recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nicole Capitaine**, jaiotzez **Nicole Taton**, (Neuilly-sur-Seine, Frantzia, 1948ko martxoaren 14a) Parisko Behatokiko astronomo frantziar bat da, astrometria eta estandar erlazionatuetan aditua.

Biografia
---------

1969an, Capitaine Parisko Zientzia Fakultatean graduatu zen. Bera izan zen, beraz, unibertsitateko azpisail honetako azken graduatuetako bat, 1968ko Parisko istiluen ondoren berrantolatu aurretik. 1970ean, astronomian graduatu zen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean. Urte berean, Parisko Behatokiko laguntzaile gisa sartu zen. Gero, hainbat kargu bete zituen han, ikerketaren arduradun astronomo bihurtu aurretik. 1972an, astronomiako doktoretza lortu zuen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean. 1982an, gaikuntza-tesia idatzi zuen, zuzeneko ikertzailearen estatusa emanez. 1985ean, funtsezko astronomia saileko zuzendariorde bihurtu zen Parisko Behatokian. 1993an bihurtu zen zuzendari. Bere jarduera zientifikoa batez ere Geodesia Espazialeko Ikerketa Taldearen (GRGS) esparruan egin zen, baita Nazioarteko Astronomia Elkarteko zenbait lan-taldetan ere. 2002an, Parisko Behatokian, denbora osoko astronomo bihurtu zen SYRTE (Espazio Denboraren Erreferentzia Sistemak) departamentuan. 2013an, erretiratu eta astronomo emeritu bihurtu zen.

Bere lanak, nazioarteko lankidetza handi baten esparruan, astronomiarako erreferentzia-sistemak eta denbora-eskalak hobeto definitzea ekarri zuen, baita Lurraren errotazioa hobeto ezagutzea ere. Era berean, IAUk eta IUGGk (Nazioarteko Geodesia eta Geofisika Batasuna) astronomiarako eta geodesiarako parametro eta eredu berriak hartu dituzte, funtsezkoak baitira espazio-dinamikan eta eguzki-sistemaren dinamikan aplikatzeko.

Sariak eta aintzapespenak
-------------------------

* 1992tik: *Bureau des longitudes-eko kidea.*
* 1997tik: *Académie des Sciences-ko (Frantziar) kide korrespontsala.*
* 1986: Frantziako Zientzien Akademiaren *Antoine d'Abbadie saria.*
* 2003: Europar Batasuneko *Descartes Saria.*
* *Palma Akademikoen Zalduna*.
* *Ohorezko Legioko ofiziala*.
* 2011: *Merezimenduaren Ordena Nazionaleko komandantea*.
* 2014: *Struve domina*.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6   *syrte.obspm.fr* (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
2. ↑   **(Ingelesez)** Brumfiel, Geoff.  (2012-09-14). «The astronomical unit gets fixed» *Nature* doi:10.1038/nature.2012.11416. ISSN 1476-4687. (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
3. 1 2 3    *"CV Nicole Capitaine".*  French Institute of Science..
4. ↑   «Bureau des longitudes – Nicole CAPITAINE» *www.bureau-des-longitudes.fr* (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).

Kanpo estekak
-------------

* IAU afiliazioak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33026805
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 231435035
* ISNI: 0000 0003 7493 6947
* BNF: 144151154 (data)
* SUDOC: 074590618
* BIBSYS: 5093933

 |

* Wd Datuak: Q33026805
**Neferneferura** (Raren ederrena), Akenaton faraoiak eta bere Errege Emazte Handia zen Nefertitik izandako sei alabetatik bosgarrena izan zen. Bere ahizpa nagusien kasuan ez bezala, bere izenak ez du Aton jainkoaren aipamen txikienik ere egiten, baizik eta Ra jainkoarena, Akenaton faraoiak hedatu nahi izan zuen Aton jainkoarena gurtzan gira bat bezala ikusi nahi izan dena.

Lau ahizpa nagusi zituen, Meketaton, Meritaton, Ankesenamon eta Neferneferuaton-Tasherit, gaita ahizpa txiki bat ere, Setepenra izenekoa.

Beranduen ere, bere aitaren erregealdiko 10. urtean jaio zen, baina ez da noiz hil zen ezagutzen. Egia esan, apenas ezagutzen da ezer errege printzesei buruz, eta, itxuraz, euren aita hil ondoren bizirik jarraitu zuen bakarrak alaba nagusia zen Meritaton eta hirugarrena zen Ankesenamon izan ziren. Hala ere, harritzekoa da Akenatonen erregealdiko 14. eta 17. urte bitartean faraoiaren sei alaban erabat desagertu izana, guztiak oraindik oso adin txikikoak, izurriteren bat edo konspirazio krudelen baten ondorio izan zitekeela pentsarazi duena.

Neferneferuraren izena Tutankamon faraoiaren hilobia agertzen da, baina ez da ezagutzen printzesa honek garai horretaraino bizirik iraun zuen ala familiako oroitzapen bat baina ez zen. Uste denez, hil zen garaian Tell al-Amarnako nekropolian berarentzako soilik izango zen hilobi bat zulatzen hasi ziren. Data, beste behin ere, ezagutzeke dago.

Ikus, gainera
-------------

* Amarnako Erreginak
* Atonismo
**Nitrilo kautxua**, NBR eta akrilonitrilo-butadieno kautxu izenez ere ezaguna, akrilonitrilozko eta butadienozko kopolimeroa da. Izen komertzialen artean *Perbunan, Nipol, Krynac* eta *Europrene* aipa daitezke.

Kopolimero honek oso propietate egokiak ditu olioarekiko, erregaiekiko eta beste produktu kimiko batzuekiko erresistentea baita. NBRa automobilgintzan eta aeronautikan erabiltzen da erregai- eta olio-mahukak, zigilatzaileak eta erregai-tanke autozigilatzaileak egiteko eta industria nuklearrean babes-eskularruak egiteko.

Tenperatura altuetan, 40-180 °C bitartekoetan, NBR oso egonkorra da eta material ezin hobea da aplikazio aeronautikoetarako. Produtu moldekatuak, oinetakoak, itsasgarriak, belakiak, apar hedatuak, tapizak eta lanpasak egiteko ere baliatzen da.

