recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Essex konderria** (ingelesez: *Essex County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tappahannock da. 2010eko zentsuaren arabera 11.151 biztanle zituen, Essex kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Essex konderriak 740,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 74,79 ura dira. Beste 665,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.151 pertsonetatik 6.588 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 349 dira. 4.224 beltzak edo afroamerikarrak. 46 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 86 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 192 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182112
* Commonscat Multimedia: Essex County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136098614
* ISNI: 0000 0004 0391 1539
* LCCN: n84230324
* NARA: 10036762
* **Lekuak**
* OSM: 2534176
* TGN: 1002362

 |

* Wd Datuak: Q182112
* Commonscat Multimedia: Essex County, Virginia
**La historia de Mortadelo y Filemón** (gaztelaniaz) Francisco Ibáñez kataluniar komikigileak idatzi eta marraztutako 6 orrialdeko komiki bat da. Bere pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen saileko komikia da.

Argitalpen ibilbidea
--------------------

Komikia lehen aldiz **La verdadera historia de Mortadelo y Filemón** izenburuarekin Gran Pulgarcitoren 1970eko Almanakean argitaratu zen. Beranduago, beste istorio labur batzuekin batera Colección Oléren lehen edizioko 107. zenbakian eta Ases del Humor eta Magos del Humor bildumetako liburuki ezberdinetan, hauei izena emanez argitaratu da.

Jatorrian Gran Pulgarcitoren 1970eko Almanakean argitaratu zenean azkeneko biñetak Mortadelok irakurleei eginiko gabon zoriontze bat zuen. Ondorengo errekopilazioetan bokadiloa aldatu zen Mortadelok bere misioen etorkizuneko arrakastagatik opatzeko, eta 1975eko udaberriko *Mortadelo Gigante*n azken biñeta hori ezabatu ere egin zen.

Istorioa
--------

Komiki honetan, Ibáñezek Mortadelo eta Filemonen hasiera kontatzen du, nola ezagutu ziren, nola iritsi ziren ezkutuko agente izatera, baita Mortadeloren burusoiltasunare jatorria ere (Bacterio profesorearen huts egindako asmakizun bat).

Komiki honek zenbait inkoherentzia ditu Su vida privada izenekoarekiko, 1992koa. Esate baterako, Mortadelo, jatorriz, hiri batekoa dela (ondoren herri ñimiño batekoa dela esanez), edo biak Informazio Agentzian lanean hasi zirenean ezagutu zirela (ondoren, ustekabean ezagutu zirela eta euren kontura elkartu zirela esan zen bitartean).

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**El caso del bacalao** | **Mortadelo eta Filemonen abenturak**1970 | Ondorengoa**Chapeau el "esmirriau"** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9019335

 |

* Wd Datuak: Q9019335
**Emmental barruti administratiboa** (alemanez: *Langnau im Emmental*) Berna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Ostermundigen da. 691 kilometro koadroko azalera du eta 93.082 biztanle.

Udalerriak
----------

Aefligen  
Affoltern im Emmental  
Alchenstorf  
Bätterkinden  
Burgdorf  
Dürrenroth  
Eggiwil  
Ersigen  
Hasle bei Burgdorf  
Heimiswil  
Hellsau  
Hindelbank  
Höchstetten  
Kernenried  
Kirchberg (BE)  
Koppigen  
Krauchthal  
Langnau im Emmental  
Lauperswil  
Lützelflüh  
Lyssach  
Mötschwil  
Niederösch (en) Itzuli  
Oberburg  
Oberösch (en) Itzuli  
Röthenbach im Emmental  
Rüderswil  
Rüdtligen-Alchenflüh  
Rüegsau  
Rumendingen  
Rüti bei Lyssach  
Schangnau  
Signau  
Sumiswald  
Trachselwald  
Trub  
Trubschachen  
Utzenstorf  
Wiler bei Utzenstorf  
Willadingen  
Wynigen  
Zielebach

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q666253
* Commonscat Multimedia: Emmental (administrative district)

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12243142j (data)

 |

* Wd Datuak: Q666253
* Commonscat Multimedia: Emmental (administrative district)
**Emme ibaia** Suitzako ibai labur bat da, Aar ibaiaren ibaiadar bat.

Geografia
---------

Emme ibaiak Hohgant eta Augstmatthorn arteko gunean du iturria, Bernako kantoian, eta Emmental eskualdea zeharkatzen du. Aar ibaian isurtzen ditu bere urak, ibai honen eskuin ibarrean, Solothurn herritik uretan behera. Ibai honen arroa 983 kilometro karratukoa da. Batez besteko emaria 20 metro kubiko segundokoa da. Gehienezko emaria 500era iris daiteke. Emme ibaia bere bapateko emari aldaketengatik ezagutzen da.

*Die Wassernot im Emmental* (Uholdea Emmentalen) narrazioak, Jeremias Gotthelfek idatzia, ezagutzen den uholderik handiena deskribatzen du, 1837ko abuztuak 13an gertatu zena. Uholde honen eta beste batzuen ondorioz, Emme ibaia, ia bere osotasunean bideratu behar izan zen, eta bi alboetan presak eraiki behar izan ziren. Emme ibaiaren ibaiadar nagusiak Ilfis ibaia eta Limpach ibaia dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q688240
* Commonscat Multimedia: Emme

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 008755

 |

* Wd Datuak: Q688240
* Commonscat Multimedia: Emme
**Labe apala** metalurgia-labe mota bat da, burdinoletan erabiltzen zena burdin mearen erredukzio zuzena egiteko.

Egitura
-------

Mirandaola burdinola, Legazpi, Gipuzkoa.
Burdinoletako labe apala haize-harriari atxikirik egoten zen. Lau hormez eratutako esparru laukizuzena zen; lauak ziren hiru horma, baina laugarrena, aurrealdekoa, labearen barru aldera ganbila edo konkorduna. Harriz eta buztinez egiten zen, eta barneko paretak burdinazko xaflez estaltzen ziren. Neurriak asko aldatzen ziren baina, normalean, 50-80 zentimetro luze, 65-90 zentimetro zabal, eta 60-70 zentimetro garai izaten zen barnealdean. Edukiera 300 eta 600 litro artekoa izan ohi zen.

