recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mahaigain ingurunea** ordenagailu baten erabiltzaileari elkarrekintza lagunkor eta erabilterraza eskeintzen dion software multzo bat da.

Erabiltzaile Interfaze Grafiko (GUI) oso bat da, zeinak ikonoak, tresna-barrak, programak eta eraman-eta-askatu (*drag and drop*) funtzionalitateak eskeintzen ditu.

Orokorrean mahaigain ingurune bakoitza itxura eta jokaera ezberdinak ditu. Historiako lehenengo mahaigain ingurune modernoa 1980an Xerox-ek garatu eta merkaturatu zuen. Gaur egun ingurune ezagunenak Windows familiakoak dira, nahiz eta beste asko egon Macintosh-enak eta kode irekikoak (GNOME, KDE, Xfce, LXDE, ROX...).

Mahaigain inguruneen adibideak
------------------------------

* UnityUnity
* GNOME ShellGNOME Shell
* KDE Plasma 5KDE Plasma 5
* XfceXfce
* EDEEDE
* LXDELXDE
* LXQtLXQt
* AmbientAmbient
* MezzoMezzo
* ROX DesktopROX Desktop
* ÉtoiléÉtoilé
* Project Looking GlassProject Looking Glass
* SugarSugar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q205020
* Commonscat Multimedia: Desktop environments

---

 |

* Wd Datuak: Q205020
* Commonscat Multimedia: Desktop environments
**Gaohu-a** (高胡; pinyin: *gāohú*; Kantonera: gou1 wu4; **yuehu 粤**胡 ere deitua) txinatar arkudun hari igurtzizko instrumentu da, 1920ko hamarkadan erhutik Lü Wencheng musikari eta musikagileak (1898-1981) garatua. Musikan eta Guangzhouko operan erabiltzen da. Huqin familiakoa da zhonghu, erhu, banhu, jinghu eta sihuekin batera. Bere izenak "huqin altua" esan nahi du eta Guangzhouko musika eta opera moldaketetako instrumentu nagusia da. Gaohu-rako pieza ezagunenetako batzuk "Bu Bu Gao" (步步高 "Goi-urratsez urrats") eta "Ping Hu Qiu Yue" (平湖秋月 "Udazkeneko ilargia Laku lasai batean") dira.

Eraikuntza eta diseinua
-----------------------

Gaohu-a erhu-ren diseinuan eta eraikuntzan antzekoa da, baina erresonantzia-kaxa apur bat txikiagoa du, forma zirkularra du eta laugarren bat altuagoan afinatuta dago, G4tik D5era. Huqin gehienak ezkerreko izterrean pausatzen diren bitartean jotzen dira, gaohu-a erresonantzia-kaxa belaunen artean egonda jotzen da. Erhuarekin alderatuta tinbre distiratsuagoa eta argitsuagoa du. Bi hari ditu eta bere kaxa suge-larru batez estalita dago.

Jatorriz Guangzhouko musikan bakarrik erabiltzen zen eskualdeko tresna izan arren, gaohu, formatu ezberdinetan eta erhu bezala jotzen dena, Txinako orkestra modernoan erabiltzen da hari-tresnetan, hala nola erhua, zhonghua, banhua, biolontxeloa eta kontrabaxua.

Interpretatzaile aipagarriak
----------------------------

* Lü Wencheng (吕文成, pinyin : Lǚ Wénchéng) (1898–1981)
* Liu Tianyi (刘天一) (1910–1990)
* Gan Shangshi (甘尚时) (1931–)
* Yu Qiwei (余其伟) (1953– )

Bibliografia
------------

* Huehns, Colin. "China's fiddle". *Strad*, 110. liburukia, zk. 1312 (1999ko abuztua)
* Zhao, Y. et al. "Sound Intensity Radiated by Gaohu.". *Science China*, 53. liburukia, 7. zk. (2010)
* Huang, Rijin (1997) *Guangdong Yinyue; Gaohu Qu Xuan* Beijing: *Renmin Yinyue Chubanshe* (Peoples Music Argitaletxea)

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Gaohu.*  China ABC.
2. ↑   Yuezhe Zhao; Shuo Xian; WuJianZhen Qiu *et al.*.  (junio de 2010). «Sound intensity radiated by Gaohu» *Science China Technological Sciences* doi:10.1007/s11431-010-4002-8..
3. ↑    *吕文成.* .
4. ↑    *刘天一（1910年----1990年.* .
5. ↑    *Mr Yu, Qi Wei.*  HKPA.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q579484
* Commonscat Multimedia: Gaohu

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q579484
* Commonscat Multimedia: Gaohu
***Magdalena aitortzailea*** (gaztelaniaz: *Magdalena penitente*) Grekoa margolariak egindako margolana da. 1576 eta 1578 artean egina, margolariaren Toledoko lehen aldiko lana da. Budapesteko Arte Ederren Museoan erakusten da. Espezialisten iritziz, margolan honen estiloa Tiziano margolariaren joeratik gertu dago. *Magdalena aitortzailea*k Grekoaren garapenean une garrantzitsua markatzen du.

Gaia
----

Toledora heldu zenean Grekoak berehala erlijio-irudien margolari ospe handia lortu zuen. Garai hartan, Eliza Katolikoaren Kontrarreforma martxan zegoen, eta beste motatako irudiak behar zituen. Zentzu horretan Maria Magdalenaren irudia oso egokia zen: bekatari bat bere bekatuen damuz eta bide onera itzulita. Elizak eliztarren artean ideia horiek zabaldu nahi zituen: errudun sentitu eta aitortzearen beharra, alegia. Ondorioz, Magdalenaren irudia boladan jarri zen, eta haren irudikapenak asko zabaldu ziren.

Azterketa
---------

Santuaren irudia arroka baten gainean marrazten da. Mantu urdin batez bilduta dago baina besaburuak biluzik daude, nolabait sexualitatea adieraziz. Atzean ikusten den zerua urdinagoa da, eta, nolabait, santuaren mantuarekin lotu behar dugu. Ezkerreko eskuak burezur bat ukitzen du, heriotzaren sinboloa. Hanken gainean liburu ireki bat ikusten dugu, *Itun Berria*. Margolanaren eskuinean ontzi bat ikus daiteke; barruan, Magdalenak Jesu Kristori oliatzeko erabili zuen olioa dago.

Magdalenaren aurpegiak Tizianoren lanak ekartzen dizkigu burura. Dena dela, emakumearen ezaugarri batzuetan Grekoaren estiloan garrantzitsuak izango ziren ezaugarriak ikus daitezke: hatz luzeak eta hezurtsuak, irudiaren estilizazioa... Nahiz eta, orokorrean, margolanaren estiloa veneziarra izan, Grekoaren ezaugarriak azalarazten ari ziren lan honetan.