Beren erresistentziaren ondorioz, nitrilozko kautxua material erabilgarria da erabili eta botatzeko eskularruetarako izan laborategikoak, garbiketarakoak edo azterketarakoak. Nitrilo kautxua kautxu naturala baino erresistenteagoa da olio eta azidoekiko, baina malgutasun txikiagoa du. Beraz, nitrilo kautxuzko eskularruak kautxu naturalezko eskularruak baino erresistenteagoak dira zulaketekiko, bereziki azken horiek degradatzen badira produktu kimikoen edo ozonoaren eraginpean egoteagatik. Gainera, nitrilo kautxuak kautxu naturalak baino erreakzio alergiko eragiteko aukera txikiagoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   *www.iso.org* (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
2. ↑    *Physical properties of polymer handbook.*  (2nd ed. argitaraldia) Springer 2006 ISBN 978-0-387-31235-4. PMC 619279219. (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
3. ↑   **(Ingelesez)** Threadingham, Desmond; Obrecht, Werner; Wieder, Wolfgang; Wachholz, Gerhard; Engehausen, Rüdiger.  (2011). «Rubber, 3. Synthetic Rubbers, Introduction and Overview» *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry* (American Cancer Society) doi:10.1002/14356007.a23\_239.pub5. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q145246
* Commonscat Multimedia: Nitrile rubber

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 9003-18-3
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 9003-18-3

 |

* Wd Datuak: Q145246
* Commonscat Multimedia: Nitrile rubber
**Zamora**, **Zamora de los Alcaides** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Zamora kantonamenduko burua eta Zamora Chinchipe probintziako hiriburua, baita bertako hiri handiena eta jendetsuena ere. Ekuadorreko Amazoniako eskualdearen hegoaldean dago, Andeen ekialdeko mendilerroaren kanpoko hegaletan, Zamora ibaiaren arroan, Zamora, Bombuscaro eta Jamboé ibaien elkargunean, 920 metroko altueran, eta batez besteko 20° C-ko klima euritsu tropikalarekin.

"Paradisuko Hiriburua" deitzen zaio hiria inguratzen duten sakanetan nabarmentzen diren hainbat hegazti eta ur-jauzi egoteagatik. 2010eko erroldan 25.510 biztanle zituen, eta horrek herrialdeko hirurogeita hemeretzigarren hiririk jendetsuena eta Amazoniako zazpigarrena bihurtzen du. Hiria Zamorako metropoli-gunearen nukleoa da, inguruko hiriek eta landa-parrokiek ere osatzen dutena; konglomeratuan 30.000 biztanle baino gehiago bizi dira, eta amazoniako konurbazioen artean seigarren postua hartzen du.

1549ko urriaren 6an sortu zuen Hernando de Barahonak, eta XVII. mendeaz geroztik, Amazonia eskualdeko hegoaldeko asentamendu nagusietako bat da bere kokapen geografikoagatik. Hala ere, XX. mendean hazkunde demografiko bizkorra izan zuen, harik eta hiri-herrixka bat ezarri zen arte, gerora eskualdeko hirigune handienetako bat izango zena.. Amazoniako administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Hiriko jarduera nagusiak merkataritza eta nekazaritza dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2283736
* Commonscat Multimedia: Zamora (Ecuador)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151325073
* LCCN: n84199220
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2283736
* Commonscat Multimedia: Zamora (Ecuador)
**Seneferka** edo **Neferkamin** Egiptoko VII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2170 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko lehen tarteko aroan.

Ordena Zaharra, Egiptoko VI. dinastiaren amaieran hondoratu zen eta Goi Egiptoko nomoetako gobernariek, euren lurraldeengan nagusitasuna ezarri zuten. Gobernari hau, zailtasun ekonomiko edo politikoen garai batean sortutako denbora baterako agintari kontseilu batetakoa ere izan zitekeen. Egoerak, Menfisen, kaotikoa izan behar zuen, Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, dinastia "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela baitio.

Bere izena, Neferkara Hendu, honako hauetan dago:

* Abidoseko Errege Zerrendan
* British Museumean, Neferkamin bezala kontserbatutako urrezko plaka batean.

Abidoseko Errege Zerrenda. 47. kartutxoa
  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Merenhor** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko VI. dinastia | Ondorengoa**Nikara** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q714851

 |

* Wd Datuak: Q714851
Neferites I.aren kartutxoak, bere esfingearen oinarrian: "Baenra Merynecheru Nayfaarudye" irakur daiteke
**Baenra Merynecheru Nayfaarudye** edo **Neferites I.a**, Egiptoko XXIX. dinastiako lehen faraoia izan zen, Mendestarra deitua, Mendes baitzen bere sorgunea eta hiriburu berri bezala aukeratutako hiria. K.a. 398tik K.a. 392 arte gobernatu zuen.

Manetonek, Sexto Julio Afrikano eta Eusebio Zesareakoaren arabera, Neferites deitzen du, sei urteko erregealdia izan zuela aipatuz. Kronika Demotikoan aipatzen da.

Neferites, herrialdea baketzea lortu zuelako faraoi baloratu bat izan zen, bere erregealdiaren hasieran setiatua egon zena. Bere aurreko faraoia izan zen Amirteogandik, Asia inbaditu zuen Esparta hiri greziarrarekin koalizio hitzarmen bat eta Persiaren aurkako gerra bat heredatu zituen.

Koalizio hau, Egiptorentzat abantailaz betea zegoen, pertsiarrak lanpetuta mantendu baitzituen. Trukean, Egiptok, Espartari, alea eta ehun gerraontzirentzako ekipamendua bidaltzeko konpromezua hartu zuen. Zoritxarrez, hauek garraitzen zituen flota, Rodas uhartera gerturatu zen, Persiarekin aliatu zela jakin gabe, eta kargamendua etsaiak konfiskatu zituen.

