recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Robert Pinsky** (Long Branch, New Jersey, 1940ko urriaren 20a) estatubatuar olerkari, kritikari eta itzultzailea da. New Jerseyko Unibertsitate Estatalean eskuratu zuen lizentzia 1962an, eta Stanfordekoan, berriz, doktoregoa, 1966an. Irakasle gisa jardun du hainbat eskola eta unibertsitatetan, besteak beste Wellesley Collegen, Kaliforniako Unibertsitatean eta Bostongo Unibertsitatean. Argitaratzaile-lanak egin zituen *New Republic* aldizkarian 1978tik 1986ra bitartean. Baina Pinskyren lan nagusietakoa *Favorite Poem Project* proiektua izan da, zalantzarik gabe. Amerikarrek maite dituzten poemen bideo- eta audio-artxibo batez osatua da proiektua eta Pinskyk dioenez, bere helburua da mende berriaren ateetan amerikarren argazkia eskaintzea beren poesiaren ikuspegitik.

Argitalpenei dagokienez, *Sadness and Happiness* (1975, *Tristura eta alaitasuna*) olerkiez osaturiko obra autobiografikoa argitaratu zuen lehenik. Estatu Batuetako historiari buruzko gaiak erabili zituen, bestalde, *An Explanation of America* (1979, *Amerikari buruzko azalpena*) olerki luzean. Gerora egindako obretan, berriz, gai pertsonalak zein historikoak erabili zituen, *History of My Heart* (1984, *Nire bihotzaren historia*), eta *Jersey Rain* (2000) bildumetan esaterako. 1996an *The Figured Wheel: New and Selected Poems, 1966-1996* bilduma argitaratu zuen.

Pinskyren kritika-lanei dagokienez, berriz, azpimarratzekoak dira *The Situation of Poetry: Contemporary Poetry and Its Traditions* (1976, *Poesiaren egoera: poesia garaikidea eta bere tradizioak*) eta *Poetry and the World* (1988, *Poesia eta mundua*). Czeslaw Miloszen obraren itzultzaileetako bat izan da, eta *The Separate Notebooks* (1984, *Ohar-liburu bereziak*) lanean jaso da emaitza hori. *The Inferno of Dante* ere (1994, *Danteren infernua*) hark itzulia da. 1997an Estatu Batuetako olerkari ohoragarri izendatu zuten.

Pinskyk idatzi zuen *Death and the Powers* (Tod Machover) operaren libretoa. Opera hau Montecarlon estreinatu zen 2010eko irailean, eta Estatu Batuetan, Bostonen, 2011ko martxoan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Robert Pinsky*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)** Robert Pinskyrekin elkarrizketa Guernica aldizkariaren web-orrian

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q588807
* Commonscat Multimedia: Robert Pinsky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 79069348
* ISNI: 0000 0001 1475 6050
* BNF: 12163709m (data)
* GND: 12437378X
* LCCN: n83039273
* NKC: jcu2014834862
* BER: 7770021
* SNAC: w6jr3cdf
* SUDOC: 030165024
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04874/eu\_p\_1917/p1917
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q588807
* Commonscat Multimedia: Robert Pinsky
***Sainte-Victoire Mendia*** olio-pintura serie bat da, Paul Cézanne artista frantziarrak berer bizitzaren bukaeran egina.

Deskribapena
------------

Sainte-Victoire mendia Frantzia hegoaldean dago, Aix-en-Provence inguruan. Cézannek 1902tik 1906ra egindako pintura-serie baten gaia izan zen mendi hori. Hamaika olio-pintura eta akuarela ugari biltzen ditu. Artelan hauetan Cézannek Aix eta Marsella arteko trenbideko zubia irudikatzen zuen, Arc ibaiaren ibarrean.

Asmoa
-----

1897an Cézannek ama galdu zuen, eta galera mingarri horrek krisi larria eragin zion artistari. Ordurako, artista diabetesak jota zegoen eta horrek hainbat eragozpen eta estutasun eragiten zizkion. Bada, amaren heriotza dela eta, suminkor eta bakartiagoa egi zen, baian naturarekiko bere interesean sakontzen jarraitu zuen, forma soildu eta gauzak bere funtsera biluzteko.

Sainte-Victoire mendiaren seriean, koloreen joko psikologikoarekin batera, espazio-sakonera lortu nahi du. Kolore beroekin, urrun dagoen gai nagusia erakarri nahi dio ikusleari eta, kontrako aldean, hurbil dauden kolore hotzeko elementuak urrundu nahi dizkio. Emozio unibertsala besteak beste koloreetara biltzen zuen.

Kanpo estekak
-------------

* WebMuseum: Cézanne, Paul: The Mont Sainte-Victoire and Bibemus saga
* Mont Sainte-Victoire (1902)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3494409
* Commonscat Multimedia: Montagne Sainte-Victoire by Paul Cézanne

---

 |

* Wd Datuak: Q3494409
* Commonscat Multimedia: Montagne Sainte-Victoire by Paul Cézanne

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Sureda, J. 2000, 248. or.

Iturriak
--------

 Sureda, Joan (dir.).  (2000). «Paul Cézanne» *Summa Pictorica (Historia Universal de la Pintura)* in: *IX*. ISBN 84-08-36137-6 Tomo IX..
**Rosa Zarra Marín** 1995eko ekainaren 22an Ertzaintzak gomazko pilotaz zauritu eta zortzi egun geroago, ekainaren 30ean, hildako 58 urteko donostiar emakumea izan zen. Donostiako Parte Zaharrean jaioa eta Amarako bizilaguna, Rosa Zarra Euskal Herria Askatu ekimenak deitutako kontzentrazio batean parte hartzera joan zen Donostiako Anoeta estadioko inguruetara, bezperan Lasa eta Zabalaren hiletetan gertaturiko istiluak salatzeko. Alta, toki berean ETAk bahitutako Jose María Aldaya enpresaburuaren aldeko askatasunaren aldeko kontzentrazio bat ere deituta zegoen. Istiluak sortu ziren ertzainen eta manifestari ezkertiar abertzaleen artean. Istiluak baretu zirenean, bi ertzain Rosa Zarra eta beste pertsona batzuk zeuden txokora hurbildu eta gomazko pilota bat jaurtiki zuten, lekukoen arabera 6-8 metroko distantziara. Gomazko pilotak Rosa Zarra kolpatu zuen abdomenean.

