**Serbiako Erresuma XIII. mendearen amaieran** eta **XIX. mendearen hasieraren** artean
**Serbiako Erresuma** Erdi Aroko serbiar estatu bat izan zen , 1217tik aurrera zegoen garaian. 1345 arte. urteak. Garai bateko Serbiako Konderri Handia erresuma izatera igotzean sortu zen , eta erreinua Serbiar Inperio bihurtu arte egon zen. Erdialdeko ( Raška ) eremuez gain , kostaldeko eremuak ere barne hartzen zituen ( Zeta , Travunija , Zahumlje , Neretva Krajina ), eta denborarekin, estatuko lurraldea nabarmen hedatu zen hegoaldera, ekialderantz eta iparraldera. Herrialdea Nemanjić dinastiako erregeek gobernatu zuten .

Historia
--------

Serbiako Erresumaren historiak Serbiako Konderri Handi ohiaren historian jarraitzen du , zeina nabarmen hazi zen Stefan Nemanja Prefektu Handiaren (1166-1196) Nemanjić dinastiaren sortzailearen garaian. 1196koa da. 1985ean, Stefan bigarren semea (azken hau *Prvovenčani )* Rasen prefeturako tronu handiaren ondorengoa izan zen , Alexio III.a Bizantziar enperadorearen suhi gisa Sevastokrator titulu handia ere baitzuen. Aldi berean, Stefanen anaia zaharrenak Vukan , titulua zuen: *Dalmazia eta Duklja erregea,* botere partziala gauzatu zuen kostaldeko eremuetan. denboraren poderioz Stefani arrazoia eman zion errege- titulu egokia eskuratzearen auzia konpontzeko arrazoia , serbiar lurralde guztietan aplikatuko zena.

### Stefan Prvovenčani

nu handiaren ondorengoa izan zen , Alexio III.a Bizantziar enperadorearen suhi gisa Sevastokrator titulu handia ere baitzuen. Aldi berean, Stefanen anaia zaharrenak Vukan , titulua zuen: *Dalmazia eta Duklja erregea,* botere partziala gauzatu zuen kostaldeko eremuetan. denboraren poderioz Stefani arrazoia eman zion errege- titulu egokia eskuratzearen auzia konpontzeko arrazoia , serbiar lurralde guztietan aplikatuko zena. 

### Stefan PrvovenčaniEditatu

Artikulu nagusia: Stefan Prvovenčani

Serbiar lurralde guztietan aplikatuko zen errege titulua lortzea ez zen errege-ospearen kontua bakarrik, askoz ere esanahi zabalagoa zuen, estatuaren estatusarekin zerikusia zuena. Veneziako Errepublika eta aldameneko Hungariako Erresuma sendotzeak Stefanek 1200. urtera eraman zuen. errege-koroa eskuratzen saiatu zen, bere anaia Vukanek garai hartan Inozentzio III.a Erromako Aita Santuak Bar-eko Artzapezpikutzaren aitortza ofiziala lortzea lortu baitzuen (1199) , eta horrek Vukanen posizioa nabarmen indartu zuen. 

Vukanen saiakera 1202. 1205ean, bere anaia Stefanengandik hartu zuen estatuko botere gorena bide armatuen bidez, behin-behineko arrakastarekin amaitu zen, baina Stefan boterera itzuli zen handik gutxira, zalantzarik gabe 1205aren hasiera baino lehen. urteak. Stefanen garaipena Vukanen aurka eta ondorengo anaien adiskidetzea 1208an. Serbiako gobernu zentrala indartu zuen Nemanjićek. Aipatutako anaien arteko gatazkak ere ondorio handi bat izan zuen, Hungariako Emerik erregeak Serbiako aukera irregularrak aprobetxatu baitzituen, 1202. urte inguruan bertan bereganatu baitzuen *Serbiako errege* titulua ( lat. *Rex Serviae* ), zeina bertan geratuko zena. hungariar agintarien titulua zabaldua, haien erreinuak erori arte. 

Prvovencanik laguntza politiko garrantzitsua lortu zuen mendebaldean, Anna Dandola ezkonduz, Rainer Dandola veneziar dukeordearen alaba eta Enrico Dandola ospetsuaren biloba , zeinaren konbentzituta gurutzatuek Konstantinopla harrapatu zuten 1204an. XIII.mendearen hasieran, Dandolo familiak eragin handia izan zuen, eta bertako kide bat, Jovan Dandolo , Dubrovnikeko dukea ere izan zen. 1215ean, Dubrovnikeko udalerriak oso aldeko akordioa egin zuen, lehenik eta behin, Serbiako prefetarekin. Ez da ezagutzen Jovan printzeak ezkontzan zenbat parte izan zuen.

mendearen erdialdean Andrija Dandolo doge veneziarrak bere Chronica per extensum descripta-n jaso zuen. Gertaera hori Pietro Zjani dogearen (1205-1229) erregealdiko hamabigarren urtean kokatzen du , hau da, 1216ko abuztuaren 5etik 1217ko abuztuaren 5era bitartean, eta idatzi zuen: "Era berean, Stefan, Raška eta Serbiako jauna, prefet handia deitzen ziotena , Henrik Dandol doge zenaren biloba emaztetzat hartu bezain laster, emakumearen konbentzimenduz zismari uko egin ondoren, errege titulua jaso zuen Aita Santuaren mandatari baten bidez, eta Kardinalaren legatuak horretarako bidali zuen, bere emaztearekin batera koroatu zuten".  Nekez da Prvovenčani-k zintzoki uko egin zion ortodoxiari. Monje ortodoxo gisa lurperatu zuten Žičan. 

Gainera, Lehen Koroatuaren garaitik eta lekutik hurbilago dauden beste iturri idatzi batzuek diote 1217ko abuztuaren amaierara arte ez zela koroatu. mendearen erdialdeko bere lan historiografikoan, Tom Spliteko artxidiakonoak 1217ko abuztuaren 28an, Hungariako errege Andres II.a Splitera iritsi zenean , bere armadaren zati baten irteerarekin amaitzen ziren gertaera batzuk deskribatzen ditu. Split-etik 1218an, eta horren ondoren idazten du: "Aldi berean, Serbiako jaunak edo Raška Stefan, prefeta handia deitzen ziotenak, mandatariak bidali zituen Erromako egoitzara eta Honorio apaiz nagusiari errege-koroa bat bidali zion. Bere gertukoeneko mandatari bat bidali zuen, eta etorri eta bere herrialdeko lehen errege gisa koroatu zuen.» Toma Splitaninek Serbiako ordezkaritza Erromara joan zela 1217ko abuztuaren 28an Lehen koroatuentzako errege koroa eskatzeko , edo data horretatik aurrera, ez du uzten koroatze-data hori baino lehen egin izanaren aukerarik, antza denez. ondoren idatzitako Andrije Dandolen kronikatik bakarrik.

Latinezko bi iturri horietan oinarrituta (Andrija Dandolok XIV. mendean idatzia eta Toma Splitanin artxidiakonoak XIII. mendearen bigarren erditik aurrera), serbiar historialari gehienek idazten dute Lehen Koroatuaren koroatzea 1217an izan zela. 

Serbiarren artean sortutako bi iturri idatzi Lehen Koroatuaren garaitik hurbilago daude eta agian fidagarriagoak dira. mendearen erdialdean, Domentian Hilandarac hieromonjeak Sava Santuaren Bizitzan Lehen Koroatuaren koroazioaren deskribapen zehatzena utzi zuen. Domentianen arabera, Sava I Nemanjić serbiar artzapezpiku gisa"Eta berriro bere ikasleen artetik aukeratuz... Metodio gotzainak... Erromara bidali zuen... Eta epistola bat idatzita... Aita Santuari... Bidaltzeko eskatu zion... koroa dohatsu bat, bere anaia erresumako lehen aitatasunaren arabera ezkontzea, zeinean aita ere jaio baitzen... Dioklitia izeneko leku batean, hasieratik erresuma handi bat deitu izan dena... koroa dohatsu bat izango zen. bere aberrira eraman... Bere anaia leiala, Kir Stefan prefeta handia, Ži(t) izeneko artzapezpikutegi handira deituta... Kir Sava erreberendoak ohituraren arabera egin zuen gau osoa... eta ondoren ... liturgia santuaren emaitza, santutegi handian koroa santua harturik, bere anaia debotoarekin ezkondu zen, eta Espiritu Santuaz gantzutu zuen erreinurako Kir Stefan jaun subiranoa deitzeko serbiar guztien erregea. eta itsas herrialdeak" Domentian Hilandarac, Saint Savaren dizipuluak utzitako lehen koroatuaren deskribapen sinesgarrian oinarrituta, Lehen koroatua Sava I artzapezpikuak koroatu zuela 1219ko Gabonetan ere bazegoen. urteak. Batzuek idatzi zuten koroatzea 1221eko maiatzean izan zela Domentian Hilandarac-ek deskribatu bezala.  Theodosius Hilandarac- ek utzitako deskribapena Domentianoren deskribapenaren antzekoa da .

Koroatzearen aurretik, Lehen Koroatuaren tituluak "Stefan prefektu handia, serbiar lurralde guztietako jaunordea" zioen. Izenburu hau 1200. urteko Hilandar foruan jaso zen , eta horren bidez Stefanek bere aitak monasterioari emandako pribilegioak berretsi zituen. Koroatzearen ondoren, Stefanek forua eman zion Žiči monasterioari (1217). Bertan, bere izenburuak honela dio: Stefan, Jainkoaren graziaz, Serbiar lurralde guztietako eta Itsasoetako errege eta autokrata ezkondu zen".

Prvovenčani 1219an jaiotzea lortu zuen Angelo familia boteretsuarekin , Epiroko despotismoa gobernatzen zuena. Nafpaktosko Jovan Apokavka metropolitarraren korrespondentziari esker, Radoslav eta Anna , Epiroko Teodoro despotaren alaba zaharrenaren ezkontzaren prestaketak ezagutuko ditugu. Prestaketak 1218an hasi ziren. Ezkontza urtebete geroago egin zen, 1219aren amaieran  . Bere bizitza amaitu baino lehen, Prvovencanik beste foru bat eman zion Žičari, eta errege-dotazio guztiak (Hilandar, Đurđeve Stupove , Studenica, Mileseva ) monasterioaren jurisdikziopean jarri zituen.). Radoslav, Prvovenčaniren seme zaharrena, oinordeko izendatu zuten bere aitaren bizitzan zehar. Gaixotasun labur baten ondoren, Prvovenčanog 1227ko irailaren 24an hil zen. Hil baino berehala, fraide egin zen. Simon izena hartu zuen. Studenicako monasterioan lurperatu zuten lehenik, baina gero bere anaia Savak bere aztarnak Žičara eraman zituen.

### Stefan Radoslav

Serbiako errege berria Beloslava Asen Bulgariako enperadorearen alabarekin ezkondu zen. Vladislav osaba Savak koroatu zuen. Badirudi Stefan Lehen Koroatuaren seme gazteak printze parte gisa gobernatu zuela tronura iritsi aurretik. 1220. urterako, Mileševa monasterioa eraiki zuen, eta apainketa horretan Sava artzapezpikuak parte hartu zezakeen. Stefan Vladislavren erregealdiaren hasieran, Dubrovnikekiko harremanak ez ziren onak izan. Serbiako erregeak Dubrovnikeko jendeari presioa egin zion Radoslav berari uzteko. Radoslavek Bosniako debekura jo zuen laguntza eske Matej Ninoslav. Hala ere, Dubrovnik utzi behar izan zuen, eta horrekin batera gerrarako prestatzen ari zen serbiar erregea. Durrësen errefuxiatu zen, non, ustez, bere emaztea Annarekin banandu zen. Bere osaba Savak gonbidatuta, Radoslav Serbiara itzuli zen eta 1235ean hil zen Jovan fraide gisa. Sava hurrengo urtean bertan hil zen, 1236an, Bulgariako hiriburuan , Ekialdeko Patriarkatuetara beste bidaia batetik itzultzean. Domentianek dioenez, bulgariarrek bere gorpua gorde nahi zuten, lehen Berrogei Martirien elizan lurperatu zutena. Vladislav bere aitaginarrebarengana joan zen Savaren gorpua eske. Jovan azkenean berarekin ezagutzera atera zen. Savaren gorpua Serbiara itzuli zuten, eta Milesevako jada prestatutako hilobi batean jarri zuten. 
Vladislavek forua eman zion Dubrovniki 1235ean. Dubrovnikek bere lurraldean serbiar erregearen aurkariak ez onartzeko konpromisoa hartu zuen, eta serbiar erregeak, horren truke, hiriaren aurreko pribilegioak berretsi zituen. Garai hartan, Serbiako edo Dubrovnik estatuko buruzagitza aldaketa gertatzen zenean akordioak berrestea ohitura bihurtu zen.

