recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ekialdeko erromatar inperioko enperadore izan zen Teodosio II.aren solidoa. Enperadore honek agindu zuen bere izena daraman erromatar lege kodearen bilketa.
**Teodosioren kodea** (latinez: *Codex Theodosianus*) Erromatar Inperioaren garaian estatuaren ekimenez eginiko indarrean zeuden legeen bilketa ofizial bat izan zen. 438an Teodosio II.aren aginduz amaitu zen. Eta enperadore honen aginduz hasta izan zen 429an, Antioko izeneko Pretorioaren Prefektuaren zuzendaritzapean, ekialdeko inperioan 438an argitaratuz. Urte bere beranduago mendebaldeko inperioan ere sartu zen Valentiniano III.a enperadorearen aginduz. 16 liburutan banatua dato, horietako bakoitza tituluetan banatua dagoelarik, eta titulua hauetako bakoitzaren barnean kronologikoki ordenatutako konstituzioak daude. Lehen bost liburuak zuzenbide pribatuari buruzkoak dira, seigarrenetik zortzigarrenerartekoak zuzenbide administratiboari buruzkoak, bederatzigarrena , zuzenbide penalari buruzkoa, hamargarrena eta hamaikagarrena, zuzenbide fiskalari buruzkoak, hamabigarrenetik hamabosgarrenerartekoak zuzenbide komunalari buruzkoak, eta, hamaseigarrena eta azkena, zuzenbide eklesiastikoari buruzkoa. Gregoriar kodearen hamabi liburutan eta Teodosiar kodearen lau liburutan ere baña liteke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4300
* Commonscat Multimedia: Codex Theodosianus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 174176271
* BNF: 119500675 (data)
* GND: 4148198-7
* LCCN: n50039501
* SUDOC: 027465969
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4300
* Commonscat Multimedia: Codex Theodosianus
**Ormaiztegiko gudua** 1835ko urtarrilaren 3an Ormaiztegi inguruan gertatu zen gudua izan zen.

Gudua
-----

Zumalakarregi 1835aren hasieran Nafarroatik Gipuzkoara pasa zen 2.000 bat gizonekin, Jauregi "Artzaiaren" txapelgorriekin borrokatzeko asmoz. Urretxura hurbildu zen bolondres liberalen bila, baina hauek Bergaran zeuden, Carratalá jeneralak agintzen zuen ejertzito gorputzaren babesean. 8.000 bat soldaduk osatzen zuten gudataldean beste jeneralen presentzia ere nabarmena zen: Espartero, Lorenzo, Iriarte eta Quintana. Guzti hauek, Zumalakarregi gertu zutela jakitean eta soldadu kopuruaren nagusitasunean oinarrituz, urtarrilaren 2an eman zuten erasoa Ormaiztegi inguruan.

Karlistak Mutiloa eta Ormaiztegi arteko mendi gainean zain zeuden. Borrokak oso gogorrak izan ziren, liberalek behin eta berriz baionetaz oldartuz, baina karlistek posizioei eutsi egin zieten ilunabarrera arte. Gauez karlistak Seguran bildu ziren, liberalak, berriz, Ormaiztegin, guda zelaietan talde bakoitzeko 500 bat gorpu zetzaten bitartean. Biharamunean liberalek berriro ekin zioten erasoari, hala ere, bezperan baina arinago, eguerdirako etsiz. Jauregik Ordiziara jo zuen erretiradan, Carratalá eta besteak Bergararuntz zihoazen bitartean, karlistak gainean zeramazkitela.

Liberalak porrota estaltzen saiatu ziren. Donostian garaipena kanpaiak joz ospatu zuten. Egiaren berri ekarri zuen gizon bat gartzelaratzeraino iritsi ziren, azkenean emaitzaren baieztapena jaso zuten arte.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).

Kanpo estekak
-------------

* XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. Ormaiztegi. Gipuzkoakultura.[*Betiko hautsitako esteka*] CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265269

 |

* Wd Datuak: Q12265269
*Artikulu hau 1938ko irratsaioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «The War of the Worlds (argipena)».*
***The War of the Worlds*** *The Mercury Theatre on the Air* estatubatuar irrati dramako antologia serieko pasarte bat izan zen.

Gertaera eta pasartea
---------------------

1938ko urriaren 30an, CBS kateko *Mercury Theatre on the Air* saioan Herbert George Wellsen *Munduen Gerra* nobelan oinarritutako irrati-nobela eman zuten, Orson Welles zuzendari eta esatari zela. Bertan adierazi zutenez, estralurtarrak New Jerseyko parke batean lurreratu berri ziren. Berez, albistegia fikziozkoa zen, ordubeteko irratsaioaren zati bat baino ez. Wellesek, nobela moldatzean, albistegi forma ematea erabaki zuen. Baina irratsaioaren hasiera entzun ez zuten askok egiatzat jo zituzten esandakoak, ziur aski Wellesen proposamena oso berritzailea eta ezustekoa zelako garai hartako irratian, eta milioika pertsona izuak hartu zituen urriaren 31ko egunkarietako titularren arabera.

Erreakzio publikoa
------------------

Gaur artean frogatu gabeko datuen arabera, sei milioi lagunek entzun zuten gau hartan CBSko saioa, horietatik 1,7 milioik egia zela pentsatu zuten, eta 1,2 milioi "benetan izutu" omen ziren (garai hartan NBC kateak 30 milioi entzule zituen batez beste). Hurrengo hilabetean, AEBetako prentsan 12.500 artikulu argitaratu ziren gaiari buruz.

Adolf Hitlerrek berak ere gertakaria hitzaldi batean aipatu zuen, demokraziaren gainbeheraren eta ustelkeriaren froga gisa.

Gertakariaren erabilpena
------------------------

Historialarien arabera komunikabideen arteko gerra zegoen gertakari honen atzean. Robert E. Bartholomewren ustez, herrialde guztian herritar gutxi batzuek baino ez zuten jokatu egunkariek deskribatutako histeriaz. Gerora frogatu ahal izan da polizia komisaldegietan ohikoa baino dei gehiago jaso zituztela irratiak esandakoa egia ote zen galdetzeko. Baina badirudi izua horretara mugatu zela. Irratia euskarri berria zen, eta idatzizko prentsarentzat mehatxu larria zirudien, entzule kopurua egunetik egunera hazten ari zela kontuan hartuta. Hortaz, egunkariek konpetentziari eraso egiteko aukera baliatu zuten, eta anekdota puztu.

