recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maite Ibarra Goti** (Arrigorriaga, Bizkaia, 1979) irakaslea eta politikaria da.

2023ko ekainaren 17an Arrigorriagako alkate bilakatu zen bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz eta NOA eta Arrigorriaga Gararen babesarekin.

Biografia
---------

Maite Ibarra Goti Arrigorriagako eskolako irakaslea da ogibidez.

Politikari ibilbidea
--------------------

2019ko udal hauteskundeetarako EH Bildu Arrigorriagako zerrendaburua izan zen lehen aldiz. Bere profil profesionalaz harago, herriko bizitza sozial eta kulturalean duen parte-hartzea, herritarrekiko hurbiltasuna, eta taldean aritzeko gaitasuna nabarmentzen dituzten bere ingurukoek.

2022 urriaren 4an jakitera eman zen, Maite Ibarra, Arrigorriagako alkatea, bigarren aldiz aurkeztu zela herriko EH Bilduren primarietara. Ibarrak 2019an hartu zuen kargua, eta 2023ko hauteskundeetan bera izan zen alderdiaren alkatetzarako lehen aukera. Hautagaiak "lehen eguneko ilusio eta lanerako gogo bera" zuela adierazi zuen, eta hurrengo legegintzaldian aurreko lau urte egindako lanarekin jarraitzeko prest agertu zen.

Maite Ibarra Arrigorriagako alkatea makilarekin, 2023.06.17
2023ko ekainaren 17an Euskal Herria Bilduko Maite Ibarrak alkate makila jaso zuen, NOArekin eta Arrigorriaga Gararekin gobernatzeko. Koalizio ezkertiarrak 7 zinegotzi lortu zituen (2.357 botorekin) eta EAJk, berriz, 6 (1.871 botorekin). Gehiengoa lortzeko 9 zinegotzi behar zirela-eta, EH Bilduk zinegotzi bana zituzten bi taldeekin batu zituen indarrak eta ondorengo adierazpena egin zuten: 

> *Talde indartsu, anitz eta kohesionatua izango da, Arrigorriagak datozen urteetarako dituen erronka handiei erantzungo diena.*
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Hego Euskal Herriko alkatetzen mapa, herriz herri eta alderdiz alderdi» *EITB* 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-07-07).
2. ↑    «Arrigorriaga» *Arrigorriaga* 2019-05-14 (Noiz kontsultatua: 2023-07-07).
3. ↑    Etxebarria, Iraitz Madariaga.  (2022-10-04). «Maite Ibarra izango da Arrigorriagako EH Bilduren alkatetzarako hautagaia» *Geuria* (Noiz kontsultatua: 2023-07-07).
4. ↑    Larrabeiti, Jon Goikouria.  (2023-06-17). «Maite Ibarrak (EH Bildu) badauka alkate makila, NOArekin eta Arrigorriaga Gararekin gobernatzeko» *Geuria* (Noiz kontsultatua: 2023-07-07).

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa: Maite Ibarra Arrigorriagako alkatea YouTube, 2023.03.21
* Maite Ibarra: Emaitza historikoak lortu ditugu Arrigorriagan. Bideoa Geuria, 2023.05.28

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q120442278

 |

* Wd Datuak: Q120442278
Marathiak bizi diren Indiako eremua, funtsean Maharashtra estatua.
**Marathi** herria, baita **marathiar, marathar** edo **maharashtrar** ere deitu ditzakegunak, Indiako talde etnolinguistikoa dira, maratheraz mintzo dena (hizkuntza indoarioa) eta etnia nagusia eta jatorrizkoa direnak Maharashtra estatuan, India modernoan. Estatu hau marathien herrialde gisa eratu zen 1960an, Indiako estatuen berrantolaketa nazionalaren parte gisa, zeinean irizpide etniko eta linguistikoak erabili ziren. 

Antzeko termino bat da maratha, historialariek erabilia, 17. mendean gailendu zen egitura politiko bat, Maratha inperioa, zehatzago adierazten duena. Baita ere, Maratha izeneko kasta multzo bat Maharashtrako 21. mendeko kasta sisteman erabiltzen dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   O'Hanlon, Rosalind.  (2002). *Caste, conflict, and ideology : Mahatma Jotirao Phule and low caste protest in nineteenth-century western India.*  Cambridge University Press ISBN 0-521-52308-7. PMC 49638568. (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1265028
* Commonscat Multimedia: Marathi people

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph117832

 |

* Wd Datuak: Q1265028
* Commonscat Multimedia: Marathi people
*Rubus fruticosus* espezieko hainbat masusta.
**Masusta** *Rubus* generoko espezie gehienek ematen duten fruitua da; ohikoena Euskal Herrian ezagutzen diren masusten artean, sasi edo laharretan hazten den masusta hauxe baita (masustondoak ematen duena masusta beste fruitu bat da). Fruitu jangarria da, zapore gozokoa. Sasi-masusta ere esaten zaio fruitu honi.

Fruitua heldu baino lehen, lore zuri edo arrosakarak izaten dira, 2-3 cm zabal. Heldu baino lehen, masustak gorriak dira eta heltzean, beltz urdinkarak.

Motak
-----

Masusta gorriak postre baten lagungarri.
* Rubus caesius
* *Rubus chamaemorus*
* *Rubus fruticosus* (sasi edo laharra)
* *Rubus glaucus*
* *Rubus idaeus* (mugurdiondoa)
* *Rubus ulmifolius* (sasi edo laharra), eta abar.

Zerrenda honetako Rubus generoko espezie batek (Rubus idaeus) masusta gorriak edo mugurdiak ematen ditu, sasietako masustaren antza handia duena baina, euskarazko izenak adierazten duen bezala, heltzean gorria dena. Jateko oso egokia da masusta gorria, bere garai onena uda amaiera eta udazken hasiera dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «OEH - Bilaketa - OEH» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13180
* Commonscat Multimedia: Rubus subg. Rubus
* Wikispecies Espezieak: Rubus subg. Rubus

---

* **Datu taxonomikoak**
* GRIN:
* W3TROPICOS: 50251025

 |

* Wd Datuak: Q13180
* Commonscat Multimedia: Rubus subg. Rubus
* Wikispecies Espezieak: Rubus subg. Rubus
Llaüt tradizionala.
Kirolerako llaüta, Club de Rem Santa Cristina.
Malagako jabega bat.
**Llaüt** Mediterraneo itsasoko txalupa tradizionala da, gaur egun kirol estropadak egiteko erabiltzen dena.

