recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Raimundo Blanco Camarero**, pilota arloan **Rai** izenez ezaguna (Quintanar de la Sierra, Burgos, 1975eko urtarrilaren 25a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen. Gaur egun, suhiltzailea da lanbidez.

Profesional garaian, Asegarce eta Aspe enpresetakoa izan zen. Profesional garaiko estatistika ofizialen arabera, 1,83 metro luze da, eta 92 kilo pisatzen du. Profesionaletako estreinako partida 1997ko ekainaren 28an jokatu zuen, Larderoko udal pilotalekuan. 1999an, Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa irabazi zuen, finalean Abel Barriola 22-9 mendean hartuta; huraxe du esku huskako lorpenik handiena. 2009an utzi zion profesional izateari, eta gero Garfe enpresarekin jokatu zuen, amateur gisa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  
«Rai deja la pelota profesional», *Diario de Burgos*, 2009-03-11.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12266428
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 4192

 |

* Wd Datuak: Q12266428
**Jorge Sanjinés** (La Paz, Bolivia, 1936ko uztailaren 31) boliviar zinema-zuzendaria da, boliviar zinemaren buruetako bat eta Latinoamerikako zuzendari nagusietakoa.

Biografia
---------

Zinemaren industriak markatzen dituen mugetatik kanpo lan egin du beti; bere filmetan, adibidez, aimara hizkuntza txikia erabiltzen du. Baina oztopoak oztopo, film horiek ospe handiko sariak irabazi dituzte (*La nación clandestina*, 1989an, Donostiako Urrezko maskorra irabazitakoa da, esaterako), eta batzuetan Europako ekoizpen-enpresen diru-laguntza jasotzen dute, Boliviako indiarren artean marxismoa zabaltzeari uko egin gabe, betiere. Izan ere, zinema-zuzendari militante horrek herri xehearen zapalkuntza, lur-jabeen basakeriak, eta pobreei gizarte-mailan gora egitea eragozten dieten hezkuntzaren hutsuneak salatu izan ditu beti bere filmetan.

Sanjinés 1961ean sartu zen zinemaren munduan. Lau urte geroago, Boliviako Zinema Institutuaren zuzendari izendatu zuten, eta film luzeak egiten hasi zen. Lehen filma, *Ukamau* ("Horrela da"), egin orduko, baina, gobernuak kargutik kendu zuen, filmaren edukiagatik. Hurrengoan, *Yawar mallku* ("Kondor odola"), Estatu Batuen inperialismoa salatu zuen. Hasieran agintariek debekatu egin zuten filmaren emanaldia, baina herriaren presioak behartuta, estreinatu ahal izan zen; *El coraje del pueblo* filmean herri batean sarraskia egindako militarrak salatzera iritsi zen, justiziak zigortu gabe aske utzi zituenak.

1972an Hugo Banzer diktadoreak Boliviako aginpidea indarrez hartu zuenean, erbestera joan zen ihes.

Film laburrak: *Cobre* (1958); *El manguito* (1959); *Sueños y realidades* (1961); *Un día Paulino* (1963); *Revolución* (1963); *Bolivia, avanza* (1964); *Aysa* (1965).

Film luzeak: *Ukamau* (1966); *Sangre de cóndor* (1969); *Los caminos de la muerte* (1970); *El coraje del pueblo* (1971); *El enemigo principal* (1974); *¡Fuera de aquí!* (1976); *Las banderas del amanecer* (1983); *La nación clandestina* (1989); *Para recibir el canto de los pájaros* (1995); *Los hijos del último jardín* (2004).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** CONACINE (Consejo Nacional del Cine) / Bolivia-ren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1395146
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 273636080
* ISNI: 0000 0000 5840 2687
* BNF: 14132963c (data)
* GND: 136931219
* LCCN: n81129248
* Tabakalera ID: 28265
* SUDOC: 182355152
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05262/eu\_s\_0813/s0813

 |

* Wd Datuak: Q1395146
Nearktikoa
**Neartikoa** Lurrazaleko zortzi ekozona edo erreinu biogeografikoetatik bat da. Hitz hau ekologia, botanika, zoologia eta biogeografian asko erabiltzen da.

Neartikoak ia Ipar Amerika osoa hartzen du, tartean Groenlandia eta Mexikoko goi-ordokiak. Ekozona honek klima hotzeko eta epeleko eskualdeak hartzen ditu, baina ez klima tropikalekoak, Hegoaldeko Floridak, Ertamerikak eta Karibeko uharteek Hego Amerikarekin batera Neotropikoa osatzen baitute.

Bai fauna eta bai floraren aldetik, paleartikoak eta neartikoak antzekotasun handiak dauzkate, Beringeko itsasarteak lotuta daudelako. Bi ekozona hauek batera izendatzeko *Holartikoa* hitza erabiltzen da.

Munduko Natura Funtsak lau ekoeskualdetan banatzen ditu Neartikoa:

* Ezkutu Kanadarra
* Ekialdeko Ipar Amerika
* Mendebaldeko Ipar Amerika
* Iparraldeko Mexiko eta hego-mendebaldeko Ipar Amerika

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q737742
* Commonscat Multimedia: Nearctic

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248520698
* GND: 4041481-4
* NKC: ge1140048
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q737742
* Commonscat Multimedia: Nearctic


| * i
* e
* a
Lurrazaleko zortzi ekozonak |
| --- |
| Neartikoa  •  Paleartikoa  •  Afrotropikala  •  Indomalaysiarra  •  Australasiarra  •  Neotropikoa  •  Antartikoa  •  Ozeaniarra |
| Ekoeskualdeak  /  Biomak |
**Irlandako Estatu Askea** (irlanderaz: *Saorstát Éireann*, ingelesez: *Irish Free State*) Itun anglo-irlandarra indarrean sartzean Irlandako hegoaldeko 26 konderrietan sortu zen estatua da. Zehazki, 1922ko abenduaren 6an Hegoaldeko Irlandari agindupeko lur edo *dominium* gobernua onartu zitzaion.

Barne gaietan autonomoa zen arren, 1937 arte Commonwealth erakundeko kide izaten segitu zuen: hortaz, Erresuma Batuko monarka Irlandako Estatu Askeko estatu buru zen eta Irlandako kargu publiko guztiek, kargua hartzean, leialtasuna hitzeman behar zioten.

Estatu Askearen sorrerak Irlandako Gerra Zibila piztu zuen, gehienbat aurretik independentziaren alde elkarrekin borrokatu zirenak zatiturik. Batzuek estatu hori Errepublikarekiko traiziotzat hartu zuten, uhartearen zatiketa eta britainiarren nagusitasuna bermatzen zuelakoan, bereziki iparraldean. Besteek Estatu Askea etorkizunean uharte osoaren erabateko burujabetza lortu ahal izateko pauso garrantzitsutzat hartu zuten: gerra horiexek irabazi eta Estatu Askearen hasierako urteetan agintean egon ziren *Cumann na nGaedheal* alderdian. 