Haize-harriaren aldeko horman, zolatik hurbil, tobera izeneko haizebidea zegoen, hauspoen muturretatik irteten zen haizea sutegira bideratzen zuena. Alboko paretetako batek zulo bat zeukan beheko aldean, zeharzuloa, urtutako ezpurutasunak (zepak) labetik kanpora ateratzeko. Labearen kontrako aldeari, berriz, iduri-gela deitzen zitzaion. Ohikoa zen burdinolek tximiniarik ez edukitzea eta, keari irteera emateko, sabaian zulo soil bat besterik ez zuten izaten.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Euskal Herri Enblematikoa* entziklopediako *Burdinolaren historia* liburutik txertatu zen 2020-11-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Cabezón, Xabier. *Ferrerías hidráulicas: Horno.*  leitzaran.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-28).
2. ↑    *Eibarko euskara: Burdinolak.*  Eibarko Udala, eibarko-euskara.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-28).
3. ↑   Rementeria Argote, Nagore. *Burdina, metal preziatua.*  *Elhuyar* aldizkaria, 189. zenbakia, 2003ko uztailak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331417

 |

* Wd Datuak: Q109331417
**Erredundantzia** literaturan asko erabiltzen den hitzezko figura da. Oso prozedura estilistiko zabalaren iturburua da. Errepikapenetan oinarrituta, adierazkortasuna indartzen du iterazioaren bidez. Askotan ideia bera gordetzen du forma ezberdinen itxuraren azpian.

Etimologia
----------

Hitza Antzinako latinetik dator, *redundare* hitzatik alegia, *gainezkatzea* euskaraz.

Ezaugarriak
-----------

Erredundantziaren bidez pleonasmoa, errepikapena, anafora, tautologia, perisologia eta beste figurak sortzen dira. Sintaxi mailako prozedura da, ideia berridazten elkarren ondoan dauden bi perpausetan edo perpaus batean bi zatitan. Pleonasmoa denean perpaus zati bereko bi hitzetan errepikatzen da. Xabier Altzibarrek, *Literatura Terminoen Hiztegia*n,  Txomin Agirreren *Garoa* eleberriaren hasiera aipatu du adibide gisa: "**Ura** zan gizona, **ura**!".

Erreferentziak
--------------

1. ↑  237 or.
2. ↑  224 or.

Bibliografia
------------

* Euskaltzaindia: *Literatura terminoen hiztegia*. Bilbo: 2008.
6 erpin eta 7 ertz dituen grafoa.
Matematikan, grafo teorian, **erpina** edo **nodoa** grafoa osatzen duen oinarrizko elementua da: grafoa puntu eta lerro multzo batez osatutako egitura matematikoa da, non lerro bakoitzak bi puntu lotzen dituen; puntuei erpin deitzen zaie eta lerroei ertz. Ertzek norabidea badute, grafo orientatua dugu, eta ez badute, grafo ez-orientatua.

Erpinak eta graduak
-------------------

Erpin baten gradua, grafo batean, erpin horri lotutako ertz-kopurua da. Erpin bakartu bat zero graduko **erpina** da; hau da, ertz intzidenterik ez duen erpina. Erpin hostoa da 1 gradu duen erpina. Grafo zuzendu batean, honakoak bereiz daitezke: irteera-gradua ("outdegree", erpinetik irteten diren ertzen kopurua) eta sarrera-gradua ("indegree", erpinera iristen diren ertzen kopurua); iturburu-erpin bat zero sarrera-gradua duen erpin bat da, eta helburu-erpin bat, berriz, zero irteera-gradua duen erpin bat.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1304193
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1304193
**Ercina aintzira** edo **Ercina lakua** Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Cangues d'Onís udalerrian dagoen aintzira da, eta Enol aintzirarekin batera Covadongako aintzirak osatzen duten bi aintziretako bat.

Enol aintzirarekin parekatu ezkero, aintzira hau txikiagoa da, eta edukiera kubikoa ere murritzagoa du. Ercina aintzira 1.108 metroko garaieran dago, eta haren gehienezko sakonera 3 metro da.

Enol aintzirarekin dituen antzeko ezaugarriak beren jatorriari lotuta daude (biek glaziar jatorria baitute), bai eta, noski, euren kokapen geografikoarengatik ere, bi aintzirak Porra del Enol izeneko lursailak banatzen baititu: aintzira horien arteko distantzia 40 metro besterik ez da.

Iruditegia
----------

* Ercina aintzira negualdean eta izoztutaErcina aintzira negualdean eta izoztuta

Ikus gainera
------------

* Enol aintzira

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Ercina aintziraren gida

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5197524
* Commonscat Multimedia: Lago Ercina

---

 |

* Wd Datuak: Q5197524
* Commonscat Multimedia: Lago Ercina
**Kočevje** (kɔˈtʃeːu̯jɛ ahoskatua, alemanez: *Gottschee*, italieraz: *Cocevie*), Esloveniako hiria da, Hego-ekialdeko Esloveniako bigarren handiena. 2010eko erroldaren arabera 16.549 biztanle ditu, hauetatik 8.616 herrigunean.

Etimologia
----------

*Kočevje* izenak "izeia" esan nahi du.

Historia
--------

1247an Aquileiako patriarka zen Bertoldo de Meraniak Ortenburgeko kondeei eman zien lurraldea eta hauek 1336an Karintia eta Tiroleko alemaniera hiztuak ekarri zituzten ingurunea populatzeko. Honen ondorioz Bigarren Mundu Gerrararte bavarieraren aldaera bat hitzegin izan zen bertan, *Gottscheerish* izenekoa.

Kočevjeren lehenengo aipamena 1363koa da. 1377an merkatua egiteko eskubidea jaso zuen. Otomandarren erasoak zirela eta, Frederiko III.a enperadoreak herri gotortu bat eraiki arazi zuen Rinža ibaiaren bihurgunean eta 1471ean herri eskubideak eman zizkion, *civitas Gotsche*. XVI mendean harresiak eraiki ziren baina bi mende beranduago eraitsi ziren.

1803an inguruko mendietan lignito ustiaketa hasi zen baina ikatza kalitate onekoa ez zenez ez zuen asko iraun jarduera honek. 1870 urtetik aurrera Amerikako Estatu Batuetara emigrazio handia izan zen.

1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zenean Jugoslaviaren barnean gelditu zen, eslaviarrez inguraturiko herri alemaniarra bihurtuz.Bigarren Mundu Gerran naziek inguruko 46.000 eslaviar deportatu egin zituzten eta Alemaniatik kolonoak ekarri zituzten. Jugoslaviako partisanoek gogor egin zuten kolono hauen aurka eta Gerraren ondoren hauetako milaka hil zituzten leizeetara bota eta dinamitaz irteerak eztanda araziz. Honetaz gain Jugoslaviako gobernuak preso politikoen lan behartuen esparru bat ezarri zuen bertan baina 1946 arte iraun zuen.

Ondasun nabarmenak
------------------

* San Bartolome eliza

Iruditegia
----------

* San Bartolome eliza.San Bartolome eliza.
* Kočevjeko aintzira.Kočevjeko aintzira.
* Paisaia.Paisaia.

