recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nevado Quimsachata** edo **Nevado Quimsa Chata** sumendi multzo bat da, Erdialdeko Andeetan dagoena, Boliviako Mendebaldeko mendilerroan, hain zuzen. Txile eta Boliviaren arteko mugan dago Nevado Quimsachata, eta Putre (Arica eta Parinacota eskualdeak) eta Sajama (Oruro departamendua) boliviar probintziaren artean banatzen da.

Sumendi multzo horren izenak «hiru gailur» esan nahi du, hiru mendik osatzen baitute: Umurata, Acotango eta Elena Capurata. Horregatik, batzuetan, formazio horren izena pluralean erabiltzen da: **Nevados Quimsachata**.

Iradoki izan da Nevado Quimsachata Pleistozenoan eratu zela, nahiz eta azterketa berriagoek Miozenoaren eta Pliozenoaren artean sortu zela frogatu duten, inguruko beste sumendi batzuekin batera, hala nola Oke Okeni, Nevado Condoriri edo Asu Asuni.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Toponimia y folklore en torno a las montañas sagradas del Valle del Cajón.* .
2. ↑  Vargas-Mattos, César Geraldes & Matos Salinas 2006.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3338819

 |

* Wd Datuak: Q3338819
**St Magnus katedrala** (ingelesez: *St Magnus Cathedral*) Eskoziako Kirkwall herriko katedrala da, Orkadak uhartedian. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Norvegiako erregeak Anglesey (Gales) erasotu zuenean San Magnusek borroka egiteari uko egin eta zutik salmoak kantatuaz aurre egin zion erasoari. Eystein II erregeari miresgarria iruditu zitzaion eta Orkadetako agintari ezarri zuen Håkon lehengusuarekin batera. Biak Orkadetako Earl bihurtu ziren eta 1105etik aurrera lagun gisa agindu zuten bertan, harik eta 1114an haserretu egin ziren arte. 1117an bakea sinatu zuten baina Håkonek ituna hautsi eta San Magnus hil egin zuen.

1135ean San Magnus kanonizatu egin zuten eta apirilaren 16a bihurtu zen San Magnusen eguna. Bere hezurrak Kirkwalleko elizara eraman zituzten eta 1137an katedrala eraikitzen hasi ziren. Kirkwall ondoko harrobi batetako hareharri gorria erabili zuten. Aldi berean apezpikuarentzako jauregia eraikitzen hasi ziren katedralaren ondoan. XII mendean bukatu zituzten lanak baina XIII eta XIV mendeetan gahikuntzak egin zizkioten. XX mendean berriztatze lanak egin ziren.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q732112
* Commonscat Multimedia: St Magnus Cathedral, Kirkwall

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124526308
* ISNI: 0000 0001 2107 4744
* BNF: 139808318 (data)
* GND: 4233140-7
* LCCN: n87104899

 |

* Wd Datuak: Q732112
* Commonscat Multimedia: St Magnus Cathedral, Kirkwall
Balea (Zere arrunta) Kontxako hondartzan, Donostian, 2012ko abenduan.
Zetazeo bat hondartzara iristen denean, Teknopolis saiotik.
**Zetazeoen hondartzeak** ohikoak dira hondartzetan, munduan urtero 2.000 inguru gertatzen direla uste baita, hondarretan geratzen direnean, batzuetan banaka eta beste batzuetan, taldeka. Azken kasu horietan, odontozetoak izaten dira eta ez balea berezkoak edo mistizetoak. Odontozetoak elkarrekin hondartzeko arrazoia haien kohesio sozial indartsua izan liteke.

Laguntzeko saiakerak
--------------------

Zenbait jendek zetazeo horiei laguntzeko gogoa izan arren, adituek ez dute gomendatzen: arriskua egon liteke, zetazeoek kolpe indartsuak eman ditzaketelako edo, gaixorik badaude, gaitzak kutsatu halaber. Horrez gain, ugaztunok uretara itzultzeko lanak sufrimendua areagotu liezaieke.

Euskal Herrian
--------------

Euskal kostaldean eta hondartzetan ere gertatzen dira hondartzeak, urtean 20-25 artean. Bizkaiko itsasoko espezieak izan ohi dira gehienetan, izurde marradun eta arruntak, mazopak, pilotu-izurdeak eta zifioak. Gutxiagotan, balea handiak ere bai, hala nola Kontxako hondartzan 2012ko abenduan hondartu zen zere arrunta, balea urdinaz aparte dagoen zetazeorik handiena.

Hondartze gehienak Zarautz eta Donostiako hondartzetan gertatzen direla ikusi dute adituek: eskuarki, animaliok zahartzaroan daudela ere jakin izan da, eta hori Bizkaiko itsasoko zetazeoak adin nagusira ondo iristen direlako seinale positiboa izan liteke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   R. Martin, Anthony.  (1990). *Whales and dolphins.*  Salamander Books ISBN 086101488X. PMC 22171840. (Noiz kontsultatua: 2018-09-25).
2. 1 2    «Teknopolis: Zetazeo bat hondartzara iristen denean» *teknopolis.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-09-25).
3. ↑    Berria.eus. «Ezin izan dute onik atera» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-09-25).

Ikus, gainera
-------------

* Hondartze (itsasontziena).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1366544
* Commonscat Multimedia: Beached whales

---

 |

* Wd Datuak: Q1366544
* Commonscat Multimedia: Beached whales
| **Narrika kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
|  |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Narrika kalea is located in Euskal HerriaNarrika kaleaNarrika kalea | Narrika kalea is located in GipuzkoaNarrika kaleaNarrika kalea |
| Narrika kalea is located in Donostiako Parte ZaharraNarrika kaleaNarrika kalea |

 |
| Koordenatuak: | **Coordinates: Missing latitude**Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
 |

**Narrika kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale zahar bat da. Bulebarretik Abuztuaren 31 kalearaino doa. Kale honen amaieran San Bizente eliza dago. 1665 eta 1674ko idazkietan San Bizente kalearen izena ere ematen zaio. 1897ko apirilaren 13aren udal-akordioaren arabera, kale honek ere *Esnategi-Kalea* izena du, seguru asko esnea bertan saltzen zelako.