Historia
--------

Aintzina beladun egurrezko ontzia izan zen. Gaur egun Katalunian, Valentziako Erkidegoan eta Andaluzian estropadak izaten dira. 2005 aurretik erkidego bakoitzak bere ontzi propioa zeukan (llaguta, falutxoa eta jabega hurrenez hurren) baina urte horretan ontziak bateratu egin zituzten, *Llaüt mediterranearra* eratuz, eta Espainiako txapelketa ere antolatu zuten.

Ontzia
------

Llaüt Mediterranearrak 8'5 metrotako eslora dauka eta federazioek adostu bezala 150 kg-tako gutxienezko pisua izan behar du. Zortzi arraunlari eta lemazainak jokatzen dute estropada.

Talde ezagunak
--------------

* Katalunian:
	+ Club de Rem Badalona
	+ Club Nàutic Bétulo
	+ Club de Rem Colera
	+ Club Nàutic Flix
	+ Club de Rem Santa Cristina
	+ Vent d'Estrop (Cambrils)
* Valentziako Erkidegoan:
	+ Club Náutico Campello
	+ Real Club Náutico Dénia
	+ Real Club Náutico de Gandía
	+ Regatas de Alicante
	+ Club de Remo Torrevieja
	+ CD Universitario Polideportivo Valencia
* Andaluzian:
	+ Club Marítimo Linense
	+ Real Club Mediterráneo (Málaga)
	+ Club de Remo Torremolinos

Txapelketak
-----------

* Espainiako Llaüt Txapelketa (ofizialki: *Campeonato de España de Banco Fijo Mediterráneo*)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1762513
* Commonscat Multimedia: Llaüt

---

 |

* Wd Datuak: Q1762513
* Commonscat Multimedia: Llaüt
**Alkizako Abertzale Ezkertiarrak** Alkizan udal hauteskundeetarako antolatzen den herri-hautagaitza independentea da. Hautagaitza 1995eko udal hauteskundeetara aurkeztu zen lehen aldiz.

Alkizako Abertzale Ezkertiarrak logoaFrankismoa bukatu eta udal hauteskunde demokratikoak egiten hasi zirenetik Alkizan herri-hautagaitzak antolatu izan dira udal gobernua osatzeko.

1979an *Alkizako Herriaren Alde* izenekoa antolatu zen eta hark lortu zuen udal batzari zegozkion 7 zinegotziak.

1983ko hauteskundeetarako bi zerrenda aurkeztu ziren: bata Euskadiko Ezkerraren aterkiaren babesean aurreko legealdian zinegotzi izandako Antonio Zubiaurre buru zuela eta bestea Alkizako Herriaren Alde ordura arte alkatetza zuen zerrenda. Antonio Zubiaurre alkate bihurtu zen Euskadiko Ezkerraren zerrendak 5 zinegotzi eskuratu baitzituen. Aipatu beharra dago zerrenda horretako bi kidek baino ez zutela harremanik alderdiarekin.

1987ko eta 1991ko hauteskundeetan Antonio Zubiaurrek buru zuen Euskadiko Ezkerraren zerrendak jokoan zeuden 7 zinegotziak lortu zituen.

1995rako ordea Euskadiko Ezkerra deseginda zegoen eta Antonio Zubiaurrek buru zuen zerrendak beste aterki bat behar zuen. Alkizako Abertzale Ezkertiarrak marka sortu zen.

1995z gero Alkizako Abertzale Ezkertiarrak zerrendak gobernatu du Alkizako udaletxea alkate eta zinegotzi guztiak lortuta. 
Alkizako Abertzale Ezkertiarren zerrenda osatzeko udalean dagoen taldeak herri-batzarra deitzen du, hurrengo hauteskundeei begira dituen asmoak azaltzen ditu eta gonbit zabal bat egiten die herritarrei hurrengo hautagai-zerrenda osatzeko boluntarioak eskatuz. Zerrenda horrela osatzen ez bada, udal taldekoek banan bana gonbidatzen dituzte egokitzat jotzen dituzten pertsonak. Zerrendaren osaeran herrian egon daitezkeen interes-talde desberdinak kontuan hartzen dira.

Estatu mailako alderdiek aurkeztu izan dituzte zerrendak Alkizako udalerako, baina herriarekin loturatik ez duen pertsonez osatuta. Oso boto gutxi eskuratu izan dituzte eta zinegotzirik ez.

Alkateak
--------

1995.az gero lau izan dira Alkizako Abertzale Ezkertiarrak hautagaitzak izandako alkateak:

* Antonio Zubiaurre: 1995 - 2004.
* Jon Roteta: 2004 - 2011
* Jon Umerez: 2011-2019
* Inaki Irazabalbeita: 2019 -

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Tolosaldeko Udal Hauteskundeetara aurkezten diren hautagaien zerrenda..*  Gipuzakoako Aldizakri Ofiziala 75. zebakia, 7568 or..
2. ↑    *2007KO HAUTESKUNDE MUNIZIPALAK.*  Gipuzkoako Aldizkari Ofiziala, 80. zenbakia, 11.493 or..
3. ↑    «Oñatiar bat alkate... non eta Alkizan! - Oñati» *Goiena.eus* (Noiz kontsultatua: 2024-01-20).
4. ↑    ««Alkizari eta inguruneari balioa eman behar diegu» - Alkiza» *Tolosaldeko ataria* (Noiz kontsultatua: 2024-01-20).
5. ↑    «Udalbatza» *Alkiza* (Noiz kontsultatua: 2024-01-20).

Kanpo estekak
-------------
**María Sagrario Ochoa Medina** (Iruñea, 1930) 60ko hamarkadako nafar idazle eta olerkaria da.

Biografia
---------

Irakasle-ikasketak eta Marrazketa eta Pintura ikasketak hasi zituen Iruñean, eta gero Madrilera joan zen Arte Ederretako prestakuntza osatzeko San Fernando auzoko akademia batean. Iruñera itzuli zenean, Arte Aplikatuetako prestakuntza egin zuen. Pinturarekiko zaletasuna eta poesiarekiko grina uztartu zituen. Hala, El Pensamiento Navarron eta Club Taurinon argitaratzen ditu lehen argitalpenak. Pregón aldizkariaren ohiko kolaboratzaileetako bat izango da. Bertan, proposamen xume batekin hasi zen, Faustino Corella editoreak gogorarazten duen bezala: "bera, bere idazkiak eskaintzeko prest dauden beste hainbat bezala, bere poesiako primiziak gordetzen zituen karpetarekin aurkeztu zitzaidan lehenengo egunean". 1940tik 1960ra bitartean, 34 konposizio argitaratu zituen, horrela jardun gehieneko bigarren emakume olerkari izatera iritsi zelarik, Pilar de Cuadraren atzetik. Gerora, aldizkariak, bere lan gehiago argitaratu ditu.