Bere erregealdia laburra izan bazen ere, zenbait erakuntza egitasmo abiarazi zituen, Karnakeko Amon jainkoaren tenplua ixteko harresi bat, bere ondorengo faraoiek amaitu zutena.

Neferites K.a. 392an hil zen, eta Mendesen lurperatua izan zen, berak hiriburu bezala aukeratu zuen hiria. 1992an faraoi honen sarkofagoa aurkitu zuten arkeologoek, eta hilobia, pertsiarrek Egipto K.a. 342an birkonkistatu zutenean suntsitua izan zela ikusi zuten.

Neferitesen ondorengoa, Akoris izan zen, honen erregealdia Psamutisek eten zuelarik, oraindik ezagutzen ez den arrazoiren batengatik matxinatu zena. Biak ziren aurreko erregearen senideak. Akoris gailendu zen azkenik.

Eraikinak
---------

* Faraoi honen garaian, Buto, Sais, Menfis eta Karnakeko tenpluetan zabalkuntzak egin ziren.
* Bere sarkofagoa 1869an aurkitua izan zen, beste hil objektu batzuekin batera, Mendesen.

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Neferites I.a*** |

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Amirteo** | **Egiptoko faraoia**Egiptoko XXIX. dinastia | Ondorengoa**Mutis, Psamutis, Akoris** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q450994
* Commonscat Multimedia: Nepherites I

---

 |

* Wd Datuak: Q450994
* Commonscat Multimedia: Nepherites I
**Nano** (aurretiaz **Raiblocks** izenez ezagutua) kode irekiko P2P kriptomoneta da. Honen latentzia baxua eta errendimendu altuari esker, berehalako eta komisiorik gabeko transakzioak eskaintzen ditu. Bitcoinak ez bezala, Nano kriptomonetak ez du Blockchain teknologia erabiltzen, DAG baizik.

Nano kontu bakoitzak bere bloke katea dauka "Block-lattice "izeneko arkitektura erabiliz, igorle eta hartzaileak egindako lan froga txiki batekin ia bat-bateko transakzioak ahalbidetzen ditu. Mehatzarien lanaren beharrik ez dagoenez transakzioak balioztatzeko, ez dago komisiorik.

Historia
--------

Nano Colin LeMahieu-k abiarazi zuen 2015ko azaroaren 21an honen whitepaper-aren bidez.

Moneten sakabanapena ez zen meatzaritzaren bitartez egin, distribuzioa 2017ko urrian amaitu zen captcha faucet sistema baten bidez egin zen 133248290 XRB banatuz osotara.

2018ko urtarrilaren 31an "Nano" izen aldaketa iragarri zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    (PDF) *Raiblocks whitepaper (Gazteleraz).* .[*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑    (PDF) *Raiblocks FAQ (Gazteleraz).* .
3. ↑    *Izen aldaketaren iragarpena Medium-en.*  (Noiz kontsultatua: 2018-ko Otsailaren 1a).

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala
* Nano GitHub-en
* Nano Reddit-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47512046
* Commonscat Multimedia: Nano (cryptocurrency)

---

 |

* Wd Datuak: Q47512046
* Commonscat Multimedia: Nano (cryptocurrency)
**Sortzez Garbiaren eliza** Esteribarko Antxoritz kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

Eraikina
--------

Oinplanoa habearte bakar angeluzuzenekoa da, tarte bereizirik gabea, eta burualde zuzena du. Habeartea zeru soilez estalita dago, burualdean izan ezik, bertan ertz-ganga bat erabiltzen baita, bokale beheratuko arkua duena. Egurrezko koruaren eremuan Erdi Aroko fajoi baten abioaren aztarnak daude, baita dagokion erlaitza ere. Sakristia, XVIII. mende hasierakoa, burualdeari atxikita dago Epistolaren aldetik.

Kanpoaldean, atea arku zorrotz xume bat da. Erdi Aroko dorrea habeartearen azpian altxatzen da.

Korupean Erdi Aroko bataiarri bat dago. Presbiterioa erretaula nagusi baten buru zen, Sortzez Garbiaren izenpean, XVII. mendearen lehen erdikoa, oraindik ere manierista. Garaiko pinturak ditu, kalitate kaskarrekoak. Bere tailu bakarra XVIII. mendeko Sortzez Barroko bat zen, polikromia ederrarekin. Harrizko sagrarioa XVI. mendekoa da.

Erreferentziak
--------------

* «Esteribar | Antxoritz» *www.esteribar.org* (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Antxoritz

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65970899
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-296

 |

* Wd Datuak: Q65970899
**Sortzez Garbiaren eliza** Urraulgoitiko Ongotz kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Erdi Aroko eraikuntza da, harriz egina, eta, ondoren, eranskinak ditu. Habearte bakarrekoa da, burualdea burualde zuzena du eta oinplano karratuko kanpandorrea oinaldean, eusteko horma-bular lodiekin. Sakristia kapera nagusiaren eskuinaldeari atxikita dago, oinplano angeluzuzenekoa da eta kanoi-gangaz estalita dago. Sarrera epistolaren aldeko hormatik egiten da, harrizko dobela handiak dituen erdi-puntuko arkudun atetik. Barrualdea kanoi-gangaz estalita dago (berreraikita), fajoien gainean, eta dorrearen behealdearekin bat egiten duen oinaldeko zatia apur bat zorrotza da.