Izenaren jatorria
-----------------

"Narrika" izenak jatorri gaskoia du. Jakina denez, Donostiak gaskoi populazio handia izan zuen, eta bertako toponimian aztarna ugari utzi zuten. Gaskoiez, "Na" partikulak "anderea" esan nahi du; beraz, Narrikak "Rika anderea" esan nahi du. Rika, bestetik, Enriketa izenaren txikigarria omen da.

Beste zalantza da zein zen Rika Andere hori. Erregearen Probestuaren etxea kale horretan zegoen, eta hortik pentsa daiteke kargudun horren emaztea izan zitekeela.

Kale historikoa
---------------

Oso kale zaharra da. 1566ko erroldan eta 1630eko Ordenantzetan agertu zen. 1813ko txikizioa aurretik kurba itxura zuen, Plaza Zaharrean hasita eta Trinitateko kalean bukatuz, San Bizente elizatik gertu. Kalearen erdian pasagune ia ezkutua eta estua zegoen ere, San Juan kaleraino joateko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Kalearen ezaugarriak eta historia Irutxulo webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474297

 |

* Wd Datuak: Q25474297

  

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**
Pseudomonas aeruginosaren koloniak **zetrimida agarrean**
**Zetrimida agarra** mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurune solidoa eta hautakorra da, Pseudomonas aeruginosa bakterio Gram negatiboa antzemateko balio duena. Bere hautakortasuna zetrimidari zor zaio, amonio kuaternarioaren deribatua dena, gainontzeko bakterio laguntzaileak akabatzen dituena baina Pseudomonas aeruginosak ondo toleratzen duena.

Agar honetan hazten denean (24-48 orduetan, 37ºC-tan) Pseudomonas aeruginosak kolonia berdeak edo urdinak sortzen ditu, dituen pigmentuie esker (pioberdina eta piozianina). Argi ultramorearen lanpara baten azpian jartzean, kolonia horiei fluoreszentzia darie 

Pseudomonas aeruginosaren presentzia lagin batean baieztatzeko ez da nahikoa agar zetrimidaren hazkuntzaren proba. Beste test batzuk egin behar dira beti (oxidasarena eta azetamida saldaren hazkuntzarena ohikoenak izanik).

Zetrimida agarra uren, kosmetikoen eta lagin klinikoen analisi mikrobiologikoetan erabiltzen da usu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Cetrimida agar base Britainialab.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3289107

 |

* Wd Datuak: Q3289107
**Svindersviken** Suediako itsasadar bat da, Södermanland probintzia historikoko Nacka udalerriko Saltsjön badian. Badiaren ipar aldean Kvarnholmen uhartea eta Hästholmssundet itsasartea daude.

Geografia
---------

 Ryssberget Svindersviken hegoaldeko ertzean.
Svindersviken faila haran estu batean dago; horregatik uraren sakonera handia da (kanpoaldean 30 metro baino gehiagokoa). Kvarnholmen aldean hainbat kai daude, besteak beste petrolio-produktuen deskarga gunea.

Historia
--------

Badiak beste izen batzuk izan zituen lehen: *Gäddviken* (gädd = lutxo arrunta, arrain honen ugaritasunarengatik), *Finnsviken*, *Ryssviken* eta *Troldalsviken* ziren. Gero Johan van Swindern herbeheretararen izena eman zitzaion, XVII. mendean iritsi zena zen galipot eta bikea ekoiztera Danvikengo Ospitaleak emandako lurretan.

Instalazioak
------------

Bertan daude, besteak beste, Gäddviken-eko antzerki eta opera estudioak; Svinderviks, Segelsällskapet eta Finnboda klub nautikoak, Trolldalen basoa eta erregai biltegiak.

2013ko apiriletik, *Tug*, *Montfred*, *Leif*, *Tom* eta *Ted* atoiontziak Svindersvikenen dute basea.

Mapa historikoak
----------------

* Svindersviken eta Hästholmen 1642Svindersviken eta Hästholmen 1642
* Svindersviken eta Hästholmen 1774Svindersviken eta Hästholmen 1774
* Svindersviken eta Hästholmen 1897Svindersviken eta Hästholmen 1897
* Svindersviken eta Hästholmen 1901-1906Svindersviken eta Hästholmen 1901-1906

Irudiak
-------

* Svindersviken, Dockan- etik ikusita; ezkerrean Trolldalen biotopoa.Svindersviken, Dockan- etik ikusita; ezkerrean Trolldalen biotopoa.
* Svindersviken, mendebaldeko ikuspegia.Svindersviken, mendebaldeko ikuspegia.
* Svindersviken, Nacka hondartzatik mendebaldera dagoen ikuspegia.Svindersviken, Nacka hondartzatik mendebaldera dagoen ikuspegia.
* Ryssbergen azpian Marinstaden - Vikdalen pasealekua, 2009-2010 urteetan eraikia.Ryssbergen azpian Marinstaden - Vikdalen pasealekua, 2009-2010 urteetan eraikia.
* Terraza-etxeak Kvarnholmen-en.Terraza-etxeak Kvarnholmen-en.
* Villa bat Marinstadenen .Villa bat Marinstadenen .
* Udako txaleta.Udako txaleta.
* Tug eta Montfred atoiontziak.Tug eta Montfred atoiontziak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Wayback Machine» *web.archive.org* 2013-09-29 (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Marin & Haverikonsult AB – When Push Cames to Tow.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10686317
* Commonscat Multimedia: Svindersviken

---

* **Lekuak**
* OSM: 6340752

 |

* Wd Datuak: Q10686317
* Commonscat Multimedia: Svindersviken
Svipdag bere maitearekin dago. John Bauerren marrazkia.