Tizianoren *Magdalena aitortzailea*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Michael Scholz-Hansel: *El Greco*, Kolonia, Taschen, 2003. 26.or. ISBN 978-3-8228-3173-1

Kanpo-estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** ArteHistoria.com.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9026835
* Commonscat Multimedia: Penitent Magdalene by El Greco (Budapest)

---

 |

* Wd Datuak: Q9026835
* Commonscat Multimedia: Penitent Magdalene by El Greco (Budapest)


| * i
* e
* a
Grekoaren lanak |
| --- |
| 
*Magdalena damuduna* (1576-1578)  •  *San Benito* (1577-1579)  •  *Mediku baten erretratua* (1585-1588)  •  *Orgazko kondearen ehorzketa* (1587)  •  *Salbatzailea* (1592-1596)  •  *Toledoko bista* (1598-1599)  •  *San Frantziskoren estigmak* (XVI. mendearen amaiera)  •  *Aingeruen kontzertua* (1608)  •  *Toledoko bista eta planoa* (1608)  •  *Salbatzailea* (1608-1614)  •  *Laokoon* (1609)  •  *Eskua bularrean duen zalduna* (1678-1680)  •  *Autoerretratua* (1695-1600)  •  *Jaun zaharraren erretratua* (1695-1600)  •  *Jorge Manuel Theotocópuliren erretratua* (1697-1603) |
**Haldaten aparatua** Charles de Haldat du Lys fisikari frantsesak asmaturiko tresna da, ontzi baten hondoaren gainean isurkari batek egiten duen presioa, isurkari horren dentsitatearen eta garaieraren araberakoa, eta ez ontziaren formaren araberakoa dela frogatzeko balio duena.

90 graduko angeluan bi aldiz tolesturiko hodi ireki bat da, adar bat bestea baino luzeagoa dela; hodi tolestuan merkurioa jartzen da. Adar luzean forma eta neurri ezberdinetako ontziak ezar daitezke, betiere hondo berdina dutenak, urez edo beste edozein isurkariz maila berdineraino betetzen dira. Hodiaren beste adarrean merkurioa beti altuera berera igotzen dela egiaztatzen da, ezarritako ontziaren neurria eta forma edozein direla ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258855

 |

* Wd Datuak: Q12258855
***Guregandik*** Arturo Campion ikaskuntza zentroaren aldizkaria da, 2005az geroztik liburu formatuarekin urtean behin Lapridan, Buenos Airesko probintzian argitaratua. Aldizkari akademiko hori Lapridako Lagunen Etxea euskal etxeak bultzatutako proiektu kulturala da, eta Buenos Airesko Unibertsitatearen lankidetza du. Zentroaren helburua euskal kultura eta nazionalismoa aztertzea da.

Aldizkariko artikulugile mundu osoko euskal gaietako intelektualak dira, gehienak ikerketa munduarekin eta unibertsitatearekin lotura estua dutenak, besteak beste Mikel Ezkerro, Cesar Arrondo, Oscar Alvarez Gila, Xabier Irujo, Jon Ander Ramos, Xosé Estévez, Jose Ramon Zabala... Artikulu gehienak gaztelaniaz argitaratzen dira, gutxiago dira euskaraz edo ingelesez argitaratutakoak.

Bibliografia
------------

* «Nace *Guregandik*», *Euskalkultura*, 2005-06-16.

Kanpo estekak
-------------

* X. urteurrena ospatu du Lapridako Arturo Campion Ikasguneak, Guregandik-en 8. edizioa aurkeztuz.
* **(Gaztelaniaz)** Aldizkariaren edizio digitala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258794

 |

* Wd Datuak: Q12258794
**Maila estrukturalaren** kontzeptua, sakonerarekin arrokek jasaten dituzten tenperatura eta presio aldaketen ondorioz garatutako deformazio-estiloen aldaketetan oinarrituta dago. Ondorioz, maila estruktural bakoitzean nagusi den deformazio-mekanismoaren arabera daude sailkatuta.

Oro har, sakonerarekin egitura geologikoak gero eta sarkorragoak dira, gero eta harreman estuagoa dute metamorfismoarekin eta geometrikoki gero eta horizontalagoak dira.

Hiru maila estruktural bereizten dira, bakoitzean nagusi den deformazio-mekanismoaren arabera

Gaineko maila estrukturala
--------------------------

Kilometro gutxi batzuetako sakonera baino ez du, deformazio hauskorraren ingurunea da, egitura nagusiak apurketa-planoak baino ez dira izango, failak, hausturak, estentsio-hausturak eta estilolitoak batez ere. Geruzapena zein edozein beste jatorrizko egitura erraz bereiz daitezke.

Bitarteko maila estrukturala
----------------------------

Egitura nagusiak tolesak dira. Moldakortasuna oraindik nahiko mugatua denez tolesak oso sinpleak dira, geruzen lodieran ez dute inolako aldaketarik eragiten, deformazioa tolesen txangatan xurgatzen da soilik eta plano axiala bertikal antzekoa izan ohi da. Beraz, toles isopakoak/paraleloak dira nagusi bitarteko maila honetan eta deformazio mekanismo nagusia flexioa izango da.

Beheko maila estrukturala
-------------------------

Sakonera handitzean arroken portaera gero eta moldakorragoa da eta une batetik aurrera deformazio-mekanismoa aldatu egiten da azpiko maila estrukturalera iritsiz. Bertako deformazio-mekanismo nagusia zapalkuntza (flattening) da, jatorrian esferikoak izan zitezkeen elementu guztiak elipsoide bihurtzen direlarik eta arrokek eskistositate bat garatzen dutelarik. Azpiko maila estrukturalaren hasiera eskistositate-fronteak adierazten du, cleavagearen estreinako aztarnek adierazten dute bi maila estruktural hauen arteko muga. Sakonerarekin egiturak gero eta sarkorragoak dira, gero eta horizontalagoak, metamorfismoa progresiboki handitu fusio partziala sortu arte.Maila honetako tolesen geometria similarra izan ohi da, tolesak sakonerarekin gero eta estuagoak dira eta plano axiala gero eta okertuagoa izaten dute, bergentzia nabarmena adieraziz. Arrokek tolesen plano axialarekiko paraleloa den eskistositate nabarmena garatzen dute.

Erreferentziak
--------------

* Apraiz Atutxa, Arturo, 1967- (2005) *Plaka-tektonika : lurraren funtzionamendua ulertzeko teoria* Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 8484380750 PMC 433323972. Noiz kontsultatua: 2019-05-02.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65216302

 |

* Wd Datuak: Q65216302
**Gure ikastola** Lapurdiko Ikastola bat da. Hendaia herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Egoitzak bi gunetan banatuak dira *Irandatz* eta *Gaztelu zahar* auzoetan.