Hala ere, Orson Wellesi ez zioten kalterik egin. Bere ospea izugarri hazi zen, Hollywoodetik eskaintza ugari jaso zituen eta, hiru urte geroago, prentsaren handiki baten istorioa kontatu zuen *Citizen Kane* lanean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   Irazustabarrena, Nagore.  (2009-10-18). «Zer munduren gerra?» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24958
* Commonscat Multimedia: The War of the Worlds (radio drama)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q24958
* Commonscat Multimedia: The War of the Worlds (radio drama)
Bost emakumezko poltsa baten uhala pai slash moduan dutela. Sokak bi bularrak bereizten ditu.
Japoniako kulturan, **π/** (パイスラッシュ edo パイスラ, paisurasshu, pai sura, paisura edo **pai slash** gisa erromanizatua) uhal diagonal batek emakume baten bularrak bereizten dituenean esaten da, hala nola segurtasun gerriko batek edo poltsa baten sokak. Terminoak japonierazko bular hitzarekin joko bat egiten du, oppai deitzen baitira. Terminoa 2006ko ekainean hasi zen agertzen Interneten.

Fetitxismo mota bat da, bularrak bereizi eta itxura hobetzen dutela proposatzen duena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Your Handbag Strap Has a Sexual Connotation (In Japan), Splinter, Gizmodo Media Group, October 28, 2013
2. ↑    *パイスラ.* .
3. ↑   Mark Weitzman. *Handbag strap breast slash bosom books big seller.* .
4. ↑  Google Trends, "パイスラ"/"パイスラッシュ"

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48968805
* Commonscat Multimedia: Pai slash

---

 |

* Wd Datuak: Q48968805
* Commonscat Multimedia: Pai slash
**Teosofia** Jainkoaren ezagutza barne-bizitzaren sakontzeaz eta goi agerkundetik at lortzea helburutzat duen erlijioaren filosofia eta doktrina da.

Teosofia India, Grezia eta Egiptoko antzinako doktrina esoterikoetan oinarritua da. Teologiatik eta mistikatik bereizten da, alde batetik Jainkoaren zientzia gisa definitzen den teologiaren aurrean teosofia Jainkoan oinarritutako dotrinatzat hartzen delako, eta bestetik, mistikak bezala zuzeneko esperientziak oinarri baditu ere, teosofiak beste bide batzuk hartzen dituelako esperientzia mistikoaren iturritzat, telepatia eta alkimia adibidez. Teosofiak hasieran Asian izan zuen eragin gehiena, baina Blavatskik 1875ean New Yorkeko elkarte Teosofikoa sortu zuenean mendebalera hedatu zen erlijio ororen sintesi zientifiko gisa; garai hartan teosofia bi eskola handitan bereizi zen, bata hinduismoaren eragina jaso zuen joera (Besant, Blavatsky), eta germaniarra edo kristautasunaren eragina izan zuena bestea (Steiner).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2014-08-9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q178671
* Commonscat Multimedia: Theosophy

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4059789-1
* NDL: 00571166
* NKC: ph116434
* AAT: 300056000
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 011398
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q178671
* Commonscat Multimedia: Theosophy
Orein Gorriaren leizeko gizakien fosilak.
**Orein Gorriaren leizeko gizakik** *Homo* generoko gizaki arkaikoak izan ziren. Duela 14.500 eta 11.500 urte inguru bizi ziren hego-mendebaldeko Txinako Orein Gorriaren (Maludong) eta Longlin leizeetan.

*Homo sapiens*en ezaugarri morfologiko moderno eta arkaikoen nahastea dute eta litekeena da Denisovako gizaki eta gizaki moderno baten arteko hibrido bat edo "gizaki goiztiar moderno sendoa, egungo melanesiarren antzekoa". Leizean orein handiak prestatzen zituztenez, bere izena eman zieten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Carton Virto, Eider.  (2012/03/22). «DNA, Asia eta giza eboluzioaren aberastasuna» *zientzia.eus*.
2. 1 2   **(Ingelesez)** Barras, Colin.  (2012-03-14). «Chinese human fossils unlike any known species» *New Scientist*.
3. ↑   **(Ingelesez)** Owen, James.  (2012-03-14). «Cave Fossil Find: New Human Species or "Nothing Extraordinary"?» *National Geographic News*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q604218
* Commonscat Multimedia: Red Deer Cave people

---

 |

* Wd Datuak: Q604218
* Commonscat Multimedia: Red Deer Cave people
Lynn Margulis.
**Teoria endosinbiotikoa** Lynn Margulis biologo estatubatuarrak 1967an plazaratu zuen hipotesia da, zelula eukariotoen plastoak eta mitokondrioak endozitosiaren bidez aspaldian erantsitako bakterioak direla proposatzen duena. Teoria honen arabera, beraz, zelula eukariotoen organulu horiek bakterio askeak ziren, era sinbiotikoan jatorrizko zelula eukarioto batean integratu zirenak, duela 1.000 milioi urte, gutxi gorabehera.

Sinbiosi mota hori harreman endosinbiotiko batean datza.

Mitokondrioak eta plastoak organulu erdi autonomoak dira zelula eukariotoarekiko. Informazio genetikoa dute -DNA- eta zelulatik era independentean erreplikatzen dira. Ezaugarri horietan oinarriturik kaleratu zuen Lynn Margulis-ek bere hipotesia.

Egun, biologo estatubatuarren hipotesia ontzat jotzen da, eta zientzialariek gaur egungo eukariotoak prozesu endosinbiotiko batzuen ondorioz agertu zirela onartzen dute, mitokondrio eta kloroplastoak kanpotik hartuz fagozitosiaren bidez (erantsitako bakterioak izanik jatorrian organulu horiek).

Kimeraren irudiarekin alderatu da gaurko eukariotoen sorrera: eukarioto primitibo batean bakterio aerobio bat sartu eta bertan geratu zen; bakterioak energia ematen zion eukariotoari, eta horrek babesa eta elikagaiak. Endosinbiosi horrek azalduko luke mitokondrioen sorrera. Era berean, bakterio aerobio fototrofo bat fagozitatu eta eukarioto primitibo horrek fotosintesi egiteko gaitasuna bereganatuko luke. Horra hor kloroplastoen jatorria.

Mitokondrioek eta kloroplastoek aldaketa handiak izan dituzte zelula eukariotoen barnean azken 1.000 milioi urteetan: zelula eukariotoentzat onuragarriak ez diren ezaugarriak galdu dituzte (zelula horma, entzima ugari, DNAren zati bat...) baina ostalariarentzat onak zirenei eutsi dizkiote (ATPren sintesia, esaterako).

