabilpenainformatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 103 | 210 | kibibyte (KiB) | 210 |
| megabyte (MB) | 106 | 220 | mebibyte (MiB) | 220 |
| gigabyte (GB) | 109 | 230 | gibibyte (GiB) | 230 |
| terabyte (TB) | 1012 | 240 | tebibyte (TiB) | 240 |
| petabyte (PB) | 1015 | 250 | pebibyte (PiB) | 250 |
| exabyte (EB) | 1018 | 260 | exbibyte (EiB) | 260 |
| zettabyte (ZB) | 1021 | 270 | zebibyte (ZiB) | 270 |
| yottabyte (YB) | 1024 | 280 | yobibyte (YiB) | 280 |

**Kibibyte** (**ki**lo, **bi**tarra eta **by**te-ren kontrakzioa) konputagailuen biltegiratze ahalmenean 1024 (210) byte adierazten duen informazio unitatea da. Bere laburdura KiB ("kiB" ez) da.
1 **Kibibyte** = 210 byte = 1.024 byte

Kibibyte eta kilobyte
---------------------

*Kibibytek* unitatea batzuetan kilobytearen sinonimotzat erabiltzen den arren, desberdinak dira. Kilobyte bat 103 byte dira; **kibibyte** bat, berriz, 210 byte.

Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
----------------------------------------------------------

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.

Multzo berdineko unitateak:

* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

Biltegiratze produktuetan nahasmena
-----------------------------------

Gaur egun (2007), biltegiratze gailuetan eta euskarrietan biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako. Beste adibide esanguratsuak:

* Disko gogor baten edukierak 100GB-tetakoa baldin bada 93GiB-tan bihurtzen da.
* 4,7 GB-tako DVD-5-arekin, 4,377 GiB-tan geratzen da.
* 8,5 GB-tako DVD-9-arekin, 7,92 GiB-tan geratzen da.

Ikus, gainera
-------------

* byte
* Kilobyte
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko

Kanpo estekak
-------------

* Zientzia.net atariko artikulua: "Informatikariek bazterrak nahastu zituztenekoa: kilobyteak eta kibibyteak"

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79756

 |

* Wd Datuak: Q79756
**Banco San Carlos** edo **Banco de San Carlos** (ofizialki **Banco Nacional de San Carlos**) Espainiako banku-erakunde bat izan zen, Espainiako Karlos III.a erregearen aginduz 1782ko ekainaren 2an sortua. Frantzisko Cabarrús lapurtarra izan zuen bultzatzaile nagusia, Valentin Foronda gasteiztarrarekin batera.

Lehenengoz Espainiako koroaren peko lurretan, Bankuak billeteak jaulki zituen, *vales reales* direlakoak. Espainiako banku nagusietako bat izan zen, eta 1829an Banco de San Fernando bihurtu zen, Espainiako Bankuaren ernamuina.

Bilakaera
---------

Karlos III.a erregearen babespeko finantza-erakundea zen, baina pribatua. 1782an, Cabarrúsen ekimenez, Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren funtsak banku honetan gorde ziren, eta konpainiaren hondarrak salbatzeko balio izan zuen. Funts horiek baliatuz, Filipinetako Konpainia sortu zen. 1793an, bulego bat ireki zuen Parisen eta, hainbat urtez zorretan segitu ondoren, 1829an, Banco de San Fernando izenaz birsortu zen.

Ikus, gainera
-------------

* Ingalaterrako Bankua
* Espainiako Bankua
* Manuel Godoy
* Valentin Foronda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3633838
* Commonscat Multimedia: Banco Nacional de San Carlos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169025432
* ISNI: 0000 0001 2326 2378
* LCCN: n81068015
* SUDOC: 067294472

 |

* Wd Datuak: Q3633838
* Commonscat Multimedia: Banco Nacional de San Carlos
XIX. mendeko kordoban urreztatua.

*Artikulu hau larruari buruzkoa da; kolorea gaitzat duena beste hau da: «Kordoban (kolorea)»*
**Kordoban**, historikoki, kalitate altuko ahuntz edo aker larrua da. Oso material arina eta leuna, substantzia bereziekin ondutako landarearen bidez lortzen zena, horien artean, zumaketik lortutako taninoak.