Historikoa
----------

1971 urtean sortua. 

2011 urtean, Amets Arzallus ikasle ohiak eta Xano Halsouet musikari Urruñarrak kantu bat idatzi zuten *Gure ikastola* izenekoa.

2013 urtean Udalak ikastolarendako egoitza berri baten egiteko proiektua debekatzen du eta Seaskak hainbat mobilizazio antolatzen ditu. Proiektu berria ez da eginen, baina *Gaztelu zahar*reko gunea konpontzea erabakitzen du udalak, ikastolaren egoitza beharrei erantzunez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Hasiera» *Gure Ikastola Hendaia* (Noiz kontsultatua: 2021-12-22).
2. ↑     *Gure Ikastola Amets Arzallus eta Xano.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-22).
3. ↑    Berria.eus. «Hendaiako ikastola, arriskuan» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-12-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100741563

 |

* Wd Datuak: Q100741563
**Gureak enpresa taldea** 1975an sortu zen, Gipuzkoan, Atzegi erakundearen ekimenez. Haien helburua nagusia desgaitasuna duten pertsonak erabat gizarteratzea izan zen, bereziki lan munduan. Gaur egun Gureak talde sendo eta dibertsifikatua da, batez ere industriaren, zerbitzuen eta marketinaren sektoreetan. Bere esparruko jardueretan lehiakorrak dira. Taldeak errentagarritasun soziala eta kudeaketaren eraginkorra lotu nahi ditu. Desgaitasuna duten pertsonen laneko inklusioan konprometitutako empresa taldea da. Lan egonkorra sortuz, ibilbide profesionalak diseinatzen dituzte. Azken urtetan taldea Gipuzkoatik kanpo zabaldu da baita ere, bereziki Nafarroan eta Lleidan.

Taldea
------

Irabazi asmorik gabeko elkarte merkantilez osatutako enpresa taldea da. Gureak taldean adar edo sail desberdinak daude:

* Gureak industrial: elektronika, operatzaile logistikoa, muntaia, manipulatuak...
* Gureak zerbitzuak: elikadura, osasuna, garbiketak...
* Gureak marketing: zuzeneko marketina, posta banaketa...
* Gureak itinerary: orientazioa, zerbitzu okupazionala, prestakuntza...

Datuak
------

2019an datu hauek eman zituzten:

* 5989 langile
* horietatik 4899 desgaituak
* Negozioaren tamaina: 240 milioi euro baino gehiago.

Bazkideak
---------

Sei bazkide nagusi ditu taldeak:

* Atzegi: %32,19
* Gipuzkoako Foru Aldundia: %20,12
* Ilunion: %19,88
* Kutxa Fundazioa: %19,15
* Donostiako Udala: %4,51
* Beste ekarpenak: %4,15

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Atzegi

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala.
* Urko Apaolazaren erreportaia *Argia*n, 2014/03/30ean.
* **(Gaztelaniaz)**:Donostiako Gureak Goienetxeri buruzko bideoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105924042

 |

* Wd Datuak: Q105924042
**Guimarãesko gaztelua** (portugesez: *Castelo de Guimarães*) Portugalgo Guimarães hiriko gaztelua da, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa Guimarãesko erdigune historikoaren batera.

Historia
--------

Guimarãesko gaztelua Mumadona Dias kondesak eraiki arazi zuen X mendean mairuen eta normandiarren erasoei aurre egiteko. Portugalgo Erresumaren jaiotzarekin loturik dagoen ikonoa bihurtu da. X mendean eraiki bazen ere XI mendean zabaldu eta handitu egin zen. Hala ere gaur egungo zatirik gehienak XIII mendekoak dira.

XIV mendeak zailak izan ziren hainbat setio jasan baitzituen baina bietan gazteluaren defentsan ari zirenek aurrera egin zuten. 1383 eta 1433 artean sarreran dauden bi dorreak eraiki arazi zituen Joanes I.ak.

1836an gaztelua eraitsi eta harriak errepideak pabimentatzeko erabiltzea proposatu zen baina *Sociedade Patriótica Vimaranense* elkarteak aurre egin eta gaztelua mantendu egin zen. 1881ean monumento historiko bitxia bihurtu zuten eta 1936an berriztatze lanak egin zitzaizkion.

Egitura
-------

Guimarães hiriaren iparraldean dagoen granitozko muino batean kokatzen da gaztelua eta baso txiki batek inguratzen du.

Eraikina erromanikoa bada ere gotiko goiztiarreko atalak ere baditu. Harresiak pentagonoa osatzen dute enparantza inguratuz eta zortzi dorre errektangular dituzte. XIII mendean eraikitako dorre nagusia eta egoitzak dira gotiko estilokoak.

San Migel eliza
---------------

Gazteluko San Migel eliza (portugesez: *Igreja de São Miguel do Castelo*) gazteluaren ondoan eraiki zen, dirudienez X mendean, nahiz eta lehen aipamena 1216koa den. Kondairak dio bertan bataiatua izan zela Afonso Henriques, Portugalgo lehen erregea. 1870an parrokia izateari utzi eta eraikina bertan behera gelditu zen, baina guimaraestarrek *Sociedade Martins Sarmento*-ren izenean berrizteari ekin zioten 1874 eta 1880 artean.

Iruditegia
----------

* Sarrera.Sarrera.
* Harresiko dorre errektangularrak.Harresiko dorre errektangularrak.
* Basoa.Basoa.
* Afonso Henriquesen estatua.Afonso Henriquesen estatua.
* Gazteluko San Migel eliza.Gazteluko San Migel eliza.
* 1845eko argazkia.1845eko argazkia.
* 1910eko argazkia.1910eko argazkia.

Ikus, gainera
-------------

* Guimarãesko erdigune historikoa (Gizateriaren Ondarea)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2658498
* Commonscat Multimedia: Castelo de Guimarães

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316746716
* LCCN: sh94004918
* **Lekuak**
* OSM: 5162787
* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70511
* SIPA: 1060

 |

* Wd Datuak: Q2658498
* Commonscat Multimedia: Castelo de Guimarães
Maila freatikoa
**Maila freatikoa** akuifero libre batean lurpeko ura aurkitzen den tokiari dagokion maila da. Maila horretan akuiferoko uraren mailaren presioa eta atmosferarena berdinak dira. Beste zenbait hitzekin ezagutzen da kontzeptu hori, esaterako, **geruza freatikoa**, **ur taula**[erreferentzia behar] edo, besterik gabe, **freatikoa**.