Eukariotoen sorreraren eredu kimerikoak *Goian:* 1-Fusioa, 2-Sinbiosi, 3-Irenste eta endosinbiosi. *Behean:* Teoria endosinbiotikoa: 4- Archaea eta espiroketa baten bat-egitea, 5-Mitokondrioen sarrera. 6-Kloroplastoen sarrera

  

Teoria endosinbiotikoaren alde hainbat argudio eta ebidentzia daude:

* mitokondrioek eta kloroplastoek prokarioto handien tamaina dute

* organulu horien erribosomak eta bakterioenak oso antzekoak dira

* haien DNA biribila da, bakterioen antzekoa

* bi organulu horiek autonomia genetikoa dute, eta -bakterioen antzera- bipartizioaren bidez ugaltzen dira

* kloroplastoen barne-egiturak eta biokimikak antza handia dute zianobakterio batzuek dituztenekin

* proteinen sintesia autonomoa dute

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q626300

 |

* Wd Datuak: Q626300
***Tohu wa-bohu*** edo ***Tohu va-Vohu*** (hebreeraz: תֹהוּ וָבֹהוּ‎, *ṯōhū wā-ḇōhū*) Biblian agertzen den hebreerazko esamolde bat da, Hasiera liburuko Has 1:2 bertsetean. Lurraren (*'aretz*) egoera zein den aipatzen du Has 1:3 liburuan argia sortu aurretik. 

Hainbat interpretazio eman zaizkio esaldi honi, hainbat teologia lanetan. Elizen Arteko Biblian *nahas-mahas hutsa* gisa itzuli da, baina beste hizkuntza batzuetan "formarik gabekoa eta hutsa" edo Septuagintan ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, "ikusi eta osatu gabea".

Analisia
--------

Jaungoikoaren kreazioaren aurretik, mundua *tohu wa-bohu* zegoen: *tohu* hitzak "hutsaltasun" esan nahi du, eta basamortuko mundu basatia deskribatzeko ere erabiltzen da. *Bohu* hitzaren esanahia ez dakigu, eta baliteke izatea *bohu* hitzarekin errimatzeko sortutako hitz asmatu bat. Jeremuas 4:23 bertsetean berriro agertzen da, esaten duenean Israel Jaungoikoaren aurka matxinatzen bada lurra berriro iluntasunera eta kaosera itzuliko dela. *Tohu wa-bohu* kaosa *bara* ordenarekin konpontzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *The five books of Moses : a translation with commentary.*  (First edition. argitaraldia) 2004 ISBN 0-393-01955-1. PMC 55798009. (Noiz kontsultatua: 2023-03-25).
2. ↑   Thompson, J. A..  (1980). *The book of Jeremiah.*  ISBN 978-1-4674-2303-8. PMC 681714356. (Noiz kontsultatua: 2023-03-25).
3. ↑   Walton, John H..  (2017). *The lost world of the Israelite conquest : covenant, retribution, and the fate of the Canaanites.*  ISBN 978-0-8308-9007-1. PMC 987909262. (Noiz kontsultatua: 2023-03-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1364113
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2007009221

 |

* Wd Datuak: Q1364113
Magna Graecia
**Toinon** (grezieraz Θινιὸν) Sirakusako tiranoa zen K.a. 279-277 bitartean; Mameoren semea, Toinonek Hizetasen erbesteratzea ahalbideratu zuen. Sosistratorekin batera gobernatu zuen. Hasieran modu baketsuan bazen ere, laster bien arteko gatazkaren ondorioz, Toinonek Ortigiatik gobernatu zuen bitartean Sosistratok gauza bera egiten zuen kontinentetik. Baliteke Sosistratok Toinon irabaztea, Siziliako eskualde gehienak menperatu zituelako, Agrigentoraino.

Gerra zibilaren baliatuz, kartagotarrek gatazkan parte hartu zuten, Sirakusa itsasoz eta lehorrez setiatuz. Egoera kritikoa bilakatu zenez, bi etsaiek Pirro Epiroko erregeari laguntza eskatu zuten. Sirakusarrek hiria eta armada haren eskuetan uzteaz gain, beste Siziliako hirien laguntza ziurtatu zioten. Sosistratorekin akordio batera heldu zen: Pirro arduratuko zen lurraldearen defentsaz eta Sosistrato, berriz, kontingente mertzenarioaren buruzagia izango zen.

Geroago, bi tiranoek adierazi zutenean ez zutela nahi kartagotarren kontra gerra jarraitzea eta gutxiago Afrikara espedizio bat bidaltzea, Pirrok heriotz zigorra ezarri zien. Toinon exekutatuta izan zen, baina Sosistratok ihes egin zuen eta Pirroren aurkako matxinadak zuzendu zituen mamertinoen eta kartagotarren laguntzarekin.

Bibliografia
------------

BRACCESI, Lorenzo eta MILLINO Giovanni: *La Sicilia Greca*, Roma, Carocci editore, 2006. ISBN 8843017020

Ikus, gainera
-------------

Sirakusako tiranoak


| Aurrekoa | Sirakusako tiranoa | Ondorengoa |
| --- | --- | --- |
|  Hizetas II.a |  K.a. 279-277 Sosistratorekin batera | Pirroren gobernua  Hieron II.a karguaz jabetu zen berriro K.a. 275ean |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3991588

 |

* Wd Datuak: Q3991588
Ollo-Ulibarrena
**Ollo** Nafarroa Garaiko kontzejua da, Ollaran udalerrikoa. Haranaren ipar-mendebaldean dago, 505 metroko garaieran. 53 biztanle zituen 2020an. Haranari eta udalerriari ematen die izena.

Historia
--------

XI. mendeko agirietan aipatzen da Ollo lehen aldiz, Iratxeko monasterioak bertan onibarrak zituela eta. Antso VII. Azkarraren 1232ko dokumentu batean ere aertzen da, Olloko petxak edo zergak eguneratu zirela aipatuz..

XIX. mendearen erdialdian irin errota bat eta eskola bat zituen herriak.

Demografia
----------

Ollo kontzejuko biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 50 | 51 | 50 | 50 | 51 | 51 | 48 | 46 |

Ondarea
-------

Herriko etxe asko ederrak dira, XVIII. mendeko jauretxe bat nabarmentzen delarik, harri landuzko aurrealdea duena, bi armarrirekin.

Herri muinotik gertu, Senosiainera bidean, Santa Maria baselizaren hondakinak daude. XI. mendean aipatua ageri da, Iratxeko monasterioaren jabetzapeko gisa, baina haren aztarnarik zaharrenak XIII. mendekoak dira, gotiko hasiberrikoak, esaterako oraindik zutik den sarrerako arkua (atea bera horma batez itxia dagoen arren).

Jaiak
-----

Iraileko lehen asteburuan izaten dira herriko jaiak.