Hala ere, 1932ko hauteskundeetan Itunaren aurkakoek (Fianna Fail alderdiak) garaipena lortu zuen, Eamon de Valeraren gidaritzapean. Hark gidatuta, Estatu Askea desagerrarazi nahi izan zuten, lege berriak eginez eta britainiarren agintea ezabatu nahian. 1932an gobernuak beste konstituzio bat onartu zuen eta geroago herriak erreferendumean berretsi. Konstituzio horrek Irlandako Estatu Askea deuseztatu eta Irlanda edo *Éire* deituriko estatu berria sorrarazi zuen. Nahiz eta Erresuma Batuko monarkiatik irten, konstituzio horretan ez zitzaion estatu berriari errepublika izena jarri, Irlandako Errepublika 1949an sortu zen arte.

Ikus, gainera
-------------

* Irlandako Errepublikako historia
* Irlanda
* Irlandako Errepublika
* Ipar Irlanda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31747
* Commonscat Multimedia: Irish Free State

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143719795
* ISNI: 0000 0001 0944 0254
* LCCN: n84090519
* NKC: ge139268

 |

* Wd Datuak: Q31747
* Commonscat Multimedia: Irish Free State
Parkes irrati-teleskopioa
**Irrati-teleskopioa** astronomian erabiltzen den norabidezko irrati-antena mota bat da. Irrati-teleskopioek zeregin handia izan dute espazioko hainbat fenomeno ulertzeko, hala nola quasarrak eta pulsarrak. Irrati-uhinez baliatuz galaxien erdiguneak aztertu ahal izan dira; hauts kosmikoa dela eta teleskopio optikoentzat ikustezinak diren eskualdeak. Orain, Nazioarteko Astronomia Elkarteak (Europa, Ipar Amerika, Asia eta Australiako astronomoek osatzen dute) irrati-teleskopio erraldoia eraikitzeko asmoa zabaldu du. *Square Kilometre Array* (SKA) izeneko teleskopioak, hain zuzen, kilometro karratuko azalera izango du, gaur egun dagoen handiena baino 200 aldiz handiagoa. Irrati-teleskopio berria 2010ean hasiko dira eraikitzen eta Big Bang ondorengo uneetan eratutako egiturek igorritako seinale ahulak ikertzeko balioko du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   M., Marr, Jonathan. *Fundamentals of radio astronomy : observational methods.*  ISBN 9781498770194. PMC 958800564..
2. ↑    *Britannica concise encyclopedia..*  Encyclopaedia Britannica 2006 ISBN 9781849722100. PMC 436847805..
3. ↑   1937-, Verschuur, Gerrit L..  (2007). *The invisible universe : the story of radio astronomy.*  (2nd ed. argitaraldia) Springer ISBN 9780387683607. PMC 184908811..

Ikus, gainera
-------------

* Teleskopio
* Irrati-astronomia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184356
* Commonscat Multimedia: Radio telescopes

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119794415 (data)
* GND: 4139944-4
* LCCN: sh85110583
* AAT: 300386744
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q184356
* Commonscat Multimedia: Radio telescopes
**Jiri Georg Dokoupil** (Kronv, 1954ko ekainaren 3a) txekiar margolaria da. Tropa sobietarrak Pragan sartu zenean (1968), gurasoak Koloniara joan ziren bizitzera eta han egin zituen lehen mailako ikasketak. Gero Fisikako eta Matematikako ikasketak hasi zituen, baina bertan behera utzi zituen bere benetako bokazioa, pintura, lantzeko. Kolonian, Mülheimer Freiheiteko arte-lantegi ospetsuan hasi zen pintura-ikasketak egiten, eta Düsseldorfeko Arte Akademian Europako eskola abangoardisten ikasketak sakondu zituen gero, Joseph Beuysen gidaritzapean. Maisuaren irakaskuntza kontzeptualak bereganatu zituen, baina beste artista bat izan zen bidea erakutsi ziona, Sigmar Polke, hain zuzen. Polkerengandik estiloaren ukapenaren teoria bereganatu zuen, sormena itotzen duten sailkapenen aurka borrokatzeko metodo gisa. Laurogeiko hamarraldiaren hasieran bazuen leku bat Alemaniako arte garaikidean.

Alemaniar neoespresionismoaren adibide ereduzko gisa, erakusketak egin zituen herrialde hartako galeria nagusietan, eta munduko bi erakusketa garrantzitsuenetakoen bidez (Veneziako Bienala eta Basileako Dunsthalle), bere burua ezagutarazi zuen Alemaniaz kanpo ere. Gainera, eskolak eman zituen Düsseldorfeko Arte Akademian, eta garrantzi handiko urratsa egin zuen bere karreran New Yorken erakusketak eginez. Bien bitartean, bere ibilbide artistikoaren hasierako espirituari fidel, behin eta berriro aldatu zuen bere estiloa. Artea sentsualitatea sakontzeko bide gisa hartuz, adimenaren artea ukatuz, eta eskura dagoen edozein teknika artistiko baliatuz, bere obra egungo artearen joera estetiko guztien artean mugitzen da etenik gabe, figuraziotik abstrakziora, arte kontzeptualetik pintura espresionistara, eta poparen, surrealismoaren edo errealismo fotografikoaren bitartekoak ere baliatzen ditu.

Teknikari dagokionez, era guztietako euskarrietan lan egin du, tradizionaletan eta berrietan; pneumatikoak edo fotokopiak erabili izan ditu.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Jiri Georg Dokoupil artnet-en web-orrian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q555152
* Commonscat Multimedia: Jiří Georg Dokoupil

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 72194246
* ISNI: 0000 0000 8152 7242
* BNE: XX949421
* BNF: 131949409 (data)
* CANTIC: a11393683
* GND: 118971026
* LCCN: n84223838
* NKC: jn19990209147
* Tabakalera ID: 53628
* SNAC: w6rv38hf
* SUDOC: 067285759
* ULAN: 500045749
* UB: a1276467
* RKD: 23524
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01545/eu\_d\_1578/d1578
* **Bilduma digitalak**
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q555152
* Commonscat Multimedia: Jiří Georg Dokoupil
**Jinpūkaku** (japonieraz: 仁風閣?)
 Japoniako Tottori hirian dagoen jauregia da, Ikeda leinuari dagokiona. Frantziar Pizkundeko estiloko egoitza da.