Neoklasiko estiloko (XIX. mendearen hasiera) eta izaera herrikoiko erretaula nagusiak Petri eta Paulo apostolu santuen tailu handi bat gordetzen du erdiko horma-hobiaren alde banatan, eta koroatzean Xabierko San Frantzisko bat, nahiz eta lan zakarrak egin, XVIII. mendearen amaierako joerari eusten diotenak. Korupean harrizko bataiarria dago, zeinaren kopa eta euskarri zilindrikoa erliebean dauden pomekin ornatuta dauden.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | ONGOTZ.*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Ikus, gainera
-------------

* Ongotz
* Urraulgoiti

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110253928

 |

* Wd Datuak: Q110253928
**Stutsman konderria** (ingelesez: *Stutsman County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jamestown da. 2010eko zentsuaren arabera 21.100 biztanle zituen, Stutsman kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stutsman konderriak 5.951,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 197,32 ura dira. Beste 5.754,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,55 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.100 pertsonetatik 20.357 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 361 dira. 126 beltzak edo afroamerikarrak. 297 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 99 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 205 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q511498
* Commonscat Multimedia: Stutsman County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143082217
* ISNI: 0000 0004 0628 2950
* LCCN: n81140588
* NARA: 10039346
* **Lekuak**
* OSM: 1740313
* TGN: 2001603

 |

* Wd Datuak: Q511498
* Commonscat Multimedia: Stutsman County, North Dakota
**Nazioaren plaza** (frantsesez: *Place de la Nation*) Frantziako Paris hiriburuan dagoen plaza bat da. 11. eta 12. barrutien arteko elkargunean kokatua dago. Erdian Marianne Frantziako Errepublikako irudi alegorikoaren eskultura dago.

Historia
--------

1660 urtean tronu bat eraiki zen bertan, Luis XIV.a Frantziakoa eta Maria Teresa Austriakoaren arteko ezkontza goraipatzeko. Ezkontza hura Donibane Lohizunen ospatu zen. Plazak orduan *Place du Trône* (Tronuaren plaza) izena hartu zuen.

Frantziako Iraultzarekin batera tronua eraitsi eta gillonita bat ezarri zuten bertan. Plazak orduan *Place du Trône-Renversé* (Tronu eraitsiaren plaza) izena hartu zuen. Gillotina hau Parisko aktiboena izan zen gainera.

1889an *Errepublikaren garaipena* eskultura ezarri zen erdian eta gaur egungo izena hartu zuen, Nazioaren plaza.

Iruditegia
----------

* 
*

Informazio praktikoa
--------------------

* Geltokiak:
	+ Nation
	+ Nation

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1573359
* Commonscat Multimedia: Place de la Nation (Paris)

---

 |

* Wd Datuak: Q1573359
* Commonscat Multimedia: Place de la Nation (Paris)
**Wayne konderria** (ingelesez: *Wayne County*) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Loa da. 2010eko zentsuaren arabera 2.778 biztanle zituen, Wayne kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wayne konderriak 6.388,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,05 ura dira. Beste 6.373,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,43 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.778 pertsonetatik 2.712 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 116 dira. 2 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 33 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27045
* Commonscat Multimedia: Wayne County, Utah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129022803
* **Lekuak**
* OSM: 445605
* TGN: 2002128

 |

* Wd Datuak: Q27045
* Commonscat Multimedia: Wayne County, Utah
**Xingtian Tenplua** (**(Txineraz)**; baita **Xingtian Gong** edo **Hsing Tian Kong** ere) Taiwango Taipeiko Zhongshan barrutian dagoen erlijio-eraikina da. 1967an eraikia, Guan Yuri eskainita dago, Liu Beiren jenerala izan zenari Han dinastiaren garaian. Guan Yu deabruen babesle eta azpiratua bezala gurtzen dute, negozio-gizonen jainko nagusitzat ere hartzen da. Tenplu hau beste lauekin lotzen da: Lu Dongbin, Zhang Dan, Wang Shan eta Yue Fei; bostak Bost Salbatzaile gisa ezagutzen dira.

Historia
--------

Tenplua 1967.an eraiki zen, 2014an, airearen kutsadura murrizteko. Xingtian Taiwanen intsentsua erretzea debekatu zuen lehen tenplua izan zen.

Ezaugarriak
-----------

Tenplua hiriaren erdigunetik gertu. Dragoien eskulturak nabarmentzen dira eraikin honen diseinuan. 7,000 metro karratu baino gehiago hartzen ditu. Gertu Taipei Metroko Xingtian Temple Geltokia dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q712387
* Commonscat Multimedia: Xingtian Temple

---

* **Lekuak**
* OSM: 5425991

 |

* Wd Datuak: Q712387
* Commonscat Multimedia: Xingtian Temple
**Washington konderria** (ingelesez: *Washington County*) Vermontko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montpelier da. 2010eko zentsuaren arabera 59.534 biztanle zituen, Washington kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Washington konderriak 1.801,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,21 ura dira. Beste 1.779,93 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 33,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 59.534 pertsonetatik 57.468 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 995 dira. 411 beltzak edo afroamerikarrak. 126 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 495 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 56 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 967 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505380
* Commonscat Multimedia: Washington County, Vermont

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145440657
* NARA: 10040068
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 62011
* TGN: 2002135

 |

* Wd Datuak: Q505380
* Commonscat Multimedia: Washington County, Vermont
**Washtenaw konderria** (ingelesez: *Washtenaw County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ann Arbor da. 2010eko zentsuaren arabera 344.791 biztanle zituen, Washtenaw kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Washtenaw konderriak 1.871,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,62 ura dira. Beste 1.828,44 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 184,28 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 344.791 pertsonetatik 262.535 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13.860 dira. 43.152 beltzak edo afroamerikarrak. 976 amerikar natiboak ziren eta 118 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27.005 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 846 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10.159 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q137916
* Commonscat Multimedia: Washtenaw County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140730474
* ISNI: 0000 0004 0423 0612
* GND: 1086896130
* LCCN: n81091868
* NARA: 10037103
* **Lekuak**
* OSM: 359766
* TGN: 1003000

 |

* Wd Datuak: Q137916
* Commonscat Multimedia: Washtenaw County, Michigan
**Sussex konderria** (ingelesez: *Sussex County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sussex da. 2010eko zentsuaren arabera 12.087 biztanle zituen, Sussex kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sussex konderriak 1.276,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,76 ura dira. Beste 1.269,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,47 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.087 pertsonetatik 4.931 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 268 dira. 6.996 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 86 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q340591
* Commonscat Multimedia: Sussex County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316741840
* LCCN: n82139376
* NARA: 10037177
* **Lekuak**
* OSM: 2534207
* TGN: 1002935

 |

* Wd Datuak: Q340591
* Commonscat Multimedia: Sussex County, Virginia
**Suspertzeko gatzak** beroarekin erraz deskonposatzen den amonio karbonatozko prestakuntzak dira.