Tanino horiek gainerako tanino begetalek baino erresistentzia handiagoa dute oxidazioarekiko, eta horrek larruazalaren kolorea mantentzen du luzaroago. Gainera, koloratzaileei gehiago sartzeko aukera ematen die, eta, ondorioz, larru hori erabili zuten oinarri gisa larru bozeldu eta polikromatuetarako.

Hitza, jatorriz, mozarabiarra da eta Kordoba hiriari egiten dio erreferentzia, bere larruzko artisautza mota guztiengatik ezaguna zena. Espainian, teknika Erdi Aroan garatu zen, eta XVI. eta XVII. mendeetan izan zuen hedapen eta ospe handiena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Zurgintza Hiztegia] [2020]

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1132378
* Commonscat Multimedia: Corduan

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300261825

 |

* Wd Datuak: Q1132378
* Commonscat Multimedia: Corduan
USS *Wisconsin* (BB-64) korazatua
**Korazatua** edo **koraza-ontzia** tona askoko gerraontzi bat da, koraza eta kanoi asko dituena, horien artean bateria nagusi bat, kalibre handiko kanoiekin. Gurutze-ontzi baino handiagoa da eta koraza eta kainoi handiagoak ditu. Armadetan itsasontzi handienak izan ziren. 1875 urtetik hasita Bigarren Mundu Gerraraino erabili ziren itsasoko menpekotasuna lortzeko, baina aireontziek, misil gidatuek, eta beste armek eragina handia izan zuten haien nagusitasuna amaitzeko.

Haien diseinua hasieratik kontuan hartu behar izan zen, azken berrikuntzak beti abangoardian izateko. Izena 1880Ko hamarkadan erabiltzen hasi zen, plakekin blindatua zegoen gerraontzi bat definitzeko. Gaur egun, ordea, hasierako korazatu haiek *"pre-dreadnought"* izenaz ezagutzen dituzte historialariek. 1906 urtean HMS Dreadnought britainiar korazatua eraiki zen: korazatuen era berri bati hasiera eman zion eta hortik aurrera data horietako korazatuak *dreadnought* izenaz ezagutu ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Itsasontzi
* Gerraontzi

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2002]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182531
* Commonscat Multimedia: Battleships

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119444133 (data)
* GND: 4126658-4
* LCCN: sh85012437
* NDL: 01168819
* NKC: ph118932
* NARA: 10636600
* AAT: 300073922
* KulturNav: id
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182531
* Commonscat Multimedia: Battleships
Shamir kibbutzean kotoia biltzen, 1958an.
**Kibbutza** (euskaraz, *bilkura, erkidego*) Israelgo nekazaritza-etxalde kolektiboa da. Taldeko lana burutzen duten eta erabakiak batzarretan hartzen dituzten 50 eta 1.000 lagunen arteko erkidegoa da: orokorrean, ez dago jabetza pribaturik.

Autogestioa eta ekoizpen-bitartekoen jabego kolektiboa dira kibbutzen antolaketaren ezaugarri nagusiak. Etekinak, bestalde, nekazaritzan inbestitzen dira berriro, eta kibbutzeko kideen jantziak, elikadura, etxea eta gizarte- eta osasun-zerbitzuak, bai eta haurren heziketa ere, kibbutzaren esku daude.

Historia
--------

Lehen kibbutzak Errusiatik joandako judu kolonoek sortu zituzten XX. mendeko lehen hamarkadan, eta garrantzi handia izan zuten Palestinan juduen bizileku berriak eratzerakoan. Zehazki, 1909an eratu zuten lehenengo kibbutza, Jordan ibaiaren ertzetan.

1948tik aurrera, kibbutzak leku estrategikoetan ezarri ziren, eta teknika berriak garatu zituzten basamortuan landareak hazteko.

2001. urtean, 267 kibbutz zeuden, eta 115.000 pertsona baino gehiago bizi ziren haietan.

Ikus, gainera
-------------

* Moshav

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q161387
* Commonscat Multimedia: Kibbutzim

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11954213r (data)
* GND: 4030449-8
* LCCN: sh85072232
* NDL: 00565696
* NKC: ph880550
* AAT: 300008527
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q161387
* Commonscat Multimedia: Kibbutzim
*Artikulu hau 1800ean Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresumaren bategitea ahalbideratu zuen Batasun Agiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Batasun Agiria».*
Batasunaren bandera
**1800ko Batasun Agiria** (ingelesez *Union Act*; baita **1801ko Batasun Agiria** ere deitua) Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresumaren arteko batasuna erresuma berri batean gauzatu zuen agiria izan zen, erresuma honi Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua deitu zitzaion. Batasuna honen ondorioz 100 biltzarkide irlandarrek Erresuma Batuko Legebiltzarreko Komunen Ganberan eserlekuak eskuratu zituzten.