1237an, Vladislav bere armadarekin joan behar izan zuen bere herrialdearen mendebaldeko muturrera, Cetina ibaira. Okasioa Koloman duke hungariarra Hum eskualdean sartzea izan zen, zeina Toljen II.a serbiar erregearen basailu eta Miroslav Zavidović Stefan Nemanjaren anaia zenaren ondorengoa zen. Bosnian zehar arrakastaz sartu ondoren, Kolomanek Toljen printzearen lurraldea inbaditu zuen. Vladislaven armadaren presentziak hungariarren incursio gehiago eragotzi zituen. Oraingo hartan, aliantza bat egin zen Serbiako Erresumaren eta Spliten artean.

mendearen berrogeigarren hamarkadaren hasieran, tatariarrek Ekialdeko Europa inbaditu zuten. Poloniak, Silesiak, Errusiak, Hungariak sufritu zuten, eta mongoliarrak Adriatiko itsasora iritsi ziren Bela Hungariako erregearen atzetik. Itzultzean, Serbia eta Bulgariatik igaro ziren eta 1243an, Batu Khanen gidaritzapean , Urrezko Horda sortu zuten. Mongolen inbasioa baino lehen, Bulgariako Joan enperadorea hil zen. Coloman I Asen bere seme ezgaiak hartu zuen oinordekoa. Vladislavek bere laguntza galdu zuen Bulgarian eta 1241ean tronutik bota zuten. Bere anaia txikia Urošek hartu zuen oinordekoa. Vladislavek Serbian jarraitu zuen bizitzen. 1269 inguruan hil zen, eta bere dotazioan, Mileševi, lurperatu zuten. 

### Stefan Uroš I

Vladislavek forua eman zion Dubrovniki 1235ean. Dubrovnikek bere lurraldean serbiar erregearen aurkariak ez onartzeko konpromisoa hartu zuen, eta serbiar erregeak, horren truke, hiriaren aurreko pribilegioak berretsi zituen. Garai hartan, Serbiako edo Dubrovnik estatuko buruzagitza aldaketa gertatzen zenean akordioak berrestea ohitura bihurtu zen.

1237an, Vladislav bere armadarekin joan behar izan zuen bere herrialdearen mendebaldeko muturrera, Cetina ibaira. Okasioa Koloman duke hungariarra Hum eskualdean sartzea izan zen, zeina Toljen II.a serbiar erregearen basailu eta Miroslav Zavidović Stefan Nemanjaren anaia zenaren ondorengoa zen. Bosnian zehar arrakastaz sartu ondoren, Kolomanek Toljen printzearen lurraldea inbaditu zuen. Vladislaven armadaren presentziak hungariarren incursio gehiago eragotzi zituen. Oraingo hartan, aliantza bat egin zen Serbiako Erresumaren eta Spliten artean.

mendearen berrogeigarren hamarkadaren hasieran, tatariarrek Ekialdeko Europa inbaditu zuten. Poloniak, Silesiak, Errusiak, Hungariak sufritu zuten, eta mongoliarrak Adriatiko itsasora iritsi ziren Bela Hungariako erregearen atzetik. Itzultzean, Serbia eta Bulgariatik igaro ziren eta 1243an, Batu Khanen gidaritzapean , Urrezko Horda sortu zuten. Mongolen inbasioa baino lehen, Bulgariako Joan enperadorea hil zen. Coloman I Asen bere seme ezgaiak hartu zuen oinordekoa. Vladislavek bere laguntza galdu zuen Bulgarian eta 1241ean tronutik bota zuten. Bere anaia txikia Urošek hartu zuen oinordekoa. Vladislavek Serbian jarraitu zuen bizitzen. 1269 inguruan hil zen, eta bere dotazioan, Mileševi, lurperatu zuten. 

### Stefan Uroš I

Stefan Uros-en erregealdiaren hasiera Alemaniako meatzariak, saxoiak , Serbiara iritsi ziren. Saxoiak Serbiara iritsi izanaren arrazoia ez da ezagutzen. Bi teoria daude: Erdelj -eko mongoliarren presioaren ondorioz , Serbian errefuxiatu zirela errege serbiarren oniritziarekin, edo Uroš erregeak berak gonbidatuta etorri zirela, elkarren arteko interes ekonomikoek erakarrita. Saxoiek serbiarrek ezagutzen ez zituzten burdinazkoak ez diren metalak prozesatzeko teknika berriak ekartzen dituzte. Saxoiak aipatzen dituen lehen iturri historikoa Uroš-ek Brskori 1254ko forua da. Saxoiek erregea nobleziatik independizatzea ahalbidetu zuten, mertzenarioen indarrak mantendu ahal zituelako. 

XIII.mendeko berrogeigarren hamarkadaren amaieran, Dubrovnik eta Bar Artzapezpikutegien arteko gatazka berritu zen. Bar-eko artzapezpikua Giovanni Plano Carpini-k ordezkatu zuen. Urtebete lehenago, Bosniako Elizbarruti Katolikoa Dubrovnikeko Artzapezpikuaren jurisdikziotik kanpo geratu zen eta Kalokako Artzapezpikuaren menpe zegoen. Horregatik, Dubrovnik saiatu zen 1215az geroztik Bar Artzapezpikutegiaren menpe dauden elizbarruti katoliko serbiarrak bere jurisdikzio elizapean jartzen. Gatazka Bar-eko Artzapezpikutzaren alde ebatzi zen, baina Giovannik artzapezpiku aulkira erretiratu behar izan zuen.  ordezkatu zuen. Uroš-ek Bar-eko Artzapezpikuari laguntza eman zion gatazkan eta Dubrovnikeko inguruak suntsitu zituen. Dubrovnikek aliantza bat egiten du Migel II.a Asen Bulgariako enperadorearekinekialdetik Serbiari erasotzeko prestatzen ari zena. Radoslav, Humeko dukea, Andrijeren semea eta Miroslav printzearen ondorengoa ere koalizioan sartu zen. Bulgariako armadak Serbiari eraso zion 1254an. Hala ere, erasoak ez zuen arrakastarik izan eta ez zuen Urošen jarrera astindu. Dubrovnik-ek bakea egin zuen Serbiako erregearekin. Gerra amaitu ostean iturrietan aipatzen ez zen Radoslav printzeari txarren atera zitzaion. Bere zatiko printzerria Serbiako Erresumari erantsi zitzaion. Era berean, garai berean, Urošek Vukanen oinordekoek, Stefan , Dimitrije eta Mladenek gobernatzen zituzten lurraldeak, estatuari erantsi zizkion. 

Uroš Epiroko despotismoaren eta Nizeako inperioaren arteko gerran esku hartu zuen, Migel II.a Angelo Epiroko despotari lagunduz. 1000 soldadu bidali zizkion (1258). Serbiar armadak Mazedoniako iparraldea okupatu zuen Skopjekin. Hala ere, koalizioa garaitu zen Pelagoniako guduan (1259), eta bi urte geroago Mikel Paleologok Konstantinopla konkistatu zuen , eta horrek Latindar Inperioaren existentziari amaiera eman zion (1204-1261). 

Uroš Hungariako erregearen basailu bat izan zen, hari 1260an Otakar II Przemyśl Txekiar erregearen aurkako gerrarako destakamendu laguntzaile bat bidali zion. Harreman onak 1267 edo 1268an hautsi ziren. Hain zuzen, XIII. mendearen erdialdean, Bela Hungariako erregeak Mačvaneko Banovina sortu zuen , eta horren buru Rostislav Mihailovic errusiar printzea jarri zuen , bestela bere suhia. Rostislav bere seme Bela Rostislavich izan zen oinordekoa. Uroš-ek Belaren lurraldeei eraso egin eta hondatu egin zituen bere aitonak Mačvaniren debekura destakamendu laguntzaileak bidali zituen arte, eta horrek Serbiako erregea garaitzea lortu zuen. Uros harrapatu eta erreskatea ordaindu behar izan zuen. Bere seme Dragutin erregearen alab Katalina Hungariako printzesarekin ezkondu zen , Stefan V.a. Semeari administraziorako lurralde zati bat emango ziola agindu behar izan zuen. 

XIII. mendeko hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, Urošen seme gaztearen Milutin eta Anna printzesa bizantziarraren artean ezkontza bat osatzeko saiakera izan zen, Mikel Enperadorearen eta bere emaztea Teodoraren alaba. Georgije Pahimerrek arrakastarik gabeko negoziazioak deskribatzen ditu, eta ondoren, Uroš-ek Anjouko Karlosekin aliantza bat egin zuen , Bizantziar enperadorearen aurkari nagusia. 1274ko Lyongo kontzilioan , Mihailok serbiar eliza autozefaloaren existentziaren legezkotasuna eztabaidatu zuen. Hala ere, Urošek ez zuen Bizantzioren aurkako gerra bat burutzea lortu. 1274an, Dubrovnik-en aurkako gerra gidatu zuen. Uroš erregearen azken ekintza politiko ezaguna da.

Danilo artzapezpikuak (1324-1337) Serbiar erregeen eta artzapezpikuen bizitzan , Uroš eta bere seme Dragutinen arteko gerra zibila deskribatzen du. Gerra lehertu zen Urošek bere semeari lurralde zati bat administratzeko uko egiteagatik, eta 1268an egingo zuela agindu zuen. Gerra 1276an Gatačko Poljeko guduan Uroš porrotarekin amaitu zen. Uroš Hum eskualdera erretiratzen da, non fraide bihurtu zen. Simon fraide gisa hil zen 1277an.

### Stefan Dragutin

biar erregeen eta artzapezpikuen bizitzan , Uroš eta bere seme Dragutinen arteko gerra zibila deskribatzen du. Gerra lehertu zen Urošek bere semeari lurralde zati bat administratzeko uko egiteagatik, eta 1268an egingo zuela agindu zuen. Gerra 1276an Gatačko Poljeko guduan Uroš porrotarekin amaitu zen. Uroš Hum eskualdera erretiratzen da, non fraide bihurtu zen. Simon fraide gisa hil zen 1277an. 

### Stefan DragutinEditatu

Artikulu nagusia: Stefan Dragutin

Srem erresuma

Boterera heldu ondoren, Dragutin erregeak bere amari Jelenari eman zion printzerriko zati bat kudeatzeko. Jelenak Zeta, Trebinje eta Plav eta Gornji Ibar inguruko inguruak jaso zituen, eta horregatik barkatu zion semeari bere aita boteretik kentzea. Seguruenik, Dragutinen anaia txikiak Milutinek ere lurren zati bat jaso zuen kudeaketarako. Dragutinen erregealdia Dubrovnik-ekin harreman onak izan zituen, aitarekin gatazkan. Dragutinek foru bat eman zion Dubrovnikeko jendeari, non, iturrietan lehen aldiz, Vlasteličići jauntxo txiki gisa aipatzen diren Serbiako estatuan. Bere aitak bezala, Dragutinek ez zuen harreman onik izan Bizantziorekin. DefekzioaKotanicarenserbiarren sartzean parte hartzen du, bizantziar probintziak arpilatuz. Hala ere, mugako gatazka txiki horiez gain, ez zen Bizantziorekin borroka handirik izan. Serbia 1281ean Orvieton sortu zen Anjouko Karlosek zuzendutako bizantziarren aurkako koalizioan sartu zen. Bulgariako rift dinastiko borroka  .