Hiri senidetuak
---------------

* Huétor-Tájar (Espainia)

Kanpo estekak
-------------

* **(Eslovenieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12958961
* Commonscat Multimedia: Kočevje

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147780264
* BNF: 145489940 (data)
* LCCN: n83019594
* NKC: ge202125
* SUDOC: 172225752

 |

* Wd Datuak: Q12958961
* Commonscat Multimedia: Kočevje
Antzinako **Elea** hiriko aztarnak.
Filosofian, **eskola eleatikoa** Magna Graeciako Elea hirian  bildutako zenbait filosofo presokratikok osatu zuten. K. a. V. mendean aritu zen talde honek pentsaera amankomuna osatu zuen batik bat ontologia eta logikaren inguruan. Eskola eleatikoko kideak izan ziren Parmenides, eskolako abiaralea eta kide adierazgarriena, Zenon Eleakoa eta Melisos Samoskoa. Xenofanes ere taldekidea, eta areago, eskolaren sortzailea izan zela adierazi bada ere, segurtasunez baiezta daiteke Xenofanes ez dela eskola eleatikoan barneratu ere egin behar
.

Pentsamendua
------------

Miletoko eskolak ez bezala, zeinak errealitatearen aniztasuna baieztatu eta horren ezagutza behaketaz azaltzen baitu, eskola eleatikoa monista da eta logikaz eta abstrakzioz heldu nahi du errealitatearen muinera. Pentsamendu eleatikoaren abiapuntua Parmenidesek ezarri zuen: izatearen batasuna, era absolutu, zehazgabe eta abstrakto batean, *biribilduriko esfera baten masa baten antzera*. Zenon Eleakoak Parmenidesen pentsaera bereganatu eta logikaz eta dialektikaz, *aporia* delakoari esker, defendatu zuen. Ezagunak dira mugimendua (eta beraz, aldaketa) ukatu eta izatearen batasuna baieztatzeko Zenonek asmatu zituen paradoxak. Eskola eleatikoaren azken ordezkaria den Melisos Samoskoarengandik idazki anitz gaurdaino heldu bada ere, pentsalari moduan garrantzi txikiagoa eman ohi zaio eta batik bat Parmenidesen pentsamenduaren biltzaile izan zela baieztatu da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Antzinako Elea hiria egungo Velia (latinezko eta italierazko izenez) , (Campania, Italia) da.
2. ↑  **(Ingelesez)** Giovanni Reale: *A History of Ancient Philosophy: From the origins to Socrates*, 77. orrialdea.
3. ↑  **(Ingelesez)**W.K.C. Guthrie: *The earlier Presocratics and the Pythagoreans*, 361. eta 363. orrialdeak.
4. ↑  Parmenidesek *Peri Physeos* bere poemako 8.42 atalean dioen bezala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q214577
* **Identifikadoreak**
* BNF: 12101068g (data)
* GND: 4151707-6
* LCCN: sh85041545
* SUDOC: 02936938X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q214577


| * i
* e
* a
Filosofo presokratikoak |
| --- |
| Miletoko eskola | Tales - Anaximandro - Anaximenes |
| Pitagorikoak | Pitagoras - Arkitas - Filolao - Alkmeon Krotonakoa |
| Atxikipenik gabeko filosofoak | Xenofanes - Heraklito - Diogenes Apoloniakoa |
| Eskola eleatikoa | Parmenides - Zenon Eleakoa - Meliso |
| Pluralistak | Anaxagoras - Enpedokles |
| Atomistak | Leuzipo - Demokrito |
| Kontzeptuak | Apeiron - Arkhe - Nous |
Kościuszko muinoa (2006)
**Kościuszko muinoa** (polonieraz: *kopiec Kościuszki*) Krakoviako (Polonia) tumuluetako bat da. Krakoviarrek eraiki zuten Tadeusz Kościuszko nazioko buruzagi poloniarraren ospakizunetan, Krakus eta Wanda-ko Krakoviar prehistoriako tumuluen ondoren eratu den muino artifiziala da. Bihurka doan bide bat goian, gutxi gorabehera. Itsas mailatik 326 metrotan (1.070 ft), Vistula ibaiaren eta hiriaren ikuspegi panoramikoa du. 1823ko azaroan amaitu zen. Monumentuarentzat hautatutako kokapena Bronisława Beataren mendixka naturala (Polonieraz: Wzgórze bł. Bronisławy) izan zen, Sikornik izenez ere ezaguna, Krakoviako Zwierzyniec barrutian kokatua dago.
Kościuszko muinoa Krakoviako lau oroitzapenezko tumulatuetako bat da, bi historiaurretako tumuluak dira, Krakus muinoa eta Wanda muinoa, eta beste biak modernoak, Piłsudski muinoa eta Kościuszko muinoa.

Kościuszko muinoaren eraikuntza Poloniako atzerriko okupaziopeko lurralde guztietan bizi ziren poloniarren dohaintzek finantzatu zuten. Hiru urtez 1820an hasita, adin eta klase guztietako jendeak borondatez eraiki zuten 34 metroko altuera muinoa (112 ft). Lanak Tadeusz Kościuszko Oroitarriaren Eraikuntza Batzordeak zuzendu zuen. Muinoaren oinarrian, Fundazio akta beiraren eta marmolezko kutxa batean gorde zen. Goialdean, Tatra mendietatik ekarritako granitozko harkaitz bat jarri zuten, "Kościuszce" idazkunarekin (Kościuszko-ri). Tumuluaren barruan, urnak lurzoruarekin lurperatu zituzten, Poloniako eta Amerikako bataila-eremukoak, non Kościuszko borrokatu zuen.

50°03.17′N 19°53.37′E﻿ / ﻿50.05283°N 19.88950°E﻿ / 50.05283; 19.88950

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q641398
* Commonscat Multimedia: Kościuszko Mound

---

 |

* Wd Datuak: Q641398
* Commonscat Multimedia: Kościuszko Mound
Eskola partikularrak eskaintzen dituen akademia bat Malaysian.
**Eskola partikularrak** edo **klase partikularrak** ikasleek euren eskola orduetatik kanpo jasotzen dituzten eskolak dira, banaka edo talde baten baitan, eurek ordainduta, eta eskola nagusiko ikasgaietan lagundu eta gehien bat etxeko lanak egiten laguntzeko eta batez ere azterketak prestatzen laguntzeko. Gehienetan ikasteko zailtasunak dituzten ikasleek hartzen dituzte eskola partikularrak, baina kasu batzuetan bere kabuz lortuko lituzketenak baino errendimendu hobeak izateagatik hartzen dituzte. 

Eskola partikularrak irakaslearen edo ikaslearen etxebizitzan, irakasleak bere kabuz lan egiten duenean, edo ikastegi baten baitan (*akademia* izenekoak, sarri) eman daitezke.