Agiria Britainiar Legebiltzarrak nahiz Irlandakoak baietsi zuten. Irlandarrek Ingalaterraren mendeetako zapalkuntzaren ostean 1782ko Konstituzioarekin independentzia lortu zuten. Irlandarren gehiengoak Britainia Handiarekiko Batasuna ez zuen ongi ikusten, eta aurretik 1799ko batasun mozio bat atzera botea izan zen. Halere 1801an britainiar gobernuaren kanpainia gogorrak eta 1781eko irlandar matxinadak batasunaren onarpenaren bidea erabat erraztu zuten. Irlandako Legebiltzarreko bere igarotzea arrakatsua izan zen, legebiltzarkideen gehiengo sinple batez onartua izan zelarik, britainiar gobernuak baiezkoa eman zuten biltzarkideei britainiar nobleziako tituluak, lurrak eta bestelako prebendak eman zizkien.

Batasunak irlandarren gehiengoa ziren katolikoak erakartzeko asmoz haien aurkako lege penalak ezeztatzea eta emanzipazio zibila hitzematen zien. Esan zenez, Batasun Agiriaren hitzetan, Irlanda 100 biltzarkidez ordezkatua izango zen, eta San Patrizioren semeen abantaila garrantzitsu bat irlandar biltzarkide katolikoak onartuak izango zirela zen, nahiz eta gerora eskubide hau Jurgi III.aren erregealdian ezeztatu, errege honek Ingalaterrako Eliza defendatzeko bere zinaren aurka zihoalako arrazoiketa aipatu zuelarik. Britainiar Legebiltzarrean katolikoen partaidetza ez zen 1829. urterarte berrezarriko.

Batasun honetatik agertu zen bandera berria, *Union Jack* izenez ezagutua, Ingalaterrako San Jurgiren gurutzea (gurutze gorria, hondo zuria), Eskoziako San Anderren gurutzea (ixa zuria, hondo urdina) eta Irlandako San Patrizioren gurutzea (ixa gorria, hondo zuria) elkartzen ditu. Gaur egun eta nahiz eta 1949an Irlandako Errepublika sortu, ikur hau britainiar bandera izaten jarraitzen du.

Kanpo estekak
-------------

* Batasun Agiriaren Liburutegi Bistuala **(Ingelesez)**
* Batasun Agiria – jatorrizko testu osoa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q343100
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85068015
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q343100
**Batasuneko zubiko etxea** Luzaideko Pekotxeta auzoan dagoen etxe bat da, auzo hori eta ondoko Arnegi herria banatzen dituen zubixkaren ondoan, Batasuneko zubia bezala ezaguna. Gaur egun, bi herriak lotzen dituen errepide nagusia iparralderago igarotzen da, toki horretatik 150 metrora, zubi modernoago eta zabalago batetik, eta Schengengo Hitzarmenak mugako kontrolak kendu ditu. Hala ere, toki horretan, zubi zaharraren bi aldeetan, Espainiar eta Frantziar Estatuen poliziaren kuartelek jarraitzen dute.

Eraikin berezi hau, bi solairu, bi isurkiko teilatua eta fatxadan balkoiak dituen baxenabartar estiloko etxetzarra da. Gaur egungo egituran, nahiko lan modernoa da, joan den mendeko lehen erdikoa. Beheko solairuan taberna bat eta denda bat daude.

Toki horretatik erbestera joan zen Karlos Maria Isidro Borboikoa karlista, 1876ko otsailaren 28an, Hirugarren Karlistaldian bere armada garaitua izan ondoren.

Etxe hau esanguratsua da batez ere Donibane Garazitik Donejakue Bidea igarotzen zen lehen eraikina zelako. Gaur egun, Donejakue Bidea zubi berritik eta errepide nagusitik eramaten da, eta, beraz, ez da eraikin horren ondotik igarotzen, 50 bat metrora baizik.

2015ean, UNESCOk Iberiar Penintsulan Donejakue Bidea «Donejakue Bideak: Frantses Bidea eta Iberiar Penintsulako Iparraldeko Bideak» gisa zabaltzea onartu zuenean, «inbentario atzerakoia - Elementu elkartuak» bidali zuen dokumentazio gisa. Bertan, 147. zenbakian, Batasuneko zubiko etxea ageri da.