Historia
--------

Ikeda leinuko 14. jauna zen Nakahiro Ikeda (1877–1948) izan zen jauregia eraiki zuena eta Meiji Aroko arkitekto ospetsuena hartu zuen horretarako, Katayama Tōkuma. 1906an hasi zituten lanak eta 1907an bukatu.

Ikeda familiarentzako eraikina baze ere Taishō enperadoreak eta Yoshihito printzeak hegoaldera egindako bisitetan atseden hartzeko helburuaz ere eraiki zen.

Ondorengo urteetan Tottori hiriko harrera eraikin gisa erabili zen. 1943ko lurrikarak nabarmen kaltetu zuen eta b erreraikuntza lanakhasi zituzten 1973an bukatu zirenak. Ordutik bertan dago Tottori prefeturako museoa.

Ingurua
-------

Tottoriko gazteluaren hondarren eta Ikeda familiaren Kōzen-ji tenpluaren artean kokaturik dago. Hanami garaian turista ugari etortzen da loretan dauden gereziondoak ikustera.

Iruditegia
----------

* Sarrera.Sarrera.
* Lorategi japoniarra.Lorategi japoniarra.
* Jinpūkaku.Jinpūkaku.
* Jangela.Jangela.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6202742
* Commonscat Multimedia: Jinpukaku

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 252445122

 |

* Wd Datuak: Q6202742
* Commonscat Multimedia: Jinpukaku
*Artikulu hau erradiazioa neurtzeko unitateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «REM».*
**Rem** (ingelesezko *roentgen equivalent man* esapidearen laburdura), fisikan, irrada ioitzaileen eraginkortasuna neurtzeko erabiltzen den unitatea da, tentsio handiko X izpien roentgen batek gizonarengan sortzen duen kaltearen intentsitateari dagokiona.

Hala ere, Nazioarteko Unitate Sistemak darabilen unitatea ez da rem, sievert (Sv) baizik. Bien arteko erlazioa honakoa da: 1 Sv = 100 rem.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Sievert
* Wilhelm Conrad Roentgen

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q260126
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q260126
**Nieuw-Vlaamse Alliantie** (euskaraz: «Flandesko Aliantza Berria») Volksunie alderdi abertzale historikotik 2001. urtean sortutako alderdi abertzale flandestarra da. Bere burua errepublikanotzat eta zentro-eskuinekotzat jotzen du, eta Flandesko burujabetasun osoa aldarrikatzen du, Europar Batasunaren barnean Estatu independente gisa.

2010eko Belgikako hauteskundeetan Belgika osoko eta Flandesko alderdi bozkatuena izan zen (botoen %17,40 Belgika mailan, eta 27 eserleku Belgikako Ganbaran). Europako Parlamentuan Europako Aliantza Askean kokatzen da, beste Estatuetako hainbat alderdi abertzaleekin batera.

2009ko hauteskunde-programan bere burua "*arlo ekonomikoan liberala eta arlo ekologikoan berdea*" definitzen zuen. Vlaams Belang eskuin muturreko alderdi abertzalearen aldean N-VA askoz liberalagoa eta aurrerakoiagoa da, ezkerreko alderdiek dituzten aldarrikapen ugari bereganatuz (sexu berekoen arteko ezkontzak, ekologiaren aldeko politikak, arrazismoaren gaitzespena, etab). Aldi berean, arlo linguistikoan komunitate flandestarraren interesak tinko defendatzen ditu: administrazio publikoen aurrean nederlanderaz ez dakiten hiritarrei nederlanderaz hitz egiteko betebeharra ezartzen dizkieten legeak aldarrikatzen ditu; babes ofizialeko etxeak eskuratzeko hizkuntza hori menperatzeko beharrarekin lotu izan nahi du; eta etorkinak Flandesen integratzeko nederlanderaren egokitasuna aldarrikatu egin du.

Ikus, gainera
-------------

* Flandriar nazionalismoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28982
* Commonscat Multimedia: Nieuw-Vlaamse Alliantie

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124188961
* LCCN: n2013056208
* SUDOC: 160098971
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q28982
* Commonscat Multimedia: Nieuw-Vlaamse Alliantie
‘Ye Olde Cheshire Cheese’ pub Londresen.
"Ye olde Cheshire Cheese" puben irudi zaharra.
**Rhymers' Club** Londresen oinarritutako gizonezko poeta talde bat izan zen, 1890ean W. B. Yeats eta Ernest Rhys-ek sortua. Hasieran elkarrekin jateko klub bat baino askoz gehiago ez zen. 1892 eta 1894 urteetan, poesia antologia batzuk sortu zituen. Fleet Street-eko 'Ye Olde Cheshire Cheese' Londreseko pubean eta Café Royal-eko 'Domino aretoan' elkartzen ziren.

Partaideak
----------

Parte hartu zutenen artean idazle eta intelektuak hauek zeuden: Ernest Dowson, Lionel Johnson, Francis Thompson, Richard Le Gallienne, John Gray, John Davidson, Edwin J. Ellis, Victor Plarr, Selwyn Image, Lord Alfred Douglas, Arthur Cecil Hillier, John Todhunter, G.A. Greene, Arthur Symons, Ernest Radford, eta Thomas William Rolleston. Oscar Wilde etxe partikularretan egin ziren bilera batzuetara joan zen. Taldeak bat egiten zuen Yeats-ek azaldutako "belaunaldi tragikoaren" atzera begirako ideiarekin, porrotera eta kasu askotan heriotza goiztiarrera zuzendua.

Argitalpenak
------------

Elkarteak bi poesia liburu plazaratu zituen:

* *The Book of the Rhymers 'Club*, Elkin Mathews-ek argitaratuta, 1892an.
* *The Second Book of the Rhymers' Club*, 1894an plazaratuta, Elkin Mathews-ek eta John Lane-k argitaratuta.

Bi edizio horiek 450 eta 650 liburu hurrenez hurren izan zuten. Hauek ziren egile sinatzaileak: T.W. Rolleston, John Todhunter, W.B. Yeats, Richard Le Gallienne, Lionel Johnson, Arthur Cecil Hillier, Ernest Dowson, Victor Plarr, Ernest Radford, Arthur Symons, G.A. Greene, Edwin J. Ellis eta Ernest Rhys.

Taldearen garapena
------------------

Nahiko talde informala zen zeren eta batzutan jatetxeetan bestean etxe partikularretan, partaideak askotan aldatzen ziren. Gainera, kasu askotan, biltzen zirenak gero ez zuten liburuetan parte hartu. Arthur Ransomek 1907an *Bohemia in London* liburua plazaratu zuen eta taldearen berri eman zuen; ordurako oso ezaguna zen. Taldekide guztiak gizonak izan zirne.