Akuifero libre batean azpiko ura erabiltzeko putzu bat zulatzerakoan, maila freatikoa lurraren azaletik barruko uretaraino dagoen distantzia izango litzateke. Akuifero itxia denean, ur biltegi bat esaterako, ikusten den ur maila maila piezometrikoa da, hau da, barruan urak hartu duen altuera presio atmosferikoarekin orekatu arte.

Ezaugarriak
-----------

Infiltrazio partearen grabitate urak azaleko material irazkorretatik zehar behera egiten du ahal duen arte, hau da, jaistea eragozten dion geruza irazgaitzen batekin topo egin arte. Hortik aurrera, geruza horren gainean metatzen da ura. Geruzaren azala erabat horizontala bada, ura, iritsi, eta metatzen jarraitzen du. Era horretan eratzen da freatiko izeneko geruza, goiko muga bat edo maila freatikoa daukana.

Maila horrek bereizten ditu bai behealdeko eremu bat, asea, tarteak urez beteak dauzkana, eta bai beste eremu bat, goialdekoa; azken horretan azpigeruza batzuk bereizten dira. Azalekoenak, edo lurruntze azpigeruzak, landareen sustraien eragin trinkotzaileagatik eusten dio urari, baina sustraiek zenbat ur xurgatu eta orobat eguzkiaren berotasunez zenbat ur lurrundu, hartara izango du ur gehiago ala gutxiago. Haren azpian aireztatzezko azpigeruza bat dago, han urak oztoporik gabe joaten dira batetik bestera, mintzean izan ezik. Azkenik, bada hirugarren azpigeruza bat asetasun eremua ukitzen duena, geruza kapilarra esaten zaio, ur mota hori izaten du bere baitan, eta zatikien neurriaren alderantziz proportzionala du lodiera.

Geruza freatikoaren lodierak gorabeherak izaten ditu, nolako oreka dagoen iristen den infiltrazio uraren eta kapilaritatez edo lurruntzeaz goragoko geruzen aldera galduko den uraren artean.

Azal irazgaitza gutxitan izaten baita horizontala, grabitate ura alborantz higitzen da, geruza horren maldarekiko lastertasun zuzenki proportzionalez. Horrela, hasieran gainazalean erregulartasunez banatua zegoen prezipitazioa irregularki banatuko da gero.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik hartu da. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q583075
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q583075
*Artikulu hau bizi dugun uneari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Orain (argipena)».*
**Oraina** bizi dugun unea da, hau da gure ekintzak gauzatzen ditugun garaia. Gizakiaren pertzeptzioa orainera mugatzen da iraganeko gertakariak gogoratu eta etorkizunekoak aurrikusi ditzake baina sekula ez bizi edo nabaritu.

Fisika klasikoan gertakari baten oraina bere denbora koordenatu bera duten gertakari orok osatzen du, horrela A eta B gertakariak aldi berean gertatzen badira orain berdina dute.

Erlatibitate berezia
--------------------

espazio denbora diagrama batean argi konoaren kanpoko gertakariek osatzen dute erpinean dagoen gertakariaren oraina
Erlatibitate bereziaren arabera espazio denborako gertakari baten oraina gertakari horrengan eraginik ez duten eta gertakariak eragiten ez dituen puntuek osatzen dute, hau da, gertakariaren oraina gertakariaren iragan edo etorkizunetik kanpo dauden gertakariek osatzen dute. Gertakariaren oraina espazio-denbora diagrama batean iragan eta etorkizuna mugatzen dituen argi konoaren kanpoaldea legoke. Argi izpiek espazio denbora jarraieko A gertakaritik B gertakarira eta B gertakaritik A gertakarira joaterik ez badute orduan B eta A puntuek orain bera izango lukete.

Ikus, gainera
-------------

* Iragana
* Etorkizuna
* Historia
* Denbora bidaia

Kanpo estekak
-------------

  


|  |
| --- |
| **Denbora** |
| Lehena → Oraina → Geroa
↓
2022ko abenduaren 15a, osteguna, 14:47 (UTC) |
Partikulen fisikan, **gauge bosoia** naturako funtsezko elkarreragin baten eramale bezala jokatzen duen bosoi bat da. Zehazkiago, gauge eremu teoriak deskribatutako funtsezko partikulen elkarreragina euren artean gauge bosoiak elkartrukatuz egiten da, arruntki partikula birtual bezala.

Eredu estandarreko gauge bosoiak
--------------------------------

Partikulen fisikako eredu estandarrean, hiru gauge bosoi mota daude: W eta Z bosoiak, fotoiak eta gluoiak. Horietako bakoitza lau funtsezko indarretako hiruri dagokio: fotoiak elkarreragin elektromagnetikoaren gauge bosoiak dira, W eta Z bosoiak elkarreragin ahularenak eta gluoiak elkarreragin indartsuaren eramaleak dira. Azkenik, grabitoia (teorikoki proposatua izan dena baina oraindik detektatu ez dena) grabitate elkarreraginaren arduraduna da. Kolore konfinamenduaren ondorioz, gluoi isolatuak ez dira energia baxuetan agertzen. Bai gerta litekeena, glueball masiboak sortzea da (datu hau oraindik ez da baieztatu).

I. Taula: Ezagutzen diren elkarreraginak euren gauge bosoiekin batera| Elkarreragina | Bosoia |
| --- | --- |
| Elkarreragin elektromagnetikoa | Fotoia |
| elkarreragin ahula | 2 W bosoi (W+ eta W−) eta Z bosoi 1 |
| elkarreragin indartsua | 8 gluoi |
| Grabitazioa | Grabitoia (hipotetikoa) |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q105580
* **Identifikadoreak**
* GND: 4222013-0
* LCCN: sh85067296
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q105580
**Granada Ega jauregia** Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Alde Zaharran kokatutako XV. mendeko jauregi bat da. Gotiko estiloa ditu.

Historia
--------

Hiru solairuko eraikuntza da. Beheko solairua harlanduzkoa da, eta goiko solairuak adreiluzkoak; ziurrenik, hasieran igeltsuz estalita egon zen. Giltzarrian, dobeladun atari zorrotza eta Añuetarren armarria ditu. Julio Caro Barojak dioenez, bi leiho handi ditu, arku konopialak eta harrizko trazeria flamigeroak dituztenak, «XV. mende amaierakoak direla uste direnak».

Goiko solairuan erdi-puntuko arkuez osatutako galeria bat dago, baita egurrezko mentsulen gainean dagoen egurrezko teilatu-hegal bat ere.
Miguel Gortari Beiner arkitekto iruindarrak 1955ean zaharberritze-proiektu bat egin zuen. Bertan, Nafarroako Unibertsitateko Artearen Historiako irakasle Jose Javier Azanzaren hitzetan, «Errespetu handia dio eraikinaren arkitekturari», «Kanpoko itxura (...) eta barruko patio eta gelen banaketa espaziala zaintzen saiatuz une oro.»

