***Velabrum*** Antzinako Erromako auzo bati ematen zaion izena da, Kapitolioaren eta Palatinoaren arteko harana hartzen duena eta Tiber ibaiaren hego-ekialdean dagoena. Foro Erromatarra Foro Boarioarekin lotzen du.

Kokapena
--------

Jatorriz, *Velabrum* Foroaren haranak, Kapitolioaren eta Palatinoaren arteko haranak, eta bertako errekak osatzen zuten multzoa izendatu behar zuen. Pixkanaka-pixkanaka, *Velabrum*ak eremu murritzago bat izendatu zuen, Foroaren iparraldetik, Palatinoko maldetan eta *Vicus Tuscus*en trazaduraren ekialdetik, Kapitolioaren eta *Vicus Iugarius*en hegaletatik mendebaldera eta *Forum Boarium*etik hegoaldera.

Deskribapena
------------

Gune honen antolaketa baino lehen, *Velabrum* zingira-eremu bat zen, urez bete ohi zena, ontzi txikien zirkulazioa ahalbidetzeko adinako sakonerarekin. Cloaca Maxima, Erromako estolda handia, *Velabrum*en barruan eraiki zen, eta, horri esker, eremua lehortu eginzen, eraikigarri bihurtzeko. Hala ere, eraiketa hori gorabehera, *Velabrum* auzoa Tiber ibaiaren ur-goraldiekin gainezka jartzen zen, Neronen garaiko sute handiaren ondoren lurraren maila igo zen arte. 

Antzinako Erroman, *Velabrum*ek industria- eta merkataritza-jarduerak biltzen zituen, batez ere zuraren, olioen eta ardoen arloetan. Bere kokapenak, Erromako foroaren, Foro Boarioaren, ibai-portuaren eta Sublizio zubiaren artean, eguneroko igarobide garrantzitsua zen, batez ere *Vicus Tuscus* eta *Vicus Iugarius* kaleen luzeran. Foro Boarioa Velabrumeko mugetatik kanpo utziz gero, auzoa nahiko pobrea da monumentuetan. Hala ere, auzo honetan eraiki zen hiriko lehen gune erlijioso handienetako bat, *Fortuna* eta *Mater Matuta*ko tenplu bikiekin batera. Hipotesi baten arabera, Augustoren tenplua iparraldean legoke, Forotik hurbil. Aipatzekoak dira, baita ere, Janoren arku tetrapiloa eta Argentarioen arkua, *Velabrum* eta Foro Boarioaren arteko muga markatzen duena.

Izenaren jatorria
-----------------

*Velabrum* latinezko izenaren etimologia zalantzazkoa da, antzinako autoreek hainbat azalpen ematen dituzte. Lehen hipotesi baten arabera, *Velabrum* *vehiculabrum* terminoaren uzkurduratik sortu zen, hau da, "ibilgailuz joateko tokia" terminotik. Izan ere, *Velabrum* urez bete daitekeen eremua da, eta Tiber ibaiaren goraldietan ibilgailuz baino ezin da ibili. Varronek proposaturiko bigarren hipotesi baten arabera, terminoa *vehere* edo *velaturam* *facere* ("garraiatu") aditzetik dator. Festoren arabera, *Velabrum*ek gari-aleen aireztapenetik hartzen du izena. Azkenik, Plutarkori dagokionez, terminoa *velatura* ("nabigatu belaz") hitzetik dator, Tiber ibaia itsasontziz zeharkatzen delako leku horretan, edo *velum* hitzetik, Erromatar Forotik Zirko Maximoraino doan bidea hartzen duten eta auzoa zeharkatzen duten oihalak.

Erdi Aroan, auzoari *Velum Aureum* edo *Velum Avreum* deitu zitzaion, latin izenaren desitxuraketak.

Lekuaren garrantzi sinbolikoa
-----------------------------

Elezaharraren arabera, urtegi honetan hazten ari zen *Ficus* baten sustraiek Romulo eta Remo zeramatzan saskia harrapatu zuten. 

Ankok Martziok *Velabrum*ean ehortzi zuen Aka Larentia eta urtero jaialdi bat antolatu zuen, *Larentalia* izenekoa, zeinean jainko Larei sakrifizioak eskainiko zitzaizkien. Lekuak, beraz, esanahi sinboliko handia du.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Varro: Lingua Latina V» *www.thelatinlibrary.com* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).
2. ↑   «Plutarch, Romulus, chapter 5, section 5» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).
3. ↑   «Epigraphik Datenbank» *db.edcs.eu* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).
4. ↑  Festus, *De significatione verborum*, 77M = 68L
5. ↑   «Plutarch, Romulus, chapter 5, section 5» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).
6. ↑   «Livy I» *www.thelatinlibrary.com* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).
7. ↑   «Plutarch, Romulus, chapter 5, section 4» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-06-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2140194

 |

* Wd Datuak: Q2140194