Danilo Dragutinen Jelečatik gertu dagoen zalditik erori zela irudikatu zuen Jainkoaren zigorra, bere aita tronutik botatzeagatik. Dragutinen lesioa larria izan zen. Herrialdea kudeatzea eragotzi zion luzaroan. Erregeak bere zalditik erortzea baliatu zuen bere anaia txikiaren Milutin abdikatzeko. Benetako arrazoia agintariek Dragutinen hungariarren aldeko politikarekin zuten atsekabea izan zen. Vlastelak Bizantziorekin gerra bat nahi zuen eta bertan bere lurraldeak zabalduko zituen. 1281ean, Dragutinek kanpaina bat egin zuen, non Serbiako armada Ser-era sartu zen. Hala ere, hurrengo urtean gerraren jarraipena espero zuen jaunak, eta Dragutin zaurituak ezin izan zuen armada gidatu. Daniloz gain, Dragutinen erorketa ere lekuko da 1308an Serbiako estatuaren egoera deskribatzen zuen bidaia-koaderno bat idatzi zuen fraide anonimo batek, baita historialari bizantziar batek ere.Georgije Pahimer artzapezpikua  .

Tronuaren lagapena Deževako kontzilioan egin zen 1282an. Milutinek errege boterearen sinboloak ere jaso zituen anaiarengandik: urrea, jantzi inperialak, armak eta zaldi bat. Dezhevsk Kontseiluaren xedapenen arabera, Milutinek bere bizitza osorako tronuan jarraituko zuen. Dragutinen semeetako bat izango zen, ziurrenik Vladislav. Dragutinek berak lurralde zabalak jaso zituen Serbiako Erresumaren iparraldean, Rudniketik Trebinjerako eremua barne. 1284an, Jelisaveta Kumanka amaginarrebarengandik Mačvanska eta Usor - Solako Banovina jaso zuen. Dragutinen herrialdea atzerriko iturrietan "Srem-eko Erresuma "bezala ezagutzen da.

### Stefan Milutin

Milutinen garaipena tatariarren aurka, Anastas JovanovBere erregealdiko lehen urtean, Milutinek Bizantzioren aurkako kanpaina bat egin zuen eta bertan Gornji eta Donji Polog , Ovče Polje , Zletovo eta Pijanec konkistatu zituen. Migel VIII.a Bizantziar enperadoreak Serbiaren aurkako kanpainarako prestaketak egiten ditu. Bizantziar familia aristokratikoek horretara bultzatu zuten eta serbiarren aurretik ihes egin zuten Konstantinoplara. Hala ere, enperadorea prestaketak amaitu baino lehen hil zen. 1283ko udaberri hasieran , enperadore berriak, Andronikos II. Paleologoak, armada bat bidali zuen Serbiara. Hala ere, ez zuen pertsonalki erasoan parte hartu. Armada, batez ere, mertzenario tatariar destakamenduek osatzen zuten. Daniloren arabera, talde handiago bat tatariarren destakamendu handiagoaDriman hil zen, eta ondoren kanpaina amaitu zen. Urte bereko udazkenean, Milutinek Strumica eta Ser eskualdea suntsitu zuen eta Sveta Gora eta Egeo itsasoko kostaldera iritsi zen Hristopoljeraino. Dragutinen destakamenduek ere parte hartu zuten gerran. Milutinek Poreč , Kičevo eta Debar okupatu zituen. Milutin gerran zegoen 1282-4an. nabarmen zabaldu zuen Serbiako Erresuma hegoalderantz  .

XIII. mendeko azken hamarkadaren hasieran, Milutin eta Dragutinen armadek elkarrekin okupatu zituzten Kučevo eta Braničevo , ordura arte Drman eta Kudelin kuman agintari erdi-independenteek gobernatzen zituztenak. Braničevo Serbiako estatuaren parte izan zen lehen aldiz. Srem erreinuari atxikita zegoen. Braničevoren konkistak Vidingo Šishman printzearen erreakzioa eragin zuen , Mongol Khan Nogaiaren basailu batek. Šishmanen indarrak Pećera iritsi ziren. Kontraeraso batean, Milutinek Shishmanen hiriburua hartu zuen eta Dragoš jaunaren alabarekin ezkontzera behartu zuen. Shishmanen semea Milutinen Anna alabarekin ezkonduta dago. Khan Nogai mongoliarra Serbiaren aurkako erasorako prestatzen ari zen. Milutinek erasoari aurrea hartu zion bakea eskatuz eta bahituak bidaliz, bere seme Stefan barne  . 1296an, serbiar erregeak Durrës hartu zuen eta, ondorioz, bizantziar espedizio berri bat eragin zuen. Greziako armada Mihailo Glavas jeneral ospetsuak zuzendu zuen. Glavasen erasoa erabateko porrotarekin amaitu zen, eta ondoren buruzagi militarrak berak enperadoreari bakea egitea proposatu zion. Theodore Metohits Serbiako erregearekin izandako negoziazioak eta bakearen amaiera deskribatzen ditu. Andronikosek lehen aldiz erregeari bere arreba Eudokia eskaini zion emazte gisa. Hala ere, ez zuen jada hiru (edo lau) aldiz ezkondu zen serbiar erregearen berri entzun nahi izan. Hori dela eta, Milutina bizantziar enperadoreak bere alaba, bost urteko Simonida, seinalatu zuen. Ohridako Makarije artzapezpikuak egin zuen ezkontza. Bizantziorekin adiskidetzeak, Simonidesekin ezkontzak koroatua, arrakasta handia suposatzen du Milutinen politikan. Honekin, Mazedonian konkistatutako lurraldeak legeztatzea lortu zuen, Serbiari dote gisa erantsi zitzaizkionak. Bere foruetako batean, Milutinek berak idazten duenez, "Skopje, Ovčepolje, Pološka, ​​​​Debar eta beste lurralde batzuk ezpatarekin hartu zituen eta gero Andronikos enperadore greziar autokrataren suhia bihurtu zen". Bizantziorekiko aliantzak oposizio handia izan zuen Serbian. Lehenik eta behin, Jelena erregearen ama eta Dragutin erregearen anaia aliantzaren aurka zeuden. Bizantziarrek Milutini bere ama Jelena ezkontzara joateko eskatu zioten. Hala ere, erregeak bere adinaren eta bidaiaren luzeraren arabera justifikatu zuen. Dragutinen jarrera ondorengo gertakarietatik eta Georgios Pahimer idazle bizantziarraren oharretatik ondoriozta daiteke.nork dio Andronikok bere suhiari aliatuen laguntza eman ziola, eta horrek Dragutinek aurreikusitako erasoa alde batera utzi behar izan zuen. 

Milutin eta Dragutin (1301-1311) arteko gerraren kausak gutxi ezagutzen dira. Dubrovnikek Kotor erasotu zuen 1301ean Veneziako Errepublikaren laguntzaz. Kotorrek setioari eutsi zion, eta mendeku gisa, Milutinek ( Genova , Bizantzio eta Kotor koalizioko kidea ) Dubrovnik erasotu zuen, penintsulako lotura guztiak moztuz. Dubrovnik-eko dukea Mljetera erretiratzen da eta 1301eko abuztuan bakea amaitu zen, zeinaren arabera aurreko egoera Dubrovnikentzako 4.000 bakoitzeko gerra-indemnizazio batekin ezarri zen. Gutunarekin, Milutinek Dubrovnikeko merkatarien eskubideak berresten ditu Serbian. Gutunak Rudnik ere aipatzen du, hau da, hiri hau jada Milutin-en eskuetan zegoela (1301eko iraila). Bosniako gerra Serbiako gerra zibilarekin lotuta dago. Pavle BribirskiSerbiako gatazkak aprobetxatu eta herrialdean sakondu zuen, Onogosteraino. 1299an, Bosniako zati handi bat konkistatu zuen eta "Bosniako jaun" titulua hartu zuen, bere anaia Mladen I.a debeku gisa ordezkatuz. 1302an, Mladen Ban Stefan II Kotromanić- ekin gerran zegoen Bosnian. 1304. urtea baino lehen, foru batean, Hum eskualdeko jaun titulua darama. Hala ere, ez dago Mladen Bribirskiren benetako boterearen arrastorik Hum-en. Haren ordez, Nelipčić familiako Konstantino printzea agertzen da, Behe ​​Neretva, Ston eta Nevesinje eremuak gobernatzen dituena. Paulek gerra bat eramaten du Milutinekin. Serbiako erregeak bere semea harrapatu zuen. 1306 inguruan, Pavle eta Milutinek bakeak egin zituzten. Pavle Humska lurretik alde egin zuen, eta Milutinek Mladen askatu zuen. Mladen II.a, harrapatu zuen.

erregearen anaia , Balduino II.a latindar enperadorearen bilobarekin ezkondu zen eta, horrela, latindar erregearen titulua jaso zuen dote gisa. Bizantzioren aurkako gerra prestatzen hasi zen Latindar Inperioa berrezartzeko. Bizantzioren aurka ere Filipe Tarentokoa zegoen, 1305ean Durres okupatu zuen Balkanetako Angevin lurraldeen jabea. Milutinek Filiporekin bilera bat antolatu zuen 1305ean Skadarreko apezpikuaren bitartez. Aldi berean, serbiar erregeak mandatariak bidali zituen Parisera, Karlos Valoisekoarekin Bizantzioren aurka aliantza bat negoziatzeko. Frantziako gobernuak dominikar bat bidali zuenfraide serbiar estatuko egoera ikertzeko. Fraide anonimoaren sinpatiak Dragutinen (Angebinoekin erlazionatuta zegoen) alde baziren ere, Karlos Valoiskoak ez omen zion kasu handirik egin txosten horri, eta 1308an Milutinen mandatariekin aliantza bat egin zuen, bermatuz. Bizantziotik irabazi zituen lurraldeak. Milutinek erlijio katoliko erromatar bihurtzeko eta bere alaba Tsarica (Zorica) Karlen semearekin ezkonduko zela agindu zuen. Klemente V.a Aita Santuak Milutinen fidatzen zen eta hainbat orrialdetan idatzi zuen apaizek Milutin erromatar katoliko federa bihurtzea ezarri behar zutela. Bere aliatu berriei konfiantza emanez, Milutinek 1308an Bizantziar Inperioari eraso zion, bere armada Tesalonikara eramanez. Melik-en menpeko Catalinako mertzenarioen zati bat bere alde joan zen (1000 zalditeria eta 500 infanteria). Thessalonikek erasotik defendatu zuen, etaMelik Milutin-en aurka altxatu zen. Milutinek menderatu eta exekutatu egin zuen. Mendebaldean aldaketa bat dago. Klemente Aita Santua Avignonera joan zen 1309an , eta Charles Valois Erromatar Inperio Santuaren koroaren inguruko gatazketan sartu zen , eta Alemaniako koroa lortzeko arrakastarik gabeko saiakeraren ostean, Frantziako gatazketan ere. 1309an, Aita Santuak Veneziako Errepublika madarikatu zuen, Milutin bere alboan irabazi zuena. Milutin eta Mendebaldearen arteko aliantza hautsi egin zen. Veneziarrek Balkanetako angebinoen aurka gerra egiteko konbentzitu zuten Milutin. Albaniako erregea deitzen diote , lehen aldiz Serbiako agintarien tituluan sartzen dena. Milutin Andronikosera itzuli zen eta Gallipoliko Hsalilen destakamendu mertzenarioa garaitzen lagundu zion. Trukean, Andronicus Hilandaru daherri bat eman zuen. Milutin eta Hsalilen gerra Balkanetako penintsulan turkiarren eta serbiarren arteko lehen gatazka historikoa da. Hala ere, ez zen bakarra izan. 1313an, Milutinek Serbiar armadaren destakamendu sendo bat bidali zuen Asia Txikira Novak Grebostrek Duke Handiaren gidaritzapean , greziar agindupean ez zegoen baina bizantziar aliatu gisa independenteki borrokatu zen. 