Erreferentziak
--------------

* Donejakue Bideak: Frantses Bidea eta Iberiar Penintsulako Iparraldeko Bideak

Ikus, gainera
-------------

* Batasuneko zubia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28503321

 |

* Wd Datuak: Q28503321
**Azkura hautsa**, izenak dioen bezala, azkura eragiten duen hautsa edo gai hautskara da, azalean aplikatzen denean. Txantxa gisa erabili ohi da, espero ez duen biktimarengan.

ArkakaratsakArkakaratsak, batez ere basa-arrosarenak, dira erabilienak azkura-hautsak egiteko.
Azkuraren edo narritaduraren arrazoia mekanikoa izan daiteke, esaterako arkakarats ehoa duten gaiek eragindakoa. Beste ohiko osagai bat da *Mucuna pruriens*.. Beste batzuetan, gaiak dermatitis bat sortzen du. Horrela gertatzen da okra erabiliz gero, proteasa entzima baitu, narritadura eta lesioak sor ditzakeena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Albert MR. Novelty shop "itching powder." *Australasian J Dermatology*. 1998 Aug;39(3):188-9.
2. ↑  G. V. Joglekar, M. B. Bhide J. H. Balwani. An experimental method for screening antipruritic agents. *British Journal of Dermatology*. Volume 75 Issue 3 Page 117 - March 1963
3. ↑  **(Ingelesez)** Fumi Manda, Kenjiro Tadera, Kohji Aoyana (1992). Skin lesions due to okra (*Hibiscus esculentus* L): proteolytic activity and allergenicity of okra. *Contact Dermatitis* 26 (2), 95–100.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1280343

 |

* Wd Datuak: Q1280343
**Azobisisobutironitriloa** (**AIBN**) edo **2,2′-Azobis(2-metilpropionitrilo)a** [(CH3)2C(CN)]2N2 formulako konposatu organikoa da. Alkoholetan eta disolbatzaile organiko ohikoetan disolbatzen den hauts zuria da. Apar-sortzaile edo hasarazle moduan baliatzen da polimeroen sintesian.

Erreakzioak
-----------

AIBNaren erreakziorik tipikoena deskonposatzea da zeinetan nitrogeno gasa libratzen den eta *bi 2-zianoprop-2-il* erradikal sortzen diren.

Erradikal horiek, maiz, hasarazle gisa baliatzen dira polimerizazio-prozesuetan. 40 °C-tik gorako tenperaturetan gertatzen da, baina normalean 66-72 °C bitartean egiten dira.

Polimerizazio-erreakzioetatik landara alkenoak halogenatzeko ere baliatzen da. Erreakzioaren lehen urratsean AIBN deskonposatu egiten da bi *2-zianoprop-2-il* erradikal sortuaz. Hauek hidrogeno bromuroaren hidrogenoa erauzten dute bromuro erradikala formatuaz. Segidan bromuro erradikala alkenoari eransten zaio. Prozesuak anti-Markovnikov erregioselektibitatea du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    .
2. ↑    *2,2′-Azobis(2-methylpropionitrile).*  .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q423679
* Commonscat Multimedia: AIBN

---

* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 78-67-1
* ChEBI: 189360
* ChEMBL: CHEMBL1886625
* ChemSpider: 6299
* PubChem: 6547
* UNII: FZ6PX8U5YB
* SMILES: ID
* InChI: ID
* InChI key: ID
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 78-67-1

 |

* Wd Datuak: Q423679
* Commonscat Multimedia: AIBN
**Bastrop konderria** (ingelesez: *Bastrop County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bastrop da. 2010eko zentsuaren arabera 74.171 biztanle zituen, Bastrop kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bastrop konderriak 2.319,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,15 ura dira. Beste 2.300,3 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 31,98 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 74.171 pertsonetatik 66.636 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 24.190 dira. 5.535 beltzak edo afroamerikarrak. 315 amerikar natiboak ziren eta 54 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 449 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 115 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.067 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108436
* Commonscat Multimedia: Bastrop County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130163515
* LCCN: n78025359
* NARA: 10036597
* **Lekuak**
* OSM: 1837663
* TGN: 1002168

 |

* Wd Datuak: Q108436
* Commonscat Multimedia: Bastrop County, Texas
**1923ko Kaufman Elektrifikazio Legea**, edo laburtzeko **Kaufman legea**, New Yorkeko Estatuko Batzarrak onartutako legea izan zen, New Yorkeko trenbide guztien elektrifikazioa 1926ko urtarrilaren 1a baino lehen agintzen zuena. Victor R. Kaufman asanbladako kide errepublikano hautatu berriak babestu zuen lege-proiektua, eta Al Smith gobernadoreak sinatu zuen 1923ko ekainaren 2an.