Eskola partikularrak ikasgai edo irakasgai jakin batean edo batzuetan espezializa daitezke. Ikasleak sarrera probetan edo hautaketa zorrotza egiteko prestatzen diren azterketak prestatzen dituzten eskola partikular edo akademia bereziak ohikoak dira lehia sustatzen duten hezkuntza sistemetan. Horrelako akademia edo eskola partikularren helburua izaten da ikasleei ahalik eta informazio gehien ematea eta ikasleen memorian finkatzea informazio kopuru handia ahalik eta eperik laburrenean. Helburua da ikasleek lehia-azterketan eskatutako nota ahalik eta altuena lortzea, edo hautaketa egiten duen erakundean sartzeko beste eskakizun batzuk betetzea, hala nola hizkuntza-trebetasuna (adibidez: **C1** maila).

Kritika
-------

Batzuetan, horrelako eskolak edo akademiak kritikatzen dira, beren testuinguruko hezkuntza sistema osoarekin batera, buruz ikasteko azaleko teknikekin jokatzen dutelako eta ikaskuntzan zentratu beharrean eta pentsamendu eta analisi kritikoa sustatu beharrean azaleko trebezia batzuk, modu errepikakorrean, lantzen dituztelako, besterik gabe.
**Muriel Ruiz de Larramendi** (Uharte, Nafarroa, 1999) nafar eskalatzailea da. Sub-18 txapelduna izan zen 2015. urtean eta Espainiako eskalada txapelduna kategoria absolutuan 2017. urtean.

Biografia
---------

10 urterekin, Lehen Hezkuntzako boskarren mailan zegoela, eskalada-muruan eskalatzen hasi zen Berriobeitiko Rokopolisean. Nagusiki eskalada-muruan trebatu zen, bere entrenatzaile Gorka Karapetorekin. Harkaitzetara egindako irteerekin, mailaz oso azkar igo zen, 8a+ -etik 8b+ -era, Etxauriko Trekken bidearekin.

Kirol-ibilbidea
---------------

2015. urtean, Espainiako Kopako txapelduna izan zen sub-18an eta 2015ko urrian, 16 urte zituela, Espainiako txapelduna izan zen sub-18an.

2017ko maiatzean, eskaladako proban, Zaragozan egindako Espainiako Kopa irabazi zuen. Urte berean, ekainean, 18 urte zituela, Zaragozan, Espainiako kategoria absolutuan eskaladako txapelduna izan zen. Aste bat beranduago, 2017ko ekainaren 17an, Euskal Herriko Boulderreko txapelduna izan zen Iruñeko BiHatz zentroan.

2018. urtean, Espainiako Kopan hirugarren postua lortu zuen zailtasun kategoria absolutuan eta Espainiako sub-20an txapeldunorde izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)**  *Muriel Ruiz de Larramendi.*  2020-04-11 (Noiz kontsultatua: 2020-11-08).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q88533472

 |

* Wd Datuak: Q88533472
Eduardo Chillidak sortutako ikurra, **eman ta zabal zazu** goiburuarekin batera.
**eman ta zabal zazu** Euskal Herriko Unibertsitatearen goiburua da, unibertsitatearen ikurrarekin eta logotipoarekin batera doana. Iparragirre koblakariaren *Gernikako arbola* abestiko lehen ahapalditik ateratako esaldia da.

Historia
--------

1981. urtean, Euskal Herriko Unibertsitatea sortu eta urtebetera, orduko errektore zen Gregorio Monrealek Unibertsitateko Gobernu Batzarra ohartarazi zuen ikur berria sortu behar zela, antzinako Universidad de Bilbaoko ikurra ordeztearren. Arte Ederretako Fakultateko orduko dekano Pedro Manterolaren txosten bat jaso ondoren, Eduardo Chillida artistari eskatu zioten ikur berria diseinatzea. Euskal Herriko unibertsitate baten aldeko kanpainako ikurra oinarritzat hartuta, artistak Zientziaren Arbola irudikatzen duen irudia sortu zuen 1982. urtean, Iparragirre olerkariaren *Gernikako arbola* kantuko «eman ta zabal zazu» hitzak gainean zituela.

Erabilera
---------

Goiburua («eman ta zabal zazu», Euskal Herriko foruen oroitzapenez), ikurra (Zientziaren Arbola) eta logotipoa («Universidad del Pais Vasco», ezkerraldean, «Euskal Herriko Unibertsitatea», eskuinaldean, edo «UPV EHU») batera doaz beti, zigiluetan eta antzekoetan izan ezik, horietan goiburua eta ikurra bakarrik ager baitaitezke. Goiburua ikurraren gainean kokatzen da, beti minuskulaz, lehenengo letra barne. Logotipoa beti azpian dago, tipografia jakin batez. Ikurrak, goiburuarekin eta logotipoarekin batera, beltzez agertu behar du, atzealdea argia edo neutroa denean. Zuriz agertu behar du, ordea, atzealdea iluna denean.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256791

 |

* Wd Datuak: Q12256791

1. ↑  Erakunde Irudiaren Eskuliburua, Euskal Herriko Unibertsitatea.
**Muridae** (**muridoak**) karraskarien ordenako familia bat da, ugaztunetan ugariena. 700 espezie inguru ditu, Eurasia, Afrika eta Australian bizi direnak. Familia honetan sartzen dira arratoiak, saguak, gerbilak eta kidekoak. Izena latinezko *mus* (genitiboa *muris*) izenetik dator, eta "sagua" esan nahi du.

Zenbaitetan, Muridae familia-izena Muroidea superfamiliaren sinonimotzat erabiltzen da, baina, berez, azpiko maila taxonomiko bati dagokio.

Azpifamiliak
------------

Muridoak bost azpifamiliatan sailkatzen dira; gutxi gorabehera 150 genero eta 710 espezie ditu. Hauek dira azpifamiliak:

* Deomyinae
* Gerbillinae
* Lophiomyinae
* Leimacomyinae
* Murinae

Ezaugarriak
-----------

Muridoak ugaztun txikiak dira, 10 cm ingurukoak isatsa kontuan hartu gabe. Gorputza luzanga izaten dute, eta isatsa luzea. Gehienak marroixkak dira, baina badira beltzak, grisak eta marra zuridunak ere.

Entzumena eta usaimena oso garatuak dituzte, eta era askotako habitatetan bizi dira: basoak, belardiak eta mendikateak. Espezie batzuk, hala nola gerbilak, basamortuko kondizio berezietarako moldatuta daude, eta luze bizi daitezke ia batere urik hartu gabe. Herbiboroak edo omniboroak dira. Maiztasun handiarekin ugaltzen dira; espezie askok kume ugari izaten dituzte urtean zenbait aldiz. Jaioberriak, gehienetan, itsuak dira, ez dute ilerik eta ez dira gauza bakarrik bizitzeko.