Milutinek Mendebaldekoekin izandako negoziazioek, beraz, ez zuten Andronikosekiko harremanetan eragin. Momentu horretan, Bizantzio otomandarrekin gerran zegoen, Asia Txikira Katalina konpainiako gudari mertzenarioak ekarriz , laster beren enpresaburuen aurka egin eta greziarren lapurreta egiten hasi ziren. Sveta Gora eta Hilandar ere izan ziren jomugan. Milutin Hilandarra zaindu zuen. Nemanjina zaharra zegoen tokian eliza berri bat eraiki zuen, Hilandarren inguruan harresiak eta bi pirga eraiki zituen, horietako batek eliza itsasotik piraten erasoetatik defenditzen zuen. Hiru urteko Katalinaren erasoetan (1307-1310) Hilandarren sufrimenduak jaso zituen orduko monasterioko administratzaileak, geroago Danilo artzapezpikuak. Katalinak mendebaldera erretiratzen dira, Atenasko Dukerrira iristen dira Tesalia eta Epiro bidez.non, denbora laburrean dukea zerbitzatu ondoren , haren aurka egin eta Kefisen garaitu zuten (1311), eta ondoren dukerria hartu zuten. Hala, Serbiarako arriskua behin-behinean kendu zen. Tesaliara itzuli zen, Turkopoleko mertzenarioen destakamendu bat Catalinasengandik banandu zen eta, Melikusen agindupean, Milutinek bere zerbitzura kontratatu zuen. 

1310ean Milutinek Andronikosen laguntza bidali zuenean (Hsalil borrokatzeko), Dragutinek eraso egin zion. Vlastela Dragutinen albora joan zen, eta Milutin posizio zail batetik salbatu zuen elizgizonak, Dragutinek Mendebaldearekin zuen loturaz kontuz. Orduko kleroaren buruzagia Danilo biografoa zen, orduan Banjako apezpikua. Milutinek bere esku utzi zion dirua gorde zezan. Danilok turkiar, tatariar eta osetiarren destakamendu mertzenarioak erreklutatzeko erabili zuen. Kleroak gatazkaren areagotzearen beldur zen eta bakea bultzatu zuen. Nikodemo abade hilandarra Konstantinoplara joan zen bi erregeen izenean aholku eske. Enperadoreak eta patriarkak bakea bukatzea proposatu zuten, eta estatuko batzarrean burutu zen. Bakea Banjska monasterioaren eraikuntza eta Svetostephanska Chrysovulja ospetsuaren argitalpenarekin sinbolizatzen zen. 1313 eta 1316 artean igaro zen. Gerra zibilak ez zuen lurralde aldaketarik ekarri  .

Milutinen seme zaharrenak, Stefan, izan zuen gerra amaitu ondoren kezkatzeko arrazoirik handiena. Gerra garaian bere aitaren gogokoena zen, eta Deževeko Kontseiluaren xedapenetara itzultzea ez zitzaion komeni. 1306an, Stefan jarri zuten Zeta eta errege titulua zuten kostaldeko eremuen buru. Momentu horretan, 30 urte baino gehiago zituen eta sendo errotuta Zetan. Bere familiarekin, emaztearekin eta bi semeekin bizi zen: Dušan eta Dušic. Horrez gain, Milutinek Anna Terterrekin izandako ezkontza ez-legitimoan jaio zen , eta horrek bere posizioa are gehiago ahuldu zuen. Simonidaren ama Irina ere tronuaren alde borrokatu zen , bere seme Dimitrirentzat bermatu nahi izan zuen.azken finean Serbian bizitzeari uko egin zion. Vlastelak Stefan konbentzitu zuen bere aitaren aurka matxinada bat egiteko, bestela desobedituko zuela mehatxatuz. Milutinek Zeta okupatu zuen bere armadarekin; Stefan Bojanaren gainetik erretiratu zen. Aitarekin negoziazioetan sartu zen. Skopje ondoan elkartu ziren, Stefanen bizilekua zegoen tokian. Milutinek bere semea kateatzeko agindu zuen. Stefan Skopjera eraman zuten eta partzialki itsututa zegoen. Konstantinoplako gortera bidali zuten, eta zazpi urte eman zituen Andronikos enperadorearekin. Bere aita hil baino berehala itzuli zen Serbiara. Milutinek, elizaren konbentzimenduarekin, bere semeari Budimlja parrokiako administrazioa eman zion. Urte berean (1314), Milutin eta Dragutin arteko harremanen krisia gertatu zen. Jelena erregina 1314ko otsailaren 8an hil zen, eta Dragutin ez zen pertsonalki hiletara etorri, baina hara bidali zuen enbaxada. Beranduago bere amaren hilobira etorri eta bere anaia ezagutu zuen Pauni, Kosovon.

1316ko udaberrian Dragutinen heriotzak eten zuen bake aldi laburra. Hil aurretik, Dragutin erregea fraide bihurtu zen eta Teoktisto izena hartu zuen. Horren aurretik, bere seme Vladislavri eman zion boterea parlamentuan. Halako batean, Dragutin hil eta gutxira, Milutinek Vladislav espetxeratu zuen eta bere domeinua hartu zuen. Handik XIV.mendearen amaierara arte, Dragutinen lurrak eztabaida-hezur bihurtu ziren Serbia eta Hungariaren arteko harremanetan. 1316 eta 1318 artean, Milutinek gerra egin zuen Dubrovnikekin. 1317an tregua amaitu zen, eta Milutinek 4.000 pertsona baino gehiagoko omenaldia ordaintzea onartu zuen. Gerra hau amaitu bezain laster, gerra piztu zen Mladen II.a Bribir-arekin (1318ko ekaina). Ezezaguna da gerraren nondik norakoak. Hurrengo urteko ekainean, Aita Santuak gutunak bidali zizkien Albaniako hainbat nobleri Raško errege zismatikoaren boterea kentzeko. Aita Santuaren erabaki honek Milutinek Filipe Tarenaren aurka egin zuen eraso-politikak eragin zuen Dragutinekin gerra zibila amaitu ondoren. Milutin-en aurka koalizioa sortu zen. Milutinen aurkaririk indartsuena izan zenKarlo Robert , Hungariako erregea, 1319ko udazkenean Sava zeharkatu eta Macva okupatu zuena, Kolubara haranean barneratuz. Hungariako armada gaurko Valjevotik iparraldera iritsi zen. Dragutinen estatuaren muina Hungariarren menpe zegoen. Hungaria erretiratu eta gutxira, Milutinek lurraldeak berreskuratu zituen, eta neguko hilabeteetan, 1320. urtearen hasieran, Karlo Robertek bere kanpaina hasi zuen berriro eta Mačva eta Dragutin estatuko beste hiri batzuk hartu zituen. Milutinek ezin izan zuen Cumans-en armada mertzenarioa erabili Androniko II.ak orduantxe eskatu zielako harengana itzultzeko. Androniko eta bere bilobaren artean Bizantzioko gerra zibilaren lehen aldia Milutinoren esku-hartzerik gabe igaro zen. 1322an gerra berriro hasi zenean, jada hilda zegoen Milutin. 

### Stefan Dečanski

Dajilo Hum apezpikuaren ustetan , Milutinek bere seme Stefan Bizantziotik itzultzeko baimena eman zion 1321ean. Budimljako administrazio eremua esleitu zion. Milutinek ez zuen kontuan hartu bere seme zaharrena Konstantin , garai batean Humeko gobernadorea izan zena, bereziki baliotsutzat, bere oinordeko izendatu baitzuen Stefan erbesteratu ondoren bakarrik. Konstantino Simonides eta Milutinarekin batera margotu zuten Gračanican. Stefanen erbestearen ondoren Zetako gobernadore izan zen. Shkoderren errege izendatu zuten. Bere dirua asmatu zuen. Aitaren heriotzaren berri izan bezain laster, Stefanek iragarri zuen San Nikolasek ikusmena berreskuratu zuela. Erreleboa hartzeko prestatzen ari zen. Konstantinori boterea partekatzea eskaini zion, baina azken honek ez zuen ados jarri. Bere jatorri eslaviarra, sendatze miragarria eta martirioak jende gehiena irabazi zuen. Elizak Konstantino abandonatu zuen. Epifania egunean, Nikodim artzapezpikuak Stefan koroatu zuen errege gisa, eta Dušanek errege gazte gisa. Konstantino garaitu eta guduan harrapatu zuten. Sasi-artekariak modu basatian hil zutela idatzi du. Idatzitakoa da Estebenek Konstantinoren besoak ziriekin zulatu eta erditik moztu zituela, eta bere burezurra kopa gisa erabili zuela, Krum agintari bulgariarrak burezurrarekin egin zuen bezala IX.Bizantziar enperadorearena  .

Dragutinen seme Vladislav bere burua gatibutik askatu eta bere aitaren lurretan ezarri zuen bere agintea. Errege titulua zeraman eta gorte bat zuen bere agintariekin. Ez da jakin aitaren egoera guztiz berreskuratu zuen. 1323an jada, Bosniako debekuari Usora eta Sola jauna deitzen zioten, eta Rudniken jarrera ez dago argi. Liskar bat sortu zen Rudniken inguruan. 1323ko udazkenean, Rudnikeko merkatariek opariak eman zizkioten Vladislav erregeari, eta urte horren amaiera aldera, plaza Stefanen eskuetara iritsi zen. Vladislaven aldekoak eta Menče Menčetić merkataria Otrovica meatzaritzako gotorlekuan giltzaperatu ziren. Erregeak Dubrovnikeko merkatariak espetxeratu zituen Menčetić laguntzeagatik. Dubrovnikekin hitzarmena 1324ko ekainean egin zen. Bi urte beranduago, erregeak berriro ere ohiko pribilegioekin foru bat eman zion Dubrovnikeko jendeari.

Milutin hil ondoren, barnealdeko tokiko noblezia indartu egin zen, eta erregearen boterea ahula zen. Ildo horretan, Branivojevicak nabarmendu ziren gehien, Ston eta Pelješac -en finkatu baitziren. Barnealderantz ( Popovo- n ) eta Neretva aldera zabaldu zuten beren agintea. Milutin garaian, branivojevicarrek Mladen II.aren aurka borrokatu zuten, eta geroago Stefan II. Kotromanić bosniar debekuaren aurka. Mladen erortzearekin batera, bribirien boterea itzaltzen da, eta Ban Stefan II Kotromanić bosniarra mendebaldeko serbiar bizilagun boteretsuena bihurtzen da. 1324az geroztik, bai Usor eta bai Soli gobernatu ditu. Dušanek, Stefanen semeak, Dubrovnik eta Bosniako debekuaren alde egin zuen eta Brajko Branivojević-en emaztea askatzea lortu zuen, serbiar nobleetako baten alaba zen (Vojin, Miloš, Altoman eta Vojislav Vojinovićen aita ) .). Mihailo Branivojević gerran hil zen, Brajko preso hartu zuten bitartean. Branojek Estebanen gortera ihes egin zuen eta bertan hil zuten gero. Honek Branivojević familia desagerrarazi zuen. Horren ostean, Bosniako debekuak Neretva harana eta Krajina okupatu zituen, eta Dubrovnik-ek Ston okupatuko zuela mehatxatu zuen bitartean. Dubrovnikeko jendeari Ston saltzeko negoziazioak ez ziren ondo joan, eta 1327an Serbiara salgaiak esportatzea debekatu zuten. Urte bereko abuztuan, ia urtebete iraun zuen gerra piztu zen. Bere ibilbideari buruz ezer gutxi dakigu. Bakea 1328ko udan amaitu zen. Pelješac serbiar erregearena zen. Erregeak, ordea, ez zituen itzuli Bosniako debekuak hartutako lurraldeak. Dušanen lehen kanpaina militarra Ban Stefan bosniarrarekin izandako gatazka izan zen 1329an. Nikola abade ikasleak idazten du Dečanskik bere semea Raškan sartu ziren babuino jainkogabe eta paganoetara bidali zuela, Dabar eskualdean. Dušanek garaitu zituen eta harrapakin asko irabazi zituen. Stefanek berak ozta-ozta ihes egin zuen bere jauna izateagatikVuk Hrvatinićek bere zaldia eskaini zuen. 