Bibliografia
------------

* Norman Alford (1994): *The Rhymers' Club: Poets of the Tragic Generation*, Palgrave Macmillan.
* Murray Pittock (1986): *Decadence and the English tradition*, Oxford Research Archive.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Bernard Muddiman (1921) *The Men of the Nineties, G.P. Putnam's Sons*, New York
2. ↑  *The Oxford Companion to English Literature* (2010)
3. ↑  Jad Adams, ‘Rhymers' Club (act. 1890–1895)’, *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2157657

 |

* Wd Datuak: Q2157657
| **Janakkala** |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Janakkalako armarriaArmarria |

 |
| Berezko izena | Janakkalan kunta |
| HerrialdeaEskualdeaAzpieskualdea |  FinlandiaJatorrizko Tavastiako esk.Hämeenlinnako azpiesk. |
| Alkatea | Anna-Mari Ahonen |
| Sorrera | 1866 |
| 

|  |
| --- |
| Janakkala Finlandiako mapan |

 |
| Koordenatuak | 60°55′N 24°39′E﻿ / ﻿60.92°N 24.65°E﻿ / 60.92; 24.65 |
| Azalera- Ur-azalera | 586,07 km² 38,63 km² (%6,59) |
| BiztanleriaDentsitateaLehen hizkuntza- Finlandiera- Suediera- Besteak | 16.887 (2014.04.30) 30,85 bizt/km²(2012) % 97,6 (ofiziala)% 0,4% 2,0 |
| Webgune ofiziala | **(Finlandieraz)** **(Errusieraz)****(Ingelesez)** |

**Janakkala**ko **Puuhamaa Atrakzio Parkea**k 10.000 familia inguru erakartzen ditu udaro, eta neguan aldiz **Kalpalinna eski-estazioak** beste hainbeste familia erakartzen ditu ere.
Janakkala herria antzina eta estilo garaikideko eraikinak nahastuz sortua izan da.

Historia
--------

XIII. mendean suediarrak Hämeenlinnan kokatu zirenean bertako tribuak batu eta lurralde honetara bizitzera etorri ziren suediarren errepresiotik urrun, honela haien ohiturekin jarraitzea lortu dute.

Zer ikusi
---------

Janakkalako eliza.
Herria oso turistikoa da lehen aipatutako arrazoiengatik eta estilo nahasi ikusgarriarengatik. Hala ere, turistak finlandesak dira batez ere eta kanporrak guztiz ezezaguna duten leku ederra da.

### St. Laurentius Eliza

Erdi Aroko harrizko eliza garrantzitsuena da Finlandian. Åke Tottek eliza eraikitzea agindu zuen, eta bertako zerbitzuak 1520. urtean hasi zirela uste da.
Granito grisez eraikitako eliza XVII. mendeko noble familien hilobiak ditu eta barnean XIV. mendeko eskulturak eta margolanak ditu, Jesus Pedro apostuluarekin agertzen direnak.

### Kalpalinna eski-estazioa

Finlandiako eski-estazio zaharrenetarikoa da eta eski-alpinoa, abiadurazkoa eta snowboard-a praktikatzeko erraztasunak ditu.
Uda garaian arrantza eta bizikletan ibili zaitezke bertan.

### Laurinmäki Museoa

Museoan XIX. mendeko ingurune haietako nekazal-bizia iraudikatzen du. Museoa irekia da eta 11 eraikuntzek osatzen dute.

### Puuhamaa Atrakzio Parkea

Parkeak hainbat ekintza egiteko aukera ematen dizkizu, edozein adinentzako ekintzak. Kotxe karreretatik, ur parkera; ordenagailu jokoetatik, basoko abentura kurtso bat egitera.

Iruditegia
----------

* 1900. urteko argazkia.1900. urteko argazkia.
* Hakoinen basoa.**Hakoinen** basoa.
* Liburutegi publikoa.Liburutegi publikoa.
* Noble-eraikuntza.Noble-eraikuntza.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Suomen pinta-ala kunnittain. Maanmittauslaitos. 2014.04.30
2. ↑  Suomen asukasluvut kuukausittain Väestörekisterikeskus. 2014.04.30
3. ↑  Väestorekisterikeskus 2012

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q374324
* Commonscat Multimedia: Janakkala

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144881937
* GND: 1099771-4
* LCCN: n82068280

 |

* Wd Datuak: Q374324
* Commonscat Multimedia: Janakkala
Ekialdeko Europako edertasuna
 Ama eta umea mahatsa partekatzen
**Jan Frederik Pieter Portielje** (Amsterdam, 1829ko apirilaren 20a - Anberes, 1908ko otsailaren 6a) genero eszena eta erretratuen margolari holandar-belgikarra izan zen; emakumezkoenak gehienbat.

Biografia
---------

Gurasoak Gerrit Portielje liburu-saltzailea eta bere emaztea, Jacoba Zeegers izan ziren, jaiotako hamaika seme-alabetatik hamargarrena izan zen. 1842tik 1849ra Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten [nl] ikasketak egin zituen. Valentijn Bing-ekin eta Jan Braet von Überfeldt [de]-ekin. Hainbat egonaldi luze egin zituen Parisen 1851tik 1853ra eta erretratugile lanetan aritu zen, Bruselan zein Anberesen bezero ugarirekin, azkenean bertan kokatu zen.

1853an Eulalie Lemairerekin ezkondu zen (1828-1903), eta bost seme-alaba izan zituzten; horietako bi, Gerard eta Edward, margolari ere bihurtu ziren.

Bere generoko argazkietan emakume dotoreak agertzen ziren lorategietan edo luxuzko barrualdeetan. Batzuk estilo orientalistaz jantzita zeuden. Beste margolari batzuekin ere kolaboratu zuen, Eugène Rémy Maes [de] esaterako eta Frans Lebret (1820-1909), bere erretratuetarako atzeko planoak eta lehen planoko xehetasunak hornitu zituenak.

Bere margolanak Estatu Batuetan bereziki ezagunak izan ziren eta hainbat arte-merkatari ezagunekin elkarlanean aritu zen; hala nola, Albert D'Huyvetter [nl] eta bere semea (Albert D'Huyvetter (junior) [nl] ere deitua), New York hirian bizi ziren Anberestarrak, eta Chicagoko Prinz Brothers.

Erakusketa handia izan zuen Anberesko Nazioarteko Erakusketa (1894), eta Maisu Bizien Erakusketan ohiko parte-hartzailea izan zen 1848tik 1888ra. Belgika eta Herbehereetatik kanpo, bere lanak Kettering-eko Alfred East Arte Galerian eta Hegoaldeko Gales Berriko Bendigo Arte Galerian ikus daitezke.