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus, gainera
-------------

* Alde Zaharra
* Zangoza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66058299
* Commonscat Multimedia: Palacio de Añués

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-390

 |

* Wd Datuak: Q66058299
* Commonscat Multimedia: Palacio de Añués
**Lorritxo** Arabako mendebaldean dagoen mendia da, Badaiako mendilerroan kokatutakoa.

Abiapuntuak
-----------

Bide bat Mandaitatik (624 m, Iruña Oka) ateratzen da eta ordu 1 eta 15 minutuko igoera eskatzen du.

Bigarren bat Olabarritik (539 m, Iruña Oka) irteten da eta ordu 1 eta 30 minutu eskatzen du igotzeko.

Beste bat Zuhatzu Kuartangotik (594 m, Kuartango) dator eta Azkarateko lepo ederretik (945 m) igarotzen da. Ordu 1 eta 45 minutukoa da igoera.

Laugarrena Langraiz Okatik (498 m, Iruña Oka) dator eta aurrekoaren denbora berekoa da igoera, ordu 1 eta 45 minutukoa. El Encinaleko dorrea Karlistadetan erabili zuten eta bide honetan dago.

Azken abiapuntua Otogoiendik (551 m) datorrena da, ordu 2 eta 30 minutuko igoerarekin. Santa Marinako baselizatik igarotzen da bidea, bai eta Los Goros izeneko kobazuloetatik (598 m) gertu ere. Azkeneko honetan antzinako giza aztarnak topatu zituzten.

Ikus, gainera
-------------

* Arabako mendien zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262599

 |

* Wd Datuak: Q12262599


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Magdeburgeko urezko zubia** (alemanez: *Kanalbrücke Magdeburg*) Europako urezko zubirik luzeena da. Magdeburg hirian dago eta Elba ibaia zeharkatzen du.

Historia
--------

Mittelland kanalak eta Elba ibaiak Magdeburg inguruan bat egiten zuten baina itsasontziek 12 kilometrotako buelta eman beharra zeukaten eta ondoren Rothensee itsasontzi igogailua erabili ubidearen eta ibaiaren arteko altuera diferentzia gainditzeko.

Zubia egiteko lanak 1997an hasi ziren eta 500 milioi eurotako kostua izan zuten. 2003an ireki zen zubia.

Ezaugarriak
-----------

Zubiaren luzera 918 metrotakoa da, hauetatik 228 Elba ibaiaren gainetik eta gainerakoa lurgainean. Zabalera 34 metrotakoa da eta uraren sakonera 4'25 metrotakoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q640980
* Commonscat Multimedia: Kanalbrücke Magdeburg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134635771

 |

* Wd Datuak: Q640980
* Commonscat Multimedia: Kanalbrücke Magdeburg
**Ondoher**, Tolkienen legendariumean eta Amaitu gabeko ipuinak lanean, Gondorreko hogeitamaikagarren erregea da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1787. urtean jaio zen, eta Kalimehtar erregearen semea da. Bi seme, Artamir eta Faramir eta alaba baten, Firiel, aita da. Bere izena, quenya hizkuntzatik dator eta "Harriaren Jauna" bezala itzul daiteke.

Historia
--------

Ondoherrek, Gondorreko tronua Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1936an hartu zuen, bere aita hil ondoren. Zortzi urte beranduago, 1944an, Gondorrek, Aurigen, Variagen eta Haradrimen eraso konbinatua jaso zuen bi aldetatik: hegoaldetik eta ekialdetik. Ondoherrek *leinu gerlari batetatik zetorrena eta bere soldaduek maite eta estimatzen zutena*, iparralderantz joan ziren tropen buru abiatu zen bere seme Artamirrekin. Baina, Mordorren ateetan, Gondorreko armadaren aurregoardia, Auriga eta Variag mordo batek ustekabean harrapatu zuen, eta garaitua izan zen. Une horretan, Ondoher eta bere semea hil ziren, Kanpamenduko gudua deritzonean.

Erregeak, bere bigarren semea, Faramir, Minas Tirithen utzi zuela uste izan zuen, baina hau, mozorroturik, bere aitaren atzetik joan zen, eta hau ere guduan hil zen, eta, beraz, erresuma, tronurako oinordekorik gabe geratu zen. Baina, 1940an, Ondoherrek, bere alaba, Arveduiri, Arthedaineko erregeari eman zion emazte bezala, errege honek, Gondor oinordekorik gabe geratu zela jakitean, erresuma honetako tronua aldarrikatu zuelarik. Orduan, Gondorreko kontseilua bildu zen, Pelendur seneskala buru zuela, eta aldarrikapenari uko egin zion, eta, beraz, Aurigak eta Haradrimak garaitu zituen Eärnil kapitaina izendatu zuten Gondorreko errege berri.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Kalimehtar** | **Gondorreko erregea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1936-1944 | Ondorengoa**Eärnil II.a** |
**Open Ajax** AJAXentzako estandar bat sortzeko hainbat enpresek sustatutako proiektua da.

Ajax teknologiari esker webgune batetik datuak jaso daitezke nabigazioa behartu barik, gerora datu horiek orrian bertan erakusteko.

Helburua garapenerako erreminta komun bat eskaintzea da, Open Ajax izenekoa, Eclipse IDEaren antzekoa.

Adibidea
--------

**SCRIPT ATALAREN BARRUAN:**

```
function ajaxFunction()
 {
 var xmlHttp;
 try
   {
   // Firefox, Opera 8.0+, Safari
   xmlHttp=new XMLHttpRequest();
   }
 catch (e)
   {
   // Internet Explorer
   try
     {
     xmlHttp=new ActiveXObject("Msxml2.XMLHTTP");
     }
   catch (e)
     {
     try
       {
       xmlHttp=new ActiveXObject("Microsoft.XMLHTTP");
       }
     catch (e)
       {
       alert("Ez duzu AJAX erabiltzerik!");
       return false;
       }
     }
   }
   xmlHttp.onreadystatechange=function()
     {
     if(xmlHttp.readyState==4)
       {
       document.myForm.time.value=xmlHttp.responseText;
       }
     }
   xmlHttp.open("GET","datuak.jsp",true);
   xmlHttp.send(null);
 }
```

**HTML BARRUAN:**

<form name="myForm">
Name: <input type="text"
onkeydown="ajaxFunction();" name="username" />
Time: <input type="text" name="time" />
</form>

Enpresa partehartzaileak
------------------------

* IBM
* BEA Systems
* Borland
* Dojo Foundation
* Eclipse Foundation
* Google
* Laszlo Systems
* Mozilla Foundation
* Novell
* Openwave Systems
* Oracle
* Red Hat
* Yahoo!
* Zend Technologies
* Zimbra

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Open Ajax

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1330650

 |

* Wd Datuak: Q1330650
**Grampianak** edo **Grampian mendiak** (Eskoziako gaeleraz: *Am Monadh*; ingelesez: *Grampian Mountains*) Eskoziako Lur Garaietan dagoen mendikatea da.