1324an, Stefan hamabi urteko Maria Palaiologus ezkondu zen , Teodoro Metohitoren bilobarekin. Bere aita Thessalonikiko gobernadore bizantziarra zen. Mazedonian independente izateko asmoa zuen. Stefan konbentzitzea lortu zuen Serska eta Strumica eskualdeetan arpilatzen ari zen armadaren destakamendu bat bidaltzeko. Andronikok Joani Zesar titulua eskaini zion. Azken honek baiezkoa eman zuen, baina Skopjen hil zen bere suhiaren epaitegian. Teodoro Metohitosek enperadorea konbentzitu zuen Dečanski-ra enbaxada bat bidaltzeko. Nicifor Grigora kronista ere bertan izan zen.

Mihailo Sisman 1324an iritsi zen boterera. Badirudi Dečanski eta Vladislaven arteko gerran, Vladislavi lagundu ziola, eta horrek serbiar erregea mandatariak bidaltzera behartu zuen. 1325ean, Šishmanek bere lehen emaztea, Anna Neda , Milutin erregearen alaba kendu zuen eta Andronikoren arrebarekin ezkondu zen. Hala ere, denbora batez Andronikos Gaztearekin gerran egon zen. Serbiarrekin talka egin zuen Vardar haranean hedatu zirelako. Bizantziorekiko gerraren arrazoia Prosek serbiarren jabetza izan zen, Mihailo Asen bizantziar gobernadoreak, bestela bulgariarra, eskuetan utzi baitzuen. Andronikosek tatariarrak eta beste mertzenario batzuk kontratatu zituen 1330ean, eta Jovan Bessarabo Valakiako printzearekin aliantza bat egin zuen serbiarren aurka. Serbiarrek mertzenarioak ere eskuratu zituzten. Grigorak 1000 zelta aipatzen ditu, eta Cantakuzin 300 Alaman. 1330eko maiatzean, Stefanek veneziarrei bere lurren bidez Bulgariarekin merkataritza egitea debekatu zien. Estebanek Bulgariako gortean zuen enbaxadak ez zuen arrakastarik lortu.

Bulgariarrak hegoaldetik eraso zioten Serbiari, Struma eta Bregalnica aldera. Haien asmoa Bizantziar armadarekin bat egitea zen. Serbiarrak Toplica eta Morava (Dobričko polje) elkargunean bildu ziren. Mihailok Serbiako muga zeharkatu zuen Zemlenen Strumatik gertu. Bulgariarrekin topo egitean, Dečanski Nagoričingo San Jorge elizan gelditu zen, non armadaren zati bat itxaron zuen. Gainerakoak Kamenchi ibaian itxaron zuten, eta handik berriro saiatu zen bulgariarrekin negoziatzen, berriro ere arrakastarik gabe. Han jaso zuen Bulgariako armadan diziplina ez zela onena. Azken Serbiako destakamenduak Velbuždetik gertu iritsi ziren ekainaren 28ko goizean. Eguerdian, Dečanskik bulgariarrei eraso zien. 15.000 soldadu inguru zeuden bi aldeetan. Dušan errege gaztearen jaurtitzaileak nabarmendu ziren bereziki. Mihailo bera bere burua salbatzen saiatu zen ihes eginez. Zalditik erori zen, eta ondoren serbiar jazarleek hil zuten (Kantakuzin). Dečanskik Nagoričinan lurperatu zuen, San Jorge elizan. Serbiarrek Bulgariako armadaren atzetik jarraitu zuten. Bulgariako armadaren aztarnak Mihailoren anaia Belaur-ek salbatu zituen  .

Bulgariar bulgariar beldurtuak bakea eskatu zioten Dečanskiri. Stefanek bakea onartu zuen, bulgariarren aldekoa. Bere arreba Anna Bulgariako tronura itzuli zuen bere seme txikia Jovan Stefan bertan jarriz. Enperatriz berria Trnovora eskoltatu zuen Serbiako armadaren destakamendu batek. Greziako armadak bulgariarren porrota aprobetxatu eta atzoko aliatuaren lurraldeak arpilatu zituen. Serbiarren aurretik atzera egin zuen. Dečanskik Štip, Veles, Prosek, Črešće, Dobrun irabazi zituen. 

Stefan Dečanski eta Dušan-en arteko gatazkari buruzko bi bertsio gatazkatsu ditugu. Daniloren ikaslearen kontakizunean, erru guztia Dečanskiri dagokio, bere semeari armada batekin eraso egin baitzion. Nicifor Grigorak, berak Serbia bisitatu zuen eta serbiar erregea ezagutu zuen, nobleziari ematen dio rol garrantzitsuena. Dušanek bere bigarren ezkontzatik Stefanen seme-alabekiko beldurra bere aitaren aurkako altxamenduan laguntza agindu zion noble batek bultzatu zuen. Gatazkak zenbat iraun zuen ez dakigu. 1331ko urtarrilean, Dečanski bere semearen eremuan zegoen, Shkodër inguruan. Dubrovnik-ek hiru diputatu bidali zituen aita-semeen artean bitartekaritza egiteko. Erregearen biografoaren arabera, Dečanskik Dušan-en jauregia suntsitu zuen Shkodratik gertu, negoziazio horien aurretik. Dušan kontu handiz bildu zen aitarekin, eta ondoren bakea ezarri zen. Dečanski bere eremura itzuli zen Dušan Trebinjera joan zen bitartean. Bakeak hiru hilabete baino ez zituen iraun. Gerra berriaren arrazoia Dušani aitaren aurrean agertzeko gonbidapena izan zen. Dušanek bere aitarengana joatearen beldur zen, eta dagoeneko bere andrea gonbidatua zuen. Vlastelak aurka egin zuen. Dušanek haien erasoari amore eman eta bere aitaren armadarekin eraso egin zuen. Stefan Nerodimljako bere gortean setiatu zuten, ziurrenik 1331ko abuztuaren 21ean. Petričera ihes egin zuen Dušanek gortea eta ogasuna konkistatu zituen bitartean. Dušanek bere aita ere inguratu zuen Petričen eta errenditzera behartu zuen. Dečanski bere bigarren ezkontzatik bere seme-alabekin eta bere emaztearekin espetxeratu zuten Zvečan gotorlekuan, non, bi hilabete pasatxoren buruan, bizia galdu zuen egoera argirik gabe (1331ko azaroaren 11n). Dušan errege koroatzea irailaren 8an izan zen Svrčinen. Dušanek haien erasoari amore eman eta bere aitaren armadarekin eraso egin zuen. Stefan Nerodimljako bere gortean setiatu zuten, ziurrenik 1331ko abuztuaren 21ean. Petričera ihes egin zuen Dušanek gortea eta ogasuna konkistatu zituen bitartean. Dušanek bere aita ere inguratu zuen Petričen eta errenditzera behartu zuen. Dečanski bere bigarren ezkontzatik bere seme-alabekin eta bere emaztearekin espetxeratu zuten Zvečan gotorlekuan, non, bi hilabete pasatxoren buruan, bizia galdu zuen egoera argirik gabe (1331ko azaroaren 11n). Dušan errege koroatzea irailaren 8an izan zen Svrčinen. Dušanek haien erasoari amore eman eta bere aitaren armadarekin eraso egin zuen. Stefan Nerodimljako bere gortean setiatu zuten, ziurrenik 1331ko abuztuaren 21ean. Petričera ihes egin zuen Dušanek gortea eta ogasuna konkistatu zituen bitartean. Dušanek bere aita ere inguratu zuen Petričen eta errenditzera behartu zuen. Dečanski bere bigarren ezkontzatik bere seme-alabekin eta bere emaztearekin espetxeratu zuten Zvečan gotorlekuan, non, bi hilabete pasatxoren buruan, bizia galdu zuen egoera argirik gabe (1331ko azaroaren 11n). Dušan errege koroatzea irailaren 8an izan zen Svrčinen. bi hilabete baino apur bat pasa ondoren, bizia galdu zuen egoera argirik gabe (1331ko azaroaren 11). Dušan errege koroatzea irailaren 8an izan zen Svrčinen. bi hilabete baino apur bat pasa ondoren, bizia galdu zuen egoera argirik gabe (1331ko azaroaren 11). Dušan errege koroatzea irailaren 8an izan zen Svrčinen.

### Stefan Dusan

Bizantzioko gerran erabilgarri zeuden indar guztiak erabili ahal izateko, Dušanek bakea egin zuen Bulgariako enperadore berriarekin bere erregealdiaren hasieran. Bulgarian, baita Serbian ere, 1331n tronu aldaketa izan zen. Boliarrek Jovan Aleksandar tronura eraman zuten , Dušanekin bakea egiten duena. Dušan Jovanen ahizpa Jelenarekin ezkondu zen. 1332ko udaberrian, matxinada bat piztu zen Zetan, urtebete lehenago Dušanek bere aitaren aurka matxinada bat sortu zuen leku berean. Zetako nobleak, Dušanek ematen zizkion sariekin konforme, Dimitrije Suma eta Bogoje buru ziren , zeinen agintea Albaniako iparraldera hedatu zen. Dušanek matxinoekin akordio batera heldu omen du Dubrovnikeko herritarren bitartekaritzarekin. 

Bere herrialdearen mendebaldean, Dušanek bere aitaren erregealdiko arazo batzuk oinordetzan jaso zituen. Dubrovnik-eko jendeak Ston eta Pelješac aldarrikatzen ditu Branivojevics-ekin gerra amaitu zenetik. 1328ko bake akordioaren arabera, ez zituzten konkistatu. Ban Stefan II Kotromanićek gero eta lurralde gehiago hartzen zituen kostaldean, eta horrek Veneziako Errepublikarekin gatazkan sartu zuen (1331). Bosniako debekua Hum-en benetako maisua zen, baina Stonek Serbiako erregearen agintaritza gorena aitortu zuen. Biei zuzendu zitzaien Dubrovnikeko jendea. Dušanen konfidantza nagusia Nikola Buća zen, baina Vojinovic-ek ere parte hartu zuten negoziazioetan. Dušanek bere herrialdearen muturreko mendebaldeko lurraldea utzi zuen, nekez defendatu ahal izan zuena. 1333ko urtarrilean Ston-en salmenta-gutuna eman zuen Pologen. Errenta bat ordaintzeaz gain (8.000 bakoitzeko eta 500 urteko bakoitzeko), Dubrovnikeko biztanleek zenbait betebehar onartu behar izan zituzten ortodoxoak beren lurraldean babesteko. Ordura arte, Dubrovnik ortodoxia zapaltzen saiatzen zen propaganda erlijiosoarekin eta nekazaritza erreformarekin, eta horrek serbiar nobleziari lurrak kendu zizkion. Agintari serbiarrak Stonen diru-sarrerak jaso zituen 1350. urtera arte, Jerusalemgo Goiaingeru Santuen monasteriora eraman zituen arte  .