Lanak
-----

1974an, Gómez argitaletxeak bere lehen poema-liburua argitaratu zuen, *Brote de silencios*, Faustino Corella poetaren hitzaurrearekin. Poetisak lagunei eta senideei, batez ere gurasoei, eskainitako konposizioak biltzen ditu. 

1989an Ahora-Orain. Poetas Solidarios, Nafarroako Gurutze Gorriaren *"Anima" zentroak* sustatutako aldizkaria, interes literarioak dituzten adineko pertsonak animatzeko asmoz sortua.

1998an, Medialuna argitaletxeak bere bigarren poema-liburua, *Huellas en el barro*, argitaratu zuen. Lan horren irakurketan, adiskidetasunaz, maitasunaz, sufrimenduaz, fedeaz eta autoreak gizakiarengan berezkoa eta noble gisa ikusten duen guztiaz gogoeta egitera gonbidatzen da.

Azkenik, 2001ean, *Rosas de mi fantasía* izeneko azken poema-liburua argitaratu zuen, argitaletxe berarekin. Idazleak hainbat narrazio poetiko biltzen ditu gaztetxoenentzat.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2008an, Foru Komunitateko 65 urtetik gorakoentzat, Nafarroako Mendekotasun Agentziak, Fitero eta Serongo bainuetxeekin eta Nafarroako Kutxa Fundazioarekin elkarlanean, sustatu zuen "*Letrak eta Ura*" II. Literartu Lehiaketan saritutako idazlea izan zen poesia-modalitatean, .

Erreferentziak
--------------

1. ↑   *TK* (Iruñea) 29: 199-200. ISSN 1136-7679..
2. 1 2 3    «Egilearen liburu guztiakOchoa Medina Maria Sagrario» *www.todostuslibros.com* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Actual, Pamplona.  (2015-06-05). «Presentado el nº 41 la revista literaria de Cruz Roja Navarra "Ahora-Orain: Poetas solidarios"» *Pamplona Actual* (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79840451
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 98994

 |

* Wd Datuak: Q79840451
**Simeona Punsalan-Tapang** (1923 - 2015eko uztailaren 2a) Filipinetako Hukbalahap mugimendu politiko armatuko buruzagi bat izan zen, eta II. Mundu Gerrako gerra beteranoa zen. Gerra horretan, japoniarren kontra borrokatu zuen, eta hainbat eraso zuzendu zituen Arayak Kapampangan, baita Mandiliko bataian parte hartu ere (Kapampanga) 1944an, arrakastatsua izan zena. Lola Mameng eta *Kumander Gerrero* deitzen zioten.

Luis Taruc Huk buruzagiak deskribatu zuenez, "gorputz handiko emakumea zen, gizon batek beste indar zuena, gizonen arropa jantzi zalea, gogokoa zuen errifle automatikoa erabiltzea, eta aginduak ematen zizkien tirogileei". Bizitzako azken urteetan, gerra beteranoen eskubideen alde borrokatu zuen. Filipinetako askatzaile gisa goretsi zuten haren bizitzako azken urteetan eta, 2014ko uztailaren 1ean, ohoreak jaso zituen baserritarrentzat justizia soziala lortzearren; ekitaldi batean lore sorta bat, aitortza agiri bat eta laguntza ekonomikoa jaso zituen. Gogotsu eskatu zuen bizirik zirauten kamaradei laguntza emateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Last female Huk commander dies - The Manila Times Online» *www.manilatimes.net* (Noiz kontsultatua: 2018-03-03).
2. ↑   **(Ingelesez)** Inquirer, Philippine Daily. *Woman Huk commander’s wish: Care for Huk vets.*  (Noiz kontsultatua: 2018-03-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50333063

 |

* Wd Datuak: Q50333063
| **Moravia**

---

Morava |
| --- |
| Ez da estatua |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Moraviako banderaBandera | Moraviako armarriaArmarria |

 |
|  |
| **Hiriburua** | Brno |
| **Hiri nagusiak** | Brno, Olomouc |
| **Administrazioa** |  Txekia |
| **Eremua** | 22.348,87 km² |
| **Biztanleria** | 3.000.000 |
| **Administrazioa** |  Txekia |
| **Dirua** | Txekiar Koroa (Kč) |
| **Herritarra** | Moraviarra |
| **Hizkuntza(k)** | Txekiera |
|  |

**Moravia** (txekiera eta eslovakieraz *Morava*; alemanez: *Mähren*; polonieraz: *Morawy*; *latin*ez: *Moravia*) Erdialdeko Europako eskualde historikoa da, Txekiako ekialdean dagoena. Bohemia eta Silesiarekin batera, Txekiako hiru eskualde historikoetako bat da. Mendebaldean Bohemiarekin du muga, hegoaldean Austriarekin, ekialdean Eslovakiarekin, ipar-ekialdean Txekiar Silesiarekin eta iparraldean Poloniarekin. 22.348 km²ko azalera du eta 3.000.000 biztanle inguru. Hiri nagusiak Brno eta Olomouc dira.

Geografia
---------

Iparraldean Sudete mendiak ditu, ekialdean Karpato Zuriak, mendebaldean Moraviako muinoak eta hegoaldean Danubioren ordokia. Morava ibaiak zeharkatzen du lurraldea iparraldetik hegoaldera.

Ekonomia
--------

Nekazaritza (mahastiak, laboreak), abere hazkuntza (betabereak eta zurdabereak) eta industria (ehungintza, larrugintza, oinetakoak, siderurgia) dira ekonomiaren oinarriak

Historia
--------

VI. mendean eslaviarrek menderatu zuten Moravia. XI. mendean erresuma handia bilakatu zen. Svatopluk I.ak zabaldu egin zuen erresuma, mendebaldeko Eslovakia eta Bohemia beretuz, baina hura hil ondoren haren semeek zatitu egin zuten. IX. mendearen bukaeran magyarrek hartu zuten. 1029an Bohemiaren barne geratu zen, eta 1490ean Austriak mendean hartu zuen. Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren Txekoslovakiako eskualde izan zen. Hitlerek Txekoslovakia menderatu zuenean Bohemia eta Moraviako protektoratua sortu zuen, gerra amaitutakoan desagertu zena. 1992an, Txekoslovakia bitan banatu zenean, Moravia Txekiako Errepublikaren barne geratu zen.