***Svipdagsmál*** (euskaraz: "Svipdagen kantua"), Edda poetikoaren zati den antzinako eskandinavieraz idatzitako olerki bat da. Bi olerkik osatzen dute: Grogaldr edo Groaren sorginkeriak eta Fjölsvinnsmal edo Fjölsvinnrren esaerak. Bi lanak, elkartuak daude, narratzaile bera baitute, Svipdag. Gainera, dirudienez, amankomuneko jatorri bat dute, oso antzekoak baitira lengoaiaren erabilera, egitura, estilo eta ljóðaháttr metrikari dagokionez.

Grogaldr
--------

Lehen olerkian, Svipdag gaztearen amaorde krudelak, Menglöð erraldoiarekin ezkontzeko betebeharra ematen dio. Svipdagek, bere ama Groaren itzala deitzen du nekromantziaren bidez, völva bat, bere betebeharra betetzen laguntzeko. Bere amak, bederatzi sorginkeri egiten ditu laguntzeko.

Fjölsvinnsmal
-------------

Bigarren olerkian, Svipdag, bidaia gogorretik onik irten ondoren, Fjölsvinnr izeneko erraldoi zaindari batekin topatzen da. Fjösvinnr, Odinen izen ugarietako bat da. Honek, bere izena galdetu eta joateko esaten dio. Svipdagek, azti, bere izena ezkutatzen du. Honen ondoren, galdera eta erantzun sorta bat dator, non Svipdagek, Menglöð gazteluan bizi dela jakiten duen, eta bertan, Svipdag bera izan ezik, ez dela beste inor sartuko. Une honetan, Svipdagek, bere benetako izena esaten du eta gazteluko ateak irekitzen dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1075543

 |

* Wd Datuak: Q1075543
**Xabier Altube** (Gasteiz, 1971- ) Elgoibar ikastolako irakaslea da, literatura lan zenbait idatzi dituena. Gaur egun Aretxabaletan bizi da.

Bere lehen literatura lana Ihes lerroak izeneko eleberria da, Donostia Opera Prima saria irabazi zuena 2009an. Urte berean *Ignacio Aldecoa* ipuin lehiaketa ere irabazi zuen, *Idazkera tangentea* izeneko ipuinagatik. Ez zen hori irabazten zuen lehen ipuin lehiaketa, 2006an *Gabriel Aresti* lehiaketan garaile izan baitzen *Aldaera#01* ipuinarekin. Gaur egun Elgoibar Ikastolako irakaslea da.

Eleberriak
----------

* **2009:** Ihes lerroak, (Erein)
* **2006: Gabriel Aresti**

Kanpo estekak
-------------

* Opera Prima, Xabier Altuberi (*Diario Vasco*)
* Xabier Altuberen argazkia, Erein argitaletxearen webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269001
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169566896
* ISNI: 0000 0001 1845 6741
* Literaturaren Zubitegia: 769
* BNE: XX4854254

 |

* Wd Datuak: Q12269001
**Woodson konderria** (ingelesez: *Woodson County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yates Center da. 2010eko zentsuaren arabera 3.309 biztanle zituen, Woodson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Woodson konderriak 1.308,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,25 ura dira. Beste 1.289,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.309 pertsonetatik 3.208 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 69 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q379540
* Commonscat Multimedia: Woodson County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132541291
* LCCN: n82024429
* **Lekuak**
* OSM: 1070413
* TGN: 2000763

 |

* Wd Datuak: Q379540
* Commonscat Multimedia: Woodson County, Kansas
**Woodruff konderria** (ingelesez: *Woodruff County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Augusta da. 2010eko zentsuaren arabera 7.260 biztanle zituen, Woodruff kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Woodruff konderriak 1.538,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,71 ura dira. Beste 1.519,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,21 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.260 pertsonetatik 5.128 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 87 dira. 1.989 beltzak edo afroamerikarrak. 17 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 103 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61204
* Commonscat Multimedia: Woodruff County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153610529
* ISNI: 0000 0004 0646 1799
* LCCN: n81003120
* NARA: 10038448
* **Lekuak**
* OSM: 1818437
* TGN: 2000178

 |

* Wd Datuak: Q61204
* Commonscat Multimedia: Woodruff County, Arkansas
**Nadezhda Yakovlevna Mandelstam**, errusieraz **Надежда Яковлевна Мандельштам** (1899ko urriaren 30agreg./urriaren 18ajul. — 1980ko abenduaren 29), idazle errusiarra eta Osip Mandelstam poetaren emaztea zen.

Saratoven jaio zen klase ertaineko familia judu batean eta Kieven eman zuen haurtzaroa. Gymnasiumean ikasi ondoren artea ikasi zuen.

1921an Osip Mandelstamekin ezkondu ondoren, Ukraina, Petrogrado, Mosku eta Georgian bizi izan ziren. 1934an Osip atxilotu zuten *Stalin Epigram*arengatik eta Cherdyn, Perm eta gerora Voronezhen erbesteratu egin zen Nadezhdarekin.

1938an Osip Mandelstam bigarren aldiz atxilotu zuten eta Vladivostoktik gertu zegoen "Vtoraya Rechka" izeneko kontzentrazio-esparruan hil zen. Horrek, Nadezhda lekualdatzen bizitzera eraman zuen, bera ere atxilotua izan zitekeelakoan. Gutxienez behin ihes egitea lortu zuen, NKVD bere bila joan baitzen Kalininera, baina Nadezhdak aurreko egunean alde egin zuen.

Stalinen heriotza ondoren, Nadezhdak tesia bukatu zuen 1956an eta Moskura itzultzeko baimena izan zuen 1958an.

*Itxaropena Itxaropenaren kontra* eta *Itxaropen Abandonatua* izeneko memorietan, bere bizitzaren analisi epikoa egin eta 1920ko hamarkada eta geroko Sobiet Batasuneko morala eta kultura kritikatzen du. Bere memorien izenak hitz-jokoak dira, *Nadezhda*k 'itxaropena' esan nahi du eta.

1979an bere artxiboen dohaintza egin zion Princeton Unibertsitateari. Nadezhda Mandelstam 1980an hil zen Moskun 81 urte zituela.