Dubrovnik, Bosnia eta Bulgariarekin bakeak egin ondoren, Dušanek eskuak zabalik zituen Bizantzio erasotzeko. Dušan-en kanpaina honen deskribapena Nicifor Grigora kronikariak bakarrik jaso zuen. Gerraren lehen urtean, Dušanek Strumica hartzen du. Kanpaina handiago bat prestatzeko garaian, Sigrijan bizantziar handiak Serbiara alde egin zuen, eta gerra zibila amaitu ondoren enperadore berriaren alde egin zuen. Komandante gai batek Kostur harrapatu zuen, eta Serbiako armadak ia Salonika errenditzera behartu zuen. Androniko enperadoreak berak defendatu behar izan zuen hiria. Lerineko komandanteak , Sfragnets Palaiologus, Sigrian engainatu eta hil zuen segada batean, bere laguna zela irudituz. Bere soldadu greziarrak Andronikosen alde egiten hasi ziren, hori baita bakeak egiteko arrazoietako bat. Dušanek Sigrijan deitoratu eta lurperatu zuen.

Bizantziorekiko gerraren amaierak Dušanek bere armada 1335ean Karlos Robert sartu zen iparraldera eraman zuen. Hungariako armadak izututa atzera egiten du Dušanen aurretik, eta haren zati handi bat Savan hil zen. Dušanek Mačva harrapatu zuen, eta Milten Draživojević (bosniako debekuaren aliatu ohia) serbiar erregearen alde joan zen. 1338 eta 1339 artean, Dušanek berriro gerra egin zuen Karl Robertekin. Serbiako armadak Sava zeharkatu eta Srem-en borrokatzen du. Karlen ondorengoa, Lajoš, hainbat urte daramatza gerran serbiarren aurka. Hala ere, serbiarren arreta (1342 inguruan) Bizantziorekiko gerran zentratu zen  .

1336an, Dušan eta Jelenaren arteko harremanak okerrera egin zuen. Ez zuten seme-alabarik izan eta Dušanek dibortziatzeko asmoa zuen. Othon austriar dukearekin negoziatu zuen bere iloba, Frederiko Erromatar Santuaren erregearen alaba, Dušanekin ezkontzeko. Palmano zaldunak zuzendutako diputatuek Dušanekin negoziatu zuten Kotorren. Jelisaveta gaztea ikaratu egin zen ideia horrekin. Gaixotu eta hil egin zen. Jelena plan horien berri izan zuenean, presaka seme bat erditzera joan zen. Horrela, 1336. urtearen amaieran edo 1337.aren hasieran Uroš jaio zen  .

1336an, Andronikosek arrakasta handia lortu zuen Paleologoen boterea berreskuratzeko bidean Tesalia okupatuz. 1336an Dušanekin elkartu zen Strumican. Dušanek Jovan Kantakuzin ezagutu zuen orduan. Bizantziorekin harreman baketsuak Andronikos hil zen arte iraun zuten 1341ean, nahiz eta hurbileko gatazka baten zantzuak 1340. urtean agertu ziren. 1340an, Hrelja dukeak Dušan traizionatu eta greziarrengana hurbildu zen. Hiru hiri eman zizkien (Strumicarekin) eta Zesar titulua jaso zuen. Hrelja Dušanera itzuli zen berriro 1341ean eta horren truke Melnik herria eman zion, Kantakuzinen gizonengandik hartu zuena. Hurrengo urtean, monje bihurtu zen Hariton monje gisa Rila monasterioan. Urte berean hil zen. Dušanek herrialdearen ekialde urruneko bere eremua hartu zuen. 

Andronikos Epiroko gerretan hartu zuen gaixotasun baten ondorioz hil zen 1341ean. Cantakuzin Joan enperadore txikiaren erregeorde izendatu zuten. Hala ere, independentean gobernatzeko asmoa zuen eta bere senideak goi karguetara igo zituen. Emakume italiarra, Anna Dalasina enperatriz-ama eta Alexius Apocavcus megadukea altxatu ziren haren aurka. Orduan Bizantzioren aurka agertu ziren Dušan (Hreljaren legez kanpo egoteagatik) eta Bulgariako Joan Alexandro enperadoreak ( Konstantinoplan errefuxiatu zen Šishman bere arerioa berari traizionatzeko eskatuz ). Cantacousinus Dimoticara erretiratu eta bere burua enperadore koroatzen du. Bere bi semeekin, Matija eta Manojlorekin, Thessaloniki harrapatzen saiatu zen. Thessalonikiko arrakastarik gabeko erasoaren ostean, Prosekera joan zen, eta han errenditu zen hiriko komandanteari. Handik Velesera bidali zuten, Jovan Oliver bere ezagunak gobernatzen zuena. Haren bitartez, Dušanekin harremanetan jarri zen, eta hark Skopjera gonbidatu zuen. Kantakouzin urtebete eman zuen bertan negoziazioetan. Dušanek Kavalaren mendebaldeko hiri guztiak eskatu zituen. Cantakuzinarekiko aliantza Jelena erreginak lagundu zuen. 24 noblez osatutako kontseilua ere bildu zen, eta harekin Dušanek egin beharrekoari buruzko kontsulta egin zuen. Akordio bat egin zen, zeinaren arabera bakoitzak irabazitakoa gorde behar zuen  .

Vratko eta Jovan Oliverren menpeko Serbiar destakamenduak Cantakuzinusekin bat egin zuten, Serri erasotzen ari dena. Hala ere, ohituta ez zeuden ardo asko edan zuten, eta asko borrokarik gabe hil ziren bihotzeko minez (1500 pertsona). Dalasina eta Apokavk-ek Kantakouzin-en baldintza berberak eskaintzen dizkio Dušani, hura amore ematen badu. Hala ere, erregeak bere hitzari leial jarraitu zuen. 1343ko ekainean, Dušanek Kroja konkistatu zuen, Erdialdeko Albaniako hiriburua (hori eman zion foru bat grezieraz Alfontso Aragoikoak latinezko itzulpen batean gordeta) .mendetik aurrera. Dušan enperadorearen hiri-gutuna kontserbatzen den bakarra da). Greziako hiriei lehenagoko pribilegioak baieztatu zizkien. Kantakuzinaren menpeko soldadu serbiarrek uko egin zioten obeditzeari, eta horrek zatiketa dakar. Kantakouzin Ber okupatzen du, Dušanek ere interesa zuena. Ez zion erantzun erregeak Skopjera etortzeko gonbidapenari. Dušanek bizantziar gobernu arruntarekin negoziatzen hasten da. Uroš eta Jovan Paleologoren arrebaren arteko konpromisoa antolatu zen. 

Veneziako flotak, Aita Santuak bultzatuta , ontzidi turkiarra suntsitu zuen Halkidikitik gertu 1343an. Omarren gidaritzapean turkiarrak beren oinarritik moztu zituzten. Cantakuzinusekin bat egin zuten. Dušanek 3000 gizon bidali zituen haien aurka Preljuben menpe. Stefanianan, turkiarrek Preljub garaitu zuten engainuz. Soldadu serbiarrak zalditik jaisteko itxaron eta armadura astunekin mendira igotzera behartu zituzten bertatik lehorreratu eta serbiar zaldiei heldu, pertsona batzuk hil eta Kantakouzin zegoen Traziara joan ziren [63  .

Dušan eta Kantakuzinen arteko gerran Momcilo dukearen ekintzak esanguratsuak izan ziren. Rodope eskualdean eta Mazedonia hegoaldean agintzen zuen garaiko abenturazale sarrietako bat izan zen. 1344an, Dušan utzi eta Cantakuzinera hurbildu zen. 5.000 infanteriako eta 300 zaldizkoko indar serioa zuen. Kantakuzinek Sevastokrator aldarrikatu zuen. Anna Dalasinak, bere alboan erakarri nahian, despota titulua eman zion. Orduan Kantakusino abandonatu eta bere aliatu turkiarrak erasotu zituen, baina garaitu eta kostaldeko Periteorionera ihes egin behar izan zuen. Turkiako geziak jasan zituen , greziar komandanteek ez ziotelako hirira sartzen utzi. 

1345eko udazkenean, Dušanek Berat, Valona, ​​Kanina, Kostur, Hryzopolj, Drama eta Ber hartu zituen. Thessaloniki, bere bizitza osoan desiratzen zuena, ezin izan zuen konkistatu. 1345. urtearen hasieran, Dušanek Ser setiatu zuen. Urte bereko irailean, hiria serbiarren esku geratu zen. Patu bera izan zuten Hristopolisetik ekialdeko bizantziar hiri guztiek. Halkidiki Athos mendiarekin ere konkistatu zuten. 1345. urtearen amaieran, Dušanek bere burua enperadore izendatu zuen Ser-en. Koroatzearen ondoren, Aste Santuan, 1346ko apirilaren 16an.

Eliza
-----

### Serbiar atzepizkutzaren ezarpena

Serbiar erreinuaren existentziaren lehen bi urteetan, serbiar eliza beste herrialdeetako elizaburuen menpe egon zen. Apezpikutza ortodoxoak 1018an Vasilij Bizantziar enperadoreak ezarritako Ohridgo artzapezpikutzaren menpe zeuden. Raška, Prizren eta Lipljan gotzaindegiek Serbiako estatuaren lurraldean jardun zuten. Serbiar Elizaren buru gisa, Stefan Prvovenčani , πάσης Σερβίας καὶ Διοκλείας prefektu handiak, Ohridako artzapezpiku Dimitri Homatijani gutun bat idatzi zion ezkontza-arazo batzuei buruz. Erromatar katoliko elizbarrutiak Dubrovnik eta Bar artzapezpikuaren jurisdikziopean zeuden, Kotorko elizbarrutiarena izan ezik, zeina Bariko artzapezpikuaren menpe zegoen. 1219an, Savak Serbiar Elizaren autozefalia ezarri zuen Nizean. Nizeoko enperadorea eta patriarka serbiarren aliatu naturalak ziren Konstantinoplaren erorketaren ondorengo egoeran. Sava artzapezpikuak gotzaindegi berriak sortu zituen (bi kostaldean — Hum eta Zeta; sei barnealdean — Žička, Hvostan, Budimlja, Dabar, Moravička, Toplička), eta artzapezpikutzaren jurisdikzioa Serbiako Erresumako lurralde osora hedatzen zen. Ohridako artzapezpiku Dimitrije Homatijanek gogor gaitzetsi zuen artzapezpikutzaren sorrera. 

Stefan Nemanjaren garaian, Serbian Ohridgo artzapezpikutzaren menpeko hiru gotzaindegi zeuden: Raška, Prizrenska eta Lipljanska. Savak zazpi berri sortu zituen: Zetska, Humska, Dabarska, Moravička, Budimljanska, Hvostanska, Toplicka. Žička barne, serbiar eliza autozefaloak hamaika gotzaindegi zituen. Hauen zentroak hauek izan ziren: Boka Kotorskako Prevlakako San Migel Goiaingeruaren eliza (Zetska), Stoneko Jainkoaren Ama Santuaren eliza (Humska), Banjako San Nikolas eliza Prizren ondoan (Dabarska), Pedro eta Paulo apostolu santuen eliza Novi Pazar (Raška ), Ariljeko San Akile eliza (Moravička), Peć (Hvostan) inguruko Hvostango Ama Birjina, Budimljako (Budimljanska) San Jorge (Đurđevi Stupovi) eliza. ), Kuršumlija (Toplička) ondoan dagoen San Nikolas eliza, Prizreneko Ama Birjinaren eliza, Ljeviska (Prizrenska) Ama Birjina bezala ezagutzen dena. .

Savak monje jakintsuak ekarri zituen Athos menditik, batez ere Hilandartik. Kleroak bertako monasterioetan ere hezi ziren, batez ere Studenikan. Sava artzapezpiku gisa Studenicara etorri zenean, han aurkitu zituen lehendik apaiz, diakono, subdiakono eta apaiz ordenatu zitezkeen fraideak eta artxipreste eta gotzain izateko gai zirenak. Artzipresteen egitekoa ezkondu guztiak elizaren aurrean ezkontzea zen. Apezpikuak, artzapezak eta parrokiako elizgizonak misio-jardueran aritzen ziren.