Bandera

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2013/08/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43266
* Commonscat Multimedia: Moravia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131280017
* GND: 4074432-2
* LCCN: n81033397
* NKC: ge130070
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q43266
* Commonscat Multimedia: Moravia


| Txekia Gaur egungo Txekiar Errepublikako eskualde historikoak |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
|  |  |  |
| **Bohemia** | **Moravia** | **Silesia** |
|  |  |  |

 |


1. ↑   .
2. ↑   .
**Nahapana** (antzinako grezieraz: Ναηαπάνα Nahapána; Kharosthi: **𐨣𐨱𐨤𐨣** Naha-pa-na, Nahapana; Brahmi:  Na-ha-pā-na, Nahapāna), Mendebaldeko Kshatrapasen agintari garrantzitsu bat izan zen, indo-eszitoen ondorengoa, Indiako ipar-mendebaldean, K.o. I. edo II. mendean gobernatu zuena. Txanponetako baten arabera, Bhumakaren semea zen.

Izena
-----

Nahapanaren izena bere txanponetan agertzen da Kharosthi Nahapana (𐨣𐨱𐨤𐨣), Brahmi forma Nahapāna () eta grezierazkoa *Nahapána* (Ναηαπάνα), Saka izenetik eratorritako \*Nāhapānä, "klanaren babeslea" esan nahi duena.

Aldia
-----

Nahapanaren aldi zehatza ez da ziurra. Bere inskripzio talde bat zehaztu gabeko aro bateko 41-46 urteetakoa da. Aro hori Shaka aroa (K.o. 78an hasten dena) dela suposatuz, jakintsu batzuek bere erregealdia K.o. 119-124 bitartean esleitu dute. Beste batzuen ustez, 41-46 urteak bere erregealdi urteak dira, eta bere agintea beste garai bati ematen diote. Esaterako, Krishna Chandra Sagar-ek bere erregealdia K.o. 24-70 bitartean esleitzen du, R.C.C. Fynesek c. 66 -71 K.o. ,  eta Shailendra Bhandare-k K.o. 78. urtea bere erregealdiko azken urtea dela uste du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  R.C.C. Fynes 1995, 44 orr. .
2. ↑  Bhandare, Shailendra, (1999).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1566672
* Commonscat Multimedia: Nahapana

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1566672
* Commonscat Multimedia: Nahapana
**Nora Heysen** (Hahndorf, Australia, 1911ko urtarrilaren 11 – Sidney, Australia, 2003ko abenduaren 30a) margolari australiarra izan zen, Archibald erretratu saria irabazi zuen lehen emakumea, baita gerrako artista ofizial izendatu zuten lehen emakumea ere, borroka-eremuko eszenatokiak erretratatzeagatik.

Biografia
---------

Elink Schuurman andrearen erretratua, Nora Heysenek margotua. Archibald prizeko 1. saria, 1938an
Sheila McClemans, 1943an Heysen lana
Hans Heysen margolariaren alaba, 1926an hasi zen artea ikasten. Art Gallery of New South Walesi eta Art Gallery of South Australiari margolanak saldu zizkien 1930ean. Bere lehen erakusketa Sydneyn egin zuen 1933an. Hurrengo urtean Londresera joan zen bere familiarekin, Europan egon zen 1937ra arte. Han ikasten eta margotzen jarraitu zuen. Australiara itzulita, denbora laburrean egon zen Adelaiden, Sydneyra joan aurretik.

1938an Archibald Sarian bi margolanekin parte hartu zuen, Madame Elink Schuurmanen erretratuarekin irabaziz. Ondoren, emakume baten garaipen hori gogor kritikatu zuen Max Meldrum margolariak. 1943ko urriaren 12an, Heysen Australiako gerrako artista izendatu zuten lehen emakumea izan zen. 1946an Ginea Berrian amaitu zen. Lan horrek iraun zuen bitartean, margolariak 170 artelan baino gehiago sortu zituen

Ginea Berrian Nora Heysen-ek Robert Black ezagutu zuen, eta harekin 1953an ezkondu zen. Gerra amaitu eta berehala Londresera joan zen, eta 1948an Sydneyra itzuli zen. Margolariak margotzen jarraitu zuen, bere lanak erakusten eta senarrarekin bidaiatzen. 1993an Heysenek Australiako Kontseiluaren Arteen Lorpenen Saria jaso zuen eta 1998ko urtarrilaren 26an Australiako Ordenako kide izendatu zuten bere meritu artistikoengatik.  

Bere lanak Australiako National Gallery, Australian War Memorial, National Library of Australia, National Portrait Gallery eta Australiako beste museo batzuen bildumetan gordetzen dira.

Sariak eta aitortzak
--------------------

* 1993an Heysenek Australiako Kontseiluaren Arteen Lorpenen Saria jaso zuen
* 1998ko urtarrilaren 26an Australiako Ordenako kide izendatu zuten bere meritu artistikoengatik.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Nora Heysen | Art Gallery of NSW» *www.artgallery.nsw.gov.au* (Noiz kontsultatua: 2022-07-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3878307
* Commonscat Multimedia: Nora Heysen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 11473359
* ISNI: 0000 0000 7870 1924
* GND: 129224960
* LCCN: n90699325
* NLA: 35600383
* SNAC: w6x63mxz

 |

* Wd Datuak: Q3878307
* Commonscat Multimedia: Nora Heysen
**Penina** (hebreeraz: פְּנִנָּה‎, *Pəninnā*) Biblian ageri den pertsonaia da, Samuelen I. Liburuan aipatzen dena.

Bibliako kontakizunean, Elkanaren bi emazteetako bat izan zen. Bazuen seme‑alabarik, eta besteak, Ana izenekoak, ez. Hala ere, Elkanak gehiago maite zuen Ana, Penina baino. Elkana urtero joaten zenean Siloko santutegira, oparigaiaren puska berezia ematen zion Anari, eta horrek jelosia pizten zion Peninari. 

Lillian Kleinen arabera, irakurlearen sinpatiak seme-alabarik gabeko Anaren aldera zuzentzen direnez, Penina emakume gaizto bat bezala agertzen da. Izan ere, ziurrenik literatur konbentzio bat da, Anaren independentziaren eta ontasunaren kontrakoa, eta halakotzat hartu beharko luke. 