Lanak
-----

* *Itxaropena Itxaropenaren kontra* (ISBN 1-86046-635-4)
* *Itxaropen Abandonatua* (ISBN 0-689-10549-5)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q234765
* Commonscat Multimedia: Nadezhda Mandelstam

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 14318
* ISNI: 0000 0001 1019 6690
* BNE: XX1013686
* BNF: 11914216z (data)
* BNC: 000212515
* GND: 11857695X
* LCCN: n80138751
* NDL: 00448657
* NKC: jn19990210403
* NLA: 35325228
* CiNii: DA05465329
* SNAC: w6697pq4
* SUDOC: 034259244
* BIBSYS: 90306769
* Open Library: OL1775917A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q234765
* Commonscat Multimedia: Nadezhda Mandelstam
**Nobilia zubia** Nafarroa Behereko Bidarrai herrian eta Errobi ibai gainean dagoen eraikin historikoa da. XIV. mendeko izanik, 1822an zaharberritu zuten. Monumentu Historiko gisa jasota dago.

Historia
--------

XII. mendetik aurrera Orreagako monasterioaren mendeko priore-etxe batekin lotuta dago bidea eta zubia; Donejakue Bidearekin lotuta dago. Egungo zubia XIV. mendean du bere jatorria. Haren erdiko arkua, Errobiko uholde batek hautsi zuen, XVII. mendean. Eraikin osoa 1822an zaharberritu zuten. Iparraldeko arkua, 1895. urte inguruan, Baiona eta Donibane Garazi lotzen zituen trenbidearen eraikuntzak suntsitu zuen.

Deskribapena
------------

Zubiak, konkor txiki baten itxura du eta hiru arku ditu, bi piloten gainean erortzen direlarik. Laugarren arku bat geratzen da hegoaldean, ertzean. Bosgarren arkua, iparraldeko aldean, trenbidea eraiki zenean desagertu zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22997666
* Commonscat Multimedia: Noblia bridge, Bidarrai

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA64000073

 |

* Wd Datuak: Q22997666
* Commonscat Multimedia: Noblia bridge, Bidarrai
**Write-in hautagai** bat boto-txartelean izenez agertzen ez duen hautagai bat da, baina hautatua izatea bilatzen du, boto-emaileei haren aldeko botoa emateko eskatuz, boto-orrian bere izena fisikoki idatziz. Hauteskunde-lege batzuen arabera, hauteskundeak irabazi ahal izango ditu, baldin eta boto kopuru nahikoa lortzen badu idatziz, pertsona hori boto-orrian formalki sartuta balego bezala zenbatuta.

Hauteskunde-orrian ez dagoen izen bat idaztea Ameriketako Estatu Batuetako praktikatzat hartzen da. Hala ere, beste jurisdikzio batzuek praktika hori ahalbidetu dute. Estatu Batuetan, aldaketak daude hautagaiak idatziz arautzen dituzten legeetan, karguaren arabera (federala edo tokikoa) eta hautaketa lehen hauteskunde bat edo hauteskunde orokor bat den; praktika orokorra eremu huts bat egotea da, oharretik gertu dagoena, erabili daitekeena bertan izena jartzeko. AEBko bost estatutan ez dago hauteskundetan legeztaturik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2479497
* Commonscat Multimedia: Write-in candidate

---

 |

* Wd Datuak: Q2479497
* Commonscat Multimedia: Write-in candidate
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Wilbur Wright |  | Wilbur Wright |
| Wilbur Wright |  | Orville Wright |


*Wright Flyer I.a*-ren lehen hegaldiaren argazki ofiziala. 1903ko abenduak 17.
**Wright anaiak**, Wilbur (Millville, Indiana, 1867ko apirilak 16 - Dayton, Ohio, 1912ko maiatzak 30) eta Orville (Dayton, Ohio, 1871ko abuztuak 19 - Dayton, Ohio, 1948ko urtarrilak 30), estatubatuar hegazkin egileak eta hegazkin pilotuak izan ziren. Hegazkinaren asmatzailetzat hartzen dira.

Gaztetandik arduratu ziren hegazkingintzaz; lehen hegazkina higikunde bertikaleko egin zuten, alboko eta horizontaleko ardatzen printzipioan oinarritzen zen; ondorengo urteetako hegazkingintzan eragin handia izan zuen oinarri horrek. XX. mende hasieran zenbait hegazkin diseinatu zuten eta 1903-1905 urteetan autopropultsioan oinarritutako lehen hegaldiak egin zituzten. 1908. urtean Estatu Batuetako gobernuak onartu egin zuen anaiek diseinaturiko hegazkina.

Ikus gainera
------------

* Wright Flyer

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2015-3-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑    *Telegram from Orville Wright in Kitty Hawk, North Carolina, to His Father Announcing Four Successful Flights, 1903 December 17.*  (Noiz kontsultatua: 2013-07-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q35820
* Commonscat Multimedia: Wright brothers

---

* **Identifikadoreak**
* SNAC: w63p2wc3
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 06033/eu\_w\_0290/w0290
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q35820
* Commonscat Multimedia: Wright brothers
**Wrexham Football Club** (gaeleraz: *Clwb Pêl-droed Wrecsam*) Galesko futbol talde historikoa da, Wrexham hirikoa. Herrialdeko **futbol talderik zaharrena** da, 1864 urtean sortu baitzen. Galesko Kopa gehien dituen taldea da, lehenengoa 1878an irabazitakoa eta azkena 1995ean

Historia
--------

1864an sortu zen taldea eta 1878an Galesko Kopa abiatu zenean lehenengo ekitaldia berak irabazi zuen. XIX mendearen bukaeran eta XX mendearen lehen erdian Galesko erreferentzia bihurtu zen herrialdeko kopa gehgine zituen taldea baitzen, diferentzia handiz gainera. Erresuma Batuan aldiz talde apala izan da beti. 1921 urtean Ingalaterrako bigarren mailatik jeitsi eta 2008 arte 87 urte pasa zituen mailaz aldatu gabe.

Galesko Kopako garaipenek Europako Errekopan aritzeko aukera eman zioten eta 1976an final laurdenetaraino iritsi zen. Gerora txapeldun izango zen RSC Anderlechtek kanporatu zuen Belgikan 1-0 galdu eta etxean 1-1 berdindu ostean.