Rosa Zarraren familiak Ertzaintzaren aurkako salaketa jarri zuen, haren heriotza Ertzaintzaren jokabideak eragindakoa izateagatik eta laguntza ukatzeagatik. Eztabaida sortu zen familiaren eta Ertzaintzaren ordezkari politikoen artean Rosa Zarraren heriotza kolpatu zuen pilotak eragindakoa zen ala aurretik Rosak zuen osasun arazoen ondorioz gertatu zen. Auzitegiko medikuek arrazoi naturalei egotzi zieten Rosaren heriotza, aldiz Rosaren nefrologoak heriotza pilotakadaren ondorio izan zela adierazi zuen. Azkenean, 1995eko irailean epaileak familiarrek jarritako salaketa artxibatzea erabaki zuen.

2015ean jaurlaritzak Bizitzarako Eskubideen Urraketen Udal Erretratuak txostena argitaratu zuen, zeinetan Rosa Zarraren kasua gehiago ikertu beharrekoen zerrendan ageri baitzen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Egia zor diete» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).
2. ↑    Berria. «Gaur 25 urte dira Rosa Zarra pilotakada batez jo zutela» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).
3. ↑    Ordoñez, J.. «Rosa Zarra «Gehiago» ikertu beharra» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).

Kanpo estekak
-------------

* Euskal kasuan izandako bitzeko eskubidearen aurkako urraketen argazkiak, herriz herri[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16518786

 |

* Wd Datuak: Q16518786
**Santa Rosalia**, **Rosalia Palermokoa** edo **Rosalia Sinibaldi** (1130-1156) Palermoko (Sizilia) noble birjina izan zen. Katolikoek santutzat dute. Rosalia izena "Rosa" eta "Lilia" izenen kontrakzio bat da. Sizilian "La Santuzza" deitzen dute, "Santutxoa", bere tamaina txikia dela eta. Uztailaren 15ean gurtzen da Sizilian, eta irailaren 4an munduan zehar. Benediktarrek zabaldutako kultuan, Rosalia gaixotasun infekziosoen aurkako babeslea da, bereziki izurriaren aurkakoa, baina baita bizitzan zehar ematen diren zailtasunei aurre egiteko ere.

Santa Rosalia pertsona bakartia izan zen, pobrezian eta penitentzian bizi izan zena Jaungoikoari errezatzen. Eliza Katolikoaren arabera, berari esker gelditu zuen Jaungoikoak Sizilian izurri beltza.

1624an bere hezurrak aurkitu zituen kobazulo batean, kondairak dioenez ehiztari batek Rosaliaren argibideak jarraitu zituenean. Hezurrak Palermon zehar prozesioan eraman zituztenean, berriro ere hiria kaltetzen zuen izurritea gelditu zela dio kondairak, eta Santa Rosalia egozten diote mirari hori. Basilika bat eraiki zen kobazuloan eta erromesaldi asko hasi ziren.

XIX. mendearen amaieran William Buckland protestanteak erlikiak aztertu zituen eta ahuntz baten hezurrak zirela aurkitu zuen. Momentu horretatik aurrera hezurrak kutxa itxi batean daude, eta kutxa eramaten da prozesioan, inori erakutsi gabe. 1984an *Science* aldizkariak "Santa Rosalia was a goat" artikulua argitaratu zuen (*Rosalia ahuntz bat zen*), Bucklandek egindako azterketa berretsiz. Roger Lewinek Santa Rosalia eboluzionisten patroia izatea proposatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Online, Catholic. «St. Rosalia - Saints & Angels - Catholic Online» *Catholic Online* (Noiz kontsultatua: 2018-11-10).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Santa Rosalia» *Italian Folk Magic* (Noiz kontsultatua: 2018-11-10).
3. ↑   **(Ingelesez)** Hutchinson, G. E..  (1959-05). «Homage to Santa Rosalia or Why Are There So Many Kinds of Animals?» *The American Naturalist* 93 (870): 145–159. doi:10.1086/282070. ISSN 0003-0147. (Noiz kontsultatua: 2018-11-10).
4. 1 2   **(Ingelesez)** Lewin, Roger.  (1983-08-12). «Santa Rosalia Was a Goat: Ecologists have for two decades made assumptions about the importance of competition in community organization; that idea is now under vigorous attack» *Science* 221 (4611): 636–639. doi:10.1126/science.221.4611.636. ISSN 0036-8075. PMID 17787727. (Noiz kontsultatua: 2018-11-10).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q254402
* Commonscat Multimedia: Saint Rosalia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262957031
* ISNI: 0000 0004 5733 9179
* GND: 118885375
* LCCN: n79058955
* NKC: hka2014833380
* UB: a1321503
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 21313

 |

* Wd Datuak: Q254402
* Commonscat Multimedia: Saint Rosalia
Safaria Tanzanian.
**Safaria** Afrikan turistek egindako espedizio mota bat da, fauna basatia begiratzeko eta eurei argazkiak ateratzeko, baita oinez ibilaldiak egiteko paisaiak ikuseko. Garai batean, ehizarako txangoak deitzeko erabiltzen zen hitza, berez swahilitik datorrena eta "bidaia" esan nahi duena.

1836 William Cornwallis Harris militar ingelesak horrelako espedizio bat egin zuen lehenengo aldiz, ehizatzeko asmorik gabekoa, eta txango estilo hau ezarri zuen: goizean hasten dena lehenengo argiekin, oinez egindako ibilaldi luzearekin eta ondoren atsedenaldia arratsaldean, afari batekin amaitzen dena istorioak kontatzeko edariak eta tabakoarekin batera.

Literaturan
-----------

Jules Vernek 1863an argitaratutako *"Cinq semaines en ballon"* eta H. Rider Haggard-en *"King Solomon's Mines"* (1885) eleberriek deskribatzen zituzten ingeles bidaiariek egindako safariak lehenengo aldiz.

Ernest Hemingway-k bestela fikziozko eta fikziozkoak ez ziren lan ugari idatzi zituen afrikar safariei buruz, besteak beste *"The Short Happy Life of Francis Macomber"*, *"The Snows of Kilimanjaro"*, *"Green Hills of Africa"* eta *"True at First Light"*.

Zineman
-------

Lehenengo filma jarduera hau jaso zuena *"Trader Horn"* (1931) izan zen. Hortik aurrera abenturazko hainbat filmetan agertu izan da, *"Tarzan"*, *"Jungle Jim"* eta *"Bomba the Jungle Boy"* film serieetan, edo *"The Naked Prey"* pelikulan (1966). *"Out of Africa"* gogoangarrian ere (1985) bete-betean islatu zuten safaria.