Irudi galeria
-------------

* Olloko ikuspegia AndimenditikOlloko ikuspegia Andimenditik

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ollo: datos de la entidad.*  navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-7-11).
2. 1 2    Informazio panela, Ollo.  (). *Ollo.*  (Noiz kontsultatua: 2020-06-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265146
* Commonscat Multimedia: Ollo (Navarre)

---

* **Lekuak**
* OSM: 15395088
* INE: 31194000400

 |

* Wd Datuak: Q12265146
* Commonscat Multimedia: Ollo (Navarre)


| * i
* e
* a
  Ollaran |
| --- |
| Kontzejuak | Anotz • Beasoain-Egillor • Iltzarbe • Ollo • Saldise • Senosiain • Ultzurrun |
| Lekuak | Arteta • Beasoain • Egillor |
| Herri hustuak | Aizpurdi • Antiñao • Ekoien • Eiereta • Etadar • Garaño • Gurtia • Izania • Oskia • Oskotz • Ugaizeta |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |
**Ollargan** Arrigorriagako auzoa da, Bilbo eta Basauriko mugan dagoena. Bertan 3.000 pertsona inguru bizi dira. Arrigorriagako auzoa izan arren, Bilboko Abusu auzoari lotuta dago, Arrigorriagako erdigunetik 5 bat kilometrotara baitago. Hortaz, askok Bilboko auzotzat daukate Ollargan.

Santa Isabel eta Olatxu auzuneak bereizi daitezke Ollarganen barruan.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Ollargango biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 730 | 719 | 711 | 704 | 645 | 619 | 603 | 608 |

Garriobideak
------------

### Trena

ADIFen trenbideak auzoa zeharkatzen du, bidaiarientzako zein zama garraiorako zerbitzuak ustiatzen direla.

Bidaiarientzako zerbitzuari dagokionez, Renfeko Aldirien C-3 lineari dagokion Ollargango geltokia dago.

### Autobusa

Bilbobus zerbitzuaren 50. lineak auzoa eta Bilbo lotzen ditu.

| * i
* e
* a
Bilbobus Bilbobus **50**  Abusu → Buia |
| --- |
| Zamakola 168 • Ollargan • Buia / Bolintxubidea • Buia Auzoa 153 • Buia Bekoa |

| * i
* e
* a
Bilbobus Bilbobus **50**  Buia → Abusu |
| --- |
| Buia Bekoa • Buia Auzoa (153) • Buia / (Bolintxubidea) • Ollargan • Abusu / Ibaieder • Abusu (Ibaialde) • Zamakola 116 • Zamakola 150 / Eliza • Zamakola 168 |

Montefuerte
-----------

**Montefuerte** Ollargan eta Basauri artean dagoen parkearen izena da, Malmasin mendiaren magalean kokatutakoa.

Zubietxe
--------

**Zubietxe** Mariaren Konpainiak sortutako elkartea, gizarte auziekin lan egiten duena, hala droga menpekotasuna nola immigrazioa nagusiki.

Kanpo estekak
-------------

* Montefuerte parkeaz Euskadi.net webgunean[*Betiko hautsitako esteka*]
* **(Gaztelaniaz)** Zubietxe elkartearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12265142

 |

* Wd Datuak: Q12265142
**Teknologiaren eta Berrikuntzaren Domina Nazionala** (ingelesez: *National Medal of Technology and Innovation*) Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak teknologia berri eta garrantzitsuen garapenean ekarpen garrantzitsuak egin dituzten asmatzaileei eta berritzaileei emandako saria da. Saria pertsona jakin bati eman dakioke, pertsona-talde bati edo erakunde edo gizarte oso bati. Ameriketako Estatu Batuetako aurrerapen teknologikoari lotutako ohorerik handiena da.

Historia
--------

Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuak 1980an sortu Teknologiaren eta Berrikuntzaren Domina Nazionala, Berrikuntza Teknologikoari buruzko Stevenson-Wydler Legearen arabera. Alde biko ahalegina da, Estatu Batuen berrikuntza teknologikoa eta lehiakortasun teknologikoa nazioartean sustatzeko. Teknologia eta Berrikuntzako lehen domina nazionalak Ronald Reagan orduko presidenteak 1985ean eman zituen eta 12 pertsonek eta enpresa batek jaso. Lehen onuradunen artean Steve Jobs eta Stephen Wozniak zeuden Apple Computer ordenagailu pertsonalaren zabalkuntzagatik. Handik aurrera dominak urtero eman dira

Saritze-prozesua
----------------

Urtero, Teknologia Administrazioko Agentziak, Estatu Batuetako Merkataritza Sailaren arabera, Teknologia eta Berrikuntzaren Domina Nazionalerako hautagai berriak izendatzeko eskatzen du. Hautagaiak lankideek proposatzen dituzte, eta zuzenean eta bertatik bertara dituzte hautagaien lorpenak. Hautagaiak pertsonak, pertsona-taldeak (gehienez 4), erakundeak edo enpresak izan daitezke. Pertsonek eta taldeetako kide guztiek Estatu Batuetako herritarrak izan behar dute, eta erakundeek eta enpresek estatubatuarren jabetzakoak (hau da, aktiboen edo akzioen % 50 AEBetako herritarren esku egon behar dira).

Hautagaitza aukeraketa Teknologia eta Berrikuntzaren Domina Nazionalaren Ebaluazio Batzordeari dagokio, eta Estatu Batuetako Merkataritza Idazkariari ematen dio zerrenda. Finalista gisa hautatutako hautagai guztiak FBIren segurtasun-kontrol batek berrikusten ditu. Segurtasun-kontrolaren bidez bildutako informazioa kontuan har daiteke irabazleen azken hautaketan. Merkataritza idazkaria, orduan, gai da Estatu Batuetako presidenteari aholkua emateko, hautagaiek Teknologia eta Berrikuntzaren Domina Nazionala jaso behar dutela-eta. Azkenik AEBetako presidenteak Teknologia eta Berrikuntzaren Domina Nazionala jasoko dutenen zerrenda iragartzen du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q937629
* Commonscat Multimedia: National Medal of Technology

---

 |

* Wd Datuak: Q937629
* Commonscat Multimedia: National Medal of Technology

Teknologiaren eta Berrikuntzaren Domina Nazionalaren gune ofiziala
***The City and the Stars*** (euskaraz *Hiria eta Izarrak*), 1956ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko eleberri bat da.

Argumentua
----------

Etorkizun urrun batean, Diaspar hiria Lurreko gizateriaren azken kideen bizilekua bilakatu da. Bere jatorrizko planetaraino galaxia guztia bereganatu zuten estraluarta espaziontzi inbasiotzaileek jazartuta, beren Inperio Galaktikoa abandonatu zuten. Ordutik, eta milioika urteetan zehar, Diasparrek beren biztanleak gizarte perfektu batean mantendu izan ditu. Bere behin-betiko zirkuituei esker, hiriak bere elementu guztiak mantentzen ditu, hiritarrak barne, hauek Sorkuntza Aretoan jada helduak direla agertzen dira, mende luzeetako bizitza zoriontsuak bizi dituzte, eta azkenean Memoria Bankuetara itzuli, bertan milaka urtetara jazoko den berpizkundearen zain egonez.