1992an Galesko futbol liga sortu zenean Wrexhamek Ingalaterran lehiatzen jarraitzea erabaki zuen gaur egun 5. mailan badago ere.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Ingalaterran: 0

* Ingalaterrako Kopa (0): final laurdenetan 1974, 1978 eta 2000an.
* Ligako Kopa (0): final laurdenetan 1961 eta 1978an.

### Galesen: 28

* Galesko Kopa (23): 1878, 1883, 1893, 1897, 1903, 1905, 1909, 1910, 1911, 1914, 1921, 1924, 1925, 1931, 1957, 1958, 1960, 1962, 1972, 1975, 1978, 1986, 1995.
* Federazioaren Kopa (5): 1998, 2000, 2001, 2003, 2004.

### Nazio artean: 0

* Europako Errekopa (0): final laurdenetan 1976an.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18529
* Commonscat Multimedia: Wrexham F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145886182
* LCCN: nr2007012955

 |

* Wd Datuak: Q18529
* Commonscat Multimedia: Wrexham F.C.
*iagña* edo *yajña* bat (suzko sakrifizioa) ezkontza hindu batean.
Hinduismoan, **Yajña** edo **iagña** vedismoaren garaitik (K.a. I. milurtetik)praktikatzen den sakrifizio erritua da.

Devak asetzeko edo gurariren batzuk (*kamia* errituetan) lortzeko egiten da. Funtsezko elementu bat, suzko sakrifizioa deritzona da (ohi, Agni suaren jainkoari eskainia), eskaintzen zaion edozer, devengana iritsiko baita.

Esanahia
--------

Yajña edo iagña hitza, sanskritoko *iash* aditzetik dator, eta honako hau esan nahi du:

* jainkoei gurtza (*devá-pujana*)
* batasuna (*sangatikarana*) eta
* karitatea (*dana*)

Ikus, gainera
-------------

* Iáyur Vedá
* Ashwa medhá
* Ashram

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Vedic-Yagya.com (*iagña* vedikoa).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1764567
* Commonscat Multimedia: Yajna

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1764567
* Commonscat Multimedia: Yajna
Cantarell petrolio eremu erraldoia Yucatán penintsularen mendebaldean dago, Campecheko badian.
**Yucatán penintsula**, Mexikoko hego-ekialdean, Karibe itsasoa eta Mexikoko golkoa banatzen dituen lur eremua da. Penintsula hau Tehuantepec istmoaren ipar-ekialdean dago, Erdialdeko Amerikaren eta Ipar Amerikaren arteko mugan.

Lur eremu honen barnean daude Mexikoko Yucatán, Campeche eta Quintana Roo estatuak, Belizeren iparraldea eta Guatemalako El Petén departamenduaren iparraldea.

Geologia
--------

Penintsula 300 km luze eta 250 km zabal da gutxi gorabehera. Koralezko uharriek kostaldea babesten dute ekialdean, eta mangladi eta padurek ipar eta mendebaldean. Eskualdea kareharrizko ordoki zabalak eratzen du, 50 metroak nekez igaroz. Puntu garaienak *sierrita de Tical* da, hegoaldean, 200 metro baino ez dituena.

Kareharrizko ordoki honek ibaiak sortzea galarazi du, urak arroka hautsi eta maila freatikoraino azpiratzen baita. Horrela, urak leize eta pasabide ugari sortu ditu, eta *zenote* izeneko putzu egiturak.

Chicxulub kraterra, 180 kilometroko diametroa duena, 10 km zabal omen zen meteorito baten talkak sortu zuen orain dela 65 bat milioi urte (-65 Ma), 90.000 km/h-ko abiaduran eroria. Talka hau eta bere ondorioak dinosauroen desagertzearen arrazoietako bat izan daiteke, K-T mugarekin bat egiten dutenez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .

Ikus, gainera
-------------

* Maiak
* Yucatán estatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q130978
* Commonscat Multimedia: Yucatan Peninsula

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244988556
* BNE: XX459084
* GND: 4067232-3
* NKC: ge476192
* SUDOC: 028725670
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 15535999

 |

* Wd Datuak: Q130978
* Commonscat Multimedia: Yucatan Peninsula
**Yalobusha konderria** (ingelesez: *Yalobusha County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Water Valley and Coffeeville da. 2010eko zentsuaren arabera 12.678 biztanle zituen, Yalobusha kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Yalobusha konderriak 1.282,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 72,2 ura dira. Beste 1.209,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,89 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.678 pertsonetatik 7.757 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 151 dira. 4.772 beltzak edo afroamerikarrak. 30 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 94 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486480
* Commonscat Multimedia: Yalobusha County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133709114
* LCCN: n82023803
* NARA: 10039363
* **Lekuak**
* OSM: 1833666
* TGN: 2001166

 |

* Wd Datuak: Q486480
* Commonscat Multimedia: Yalobusha County, Mississippi
**Yucatango itsasartea**, baita ere **Yucatángo Kanala**, Yucatángo Penintsula eta Kuba uhartea artean dagoen itsas kanala da. Karibe itsasoa eta Mexikoko golkoa lotzen ditu.

Ezaugarriak
-----------

Yucatán kanalak gutxi gorabehera 217 kilometroko zabalera du Catoche lurmuturratik (penintsulako iparraldeko puntatik), San Antonio lurmuturrera (Kubako mendebaldeko muturra) neurtuta; gehienez 1800 metroko sakonera. Haren bidez Karibeko itsasotik Mexikoko golkora doa, Yucatángo korrontea deitzen den itsas korronte epela, behin Mexikoko golkoan Golkoko korrontearen izena hartu eta Floridako itsasarterantz abiatzen da.

Itsas topografia nahiko malkartsua da, malda gogorrak dituzten gailurrekin.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193260
* Commonscat Multimedia: Yucatan Channel

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315528035
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q193260
* Commonscat Multimedia: Yucatan Channel
**Stardust**, 1999ko otsailak 7an NASAk jaurtitako espazio zunda estatubatuar bat da. Bere betebeharra, 81P/Wild kometaren eta honen komaren izaera aztertzea da. Stardust, Neil Gaimanek 1997an idatzitako eleberri baten izena ere bada, berriki, 2007an, film bihurtu dena.