Geografia
---------

Ez da erraza esaten zein eremu harten duen baina normalean Highland eskualdearen hegoaldea eta Moray eta Aberdeenshire eskualdeak hartzen ditu. Britainia Handia uharteko mendirik altuenak bertan daude, besteak beste Ben Nevis (1.344 m.), denetan garaiena eta Ben Macdui (1.309 m.). Mendebaldeko mendikateak Cairngorms izena hartzen du.

Herrialdeko ibai askok ere bertan dute iturria, aipagarrienak Tay, Spey, Don eta Dee.

Historia
--------

Kornelio Tazito historialari erromatarrak *Mons Graupius* aipatu zuen, bertan 83. urtean Gnaeus Julius Agricolak bertako kaledoniarrak garaitu zituen. *Grampians* izena mendikate guztiari 1520 urtean ezarri zion lehen aldiz Hector Boece historialari eskoziarrak. Bertako biztanle gaelera hiztunek ordea *Mhonaidh* izena eman zioten.

Mendikate bat baino mendikateen multzo bat izanik normalean Grampian eskualdea esaten da, ingelesez *Grampian Region* eta eskoziako gaeleraz *Roinn a' Mhonaidh*.

Mendiak
-------

Eskoziako hamar mendi garaienak honako hauek dira:

1. Ben Macdhui (1.310 m.)
2. Braeriach (1.296 m.)
3. Cairn Toul (1.291 m.)
4. Sgor an Lochain Uaine (1.258 m.)
5. Cairn Gorm (1.244 m.)
6. Aonach Beag (1.234 m.)
7. Càrn Mòr Dearg (1.220 m.)
8. Aonach Mòr (1.218 m.)
9. Ben Lawers (1.214 m.)

Iruditegia
----------

* Cairngorms Parke Nazionala.Cairngorms Parke Nazionala.
* Ben Nevis.Ben Nevis.
* Ben Macdui.Ben Macdui.
* Braeriach.Braeriach.
* Cairn Toul.Cairn Toul.
* Sgor an Lochain Uaine.Sgor an Lochain Uaine.
* Cairn Gorm.Cairn Gorm.
* Tay ibaia.Tay ibaia.
* Spey ibaia.Spey ibaia.

Grampianen ikuspegia, 1831

Ikus, gainera
-------------

* Cairngorms
* Cairngorms Parke Nazionala

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1124736
* Commonscat Multimedia: Grampians

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247324473
* GND: 4304674-5
* LCCN: sh85056361
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1124736
* Commonscat Multimedia: Grampians

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .
**OpenDocument** edo **ODF** (Open Document Format) bulegotika fitxategientzako formatu estandarra da, formatu irekia. Ingelesez **OASIS** akronimoarekin ezagutzen den erakundeak kudeatzen du ("Organization for the Advancement of Structured Information Standards").

Hasiera batean OpenOffice.org erakundeak sortuta, XML formatuan oinarritzen da, eta bulegotika dokumentuak gordetzeko balio duen fitxategi estandarra da. Hala nola:

* kalkulu-orriak,
* aurkezpenak,
* grafikoak, eta
* testuak batik bat

LibreOffice bulegotika paketeak ere formatu hauek erabiltzen ditu.

Historia
--------

2005eko maiatzaren lehenean onartu zen OpenDocument estandar bezala, eta urte horretako azaroaren 30erako ISO 26300 estandar moduan finkatu zen.
Estandar hau publikoki garatutakoa da, irekia (edonork eskuratu dezake), eta mugarik gabe erabil daiteke. Jabetza pribatua duten formatuen alternatiba izan nahi du ODFk, software etxe bakar batekiko dependentzia ekiditeko.

Fitxategi motak
---------------

Fitxategiaren luzapena kontutan hartuz, jakin dezakegu zein eratako lana den:

* **.odt** testua
* **.ods** kalkulu orria
* **.odp** aurkezpena (slides direlakoak)
* **.odg** marrazkia
* **.odi** irudia (image)
* **.odb** datu basea
* **.odm** dokumentu nagusia (master document)
* **.odf** formula matematikoa

Ikus, baita
-----------

* Formatu irekia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184473
* Commonscat Multimedia: OpenDocument

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7691035-0

 |

* Wd Datuak: Q184473
* Commonscat Multimedia: OpenDocument
**Gran Hotel** Zarautzen 1884ko uztailaren 15ean ireki eta 1980ko hamarkada baino lehen itxi zen hotel garrantzitsua izan zen. Gaur egun *Eguzkilore* izeneko urbanizazioa dagoen lekuan kokatzen zen eta, mende batez, aristokraziaren bilgune nagusia izan zen.

Historia
--------

1884ko uztailaren 15ean ireki zenean bere jabea Unión de Cubako dukea zen. Hotelak mendebaldean beste etxe bat zuen, *Villa Poniente* izenekoa, eta bertan bizi zen dukea. Ekialdean zegoen aldean Sotomayorreko dukeak bere etxea zuen. Erdialdea hotel gisa funtzionatzen zuen. Kudeatzailea Donibane Lohizuneko Enrique Bringeon zen. Ireki eta lehenengo bi urteak txarrak izan ziren, tifusak eta kolerak Zarautz kolpatu baitzituen. 1911n Salvador Bringeon Halsuetek, Enriqueren semeak, lur sail osoa erosi zuen eta eraikin osoa hotel bilakatu zen. Aristokraziaren jaien gunea izan zen, ezkontza, dantzaldi eta bestelakoak hemen ospatzen. Espainiako errege-erreginek ere hemen bazkaltzen zuten estropadetara joaten zirenean.

Eguzkilore urbanizazioa
Espainiako Gerra Zibilan Bringeon familiak hotela utzi zuen eta hainbat enbaxadorek egoitza hartu zuten bertan, tartean Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Bretainia Handia eta Suitza.

Hoteleko bezeroen artean pertsona famatu asko izan ziren, hala nola Hunberto II.a Italiakoa, Fabiola Belgikakoa, Pétain mariskala, Eugenio D'Ors i Rovira, Marlene Dietrich, Ignacio Zuloaga, Ramón Serrano Suñer, Albako dukeak edo Jacqueline Kennedy.