Baina Disparren aurrez hiriaren memorian gorderik ez dagoen informazioa duen hiritar bakarren bat jaiotzea oso ezohikoa da. Inork ez daki zergatik agertzen diren, ez eta zein den beren funtzioa Diasparreko mekanismo sofistikatuan ere.

Alvin bakar hauetako bat da, eta gisa honetan ez du oroitarazteko aurreko bizitzarik. Horregatik ez zaio Diasparreko itxurazko antolakuntza perfektua zalantzan jartzea zail egiten, eta bereziki beren biztanleak bertatik ateratzeko gai ez izatea eragiten dituen muga emozionalak. Nahiz eta erosotasunez inguratua egon, Alvin ez dago asebetea. Baina laister bere helburua topatuko du: Diaspar utzi, kanpoaldea dioten bezain latza ote den frogatu, eta Lurraren gain dauden azken gizakiak ote diren topatu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q386544
* **Identifikadoreak**
* Open Library: OL17400W

 |

* Wd Datuak: Q386544
Hasieran patatxeak gerra itsasontziak ziren. Irudian Itsas Armada Garaiezina.
**Patatxeak** itsasontzi arinak ziren, sakonera gutxikoak eta 30 tona ingurukoak; belaontziak ziren eta bi masta izaten zituzten. Hasiera itsasontzi militarra zen, batez ere kostaldeak eta portuak zaintzeko; normalean beste itsasontzi handiagoen agindupean egoten ziren. Denborarekin patatxeak erabilera zibiletarako egokitu ziren: pertsonen garraiorako, ozeano zeharkako bidaietarako, e.a. Ibaietan ere nahiko erabilita izan zen. Dena dela, zuen sakonera eskasagatik, merkantziak eramateko ez zen oso egokia.

Patatxeak historian
-------------------

Itsasontzi hauen erabilera handiena XV. mendetik XVIII. mendera eman zen, batez ere Espainia eta Portugal. Zenbait gertaera historikoetan protagonismo handia izan zuten:

* 1578an Alcazarquivirreko borrokan, Portugal eta Maroko artean.
* 1579an Espainiak Ingalaterra inbasioari ekin zion; Espainiako Armadan patatxe ugari zeuden.
* 1582an, Terceira uharteko borroka (Azoreak), Portugal eta Espainia artean.
* 1639an, Duneetako borrokan, Holanda eta Espainia artean.

Patatxeak Euskal Herrian
------------------------

Euskal Herriko ontzioletan patatxe asko eraiki zen. Bereziki ezaguna da Astigarribiako ontziolaren lana (Mutriku), ontziola horretan, 1758tik 1786 arte, hamaika patatxe egin baitziren.

Patatxeekin lotuta emakume euskaldun baten izena aipatu behar dugu: Juana Larando. Emakume honek bi patatxe zituen, San Juan eta San Pedro, bat euskalduna, bestea flandiarra; biak ala biak, 1639tik aurrera, Mantxako Kanalean eta Frantziako kostaldean kortsario moduan ibili ziren, itsasontziak arpilatzen.

Gerrarako egokitutako patatxe bat, 1900. urtearen inguruan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Patatxeei buruzko artikulua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3091275

 |

* Wd Datuak: Q3091275
**Paterberg** Flandriar Ardenetako muinoa da, Kluisbergen herritik gertu kokaturik dagoena, Ekialdeko Flandrian, Belgikan.

Paterberg-era igoera ezaguna da Flandriako txirrindularitza klasiketan, bereziki Flandriako Tourrean. Galtzada-harriz osaturiko bide estua da, 360 metro luze eta erripa handiarekin, Batezbesteko malda %13,5-ekoa da, eta ehun metro luze den tarte batean %20-koa. Gainera, igoera aurretik txirrindulariek hartu behar duten bihurgune angeluzuzenak igoeraren zailtasuna areagotzen du. Klasiketako igoerarik zailenetakoa da, Koppenberg eta Muur Kapelmuurekin batera.

Muinoko aldapak zolatu gabe zeuden 1986an inguruko nekazari batek galtzada-harriz bidea osatu zuen arte, Flandriako Tourra bere etxe ingurutik pasatzea nahi baitzuen. Denborarekin, galtzada-harriz osaturiko igoera hau belgiar txirrindularitzako ikurretako bat bihurtu da, eta 1993an bidea babestutako monumentu izendatu zuten. 1986tik hona, Paterberg-etik beti igaro da Flandriako Tourra. 2011 aurretik lasterketan behin bakarrik igotzen zen muinoa, helmugatik urrun. Hala ere, 2012tik aurrera Flandriako Tourrean Paterberg hainbat aldiz igotzeko ohitura dago eta lasterketako azken igoera izan ohi da. 2012 eta 2013an hiru aldiz igo zuten txirrindulariek Paterberg, eta 2014 aurrera, bi aldiz igotzen dute.

Flandriako Tourraz gain, E3 Harelbeke eta Flandrian Zehar lasterketak ere igarotzen dira bertatik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q204334
* Commonscat Multimedia: Paterberg

---

 |

* Wd Datuak: Q204334
* Commonscat Multimedia: Paterberg
**Torquay** Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen Devon konderriko kostaldeko hiria da. Torbay izeneko kostalde guztian zehar hedatzen da. XIX. mendean zehar *Ingeles Rivera* ezizenaz ezagutua izan zen, batipat bere klima ona eta giro atsegina zela medio eta Frantziako Montpellier hiriarekin parekatu nahian. Gaur egun oso hiri turistikoa da eta etxaleku eta jauregi ederrez beteta dago, garai bateko nahiz gaur egungo Ingalaterra guztiko aberatsek udaldean bizilekutzat erabiliak.

Horretaz gain Torquay hiria Agatha Christie idazle ezagunaren jaioterria da, bere bizitzako zatirik handiena hemen bizitzen igaro zuelarik, horregatik hirian *"Agatha Christie Mile"* delakoa dago, idazle honi buruzko museoa.

Aipatzekoa da ingeles hizkuntza ikasi edo praktikatu nahi duten Europako ikasleen helburu garrantzitsua dela, horien artean Euskal Herritik ingeles ikastaroak burutzera joandako ikasle asko daudelarik.

Iruditegia
----------

* Torquayko badiaTorquayko badia
* Torquayko kostaldeko zati batTorquayko kostaldeko zati bat
* Torquayko eraikinaTorquayko eraikina
* Torquayko erdiguneaTorquayko erdigunea

Herritar ezagunak
-----------------

* Agatha Christie, (1890-1976) idazlea.