Genero hau parodiatu zuen Bob Hopek bestela *"Road to Zanzibar"* eta *"Call Me Bwana"* filmetan.

Ikus, gainera
-------------

* Safari (nabigatzailea)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q849944
* Commonscat Multimedia: Safari

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119720552 (data)
* GND: 4051276-9
* LCCN: sh85116434
* NARA: 10642808
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q849944
* Commonscat Multimedia: Safari
**Hirugarren Sinfonia A menorren, Op. 56**, *eskoziarra* bezala ezagutzen dena, Felix Mendelssohn-Bartholdy konposatzaile alemaniarrak idatziriko hirugarren sinfonia da. Sinfonia honen lehen ideia, 1829. urtekoa da, baina Mendelssohnek ez zuen 1842. urtera arte amaitu, eta partitura oso bezala, ez zen 1843. urtera arte argitaratu. Sinfonia hau. Victoria I.a britainiar erreginari eskainitakoa da, eta 1842. urteko martxoaren 3an estreinatu zen, Leipzigen.

Deskribapena
------------

Musika lan hau, honako instrumentu hauek osatutako orkestra batentzat idatzitakoa da: bi zehar txirula, bi oboe, bi klarinete, la eta sian, bi fagot, bi tronpa do eta lan, beste bi mi, fa eta don, bi tronpeta ren, tinbalak eta kordazko instrumentuak.

1. Andante con moto-Allegro un poco agitato
2. Scherzo-Vivace non troppo
3. Adagio
4. Allegro vivacissimo-Allegro maestoso assai

Bere izenburua *eskoziarra* den arren, eztabaidagarria da bertan agertzen diren doinuetakoren batek, folklore eskoziarrean jatorria izatea. Konposatzailea musika nazionalen arerio sutsua zen, eta bakarrik bigarren mugimenduan aurki daiteke abesti eskoziarren erritmo tipikoaren arrastoren bat.

Ikus, gainera
-------------

* Musika klasikoa

Kanpo estekak
-------------

* Partiturak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223524
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 3 (Mendelssohn)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 185890974
* BNF: 13916165n (data)
* GND: 300102658
* LCCN: n82077840

 |

* Wd Datuak: Q223524
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 3 (Mendelssohn)
**3-2-1 Pinguinoak!** (ingelesez: *3-2-1 Penguins!*) Jeff Parker, Phil Lollar eta Nathan Carlson-ek sortutako Amerikako animazio seriea da eta Big Idea Productions-ek (*VeggieTales* sortzaileak) ekoiztu du.

Historia
--------

Produkzioan zehar Jonah: A VeggieTales Movie-entzat, Big Idea-k VeggieTales-en espazioa betetzeko beste serie bat sortu zuen.

Jeff Parker-ek sortu zuen ikuskizuna hegaztiak ez diren hegaztien hegaldirik gabe kontzeptua pentsatzen duen bitartean. Nathan Carlson eta Phil Lollar-en laguntza izan zuen.

Lehen atalaren arrakastaren ondoren, 2003. urtetik bost pasarte gehiago sortu ziren, Big Idea Lombard, Illinois Franklin, Tennessee-tik mugitu zenean.

2006an NBC-k igorritako ziren jatorrizko 6 pasarteak eman ondoren, Big Idea ere eskaini zieten ikuskizunaren pasarte gehiago egiteko.

Guztira, serie 27 atal ditu.

Pertsonaiak
-----------

* Zidgel
* Midgel
* Fidgel
* Kevin
* Jason
* Michelle
* Amona
* Baron von Cavitus/Bert
* Almirante Uhala
* Sol

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4634104

 |

* Wd Datuak: Q4634104
**6. Sinfonia** re nagusian op 60 Antonín Dvořák konposatzaile eta musikari txekiarraren bederatzi sinfonietako bat da. 1880an idatzi zuen eta honako lau mugimendu hauetaz osatua dago:

1. Allegro non tanto
2. Adagio
3. Scherzo
4. Finale: Allegro con spirito

Dvořák, Vienan, bere *3. Rapsodia eslabiarra* izeneko lanaren interpretaziora joan zen, Vienako Orkestra Filarmonikoaren kargu izan zen interpretazioa, Hans Richter musika zuzendariaren zuzendaritzapean. Honek, kontzertu arrakastatsuaren ondoren, konposatzaileari omenaldi bat egin nahi izan zion, orkestrak zituen instrumentista txekiar guztiak ere gonbidatuak izan ziren oturuntza bat antolatuz. Halako adeitasuna eskertzeko, konposatzaileak, Richter eta bere orkestrarentzat sinfonia bat idaztea agindu zuen. 1880ko uztailean, lana amaituta geratu zen, iragarritako Richterrentzako eskaintzarekin, baina, honen eta orkestrako kideen artean sortu ziren gatazka batzuen ondorioz, ezin izan zuen berak estreinatua, nahi zuen bezala. Dvořákek berak egin zuen Frankfurten.

Sinfonia honen scherzoa, *furianta* batez osatua dago, erritmo bizitasun handiko dantza txekiar bat, non bi erritmo hirutar tartekatzen diren, bata barea eta bestea bizia. Dantza hau zein *dumka*, beste eslabiar dantza mota bat, Dvořákek sarri erabili zituen bere musika lanetan.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**5. Sinfonia** | **Dvořáken sinfoniak**1880 | Ondorengoa**7. Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q246464
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 294081904
* BNF: 13907878z (data)
* LCCN: n81149813

 |

* Wd Datuak: Q246464
**Rub al-Khali** (arabieraz: الربع الخالي‎‎, *ar-Rubʿ al-Ḫālī*, euskaraz: «auzo hutsa»), **Rub al-Khali basamortua** ere deitua, Arabiako penintsularen hegoaldeko basamortu zabala da, Arabiako basamortuaren parte. 650.000 kilometro koadroko eremua dauka, eta Saudi Arabia, Oman, Arabiar Emirerri Batuak eta Yemengo zatiak hartzen ditu.

Geografia
---------

Iparraldean Persiar golkoa dauka, ekialdean Hajar mendiak, mendebaldean Tuwaykeko goi-ordokia, eta hegoaldean Yemen. Munduko hare-basamorturik zabalen eta lehorrenetako bat da. Haizeek jotako hare finek duna ikusgarriak eratzen dituzte.