1982an gaur egun dagoen *Eguzkilore* izeneko urbanizazioa eraiki zen hotelaren leku berean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   **(Gaztelaniaz)** Vasco, Diario. *Zarautz llegó a tener hasta catorce hoteles en la década de los setenta.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-23).
2. 1 2    *Catastro urbano de Gipuzkoa.*  (Noiz kontsultatua: 2017-07-23).
3. 1 2 3 4    *Turismo y hoteles en la tarjeta postal : (1900-1975), Donostia-San Sebastián, Gipuzkoa.*  (1ª ed. argitaraldia) L. Gómez 2012 ISBN 8461598768..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33204654

 |

* Wd Datuak: Q33204654
**Oteitza** (lehen: *Cheiza*) Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku zahar bat da, Berriobeiti udalerriko Oteitza herrian kokatuta dagoena.

Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

Historia
--------

Iruña-Donostia burdinbideko Plazaola eta Iruña–Hiria geltokien arteko zatia 1914ko urtarrilaren 19an inauguratu zen.

1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geraleku hori behin betiko itxi zen.

Egoera
------

Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 12,0 kilometro-puntuan zegoen, 472 metroko altueran, Berriogoiti eta Saratsa geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

Geralekua
---------

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» *web.archive.org* 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
2. ↑   Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» *www.plazaola.net* (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
3. ↑   «Geralekuko fitxa *Euroferroviarios* webgunean» *euroferroviarios.net* (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

Ikus, gainera
-------------

* Oteitza
* Iruña-Donostia burdinbidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q103484463

 |

* Wd Datuak: Q103484463

| * i
* e
* a
   **Iruña — Donostia burdinbidea** |
| --- |
| ***Iruña–Hiria*** • **Iruña–Iparralde** • *Aitzoain • Berriogoiti • Oteitza • Saratsa • Eritze • Saratsate • Gulia • Aizkorbe • Irurtzun • Latasa • Mugiro • **Lekunberri** • **Leitza** • Areso • Plazaola • Bizkotx • Ameraun • Beiñes • Ollokiegi* • **Andoain** • **Lasarte** • Añorga • **Amara–Donostia** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Berriogoiti | **Oteitza** | Saratsa |  |  |  |
|  | Iruña–Hiria |  |  |  |  |  | Amara–Donostia |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
**Maggie Blick Kigozi** (Fort Portal, 1950eko uztailaren 5a) mediku ugandarra da, enpresa-aholkularia, hezitzailea eta kirolaria. GINBE-ko (Garapen Industrialerako Nazio Batuen Erakundea) aholkularia da. Ugandako Inbertsio Autoritatearen (UIA-ren) zuzendari izan zen 1999. urtetik 2011. urtera arte.

Biografia
---------

Fort Portal de George William Blick-en jaio zen, Lanetako eta Garraioko eta Molly Johnson Blick-en, moda-diseinugile batean, Ugandako Ministerioaren ingeniari zibilarengan. Gurasoek biek aurreko ahaide ingelesak eta Baganda amak izan zituzten. Bere aita eta anai-arrebak Ugandan eta Afrikan 1960-ETAKO ekialdeko motozikleta kirolariak dira eta 1970. urtean Margaret bera motozikleta-gidari egarria izan zen. Eskola Lehen Mailako Aga Khanarengan parte hartu zuen, Wakiso Distrito-ko bere heziketa ertainerako eta, Kanpalan, Kololo Escuela Media Sénior-erako Gayaza Instituto-arentzako Kampalan Nivel-ego bere heziketarako Aurreratuta. 1970ean, Makerere Escuela Universitaria de Medicina, sartzen du 20 urterekin 1974an Bachelor de Medicina-ren eta Bachelor de Cirugía-ren graduarekin graduatuz.

Bere lanaren historia
---------------------

Bizilekua Ugandan jarraituz, Zambiara emigratu zuen Afrikan hegotik, mediku bitarteko bezala praktikatu zuen, 1977 eta 1979, tokian. Ugandara itzuli zen 1979an Idi Amin-en boterearen irteeraren atzean, baina ihes egin behar izan zuen Kenyara, Milton Obote-k boterea 1980an hartu ondoren. Medikuntza praktikatzen jarraitu zuen Kenyan eta 1986an, Ugandara itzultzen da, Kampalan beste gobernu-aldaketa bati jarraituz. Lan egin zuen Ugandako eta bere familietako Parlamentuaren kide mediku bezala, 1986ko 1994ra arte. Bere karrera medikoan zeharreko pediatrian espezializatu da.

1994an, bere senarraren bat-bateko heriotzari jarraituz, Corona Bottlers Uganda Ltd-ekin, Marketin-zuzendari bezala, elkartzen da. Corona Bottlers-eko bere lanean zehar, izendatzen da Ugandako Fabrikatzaile Elkartearen Aholkuaren Batzordearenkidea. Lan egin zuen Autoritatea Ugandako Inbertsioko (UIA-etako) Zuzendari Betearazlea 1999an aipatu botilaratze konpainian. Lehen pertsona eta lehen emakumea da UIA-ko posizio horretan balio izatean.

Familia-bizitza
---------------

Daniel Serwano Kigozi-rekin, Uganda utzi eta Zambiara 1977an joan baino lehen, ezkondu zen. Batera hiru ume izan zituzten, gaur egun unibertsitateko lizentziadunak direnak. Kigozi bat-batean hil zen 1994an. Navio hip hop-etako musikari ugandarraren ama da.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4793893

 |

* Wd Datuak: Q4793893
Gazte bat Ampueron jokatzen.
**Oholtzar pasaboloa** Bizkaia mendebaldea, ekialdeko Kantabria eta baita iparraldeko Burgosen ere jokatzen den bola jokoaren aldaera da hau, Katxetearen nahiko antzekoa.

Bolatokia hiru zatitan banatzen da. Lehena, jaurtiketa gunea da, 6m luze dena eta jaurtitzaileak bertan korrika egiten duena bola jaurtitzeko. Bolak bost eta zazpi kilo arteko pisua du eta atzamar zein eskurako zuloak ditu. Bola 8m-tako ohol batean zehar doa (*oholtzarra*) eta honen bukaeran daude hiru txirloak, hemen zerrendaturiko txirlo guztien artean arinenak direnak (100g bakoitzak), oholtzarreko hiru zulotan buztinaren laguntzaz finkaturik. Oholtzarra heze mantentzen da eta forma konkaboa du, bola errazago joan ahal izateko beretik zehar. Txirloetatik ez oso urrun hesi bat aurki daiteke, *pasaboloa*. Honek bola geldiarazten du, baina izatez, pasaboloaren atzean dago puntuatzeko gunea, *marren zelaia*. Zelai hau 20m zabal eta 50m luze da eta bolarekin jotako txirloek berau gurutzatzen duten marra ahalik eta gehien gurutzatzea da helburua. Oholtzarretik hurbilen dagoen marra gurutzatzeak 10 puntu balio du txirloko eta urrunen dagoenak 70. Beraz, jaurtiketako lor daitekeen puntu kopuru altuena 210ekoa da.