Kanpo estekak
-------------

* Torbaygo Udal Kontseilua
* Torquayko historia
* Torquayko museoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209055
* Commonscat Multimedia: Torquay

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153613907
* GND: 4405530-4
* LCCN: n81048279

 |

* Wd Datuak: Q209055
* Commonscat Multimedia: Torquay
**Tindaketa bakuna** bakterioak edo beste zelula batzuk mikroskopio optikoan ikusteko erabiltzen den prozedura da, tindaketen artean errazena. Tindagai edo koloratzaile bakarra erabiltzen da, izaera basikoa duena, eta zelularen elementu azidoei lotzen zaizkiona (esaterako, zelula nukleoan dauden azido nukleikoei). Tindaketa honetan gehien erabiltzen diren tindagaiak metileno urdina, kristal-morea eta safranina dira.

Prozedura
---------

Zelulen tindaketak haien kontrastea areagotzen du, mikroskopioan hobeto ikus daitezen.

Aukeratutako tindagai basikoaz (metileno-urdinaz, kristal-moreaz...) bustitzen da prestakina, eta minutu bat uzten da. Prozesu osoa honako hau da:

* porta gainean dagoen prestakin lehorrari koloratzailea gehitu
* utzi minutu bat
* urez ikuzi
* prestakina lehortu eta behatu mikroskopioan

Tindaketa honen bitartez mikrobiologoak bakterioen itxura eta forma azter dezake. Tindaketak ez du balio, ordea, bakterioen egiturak ikusteko (kapsula, zelula horma, endosporak...).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267999

 |

* Wd Datuak: Q12267999
Jolas-matematiketan, **zenbaki repitunoa** (ingeleses, *repunit*) 11, 111 edo 1111 itxurako zenbakia da, bakarrik 1 digitua bere barnean duena. Ingeleseko terminoa *repeated unit*-etik dator.

Zenbaki lehen repitunoa zenbaki repitunoa izateaz gain, zenbaki lehena den zenbakia. Oinarrio binarioan, zenbaki hauek dira Mersenne-ren zenbaki lehenak.

Definizioa
----------

Repitunoak *b* oinarrian honela definitzen dira:

{\displaystyle R\_{n}^{(b)}={b^{n}-1 \over {b-1}}\qquad {\mbox{non }}1\leq 2,n\leq b.}

Horrela, *Rn(b)* 1 digituko n ale ezberdin ditu *b* oinarrian. Lehenengo 2 repitunoak *b* oinarrian n=1 eta n=2-rako:

{\displaystyle R\_{1}^{(b)}={b-1 \over {b-1}}=1\qquad {\text{ eta}}\qquad R\_{2}^{(b)}={b^{2}-1 \over {b-1}}=b+1\qquad {\text{non }}b\geq 2.}

Bereziki, zenbaki repituno dezimalen (10 oinarrian) definitzen dira:

{\displaystyle R\_{n}=R\_{n}^{(10)}={10^{n}-1 \over {10-1}}={10^{n}-1 \over 9}\qquad {\mbox{non }}n\geq 1.}

Zenbaki repitunoek osatzen duten segida hasten da: 1, 11, 111,... (OEIS-en A002275 segida).

Era berean, zenbaki repitunoak 2 oinarrian honela definitzen dira:

{\displaystyle R\_{n}^{(2)}={2^{n}-1 \over {2-1}}={2^{n}-1}\qquad {\mbox{non }}n\geq 1.}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1199125

 |

* Wd Datuak: Q1199125
Matematikan, **zenbaki laguna**, beste zenbaki arrunt batekiko, zenbaki arrunta da, haren zatitzaile propioen batura dena, eta, betiere, baldin eta beste zenbakia ere honen zatitzaile propioen batura bada. Hartara, zenbaki lagunak pareka gertatzen dira. Bestela esanda, ***a*** eta ***b*** bi zenbaki lagunak dira, ***a*** b-ren zatitzaile propioen batura bada, eta b ***a***-ren zatitzaile propioen batura bada.

Adibidez, 220 eta 284 zenbaki lagunak dira:

* 220 zenbakiaren zatitzaile propioak 1, 2, 4, 5, 10, 11, 20, 22, 44, 55 eta 110 dira eta horien batura 284 da;
* 284 zenbakiaren zatitzaile propioak 1, 2, 4 71 eta 142 dira eta horien batura 220 da.

(unitatea zatitzaile propioa da, baina ez zenbaki bera).

Bere buruaren zenbaki laguna den zenbakiari zenbaki perfektua esaten zaio.

Kanpo estekak
-------------

* Zenbaki lagunen taula, 20 milioitaraino.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117927
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q117927

Ikus, gainera
-------------

* Zenbaki oparoa
* Zenbaki defektiboa
* Zenbaki perfektua
Patata multzo bat.
**Pataten paradoxa** kalkulu matematiko bat da, eta emaitza kontraintuitiboa du. "Paradoxak" patatak deshidratatzea dakar, itxurazko kantitate txiki batengatik, eta, ondoren, espero baino masa-aldaketa handiagoa aurkitzea:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Izeik etxera 100 kg. patata ekarri ditu, eta dendariak esan dio patata hauen %99 ura dela. Hainbeste ur ez duela nahi eta, kanpoan utzi ditu deshidrata daitezen, harik eta %98 ura diren arte. Zenbat pisatzen dute patatek orain? Emaitza harrigarria 50 kg da. |  » |

Quineren paradoxen sailkapena erabilita, pataten paradoxa egiazkoa da (hau da, emaitza benetakoa dela konproba daiteke.)

Azalpen sinplea
---------------

Pataten paradoxaren azalpen bisuala.
Hasiera batean (ezkerreko irudia), ur ezaren zati bat eta 99 ur zati daude. %99 ura da, edo ur falta 1:99. Ur ezaren proportzioa 1:49ra doitzeko, ura ez dagoen zatia mantentzen den bitartean, ur kopurua 49 zatitan murriztu behar da (erdiko irudia). Hau, ura bi zatiren baliokidea da: 98 zati ur (%98 ur) (eskumako irudia).

100 kg patatatan, %99 uretan (pisuz) 99 kg ur eta 1 kg solido dagoela esan nahi du. 1:99 ratioa da.

Portzentajea 98raino murrizten bada, solidoek pisuaren %2a azaldu beharko dute: 2:98ko proportzioa, edo 1:49koa. Solidoek 1 kg pisatzen dutenez, urak 49 kg pisatu behar ditu 50 kg izan dadin.

Soluzioak aljebra erabiliz
--------------------------

### 1. metodoa

Uraren lurruntzearen ondoren, geratzen den kopuru osoak, {\displaystyle x}, *patata puru* kg. 1 eta (98/100)x ura izango da. Ekuazioa, beraz, honakoa da:

{\displaystyle {\begin{aligned}1+{\frac {98}{100}}x&=x\\\Longrightarrow 1&={\frac {1}{50}}x\end{aligned}}}
eta emaitza: {\displaystyle x} = 50 kg.