Ekonomia
--------

Leinu nomadak bizi dira basamortu horretan, musulmanak, gameluaren hazkuntzatik eta ehizatik bizi direnak. 1975ean, petrolio-hobi oparoak aurkitu ziren Al-Ghawar eskualdean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. *Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q229269
* Commonscat Multimedia: Rub' al Khali

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 233796081
* GND: 4263198-1
* SUDOC: 200644882
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q229269
* Commonscat Multimedia: Rub' al Khali
**3. Sinfonia** fa nagusian opus 90, Johannes Brahmsena, 1883an idatzi zuen konposatzaile honek Hesse estatutko hiriburu den Wiesbadenen, 2. Sinfonia amaitu eta sei urtera. Bi lan hauen artean, Brahmsek bere maisulanik hoberenetako batzuk idatzi zituen, hauen artean, Biolinarentzako kontzertua, bi oberturak eta Pianoarentzako 2. kontzertua daudelarik.

Historia eta estreinaldia
-------------------------

Ziuraski, aurreko urteetako zirriborroetan oinarrituta dago. Bere gai nagusietako bat, oso bere esaldi bat den "Frei aber froh"ren (askea, baina zoriontsu, FAF, hau da: Fa, La, Fa, benetan, bigarren nota la bemol bat den arren) hasierako hizkien transposizio musikal batean oinarritua dago.

  

1883ko abenduak 2an estreinatu zuen Vienako Orkestra Filarmonikoak, Hans Richterren zuzendaritzapean, Brahmsen *Eroica*tzat hartu zuena (Ludwig van Beethovenen Hirugarren Sinfoniari erreferentzia eginez).

Mugimenduak
-----------

Sinfonia, 4 mugimendutaz osatua dago, guztien artean, 40 minutuko iraupena dutelarik. Honako hauek dira:

* Allegro con brio
* Andante
* Poco allegretto
* Allegro

Orotarik
--------

Hirugarren mugimenduko gai ospetsua, Anatole Litvaken *Aimez vous Brahms?* filmean eta BBCko Adam Curtisen *Century of the Self* dokumentalean agertu zen, eta Serge Gainsbourgen *Baby alone in Babylone* kantuan ere berrerabili zen. Civilization IV bideo-jokoaren soinu bandaren zati ere bada.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223502
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 3 (Brahms)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 178312368
* BNF: 13909046m (data)
* LCCN: n95083821
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q223502
* Commonscat Multimedia: Symphony No. 3 (Brahms)

  

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**2. Sinfonia (Brahms)** | **Brahmsen sinfoniak**1883 | Ondorengoa**4. Sinfonia (Brahms)** |
Aram Khatxaturianen **3. sinfonia**, edo **Sinfonia-poema** 1947an idatzitako sinfonia izan zen, Errusiako Iraultzaren 30. urteurrena ospatzeko eta Leningradon jo zuten lehen aldiz urte horretako abenduaren 13an, Leningradoko Filarmonikaren eskutik eta Evgeni Mravinskiren zuzendaritzarekin. Genero honi egin zion azken ekarpena izan zen. Hasiera batean poema sinfoniko gisa pentsatu zuen, eta mugimendu bakarreko sinfonia da, organo solo batekin eta hamabost tronpetekin, Sobietar Batasuna goratzeko idatzia. Khatxaturianen arabera "bere lanak Sobietar herriaren poztasuna eta harrotasuna erakusten zuen, herrialde handi eta boteretsu batean". Hala ere, lanak estilo gordin eta estridentea zuen, eta honek 1920ko hamarkadako konstruktibismoaren avangardearekin lotzen zuen. eta egitura eta instrumentalizazioa guztiz ez-ortodoxoa zen. Honek Stalinismoa garatzen zuen Sobietar Musikagileen Elkartearen haserrea ekarri zuen eta formalista gisa gaitzetsi zuten Zhdanov dekretuan 1948an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Review of Melodiya's MPO/Kondrashin release by Rob Barnett musicweb-international.com
2. ↑    *Program notes by Tom Wachunas.*  Canton Symphony Orchestra.
3. ↑   F.R. de Tranchefort *et al.*. *Guide de la Musique Symphonique.* , 392 or..

Kanpo estekak
-------------

* YouTuben entzungai

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3507769
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 310637905
* BNF: 148347191 (data)
* LCCN: n87822058

 |

* Wd Datuak: Q3507769
**1988-1994ko britainiar hedabideetako ahots zentsura**, Erresuma Batuko Gobernuak Sinn Féin alderdi politikoa, Irlandar Errepublikar Mugimendua eta Ulstergo loialismoaren zenbait taldeetako kideen aurka Erresuma Batuko telebista eta irratiko hedabideetan ezarri zuen ahots zentsura bat izan zen, beren irudi agerpenak ez ziren zentsuratu, baina beren ahotsak hedabideetan agertzea guztiz debekatu zen.

1988ko urriaren 19an, Douglas Hurd britainiar barne ministroak debekua indarrean sartzen zela iragarri zuen, honen bidez, Ipar Irlandan jarduten zuten hamaika alderdi politiko, erakunde eta taldeek jasan zuten, Ipar Irlandako gatazkaren historian bortizkeria eta hilketa gehien eman zen aldietazko bati erantzun asmoz, bai eta Britainiar Gobernuak Sinn Féin alderdiak britainiar hedabideetan agertuz onura edo abantaila politikoa lortzen zituelako ustearen ondorioz.

Hedabideetako kazetariek zentzurari berehalako erantzun eta konponbideak amastu zituzten, tartea eta ziur aski ezagunenak, alderdi eta erakunde horietako kideei azpitituluak jarri edota aktoreen bidez beren ahotsak bikoiztuz.

Zentsurak bai errepublikar eta loialisteei kalte egin arren, Britainiar Gobernuak espreski Irlandar Errepublikar Mugimenduari kalte egiteko sortu zuen, eta bereziki Sinn Féin alderdiko kideei. Zigorrak erakunde armatu hautako kideen agerpenei ere eragin zien: Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikarra, Irlandako Nazio Askapenerako Armada, Ulsterren Defentsarako Elkartea eta Ulsterko Boluntarioen Indarra.