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25916
* Commonscat Multimedia: Muridae
* Wikispecies Espezieak: Muridae

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4123703-1
* NKC: ph115392
* AAT: 300310571
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Muridae
* BOLD: 1020
* Dyntaxa: 2002145
* EOL: 8698
* Fauna Europaea: 12653
* GBIF: 5510
* ITIS: 180360
* MSW: 13000995
* NCBI: 10066
* Paleobiology Database: 41892
* WoRMS: 404080
* uBio: 107691
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D009115

 |

* Wd Datuak: Q25916
* Commonscat Multimedia: Muridae
* Wikispecies Espezieak: Muridae
Ioi-propultsore baten proba.
**Motor ionikoa**, **ioi-motorra** edo **ioi-propultsorea** espazio-propultsiorako erabiltzen den propultsio elektriko mota bat da. Ioiak (karga elektrikodun molekulak edo atomoak) bultzada sortarazteko erabiltzen dira. Ioiak azeleratzeko metodoa aldakorra izan liteke, baina diseinu guztiek ioien karga-masaren arteko erlazioaren abantaila eta eremu elektriko bat erabiliz oso abiadura handietara azeleratzen dituzte. Hori esker, ioi-motorrek bultzada espezifiko handi batera iris daitezke, beharrezko masa kopurua murriztuz, baina ohiko suziriekin alderatuz gero potentzia kopurua areagotuz. Ioi-motorrek erregai likidodun suzirien motorrek baina erregai-eraginkortasun hobeagoa garatu dezakete, baina eskura dauden sistemen potentzia-masa erlazioaren ondorioz oso azelerazio txikietara mugatuak daude.

Ioi-motorren oinarria Hermann Oberth alemaniar fisikariak garatu eta 1929an *Die Rakete zu den Planetenräumen* idazlanean argitararu zuen. Lehenbiziko ioi-motor mota Kaufman deritzona izan zen, 1960ko hamarkadan NASArentzat lanean zebilen Harold R. Kaufman estatubatuar fisikariak garatu zuen eta Duoplasmatron ioi-sorgailuan oinarritua zegoen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q205702
* Commonscat Multimedia: Ion propulsion

---

 |

* Wd Datuak: Q205702
* Commonscat Multimedia: Ion propulsion
**Motorsex** 2003. urteko udan Bilbon (Bizkaia) sortutako euskal musika taldea da.

Taldekideak
-----------

* Xenen (gitarra).
* Bernar (bateria).
* Niko (baxua eta ahotsak).

### Aurreko partaideak

* Joakin (gitarra).
* Koldo (ahotsa).

Historia
--------

Laukotea MCD taldearen hasierako partaideek (**Bernar**, **Joakin** eta **Niko**) eta **Koldok** osatu zuten. Taldearen izena hitz joko bat da, Motorhead eta Sex Pistols izenekin egindakoa, hain zuzen, eta hala taldearen musika estiloa aurresan daiteke. Musika egiteko filosofia berezi bat aukeratu zuten, copylefta hain zuzen ere. Modu honetan beraien musika zabaltzeko hainbat bide erabili dute. Adibidez kantu guztiak webgunetik doan jaitsi daitezke, baita eMule bitartez ere.

2003ko abuztuan 1. single-a grabatu zuten bi abestirekin. 2004ko otsailean 3 kantuko 2. single-a grabatu zuten, Ramones taldearen bertsio bat sartuz. Azkenik, 2004ko ekainean taldearen 1. diskoa grabatu zuten: *En Crudo*. Zuzeneko grabaketa izan zen, MCD taldearen pausoak jarraituz.

2006ko otsailetik aurrera **Xenenek** hartu zuen gitarra jotzearen ardura **Joakinen** ordez. Osagai berri honekin taldearen 3. single-a grabatu zuten bi abesti berrirekin 2006ko ekainean.

2007ko udan, lan eta familia kontuak zirela-eta **Koldok** taldea utzi zuen eta taldea hirukote bezala gelditu zen.

2008ko abuztuan 4. single-a grabatu zuten bi abestirekin.

2009ko 2. single-k (V eta VI) eta CD-split "Un&Dos" Zona84-rekin grabatu zituzten

Diskografia
-----------

### Singelak

* *Single-I* Soy un animal / La veo (2003)
* *Single-II* Motorsex / Muertos / Somebobo (2004)
* *Single-III* Mahattan fly / Que asco me doy (2006)
* *Single-IV* Dog eat dog / Be wrong / Hombre-bomba (2008)
* *Single-V* Perdido el norte (2009)
* *Single-VI* Motorcycle / Vete (2009)
* *Single VII* (2010)
* *Single VIII* (2012)
* Single IX (2017)

### Zuzenekoak

* *En Crudo* (2005)

### Split CD-ak

* *Un&Dos: Motorsex + Zona84* (2009)

### Bideoak

* *Soy un animal* (2005)
* *Qué asco me doy!* (2006)
* *Hombre-Bomba* (2008)
* *Highway To Train* (2011)
* *Breakin The Wall* (2012)
* *Civilian War* (2013)
* Odio (2017)
* Abandonen España (2017)

Ikus, gainera
-------------

* Euskal Herriko musika garaikidea
* Bilboaldeko musika taldeak

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Taldearen webgune ofiziala
* *Soy un animal* bideoklipa (Youtube)
* *Qué asco me doy!* bideoklipa (Youtube)
* iSOUND gunea
* MySpace gunea
* elHood gunea
* La Fonoteca webguneko biografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3391535

 |

* Wd Datuak: Q3391535
**Lampedusa** (italieraz: *isola di Lampedusa*; sizilieraz: *isula di Lampidusa*) Mediterraneoko Pelagia uharteetako handiena da. Siziliatik 205 km-ra dago, eta Tunisiatik 113 km-ra. Italiaren lurralderik hegoaldekoena da. Antzina **Lopadùsa** izena zuen (grekoa: Λοπαδοῦσσα).

Administratiboki eta politikoki Italiako estatuaren parte da, baina geografikoki Afrikan dago, Pantelleria bezala. 20,2 km²-ko azalera du, eta ez du ur-iturririk euria ez denik. 5.000 biztanle inguru ditu, eta uharteko jarduera nagusiak arrantza, nekazaritza eta turismo-zerbitzuak dira.

Siziliarekin lotuta dago ferry-zerbitzu baten bidez, eta aireportu txiki bat du, halaber, Palermo eta Cataniarekin lotzeko.