Amonio karbonatoa beroarekin deskonposatu egiten da amoniako gasa eta karbono(IV) oxidoa emanez. Amoniakoak eragiten du suspertzea. Prestakuntza moderno gehienak gatzaren ur-disoluzioak dira eta, normalean, labanda edo eukalipto olioen moduko substantziak erantsita izaten dituzte amoniakoaren usaina mozorrotzeko.

Gatzak eramateko XVIII mendeko flaskoa
Rembrandt-en *Usainaren alegoria*

Historia
--------

Erromatarren garaian jada erabiltzen ziren eta Plinioren idatzietan aipatzen dira *sal hammoniacus* izenarekin. Erdi Aroko alkimistek ere baliatzen zituzten. Artean ere izan dute isla eta, adibidez, Rembrandt-en *Usainaren alegoria* koadroan ikusten da nola emakumezko batek konortea galdu duen gizonezko bati gatzak usaintzera ematen dizkion.

Erabilera asko zabaldu zen XIX. mendeko gizartean.

Kirolean ere erabili izan da konortea galdutako boxeolariak esnatzeko esaterako. Egun praktika hori debekatuta dago.

Eragin fisiologikoa
-------------------

Gatzak isurtzen duen amoniako gasa inhalatzeak erreflexu bat eragiten du, zeinek sudurreko eta biriketako mukosa-mintzak narritatuz arnasketa kontrolatzen duten muskuluak azkarrago lan eginarazten dituen.

Amoniakoa toxikoa da kontzentrazio handitan eta epe luzeko esposizioa hilgarria izan daiteke. Sudur-zulotik oso gertu amonikoa kontzentratua inhalatzen bada, sudurreko edo ahoko mukosak erre daitezke. Horregatik 10-15 cm bitarteko distantzia gomendatzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Plinio Segundo, Caio.  (1629). *Historia Natural.Traducción de Gerónimo de Huerta..* .
2. ↑   **(Ingelesez)** McCrory, P..  (2006-08-01). «Smelling salts» *British Journal of Sports Medicine* 40 (8): 659–660. doi:10.1136/bjsm.2006.029710. ISSN 0306-3674. PMID 16864561. (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).
3. ↑   **(Ingelesez)**  *Henman's smelling salt solution.*  2002-07-02 (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q907235
* Commonscat Multimedia: Smelling salts

---

 |

* Wd Datuak: Q907235
* Commonscat Multimedia: Smelling salts
**Yambo Ouologuem** (Bandiagara, 1940ko abuztuaren 22a - Sévaré, 2017ko urriaren 14a) maliar idazlea izan zen.

Dogon eskualdeko Maliko familia aristokrata batean jaio zen. Ingelesa, frantsesa eta espainieraz gain, Afrikako hainbat hizkuntza ikasi zituen. 1960an Parisera joan zen soziologia, filosofia eta ingelesa ikastera Henri IV.a lizeoan eta Clarendongo lizeoan irakatsi zuen filosofiako doktoretza prestatzen ari zela. 1970eko hamarkadan Malira itzuli zen eta Sévaré-ko gazte-zentro bat zuzendu zuen. Bere bizitzako azken etapa marabut izan zen eta islamiar bizitza isolatua eraman zuen.

*Le devoir de violence* eleberriaren arrakasta handiaren ondoren, polemika handia izan zen, Graham Greeneren *It's a Battlefield* eleberria plagiatu izana leporatu baitzioten. Liburua debekatuta egon zen Frantzian hainbat urtez.

Lanak
-----

* *Le devoir de violence*, 1968, Renaudot Saria
* *Lettre à la France nègre*, 1969
* *Les Mille et une bibles du sexe*, 1969

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3142046
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 36944646
* ISNI: 0000 0003 6857 7861
* BNF: 12087270h (data)
* GND: 121374602
* LCCN: n98088878
* NDL: 00451931
* CiNii: DA17761985
* SUDOC: 029195683
* BIBSYS: 99022156
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3142046
***Nighthawks*** (euskaraz hitzez hitz: *Gaueko zapelatzak*, hau da, *Gautxoriak*) Ameriketako Estatu Batuetako Edward Hopper margolariaren lan ospetsuena da, 1942an egina. Estatubatuarraren lan ikonikoa da, mundu osoan ezaguna. Gaur egun Chicagoko Arte Institutuan dago ikusgai.

Azterketa
---------

*Nighthawk* izena baliteke *night owl* (gaueko hontza) adierazpenari lotua izatea, gure *gautxori* hitzaren parekoa, alegia. Irudia garai batean Hopperren auzoa zen Greenwich Villagen (Manhattan) zegoen diner batean oinarritzen da; gaur egun taberna hori desagertua da. Hopper margolana hasi zen hain zuzen japoniarrek Pearl Harborko baseari eraso ziotenean eta, modu batez, egileak bere herriarekiko sentitzen zituen kezkak azaltzen ditu.

Margolanean gaueko atsekabezko paisaia ikus dezakegu. Kalea hutsik dago eta dinner barruan hiru bezero bakarrik daude hitz egin gabe eta eta inori begiratu gabe, hirurak bere baitan bilduta. Hondoan daudenak bikote bat da eta hirugarrenak margolanaren ikusleari bizkarra erakusten dio. Bikotearen sudurrak zorrotzak dira, moko antzekoak, eta ziur aski hortik dator margolanaren izenburua. Zerbitzari bakarra dago, eta bezeroei ez die erreparatzen: ematen du kanpora begira dagoela.

Tabernaren izkina kurboa da eta atzealdean ikusten diren erakusleihoen kristalekin. Eguraldi ona egiten duela pentsatzekoa da zeren eta ez baititugun berokirik ikusten. Halaber, emakumeak mauka motzeko alkandora darama. Dinerren argia kalea eta erakusleiho bat argitzen ditu. Kalearen beste aldean, lehenengo solairu batean, leiho irekiak ikusten dira.