Sinn Féineko Danny Morrison politikariaren hitzetan: "Britainiar Gobernuak erabilitako gerra arma bat izan zen". Alderdi Demokratiko Unionistako Peter Robinson politikariaren hitzetan "Estatuaren erabilpenerako zilegizko arma bat" izan omen zen. Dena den, zentsura honen indarraldi osoan bere aurkako portestaldiak bai Irlandan nahiz Erresuma Batuan jazo ziren.

Bitxikeria gisa, Gerry Adamsen ahotsa bikoiztu zuten aktoreen artean Stephen Rea ipar irlandar aktorea egon zen.

1994ko irailaren 16ean indarrean egotetik laga zen.

Ikus gainera
------------

* Espainiako Alderdien Legea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15303872

 |

* Wd Datuak: Q15303872
**2015eko Nepalgo lurrikara** 7,8 (Mw) magnitudeko lurrikara izan zen, 2015eko apirilaren 25eko 11:56tan (UTC 6:11:26) gertatua. Epizentroa Nepalgo Lamjung hiritik 29 kilometro hego-ekialdera izan zen, eta hipozentroa 15 kilometroko sakoneran. 1934ko Nepal-Bihar lurrikararen ostean, eskualdean gertatutako boteretsuena izan zen. 8.000 pertsona baino gehiago hil ziren haren ondorioz, lau herrialdetan,eta zaurituak 22.000 izan ziren. Hainbat mende zituzten eraikinak suntsitu ziren, horietako batzuk UNESCOren Gizateriaren ondare izendaturik zeudenak. Erakin horiek Katmanduko ibarrean eta Katmanduko Durbar Plazan zeuden.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   USGS. *M6.6 - 49km E of Lamjung, Nepal.*  United States Geological Survey.

Kanpo estekak
-------------

* 2015eko Nepaleko lurrikarari buruzko media dago Wikimedia Commonsen.
* USGSren lurrikaren arrisku programa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19830062
* Commonscat Multimedia: 2015 Nepal earthquake

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2017002974
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q19830062
* Commonscat Multimedia: 2015 Nepal earthquake
**Rowan konderria** (ingelesez: *Rowan County*) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Salisbury da. 2010eko zentsuaren arabera 138.428 biztanle zituen, Rowan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rowan konderriak 1.356,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 31,99 ura dira. Beste 1.324,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 102,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 138.428 pertsonetatik 112.630 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.644 dira. 22.153 beltzak edo afroamerikarrak. 376 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.353 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 148 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.724 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q507966
* Commonscat Multimedia: Rowan County, North Carolina

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125477766
* ISNI: 0000 0004 4903 0382
* LCCN: n79065581
* NARA: 10039415
* **Lekuak**
* OSM: 2528740
* TGN: 2001536

 |

* Wd Datuak: Q507966
* Commonscat Multimedia: Rowan County, North Carolina
**1991ko abenduaren 6an, AP-8 autobidean** Zornotza parean izandako **auto istripu**an, 18 hildako eta 48 zauritu izan ziren, Euskal Herrian sekula izandako auto-istripurik korapilatsuenean.

Gertakaria
----------

1991ko abenduaren 6ko goizeko hamarretan, AP-8 autobidearen aldapan beherako Bizkaiko tarte batean, laino itxia zegoen. Goizeko 10:50ak aldera, Donostiarantz zihoazen bi autok talka egin zuten autobidean. Ondoren, atzetik zetozen autoek ere, lainoaren eraginezko ikusgaitasun murriztua zela-eta, lehenengo biak jo, eta bata bestearen jarraian talka egin zuten elkarren aurka, horietatik hainbat aurrekoen gainera igo zirelarik. Orotara, 25 autok egin zuten talka; batzuek su hartu zuten, eta berehala, sutea beribil gehienetara zabaldu zen. Autoen barruan pertsona asko geratu zen harrapaturik, eta banaka batzuek ihes egitea lortu zuten arren, gehienak harrapaturik geratu, eta bertan kiskalita zendu ziren.

Gertakariaren berri eman eta berehala, larrialdi zerbitzuak lanean jarri ziren zauritutako pertsonei laguntzeko; DYA eta Gurutze Gorria, besteak beste. Suhiltzaileek sutea itzaltzeko lanetan jardun zuten, eta kaltetutako hainbat autori atzera tira egin zioten baita, haiek ere erretzea ekiditeko. Ertzaintzak, bestalde, autobidearen trafikoa alde horretan eten, eta bestean bideratu egin behar izan zuen zerbitzuen jarduera errazteko; auto-pilaketa handia sortu zen ondorioz, bai autobidean bertan, bai eta trafiko gehiena hartu zuen N-634 errepidean ere. Horrez gain, lehen orduetan, eta hildakoen izenen berri eman ez zen arte, haien senideen artean ezinegon handia izan zen. Ia hildako guztiak istripuaren tokian hil ziren, baina bertan zendu ziren 17 haiei larri zauritu ziren 18en arteko emakumezko bat gaineratu behar zaie, Galdakaoko Ospitalean hil zena geroago, bertara erreduraz larri zaurituta eta ke pozoitsua arnastuta eraman ostean.

Ikerketa
--------

Ertzaintzak eginiko ikerketa eta atestatuaren arabera, istripua goiz hartako lainoak eragin zuen (neurriren batean, inguruko industriak sortutakoa ere izan zitekeena), eta horrez gain, gidariek beren ibilgailuen abiadurak ezohiko egoerara moldatu ez izana ere bai. Hasierako bi autoek talka egitean, atzetik etorritako beste 23 beribilek ezin izan zituzten autobide erdian zeuden bi automobilak saihestu, eta segituan egin zuten talka. Hamazortzi autok hartu zuten su, eta barruko bidaiariak bertan hil ziren. Haien gorpuak identifikatzeko lanek egunbete inguru iraun zuten, eta oso zailak izan ziren, gorpu gehienak ikazturik geratu baitziren: horretarako, AP-8 errepidearen enpresa-ustiatzailearen baimenaz, gertuko zerbitzugunera eraman ziren kaltetutako autoak (gorpuak barruan, ukitu gabe), eta han bertan gauzatu ziren identifikatze-lanak, inguruko objektuak (autoen modeloa, patente- eta xasi-zenbakia, ekipajeko tresnak,...) eta balizko senideek emandako informazioa baliatuz.