Iturriak
--------

* "Jan Frederik Pieter Portielje" in: *Biografisch portaal van Nederland* (Online)
* "Jan Frederik Pieter Portielje" in: Pieter A. Scheen: *Lexicon Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750–1950* (Online)

Irakurketa gehiago
------------------

* Ineke Bruynooghe, *Het oeuvre van/The Works of Jan - Gerard - Edward Portielje*, Roeselare, 2001 ISBN 978-90-7023-124-8

Kanpo estekak
-------------

* Portielje @ ArtNet-ren lan gehiago

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1925403
* Commonscat Multimedia: Jan Portielje

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 95854441
* ULAN: 500027996
* BPN: 86756017
* RKD: 64377

 |

* Wd Datuak: Q1925403
* Commonscat Multimedia: Jan Portielje
**Jan Leth Aagensen** (1932ko abuztuaren 20a - 2010eko urriaren 6a) daniar artista izan zen. Jan Leth Elsinoren jaioa, margolari gisa trebatu zen. Artista litografo gisa izen handia egin zuen, eta gero eskulturengatik ezaguna egin zen.

Hezkuntza eta aurrekariak
-------------------------

Jan Leth-en prestakuntza formala Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian egin zen, Søren Hjorth Nielsen irakasleak zuzenduta, 1965etik 1969ra. Bere lehen erakusketa 1961ean izan zen Kunstnernes Forårudstilling-en (Artisten Udaberriko Erakusketa). Hainbat talde artistikotako kidea izan zen: Decembristerne, Kunstnersamfundet og Foreningen Danske Grafikere, Danimarkako Arte Ederren Errege Akademiaren Elkartea eta Danimarkako Grabatu Artisten Elkartea .

Erakusketak eta ordezkaritza iraunkorrak
----------------------------------------

Jan Leth-ek bakarkako eta taldekako hainbat erakusketetan parte hartu zuen, pintura, eskultura, marrazki eta instalazioak aurkeztuz Danimarkan eta atzerrian. Ohore eta beka ugari jaso zituen bizitzan zehar. Danimarkako Estatuak bizitza osorako diru-laguntza eman zion 1998an. Bere lana Danimarkako eta nazioartean galeria-bildumetan dago erakutsita.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Jan Leth-en webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6149370
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9104701
* ISNI: 0000 0000 3479 3484
* LCCN: n96004078

 |

* Wd Datuak: Q6149370
**Jerauld konderria** (ingelesez: *Jerauld County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wessington Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 2.071 biztanle zituen, Jerauld kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jerauld konderriak 1.379,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,67 ura dira. Beste 1.362,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,5 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.071 pertsonetatik 2.044 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 84 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 14 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495608
* Commonscat Multimedia: Jerauld County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150110369
* LCCN: n81119167
* **Lekuak**
* OSM: 1739825
* TGN: 2001806

 |

* Wd Datuak: Q495608
* Commonscat Multimedia: Jerauld County, South Dakota
**Euskal Herrian** gehien erabiltzen den **itsas energia** olatu-energia da, batez ere olatu handiak eta ugariak daudelako; izan ere, munduko beste toki batzuetako surflariak Euskal Herrira etorri ohi dira kirol horretan aritzera. Horri erreparatuz, energia berriztagarriak aprobetxatzeko hainbat proiektu aurkeztu dira Euskal Herriko itsas eremuetan lan egiteko eta olatuen energia lortzeko.

Proiektuak
----------

Badaude bi proiektu handi eta garrantzitsuak martxan oraintxe bertan,iraganerako ikuspegi on batekin.Honako bi hauek dira:

### Mutrikuko olatua energiaren instalazioa

Mutrikun olatu ugari dagoenez, olatu horien energia aprobetxatzeko instalazio bat jarri dute. 300KWko potentzia du eta 16 turbogeneradore talde ditu, lehen multiturbina konfigurazioa da mundu osoan zehar. Dike 432 metroko luzera eta 16 m. altura ditu eta gutxi geratzen zaio instalakuntza amaitzeko eta sare elektrikora konektatzeko. Dirudienez, iraupen luzeko eraikuntza behar du, beraz 2014rako eraiki zen. Bertako biztanleak ados daude proiektuarekin, olatu energia soberan dutela esaten dutelako, eta gainera ekonomikoki hobeto ateratzen zaielako. Dikea izan da, aldiz, nahiko polemikoa eta ekologisten kritikak jaso ditu.

Mutrikuko kai berria.
### BIMEP,Biscay Marine Energy Plataform

Armitzan (Bizkaia) entrenamendu eta erakuskizun batzuk martxan jarriko dira olatu-energia fase komertziala lortzeko behar duen prozesua azeleratzeko asmoekin. Entrenamendu hauek, 20KWko sortzaileak dituzte, garrantsizko instalakuntza izango da mundu mailan olatu-energiaren garapenerako eta erreztuko du sektore komertzial berri baten garapena.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Mutrikuko olatu-energia.
* Mutrikuko instalazioen ezaugarriak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12259869

 |

* Wd Datuak: Q12259869
Indomalaysiar ekozona
**Indomalaysiar ekozona** Lurrazaleko zortzi ekozona edo erreinu biogeografikoetatik bat da. Hitz hau ekologia, botanika, zoologia eta biogeografian asko erabiltzen da.

Indomalaysiar ekozonak Afganistan, Indiako azpikontinentea, hegoaldeko Txina eta Indonesia Java, Bali eta Borneoraino hartzen ditu barnean. Wallace Lerroak Indomalaysiar eta australasiar ekozonak banatzen ditu. Eremu nagusia oihan eta baso tropikalarena da, Dipterocarpaceae familiako zuhaitzez beterik.

Munduko Natura Funtsak hiru ekoeskualdetan banatzen ditu indomalaysiar ekozona:

* Indiako azpikontinentea
* Indotxina
* Sonda eta Filipinak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q757081
* Commonscat Multimedia: Indomalaya

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q757081
* Commonscat Multimedia: Indomalaya


| * i
* e
* a
Lurrazaleko zortzi ekozonak |
| --- |
| Neartikoa  •  Paleartikoa  •  Afrotropikala  •  Indomalaysiarra  •  Australasiarra  •  Neotropikoa  •  Antartikoa  •  Ozeaniarra |
| Ekoeskualdeak  /  Biomak |
Finantza Etiko eta Solidarioen Aldeko Sareak (RedEFES gazteleraz) heziketa ekonomiko kritikoa eta finantza etiko eta solidarioak sustatu nahi dituzten pertsona, erakunde eta plataformak batzen ditu, pertsonak eta planeta erdigunean jartzen dituen ekonomia baten alde.