Azkenean, Anaren otoitzari erantzunez, Samuel semea izan zuen, eta gero beste hiru seme eta bi alaba. Samuel jaio ondoren, Penina ez da Biblian berriz aipatzen. 

Midrash baten arabera, Ana Elkanaren lehen emaztea izan zen. Hamar urtez ezkonduta eta seme-alabarik gabe egon ondoren, Elkanak Penina ere emaztetzat hartu zuen. 

Beste midrash batek dio Peninak Ana gehiago otoitz egitera bultzatu zuela, eta beraz, haren ekintzak onak zirela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  1 Sm 1:2
2. ↑  1 Sm 1:4-5
3. ↑   **(Ingelesez)** Klein (Abensohn), Lillian. «Peninnah: Bible» *The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women* (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
4. ↑  1 Sm 2:21
5. ↑   **(Ingelesez)** Kadari, Tamar. «Peninnah: Midrash and Aggadah» *The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women* (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
6. ↑   **(Ingelesez)** «Bava Batra 16a» *Sefaria* (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2068934

 |

* Wd Datuak: Q2068934
**Begoña Enbeita Maguregi** (Muxika, Bizkaia, 1975ko ekainaren 25a) psikologoa eta politikaria da.

2023ko ekainaren 17an Muxikako Alkate bilakatu zen, bigarren aldiz, 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

Biografia
---------

Begoña Enbeita Muxikan jaio zen eta bertan bizi.da. Gurasoak ere muxikarrak ditu Enbeita sendikoak. Hiru ahizpa dira, bera nagusiena, ondoren Andere eta Onintza.

### Ikasketak

Begoña Psikologian lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean eta Hezkuntza Berezian diplomatua Mondragon Unibertsitatean. 

### Lan ibilbidea

Eskola laguntza behar zuten eta arazo emozionalak zituzten umeei laguntzen eman zituen zenbait urte. Ondoren hezitzaile jardun zuen eta egun irakasle eta orientatzaile lanak egiten ditu hezkuntza publikoan. 

### Politikari

1999tik 2003ra Euskal Herritarrok koalizioko zinegotzia izan zen Muxikako udalean. 2003an ezin izan zuen aktarik hartu ilegalak zirelako Ezker Abertzaleko zerrendak, eta udaletik bidali egin zuten parte hartze modu guztiak ukatuta beste bi zinegotzirekin batera. 

Muxikako alkate bilakatu zen 2019ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailendu zenean. 

2023ko udal hauteskundeetan Bizkaiko 28 udalerritako zerrenden buru izateko hautapen prozesuari ekin zion EH Bilduk eta Muxikako zerrenda buru Begoña Enbeita Maguregi hautatu zuten 2023ko udal hauteskundeetan berriz, bigarren aldiz, bilakatu zen jaioterriko alkate. 

### Ekintzaile

Oxygastra Curtisii emakume taldean parte hartzen du 2013an sortu zenez geroztik, Muxika, Gorozika eta Ibarruriko hainbat emakumerekin batera. Ibarruriko Baso Txoritxu dantza taldeko kide aktiboa ere bada, Begoña.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» *EITB* 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-06-21).
2. ↑   «EH Bilduk 28 hautagaitza berretsi ditu Bizkaian» *ehbildu.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-06-21).

Kanpo estekak
-------------

* Elkarrizketa: Muxikan, erronka nagusia mugikortasuna da Bizkaia Irratia, 2023.04.19

* Elkarrizta El Correo egunkarian 2023.05.22

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119808706

 |

* Wd Datuak: Q119808706
**Oihane Irastorza Alzola** (Izurtza, Bizkaia, 1981eko urtarrilaren 1a) irakaslea eta politikaria da. 

Izurtzako alkate bilakatu zen 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

Biografia
---------

Oihanek ikasketa guztiak hezkuntza sistema publikoan burutu ditu. Geologian lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean.

Izurtzako udalbatza, 2023
### Irakasle

2010etik irakasle dihardu Bigarren Hezkuntzan, sistema publikoan.

### Politikari

2015etik 2023ra, bi legegintzalditan, EH Bilduko zinegotzia izan zen Izurtzako udalean.

2023ko apirilean Izurtzako EH Bilduk maiatzeko udal hauteskundeetarako hautagaitza aurkeztu zuen Oihane Irastorza zerrendaburu zela. Irastorzaren berbetan:

> *"Azken urteak ez dira bat ere errazak izan, baina zailtasunek ez gaituzte beldurtzen; eta  bai ni, eta baita gure taldea ere, lanean jarraitzeko gogoz gatoz beste behin ere. Ziur gaude gure ilusioarekin, esperientziarekin eta herritarren  laguntza eta lankidetzarekin maite dugun Izurtza bat  egingo dugula".*
> 
> 

2023ko ekainaren 17an EH Bilduko Oihane Irastorzak azken bi legegintzaldietan alkate izan den Lorea Muñozen eskutik jaso zuen aginte makila. Irastorzak nabarmendu zuen:

> *"Zintzotasunez" eta "apaltasunez" gobernatuko duela, "herritik eta herriarentzat".*
> 
> 

Legeak hala aginduta hartu zuen kargua Oihane Irastorzak, Izurtzako alkate berriak, udalbatza osatzen duten ordezkari guztien botoekin.

EH Bilduko lau zinegotzik eta EAJko ordezkari bakarrak osatzen dute Izurtzako udalbatza berria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «[IZURTZA: EH Bilduk lortu du botorik gehien eta Oihane Irastorza izango da alkatea - Izurtza»] *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).
2. ↑    «Izurtzako EH Bilduk udal hauteskundeetarako hautagaitza aurkeztu du - Izurtza» *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).
3. ↑   «Oihane Irastorza se estrenará como alcaldesa de EH Bildu en Izurtza» *durangon.com* 2023-05-28 (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).
4. ↑    «[ARGAZKI GALERIA: Oihane Irastorza da Izurtzako alkate berria - Izurtza»] *Anboto.org* (Noiz kontsultatua: 2023-06-18).

Kanpo estekak
-------------

* Ekarrizketa El Correon 2023.05.15
* Elkarrizketa:Izurtzan erronka berdinekin jarraitzen dugu azken hamarkadetan: etxebizitza eta errepidea Anboto, 2023.11.24

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119700857

 |

* Wd Datuak: Q119700857
**Xelomit** (hebreeraz: שְׁלֹמִית‎) Biblian ageri den pertsonaia da, *Lebitarrena* liburuan izenez aipatzen den emakume bakarra.