Hopperren lanean gaur egungo hiri-bizimoduaren bakardadea eta hustasuna ohiko gai nagusia da. Margolan honetan era gai hori ikus daiteke. Adibidez, zerbitzaria barra atzean entzerratuta dago, triangelu forma duen barra horrek irteerarik erakusten ez duelako. Dinerrean ere ez dugu kanpora ematen duen aterik. Horrek ere harrapatuta egotearen sentipena indartzen du. Hopperrek ez zuen ideia onartu baina bai, agian inkontzienteki, "hiriaren bakardadea margotzen ari zela". Tabernaren argiak fluoreszenteak dira, urte haietan asmatu berriak, eta horrek inguruko iluntasunean argitasun berezia ematen dio dinnerreri. Azkenik, tabernaren gainean, Phillies puruen iragarkia nabarmentzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Levin, Gail (1995). Deborah Lyons, Adam D. Weinberg, ed. *Edward Hopper: His Legacy for Artists.* Nueva York: W. W. Norton. pp. 109-115. 0-393-31329-8.

Kanpo estekak
-------------

* Margolana, Chicagoko Arte Institutuaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83872
* Commonscat Multimedia: Nighthawks (Edward Hopper)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83872
* Commonscat Multimedia: Nighthawks (Edward Hopper)
**Yamamoto Kansuke** (japonieraz: 山本勘助?, 1501-1561ko urriaren 18a)
 XVI. mendeko samurai japoniar bat eta Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletako bat izan zen, Takeda Shingenen erabateko konfiantza zutenak.

Kansuke Haruyuki (晴幸) bezala ere ezagutua zen. Estratega dizdiratsu bat izan zen eta Takeda klana Kawanakajimako laugarren gudua Uesugi Kenshinen armadaren aurka irabaztera eraman zuen planagatik errekonozitua da.

Biografia
---------

Kansukeren jatorria ez dago batere argi. Bertsiorik ezagunenek Ushikubokoa zela diote, Mikawa probintziako herriska bat, Imagawa klanak gobernatzen zuena. 1543an Kaira iritsi zenean Takeda Shingen zerbitzatzen hasi zen, ashigaru motako infanteria talde baten komandantzia betez. Elezaharren batzuk Kansuke begi batetik itsu eta ezkerreko oinetik herren zegoela diote, baina hori ez zen erabakigarria izan borrokatzerako orduan. Margolan eta marrazki batzuetan orokorrean bere oinarentzako bastoi bezala naginata bat eusten irudikatua da.

Kansukek "pintza" mugimenduaren buru izan zen Kawanakajimako laugarren guduan, baina estrategia honek huts egin zuela uste izan zuenez, etsaien basea eraso zuen eta guduan hila izan zen bere zerbitzarietako birekin batera, Osaragi Shozaemon eta Isahaya Sagoro.

Kansuke Yamamoto Yaekoren asaba izan zen, bakumatsu gerlaria izan zen emakume bat.

Heiho Ogishoa (兵法奥義書) Kansukeri ematen zaion gerra taktika eta estrategia tratatu bat, Takeda klanaren kroniken barnean dago Kōyō Gunkan bezala.

| * i
* e
* a
Takedaren hogeita lau jeneralak |
| --- |
| 
* Akiyama Nobutomo
* Amari Torayasu
* Anayama Nobukimi
* Baba Nobuharu
* Hara Masatane
* Hara Toratane
* Ichijō Nobutatsu
* Itagaki Nobukata
* Kōsaka Masanobu
* Naitō Masatoyo
* Obata Toramori
* Obata Masamori
* Obu Toramasa
* Oyamada Nobushige
* Saegusa Moritomo
* Sanada Yukitaka
* Sanada Nobutsuna
* Tada Mitsuyori
* Takeda Nobushige
* Takeda Nobukado
* Tsuchiya Masatsugu
* Yamagata Masakage
* Yamamoto Kansuke
* Yokota Takatoshi

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q468447
* Commonscat Multimedia: Yamamoto Kansuke

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 18328944
* ISNI: 0000 0001 0957 7074
* GND: 130344443
* LCCN: n85227027
* NDL: 00275638
* CiNii: DA04259489

 |

* Wd Datuak: Q468447
* Commonscat Multimedia: Yamamoto Kansuke
**Naropa Unibertsitatea** Boulder-eko (Colorado) estatubatuar unibertsitate pribatu bat da, 1974an Chögyam Trungpa irakasle tibetar budistak sortua, Nalandako abade zen Naropa XI. mendeko indiar budista jakintsuaren omenez jarria. Unibertsitateak inspirazio budista, ekumeniko eta ez-sektario gisa deskribatzen du bere burua. 

Naropa Unibertsitatea 1988an Iparraldeko Erdialdeko Unibertsitate eta Ikastetxeen Elkarteak akreditatu zuen, eta Estatu Batuetan eskualdeko akreditazioa jaso zuen budisten inspirazioko lehen erakunde akademikoa izan zen. Unibertsitateak hainbat beat poeta hartu ditu Jack Kerouac Eskolaren eskutik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Goss 1999.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2975783
* Commonscat Multimedia: Naropa University

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136377458
* ISNI: 0000 0000 9293 4601
* LCCN: no2002058092
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2975783
* Commonscat Multimedia: Naropa University
**Nekhbet** jainkosa babeslea zen, jaiotza eta gerretan, egiptoar mitologiaren arabera.

Izen egiptoarra: **Nekhbet**. Jainkosa greziarra: Ilitia

Ikonografia
-----------

Putre zuri itxura du, hegoak atseden hartzen dituelarik, *hedyet*arekin, hau da, Goi Egiptoko koroa zuriarekin. Batzuetan emakume bezala, loto lore, kobra bat, ankha eta koroa zuriarekin. Gerra jainkosa bezala, gezi batzuk eusten. Batzuetan, behi amatiar bat bezala.

Mitologia
---------

Goi Egiptoko jainkosa babeslea, baita jainkoen jaiotzarena ere. Faraoiari babesa ere ematen dio jaiotzan, koroatzen, jubileu jaietan eta guduetan.

Jainkosa boteretsu eta beldurgarria, Uadyetekin batera, Ra jainkoaren edo faraoiaren buru gainean jartzen dena, defendatzeko, ahotik sua jaurtiz eta kaltegarria izan daitekeela uste duen oro suntsituz.