### 2. metodoa

Patata freskoetan dagoen uraren pisua {\displaystyle 0,99\cdot 100} da.

Izan bedi {\displaystyle x} galtzen den uraren pisua deshidratatzen direnean, orduan {\displaystyle 0.98(100-x)} da uraren pisua patata deshidratatuetan.

{\displaystyle 0.99\cdot 100-0.98(100-x)=x}
Parentesi artekoa hedatuz:

{\displaystyle {\begin{aligned}99-(98-0.98x)&=x\\99-98+0.98x&=x\\1+0.98x&=x\end{aligned}}}
{\displaystyle x} txikia kenduz bi alboetan:

{\displaystyle {\begin{aligned}1+0.98x-0.98x&=x-0.98x\\1&=0.02x\end{aligned}}}
Eta beraz, ur galera:

{\displaystyle 50=x}
Eta deshidratutako pataten pisua:

{\displaystyle 100-x=100-50=50}
### 3. metodoa

Patatak deshidratatu ostean, patatak %98 ura dira.

Honek esan nahi du patatetan ura ez denaren ehunekoaren pisua {\displaystyle (1-0,98)} dela.

x baldin bada patatek duten pisua deshidratatu ostean, orduan:

{\displaystyle {\begin{aligned}(1-.98)x&=1\\.02x&=1\\x&={\frac {1}{.02}}\\x&=50\end{aligned}}}

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «potato paradox» *web.archive.org* 2014-02-02 (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33145

 |

* Wd Datuak: Q33145
**Zenbakizko analisia**, problema matematikoei hurbilpenezko soluzioak topatzea ahalbidetzen dituzten algoritmoak aztertzen dituen matematikaren adarra da, analisi matematikoaren arlo bat.

2 zenbakiaren erro karratuaren kalkulua zenbakizko analisiaren bitartez babilonian (K.a.1800-1600 urtea) 
Problema bat hurbilketa bidez ebaztean, algoritmoak eta askotan pauso iteratiboak ere erabiltzen dira soluzioa lortzeko. Soluzio hori, ordea, ez da zehatza gehienetan, eta hurbilketa-errore bat izaten du. Zenbakizko analisian errore hori balioesten da, soluzioaren egokitasuna zehazteko.

Argitu beharrekoa da zenbakizko analisiaren emaitza aldagai baten balioa izan daitekeela (zenbaki bat), baina baita bektore edo funtzio bat ere (eskuarki polinomio funtzio baten bidez egiten da hurbilketa).

Zenbakizko analisia honako kasuetan aplikatzen da:

* Soluzioa analitikoki topatzea ezinezkoa denean.
* Soluzioa analitikoki topatzea posible izan arren arazo praktikoak medio analitikoki topatzea ezinezkoa edo oso zaila denean.
* Soluzioa analitikoki topatzea posible izan arren denbora luzeegia eskatzen duenean, edo hurbilpen arin batekin lan egitea praktikoagoa denean.

Azken hamarkadetan, ordenagailuen bidez algoritmoak eta metodo iteratiboak erabiltzeko gaitasuna asko handitu denez, zenbakizko analisia problemak ebazteko metodo eraginkorra bihurtu da arlo askotan.

Hala ere, ikuspegi matematiko hau lehendabiziko idazki matematikoetatik dago presente. Yale Babiloniar Bildumako () oholtxo batek 2 zenbakiaren erro karratuaren hurbilpena erakusten du Sistema hirurogeitarrean.

Zenbakizko analisiko alorrak
----------------------------

Zenbakizko analisia hainbat alorretan banatzen da:

* Funtzio baten balioen kalkulua
* Interpolazioa, extrapolazioa eta erregresioa
* Ekuazio eta ekuazio sistemen ebazpena
* Espektro deskonposizioa
* Optimizazioa
* Integralak
* Ekuazio diferentzialak

Arazoen sailkapena
------------------

Matematikaren adar honetako arazoak bi talde nagusitan sailka daitezke:

* **Dimentsio finituko arazoak:** Arazo hauen emaitza zenbaki finitu multzo bat da, hala nola ekuazio aljebraikoak edo determinanteak.
* **Dimentsio infinituko arazoak:**Arazo hauen emaitza edo planteamenduan zenbaki infinituak sartzen dira, adibidez integralak, deribatuak, interpolazioa edota ekuazio diferentzialak.

Era berean, arazoak sailkatzeko beste modu bat dago, metodoa erabiltzeko arrazoiari erreparatuz:

* Soluzio analitikorik ez duten arazo konplexuen ebazpena
* Soluzio analitikoa duen arazoa, baina konplexutasunagatik ebazpena praktika eramatea ez da erraza
* Soluzio erraza dauka, baina zenbakizko analisiak kalkulu gutxiago eskatzen du

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «YBC 7289» *web.archive.org* 2012-08-13 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11216
* Commonscat Multimedia: Numerical analysis

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11930888x (data)
* GND: 4042805-9
* LCCN: sh85093237
* NKC: ph425906
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11216
* Commonscat Multimedia: Numerical analysis
**One of These Days** 1971ean Pink Floyd britainiar musika taldeak Meddle diskoaren barnean kaleratutako pieza da. Disko horren lehen gaia da, eta 5:57 minutuko iraupena du.

Echoes gaiarekin batera One of These Days disko honen piezarik arrakastatsuena bilakatu zen, eta irrati saioetan ez ezik, dokumental askotan eta kirol emankizunetan ere presentzia handia izan zuen hurrengo urteetan.

Gaia guztiz instrumentala da; esaldi bakarra botatzen du Nick Masonek ahots desitxuratu batekin: "*One of these days I'm going to cut you into little pieces"* ("egun hauetako batean zati txikietan moztuko zaitut").

Taldeko lanaren emaitza da One of These Days, Pink Floydeko lau kideek parte hartu baitzuten bere sorreran. Roger Waters-ek behin esan zuenez, musika estudioan inprobisatuz ordu laurden batean konposatu zuten .

Haize soinuarekin eta bi baxu gitarrekin hasten da lana. Organoa sartzen da gero eta gaiaren erritmoa bizkortzen hasten da. Gero, sintetizadore batek soinu etena sortzen du, atmosfera onirikoa oroituz. Esaldi laburraren ostean, perkusioa indarrez sartzen da eta musika tresna guztiak (gitarrak, organoa eta perkusioa) batera aritzen dira gaiari intentsitatea eta erritmo bizia emanez, soinu-erakustaldi batekin amaituz.