Udalerri bakarra dago: Lampedusa e Linosa (aldameneko Linosa uhartea barne hartzen du).

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107338
* Commonscat Multimedia: Lampedusa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315527866
* GND: 4365703-5
* LCCN: n98110605
* NKC: ge810813
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3067603
* TGN: 1007796
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41240

 |

* Wd Datuak: Q107338
* Commonscat Multimedia: Lampedusa
**Egoskozabal** Gaztelun dagoen baserria da, landagunearen hegoaldetik hurbileko bizkar zabal batean kokatua.

2005eko ekainaren 20an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Ezaugarriak
-----------

Eraikinak oinplano karratua du; halaber, bi isurkiko zurezko estalkia eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta ditu, ekialderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Lurzoruaren aldapa aprobetxatuz, hegoaldean sotoa dago. Hormak, kanpoalderantz jarritako harri-hormez eginak daude lau eskantzuak harlanduzkoak dira. Ia bao guztiak harlanduz inguratuak daude. Fatxada nagusian erdi puntuko arku dobelatuko sarrera-atea dago. Bada, sotora doan beste ate dintelatua. Beheko solairuan, lau leiho-bao daude; lehen solairuan beste lau, eta hormapikoaren azpian harlanduz inguratutako idi-begia. Hegoaldeko fatxadan, beheko solairuan hiru leiho-bao daude, eta sotoan leiho gehiago. Iparraldeko fatxadak, altuera txikia du eta ez dago baorik. Mendebaldeko fatxadan, atxikitako teilapea dago.

Eraikinaren oinplanoak, ekialdetik mendebaldera hiru habearte ditu eta iparraldetik hegoaldera bost. Erdialdean, habe eta besoz mihiztatutako atal bakarreko lau pilare, lehen solairua eta ganbara eusten duten harrizko zapaten gainean zentratuak, eta harri-hormez eraikitako alboetako bi zama-horma (ekialdeko fatxada nagusiarekiko elkarzut) daude. Iparraldeko sektorean, abereentzako ukuilua eta etxebizitza daude. Azpian, hegoaldeko sektorean, soto bat dago. Mendebaldeko fatxadara atxikitako teilapea ez da monumentuaren zati bezala hartzen.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat monumentu hau *sailkatutako kultura-ondasun* izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo estekak
-------------

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q608150
* Commonscat Multimedia: Erregiñaenea baserria

---

 |

* Wd Datuak: Q608150
* Commonscat Multimedia: Erregiñaenea baserria
Etoliaren kokapena, zabalkundea baino lehen
**Etoliar Liga**, Antzinako Grezian, Etoliako hirien federazioa izan zen, K.a. IV. mendearen hasieran eratutakoa. K.a. III. mendean hartu zuen garrantzia, Akaiar Ligari aurka egin zionean. Laster izan zen nagusi Greziako erdialde osoan, Itsaso Jonikotik Egeoraino, eta Peloponeso, Tesalia, Trazia eta Asia Txikia eskualdeak kontrolatu zituen. K.a. 220an, liskarrean sartu zen Filipo V.a Mazedoniakoarekin, eta galtzaile atera zen. Orduan erromatarrekin elkar hartu zuen, hauek ere borrokan ari zirelako Filiporen aurka. Erromatarrek Zinoszefalosko guduan garaitu zuten Filipo, K.a. 197an. Baina etoliarrek ezin izan zituzten berreskuratu erromatarren esku zeuden euren lurraldeak, eta Antioko III.a Handiarekin elkartu ziren, Erromaren aurka. K.a. 190ean Antioko azpiratua izan zen, eta etoliarrek hurrengo urtean eman zuten amore. Liga, formalki, K.a. 167an desegin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Aetolian League.*  global.britannica.com.[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑   Toynbee, Arnold J.. *Historiaren azterketa.*  ehu.eus.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q245273
* Commonscat Multimedia: Aetolian League

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q245273
* Commonscat Multimedia: Aetolian League
'***Erregiak datoz'*** Donostian abesten den gabon kanta zaharra da. Abestia hasieran era serio batez hasten bada, azken lerrotan tonu ironikoa eta barregarria hartzen du, erregeak erabat mozkortuta erakutsiz. Egile anonimoa da. Bertsio desberdinak ezagutzen dira, garaiko Donostiako Alde Zaharraren geografia jasoz. Errege Egunaren bezperan abesten zen.

Hitzak
------

Horrela dago jasota Jesus Maria Arozamena eta Tomas Garbizuren liburuan.

"Iru errege ziran ,  
 
Mago jakintsuak,  
 
Jesus adoratzera  
 
Belenen sortuak.  
 
Meltxor, Kaxpar, Baltaxar  
 
ziran bere izenak,  
 
intzentsua ta mirra  
 
eskeñi dutenak.  

Iru errege datoz   
 
kale nagusitik   
 
tripak ardoz beteta   
 
ezin egon txutik.   
 
Meltxorre'k eltzen diyon   
 
Kasparr'i besotik   
 
ez muturrez aurrera   
 
eroiziagatik."

Beste bertsioa
--------------

Beste hau, Donostian kokatuta ere bai, zentzu klasikoagoa du.

"Erregeak datoz  
 
Erregeak datoz   
 
Bretxan barrena,   
 
Bretxan barrena,   
 
ikatza erostera,   
 
ikatza erostera   
 
txanpon batena,   
 
txanpon batena.   
 
Aguinaldo."

Erreferentziak
--------------

1. ↑  150 or.
2. ↑

Bibliografia
------------

* Jesus Maria Arozamena-Tomas Garbizu: *Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak*. Donostiako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1971, 150-151 or.

Kanpo estekak
-------------

* Abestiaren partitura.
*Artikulu hau denborari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etorkizun (argipena)».*

*Artikulu hau geroari edo etorkizunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gero (argipena)».*
**Etorkizun** edo **geroa** gauden momentuaz geroztik gertatzen den oro da. Denborarekin erlazio duen kontzeptua da. Gizakiak duen denboraren ikuspegi linealean etorkizuna oraindik gertatu ez diren ekintzek osatzen dute. Etorkizunaren aurkakoa iragana izango genuke, eta oraina bien arteko muga.

Fisikaren arabera ekintza baten etorkizuna ekintza horrek eragin ditzakeen espazio denborako gertakari guztiek osatzen dute. Mekanika klasikoarentzat etorkizunak ez du posizio espazialarekin zerikusirik koordenatu tenporalekin baizik, horrela, gertakari jakin batek baino koordenatu tenporal handiagoa duten puntuak gertakari horren etorkizuna lirateke.