Misioa eta itzulera
-------------------

Stardust zunda, Wild 2 kometatik gertu igaro zen 2004ko urtarrilak 2an. Kometaren isatsetik igaro zenean, kometaren komako hauts laginak bildu eta kometaren izotzezko nukleoaren argazki xehetuak hartu zituen. Stardust, 2006ko urtarrilak 15ean lurreratu zen Laku Gaziko Basamortu Handian, Utah estatuan, AEBetako Armadako froga zelaitik gertu (Dugway), bere barnean espazioko materia duen kapsularekin.

Ilargitik haratago hauts espaziala biltzeko lehen saiakera da. Partikulen adina, ziuraski, Eguzki Sistemaren bera da.

Kapsularen irudia, laginak dakartzala, itzuleran.
Lurrera itzuli zenean, kapsula, 46.446 kilometro orduko abiadan zihoan, Lurreko atmosferan azkarren berriz sartu den gizaki batek egindako aparailua bihurtzen duena. Alderaketa bezala, NASAk Utah estatuan duen ordezkariak, abiada horretan, Salt Lake City eta New York arteko distantzia 6 minutu baino gutxiagoan egingo zuela adierazi zuen. Suzko bola handi bat eta uhin akustikoa entzun behar izan ziren Utahren mendebaldean eta Nevadaren ekialdean.

NASAko arduradunek, Klimaren Zerbitzu Nazionalak iragarritako elurrak, 12 hazbeteko alerta baten gainean eta ekaitz elektrikoekin lagundua, berriz sartzeko arazorik ez zuela eman esan zuten.

Donald Brownlee, Washingtoneko Unibertsitatekoa, Stardust misioko ikerlari nagusia da.

Emaitzak
--------

Stardustek bildutako kometaren partikulak, bikain mantendu ziren aerogel batean, eta, Lurrera itzuli zenean, laginak, NASAk banatu zituen mundu osoko 150 zientzialariren artean, aztertzeko.

Zientzialari hauek 2006ko hasieran lortutako lehen emaitzak, harrigarriak izan ziren. Kometek, edo behintzat Wild 2 kometak, euren barnean, uste zena baino osagai gehiago eta konplexuagoak dituzte, banadioa, titanioa eta nitrogenoa kasu.

Gainera, mineral hauek, tenperatura biziki altuetan eratu behar dute. Eta honek, Eguzki Sistema honetan, bere hasieran sortu ziren edo izarren batengatik ote datozen zalantza uzten du. Jakina, kontutan hartu behar da mineral hauek, ondoren, Lurra eta Eguzkiaren arteko distantziaren halako 45 egin behar izan zutela, Kuiperren gerrikora iristeko, non kometak eratzen diren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q205747
* Commonscat Multimedia: Stardust (spacecraft)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q205747
* Commonscat Multimedia: Stardust (spacecraft)
**Northampton konderria** (ingelesez: *Northampton County*) Pennsylvaniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Easton da. 2010eko zentsuaren arabera 297.735 biztanle zituen, Northampton kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Northampton konderriak 977,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,01 ura dira. Beste 957,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 304,6 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 297.735 pertsonetatik 272.342 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 31.179 dira. 13.207 beltzak edo afroamerikarrak. 329 amerikar natiboak ziren eta 74 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.131 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 422 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.230 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495658
* Commonscat Multimedia: Northampton County, Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153617503
* GND: 16121545-2
* LCCN: n81102560
* NARA: 10036490
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 417788
* TGN: 1002729

 |

* Wd Datuak: Q495658
* Commonscat Multimedia: Northampton County, Pennsylvania
**St Andrewseko gaztelua** (ingelesez: *St Andrews Castle*) Eskoziako St Andrews udalerrian dagoen gaztelu bat da, hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Historia
--------

Ipar itsasoaren ertzeko harkaitz batean eraiki zuten gaztelua 1200 urtearen inguruan. St Andrewseko apezpikuen boterea babestea zuen helburu. Eskoziako Independentzia Gerretan sarritan erasotua, kaltetua eta berreraikia izan zen, eta eskoziarren eta ingelesen eskuetan txandakatu zen. 1400 eta 1401 artean Walter Trail apezpikuak berreraiki zuen gaur egungo eraikinaren oinarria finkatuz.

XV mendean hainbat eskoziar aipagarrik denboraldiak pasa zituzten bertan, hala nola Jakobo I.a Eskoziakoa erregeak, St Andrews Unibertsitatea fundatu zuen Henry Wardlaw apezpikuak eta Jakue II.aren aholkularia izan zen James Kennedy apezpikuak. Jakue III.a erregea bertan jaio zen. Mende horretan pertsona garrantzitsuentzako gartzela ere izan zen.

XVI mendeko Eskoziar Erreforman ere zeresan handia izan zuen eta gazteluaren harresiak moldatu egin ziren artileria astuna ezartzeko. Bertan babestu ziren protestanteak eta Eskoziako lehenengo kongregazio protestantea ere bertan sortu zen. Ondorengo setioan oso kaltetua gertatu zen eta bere funtzioa galdua zuela ikusita 1656an bertako harriekin eraikin berriak egiteko baimena eman zen.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Historic Scotland erakundearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2287936
* Commonscat Multimedia: St Andrews Castle

---

 |

* Wd Datuak: Q2287936
* Commonscat Multimedia: St Andrews Castle
**Yuba konderria** (ingelesez: *Yuba County*) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marysville da. 2010eko zentsuaren arabera 72.155 biztanle zituen, Yuba kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Yuba konderriak 1.667,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 31 ura dira. Beste 1.636,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 72.155 pertsonetatik 60.467 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 18.051 dira. 2.122 beltzak edo afroamerikarrak. 1.260 amerikar natiboak ziren eta 270 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4.710 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 102 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.224 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q196014
* Commonscat Multimedia: Yuba County, California

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127855243
* ISNI: 0000 0004 0638 9504
* LCCN: n81118390
* NARA: 10037194
* **Lekuak**
* OSM: 396475
* TGN: 1003050

 |

* Wd Datuak: Q196014
* Commonscat Multimedia: Yuba County, California
Zientzia politikoan, **zentro-ezker** deritzo zentroaren eta ezker iraultzaile edo apurtzailearen arteko talde politikoak dauden espektro politikoari. Erdiko ezkerra, beraz, eskuinaren eta eskuin muturrekoaren kontra ez ezik, ezker muturreko ideologia eta posizioen kontra ere badago. Mendebaldeko erdiko ezkerreko ideologiarik ohikoenak progresismoa, sozialdemokrazia eta sozioliberalismoa dira.