Testuingurua
------------

Horrek pobrezia eta gizarte-bazterkeria iraunarazten du, batez ere Hegoalde Globaleko emakumeetan. Aurrekaririk gabeko krisi ekologikoa ere iraunarazten du.

Ekonomia heziketak gaur egungo sistema ekonomiko eta finantzarioak pertsonetan –bereziki emakumeetan- eta planetan duen eragina ezkutatzen du maiz. Horrek beste ikuspegi ekonomikoak baztertzen ditu (feminista, ekologikoa, ekonomia solidarioa eta finantza etikoak, esaterako).

Misioa
------

RedEFES-en bidez, ekonomia kritikoen irakaskuntza sustatu nahi dugu sistema ekonomiko globalaren inguruan, gazteek giza eskubideekin eta planarekin dituzten alternatiba ekonomiko justuak, berdinak, jasangarriak eta errespetuzkoak izan daitezen

Erakundeak
----------

FETS, Finantzaz haratago, Finantza Etikoak Fundazioa eta Oikocredit Catalunya sustatzen duten RedEFES
**Itsas lilipa** (*Pancratium maritimum*) Asparagales ordenako landarea da, Euskal Herriko hareatzetako landare ohikoenetarika. Ez da duna eta hareatzetan besterik agertzen eta XIX. mende bukaerako landarearen gaineko zenbait aipamen badaude Euskal Herrian. Bizkaiko hareatzatan oso ohiko landarea zela adierazten da bertan. Egungo egoera, ordea, oso bestelakoa da eta hedapen oso mugatua du. Lore deigarriak garatzen dituenez, identifikatzeko erraza den landarea da.

Ezaugarriak
-----------

60 cm-ko altuera izatera iritsi daitekeen landare belarkara da itsas lilipa. Hosto tenteak lurzorutik bertatik irteten dira sorta bat eratuz.

### Hostoak

5-20 mm-ko zabalera izan ohi dute, luzeak dira eta kolore berde-urdinxka iluna izan ohi dute.

### Lorea

Pedizelatuak, handiak eta deigarriak izan ohi dira. Kolore zuria izan ohi dute eta lilipa arrunten antza handia dute. 15 cm-ko luzera izatera iritsi daitezke eta oso usaintsuak izaten dira. Periferian irekirik aurkitzen diren 6 tepalo zuri lantzeolatu izan ohi ditu eta erdian unbelaren oinarrian sortzen den nerbio dortsal berdexka. Korola, aldiz, tronpeta-itxurakoa da eta hiruki formako 12 koska ditu. Estamineak 6 dira, zurixkak. Anterak, aldiz, horiak dira, giltzurrun formakoak. Ginezeoa hiru karpeloz osaturik dago eta kalizaren gainean kokatu ohi da.

Loraketa udan izaten du, azaroa eta iraila bitartean.

### Fruitua

Kapsula handi eta oboidea da. Barnean ertz zorrozdun eta triangelu forma duten hazi beltz oso nabarmenak egon ohi dira.

* FruituakFruituak
* LoreaLorea
* LoreakLoreak
* MultzoaMultzoa

Habitata
--------

Hareatza eta kostaldeko dunetan besterik aurkitzen ez den landarea da. Lurzoru ongi drainatu eta lehorra eta eguzki irradiazio handia beharrezkoak ditu. Lehorteen aurrean lurperatzeko gaitasuna du eta baita hondarrez estaltzen ari bada zurtoinak luzatzeko ere. 0 eta 20 metro bitarteko ingurunean aurkitu ohi da.

### Banaketa

Europako Atlantikoko kostaldeko duna eta hareatzetan aurkitzen da, eta baita Mediterraneoko hareatzetan ere. Euskal Herrian, aldiz, Gorliz, Laga, Lekeitio, Angelu eta Zarauzko hareatzetan aurki daiteke. Azken honetan populazio handiak osatzen ditu.

Bibliografia
------------

* Edukiaren zati bat EuskalNatura.eus webgunetik hartu da, copyrightaren jabeak onartu baitu hango testu-edukiak Euskarazko Wikipedian CC BY-SA 3.0 ES Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratzea, baldin eta iturria aipatzen bada (ikusi eztabaida orria).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1271785
* Commonscat Multimedia: Pancratium maritimum
* Wikispecies Espezieak: Pancratium maritimum

---

* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 156126
* EOL: 1081670
* GBIF: 2853283
* GRIN:
* IPNI: 66466-1
* ITIS: 810219
* NCBI: 644807
* PlantList: kew-286099
* W3TROPICOS: 1200162
* USDA Plants: PAMA38

 |

* Wd Datuak: Q1271785
* Commonscat Multimedia: Pancratium maritimum
* Wikispecies Espezieak: Pancratium maritimum
**Reka etxeko garaia** Nafarroa Garaiko Hiriberrin dagoen garai bat da, izen bereko etxearen alboan kokatua. Nafarroako kultura ondasun izendatua dago.

Herrira errepidetik sartzean ageri den lehenengo garaia da. 1995ean zaharberritu berritu zuten. Garai guztietatik honek du teilaturik pikoena. Hiriberriko garai guztiek bezala (Hiriberri itsas mailatik oso altu dagoen eta eguraldi zorrotza duen herria izanik), hegalkina oso txikia da lau hormetan, eta ez dirudi aurrealdean handiagoa izanen zuenik. Behealdea trasteleku gisa erabiltzen da. Ganbara, atalak ez baditu ere (langet puska batzuk baino ez daude), aleak gordetzeko erabiltzen da.

Ikus gainera
------------

* Euskal Herriko garaiak
* Nafarroako kultura ondasunak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Los horreos de Aezkoa, turismoabaurrea.blogspot.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492589
* Commonscat Multimedia: Casa Reca (Villanueva de Aézcoa)

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0008239

 |

* Wd Datuak: Q20492589
* Commonscat Multimedia: Casa Reca (Villanueva de Aézcoa)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |
20°37′53″N 87°04′23″W﻿ / ﻿20.631388888889°N 87.073055555556°W﻿ / 20.631388888889; -87.073055555556
Riviera Maya izena turismoa erakartzeko asmatu zen.
**Riviera Maya** Mexikoko hego ekialdean kokatuta dagoen kostaldea da, Karibe itsasoan, Mexikoko Quintana Roo estatuan, Yucatan penintsulan. Zonalde hau inguru turistiko bezala oso ezaguna da. Berez, Riviera Maya izena zonaldea turistikoki ustiatzeko marketin operazio handi bat izan zen; hari esker orain gutxi arte oso ondo gordeta zegoen kostaldea, urbanizatu eta espekulazio menpe gelditu da. Geografikoki Puerto Morelostik, iparraldaean, Punta Alleneraino hegoakdean, 140 km-ko kostalde zatia da. Izenak zonalde hau Frantziako Rivierarekin parekatu nahi du.

