Elektrizitate eta elektronikan, tentsio edo korronte baten batezbesteko koadratikoari (ingelesez ***RMS***, *root mean square*), **balio efikaza** edo **balio eraginkorra** deitzen zaio.

**Korronte efikaza** korronte alternoko periodo batean erresistentzia batek xahutzen duen potentzia elektrikoa xahutzeko, korronte konstantepean balego —korronte zuzena— erresistentzia horrek potentzia berdina xahutzeko beharko lukeen korronte konstantearen balioa da.

Era berean, **tentsio efikaza** korronte alternoko periodo batean erresistentzia batek xahutzen duen potentzia elektrikoa xahutzeko, tentsio konstantepean balego erresistentzia horrek potentzia berdina xahutzeko beharko lukeen tentsio konstantearen balioa da.

Magnitude bateko korronte elektriko batek bero kopuru berdina disipatzen du korrontearen norantza bata zein bestea izan; batazbesteko koadratikoa egiterakoan, korronteak —edo tentsioak— zeinu bat ala bestea izateak emaitza ez duela aldatuko ziurtatzen da.

Korronte aldakorra **i(t)** funtzio jarraitu bat izanik, balio efikaza hurrengoa da:

{\displaystyle I\_{ef}={\sqrt {{1 \over {T}}{\int \_{t\_{0}}^{t\_{0}+T}{i^{2}(t)}\,dt}}}}
non {\displaystyle I\_{ef}} **korronte efikaza** eta {\displaystyle T} seinalearen periodoa diren.

Tentsioaren balio efikaza berdin kalkulatzen da:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{1 \over {T}}{\int \_{t\_{0}}^{t\_{0}+T}{v^{2}(t)}\,dt}}}}
non {\displaystyle V\_{ef}} **tentsio efikaza** eta {\displaystyle T} seinalearen periodoa diren.

Formula hauek edozein uhin formarentzat balio dute, uhin sinusoidalak izan ala ez, eta beraz edozein seinale elektrikorentzat balio dute —irrati seinaleak, audio eta bideo seinaleak, eta abar—.

Korronte alterno sinusoidaleko balio efikazaren kalkulua
--------------------------------------------------------

Uhin sinusoidala
Tentsio efikazaren formula orokorra arestian aipatutakoa da:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{1 \over {T}}{\int \_{0}^{T}{V^{2}(t)}\,dt}}}}.
Korronte alternoan, aldiuneko tentsioa sinusoide baten arabera aldatzen da.

{\displaystyle V(t)=V\_{0}\cdot \sin(\omega t+\phi )},
non *V* tentsioa denboraren funtzioan, *V0* tentsioaren anplitudea da, {\displaystyle \omega } abiadura angeluarra eta {\displaystyle \phi } fasea diren.

Uhinaren periodoa integrazio periodotzat hartuta ({\displaystyle T=2\pi /\omega }):

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {\omega }{2\pi }}{\int \_{0}^{\frac {2\pi }{\omega }}{V\_{0}^{2}\sin ^{2}(\omega t)}\,dt}}}};
*V0* tentsioaren anplitudea konstantea izanik integraletik atera daiteke.

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{0}^{2}\omega }{2\pi }}{\int \_{0}^{\frac {2\pi }{\omega }}{\sin ^{2}(\omega t)}\,dt}}}}.
Funtzio trigonometriko baten berredura kentzeko baliokide bat ezarrita:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{0}^{2}\omega }{2\pi }}{\int \_{0}^{\frac {2\pi }{\omega }}{1-\cos(2\omega t) \over 2}\,dt}}}};
Integratuz:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{0}^{2}\omega }{2\pi }}{\Big [}{{\frac {t}{2}}-{\frac {\sin({2\omega t})}{4\omega }}}{\Big ]}\_{0}^{\frac {2\pi }{\omega }}}}}
{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{0}^{2}\omega }{2\pi }}\cdot {\frac {\pi }{\omega }}}}}
{\displaystyle V\_{ef}={\frac {1}{\sqrt {2}}}V\_{0}}
Korrontearentzat kalkulu berdina egiten da eta emaitza baiokideea da:

{\displaystyle I\_{ef}={\frac {1}{\sqrt {2}}}I\_{0}}
Uhin sinusoidal (*sine*), uhin karratu (*square*), uhin triangeluar (*triangle*) eta zerra-hagin uhin (*sawtooth*) uhinen uhin formak.
D lan ziklodun pultsu karratua. Irudiko kasuan, {\displaystyle a}=1 anplitutearekin.
Uhin sinusoidalaren tentsioaren balio denboraren funtzioan. Denbora gradutan irudikatzen da; **VRMS** tentsio efikaza, **VPK** tentsio maximoa eta **VPP** puntatik puntarako tentsioa dira.

Uhin forma batzuren balio efikazak
----------------------------------

* **Uhin sinusoidalak**. Sare elektrikoko korronte alternoa uhin sinusoidala da. **Imax** anplitude maximodun korronte batentzat **Ief** korronte efikaza, eta **Vmax** anplitude maximodun tentsio batentzat **Vef** tentsio efikaza hurrengoak dira:

{\displaystyle I\_{ef}={\frac {I\_{max}}{\sqrt {2}}}} ,eta {\displaystyle V\_{ef}={\frac {V\_{max}}{\sqrt {2}}}}
* **Uhin karratuak**. Uhin karratuen kasuan,

{\displaystyle I\_{ef}={I\_{max}}} eta {\displaystyle I\_{ef}={I\_{max}}}
* **Uhin triangeluarrak**. Uhin triangeluaren kasuan,

{\displaystyle I\_{ef}={\frac {I\_{max}}{\sqrt {3}}}} ,eta {\displaystyle V\_{ef}={\frac {V\_{max}}{\sqrt {3}}}}
* **Zerra-hagin uhinak**. Zerra-hagin uhinen kasuan,

{\displaystyle I\_{ef}={\frac {I\_{max}}{\sqrt {3}}}} ,eta {\displaystyle V\_{ef}={\frac {V\_{max}}{\sqrt {3}}}}
* **Pultsu trenak**. Pultsu zabalera modulazioan pultsu periodikoak erabiltzen dira. **D** lan zikloa {\displaystyle \tau } pultsuaren zabalera eta {\displaystyle T} ziklo osoaren zabaleraren arteko erlazioa da ({\displaystyle D=\tau /T}):

{\displaystyle I\_{ef}=I\_{max}{\sqrt {D}}} ,eta {\displaystyle V\_{ef}=V\_{max}{\sqrt {D}}}

*Offset*dun tentsio edo korronte baten balio efikaza
----------------------------------------------------

Batzutan tentsio edo korronte seinale batek korronte zuzeneko osagai bat du —*offset* deitua—, zeinak tentsio edo korrontea gorantz edo berantz desplazatzen duen:

{\displaystyle f(t)+a}
non **a** positiboa den seinalea gorantz desplazatzen denean, eta negatiboa berantz desplazatzen denean.

Seinalea senoidala bada, balio efikaza hurrengoa da:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{max}^{2}}{2}}+a^{2}}}}
Triangeluarra edo zerra-hagin formakoa bada:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {{\frac {V\_{max}^{2}}{3}}+a^{2}}}}
eta karratua bada:

{\displaystyle V\_{ef}={\sqrt {V\_{max}^{2}+a^{2}}}}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q369180

 |

* Wd Datuak: Q369180


| * i
* e
* a
Zirkuitu elektrikoak(Elektrizitatea • Elektronika (Elektronika analogikoa • Elektronika digitala • Mikroelektronika • Nanoelektronika • Optoelektronika • Potentzia-elektronika) |
| --- |
| Neurri elektrikoak(unitatea) | Potentzial diferentzia edo tentsioa (V) • Indar elektroeragilea (V) • Intentsitatea edo korrontea (A) • Eroankortasuna (S/m) • Erresistibitatea (Ω•m) • Erresistentzia (Ω) • Erreaktantzia (Ω) • Inpedantzia (Ω) • Konduktantzia (S) • Suszeptantzia (S) • Admitantzia (S) • Karga elektrikoa (C) • Kapazitantzia edo kapazitatea (F) • Induktantzia (H) • Potentzia elektrikoa (W) • Maiztasuna (Hz) • Irabazia (dB) • Balio efikaza |
| Neurgailuak | Galvanometroa • Anperemetroa • Pintza anperemetrikoa • Voltmetroa • Ohmmetroa • Multimetroa • Wattordugailua • Osziloskopioa |
| Legeak | Ohmen legea • Jouleren legea • Kirchhoffen zirkuituen legeak • Nortonen teorema • Théveninen teorema • Gainjartzearen teorema • Sareen korronteen analisia |
| Elektrizitate iturriak | Pila • Bateria • Tentsio iturria • Korronte iturria • Elikatze iturria • Hornidura elektrikoa • Sorgailu elektrikoa • Dinamoa • Alternadorea • Panel fotovoltaikoa • Haize-sorgailua |
| Korronteak | Korronte zuzena • Korronte alternoa • Sistema monofasikoa • Sistema polifasikoa • Sistema trifasikoa • Neutroa • Lurra • Artezgailua |
| Eroale eta konexioak | Eroale elektrikoa • Isolatzaile elektrikoa • Kablea • Elektrodoa • Anodoa • Katodoa |
| Konexio konfigurazioak | Serieko konexioa • Paraleloko konexioa • Triangelu eta izar erako konexioak |
| Seinaleak | Seinale analogikoa • Seinale digitala • Audio seinalea • Telebista seinalea • Iragazki elektroniko • Banda zabalera • Modulazioa • Irrati-uhinak • Lurreko mikrouhinak • Satelite bidezko mikrouhinak |
| Osagai elektronikoak | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pasiboak | Erresistentzia • Kondentsadorea • Harila • Memristorea • Solenoidea • Transformadorea • Fusiblea • Bozgorailua • Mikrofonoa |
| Aktiboak | Huts hodia • Diodoa • LEDa • Transistorea • Tiristorea |
| Elektromekanikoak | Etengailua • Sakagailua • Kommutadorea • Errelea • Kontaktorea |

 |
| Motor elektrikoak | 

|  |  |
| --- | --- |
| Korronte zuzenekoak | Serie motorra • Compound motorra • Shunt motorra • Eskuilarik gabeko motorra • Pausoz-pausoko motorra • Serbomotorra • Nukleorik gabeko motorra |
| Korronte alternokoak | Motor asinkrono monofasikoa • Motor asinkrono trifasikoa • Motor unibertsala |

 |
| Zirkuitu integratuak | 

|  |  |
| --- | --- |
| Analogikoak | Osziladorea • Anplifikadore operazionala • 555 tenporizadorea |
| Digitalak | Ate logikoa • Memoria • Mikrokontrolagailua • PUZa • GPUa |
| Mistoak |  Bihurgailu analogiko/digital‎a • Bihurgailu digital/analogikoa • Potentziometro digitala |

 |
| Zirkuituen diseinua | Zirkuitu-diagrama • Ikur elektronikoa • Prototipo plaka • Zirkuitu inprimatua • Diseinu elektroniko automatizatua |
| Arriskuen prebentzioa | Zirkuitu-laburra • Deskarga elektroestatikoa • Disjuntore • Etengailu magnetotermikoa • Etengailu diferentziala • Lurra • Behe Tentsioko Erregelamendu Elektroteknikoa • Segurtasun errelea • Larrialdi-geldialdia |