Mendebaldeko herrialde gehienetan, hiriguneko funtsezko hautesleak hiri-langile klaseko sektoreek, klase ertain intelektual akademikoko kideek eta leku jakin batzuetako landa-biztanleek osatzen dituzte. Beste herrialde batzuetan ez bezala, Estatu Batuetan, erdialdeko eta ezkerreko politika-proposamenei liberal esaten zaie.

Sistema politikoen azterketak, gizarte-sektore ugarik erdigunean edo ezkerraldean beren burua definitzeko joera agertu du; izan ere, testuinguruaren arabera definitutako posizioa denez, ideologia aldatu egiten da jarrera progresistetatik zenbaitek neoliberaltzat jotzen dituzten beste batzuetara.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Palabras Clave: centroizquierda» *Fundéu*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q737014

 |

* Wd Datuak: Q737014
*Stoa Poikile* Atenasko agoran (20 zkia)
***Stoa Poikile*** (grezieraz ή ποικίλη στοά, *"estoa margotua"*) Antzinako Greziako monumentu bat zen, Atenasko agoratik iparraldera dagoen toki pribilegiatu batean eraikia. 1981ean aurkitu zen. Zutabe doriarrak zituen kanpoaldean eta joniarrak barnean. Aurkitutako zeramikaren arabera, K.a. 475 eta K.a. 450 bitartean data daiteke.

Hegoalderantz begira zegoen, neguan, eguzkiaren beroa sartzea ahalbidetzen zuena, iparraldeko haize hotzak, bere atzealdeko fatxadan geratzen ziren bitartean.

Eraikina, Pausaniasen lekukotzari esker identifikatu ahal izan da.

Hasieran, erakina, *Peisianaktios* deitzen zen, bere eraikitzaileagatik, *Pisianakte* izenekoa. Baina, eraiki eta gutxira, margoekin apaindu zen, Poikilé (margotua) izena eman ziona. Margolan horiek, Atenasko artista garrantzitsuek egin zituzten: Polignoto, Mikon eta Paneok. Polignotok, Plutarkoren arabera *troiarrak* margotu zituenean, Laodizeren aurpegia Elpinizerenaren erara irudikatu zuen. Stoa dohainik margotu zuela gaineratzen du, Atenasen ohorez gogoratua izateko, historiografoek dioten bezala. Melantiok honako hau dio horren harira: "Ba bere kontura apaindu zituen jainkoen tenpluak eta Zekrope II.aren agora balentria heroikoekin".

Pausaniasek xehe-mehe deskribatzen ditu, oraindik miretsi ahal izan zituena. Margolan horietan, Atenasko balentria militar handiak irudikatu ziren, benetakoak zein mitologikoak. Gainera, stoak, garaitutakoei konfiskatutako armak eta brontzezko ezkutuak gordeta zituen.

Stoa Poikiléak, estoizismoaren eskola filosofikoa abiarazi zuen. Mugimenduaren sortzaileak, Zenon Zitiokoak, han irakasteko ohitura zuen. Stoa Poikilea, Plutarkok deskribatzen du bere *Zimonen bizitza* lanean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q936234
* Commonscat Multimedia: Stoa Poikile

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh99013634
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q936234
* Commonscat Multimedia: Stoa Poikile
**Surveyor 3** NASAren Surveyor programa barnean ilargira bidalitako hirugarren espazio-zunda izan zen.

Ilargiratzea
------------

(1967ko apirilaren 17tik 20ra)- 1.005 kg Ekaitzen ozeanoan jeitsiera egin zuen, 198m-ko diametroa eta 15m-ko sakonera zuen krater baten barruan. Draga baten bidez Ilargiko zorua induskatu zuen harri-koskor aurkituz 15cm-ko sakoneran. 6.315 argazki baino gehiago bidali zituen. 1967ko maiatzaren 3an bere seinalea galdu egin zen 2 astetan gaueko tenperatura baxuak jasatearen ondorioz. 1969ko azaroan, Apolo 12 misioak bere arrastroak aurkitu zituen eta zenbait atal Lurrera itzuli zituzten astronautek bere kutsadura aztertzeko.

Ilargiratzea: 2,9ºH-23,3ºM.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837685
* Commonscat Multimedia: Surveyor 3

---

 |

* Wd Datuak: Q837685
* Commonscat Multimedia: Surveyor 3


| * i
* e
* a
Surveyor programa |
| --- |
| 
* Surveyor 1
* Surveyor 2
* Surveyor 3
* Surveyor 4
* Surveyor 5
* Surveyor 6
* Surveyor 7

 |
| 
* 

 |
**Taylor konderria** (ingelesez: *Taylor County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Medford da. 2010eko zentsuaren arabera 20.689 biztanle zituen, Taylor kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Taylor konderriak 2.549,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,72 ura dira. Beste 2.524,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,11 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.689 pertsonetatik 20.426 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 316 dira. 54 beltzak edo afroamerikarrak. 41 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 54 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 105 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505638
* Commonscat Multimedia: Taylor County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159460228
* LCCN: n81119855
* **Lekuak**
* OSM: 270659
* TGN: 2002356

 |

* Wd Datuak: Q505638
* Commonscat Multimedia: Taylor County, Wisconsin
**Taylor konderria** (ingelesez: *Taylor County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Campbellsville da. 2010eko zentsuaren arabera 24.512 biztanle zituen, Taylor kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Taylor konderriak 716,95 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,17 ura dira. Beste 689,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 34,19 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 24.512 pertsonetatik 22.762 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 433 dira. 1.210 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 128 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 352 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q473605
* Commonscat Multimedia: Taylor County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133710865
* LCCN: n82047445
* NARA: 10039075
* **Lekuak**
* OSM: 1846586
* TGN: 2000844

 |

* Wd Datuak: Q473605
* Commonscat Multimedia: Taylor County, Kentucky
**Odense Boldklub** edo **Odense BK** 1887. urtean sortu zenean *Odense Cricketklub* izena zuen, cricketa baitzen jokatzen zuen kirol bakarra, baina 1889. urterako futbola eta tenisa ere hartu zituen.

