**Jakaranda** (*Jacaranda mimosifolia*) jatorriz Hego Amerikakoa da; Bignoniaceae familiako zuhaitz subtropikala eta toki askotan zuhaitz apaingarri gisa landatua bere lore bioleta ikusgarri eta iraunkorrengatik.

Deskribapena
------------

Zuhaitz helduak 12-15 m bitarteko altuera du  baina 20 m ere izan ditzake baldintza egokietan  eta 100 urtetik gorako bizi iraupena izan dezake.

**Sustraiak**, haziera zeiharra dute eta ez dira inbaditzaileak; beraz, ur gutxi dagoenean, zuhaitza itxura txarra hartzen du.

Enborra forma pittin bat korapilatsua du eta 6-9 metroko altuera eta 4-7 dm bitarteko diametroa izan ohi du. Azala marroia da, leuna gaztetan, zakarra, pitzatuta eta iluna zahartzean.

**Hostoak** handiak dira, 3-5 dm luzeran; konposatuak dira, kontrakoak, bipinatuak, 25-30 arteko malutak dituztenak,   forma obalatudunak, kolore berde argi eta azal leun ilaunduntsua. Hostoaren goiko aurpegia berde iluna da, beheko aurpegia zurbilagoa. Uda hasieran loratzen da.

**Loreak**, more-urdin kolorekoak, 4-5 cm inguru ditu. Korolak hodi oso bihurritua du eta 5 petalo ditu. Pistilo luzea da eta kolore zurixka du. Loratzea udaberrian ematen da, foliazioa baino lehen, eta batzuetan bigarren loraldi bat dauka, udan.

Zuhaitzaren **fruitua**, laua, kriskitinen itxura dute (guaranieraz: *ka-í jepopeté* "tximinoaren txaloak" esan nahi du) kolore berdea du, marroi iluna heltzen denean eta haziak hegodunak dira. Fruituak udazkenaren amaieran agertzen dira eta urte osoan zehar irauten dute.

Banaketa
--------

*Jacaranda mimosifolia* Mexiko, Brasil, Bolivia, Paraguai eta Argentinako iparralde eta ipar-ekialdekoa da jatorriz.

Bere jatorrizko habitatetatik kanpo hainbat tokitan bertakoa bihurtu da eta apaingarri gisa erabiltzen da, beste toki askoren artean, Euskal Herrian.

Propietateak
------------

Loreen, hostoen eta azalen infusioa aho bidez erabiltzen da disenteria amebiasia eta bestelako urdail-hesteetako gaitzen tratamendurako. Propietate antiseptikoak, kimioterapiakoak eta espasmolitikoak ere baditu.

Aplikazioak
-----------

Barrualdeko zurgintza lanetarako ezin hobea du **zura**. Kolore argia, zain laburrak eta ondo markatuak, Europako lizarraren antzeko irudiaz, arina (gutxi gorabehera 450 kg /m3) eta lantzeko egiteko oso egokia.

Toxikotasuna
------------

Landare osoa pozoitsua da eta larruazaleko narritadura eta alergia eragin ditzake.

Taxonomia
---------

*Jacaranda mimosifolia* David Donek deskribatu zuen eta *Botanical Register-en*, 8: t. 631, 1822. urtean

Etimologia
----------

* ***Jacaranda:*** Latineratutako hitza da. Bere jatorrizko Brasileko Tupi hizkuntzan *yakara'na* bi hitzetik sortua da *Hakua* "lurrintsu", eta *Renda,* "lekua", beraz "leku lurrintsua".

* ***mimosifolia:*** neologismoa, "mimosa" hitzak, latinezko *mimus*-etik "mimosa baten antzeko hostoak".

Sinonimia
---------

* *Jacaranda ovalifolia* R.Br.
* *Jacaranda chelonia* Griseb.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Jacaranda mimosifolia* en Sánchez de Lorenzo-Cáceres J.M. Árboles ornamentales
2. ↑  *Jacaranda mimosifolia*, Ficha técnica en Asociación Española de Arboricultura, *via* Arborizate, Ayuntamiento de Valencia
3. ↑  Agroforestry Database 4.0 (Orwa et al. 2009)
4. ↑  *Jacaranda mimosifolia* en Dave's Garden
5. ↑   .
6. ↑  *Jacaranda mimosifolia* en The Plant List, A working list of all plant species, vers. 1.1, updated 23-03-2012, 2013

Bibliografia
------------

* Friesen, V. Chaco-ko baso-landarentzako gida *(120)   pp.* *).* *Loma Plata (Paraguay): 2004an INTTAS (Nekazaritza Teknologia Iraunkorrerako Ikerketa eta Transferentzia Ekimena).*
* Peña-Chocarro, M. J. de Egea, M. Vera, H. Maturo eta S. Knapp. *Chaco hezea zuhaitz eta zuhaixken gida* (291)   pp. ). Asunción (Paraguai): Natural History Museoa (Guayra, Paraguay), Moisés Bertoni Fundazioa eta Habitat eta Garapen Fundazioa (J. de Egea eta M. Peña-Chocarro, eds.), 2006.
* Ulmke, C. eta L. August: *Chaco paraguaiarrentzako bertako gida* (243)   pp. ). Loma Plata (Paraguay): 2004an INTTAS (Nekazaritza Teknologia Iraunkorrerako Ikerketa eta Transferentzia Ekimena).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q838818
* Commonscat Multimedia: Jacaranda mimosifolia
* Wikispecies Espezieak: Jacaranda mimosifolia

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 48321
* EOL: 580335
* GBIF: 3172499
* GRIN:
* IPNI: 130936-2
* ITIS: 34320
* UICN: 32027
* NCBI: 185774
* PlantList: kew-317311
* W3TROPICOS: 3700578
* USDA Plants: JAMI

 |

* Wd Datuak: Q838818
* Commonscat Multimedia: Jacaranda mimosifolia
* Wikispecies Espezieak: Jacaranda mimosifolia