**Gonzalo Aguirre Beltrán** (Tlacotalpan, Veracruz, 1908ko urtarrilaren 20a - Xalapa, Veracruz, 1996ko urtarrilaren 6a) mexikar medikua eta antropologoa izan zen.

Biografia
---------

1931n Zirujau titulua lortu zuen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan eta 1932an bere lanbidea praktikatzen hasi zen Huatusco eskualdean, Banku de Crédito Agrícola Ejidal erakundeko kooperatibetako kideekin, eremuen garapena sustatzeko sortu zen estatuko bankua. landa. 1940an argitaratu zuen *El Señorío de Cuautochco: Luchas Agrarias en México durante el Virreinato*, Huatusco eskualdeko lurrari, indiarren dominazioari, erresistentziari, kultur aldaketak, tokiko antolakuntza soziopolitikoa eta osasun egoera sozioekonomikoari buruzko ikerketa bat.

1941ean Mexiko Hirian kokatu zen biologo gisa, Barne Ministerioko Demografia Sailean, non adiskidetasun emankorra ezarri zuen Manuel Gamiorekin, Mexikoko antropologiaren aitzindariarekin.

INAH Goi Mailako Ikerketa Zentroaren (CISINA) sortzailekidea izan zen, Guillermo Bonfil Batalla eta Ángel Palerm Vich-ekin batera (egun Gizarte Antropologiako Ikerketa eta Goi Ikasketen Zentroa). Antropologia eta Historia Eskola Nazionalean Gizarte Antropologiaren sustatzaileetako bat izateaz gain, non irakasle izan zen.

Afro-mexikarrak
---------------

1942 eta 1944 artean Mexikoko populazio beltzaren historia ikertu zuen Nazioaren Artxibo Nagusian. Mexikoko populazio beltzaren garrantzia nola baztertu den frogatu zuen eta ordutik afrikarren presentzia nabarmendu zuen Mexikon, akulturazioaren faktore dinamiko gisa duen garrantzia kontuan hartuta, eta ordura arte indigenek edo espainiarrek zuten kultura-ezaugarrietan irautea. izan zen Cuajinicuilapa (Guerrero), Mexikoko beltzen hiriburu gisa bataiatu zuen *Cuijla: Esbozo etnográfico de un pueblo negro* liburuan erakutsi zuen ikerketa haietan. Gaur borrokalari afro-mexikar handiek gogoratzen dute.

1945ean Antropologia ikasi zuen Evanston-eko (Illinois) Northwestern Unibertsitatean, Melville Herskovits afrikanistaren eta Alfred Irving Hallowell etno-psikoanalistaren eskutik.

Indigenismoa
------------

*Problemas de la Población Indígena de la Cuenca del Tepalcatepec* (*Tepalcatepec Arroako Populazio Indigenaren Arazoak)* ( 1952 ) ikerketarekin, eskualdeko ikerketak hasi ziren, komunitate edo talde etniko indigena bakoitzaren esparrua gainditzen zuen aro berri bat markatuz. Tokiko taldeek nazioarekin dituzten harremanen esparruan botere indigenaren egitura desberdinak konparatzen saiatzen da.

*Regiones de Refugio* (1967) lanean azaldu zuen nola indioak ez zirenen presio politiko, ekonomiko eta demografikoak komunitate indigenak oihan tropikaletan, basamortuetan edo mendi garaietan errefuxiatzera behar izan zituen. *Aterpe-eskualde* hauetan, komunitate indigena gehienek bizirik irautea lortu duten tokietan, hirikoak landa eremuan nagusitzen dira, komunitateak satelite bilakatzen dira eta harreman asimetrikoak ezartzen dira biztanleriaren segmentu ezberdinen artean. Indigenak dira, hinterlanden barruan, dagokien zentro zuzentzailea kontrolatzen duten sektoreetan nagusi diren alderdiak. Indigenismoak, bere parte zen korronte batek, bitartekaritza zapaltzaile eta esplotatzaile horretatik indioa askatzeko abiatu zuen.