Danimarkako hiru Liga eta bost kopa irabaziak ditu. 1927-28an jokatu zuen lehen aldiz maila nagusian baina asko itxaron behar izan zuen lehenengo tituluak lortzeko, 1977 urteko Liga hain zuzen ere. 80 hamarkadan eta 90 hamarkadaren hasieran izan zuen bere "urrezko aroa".

1994-95 denboraldiko UEFA Kopan beren historiako unerik handiena gertatu zen, **Madrilgo miraria** izenarekin ezagutzen dutena, Real Madril taldea kanporatu zutenekoa. Lehenengo partida Odensen jokatu zuten eta madrildarrek 2-3 irabazi zuten, azken minutuan daniarren idoloa zen Michael Laudrupek Real Madrilen gola sartuta. Itzulerakoan ordea, aurrikuspen guztien aurka daniarrek 0-2 irabazi zuten Bernabeun, daniarren bigarren gola ere 90. minutuan iritsi zen gainera. Morten Bisgaard izan zen heroia. Final laurdenetan Parmak kanporatu zuen, gerora txapeldun izango zenak. Urte hartatik aurrera Odenseren zaleek beti esaten dute; "hiru liga irabazi ditugu eta behin Real Madril kanporatu genuen".

Azken hamarkadan bi kopa irabazi ditu eta 2009 eta 2011 artean denboraldi bikainak egin zituen hiru urteetan Ligako bigarren postua eskuratuz. Gaur egun taularen erdialdean ari da. 2022an Kopako finalera iritsi zen eta 0-0 egin ondoren penalti jaurtiketetan galdu zuen titulua.

Palmaresa
---------

Danimarkan:

* Daniar superliga (3): 1977, 1982 eta 1989
* Danimarkako Kopa (5): 1983, 1991, 1993, 2002 eta 2007

Europan:

* UEFA Intertoto Kopa (1): 2006

Euskal taldeen aurkako partidak
-------------------------------

Odensek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006-07 | UEFA Kopa | Liga fasea | Osasuna | 3-1 | Odense |

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Web orri ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q211912
* Commonscat Multimedia: Odense Boldklub

---

 |

* Wd Datuak: Q211912
* Commonscat Multimedia: Odense Boldklub
**Obsidiana** harri estrusibo igneo gisa sortutako beira naturala da. Sumendietako laba felsikoak kristalak eratu gabe hozten direnean sortzen da. Normalean laba-isuri erriolitikoen ertzetan agertzen da, mota honetako labaren silizio-eduki altuak biskositate eta polimerizazio maila altuagoa eragiten baitu. Laba likatsu eta polimerizatu honetan barreiatze atomikoa zailagoa da eta kristalek ezin dute hazi. Kristalik eratzen ez denez, obsidianaren orri-ertzak ia molekulen tamaina bezain meheak izan daitezke. Ezaugarri honi esker, obsidiana gezien muturrak sortzeko erabili izan da historian zehar, eta gaur egun ere badauka antzeko erabilerarik, esaterako kirurgiarako eskalpeloak fabrikatzeko.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q53754
* Commonscat Multimedia: Obsidian

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119834052 (data)
* GND: 4172330-2
* LCCN: sh85093752
* NDL: 00575735
* NKC: ph398379
* AAT: 300011254
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q53754
* Commonscat Multimedia: Obsidian

1. ↑  **(Ingelesez)** Primitive Technology: A Book of Earth Skills David Wescott
**Spandau Ballet** Pop musika talde ingelesa izan zen, Islingtonen (Londres) eratua 1979an. Londresko post-punk eta underground dantza eszenan inspiratuta, 1980ko hamarkada hasierako New Romantic mugimenduko eta klub kulturako indar nagusi bat bihurtu ziren.

1980ko hamarkadan, 25 milioi disko saldu zituzten eta 23 single arrakastatsu lortu zituzten.

Haien eragin musikaletan punk rock eta soula zeuden baina baita Frank Sinatra eta Tony Bennett bezalako *crooner* estatubatuarrak.

Partaideak
----------

Taldearen formazio klasikoan Gary Kemp izan zen lider, taldeko ahotsa (baita gitarra eta sintetizadoreak), bere anaia Martin Kemp baxuan, Tony Hadley ahotsa, Steve Norman saxofoi-jolea eta John Keeble bateria-jolea zeuden. Gary Kemp taldeko kantuen egilea ere izan zen.

Beren garai kreatiboa 1990an amaitu zen, baina 2009-2019an nostalgiazko tourretan elkartuta egon ziren berriro.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Johnson, David.  (2009-10-03). «Spandau Ballet, the Blitz kids and the birth of the New Romantics» *the Guardian* (Noiz kontsultatua: 2021-02-01).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Spandau Ballet's Soul Boys Of The Western World, film review: Band» *The Independent* 2014-10-01 (Noiz kontsultatua: 2021-02-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16011
* Commonscat Multimedia: Spandau Ballet

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153742037
* ISNI: 0000 0001 2359 3281
* BNE: XX138846
* BNF: 13906641t (data)
* GND: 5551719-5
* LCCN: n88092005
* NKC: mzk2004218184
* NLA: 35911118
* BIBSYS: 58527
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: spandau-ballet

 |

* Wd Datuak: Q16011
* Commonscat Multimedia: Spandau Ballet