*KS 750* sidekarra, gerran zehar erabilitakoa.
 *Bella R 154* scooterra.
 Zündapp *KS 50*.
**Zündapp** Alemaniako motozikleta fabrikatzaile ospetsua zen. Etxea 1917an sortu zuten Nurenberg-en, Fritz Neumayer-ek, Friedrich Krupp AG-ek eta Thiel makineria fabrikatzaileak, *Zünder-Apparatebau- Gesellschaft m.b.H izenarekin.* Ekoizpenak 1984ra arte iraun zuen, konpainia itxi zen urtera arte.

Historia
--------

Zundapp ***Zünd**er **App**aratebau* edo «pizte mekanismoen fabrikaren» laburdura da, hasieran mekanismo horietan etxeko produkzio guztia oinarritu zen Lehen Mundu Gerraren garaian.

1918an izandako porrotak eta ondorengo krisi ekonomikoak konpainia, jatorrizko izena mantendu arren, produkzioa dibertsifikatzera behartu zuten, garraiobide arinen eraikuntzan espezializatuta, tartean bi aldiko eztanda-motor txikiak baina sendoak zituzten motorrak. 1919an Neumayer enpresaren jabe bakarra bihurtu zen.

1938ra arte logotipoa ezkutu batean inskribatutako zeta gotiko batek osatzen zuen, biak urre kolorean, hondo beltz batean. 1938az geroztik, nazionalsozialismoaren garaian, lau zilindroko lau aldiko hegazkinentzako bi motor berri sortu ondoren (Z90/Z91–Z92), bi hego eskematiko gehitu zitzaizkion ezkutuari, produkzioaren norabide berria sinbolizatuz.

*Zündapp-*ek ekoitzitako lehen motozikleta Z22 izan zen 1921ean. Hori "denontzako motozikleta" gisa pentsatu zen ("*Motorrad für Jadermann*"). Sinpletasuna eta fidagarritasuna abantaila nagusi bihurtu zituen proiektua izan zen. Bizikleta arrakastatsua izan zen eta kopuru handian ekoiztu zen.

1933an motozikleta handiagoak ekoizten hasi zen *K* seriearekin*.* Bizikleta horietan, motorra guztiz itxita zegoen, garai hartako berritasuna. Seriea identifikatzen zuen *K* hitzak Kardanantrieb esan nahi zuen, hau da, 'Kardan transmisioa', hauen beste ezaugarri bat.

Serie honek 200 eta 800 cc arteko zilindro-bolumena zuten motorreko modeloak biltzen zituen. Moto horiek ere erabateko arrakasta izan zuten, konpainiaren merkatu kuota 1931n ehuneko 5etik 1937an % 18 izatera iritsi zen arte.

1940az geroztik, Zündapp-en produkzioa Wehrmacht-erako diseinatutako motozikletan oinarritu zen eta, bereziki, *KS 750* sidekar modeloan, sidekarrean gurpil motriz bat zuena. Zündapp-ek gatazkan zehar egindako produkzioa 18.000 ale izan zen.

Gerraren amaieran, oso baliabide gutxirekin eta instalazioak suntsituta, Friedrich eta Elisabeth Neumayer anaiak, sortzailearen seme-alabak, aluminio aleazioen fusio tekniketan espezializatu ziren, eta haiekin negozioa beste hainbat esparrutara ireki zuten: joskintzatik hasi, diseinu moderno trinkoa zuten ezaugarri, irin errotak, belarra mozteko makinak eta ekipo elektrogenoak; aldi berean, hurrengo belaunaldiko motozikleten garapenean jarri zuten arreta, laster konpainiaren oinarrizko negozioa izan zena.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, konpainiaren ekoizpena pixkanaka-pixkanaka ibilgailu txikiagoetara aldatu zen, *Bella* scooter esaterako. zilindrada handiko azken motozikleta 1958an sortu zen: *KS 601* 598cc zilindro bikoitzeko motor batekin (*KS* *siglak Kardan Sport esan nahi du*). Hau da ziurrenik Zündapp-ek sortutako motozikleta ospetsuena, batez ere sidekarra zuen bertsioa.

1957 eta 1958 artean konpainiak Zündapp *Janus* microautoa ere ekoiztu zuen.

1958an ere, fabrikak Nurembergetik Munichera eraman zituzten. Motozikleta modelo berriak garatu ziren, nahiz eta lau aldiko motorraren garapena eten egin zen ahaleginak bi aldikoetan ( *GS 125* eta *KS 125* ospetsuak) biltzeko.

Zündapp lasterketa taldearen lehen kirol arrakasten ondoren, batez ere *Gelaende Sport* (gaur egun Enduro) lasterketetan, konpainiaren logotipo komertziala behin betiko aldatu zen 60 mm-ko diametroko marka zirkularrean, zeta gotiko batekin, armarria eta ohore hostoek inguratutako hegoekin, guztiak urreztatuta hondo beltz edo gorrian.

Enpresaren amaiera
------------------

Hasieran, scooter eta motoen salmenta ona zen, baina gero gutxitzen hasi zen. Enpresak 1984ra arte iraun zuen merkatuan, urte horretan porrot egin zuen eta itxi egin zuten.

1984an, bi urte iraun zuten negoziazioen ondoren, fabrika osoa, *know how*, makineria eta moldeak Tjian Jin-i, Txinako hiri homonimoko motozikleta fabrikari saldu zitzaizkion, gero Honda-k xurgatuta. Salgaien 120 tren baino gehiagok eta garraio ontzi ugarik eraman zituzten Zündapp motorrak ekoizteko bitarteko eta makineria guztiak Txinara. Markak, ordea, ez zuen interes komertzialik erosleentzat, *Xun-da* asonantzia txinatarraren izenaren eraldaketaren aldeko apustua egin zuten eta merkatura atera zen berriro.

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)**Zündapp
* **(Ingelesez)**KS750 sidecar
* **(Ingelesez)**Zündapp 1970

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q59167
* Commonscat Multimedia: Zündapp

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph827625

 |

* Wd Datuak: Q59167
* Commonscat Multimedia: Zündapp