Legeak ez zuen salbuespenik egiten eta New Yorkeko barruti guztietako trafiko nagusiari eta karga-guneei eragiten zien, Staten Islandeko trenbide-sistema isolatua barne. Legeak diesel tren-makina ugari ekarri zituen New Yorkeko trenbideetara, eta Estatu Batuetako trenbideetan diesela ugaritzea bizkortu zuen. Tren konpainiek aurka egin zuten, eskariak aurkeztu zituzten eta legea deuseztatzea lortu zuten, konstituzioaren aurkakoa izateagatik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Staten Island Rapid Transit Ry. Co. v. Public Service Com'n, 16 F.2d 313 (S.D.N.Y. 1926)» *Justia Law* (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6378681

 |

* Wd Datuak: Q6378681
**Banda zabala** urruneko distantzietan, datuak, ahotsa eta bideoa transmititzeko transmisio-teknika da. **Banda zabaleko** transmisioek seinale analogikoa eta maiztasun heinak erabiltzen dituzte.

Sarrera
-------

Ordenagailuak modu digitalean lan egiten duenez, bere seinale digitala seinale analogikora egokitzeko bihurgailua behar du, modema esaterako.

Kable ardazkideren edo zuntz optikoaren bidez maiztasun handiko transmisioak erabiltzen direnean, terminalak eta konputagailuak komunikatzeko, modemez gain, anplifikadoreak ere behar ditu **banda zabalak**. Transmisio-teknika honek distantzia handiak onartzen ditu.

Seinalearen fluxua noranzko bakarrekoa da eta banda-zabalera nahikoa izanez gero aldi berean hainbat transmisio egin daitezke.

Noranzkoaren arazoari aurre egiteko, irtenbide bi daude:

* Kableatu-bikoitza (dual-cable): Kanal bi erabili; bata bidaltzeko eta beste jasotzeko.
* Kanala zatitu (Mid-split): Kanala maiztasun heinetan zatitzen da. Kanal erdi bat bidaltzeko eta bestea jasotzeko.

**Banda zabalean**, informazioa berezko maiztasunetik beste maila desberdineko maiztasunera bihurtzen da. Prozesu honi, modulazioa deritzo, seinalea kanalera egokitzeko egiten da eta, gainera, kanala multiplexatzea (konpartitzea) ahalbidetzen du, zenbait erabiltzaile kanala aldi beran erabil ahal izateko.

**Banda zabalak**, maiztasun-multiplexazioa (FDM) teknika erabiltzen du, datu multzo desberdinak aldi berean transmititzea ahalbidetuz.

Ikus, gainera
-------------

* Transmisio-teknika
* Oinarri banda
* Modulatu
* FDM

Kanpo estekak
-------------

* Telekomunikazio Hiztegia euskaraz
***Autokarabana*** liburu polemikoa 2009.urtean kaleratu zen. Hauxe Fermin Etxegoienen lehenengo eleberria izan zen. Bertan, egungo euskal gizartea islatu zuen, horretarako errealismoaren teknikak erabiliz baina, aldi berean, sarkasmoz eta ironiaz zipristindutako estiloaz. Protagonista berrogei urteko antiheroi bat dugu, kooperatibista, euskalduna eta bikotekidearengandik bananduta. Eleberri honen orrialdetan euskararen normalizazioaz, gaur egungo gurasoen arazoez, herri txikien giroaz egileak trufa egingo zuen malenkoniaz jotako ikuspuntu batetik.

Autokarabana sinbolo bat da: indibidualismoaren eta modernitatearen sinboloa, alegia.

Egile berak espainierara itzuli zuen liburua 2012an (Pamiela, ISBN 9788476817094).

Sariak
------

* Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari 2010an.
* Euskadi Literatura Saria 2010an.
* Bilboko Zazpi Kale Saria, 2012an.