Erlatibitate berezia
--------------------

espazio denbora diagrama batean argi konoaren denboran aurrealdera proiektatzen erdia etorkizuna genuke
Erlatibitate bereziak dioenez espazio denborako gertakari baten etorkizuna gertakari horren eragina jasan dezaketen gertakariek osatzen dute, eta eragin hori argiaren abiaduran hedatzen da. Perturbazioak argiaren abiaduran edatzen direnez honek espazio denbora diagrama batean etorkizuna argi kono batera mugatzen du. A gertakaritik irten litezkeen argi izpiek hartzen dituzten puntu guztiek osatzen dute A gertakari horren etorkizuna.

Etorkizuna igartzen
-------------------

Saiakera ugari egin ditu gizakiak etorkizuna aurreikusi eta hortik sor litezken arazoak saihesteko. Horretarako, hiru bide jorratu ditu:

* natura eta gizartean aurki daitezkeen prozesu eta fenomenoen erlijio eta mitoen bidezko azaltzea, profezien bitartez;
* natura eta gizartean aurki daitezkeen prozesu eta fenomenoen modeloak garatu, frogatu eta zuzenduz gertakarien ondorioak aurreikusten dituzten teoriak gauzatuz metodo zientifikoa erabiliz. Bide hau aztertzeaz arduratu da estatistika bereziki, denbora serieak aztertuz;
* inongo azalpenik gabe etorkizunaren iragarpena egitea. Iruzurlez beteriko mundu honetan psikologia eta abilidadea erabiliz etorkizuna igartzeko gai direlako inpresioa ematen duen kontakatilu ugari besteen kontura aberastu da. Gaurdaino ez da inor etorkizuna zehazki igartzeko gai izan dela frogatu.

Ikus, gainera
-------------

* Iragana
* Oraina
* Historia
* Etorkizun urrunaren denbora-lerroa

Kanpo estekak
-------------

  


|  |
| --- |
| **Denbora** |
| Lehena → Oraina → Geroa
↓
2022ko abenduaren 15a, osteguna, 14:47 (UTC) |
**Erregina**, **Dama** edo **Anderea** (♕ ♛), xakean pieza nagusi bat da, erregearenaren ondoren garrantzitsuena. Balio absolutuaz aldiz, denetan baliotsuena da, gutxi gorebehera bederatzi eta hamar peoien balioa du. Normalki, eta salbuespenak-salbuespen, ez da xake hasieran erabiltzen, amaierako fasean baizik, dorrea bezala erregearen laguntzaz arerioaren erregea menpean hartzeko gai baita.

Erregina.
Erreginak pieza guztien artean mugimendu aniztasun gehiena duena da: zutabe eta lerroetan nahiz diagonaletan harat-honata nahierako lauki kopuruan mugitu baidaiteke, bai aurrera nahiz atzera, nahiz alboetara, hortik duen berebiziko balioa. Alegia, dorrea, alfila eta peoien mugimenduen batura. Erregin baten galerak xake partida batean sekulako galera suposatzen du, erregearen galerak bakarrik gainditua. Beste piezak jateko eurak dauden laukian ezartzen da. Pieza izendatzeko orduan euskaraz ez da Erregina erabiltzen, partida apuntatzeko orduan Erregearen izenarekin ez nahasteko, horregatik Anderea edo Dama deitzen zaio.

Xake hasieran jokalari bakoitzak erregin bana du, bere lehen lerroan erregea eta alfilaren artean ezarria, **D1** eta **D8** laukietan.

Xakearen aintzindariak diren chaturanga eta shatranj jokoetan ez zegoen erreginik, bisir, aholkulari edo ministroa baizik (persieraz وزیر *wazir*, errusieraz ферзь *ferz*).

Erreginaren gehitzea Erdi Aroan Europan jazo zen eta piskanaka, ez bapatean. XIII. menderako Europa osora hedatu zen eta XV. mendean jada gaur egun dauzkan mugimenduak bereganatu zituen, nahiz eta peoia erregin bilakatzeko aukera oraindik ere mugatua egon.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q139
* Commonscat Multimedia: Chess queens

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4202869-3
* LCCN: sh85109793
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q139
* Commonscat Multimedia: Chess queens
Egungo aztarnategia
**Laodizea** (grezieraz: Λαοδίκεια πρός τοῦ Λύκου; latinez: *Laodicea ad Lycum*; turkieraz: *Laodikya*) antzinako Seleuzidar Inperioko hiri bat da. K.a. 261 eta K.a. 245 bitartean sortu zuen Antioko II.a Teosek, eta bere emazte Laodizeren omenez izendatu zuen. Gaur egungo Denizli turkiar herritik 6 kilometro iparraldera dago, izen bereko probintzian, Eskihisar herrixkatik gertu.

Merkataritza hiri oparo bat izan zen, bi ibilbide garrantzitsuren artean zegoena, eta ospetsua izan zen bere artile eta kotoizko oihalengatik. Funtsezko merkataritza- eta banketxe-gunea zen. Hiriaren aberastasuna sortzen zuten, batetik, oso ezaguna zen begientzako ukendu batek eta, bestetik, baita ere oso ospetsua zen eta hantxe bertan artile beltz bikainez eginiko kalitate handiko jantziek, esan bezala.

Bere eliza —zeinen hondakinak oraindik kontserbatzen diren— *Asia Txikiko Zazpi Eliza*tako bat zen. Hauxe da Biblian ageri den Laodizea hiria.

Zizeronek bertan eman zituen urte batzuk, Marko Antonioren aginduz hila izan aurretik.

Gaur egun geratzen den gune arkeologikoan, hiriak zituen estadioaren, anfiteatroaren, odeoiaren, akueduktuaren eta zisternaren hondakinak ikus daitezke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2006-1-27). *Antzinateko hirien euskarazko izenak.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849709
* Commonscat Multimedia: Laodicea on the Lycus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 200772265
* BNF: 16550308g (data)
* GND: 4111214-3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 21162

 |

* Wd Datuak: Q849709
* Commonscat Multimedia: Laodicea on the Lycus

37°50′09″N 29°06′27″E﻿ / ﻿37.83583°N 29.10750°E﻿ / 37.83583; 29.10750
Informatikan, edo zehazki datu-base erlazional baten testuinguruan,  **erregistro** batek ( **errenkada** edo  **tupla** ere deitua) taula bateko datu-objektu bakar bat adierazten du. Modu sinplean esanda, datu-base bateko taula bat  *errenkadez* eta  *zutabez* edo eremuz osatua imajinatu ahal da. Taula baten errenkada bakoitzak erlazionatutako datu-multzo bat adierazten du, eta taularen errenkada guztiek egitura berdina dute.