Jainkosa demiurgo bat ere izan zen, Piramideetako Testuetan, sorrera zazpi hitzekin ezartzen duena (Neiten antzeko eran).

Epitetoak
---------

"Nekhebekoa", "Nekhebeko Zuria", "Koroa Zuria", "Per Urreko Anderea", "Eguzkiaren Ama", "Raren alaba" eta "Basamortuetako wadien Anderea" deitua izan zen.

Gurtza
------

Jatorria *Nekhab*en (Ilitiaspolis, El Kab)en duen jainkosa bat da, aro aurredinastikotik gurtua. Bere santutegia Edfun zuen. Jainkosa nazionala eta Goi Egiptoko hiriburua zen *Nekhen*go (Hierakonpolis, Kom el-Ahmar)reko patroia izan zen.

Izen teoforoak
--------------

Errege titulaturan agertzen zen, Goi Egiptoko andere ordezkari bezala, Behe Egiptoko ordezkari zen Uadyetekin batera, Nebty deituz "Bi Andereak", faraoia, euren babespean zegoela esan nahi zuelarik.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q145915
* Commonscat Multimedia: Nekhbet

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q145915
* Commonscat Multimedia: Nekhbet
**Snohomish konderria** (ingelesez: *Snohomish County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Everett da. 2010eko zentsuaren arabera 713.335 biztanle zituen, Snohomish kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Snohomish konderriak 5.688,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 282,37 ura dira. Beste 5.406,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 125,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 713.335 pertsonetatik 594.063 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 64.249 dira. 17.299 beltzak edo afroamerikarrak. 8.451 amerikar natiboak ziren eta 3.002 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 62.760 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1.220 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26.540 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110403
* Commonscat Multimedia: Snohomish County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141902456
* ISNI: 0000 0004 0509 9652
* GND: 4678821-9
* LCCN: n81061758
* **Lekuak**
* OSM: 1153766
* TGN: 1002899

 |

* Wd Datuak: Q110403
* Commonscat Multimedia: Snohomish County, Washington
**Nelson konderria** (ingelesez: *Nelson County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bardstown da. 2010eko zentsuaren arabera 43.437 biztanle zituen, Nelson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Nelson konderriak 1.098,35 kilometro koadro ditu. Horietatik 17 ura dira. Beste 1.081,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 39,55 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 43.437 pertsonetatik 40.386 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 888 dira. 2.168 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 216 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 586 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Nelson County, Kentucky age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q594313
* Commonscat Multimedia: Nelson County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148897938
* LCCN: n50081653
* NARA: 10039032
* **Lekuak**
* OSM: 1846570
* TGN: 2000833

 |

* Wd Datuak: Q594313
* Commonscat Multimedia: Nelson County, Kentucky
**Susana Elida Dalmás Garcén** (Montevideo, Uruguai, 1948ko uztailaren 18a - Ib. 2012ko abenduaren 31) Frente Amplioko kidea, irakasle eta politikari uruguaitarra izan zen.

Biografia
---------

Octavio Dalmas eta Elida Garcénen alaba. Hiru seme-alaba izan zituen: Fernando, María eta Francisco. Bigarren aldiz ezkondu zen Milton Antognazzarekin.

Erakunde publikoetan egin zituen lehen eta bigarren hezkuntzako ikasketak, baita Artigas Irakasleen Institutuan egindako Historiako ikasketak ere.

Ikuskatzaile gisa lan egin zuen ANTELen zortzi urtez, 1979an arrazoi politikoengatik kargutik kendu zuten arte (Uruguaiko diktadura militarraren aurka baitzegoen). 1985ean itzuli zen demokrazia eta erakundera bueltatu zen.

Aldi berean, I.P.A.ko ikasle zentroko kide izan zen. Telekomunikazioen Sindikatu Bakarreko lehendakaria izan zen, eta PIT-CNTko ordezkaritza-mahaiko kide, aldi horretan bertan. 

Frente Amplioko eta Uruguaiko Asanbladako aldetik Errepublikaren senataria izan zen, Danilo Astori Ekonomia ministroa buru zela. 1995ean hasi zen, eta bost urte geroago amaitu. 

2005ean senatura itzuli zen alderdi eta sektore beragatik, eta 2009an berriz hautatu zuten 2010-2015 aldirako.

2012ko abenduaren 23an, garuneko odoljario meningeo masiboa izan zuen, eta, gero, infartu larria miokardioan; horregatik, zainketa intentsiboetan sartu zuten, eta 2012ko abenduaren 31n hil zen.

Dalmas nabarmentzen da, "emakumeen berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren aldeko etengabeko borrokagatik". Buruzagi sindikala izan zen, SUTELeko lehendakaria eta enpresa publikoak ez pribatizatzearen aldeko plebiszituko lider nabarmena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Parlamento Uruguay. *Senadora Susana Dalmás - Biografía.* .
2. ↑   Asamblea Uruguay. *Susana Dalmás.* .
3. ↑    *Senadora Dalmás fue internada en coma en CTI.*  El Observador (Uruguay) 26 de diciembre de 2012.
4. ↑    *Falleció Susana Dalmás.*  montevideo.com.uy 31 de diciembre de 2012.
5. ↑   Hernández, Publicado por Hortensia. *Susana Dalmás senadora uruguaya.*  (Noiz kontsultatua: 2022-11-01).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2161989

 |

* Wd Datuak: Q2161989
**Nadia Nemeh Shomaly** (Bermeo, Bizkaia, 1979) abokatua eta politikaria da.

2023ko ekainaren 28an Bermeoko alkate bilakatu zen Euskal Herria Bilduko eta Guzan herri plataformako zinegotzien babesaz.

Biografia
---------

Bermeon jaio zen Nadia. Guraso palestinarrak ditu. Euskal Herriko Unibertsitatean zuzenbide ikasketak egin zituen. BBVAn egiten du lan gaur egun. EH Bilduko zerrendan bigarren joan zen. Oso pertsona aktiboa da Euskaditik palestinarren eskubideen aldeko ekintzetan. Aita, medikua du, duela urte asko iritsi zen Bermeoko psikiatrikoan lan egitera, familia bat sortu eta errotu zen kostaldeko herrian. Nemeh Shomaly hiru ahizpa dira eta motorren munduko maitalea da.