Ikus, gainera
-------------

* AP-8 autobidea

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Albistea El Pais wegunkariaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252536

 |

* Wd Datuak: Q12252536
**467 Laura**, asteroide gerrikoan aurkitutako 467. asteroidearen izena da. 1901eko urriak 19an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak 464 Megairarekin batera Heidelbergeko unibertsitateko behatokitik. Planeta txiki lurtar bat da, asteroide gerriko nagusiko II gunean orbitatzen duena 1843 egunean, 1 Ceres eta Jupiterren orbiten artean kokatua. 7:3 Kirkwooden hutsunetik gertu, Jupiterrek hurrengo milioi urteetan, orbita honetatik jaurti dezakeela pentsarazten duena.

Kirkwooden hutsuneak. Asteroideen banaketaren histograma Eguzkirako distantziaren arabera.
Bere diametroa, gutxi gora-behera, 41,96 kilometrokoa da, eta, bere masa 8x1016 da, 835 Oliviaren masa bera suposatzen zaiolarik, hau ere asteroide gerrikoan dagoen asteroidea. Masa honek, asteroide gerriko osoaren masaren %0,003a suposatzen du.

Bere albedoa, 0,0633 (0,024) da. Albedo baxu honek, kolore ilunekoa dela adieraziko luke, beharbada gorri bizia, eta, beraz, azalean behintzat karbono kopuru handia izan behar du, eta, asteroide bezala, C edo D motakoa bezala sailkatuko litzateke.

Bere azaleko grabitatea, 0,012m/s2ko da, hau da, Lurraren azalean baino 800 aldiz gutxiago.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**466 Tisiphone** | **Asteroidea**1901eko urtarrilak 19an aurkitua | Ondorengoa**468 Lina** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q154570
* Commonscat Multimedia: 467 Laura

---

* **Astronomia**
* JPL: 2000467
* MPC: 467

 |

* Wd Datuak: Q154570
* Commonscat Multimedia: 467 Laura
**San Joakin baseliza** Nafarroa Garaiko Oibar udalerrian kokatutako XVIII. mendeko kristiau baseliza bat da. Barroko estiloa ditu.

Eraikina
--------

Mentsula oso xumeetan amaitzen diren fajoi oso lauez apaindutako lunetadun ganga batez estalia dago, bere mailan edo garaieran inposta lau bat doalarik. Kanpoaldea harlanduz dobeladun erdipuntuko atea eta fatxada gainean kanpaia bat duen kanpai-horma bat ditu.

Baselizaren barnean, ildokatutako fuste eta pilastraz osaturiko korintoar ordenako zutabeen artean, XVII. mendearen lehen erdialdean eginiriko barroko estiloko San Joakinen erretaula dago. Errematea erdiguneko piramidea duten bolutek hausten duten frontoiaz osatua dago. San Joakinek Santa Anari irakurtzen irakasten ari den margolana erretaularen garaikoa da baina nahiko birmoldatua dago. San Juan Bataiatzailea eta San Antonioren barroko herrikoi estiloko bi taila daude.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | OIBAR.*  (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

Ikus gainera
------------

* Oibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5836110

 |

* Wd Datuak: Q5836110
**Rockingham konderria** (ingelesez: *Rockingham County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harrisonburg da. 2010eko zentsuaren arabera 76.314 biztanle zituen, Rockingham kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rockingham konderriak 2.210,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,06 ura dira. Beste 2.199,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 34,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 76.314 pertsonetatik 73.716 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.076 dira. 1.216 beltzak edo afroamerikarrak. 83 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 454 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 793 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q513919
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143095163
* LCCN: n82160581
* NARA: 10039862
* **Lekuak**
* OSM: 2534203
* TGN: 2002187

 |

* Wd Datuak: Q513919
* Commonscat Multimedia: Rockingham County, Virginia
**San Jacinto konderria** (ingelesez: *San Jacinto County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Coldspring da. 2010eko zentsuaren arabera 26.384 biztanle zituen, San Jacinto kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

San Jacinto konderriak 1.626,28 kilometro koadro ditu. Horietatik 151,95 ura dira. Beste 1.474,33 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,22 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.384 pertsonetatik 23.084 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.880 dira. 2.662 beltzak edo afroamerikarrak. 120 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 120 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 377 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111744
* Commonscat Multimedia: San Jacinto County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143076891
* LCCN: n81072762
* **Lekuak**
* OSM: 1841056
* TGN: 1002860

 |

* Wd Datuak: Q111744
* Commonscat Multimedia: San Jacinto County, Texas
| **San Jeronimo kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| San Jeronimo kalea is located in Euskal HerriaSan Jeronimo kaleaSan Jeronimo kalea | San Jeronimo kalea is located in GipuzkoaSan Jeronimo kaleaSan Jeronimo kalea |
| San Jeronimo kalea is located in Donostiako Parte ZaharraSan Jeronimo kaleaSan Jeronimo kalea |

 |
| Koordenatuak: | **Coordinates: Missing latitude**Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
 |

**San Jeronimo kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale garrantzitsu bat da. Boulevardetik Abuztuaren 31 kaleraino doa. Antzina, "Eskotilla kalea" izena ere ematen zitzaion.

San Bizente eta Santa Maria elizen eremuen arteko muga eratzen du Parte Zaharrean, eta, beraz "koxkeroen" eta "joxemaritarren" arteko muga eratzen du.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478974

 |

* Wd Datuak: Q25478974
***5 kamera apurtu*** (arabieraz: خمس كاميرات محطمة‎ *Khamas Kamīrāt Muḥaṭṭamah*; hebreeraz: חמש מצלמות שבורות‎ *Hamesh Matslemot Shvurot*) frantziar-israeldar-palestinar dokumental bat da Emad Burnat eta Guy Davidik idatzi eta ekoiztua, eta 2011n argitaratua.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

2005ean bere laugarren haurra jaio ondoren, Emad Burnatek, kameralari palestinar autodidaktiko batek bere lehen kamera erosi zuen. Momentu horretan, Bilin herrixkan, Israel harresia eraikitzen ari zen kolonoen etxebizitza eta palestinarren herrixkaren artean.

Hurrengo urtean, Burnatek bere borroka filmatzen du, bere bi lagun onenek gidatua eta bere semea hazten ere grabatu zuen. Laster, gertakariek bere familian eragina dute baita bere bizitzan ere. Eguneroko atxiloketak, eraso bortitzak, hondeatzaileak zuhaitzak suntsitzen, erasoaldietan hildakoak eta gauetako istiluak. Bere lagunek, bere anai-arrebek eta berak atxiloketak eta tiroketak jasan zituzten. Bere kamerak bata bestearen ondotik hautsi ziren gertaera horietan.