Karguak
-------

Hainbat kargu publiko eta akademikotan aritu zen. Politika aukeratu zuen, «jendearen patuan parte hartzeko eta hura eraldatzeko». Tzetal-tzoltzil Koordinakundeko zuzendaria izan zen (1951); INI Institutu Indigena Nazionaleko zuzendariordea (1952); Veracruzana Unibertsitateko errektorea (1956-1963); diputatu federala (1961-1964); Amerika Arteko Institutu Indigenako zuzendaria (1966); Herri Kulturako idazkariordea (1970-74) eta INIko zuzendaria (1971-76). 1976an hasita, Mexikoko estatuaren orientazio indigenaren eta desarrollismoaren aldaketaren aurka azaldu zen. *Zientzia Sari Nazionalaren* irabazlea izan zen 1979an.  1991n Belisario Domínguez Domina eman zioten. Gaur egun, Tuxpaneko (Veracruz) eskola normal batek darama bere izena. "Gonzalo Aguirre Beltrán Doktorea" Hezkuntza Normaleko Eskualdeko Zentroa

Lanak
-----

Gonzalo Aguirre Beltranek ondare intelektual handia utzi zuen, eta horrekin Mexikoko errealitatea ikuspegi teoriko eta diziplinarteko anitzetatik uler daiteke. Bere lanaren ezaugarria teoria eta praxiaren arteko zatiezintasun erradikala da.

Bere ikerketen barruan, nazionalismoa, indigenismoa, politika publikoak, positibismoa, prozesu akulturatzaileak, baztertutako taldeen integrazioa estatu-nazioetan, populismoa, Mexikoko pentsamendu iraultzailea eta iraultza ostekoa bezalako konstante teorikoak eta ideologikoak daude.

Fondo de Cultura Económica eta Universidad Veracruzana elkarlanean aritu ziren bere lanak biltzeko. Liburuak argitalpenaren arabera antolatuta daude.

Tomo I. El señorío de Cuauhtochco.
Tomo II. La población negra de México.
Tomo III (3 vols.). Problemas de la población indígena de la cuenca del Tepalcatepec.
Tomo IV. Formas de gobierno indígena.
Tomo V. Programas de salud en la situación intercultural.
Tomo VI. El proceso de aculturación.
Tomo VII. Cuijla. Esbozo etnográfico de un pueblo negro.
Tomo VIII. Medicina y magia.
Tomo IX. Regiones de refugio.
Tomo X. Teoría y práctica de la educación indígena.
Tomo XI. Obra polémica.
Tomo XII. Lenguas vernáculas.
Tomo XIII. Antropología médica.
Tomo XIV. Zongolica. Encuentro de dioses y santos patronos.
Tomo XV. Crítica antropológica.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Consejo Nacional para la Cultura y las Artes. *Premio Nacional de Ciencias y Artes.*  Secretaría de Educación Pública.
2. ↑    *Instituto Nacional Indigenista • Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas 1948 - 2012.*  2012.

Bibliografia
------------

Aguirre Beltrán, Gonzalo.

— 1957a. *El proceso de aculturación*. México: Universidad Nacional Autónoma de México.
— 1957b. "Antropología y educación". *La palabra y el hombre*, *1*(1), 7-14.
— 1959a. "El estudio del derecho primitivo". *La palabra y el hombre*, *10*(1), 299-303.
— 1959b. "La pedagogía y el interés social". *La palabra y el hombre*, *10*(1), 303-313.
— 1973. "Introducción". En V. Lombardo Toledano (Autor), *El problema del indio* (pp. 7-49). México: Secretaría de Educación Pública.
— 1976. *Obra polémica*. México: Secretaría de Educación Pública; Instituto Nacional de Antropología e Historia.
— 2009. *Regiones de refugio* (2.a ed.). México: Universidad Veracruzana.
— 2016. *Cuijla. Esbozo etnográfico de un pueblo negro* (2.a ed.). México: Fondo de Cultura Económica.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2611172
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2516364
* ISNI: 0000 0001 1035 2972
* BNE: XX1006059
* BNF: 121868645 (data)
* GND: 1057252069
* LCCN: n79117857
* CiNii: DA06546222
* SUDOC: 030458439
* BIBSYS: 90290508

 |

* Wd Datuak: Q2611172