Nadia, Bermeoko alkate izan zen Asier Larraurik dimisioa eman ostean. EH Bilduk eta Guzan herri plataformak akordio bat lortu zuten Larrauri alkate izendatzeko, baina, hark dimisioa emanda, bi indar politikoek berretsi zuten Nadia Nemeh Shomalyk ordezkatuko zuela Larrauri karguan, eta gogorarazi zuten akordio bat sinatu zutela:

> *«Bermeok behar duen aldaketari aurre egiteko eta helburu horrekin proiektu komunak martxan jartzeko».*
> 
> 

2023ko ekainaren 28an EH Bilduko eta Guzan herri plataformako zinegotzien babesaz, Bermeoko alkate izendatu zuten Nadia Nemeh Shomaly koalizio abertzaleko hautagaia. Kargua hartzean eraso «sexistak eta xenofoboak» salatu zituen.43 urteko abokatuak «ozen eta argi» esan nahi izan zuen «faxistak haserretu badira, bide onean» doazela Bermeon.
Nemeh Shomaly alkateak hitz ederrak izan zituen Larrauri alkate ohiarentzat:

> *«lankide eta lagunarentzat». «Nire neba bihurtu da, eta argi daukat, neba bidean erortzen bada, lepoan hartzen dudala eta aurrera jarraitzen dugula».*
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑   SL, TAI GABE DIGITALA.  (2023-06-21). «Nadia Nemeh Shomaly, número dos de la lista de EH Bildu, será la alcaldesa de Bermeo» *naiz:* (Noiz kontsultatua: 2023-06-22).
2. ↑   Fradua, Imanol.  (2023-06-28). «Nadia Nemeh Shomaly es designada alcaldesa de Bermeo» *Deia* (Noiz kontsultatua: 2023-06-28).
3. 1 2    Martin, Xabier.  (2023-06-28). «Bermeoko alkate Nadia Nemeh Shomalyk eraso xenofoboak salatu ditu» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-06-28).
4. ↑   Atutxa, Olga Sáez, Sandra.  (2023-06-18). «Nadia Nemeh Shomaly, la segunda de la lista de EH Bildu en Bermeo» *Deia* (Noiz kontsultatua: 2023-06-22).
5. ↑    Urain, Jon O..  (2023-06-22). «Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko alkatea» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-06-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119845329

 |

* Wd Datuak: Q119845329
**Noblezia titulua**, antzinatik emandako legezko pribilegio bat da, nobleziako partaideak bereizten dituena.

Nobleziak emandako pribilegioka, gaur egun, ia erabat protokolarioak dira, baina Erdi Aroan sistema feudalaren oinarria izan ziren, lurraren jabetza eta basailutza harremanak antolatuz. Gaur egun, ia herrialde monarkikoetan baino ez dira mantentzen, Espainia, Erresuma Batua, Herbehereak, Belgika, Suedia eta beste hainbat, baita Aulki Santuan eta errepublika gutxi batzuetan ere, San Marinon bezala, Alemaniako Errepublika Federala bezalako estatuek, bere erabilera, antzinako bere etxe subiranoen partaideen aldetik onartzen duten arren. Noblezia tituluak, nagusiki, herentziazkoak dira, oinordekotza, aurrekoaren lehen seme edo alabari dagokio, eta bere erabilera ezkontide legitimoei hedatzen da. Oraindik indarrean duten noblezia legedia duten herrialde gehienetan, Espainia eta Erresuma Batua bezala, tituluak ezin dira salerosi eta bere usurpazioa edo behar ez den moduko erabilera, Legeak zigortzen ditu.

Ikus, gainera
-------------

* Maiorazkoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q355567
* Commonscat Multimedia: Noble titles

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7508334-6
* NDL: 00571938
* NKC: ph263242

 |

* Wd Datuak: Q355567
* Commonscat Multimedia: Noble titles
Ibaiertzeko **Nellim**.
**Nellim** (inariko samieraz: *Njellim*; skolt samieraz: *Njeäʹllem*) Inari udalerria osatzen duten herrixketako bat da. Gutxi gorabehera 190 bat biztanle ditu eta Ivaloren ondoan dago, Inarijärvi aintziraren hego-ekialdean eta Errusiar mugatik gertu.

Herrixkan, hiru kultura ezberdineko biztanleak daude: bertako jatorrizko biztanleak, inariko samitarrak; II. Mundu Gerraren ondorioz Finlandiara erbesteratuak izan zuten Errusiako samitarrak, skolt samitarrak; eta 1940ko hamarkadan iristen hasi ziren hegoaldeko finlandiarrak.

Eskola publikoa eta zerbitzu gutxi batzuk daude bertan, hala nola hotela edo 1987. urtean skolt samitarrak eraiki zuten eliza ortodoxo errusiarra.

Vätsäri eta Tsarmitunturi eremu basatietatik gertu dago eta 2005. urtean, Greenpeaceko hainbat lagun hurbildu zen udalerria, basoari abeltzaintzarako leku gehiago kentzea galerazteko.

Eliza ortodoxo ezaguna.
Azkenean eremu naturala mantentzea adostu zuen Finlandiako Gobernuak.

Ikus, gainera
-------------

* Inari
* Skolt samitar
* Tsarmitunturi EB
* Vätsäri EB

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala **(Ingelesez)** **(Finlandieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q920968
* Commonscat Multimedia: Nellim

---

 |

* Wd Datuak: Q920968
* Commonscat Multimedia: Nellim


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Inariko herrixkak** |  |
| Akujärvi • Angeli • **Inari** • **Ivalo** • Kaamanen • Keväjärvi • Koppelo • Kuttura • Lisma • Menesjärvi • **Näätämö** • Nellim • Partakko • Riutula • **Saariselkä** • **Sevettijärvi** • **Törmänen** |