Azkenik, 2009an, Burnat Guy Davidik zuzendari israeldarrarekin batu zen eta bere bost kameretako eta bertan kontatzen ziren istoriekin pelikula ekoiztu egin zuten. Pelikulak bost atal ditu eta epilogo bat. Indarkeria gero eta gehiago erabiltzeak dakarren porrota erakusten dute. Pertsona asko kartzelatuak dira, baita zaurituak ere (tartean Emad Burnat) eta hilketak ere badaude (tartean Bassem, Phil bezala ezaguna, filmeko pertsonaia nagusietako bat).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2902340

 |

* Wd Datuak: Q2902340
**2Kate** Mikel Kazalis (Anestesia) eta Izaskun Forkadak (Naun) osatutako bikoteak Euskal Herrian musika industriala sortu zuten talde bakarrenetakoa izan zen, CUBASE VSTdun PC Pentium II 266 bat, AKAI S1000 sanplerra eta ALESIS SR16 erritmo kaxa erabiliz.

Taldea
------

Mikel Kazalisek (Estigia, Anestesia, Negu Gorriak, Kuraia, Matxura…) eta Izaskun Forcadak (Naun) sortu zuten 2 Kate, ordenagailu bidez eta programazioetan oinarriturik rock industrialaren, thrasharen, musika elektronikoaren edota hardcorearen eraginak zituzten kantuak egiteko. Bi disko argitaratu zituen bikoteak Esan Ozenki diskoetxearekin. Zuzenekoetan, gitarra eta ahotsaz gain, bestelako baliabideak erabiltzen zituzten: koreografiak, bideo-proiekzioak… Gerora, Kuraia eta Matxura taldeetan aritu da Kazalis.

Diskografia
-----------

* *Bide Laburra* (1997, Esan Ozenki)
* *Birziklatu* (1999, Esan Ozenki)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «2 Kate» *Badok.eus*.
2. ↑    *Bide laburra.*  (Noiz kontsultatua: 2018-03-23).
3. ↑    *Birziklatu.*  (Noiz kontsultatua: 2018-03-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252663

 |

* Wd Datuak: Q12252663
**3. Sinfonia Mi bemol nagusian Op. 10**, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak 1873an idatzi zuen sinfonia bat da. Honako hiru mugimendu hauek osatzen dute:

1. Allegro moderato
2. Adagio molto, tempo di marcia
3. Finale: Allegro vivace

Lan honekin, Dvořákek austriar estatuaren beka bat lortu zuen 1874an. Vienan bilduriko epaimahaia, beste pertsona batzuen artean, Johannes Brahms konposatzaileak, Eduard Hanslickek eta Johann Herbeckek osatzen zuten. Guzti horiek, eta bereziki Brahmsek, ez zituzten begi onez ikusten wagnertar erako musika lanak, Dvořákenak halakoak zirelarik, alemaniar konposatzailearen jarraitzaile sutsua zena. Hala ere, aurreiritzi guztiak alde batera utziz, beka lortu zuen, epaimahaiak sinfonia honetan eta konposatzaile gazteak aurkezturiko gainontzeko partituretan ikusiko zuen balioaren ideia bat ematen duena.

Sinfonia honen berezitasunetako bat, soilik hiru mugimenduz osatua egotea da, sinfonia klasikoetan ohikoak diren lauen ordez. Baina egia da, baita ere, erdiko mugimendua, akats hori konpon dezaketen bi zatitan banatua dagoela. Lehenengo zatia, do sostenitu minorrean idatzia, hil martxa kutsuarekin, Hektor Berliozen eragin pixka bat erakusten du, beste zatia, Re bemol nagusian idatzia, Wagnerren Valkiria operako Valhalla gogorarazten duen gai batean modulatzen den bitartean.

1874ko martxoak 30ean estreinatu zen, Bedřich Smetanak Pragako Orkestra Filarmonikoa zuzendu zuelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**2. Sinfonia** | **Dvořáken sinfoniak**1873 | Ondorengoa**4. Sinfonia** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223516
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 292422244
* BNF: 13907920x (data)

 |

* Wd Datuak: Q223516
*Artikulu hau Greziar mitologiako pertsonaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Abas (argipena)».*

**Abas** greziar mitologian, Argosko hamabigarren erregea da, izen berekoen artean, heroirik ezagunena, Linzeo eta Hipermnestraren semea, Akrisio eta Pretoren aita eta Perseoren aitona, abantiarren herriari izena eman ziona.

Ezkutu liluragarri bat zuen, etsaia izutu eta geldiarazteko ahalmena zuena, bere aitona Danaorena izan zena, eta Argoseko Hereoan zintzilikatua egon zena, eta, beraz, Herear jokoetan garaile irteten zirenak, sari bezala, ezkutu hau eredu bezala hartuta eginiko ezkutu bat jasotzen zuten.

Virgiliok, bere Eneidaren III. liburuan, elezahar hau, Julio Zesar lausengatzeko probesten du. Eneasek ezkutu hau Apoloren tenpluko sarreran zintzilikatu duela uste du, Aktiumen, Augustok, bere ondorengo eta Apoloren debotua, jainkoaren babesarekin eta bere aurrekari pietatetsuarenarekin garaitu zuela ulertaraziz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q305607

 |

* Wd Datuak: Q305607
|  |  |
| --- | --- |
| **Taldea** | **11** |
| **Periodoa** |
| **4** | 74 Cu  |
| **5** | 106 Ag  |
| **6** | 106 Au  |
| **7** | 106 Rg  |

IUPAC-en nomenklatura modernoan, **11. taldeko elementua** taula periodikoaren 11. seriean dagoen elementua da. Talde honetako elementuak hauek dira:

* Kobrea (**Cu**)
* Zilarra (**Ag**)
* Urrea (**Au**)
* Roentgenioa (**Rg**)

**Txanpongintza-metal** edo **metal noble** ere deitzen zaie, historian zehar txanponak egiteko erabili diren kobrea, zilarra eta urrea talde honetan baitaude. 3,6 segundoko erdibizitza daukan roentgenioa ere talde honetan dago.