Xelomit Bibliako narrazioan
---------------------------

*Lebitarrena* liburuko 24. atalak gizon jakin baten istorioa kontatzen du, zeinaren izena ematen ez den. Haren ama israeldarra zen, Xelomit, Danen leinuko Dibriren alaba, eta aita egiptoarra, zeinaren izena ez dakigu. Xelomiten semeak beste israeldar bat madarikatu zuen, Jainkoaren izena erabiliz. Ondorioz, israeldarrek Moisesengana eraman zuten eta zaintzapean utzi zuten erabakia hartu arte. *Lebitarrena* liburuak dio Jainkoak Moisesi agindu ziola harrika hil behar zutela. Beraz, Xelomiten semea harrika hil zuten israeldarrek.

Interpretazioa
--------------

Wilda Gafneyren *Womanist Midrash: A Reintroduction to the Women of the Torah and the Throne* liburuan aipatutako emakumeetako bat Xelomit da. Gafneyk Xelomiten istorioa emakumearen ikuspuntutik aurkezten du. Danen leinuko emakume, *Lebitarrena* liburuan izendatzen den emakume bakarra, ama eta balizko biktima gisa deskribatzen du. Interpretazio honek Xelomit Ameriketako Estatu Batuetako gutxiengo etnikoetako emakumeekin lotzera eramaten du Gafney, batez ere justizia penalaren sisteman dauden seme-alaben amekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Frymer-Kensky, Tikva. «Shelomith 1: Bible» *The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women* (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
2. ↑  Lb 24:10-23
3. ↑   **(Ingelesez)** Milgram, Jacob.  (2007). *Leviticus 23-27: Anchor Yale Bible Commentary [AYBC].*  Yale University Press, 2140 or..
4. ↑   **(Ingelesez)** Gafney, Wilda.  (2017). *Womanist Midrash A Reintroduction To The Women of the Torah and the Throne.*  Louisville: Westminster John Knox Press, 127 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18192218

 |

* Wd Datuak: Q18192218
VI. mendeko herrialde eslaviarrak
**Paneslavismoa** mugimendu politiko eta kulturala da. Jatorria XIX. mendekoa da, Europako herrialde eslaviar guztien kultura-, erlijio- nahiz politika-batasuna aldarrikatzen zituen ideologia nazionalistak bultzatuta; gainera, elkarri laguntzea ere aldarrikatzen zuten.

Sasoi hartako erromantizismo eta nazionalismo ideologiek eragin handia izan zuen paneslavismoa sortzerakoan. Paneslavismoaren lehenengo ildoak 1848. urteko Pragako Kongresu Paneslaviarrean aurkeztu ziren, Austriako inperialismoari aurre egiteko alternatiba politiko gisa.

XX. mendean indar handia izan zuen, eta XXI. mendean bizirik dirau.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182267
* Commonscat Multimedia: Pan-Slavism

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119794744 (data)
* GND: 4173186-4
* LCCN: sh85097485
* NKC: ph123935
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182267
* Commonscat Multimedia: Pan-Slavism
1969ko urtarrilaren 30ean, The Beatlesek kontzertu inprobisatua eman zuten Apple Corpsen egoitzako teilatutik, Savile Roweko 3. zenbakian, Londresko erdialdeko bulego eta moda barrutian. Billy Preston teklista gonbidatuak lagunduta, taldeak 42 minutuz jo zuen Polizia Metropolitarra heldu eta bolumena jaisteko agindu baino lehen. Taldearen ibilbideko azken emanaldi publikoa izan zen. Bost kantu berri jo zituzten, horietako batzuk behin baino gehiago, bederatzi pieza guztira. Ikusmin handia zegoen bitartean, horietako asko bazkalorduan, inguruko etxeetako kale eta teilatuetan bildu ziren, kontzertua entzuteko. Kontzertua "*Get Back*" kantarekin amaitu zen, eta John Lennonek txantxetan esan zuen: "Eskerrak eman nahi dizkizuet taldearen izenean eta gurean, eta espero dut entzunaldia gainditu izana".

Emanaldi osoa filmatu eta grabatu zen, eta irudiak 1970eko *Let It Be* film dokumentalean eta 2021eko *The Beatles: Get Back* dokumental sailean erabili ziren, ondoren IMAX formatuan 2022an. "*I've Got a Feeling*"en lehen interpretazioa eta "*One After 909*" eta "*Dig a Pony*"ren banakako hartualdiak ere albumean sartu ziren. 2022ko urtarrilaren 28an, emanaldi osoaren audioa *Get Back - The Rooftop Performance* izenarekin streaming zerbitzuetan argitaratu zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Everett, Walter.  (1999). *The Beatles as musicians: revolver through the anthology.*  Oxford University Press ISBN 978-0-19-512941-0. (Noiz kontsultatua: 2024-01-18).
2. ↑   **(Ingelesez)** Willman, Chris.  (2022-01-27). «Beatles’ ‘Rooftop Performance’ to Be Released as a Streaming Audio Album» *Variety* (Noiz kontsultatua: 2024-01-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11349248

 |

* Wd Datuak: Q11349248
Nikolai Fedorov
**Kosmismoa** (errusieraz: Космизм, translit.: *Kosmizm*) Errusian garatutako korronte filosofiko eta erlijioso bat da, Nikolai Fedoroven (1829-1903) lanetan oinarritua. XIX. mendearen amaieran garatu zen. Bere tesi nagusia da gizateriaren idealak eskuratzeko, hilezkortasuna barne, gizartearen eraldaketarekin eta pertsonen garapen espiritualarekin baino kosmosaren eta gizakiak bertan duen lekuaren transfigurazioarekin lor daitezkeela.

"Kosmos" kontzeptua hemen esanahi zabalekoa da, panteismo eta Unibertsoaren absolutizazioaren forma batzuk bertan sartuz. Hala ere, kosmismoaren mugimendu intelektuala, filosofikoa zein parafilosofikoa, guztiz errusiarra da, eta esperientzia bakuna da pertsonen imaginazioaren eta ezagutza zientifikoaren boterearen konfiantza elkartzerakoa garaian. Kosmosa, izaki guztien "sinpatia unibertsal" gisa pentsatzen da, eta ondoren zientziak Unibertsoaren inguruan duen ikuspegi garaikidearekin, kosmologiarekin lotzen da, izaki bizidun bat bailitzan.