Joko bakoitzeko jaurtitzaile bakoitzak 8 bola izaten ditu eta bukaeran puntu kopuru altuena duenak irabazten du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Zorrilla López, Juan José.  (2006). *Bola jokoa / El juego de bolos.*  Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, Kultura Saila ISBN 84-7752-397-5..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6065252

 |

* Wd Datuak: Q6065252
**Gran Sasso d'Italia** erdialdeko Italiako mendigune bat da, Apeninoetan kokaturik dagoena, Abruzzo eskualdean. Corno Grande (2.912 metro) da Gran Sassoko, eta Apeninoetako, gailurrik gorena. Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionalaren parte da.

Geografia
---------

Gran Sasso mendiguneak bi zati ditu, guztiz bereiziak: ekialdea eta mendebaldea. Mendebaldean, Campo Imperatoretik igotzen da mendigunera; haitz zorrotzez inguraturiko goi ordoki bat da, naziek Mussolini askatu zuten tokia hain zuzen, eta "Piccolo Tibet" ere esaten diote. Gailurren artean, Corno Grandeko lau haitzak daude eta, haien azpian ezkutaturik, Calderone glaziarra, Europan hegoalderen dagoena. Beste ordoki batean, ibarretatik hurbilago mendietatik baino, arkitektura ederreko zenbait herri daude: Castel del Monte, Calascio, Santo Stefano di Sessanio, Assergi. Dorreak eta gazteluak dituzte, hiri sare modukoak mailetan banatuak, mazeletan sakabanaturik, eta aspaldiko tenpluak haitzetan eraikiak.

Mendigunearen ekialdean, Isola da gune garrantzitsuena. Turismoaren ondorioz, burgo historikoko hormen barnean handitu da. Isolatik ikusten diren mendiak zoragarriak dira: ibarraren izkina batean, 1.600 metroko desnibela du Corno Grandeko *Il Paretone*-k, eta Sferruccioko gailur handi harritsua beste puntaraino iristen da, Monte Camiciaren inguruan bilduriko haitz zorrotzetaraino. Haren babesean, labore sailak daude, olibondoekin eta eskulangintzari loturiko herriekin tartekaturik. Ez da ahaztekoa Pietracamela, Isolatik iparraldera, Gran Sassora ekialdetik joateko atea. Handik presta daitezke igoerak, ibilaldiak eta eskaladak Gran Sassoko Corno Grandek, Corno Piccolok eta Pizzo d'Intermesoliko gailurrak osatzen duten ardatz handi horretan egiteko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Lopez, Gorka. *Gran Sasso eta Laga, Apeninoetako bazter galduak.*  *Berria*, 2007ko azaroak 10, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021-9-4).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q216869
* Commonscat Multimedia: Gran Sasso

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 304916353
* BNF: 16087807z (data)
* GND: 4347033-6
* LCCN: sh94005184
* SUDOC: 13021440X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q216869
* Commonscat Multimedia: Gran Sasso
**Margaret Quigley,** ezagunagoa **Maggie Q** gisa (vietnameraz: *Lý Mỹ Kỳ*; Honolulu, Hawaii, 1979ko maiatzaren 22a), estatubatuar aktore eta modeloa da.

Biografia
---------

Aita estatubatuarra zuen eta gobernuan lan egiten zuen; irlandar - poloniar jatorrikoa zen. Bere ama, vietnamdarra. Gurasoek gerra garaian Vietnamen elkar ezagutu zuten. Maggie Q bere lau anai-arrebekin hazi zen.

Hong Kong-en hasi zuen bere ibilbidea antzezletzan, eta akzioko film askotan agertu izan da: *Gen-Y Cops*, *Naked Weapon*, *Rice Rhapsody*, *Dragon Squad*, *Mission impossible 3*, *Die Hard 4, Operation Endgame, Priest* eta *Divergent* film sortan.

Telesailetan ere agerpen nabarmenak izan ditu, sail hauetan adibidez: *Nikita* (2010-2013), *Stalker* (2014-2015) eta *Designated Survivor* (2016-2019) thriller politikoan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Maggie Q» *IMDb* (Noiz kontsultatua: 2021-01-14).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q614774
* Commonscat Multimedia: Maggie Q

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 339873
* ISNI: 0000 0000 6301 219X
* BNE: XX1796671
* BNF: 15741176n (data)
* CANTIC: a11863249
* LCCN: no2007146178
* SUDOC: 162171269

 |

* Wd Datuak: Q614774
* Commonscat Multimedia: Maggie Q
**Gran Gasoducto del Sur** (**Venezuela-Argentina gasbidea** gisa ere ezagutzen dena) 8.000 eta 15.000 kilometro arteko luzera duen gas naturalaren ahalmen handiko gasbide bat eraikitzeko proiektua izan zen eta Venezuela, Brasil eta Argentina lotuko zituena. Azpiegitura honen kostu osoa 17 eta 23.000 milioi dolar artean kalkulatu zen.

Historia
--------

2005eko abenduaren 9an, Montevideon ospatutako Mercosurren XXIX. Gailurrean, Argentina, Brasil eta Venezuelako Energia ministroek Gas Interkonexioari buruzko Ulermen Memorandum bat adostu zuten.  Handik gutxira, 2006ko urtarrilaren 19an, hiru herrialdeetako presidenteak, Néstor Kirchner, Luiz Inácio Lula da Silva eta Hugo Chávez, Brasilian bildutakoak, argi berdea eman zioten energia makroproiektuari, zeinari "Gran Gasoducto del Sur" (Hegoaldeko Gasbide Handia) izena jartzea erabaki zuten eta Petrosur ekimenaren esparruan garatzea.

2007ko uztailean, Chávez Venezuelako presidenteak onartu zuen hura eraikitzeko interesa «izoztuta» zegoela. Adierazpen hori José Sergio Gabriell-ek, Petrobraseko presidenteak, urte bereko ekainean adierazi zuenean, 25 eta 30 urte bitartean igaroko zirela gasbidea martxan jarri arte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Howard Wertheim, Peter.  (6 de febrero de 2006). *Accord Signed for Venezuela-Argentina Gas Line.*  Oil & Gas Journal.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5594007

 |

* Wd Datuak: Q5594007