### Eliza Katolikoan Serbiako Erresuman

Serbiar eliza autozefaloaren ezarpenak katoliko eta ortodoxoen arteko muga mendebaldera eraman zuen. Katoliko kopuru handi samarra bizi zen Primorje-n, Bojana eta Cetina artean. Dubrovnik eta Bar Artzapezpikutzaren menpe daude. Bar-eko artzapezpiku ez kanonikoa XI.mendearen amaieran sortu zen, Konstantino Bodinen erregealdian. mendearen erdialdean kendu zuten. Vukan Nemanjić-ek Inozentzio III.a Aita Santuaren Bar-eko Artzapezpikutzaren aitorpena lortu zuen 1199an. Serbiar estatuak eta Eliza Ortodoxoak ez zuten oztopatu elizbarrutiko katolikoen jarduera. Bere misio-jarduera soilik debekatu zioten. Hum eta Zeta gotzaindegien jarduerak oztopatu zituen haien lurraldean katoliko ugariak, eta Dabarko gotzaindegiaren jarduera bosniar herejeek oztopatu zuten. Zeta gotzaindegiak katolikoekiko liskarretan bizirik iraun zuen, Humskak arrakasta xumeagoak izan zituen bitartean. Geroago, eserlekua aldatu zuen, Stonetik Bijelo Polje ondoan dagoen Pedro eta Paulo Apostolu Santuen elizara eramanez. Egia da Serbiak orduan Hum galdu zuen eta ezin izan zuen Hum apezpikuaren segurtasuna bermatu .

Uroš erregearen eta Dubrovniken arteko harreman onak hondatzen hasi ziren 1247an. Horren arrazoia Bar-eko Artzapezpikutza eta Dubrovnik-en arteko antzinako gatazkak dira. Bar-eko Artzapezpikua buruzagirik gabe geratu zen denbora batez, eta Dubrovnikeko artzapezpikuak Inozentzio IV.a Aita Santuaren Bar-eko kapitulua bere aurka matxinatu omen zelako. Dubrovnikeko jendeak bitartekari bat bidali zuen Barera. Egia da Bar-eko Printzea atsegina zela, baina herritarrek oihuekin agurtu zuten: «Zer da Aita Santua? Uros gure errege jauna gure aita santua da". Dubrovnik elizgizonak iraunkor jarraitu zuen, batez ere, aldi berean, Aita Santuak Bosniako Elizbarrutia Dubrovnikeko Artzapezpikuaren jurisdikziotik salbuetsi eta Kaločako Artzapezpikutzaren menpe jarri zuelako. Dubrovnik eliza ere kezkatu zuen Bar-eko artzapezpikua gizon kementsu batek ordezkatu zuelako.Giovanni Carpini- ren aurkako kexa bat aurkezteko erabili zuen, duela gutxi mongoliak aita santuaren legatu gisa bataiatzeko misio bat zuzendu zuen. Giovanni, Eliza Katolikoaren ordezkari gisa, mongolen artean egon zen, Karakorumen, Marco Polo baino hainbat hamarkada lehenago.. 1252an, Aita Santuak sei hilabeteko epean Balkanetako benetako egoera egiaztatu behar zuen batzorde bat izendatu zuen. Dubrovnik-eko dukea ezin zen serbiar lurraldean sartu garai hartan, Uroš erregeak bera zuritzeko mehatxua egin zuelako. Printzeak, berriz, katolikoen aurkaritzat jo zuen Uroš, eta hori ezin zen egia izan, Uroš Jelena Anžujskarekin ezkondu berri zelako. Jelena katolikoen babesle bihurtu zen Serbiako Erreinuan. 1252an, Urošek Dubrovnik inguruak hondatu zituen, eta horren ostean pozik geratu zen hiriak egiten zion omenaldiarekin. Azkenean, Dubrovnikek, arrakasta izateko aukerarik gabe, 1255ean utzi zuen auzia, kostu handiak zirela eta  .

### Nemajić-en dotazioak

Serbiar artzapezpikutegiaren egoitza, Žiča monasterioa , Stefan Lehen Koroatuaren dotazioa da. Lehen serbiar artzapezpikuak, Savak, ere zeresan handia izan zuen Žičaren eraikuntzan. Monasterioko eliza nagusia Raš estiloan eraiki zen. Žiča Kristoren Igokundeari eskainia dago. Žičaren eraikuntza ziurrenik 1206 inguruan hasi zen. Lehen serbiar erregeak Žičan koroatu zituzten. Monasterioa tatariarrek egindako eraso batean suntsitu zuten 1291n, eta artzapezpikutegiaren erdigunea Pećera eraman zuten. Stefan Radoslav erregeak nartex bat gehitu zion Studenicako monasterioari. Vladislavek Mileševa monasterioa eraiki zuen. Milesevaren eraikuntza ziurrenik 1220rako amaitu zen. Baliteke Saint Savak ere parte hartu izana eraikuntzan, gero bertan lurperatu zutelako. Baliteke Savak monasterioa apaindu izana. Uroš erregearen dotaziorik esanguratsuena Sopoćani monasterioa da. Monasterioa 1258ra arte eraiki zen, freskoak Anna Dandolo, Urošen amaren heriotza irudikatzen duelako. Anjouko Jelena Gradac monasterioa printzesa gisa eraiki zuen, bere seme zaharren Dragutin erregealdian. Geroago bere dotazioan lurperatu zuten. Stefan Dragutinek Ariljeko San Akileren monasterioa eraiki zuen 1219az geroztik Moraviako gotzaindegiaren erdigunea den eliza baten aztarnetan. Pintura 1296rako amaitu zen. Dragutinek ere Fruškogorsk -eko hiru monasterio eraikitzea egozten zaio :Bešenovo , Velika eta Mala Remeta. Milutinen araua bere sorrerako jardueragatik gogoratuko da. 40 eliza eta monasterio baino gehiago eraiki eta zaharberritu zituen. Banjskako San Esteban monasterioa izendatu zuen bere hilobi gisa (Dragutinen baimenarekin). Milutinek arreta berezia jarri zien apezpiku zentroei. Ljeviškako Ama Birjinaren elizak (Prizrengo gotzaindegiaren egoitza), Gračanica (Lipjan gotzaindegiaren egoitza), Trojeručicako Ama Birjinaren (Skopjeko gotzaindegiaren egoitza) eta beste batzuk eraiki zituen. Stefan Dečanskik Visoki Dečan eraikitzen hasi zuen. Eraikuntza bere seme eta ondorengo Stefan Dušanek (1335) amaitu zuen.

Serbiar printzeen dotazioen artean, ospetsuenak hauek dira: Beran ondoan Đurđevi Stupovi ( Prvoslavek eraikia , Tihomir prefetaren semeak , 1219 baino lehen), Morača monasterioa (Vukanen seme Stefanen dotazioa , 1252), Davidovica monasterioa (Vukan' gazteak eraikia). semea Dimitrija 1281. edo 1282an), Bijeljina ondoko Tavna monasterioa (Dragutin-en Vladislav eta Urošica semeen dotazioa).

### Serbiar artzazpepikuak

| Artzapezpikua | Aldia | Oharrak | Pintura |
| --- | --- | --- | --- |
| Sava deuna | 1219—1233 | Stefan Nemanjaren semea. serbiar lehen artzapezpikua. Hamar gotzaindegi sortu zituen, Nomokanon idatzi zuen , Serbiako eliza autozefaloaren nazioarteko onarpena lortu zuen. Bulgariako Trnovo hiriburuan hil zen 1236an. |  |
| Arsenij I Sremac | 1233—1263 | Sava artzapezpikuaren ikaslea. Apostolu Santuen eliza eraiki zuen Rugovskako arroilan, gero Jaunaren Igokundearen Eliza bezala ezagutua. Artzapezpiku katedratik erretiratu zen, paralisiagatik. |  |
| Sava Deuna II | 1263—1271 | Stefan Prvovenčanyren semea. Bere izena laikoa Predislav zen. 1263 baino lehen Humeko apezpikua izan zen. Herejeak jazarri zituen. Pejako Apostolu Santuen elizan ehortzia. |  |
| Danilo I | 1271. — 1272. | Artzapezpiku gisa aritu zen urtebetez. Ezezagunak diren arrazoiengatik kendu zuten. |  |
| Ioannikije I | 1272—1276 | 1272ra arte Studenica monasterioko abade izan zen. Dragutinek Uroš boteretik kentzeagatik dimisioa eman zuen. Berarekin batera lurperatu zuten Sopoćani monasterioan. |  |
| Eustazio I.a | 1279—1286 | Hilandar monasterioko abade eta Zetako apezpikua izan zen. Žičan lurperatu zuten lehen aldiz, baina suntsiketaren ostean (1291) bere erlikiak Pećera eraman zituzten. |  |
| Jakob | 1286—1292 | Bere erregealdian, Žiča suntsitu zuten bulgariarrek, eta artzapezpikutegiaren erdigunea Pećera eraman zuten. |  |
| San Eustazio II | 1292—1309 | Serbiako estatua Milutin-en hedapenarekin, serbiar artzapezpikuaren jurisdikzio eremua ere zabaldu zen. Garai horretan, Gračanička, Končanska, Limska, Mačvanska, Braničevska, Belgrado eta Skopje elizbarrutiak sortu ziren. |  |
| Sava Deuna III | 1309—1316 | Serbiako eta itsas herrialde guztietako artzapezpikua. Bere pontifikatuan, Banjska monasterioaren eraikuntza hasi zen. |  |
| Nikodim I.a Pećekoa | 1316—1321 | Artzapezpiku aulkira etorri baino lehen, Hilandar monasterioko abade izan zen. Sava Santu Santuaren Jerusalem mota serbierara itzuli zuen. Stefan Dečanski errege gisa koroatu zuen eta, hortaz, serbiar elizaren posizioa zehaztu zuen 1321eko gerra zibilean. |  |
| Danilo II | 1324—1337 | 1307tik 1310era Hilandar monasterioko abade izan zen. Banja abade eta Hum apezpikuaren funtzioak ere bete zituen. Milutin Dečanski Bizantziotik itzultzeko baimena eman zion. "Serbiar Erregeen eta Artzapezpikuen Bizitzak "ospetsuaren idazlea. Dušan koroatu zuten errege 1331ko irailean Svrčinen. Visoki Dečaniren eraikuntza gainbegiratu zuen. Ama Birjinari eskainitako monasterioa eraiki zuten. |  |
| San Joanikije II | 1337—1346 | Pejako eliza apaindu. Logothet funtzioa bete zuen. 1346an serbiar lehen patriarka izan zen. |  |