Historia
--------

Jatorriz, Riviera Maya beste izen batekin ezagutzen zen, "Cancún-Tulum Turismo-korridorea" bezala, baina 1999.urtean orain ezagutzen dugun izena hasi zen erabiltzen. Aurretik, 1996an, Asociación de Hoteles y Condominios de Playa del Carmen A.C. elkarteko enpresariek Servando Acuña, merkatuetan espezialista, kontratatu zuten; honek izen desberdinak proposatu zituen eta onartuena, zuen glamour kutsu eta, "Riviera Maya" izan zen.

Antzinako maia herriarentzat, eremu hau Aro Aurreklasikoan erlijio eta merkataritza zentroa izan zen. Gaur egun, ekintzak erabat aldatu egin dira, kirol arrantza, zaldiko edo kayakeko ibiladiak, ibilbideak, guztia turistak eta inbertsioak erakartzeko. Egun, Riviera Mayan nazioarteko 405 hotel daude, lau eta bost izarretakoak, gehienak "dena barne" estilokoak, hau da, oporrak hoteletik atera gabe igarotzeko; eskaintza 43.500 gela ingurukoa da.

Zonaldean turismoa erakartzeko beste errekurtsoak ere martxan jarri dira, ezagunetarikoa Xcaret izeneko parke tematikoa, Playa del Carmen herritik bost kilometrotara.

Riviera Mayaren mapa.

Leku ezagunenak
---------------

* Playa del Carmen
* Tulum
* Coba
* Sian Ka'an Biosfera erreserba
* Akumal
* Puerto Aventuras
* Puerto Morelos
* Xcaret
* Cozumel

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Turismo informazioa.
* **(Gaztelaniaz)**:Turismo informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2061038
* Commonscat Multimedia: Riviera Maya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 6419152331612403260009

 |

* Wd Datuak: Q2061038
* Commonscat Multimedia: Riviera Maya
**Javier Miranda Martínez** (Gasteiz, 1954ko martxoaren 15a - Iruñea, 2019ko martxoaren 26a) nafar enpresari eta Osasunako presidentea izan zen lau urtez, 1998tik 2002ra.

Hauteskundeetan Pedro Pegenauteri gailendu zitzaion. Mirandak 1732 boto lortu zituen, eta Pegenautek 1.305. Miranda Osasunako presidente zela lortu zuen taldeak Lehen Mailara igotzea, sei urtez Bigarren Mailan eman eta gero. 2000. urtean izan zen. Miranda oso gertukoa zen, bai zaleekin, baita jokalariekin ere. Hala, gogoangarria izan zen, ligako azken partidan Anoetan mailari eutsi, eta Kontxan bainua hartu zuenekoa.

Sadar futbol zelaia Bai Euskarari ekitaldirako utzi zuen, eta segurtasun indarrei aurre egin zien Osasunako bi zale bere palkora gonbidatu izanagatik. Poliziak ez zien bi zaleei estadioan sartzen utzi nahi miatzeari uko egin zietelako, baina orduan Miranda joan eta bere ondoan esertzeko gonbita egin zien. Gerora garesti ordaindu zuen erabakia, izan ere, Polizia joan zen bere bila poliziari gogor egin izana eta haien segurtasuna arriskuan jartzea egotzita.

Abestea atsegin zuen, eta ohikoa zen Xabierrerako erromesaldietan ikustea. Gaztetan, gainera, San Ferminetako entzierroa korritu zuen. Egun Iruñeko kafetegi bateko jabea zen, eta bertan egiten zuen lan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Elizegi Egilegor, Arantxa.  (2019-03-27). «Javier Miranda hil da, Osasunako presidente ohia» *Berria* CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20016252

 |

* Wd Datuak: Q20016252
**Nafarroako Gorteen kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

Kokapena
--------

Iruñeko zezen plazaren parean hasten da, iruindarrek Telefonicako bihurgunea gisa ezagutzen duten gunean, Estafeta kalea, Amaia kalea, Ahumadako dukea kales, Joanes Albretekoa kalea eta Labriteko jaitsierak bat egiten duten lekuan, eta San Ignazio eliza eta Saide Karlos III zinemak aretoaren parean maiatzen da, San Ignazio etorbidea, Lizarra kalea eta García Castañón kalearen arteko elkargunean.

Honako kaleek zeharkatzen dute edota batzen zaizkio: Karlos III.aren etorbidea eta Paulino Caballero kalea.

Bestalde, Orreaga kalearekiko paraleloki doa.

Ondarea
-------

Kale honen inguruan honako eraikin edo leku nabarmenak daude:

* Iruñeko zezen plaza
* Gaiarre antzokia
* San Ignazio eliza
* Saide Karlos III zinemak (2016an itxia)
* San Ignazio Loiolakoaren monumentua

  

* Iruñeko zezen plaza.Iruñeko zezen plaza.
* Gaiarre antzokia.Gaiarre antzokia.
* San Ignazio eliza.San Ignazio eliza.
* San Ignazio Loiolakoaren monumentua.San Ignazio Loiolakoaren monumentua.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479779

 |

* Wd Datuak: Q25479779
**Isomorfismoa** kristalografian, egitura kimiko antzekoa duten gaiak kristal bihurtzerakoan duten kidetasuna da.

Bi sustantzia edo gairen artean isomorfismoa gerta dadin bete behar diren baldintzak hauek dira:
1) Bi gaiek antzeko formula kimikoa izatea.
2) Egitura mota bera.
3) kanpoko forma antzekoa.
4) partikula osagarrien tamainen arteko konpatibilitatea (ioien eta atomoen erradioek antzeko tamaina izan behar dute).

Oso ezagunak dira karbonatu meen isomorfismoak edo isomorfismo sistemak; karbonatuen bi isomorfismo segida ezagutzen dira: alde batetik, hiruki itxura duten karbonatuak, kaltzita, siderita eta magnesita adibidez; eta beste aldetik, erronbo itxura dutenak, estronzianita, zerusita, aragonita eta whiterita adibidez.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-12-19 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q902950
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q902950
**Nafarroako Orkestra Sinfonikoa (OSN)** Iruñean egoitza duen orkestra sinfonikoa da, Euskal Herrian eta Espainian jardunean dagoen zaharrenaa. Izan ere, 1879an sortu zuen Pablo Sarasate biolinistak, *Orquesta Pablo Sarasate* izenarekin.