Erregistro bat eremuen multzoa da entitate bati lotutako datu guztiak jasotzen dituena. Erregistro bakoitzari automatikoki esleitzen zaio elkarren segidako zenbaki bat ( erregistro-zenbakia). Erregistro-zenbakia indize gisa erabiltzeko aukera badago ere, ohikoagoa da erregistro bakoitzari bere gako eremua esleitzea erregistro horren bilaketa ahalbidetzeko.

Erregistro baten egitura inplizituak eta erregistroko eremuen balioen esanahiak behartzen dute erregistroa datu-segida bat bezala ulertzea, taulako zutabe bakoitzean balio bat egongo da. Errenkada, orduan, aldagai erlazionalez osatutako multzo bat bezala interpretatzen da non aldagai bakoitza bi itemez osatuta baitago, zutabearen izena eta errenkada horretan zutabe horrek hartzen duen balioa.

Zutabe bakoitzak datu-mota zehatz bateko balio bat onartzen du..

Ikus, gainera
-------------

* Datu-base erlazional

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1366302
* **Identifikadoreak**
* GND: 4011133-7

 |

* Wd Datuak: Q1366302
**Etorkizuneko aspektu-marka duten perpaus txertatuak** aditz jokatu gabeko perpaus txertatu motetako bat dira (beste motak aditz-izenezko perpaus txertatuak, aditz-partizipiozko perpaus txertatuak eta aditzoinezko perpaus txertatuak dira). Etorkizuneko aspektu-marka -**ko** da (-**go** ere bai, aditza -n kontsonanteaz bukatzen denean; bestetik, ipar-ekialdeko euskalkietan, -**en** da, aditza kontsonantez bukatzen bada, baita -**ren** ere —bakan—, bokalez amaitzen denean: *eman**en** du*, *jin**en** da*, *hil**en** da*, *ikusi**ren** gaitu*...). Horrenbestez, *egin**go***, *etorri**ko***, *ekarri**ko***, *hil**ko***, *eman**go***, *ekarri**ko***, *idatzi**ko***, *idatzi**ko***, *lagundu**ko***, *begiratu**ko***… etab. etorkizuneko adizki jokatu gabeak dira. 

Hala ere, era horretako adizkiak benetan jokatu gabeak diren ez dago oso argi. Gehiago dirudi laguntzailea galdu duten adizki jokatuak direla. Bestalde, nahiko erabilera mugatua dute, oso predikatu jakinekin erabiltzen baitira, beti ere galde-hitzen bat tartean dela. *Zain egon*, *begira* *egon* eta, agian, beste bakarren batekin ager daitezke:

* a. *Zain zegoen nork zer esango.*
* b. *Begira gelditu zen harria putzura nork botako.*

Halakoak aditz jokatuaren bidez oso ongi parafrasea daitezke:

* a'. *Zain zegoen nork zer esango ote zuen.*
* b'. *Begira gelditu zen harria putzura nork botako zuen.*

Horregatik, zalantzazkoa da adizki horiek benetan jokatu gabeak diren. Bestalde, gogoan izan perpaus horiek ez dutela inongo atzizkirik gehitzerik onartzen. Izan ere, zehar-galdera soilak dira, eta haien lekua aditzaren osagarriarena da. Eta **zeren** edo **zeri** galderei erantzuten badiete ere, ez dira formaz aldatzen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
**Emmy Sariak** (ingelesez: *Emmy Award*), urtero, estatubatuar telebista arloan bikaintasunari ematen zaizkion sariak dira.

Banandutako baina elkarren artean lotutako hiru erakundek aurkezten dituzte Emmy Sariak:

* Telebistaren Arte eta Zientzien Akademiak (*Academy of Television Arts & Sciences*) ordutegi zentral edo *primetime*ko (arratsaldeko 6etatik gaueko ordu 2ak arte)ko telebista ohoratzen du. Kirolak ez ditu hartzen.
* Telebistaren Arte eta Zientzien Akademia Nazionalak (*National Academy of Television Arts and Sciences*), goiz eta arratsaldeko ordutegietan emandako kirol, dokumental eta berri saioak saritzen ditu.
* Telebistaren Arte eta Zientzien Nazioarteko Akademiak, AEBetatik kanpoko programazioa saritzen du.

Hiruretatik ezagunenak, Primetime Emmy sariak dira, Daytime Emmy sariak atzetik dituelarik, biek, Sormen Arteen Emmy kategoria propioak dituztelarik.

Historia
--------

Emmy sarien ematea.
Emmy sariak, lehen aldiz, 1949an eman ziren, Hollywood Athletic Cluben. Emmy Sarien garaikurrak, konpainia pribatu batek egiten ditu El Dorado Correctional Facility segurtasun nagusiko espetxean, Kansas estatuko El Dorado herrian.

Emmy izenak, bere jatorria, Immy hitzean izan zuen, telebistaren lehen garaietan, kameren irudi erregistroko hodia identifikatzeko erabili zena. Imagin hitzaren txikigarrezko hasierako hizkiak, Immy, Emmy izenean bihurtu ziren, izaera femeninoagoa zuena. Estatuatxoa, emakume bat irudikatzen duena, Louis McManus ingenieriak diseinatu zuen, bere eredua, bere emaztea bera izan zelarik. Bere estatua, deitutako leihaketar iritsi ziren 48etatik, iristen azkena izan zen, eta lehiaketa irabazi zuena izan zen.

Hegoek, artearen musa zen Melpomene irudikatzen dute, eta, atomoak, "zientziaren elektroia"

Primetime Emmy Sariak
---------------------

Sakontzeko, irakurri: «Primetime Emmy Sariak»
Primetime Emmy Sariak, *prime time* ordutegiko estatubatuar telebista programazioaren bikaintasunaren saritze bezala aurkezten dira. Orohar, zeremonia, iraila erdialde inguruan ospatzen da, telebistako udazkeneko denboraldia hasi aurreko igandean.

ABC, CBS, NBC eta Fox kateak, txandakatu egiten dira, urtero sari hauen zeremonia emateko.

Daytime Emmy sariak
-------------------

Daytime Emmy sariak, goiz eta arratsaldeko estatubatuar telebista programazioaren bikaintasuna saritzeko aurkezten dira. Lehen aldiz, 1972ko Primetime Emmy Sarien ospakizunean ospatu ziren, bi urte beranduago, zeremonia propio bat lortu zutelarik

Sports Emmy Sariak
------------------

Sports Emmy sariak, kirol programazioaren bikaintasunarentzako sariak dira. Zeremonia, astelehen gau batean ospatzen da, udaberrian, ohi, apirileko azken asteetan edo maiatzeko lehen astean. New York Hirian ematen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123737
* Commonscat Multimedia: Emmy Awards

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4601936-4
* LCCN: sh85042811
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q123737
* Commonscat Multimedia: Emmy Awards