Tendentzia hau doktrina ezberdinetan artikulatu da, euren artean Nikolai Feodoroven "lan komunaren filosofia", eta Vladimir Vernadskiren noosfera. Errusiar kosmosean ezagutza eta ulermen maila ezberdinak daude: biologikoa, energetikoa, astronomikoa, soziala... eta euren elkarketatik eratortzen da ezagutza unibertsala.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1577741
* **Identifikadoreak**
* NKC: ph121893

 |

* Wd Datuak: Q1577741
*Artikulu hau antzinako platerari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Patera (argipena)».*
Georgian aurkitutako patera bat, 2. mendekoa seguruenik, Fortuna jainkosa du erdian seguruenik.
**Patera** terminoa latinetik dator, eta plater zabala, txikia eta sakonera txikikoa adierazten du. Edaria bertan jartzeko erabiltzen zen, batez ere errituen testuinguruan, hala nola libazioa egitean. Baina etxeko hatuetan ere erabiltzen ziren, plater moduan. Antzinako Erroman, testuinguru erritualetan edo gune aberatsetan erabiltzen ziren paterak metalezkoak izaten ziren (zilarra edo urrea) maiz, baina zeramikazkoak ohikoagoak izan ziren oro har.

Greziar zeramikan eta metalgintza tresna berdina erabiltzen zuten, baina kasu horretan, grekozko phiale izena erabiltzen da. 

Somerseten aurkitutako patera
Patera batzuek, heldulekua izana dezakete albo batean eta sakontasun handiagoa.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Tesauros - Diccionarios del patrimonio cultural de España - Pátera» *tesauros.mecd.es* (Noiz kontsultatua: 2021-11-04).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «PIEZA DEL MES Ciclo 2005 Ajuar de cocina y ajuar de mesa: La alimentación» *Museo Arqueológico Nacional (MAN)*.
3. ↑   «An Illustrated Dictionary of Words used in Art and Archaeology, by J. W. Mollett» *www.hellenicaworld.com* (Noiz kontsultatua: 2023-10-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1109404
* Commonscat Multimedia: Patera

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11939805k (data)
* LCCN: sh85098668
* AAT: 300260178

 |

* Wd Datuak: Q1109404
* Commonscat Multimedia: Patera
*Lentinellus micheneri*

Sinonimoak: *Lentinellus onphalodes*, *Lentinellus bisud*, *Lentinellus umbilicatus*

Haragi kartilaginosoa eta mina, lehortu eta xehatu ondoren gozagarri gisa bakarrik erabil daiteke.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 2,5 eta 4,5 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, erdialdea oso deprimitua, unbilikatua. Azal higrofanoa arre-lehoi kolorekoa edo krema-arrosa kolorekoa.

**Orriak:** Dekurrenteak, ertza oso koskaduna, zuri-krema kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa, eszentrikoa, luzetarako zuntzexkekin, kapelaren kolorekoa.

**Haragia:** Urria, kartilaginosoa, zurixka edo marroi zurbila, usaingabea eta zapore minekoa. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Onphalodes* epitetoa, *Omphalia* motako kapela unbilikatua duelako du.

Jangarritasuna
--------------

Normalean ez da jaten.

### Nahasketa arriskua

Oso koskadun orriak eta kapela unbilikatuak bereizten dute beste espezie batzuetatik.

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean eta neguaren hasieran. Saprofitoa, motzondoetan eta hildako zurean, pinudien lurzoruan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 124 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 481 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián.  (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
Tenenet jainkosa
**Tenenet**, aldaerak **Tjenenet**, **Zenenet**, **Tanenet**, **Tenenit**, Manuel de Codage-en (ordenagailuko sarreretan testu hieroglifikoak kodetzeko eskuliburua) transliterazioa *Tnn.t*, antzinako Egiptoko erditze eta garagardoaren jainkosa izan zen. Ptolomeo garaiko testuetan aipatzen da, adibidez, Hilen Liburuan.

Erditze eta garagardoarekin lotura
----------------------------------

Tenenet erditzeari lotua zegoen eta emakume haurdunen umetokien babes eske zen deitua. Buruan behi umetoki bat zeramala irudikatzen zen, Meskhenet jainkosa bezala, erditzeari lotua hau ere.

Tenenet, gainera, garagardo eta garagardogintzaren jainkosa zen eta bere izena "tenemu" (garagardo) hitzetik eratorria izan daiteke; izan ere, emakumeak ogia egitearen arduradunak izan ohi zirenez, garagardoa ere emakumearen zeregina izan zen. Garagardogintza garagarrarekin egindako ogi berezian oinarritua zegoen, gero ontzietan hartzitua. Honela, Tenenet garagardoari ere lotua izan zen.

Gurtza
------

Hermontis izan zen bere gurtza gunea. Monturen ezkontidea izan zen. Gerora, Rat-Taui, Isis eta Anitekin batua izan zen. Bere forma gizakiarena zen eta buruan Meskhenetek zeraman antzeko ikur bat zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Christian Jacq, *Les Egyptiennes*, Perrin, 1996, ISBN 2-262-01075-7
2. ↑  Norman Bancroft Hunt, *Living in Ancient Egypt*, Thalamus Publishing, 2009, ISBN 978-0-8160-6338-3
3. ↑  Manfred Lurker, *The Routledge Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons*, Routledge 2004, ISBN 0-415-34018-7, p.208
4. ↑  W. Max Muller, *Egyptian Mythology*, Kessinger Publishing 2004, ISBN 0-7661-8601-6, p.150

Kanpoko loturak
---------------

* Garagardoa antzinako Egipton
**Mekanikari** industria- eta makineria-ekipoak eraikitzeaz, muntatzeaz eta mantentzeaz arduratzen diren profesionalek jasotzen duten izen orokorra da.

Badira zeregin espezifikoak garatzen espezializatutako mekanikariak. Tailer mekanikoetan eta ekipoak eta makineria eraikitzeko fabriketan, mekanikariak espezializatzen dira maneiatzen duten makinaren eta erremintaren arabera, adibidez: doitzaileak, tornulariak, fresatzaileak, artezleak, soldatzaileak, etab. Makinen muntaketaz arduratzen diren mekanikariei mekanikari muntatzaile esaten zaie, eta makineriaren mantentze-lanez arduratzen diren mekanikariei, berriz, izen hauek hartzen dituzte: automobilgintzako mekanikariak, itsasontzietako mekanikariak, trenetako mekanikariak, hegazkinetako mekanikariak, etab.