Gai zaharra izan arren, zuzeneko kontzertuetan sarri jotzen zuen Pink Floydek. 1987ko A Momentary Lapse of Reason-en mundu biran, eta 1994ko The Division Bell-enean, esaterako (Donostiako Anoeta estadiora iritsi zena).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Jean Marie Leduc: Pink Floyd, Ed. Jucar (1975), 80 orr.

Kanpo estekak
-------------

* One of These Days abestia entzungai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q957641

 |

* Wd Datuak: Q957641
**Thayer konderria** (ingelesez: *Thayer County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hebron da. 2010eko zentsuaren arabera 5.228 biztanle zituen, Thayer kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Thayer konderriak 1.489,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,03 ura dira. Beste 1.486,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,51 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 5.228 pertsonetatik 5.153 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 76 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 42 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495719
* Commonscat Multimedia: Thayer County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 149054785
* LCCN: n90665778
* **Lekuak**
* OSM: 1425393
* TGN: 2001400

 |

* Wd Datuak: Q495719
* Commonscat Multimedia: Thayer County, Nebraska
**Otsego konderria** (ingelesez: *Otsego County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gaylord da. 2010eko zentsuaren arabera 24.164 biztanle zituen, Otsego kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Otsego konderriak 1.362,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,05 ura dira. Beste 1.333,77 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,73 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 24.164 pertsonetatik 23.485 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 299 dira. 78 beltzak edo afroamerikarrak. 151 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 92 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 344 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502712
* Commonscat Multimedia: Otsego County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145427452
* LCCN: n81091877
* NARA: 10039711
* **Lekuak**
* OSM: 1907336
* TGN: 2000989

 |

* Wd Datuak: Q502712
* Commonscat Multimedia: Otsego County, Michigan
**Tinto** (gaztelaniaz: *río Tinto*; antzinean **Luxia** deitua) hegoaldeko Espainiako kostako ibaia da, Huelvako probintzia igarotzen duena. Padre Caro mendizerran jaioa, 100 km inguru egin ondoren, Huelvako itsasadarran ahoa du, non Odiel ibaiarekin bat egiten du.

Ezaugarri nagusiak bere ur gorriak ditu, bere arroan dauden metal astun sulfuroen meteorizazioak sortuak. Prozedura hau *acidithiobacillus ferrooxidans* edo *Leptospirillum ferrooxidans* eta beste bakterio azidofilek egiten dute. Eskualdeko herri guztiek (iberiar, feniziar, erromatar eta musulmanek) bere arroko meategiak ustiatu zituzten baina XIX. mendetik aurrera britainiar enpresek eskala handian egiten dute.

Iparraldetik hegoalderantz Nerva, Minas de Riotinto, El Campillo, Zalamea la Real, Berrocal, Valverde del Camino, Paterna del Campo, Niebla, La Palma del Condado, Villarrasa, Bonares, Trigueros, Lucena del Puerto, San Juan del Puerto, Moguer, Palos de la Frontera eta Huelva udalerriak zeharkatzen ditu.

Bere uren pH azido da oso (1,7 eta 2,5 artekoa). Hori dela eta, NASAk ikerketak egin zituen bertan Marterako bidaiak egiteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  H. Kiepert *Formae Orbis Antiqui* tab. XXVII. Berlin 1893
2. ↑   B.J.Baker & J.F.Banfield.  (2003). «Microbial communities in acid mine drainage» *FEMS Microbiol. Ecology*: 139-152..
3. ↑   Fernandez-Remolar DC, Morris RV, Gruener JE, Amils R, Knoll AH.  (2005). «The Rio Tinto basin, Spain: Mineralogy, sedimentary geobiology, and implications for interpretation of outcrop rocks at Meridiani Planum, Mars» *Earth and Planetary Science Letters* 240 (1): 149–167..
4. ↑   NASA.  (2005-11-29). *NASA Rover Helps Reveal Possible Secrets of Martian Life.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17744
* Commonscat Multimedia: Tinto River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 215145542720796642030
* BNE: XX462205
* **Lekuak**
* OSM: 2118665

 |

* Wd Datuak: Q17744
* Commonscat Multimedia: Tinto River
*Helleborus viridis* hellebore berdea, balezta berdea edo giltza belarra, Ranunculaceae familiako landare-espezie bat da.

EZAUGARRIAK
-----------

Landare belarkara eta iraunkorra da, hau da, landareak ez du egurrik eta urte osoan "bizirik dago" 30-50 cm-ko altuera hartzen du. Loreak handiak dira, berdeak eta biko edo lauko taldetan, multzo zuzenetan aurkitzen dira.

NON BIZI DA?
------------

Espainia iparraldeko berezko landarea da. Malda itzaltsuetan, sakanetan, heskaietan, baso soilguneetan edo harkaitz-guneetan hazten da. 1500 metroko altuerara bitartean aurki daiteke.

NOLA UGALTZEN DIRA?
-------------------

Lorategiko gune laino eta basoetan heleboro berdeak sortzen hasi dira.

Landare belarkarak dira, 40 cm-ko altuera gainditzen ez dutenak eta negu osoan bakarrik loratzen diren basoko landareak. Lehenik, belar edo sastraken artean, pezolo luze batek eutsita, sustraitik zuzenean ateratzen diren hosto batzuk sortzen dira. Gero, landarearen gainerakoa agertzen da.

ERABILERA
---------

Sistema inmunologikoa: Sobrarben "ibiltariak" edo lepoko nodoak sendatzeko erabiltzen da; Moztutako erroa oliba oliotan frijitu ondoren, hanturatutako eremuak harekin estaltzen dira.

ESTEKA INTERESGARRIAK
---------------------
Bi kartutxo (bat tinta beltzarekin eta bestea koloretako tintarekin) tintazko inprimagailu batean instalatuta.
**Tinta-kartutxoa** tinta duen inprimagailu baten multzo ordezkagarria da, eta, askotan, inprimatzeko garaian tinta paperean proiektatzen duen inprimagailu-burua bera dauka.

Tinta-kartutxo bakoitzak tinta-tanga independente bat edo gehiago ditu. Fabrikatzaile batzuek kontaktu elektronikoak eta inprimagailuarekin komunikatzen den txipa ere gehitzen dituzte.

Kontsumigarrien ordezkapena kartutxoen erabilera garrantzitsua da. Hauek inprimagailuetan erabiltzen dira tinta edo tonerra edukitzeko.

Hainbat inprimagailu marka daude kartutxo-modelo ezberdinekin: Hewlett-Packard, Epson, Lexmark, Canon Inc. Brother Industries, Xerox, eta Okidata, besteak beste. Kartutxoak markaren espezifikoak izan ohi dira eta ia beti ere modeloarenak; ez dago estandarizaziorik.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q622368
* Commonscat Multimedia: Ink-jet cartridges

---

 |

* Wd Datuak: Q622368
* Commonscat Multimedia: Ink-jet cartridges