Kanpo estekak
-------------

* : Hasier Etxeberria liburu honen garrantziaz.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16516395

 |

* Wd Datuak: Q16516395
Autografo bat: eskuz idatzitako testu laburra + egilearen sinadura.
Alain Delon aktoreak sinatutako autografoa.
Asisko Urmeneta komikigilea autografoak sinatzen Durangoko Azokan. 2017.
**Autografo**a (latinezko *autogrăphus* hitzatik mailegatua, eta latinak grezieratik αὐτόγραφος mailegatua) eskuz idatzitako testu laburra da. Egilea ospetsutzat jotzen den pertsona izaten da eta bere jarraitzaile batek eskatuta, propio testu laburra idazten du jarraitzaileari oparitzeko edo jarraitzaileren ezagun bati oparitzeko. Autografoa testu laburra, normalean sinpatikoa izaten da eta egilearen sinadura agertu ohi da. Batzuetan sinadura hutsa izaten da.

Musika-lexikoan, termino hau maiz erabiltzen da "(partitura) autografo" esamoldearen ordez, konpositoreak berak idatzi eta berak sinatutako partitura bati erreferentzia eginez.

Literatura-lexikoan "(eskuizkribu) autografoa" erabiltzen da egileak berak eskuz egindako jatorrizko bertsioa dela adierazteko eta bertsio horrek egilearen sinadura daukala adierazteko.

Marketinean
-----------

Diskoetxe eta argitaletxe batzuek, euren produktuak promozionatzeko, egilearen agerpen publikoak antolatzen dituzte eta egitarauaren zati bat izaten da egileak diskoak, liburuak, komikiak, argazkiak-edo sinatzea, hau da autografoak sinatzea. Bide beretik, elastikoak, pilotak eta merchandisin beste hainbat produktuetan pertsona ospetsuen sinadurak edo autografoak gehitu egiten dira produktuei balio erantsia gehitzeko.

Ikus, gainera
-------------

* Sinadura.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q76891063
* Commonscat Multimedia: Autograph signatures

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph333372

 |

* Wd Datuak: Q76891063
* Commonscat Multimedia: Autograph signatures
Norberak bere burua epaitzerakoan autokritika zorrotzegia egitea depresioarekin lotu izan dute psikologoek.
**Autokritikak** gizabanako bat bere burua nola ebaluatzen den adierazten du. Psikologian autokritika nortasunaren ezaugarri negatibo gisa aztertu eta eztabaidatu ohi da, non pertsona batek autoidentitate aldatua baitu eta bere buruarekin zorrotzegi jokatzen duen. Autokritikaren aurkakoa litzateke autoidentitate koherentea, zabala eta gehienetan bere buruaren irudi positiboa duen norbait. Autokritika, maiz, depresio-nahaste handiarekin lotzen da. Teorialari batzuek autokritika depresio mota jakin baten marka gisa definitu izan dute (depresio barnerakoia), eta defendatzen dute, oro har, depresioa duten pertsonak autokritikoagoak izaten direla depresiorik gabekoak baino. Depresioa duten pertsonak autokritikan depresiorik ez duten pertsonak baino zorrotzagoak izan ohi dira, eta depresio-aldien ondoren ere nortasun autokritikoak izaten jarraituko dute. Autokritikaren inguruan egin diren ikerketa zientifikoen zati handi bat depresioarekin duen loturagatik izan da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Enns, M.W.; Cox, B.J..  (1997). «Personality dimensions and depression: Review and commentary» *Canadian Journal of Psychiatry* **42** (3): 274–284. doi:10.1177/070674379704200305. PMID 9114943..
2. ↑   Clark, L.A.; Watson, D.; Mineka, S..  (1994). «Temperament, personality, and the mood and anxiety disorders» *Journal of Abnormal Psychology* **103** (1): 103–116. doi:10.1037/0021-843X.103.1.103. PMID 8040472..
3. ↑   Ehret, A.M.; Joormann, J.; Berking, M..  (2015). «Examining risk and resilience factors for depression: The role of self-criticism and self-compassion» *Cognition and Emotion* **29** (8): 1496–1504. doi:10.1080/02699931.2014.992394. PMID 25517734..

Ikus, gainera
-------------

* Kritikak
* *Hamartia*
* *Mea culpa*
* Birgaitze politikoa
* Autokritika (marxismoa-leninismoa), kontzeptu filosofiko eta politikoa
* Autoestimua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q714150
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph911428

 |

* Wd Datuak: Q714150