Profesional mekaniko baten prestakuntza zenbait urtez teorikoki eta praktikoki ikasi ondoren lortzen da. Ikasketa hori lanbide-heziketako institutuetan ematen da. Ikasketekin jarraitzen duen profesional mekaniko batek ingeniari mekaniko gisa titulatu daiteke, eta industria-makineria eta -ekipoen proiektu- eta diseinu-bulego teknikoan lan egin dezake.

Lan profesionaletan, mekanikariek neurtzeko tresnak eta tresnak erabiltzen dituzte.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q327029
* Commonscat Multimedia: Mechanics (occupation)

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119508185 (data)
* GND: 4132437-7
* LCCN: sh85082771
* NARA: 10674825
* AAT: 300025272

 |

* Wd Datuak: Q327029
* Commonscat Multimedia: Mechanics (occupation)
**Rudstongo monolitoa**, 25 oin baino gehiagokoa, Erresuma Batuko megalitorik altuena da. Rudston herriko hilerrian dago, Ekialdeko Yorkshiren.

Deskribapena
------------

Harria liraina da, bi aurpegi handi lauekin. Gutxi gorabehera 1,75 metroko zabalera eta metro bat baino pixka bat gutxiagoko lodiera du. Goialdea harritik askatu dela dirudi; zorrotza balitz, harriak 8,5 metro neurtuko zituzkeen. Pisua 40 tonatan estimatzen da. Monolitoa hareharriz egina dago. Monumentua Goi Neolitokoa edo Brontze Goiztiarrekoa da. 1773an harria berunez estalia izan zen; beranduago kendu zen, harriaren goialdea gaur egun estalita dagoen arren.

Bada beste harri txikiago bat, mota berekoa, Rudstonen hilerrian, behin harri handiaren ondoan egon zena. 
Ia ziurra da eliza normandiarra nahita eraiki zela jada sakratutzat jotzen den leku batean, Europa osoan ohikoa den praktika batean; izan ere, Rudston izena antzinako ingelesetik dator, "Rood-stane" hitzetik, "harrizko gurutzea" esan nahi duena, eta horrek esan nahi du gurtutako harri bat helburu kristauetarako egokitu zela.

William Stukeleyk (1687–1765) monumentua aztertu zuen eta aurkitu zuen "lur azpiko monolitoaren neurriak kanpoan zeudenak bezain handiak" zirela. Stukeleyk burezur asko aurkitu zituen indusketan, bestetik, eta sakrifizio leku bat izan zitezkeela iradoki zuen.

Esaten denez, dinosauro fosilizatuaren balizko aztarna bat dago harriaren alde batean, baina English Heritagek 2015ean egindako ikerketa batek ondorioztatu zuen baieztapena ez zuela oinarririk.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  "No trace of dinosaur feet on ancient megalith". *Yorkshire Post*. 2015/09/01.

Kanpo estekak
-------------
Lactarius picinus

Ez da jangarritzat jotzen, baina ez da pozoitsua.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 4,5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Nahiko haragitsua, solidoa, hasieran ganbila eta kamutsa eta gero ganbila edo laua, baina ez kopa edo inbutu gisa, oro har titirik gabe. Kolore iluna izaten du, beltzetik sepia-okre antzekora doana, uniformea edo argiagoa ertzean. Gainazal leuna, belusduna eta lupaz begiratuta pikortsua, baina ez zimurtsua, *Lactarius lignyotus*-en bezala. Ertz kamutsa, lehenbizi erregularra eta gero izurtua edo lobatua.

**Orriak:** Estu samar, dekurrente samarrak, orritxo ugarirekin eta batzuetan adarkatze bakanen batekin. Zuri zikin koloretik okre-laranja bizira doazen kolorekoak. Igurtzitakoan, arre beltzaxkaz zikin daitezke. 

Orri dekurrenteak: Oinera hurbiltzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 3 eta 7,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,7 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Solidoa, zilindrikoa, tinkoa, itxuragabea eta irregularra, betea eta gero irregularki barnehutsa. Zurbila goiko aldean, gainerakoan, sepia kolorekoa edo okre kolorekoa, oso gutxitan gris-arrea.

**Haragia:** Zuria edo pixka bat horia ale helduetan, aireak ukitzean arrosa koloreko orban txikiak agertzen zaio. Lodia, solidoa, haustura garbia. Frutaren usainekoa eta zapore akre samarrekoa.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis" , esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Picinus* epitetoa latinetik dator, brea kolorea, esan nahi duen, "picinus" hitzetik

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Lactarius lignyotus* delakoak antzeko kolorea du eta habitat berean ateratzen da. *Lactarius fuliginosus* ere marroia da, baina ez da fuliginoso-beltzaxka, eta hostozabalen azpian ohikoagoa da

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Mendiko koniferoen basoetan, izei gorrien azpian batez ere. Inoiz ez lautadetan, ezta hostozabalen azpian ere. Ohikoa.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 96 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 359 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
*Lactarius porninsis*

Latex zuriko *Lactarius* bat da, eta batzuek kontsumitu egiten dute. Hala ere, pertsona batzuei arazo gastrikoak eragiten dizkie.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila eta gero kopa moduan. Laranja kolorekoa. Likatsua eguraldi hezean, bestela, lehorra.

**Orriak:** Estu, dekurrente samarrak. Zuriak ale gazteetan, laranja-okre antzekoak helduetan 

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,7 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. Betea eta gero barnehutsa, zilindrikoa. Laranja argi kolorekoa.

**Haragia:** zuria edo hori-laranja kolorekoa. Laranja azalaren usaina izaten du eta zapore mingots samarra eta astringentea.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Porninsis* epitetoa, Pornin mikologo frantsesaren omenez du.

Jangarritasuna
--------------

Susmagarria.

### Nahasketa arriskua

*Dapetes* sekzioko beste espezie batzuekin nahas daiteke, hauek laranja koloreko latexa dute edo gorri-ardo kolorekoa. *Lactarius zonarioides* delakoak ere badu antza, honek ere kolore laranjak ditu eta mendiko koniferoen basoetan hazten da, kapela eremu zirkular biziagoekin eta zaporea oso akrea du.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Alertze basoetan, familietan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** 1988.  (Bon,Marcel). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 82 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 353 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..