Literatura
----------

Stefan Prvovenčani eta Saint Sava bere garaiko pertsonarik hezienetakoak ziren. Erdi Aroan Serbiar erreinuko literaturak eragin handia izan zuen bizantziar literaturak, batez ere Ohrid-eko erdigunea, Zirilo eta Metodio ikasleen jardueretan eratua. mendeko literatura-gune garrantzitsuenak hauek izan ziren: Studenica, Žiča, Mileseva, Hilandar eta Peć. Bertan normalizatu ziren Raš ortografia eta alfabetizazioa, eta garai hartako literatura-genero nagusietako lan garrantzitsuak —bizitza eta zerbitzua— sortu ziren. Lehen Nemanjićen gurtza sortzeak ere horretan laguntzen du  . Serbiar literaturaren garai honen sortzailea Sava Nemanjić da, Kareja , Hilandarski eta Studenički typik-ak bildu zituena.. Karear tipikoak Serbiako monastiko bizimodu ermitau ( hesikastikoa ) arautzen du. Savak aberasten du bere berezitasunak gehituz, hala nola, fraideak komunitate txikiagoetan elkartzea eta monasterioko kontseiluaren betebeharra monjeak ermitau bizimodu bati men egiteko duen gaitasuna ebaluatzeko. Hilandar tipikoak, Konstantinoplako Evergetida Ama Birjinaren monasterioaren (XI. mendearen bigarren erdia) tipiaren ondoren idatzia, serbiar monasterioetako monasterio-bizimodu komunitarioa arautzen du. Simeon Mirotočivoren biografia labur bat ere badu. Bizitza garatuaSava Studenički typik-en sartu zuen. San Simeonen Bizitzak Studenica tipikoaren hiru buru hartzen zituen, eta gero unitate bereizi gisa bereizi zen. 11 kapitulutan banatuta dago. Sava-k bere aitaren egintza arruntak azpimarratzen ditu Nemanjaren dinastiaren posizioa indartzeko, batez ere Stefan Lehen Koroatuak, Vukanen eta John Vladimirren gurtzaren kaltetan.. San Simeonen Bizitzak ere Stefan Prvovencanik bildu zituen, 1208 eta 1216 artean. Hirugarren bizitza Domentian hieromonjeak idatzi zuen Uroš erregearen garaian, 1264ra arte, Salbatorearen Eraldaketaren pingean, hainbat hilandarren muinoetan. Domentianek serbiarrek serbiar agintarien agintearen zilegitasunaz, legearen jatorriaz eta agintari laiko eta eliztarren sinfoniaz ulertzen duten informazioa ekartzen du. 1220. urterako idatzitako Nomokanon ere Savaren jarduera literarioari egozten zaio. Hainbat pertsona bizantziar legeen bilduman aritu ziren lanean, baina Savak legeen aukeraketa bat egin zuen eta zati bat prozesatu zuen. Žičan sagaratzean, gotzain bakoitzak Nomokanonaren kopia bat jaso zuen. Bizantziar Nomokanon ez da kontserbatu  .

San Simeon kultuari San Savaren kultua batu zitzaion. Sava hil eta bere erlikiak Milesevora eraman eta gutxira, Domentian Hieromonjeak Saint Savaren Bizitzak bildu zituen .. Domentianen beraren bizitzari buruzko informazio askorik ez dago, eta gorde den apurra bere lanetik dator. Domentianek uste zuen, hieromonje arrunt gisa, ez zela egokia bere buruari buruz idaztea. 1200. urte inguruan jaio zen, eta Žičan hasi zuen monastiko bizitza, gero Athos mendira joan zen. Saint Savaren dizipulu gisa, Ekialderako bidaian lagundu zion. Bizitza Uroš erregearen aginduz idatzi zen. Vienako eskuizkribuak 1243a dio obraren sorrera urtea dela, eta Leningradoko eskuizkribuak, berriz, 1254koa. Domentianek Kareja zeldan idatzi zuen lana. Savak serbiarrak Bigarren Israel gisa (Hautatutako Herria) duen ideia aurkezten da lanean. Domentianen Sava deunaren bizitza serbiar Erdi Aroko literaturaren lanik zabalena da. San Savaren Bizitzaz gain, Domentianek San Simeonen Bizitza ere idatzi zuen. 1264rako idatzi zuen lana, Uroš erregearen aginduz ere. Hainbat Hilandarren muinoetan Salbatzaileen Eraldaketako pirgean idatzi zuen, eta bertan egon zen Teodoro Gramatikoarekin (Teodosio). Lana ez da guztiz originala, biografiaren zati handi bat Stefan Prvovenčani-k bildutako biografiatik hartua delako. Haren heren bat hartu zuen bere Saint Savaren Bizitzatik, eta laudorio lerro batzuk hartu zituen Hilarion metropolitan Errusiako Vladimir printzeari egindako laudoriotik  .

Savaren beste biografoetako bat Teodosije Hilandarac da. Milutin eta Stefan Dečanskiren erregealdietan sortu zuen eta Simeon Mirra eta Sava Santuaren kultua zabaltzeko lan egin zuen. Sava deunaren bizitza idatzi zuen Domentianoren txantiloiaren arabera. Bere lanak balio historiografikoa ere badu. Domentianen bizitza baino soilago eta bibliako motibo gutxiagorekin idatzita dago. Sava deunaren bizitzaz gain, Teodosiren lanik garrantzitsuena Korisko San Pedroren bizitza da. Erdi Aroko serbiar literaturako pieza artistikoki arrakastatsuena da. Literatur historialari batzuek eleberritzat hartzen dute obra hau, eta Teodosi lehen eleberrigile serbiartzat hartzen da  .

Garai honetako idazle esanguratsuen artean Danilo II.a artzapezpikua dago. Danilo "Serbiar Erregeen eta Artzapezpikuen Bizitzak "(Carostavnik) izeneko sei bizitzaren egilea da (Jelena erreginaren, Dragutin erregearen, Milutin erregearen, Arsenio I.a artzapezpikuaren, Joanikis eta Eustazio I.arena). Gutxienez lau idazle aritu ziren literatur lan honen sorreran. Radoslav erregetik hasi eta 1335era arte serbiar agintarien biografiak eta Arseniotik Jefremeraino serbiar artzapezpikuen biografiak biltzen ditu. 1335etik 1375era bitarteko aldia geroago deskribatu eta Daniloren oinordeko anonimoak txertatu zuen

Meatzaritza
-----------

Erdi Aroan Serbiako Erresuma hartzen zuten eremuetan erromatarrek erauzten zuten minerala. Serbiarrek, Balkanetako penintsulara emigratu ondoren, burdinaren prozesatzeko teknika baino ez zuten ezagutzen. mendearen erdialdera arte, Serbia nekazaritza herrialdea zen. Uroš erregearen lehen urteetan, alemaniar meatzariak, saxoiak , Serbian kokatu ziren. Ezezaguna da haien immigrazioaren arrazoia, baita urte zehatza ere. Zalantzarik gabe, 1254 baino lehen finkatu ziren, Dubrovnikeko biztanleei emandako Uroš erregearen foru batean aipatzen direnean. Saxoien immigrazioaren arrazoiaren inguruan bi hipotesi posible daude: lehenengoa mongoliarren presiopean emigratu zutela, eta bigarrena, Uroš erregeak berak gonbidatuta etorri zirela, elkarren arteko interes ekonomikoek erakarrita. Brskovon finkatu ziren lehenikTaran, gaur egungo Kolašinetik gertu. Dragutinek gaztelu bat izan zuen han bere erregealdian. Saxoiak ere Rudnik mendian kokatu ziren. Saxoiek berekin ekarri zuten metal ez-ferrikoak (zilarra, beruna, kobrea) prozesatzeko teknika, ordura arte serbiarrentzat ezezaguna zena. Sasimak autonomia bermatua zuen, eta hori printze hautatu baten, gorte independenteen eta erlijio askatasunaren existentzian islatu zen. Printzeak bere kapilaurako, zigilurako eta beste agintariekin korrespondentziarako eskubideak zituen. Zenbait betebehar judizial zituen. Saxoietako gorte independenteak printzeak buru zituen 12 hiritarrek osatutako kontseilua (purgara) osatzen zuten. Printzearen gorteko duintasunaren seinale zilarrezko makila zen. Serbiako lehen elizbarrutiko erromatar katolikoa Brskoven erregistratu zen. Santa Mariari eskainitako tenplu bat ere bazuen. Brskovo Kotorko gotzaingo erromatar katolikoaren jurisdikziopean zegoen. 1276az geroztik zilarrezko dinarrak sortzen dira Brskoven. Zilarrezko veneziar txanponen imitazioa irudikatzen zuten. Dirua faltsutzeagatik, Dante Alighieribere "Divine Comedy "lanean , infernuko bederatzigarren zirkuluan kokatu zuen Milutin. Saxoniako hirietan atzerritarren artean ugarienak Dubrovnik-eko jendea ziren. Kotorarrak eta veneziarrak ere baziren

Nemanjić dinastiako errege serbiarrak
-------------------------------------

| Dinastia | Erregela | Aldia | Oharrak | Pintura |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nemanjici | Stefan Prvovenčani | 1217 edo 1219-1228. | Stefan Nemanjaren semea. 1217 edo 1219 arte, prefet handi titulua izan zuen. Errege titulua Honorio Aita Santuaren eskutik jaso zuen. Bere bizitzaren amaiera aldera, fraide egin zen. Simon fraide gisa hil zen. Žiču monasterioa eraiki zuen. |  |
| Nemanjici | Stefan Radoslav | 1228—1234. | Stefan Prvovenčanyren seme zaharrena. Teodoro enperadorearen suhia zen. Kanpo politikan, Epiroko Despotatuan oinarritu zen , eta Klokotnicako guduan izandako porrotak Radoslaven erregealdiaren amaiera eman zuen. |  |
| Nemanjici | Stefan Vladislav | 1234—1243. | Stefan Prvovenčanyren seme gaztea. Kanpo politikan, bere aitaginarrebarengan, Jovan Asen bulgariar enperadorean oinarritzen zen. Mongolen inbasioaren ondoren kendua. Serbian jarraitu zuen bizitzen 1269an hil zen arte. Bere dotazioan, Mileševa monasterioan, lurperatu zuten. |  |
| Nemanjici | Stefan Uroš I | 1243—1276. | Stefan Prvovenčanyren seme gaztea. Urošren erregealdian, alemaniar meatzariak, saxoiak , Serbiara etorri ziren. Nizea, Hungaria eta Dubrovnik Inperioaren aurkako gerrak. Bere seme Dragutinek irauli zuen Gatačko poljeko guduaren ostean. Urte batzuk geroago hil zen Hum eskualdean. |  |
| Nemanjici | Stefan Dragutin | 1276—1281. | Stefan Urošen seme zaharra. Stefan Hungariako erregearen suhia zen. Zalditik zoritxarreko eroriko baten ondoren, Deževako kontseiluan bere anai Milutin-i eman zion tronua eta Srem-eko Erresuma bezala ezagutzen den serbiar estatuko iparraldeko eremuak gobernatzen jarraitu zuen. |  |
| Nemanjici | Stefan Uroš II Milutin | 1282—1321. | Stefan Urošen seme gaztea. Bizantziorekin izandako gerretan (1282-1284), serbiar estatua nabarmen zabaldu zuen hegoalderantz. Bere anaia Dragutin (1301-1311) eta bere seme Stefan Dečanski (1314) aurka borrokatu zen. Karl Robert Hungariako erregeak zuzendutako koalizio katolikoaren aurka borrokatu zen. 40 eliza eta monasterio baino gehiago eraiki zituen. Bere erregealdian, Serbiako estatua bizantziratu zen; zukuak , pronia sistema eta abar sartzen dira. |  |
| Nemanjici | Stefan Dečanski | 1321—1331. | Milutin Nemanjićen semea. Boterearen alde borrokatu zen bere anai Konstantin eta Vladislavekin. Dubrovnik eta Bosniako Ban Stefan II.aren aurka borrokatu zen. Bizantziar Inperioko gerra zibilean parte hartu zuen. Mihailo Šishman Bulgariako enperadorea garaitu zuen Velbuždeko guduan. Visoki Decani monasterioa eraiki zuen. |  |
| Nemanjici | Stefan Dusan | 1331—1346. | Stefan Dečanskiren semea. 1331n bere aita boteretik kendu zuen. Andronikos enperadore bizantziarraren aurka gerra egin zuen , estatua hegoalderantz zabalduz. Karl Robert Hungariako erregearen erasoa zapaldu zuen. Bizantzioko gerra zibilean esku hartu zuen , lehenik Joan Cantakuzinen alde jarriz , eta gero aurkarien alde. Bere erregealdian, Serbiak lurralde hedapenaren gailurra bizi izan zuen. 1346an Skopjeko kontzilioan , serbiarren eta erromatarren enperadore koroatu zuten. |  |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2415003
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Serbia (medieval)

---

 |

* Wd Datuak: Q2415003
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Serbia (medieval)