Henry David Thoreau 1856an.
**Henry David Thoreau** (Concord, Massachusetts, 1817ko uztailaren 12a - 1862ko maiatzaren 6a) estatubatuar filosofo, idazle eta naturalista izan zen. Batez ere, bi liburuk egin dute ezagun: *Walden*, inguru naturalean xumeki bizitzeko hausnarketa, eta *Civil Disobedience*, estatu bidegabe baten aurrean desobedientziara jotzeko argudioak jasotzen dituen saiakera.

Bizitza
-------

Bizitzan zehar hainbat lanbide izan zituen: arkatz ekoizle (aitaren negozioa), irakasle, "ekaitz ikustatzaile" —lanbide horren berri *Walden* liburuan ematen du— jardun zen, baina egindako jarduera guztien artean, idazlearena gailentzen da.

Herman Melvilleren edo Mark Twainen garaikidea, iparramerikar literaturaren sortzailetarikoa dugu haiekin batera. Saioa eta olerkigintza landu zituen bereziki. Saioetan, bere pentsamendua azaltzen du, gizarteaz eta giza harremanei buruz duen ikuspuntua. Gaur egun nabarmen agertzen zaizkigun industria-gizartearen gabeziak aurreikusi zituen XIX. mendearen erdialdean. Nahiz eta industria-bilakaeraren eta -garapenaren garaian hazi, Thoreauk, garaikide askok ez bezala, ez zuen teknologiarekiko lilura edo federik izan.

Izadiarekin bat egiten duen bizimodu apal eta xumea aldarrikatzen zuen eta ideia horiek, goraipatu ez ezik, praktikara eraman zituen.

Walden
------

Izan ere, 1845eko uztailaren 4tik 1847ko irailaren 6ra bitartean, bi urte igaro zituen Walden basoan, berak eskuz eraikitako etxola batean. Bi urte horietako bizipen, arazo eta pasadizoen berri 1854. urtean argitaratu zen *Walden, the life in the woods* liburuan eman zuen, zeina bere lan ezagunena den. Gizabanakoen beharrizanak eta horiek asetzeko egin beharreko lana aztertu zuen bertan, besteak beste.

Waldenen, lehendabizi, gizartearen kritika zorrotza egiten du. Haren ustez, behar baino erosotasun gehiagoz hornitzen saiatzen dira gizakiak, eta jarrera horrek hainbat betebeharretara daramatza. Bide horrek alferrikako lana besterik ez du ematen, eta bizitzaren funtsezko mamitik urruntzen gaitu. Bidegabekeria honetatik ateratzeko, Thoreauk naturarekiko elkartasuna eta bakartasunean oinarrituriko norbanakoaren askatasuna aldarrikatzen du. Ondoren, gizarteari nahiz ekonomiari buruzko iritziak alde batera utzita, basoko eguneroko bizitza azaltzeari ekiten dio. Atal honetan, izadiaren eta haren boterearen eta edertasunaren lilura dario hainbat orrialderi.

Thoreau 1879an
Walden basoan bizi zela, gobernuaren funtzionario batekin talka bat izan zuen, zergak ordaintzeari uko egin zionean. Izan ere, Thoreau ez zegoen prest Mexikoko Gerrari laguntzeko, ezta esklabotza onartzen zuen gobernu bati laguntzeko ere. Hika-mika horren ondorioz, kartzelaratu egin zuten. Hurrengo egunean askatu zuten, lagun batek fidantza ordaindu ostean.

Desobedientzia zibila
---------------------

Thoreauren pentsaera politikoa *Resistance to civil Government* liburuan islatzen da ongien. Bertan, gobernua duen betebeharra eta gizakion bizitzan duen eragina aztertzen du. Kaltegarri deritzo gobernuak gizabanakoen jardueretan esku hartzeari. Haren ustez, gobernu batek zenbat eta gutxiago agindu, hobea izango da. Gobernurik hoberena inolako aginterik ez duena dela ere idatzi zuen. Adierazpen horiengatik, zenbaitek anarkistatzat hartu izan dute, baina, nahiz eta estatuari nahiz gobernuari muzin egin, Thoreauk ez du haien desagerpena aldarrikatzen. Haren esanetan: "Ez dut gobernuaren desagerpena eskatzen, gobernu hobe bat baizik". Thoreauren ustez, estatu baten aginteak ez du sekula biztanleriaren nahia gainditu behar, eta gainditzen badu, orduan biztanleriak ez du zertan jarraitu bidegabetzat dauzkan legeak.

Thoreauren pentsaera Gandhiren edota Martin Luther Kingen ideien iturritzat jo izan dute.

Lanak
-----

* *The Service (1840)*
* *A Walk to Wachusett (1842)*
* *Paradise (to be) Regained (1843)*
* *The Landlord (1843) [3]*
* *Sir Walter Raleigh (1844)*
* *Herald of Freedom (1844)*
* *Wendell Phillips Before the Concord Lyceum (1845)*
* *Reform and the Reformers (1846-8)*
* *Thomas Carlyle and His Works (1847)*
* *A Week on the Concord and Merrimack Rivers (1849) [4]*
* *Civil Disobedience* (1849). Euskarazko bertsioa: *Desobedientzia Zibila* (Potxo, 2010)
* *An Excursion to Canada (1853) [5]*
* *Slavery in Massachusetts (1854)*
* *Walden (1854)*
* *A Plea for Captain John Brown (1859)*
* *Remarks After the Hanging of John Brown (1859)*
* *The Last Days of John Brown (1860)*
* *Walking (1861) [6][7]*
* *Autumnal Tints (1862) [8]*
* *Wild Apples: The History of the Apple Tree (1862) [9][10]*
* *Excursions (1863)*
* *Life Without Principle (1863)*
* *Night and Moonlight (1863) [11]*
* *The Highland Light (1864) [12]*
* *The Maine Woods (1864) [13]*
* *Cape Cod (1865) [14]*
* *Letters to Various Persons (1865)*
* *A Yankee in Canada, with Anti-Slavery and Reform Papers (1866)*
* *Early Spring in Massachusetts (1881)*
* *Summer (1884)*
* *Winter (1888)*
* *Autumn (1892)*
* *Misellanies (1894)*
* *Familiar Letters of Henry David Thoreau (1894)*
* *Poems of Nature (1895)*
* *Some Unpublished Letters of Henry D. and Sophia E. Thoreau (1898)*
* *The First and Last Journeys of Thoreau (1905)*
* *Journal of Henry David Thoreau (1906)[15]*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiesanetan** badira aipuak, gai hau dutenak: **Henry David Thoreau** |

* "Desobedientzia zibila" irakurgai, hainbat formatutan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131149
* Commonscat Multimedia: Henry David Thoreau / Q131149
* Wikiquote Aipu famatuak: Henry David Thoreau

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 68936476
* ISNI: 0000000121020957
* BNE: XX929953
* BNF: 11926580k (data)
* CANTIC: a10163645
* GND: 118622293
* LCCN: n78095600
* NDL: 00458704
* NKC: jn20000605316
* NLA: 35548758
* Tabakalera ID: 76665
* CiNii: DA00344779
* NARA: 10583173
* SNAC: w6165668
* SUDOC: 027162303
* ULAN: 500229765
* BIBSYS: 90057202
* UB: a1242566
* ICCU: CFIV087662
* Open Library: OL19690A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05621/eu\_t\_0915/t0915
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* BVMC: 767
* Gutenberg proiektua: 54

 |

* Wd Datuak: Q131149
* Commonscat Multimedia: Henry David Thoreau / Q131149
* Wikiquote Aipu famatuak: Henry David Thoreau