Metal hauek, batez ere zilarrak, aplikazio industrialetarako ezinbestekoak diren propietate bereziak dauzkate. Elektrizitatearen eroale bikainak dira. Metal guztien arteko eroale elektrikorik onena zilarra da, gero kobrea eta gero urrea. Zilarrak metal guztien arteko eroale termikorik onena dauka, eta argia gehien islatzen duen elementua da. Horrez gain, zilarra oxidatzen denean sortzen duen ugerra bera ere oso eroale elektriko ona da.

Kobrea hari eta zirkuitu elektrikoetan erabiltzen da. Zenbaitetan urrezko kontaktuak erabiltzen dira doitasunezko aparatuetan, korrosiorik gabe irauten baitu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185870
* Commonscat Multimedia: Periodic table group 11

---

 |

* Wd Datuak: Q185870
* Commonscat Multimedia: Periodic table group 11


| Elementu kimikoak |
| --- |
| **Taldeak:**   1 -  2 -  3 -  4 -  5 -  6 -  7 -  8 -  9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18

---

**Periodoak:**  1  -  2  -  3  -  4  -  5  -  6  -  7

---

**Serieak**:   Metal alkalinoak  -  Metal lurralkalinoak  -  Lantanoideak  -  Aktinidoak  Trantsizio-metalak  -  Metaloideak  -  Ez-metalak  -  Halogenoak  -  Gas nobleak

---

**Blokeak**:   s blokea  -  p blokea  -  d blokea  -  f blokea  g blokea

---

Taula periodikoa |
**Roosevelt konderria** (ingelesez: *Roosevelt County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Portales da. 2010eko zentsuaren arabera 19.846 biztanle zituen, Roosevelt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Roosevelt konderriak 6.357,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,7 ura dira. Beste 6.338,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.846 pertsonetatik 18.935 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.913 dira. 296 beltzak edo afroamerikarrak. 181 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 161 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 249 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487534
* Commonscat Multimedia: Roosevelt County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157118957
* **Lekuak**
* OSM: 1832209
* TGN: 2001450

 |

* Wd Datuak: Q487534
* Commonscat Multimedia: Roosevelt County, New Mexico
|  |
| --- |
| **Salonga Parke Nazionala**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Lulilaka ibaia Salongako parkean. |
| **Mota** | Naturala |
| **Irizpideak** | vii, ix |
| **Erreferentzia** | 280 |
| **Kokalekua** | Kongoko Errepublika Demokratikoa Kongoko Errepublika Demokratikoa (Afrika) |
| **Eskualdea2** | Afrika |
| **Koordenatuak** | 2°S 21°E﻿ / ﻿2°S 21°E﻿ / -2; 21 |
| **Izen ematea** | 1984 (VIII. bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Salonga Parke Nazionala** Kongoko Errepublika Demokratikoko naturagune babestua da. Afrikako oihan tropikalaren natura erreserba handiena da: 3.600.000 hektarea ditu Kasaï, Mai-Ndombe, Équateur eta Sankuru probintzietan, Kongo erdialdean. 1984an UNESCOk Gizateriaren Ondarea izendatu zuen.

Ezaugarriak
-----------

Oihan tropikal primarioa da neurri handi batean parkearen ekosistema nagusia. Parkean, batez ere, elefanteak, txinpatze nanoak (*Pan paniscus*) eta errinozero zuriak (Ceratotherium simum).

Egungo egoera
-------------

Unescok 1984 eta 1992an artean Gizateriaren Ondarea arriskuan zerrendan sartu zuen batez ere errinozero zurien egoera larriaren ondorioz. Gaur egun, nahiz eta ematen ari den gerra zibilaren egoera, bertako autoritateei, IUCN eta WWF erakundeei esker, populazioa berreskuratu egin da. Gerraren ondorioz parkearen azpiegitura erasoak pairatu ditu baina, dirudienez, parkearen zaintzaileak egoera ondo jasaten ari dira, bereziki isileko ehizaren aurka.

Arazoak
-------

* Gerra
* Isilpeko-ehiza.
* Oihanaren txikizioa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q328488
* Commonscat Multimedia: Salonga National Park

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 280

 |

* Wd Datuak: Q328488
* Commonscat Multimedia: Salonga National Park


| * i
* e
* a
Gizateriaren Ondarea Kongoko Errepublika Demokratikoan |
| --- |
| Garamba Parke Nazionala  •  Kahuzi-Biega Parke Nazionala  •  Okapien fauna-erreserba  •  Salonga Parke Nazionala  •  Virunga Parke Nazionala | Kongoko Errepublika Demokratikoa |
**3000 metroko lasterketa** egungo atletismoaren iraupen-erdiko lasterketa mota bat da, gizonezkoen modalitatean Olinpiar Jokoetako edo Munduko Atletismo Txapelketako programan inoiz sartu ez dena.

Emakumezkoen modalitatean, lasterketa hau 1984an Olinpiar Jokoetan estreinatu zen Los Angelesen egin zen edizioan, eta geroago 1996an desagertu zen Atlantan ospatu ziren Jokoetan, 5.000 metroko lasterketarekin ordezkatu zutenean. Era berean, Munduko Atletismo Txapelketan, ekitaldi hau lehenengo lau edizioetan bakarrik ospatu zen, 1995ean Göteborgen ospatu zen edizioan, 5000 metroko lasterketarekin ere ordezkatu zen arte.

Olinpiar emakumezko txapeldunak
-------------------------------

| Edizioa |  Urrea |  Zilarra |  Brontzea |
| --- | --- | --- | --- |
| Los Angeles 1984 | Maricica Puică (8′35″96) | Windy Slyykffuhfyiku | Lynn Williams |
| Seul 1988 | Tatiana Samólenko (8′26″53) | Paula Ivan | Yvonne murray |
| Bartzelona 1992 | Yelena Románova (8′46″04) | Tatiana Samólenko | Angela chalmers |

Munduko emakumezko txapeldunak
------------------------------

| Edizioa |  Urrea |  Zilarra |  Brontzea |
| --- | --- | --- | --- |
| Helsinki 1983 | Mary Decker (8′34″62) | Brigitte kraus | Tatiana Kazankina |
| Erroma 1987 | Tatiana Samólenko (8′38″73) | Maricica puică | Ulrike bruns |
| Tokio 1991 | Tatiana Samólenko (8′35″82) | Yelena Romanova | Susan sirma |
| Stuttgart 1993 | Qu Yunxia (8'28"71) | Linli zhang | Zhang Lirong |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223779

 |

* Wd Datuak: Q223779