Zuzendariak
-----------

Joaquin Maya izan zen lehendabiziko zuzendaria, eta ordutik 100 urte baino gehiagoko ibilbide luzean beste hainbat aritu dira kargu horretan, hala nola: Camille Saint-Saens frantziar musikagile ospetsua, Javier Bello Portu, Miguel Roa, Jaques Bodmer, Miquel Ortega eta Luis Agirre. 2019an, Maria Antonia Rodriguez izendatu zuten orkestraren zuzendari nagusi.

Diru laguntzak
--------------

Nafarroako Gobernua eta Iruñeko Udala erakunde publikoen diru laguntza jasotzen du, bai eta NH Hoteles, *Diario de Navarra* eta Nafarroako Kutxa erakunde pribatuena ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Nafarroako Orkestra Sinfonikoa.*  orquestadenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).
2. ↑    *María Antonia Rodríguez, nueva gerente de la Fundación Baluarte de Pamplona.*  scherzo.es (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** OSNren webgunea
* **(Gaztelaniaz)** Orfeon Pamplonesen webgunea
* **(Gaztelaniaz)****(Frantsesez)****(Katalanez)****(Ingelesez)** Ernest Martinez Izquierdoren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q91458434

 |

* Wd Datuak: Q91458434
Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia Nafarroako Iruñea hiriburuko Karlos III.a etorbidean.
**Nafarroako Kutxa** —gaztelaniazko **CAN** siglaz ezaguna— Euskal Herriko aurrezki kutxa bat zen, Caixabankek erosi zuen 2012an.

Egoitza
-------

Iraganean, egoitza nagusia gaur egungo Nafarroako Rural Kutxaren eraikinean izan zuen.

Nafarroako Kutxaren azzken egoitza nagusia Iruñeko Karlos III.a etorbidea eta Orreaga etorbidearen arteko izkinan egon zen, Entzierroaren monumentuaren alboan eta German Rodriguezen oroitarritik oso hurbil.

Historia
--------

2000. urtean Nafarroako Aurrezki Kutxa eta Iruñeko Udal Aurrezki Kutxa bateratuz sortua. 2006an, Espainiako 11 probintziatan zituen bulegoak, eta urte berean Gipuzkoa, Araba eta Bizkaian hedatzeko planari ekin zion, une hartaraino ez baitzuen bulegorik izan Euskal Autonomia Erkidegoan.

Kontuz! kontsumitzaile elkarteak salatu du Nafarroako Kutxa, egiaz, dagoeneko ez dela existitzen, hainbat erakunde eta pertsonak (Endesa, Miguel Sanz, Enrique Goñi eta abar) Nafarroako Kutxaren dirua beren probetxurako erabiliz aurrezki kutxa hori porrot egitera eraman dutelako.

Caja Canariasekin batzea
------------------------

2009ko urriaren 7an Caja Canariasekin batera egindako prentsaurrekoan, Nafarroako Kutxako arduradunek bi aurrezki kutxen bat-egitea aurkeztu zuten.

2012-06-30an CAN, Nafarroako finantza erakunde sendoena, errotuena, 157 milioi euroren truke erosi zuen Caixabankek. Apenas bi urtean, Nafarroako Kutxak bere balioaren %88 galdu zuen kudeaketa txarraren ondorioz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** Ateak Ireki (2013): *#CAN: el gran golpe* dokumentala, Kontuz! elkartearen salaketako datuak erabiliz egina. Iraupena: 1 h 01' 11''. Copyleft lizentziarekin argitaratua.

Kanpo estekak
-------------

* Nafarroako Kutxaren webgune ofiziala
* **(Gaztelaniaz)** Ateak Ireki (2013): *#CAN: el gran golpe* dokumentala, Kontuz! elkartearen salaketako datuak erabiliz egina. Iraupena: 1 h 01' 11''. Copyleft lizentziarekin argitaratua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3752280
* Commonscat Multimedia: Caja Navarra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144834666
* ISNI: 0000 0001 2176 2096
* LCCN: nb2005009889
* SUDOC: 133236242

 |

* Wd Datuak: Q3752280
* Commonscat Multimedia: Caja Navarra

Bibliografia
------------

* \* Alberto Gil Pérez-Nievas; Aritz Intxusta Pagola; Patxi Zamora Aznar: *El banquete. Expolio y desaparición de la CAN*. Tafalla: Txalaparta, 2014. ISBN: 978-84-1531-373-1.

Ikus, baita ere
---------------

* Nafarroako Kutxaren afera
* Miguel Sanz
* Enrique Goñi
* Yolanda Barcina

42°48′43″N 1°39′33″W﻿ / ﻿42.81203°N 1.65917°W﻿ / 42.81203; -1.65917
**Janet Horne** (Eskozia, 1727an exekutatua) izan zen sorginkeria egotzita Britainiar Uharteetan legez exekutatu zuten azken pertsona.

Biografia
---------

Horne eta haren alaba atxilotu egin zituzten Dornochen (Sutherland), eta kartzelaratu, auzokoen akusazioak zirela medio. Hornek zahartzaro seinaleak zituen, eta alabak deformazioa zuen eskuetan eta oinetan. Bizilagunek Horneri deabruagainaino zamalkatzeko alaba poni gisa erabltzea egotzi zioten.

Epaiketa oso azkar egin zen; sheriffak bi errudunak epaitu zituen eta sutan erretzeko agindu zuen. Alabak ihes egitea lortu zuen, baina Janet biluztu egin zuten, breaz gorputza igurtzita herrian zehar upel baten paseiatu zuten eta gero bizirik erre zuten. Janet exekutatu eta bederatzi urtera, sorginkeria egintzak indargabetu egin ziren Eskozian.

Janet (edo Jenny) Horne izen generikoa zen garai hartan Eskoziako iparraldeko sorginei buruz hitz egiteko, eta horrek zaildu egiten du zehaztea zein izan zen emakume horren benetako izena. Idazle garaikideek 'Janet Horne' deitu izan diote, izen erreala ezezaguna zelako edo 'Janet Horne' izena eman zitzaielako izen generikoa zela jakin gabe. Iturri batzuek Dornoch-en 1722ko ekainean exekutatu zutela aipatzen dute.

Legatua
-------

* Littletowneko (Dornoch) sorginaren harriak markatzen du Horneren exekuzio lekua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Neill, W. N..  (1923). «The Last Execution for Witchcraft in Scotland, 1722» *Scottish Historical Review* 20 (79): 218–21..

Kanpo estekak
-------------

* *Historylinks Museum, Dornoch.*  historylinks.org.uk.
* Goodare, J. (2002). The Scottish Witch-Hunt in Context. Manchester University Press. ISBN 9780719060243. Consultado el 12 de noviembre de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6153399
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 102941924
* LCCN: n2009074673

 |

* Wd Datuak: Q6153399