**François Rude** (Dijon, 1784ko urtarrilaren 4a - Paris, 1855eko azaroaren 3a) frantziar eskultorea izan zen.

Biografia
---------

Dijon eta Parisen egin zituen Arte Ederretako ikasketak. 1812an Erromako eskultura sari nagusia eman zioten, baina ez zuen, bere garaiko eskultore askok bezala, Erromara ikasketak egitera joaterik izan, Erromako Akademiak ez baitzien orduko artista gazteei dirulaguntzarik ematen.

Bonapartisten aldekoa zenez, Belgikara atzerriratu behar izan zuen, borboitarrak Frantzian finkatu zirenean. Beraz, 1815ean Bruselara joan zen, eta han bizi izan zen 1827 arte. 1821ean Sophie Fremiet pintorearekin ezkondu zen. Frantziara itzulirik, hainbat erakusketetan parte hartu zuen, eta ospe handiko bat arte lantegi sortu, eskultore bikain askoren eskola izan zena. 1827an *Ama Birjina Sortzez Garbia* eskultura-lana egin zuen Saint-Gervais-Saint-Protais elizarako.

1835 eta 1836 artean *Le Départ des volontaires de 1792* (*1792ko boluntarioen irteera*) edo *Marsellaise* izenaz ezagutzen den erliebea landu zuen Parisko Garaipen Arku ospetsuan. Tradizio klasikoan oinarrituriko eskulturak zizelatu zituen. Bestalde, bere garaiko giro erromantikoko jarraitzailea izan zen. Harenak dira, halaber, *La Pérouse* (1828), Cavaignac jeneralaren hilobia (1847), *L'éveil de Napoléon à l'Immortalité* (1848, Gaspar Mongeri eginiko bustoa (1848), *Joana Arc-ekoa* (1852) *Général Bertrand* eta *Ney mariskala* artelanak.

Ruderen estiloa
---------------

*Le Départ des volontaires de 1792*, Parisko Garaipen Arkua.
Rudek jarraibide neoklasikoak aintzat hartu bazituen ere, emanagoa zen izadian ikusten zuena zorrotz irudikatzera, eta erretratatuaren berezitasunak bere horretan adieraztera orobat. Eskultura neoklasikoaren joerarik idealistenaren baitan kokatzen da hortaz. Eskultura arte didaktikoa zen Ruderentzat, ideia bat edo sentimendu bat modu atseginean betikotzeko helburuz egina. Ikuspuntu horretatik, Antzinateko gai mitologikoek eta historikoek edozeinek ulertzeko moduko izaerak eta gertaerak eskaintzen zituzten. Oinarri hori harturik, bere garaiko ideiak eskulturaren bidez adieraztea zen Ruderen helburu nagusia. Pentsaera horren adibide garbia da Rudek gogotik parte hartu zuen lan bat: Parisko Garaipen Arkuaren dekorazioa, historiazko eta abertzaletasunezko ikasgai handi bat harriz adierazia izan behar baitzuen. Arku horretarako, Rudek eskultura multzo bat egin zuen, *La Marsellaise*, obra ospetsua eta arrakasta handia izan zuena.

Eskultura mota asko landu zituen Rudek, batez ere monumentuetako eskultura eta pertsona ospetsuei eginiko omenaldiak eta erretratuak. Anatomiaren ezagutza sakona, antzinako estatuen anatomiazko neurriak eta ereduak bere garaiko pertsonen erretratuetara aldatzea, eta erretratatuen keinu berezi eta bizia zehatz irudikatzea ziren Ruderen ezaugarri nagusiak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  François et Sophie Rude, citoyens de la Liberté. Un couple d'artistes au XIXe siècle. Musée des beaux-arts de Dijon

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***François Rude*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Frantsesez)** François Rude Insecula.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q346491
* Commonscat Multimedia: François Rude

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41962039
* ISNI: 0000 0000 7362 2899
* BNF: 12652775t (data)
* GND: 121067890
* LCCN: n88668714
* NKC: xx0178177
* SNAC: w65b0p77
* SUDOC: 027697614
* ULAN: 500023467
* BIBSYS: 1602157053259
* Léonore: [LH//2423/18 LH//2423/18]
* Open Library: OL7280153A
* KulturNav: id
* RKD: 216984
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05169/eu\_r\_1064/r1064
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/25127

 |

* Wd Datuak: Q346491
* Commonscat Multimedia: François Rude