recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Salomon erregearen meatzeak*** deituriko eleberria 1885 urtean idatzi zuen Ridder Haggard idazle ingelesak. Afrikako lurralde esploratugabeei buruzko lehen abentura-nobela izan zen.

Argudioa
--------

Kukuanaland bidea.

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Londresko gizon bat Afrikara doa bere anaiaren bila. Sir Henry Curtis deitzen da eta bere anaia atera zen Salomonen altxorraren bila.

Afrikan, Allan Quatermain izeneko gizona ezagutzen du. Bera esploratzaile eta ehiztari ospetsu bat da aldean alde honetan.

Bilaketara John Good elkartzen edo gehitzen da. Bera, Sir Henry Curtisen laguna da, jubilatuta dago eta lehen itsasontziz kapitaina itsasontziko kapitaina izan zen.

Bidaia hasi aurretik, laugarren gizona elkartzen edo gehitzen da, Afrikakoa da eta oso ondo ezagutzen du alde hori.

Haiek beraien helmuga erdiesteko basamortua zeharkatzen dute. Basamortua ondoren, tribu batek haiek harrapatzen ditu eta bere herrira eramaten ditu.

Han, Twala erregea ezagutzen dute, erregea tirano hutsa da eta bere ondoan sorgina dago aholku ematen.

Han, Umbopak bere historia kontatzen die. Dirudienez, txikitan, bere amarekin handik alde egin behar izan zuen bizitza salbatzeko.

Gerra zibil bat hasten da, horren ondorioz, herritar asko hiltzen dira, beraien artean Twala erregea.

Hori gertatuta, Umbopa errege berria bihurtzen da. Sorginak hiru gizonak meatzetara daramatza eta diamanteen gelan giltzaperatzen ditu.

Zorionez, irtenbide bat aurkitzen dute eta berriro Umboparekin elkartzen dira.

Hirira itzultzen direnean, bidean (basamortuaren erdian) Sir Henry Curtisen anaia aurkitzen dute.
Haiek altxorra banatzen dute eta beraien etxeetara itzultzen dira.

Pertsonaiak
-----------

* Allan Quatermain: ehiztaria.
* Sir Henry Curtis:
* George Neville: Henryren anaia.
* John Good kapitaina
* Twala: tribu bateko erregea, baina errege izateko bere anaia hil zuena.
* Umbopa edo Ignosi: "benetako" erregea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1137494
* Commonscat Multimedia: King Solomon's Mines (novel)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 178591108
* GND: 4429614-9
* Open Library: OL17449W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1137494
* Commonscat Multimedia: King Solomon's Mines (novel)
**2008ko Iparraldeko Bertsulari Xapelketa** edo **2008ko Iparraldeko Bertsolari Txapelketa** Iparraldeko Bertsulari Xapelketaren lehenengo edizioa izan da. Urriaren 18 eta azaroaren 15 bitartean ospatu zen. 16 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 3 finalaurreko eta finala ospatu ziren. 2008ko edizioaren leloa "Ereiteko tenorea" izan da. Finala Donibane Lohitzuneko Jai Alai pilotalekuan ospatu zen azaroaren 15ean.

Ordura arte, Ipar Euskal Herriko bertsolariek urteetan zehar Nafarroako Bertsolari Txapelketan parte hartu izan zuten.

Amets Arzallus izan da txapelduna, Sustrai Colina txapeldunorde eta Miren Artetxe hirugarren sailkatu direlarik.

Parte-hartzaileak
-----------------

### Bertsolariak

Orotara 16 bertsolari izan dira Iparraldeko lehen txapelketan. Mixel Aire 64 urterekin eskarmentu handiena duena izan da. Gainerakoei dagokionez, batez bestez 21 urteko adina dute.

1. Mixel Aire "*Xalbador II*"
2. Karlos Aizpurua
3. Xan Alkhat
4. Odei Barroso
5. Maddalen Arzallus
6. Miren Artetxe
7. Amets Arzallus
8. Sustrai Colina
9. Ekhi Erremundegi
10. Gillen Hiribarren
11. Patxi Iriart
12. Mizel Mateo
13. Xumai Murua
14. Kristiñe Txoperena
15. Eneritz Zabaleta
16. Egoitz Zelaia

Saioak
------

### Finalaurrekoak

#### Donibane Garazi

Donibane Garaziko saioa lehenengo finalaurrekoa izan zen. 2008ko urriaren 18ko 17:00etan ospatu zen herriko zineman.

| **Bertsolaria** | **Puntuak** |
| --- | --- |
| Maddalen Arzallus | 336.5 |
| Sustrai Colina | 336.5 |
| Kristiñe Txoperena | 327 |
| Xumai Murua | 308 |
| Gillen Hiribarren | 287.5 |
| Xan Alkhat | 270.5 |

#### Luhuso

Luhusoko saioa bigarren finalaurrekoa izan zen. 2008ko urriaren 25eko 17:00etan ospatu zen herriko salan eta 400 bertsozale inguru gerturatu ziren saioa ikustera.

| **Bertsolaria** | **Puntuak** |
| --- | --- |
| Amets Arzallus | 344.5 |
| Karlos Aizpurua | 316.5 |
| Odei Barroso | 315 |
| Mixel Aire *Xalbador II* | 302.5 |
| Patxi Iriart | 302 |
| Mizel Mateo | 294 |

#### Urdiñarbe

Urdiñarbeko saioa hirugarren eta azken finalaurrekoa zen. 2008ko azaroaren 2ko 17:00etan ospatu zen herriko salan, 200 bat lagun hurbildu zirela.

| **Bertsolaria** | **Puntuak** |
| --- | --- |
| Odei Barroso | 318.5 |
| Miren Artetxe | 308 |
| Ekhi Erremundegi | 302.5 |
| Eneritz Zabaleta | 298 |
| Kristiñe Txoperena | 295 |
| Egoitz Zelaia | 269.5 |

### Finala

#### Donibane Lohitzune

Finala Donibane Lohitzunen ospatu zen, Jai Alai pilotalekuan, 2008ko azaroaren 15eko 17:00etan. 1.500 bat lagun bertaratu ziren.

| **Bertsolaria** | **Puntuak** |
| --- | --- |
| **Amets Arzallus** | 568 |
| Sustrai Colina | 544.5 |
| Miren Artetxe | 538 |
| Maddalen Arzallus | 525.5 |
| Odei Barroso | 507.5 |
| Ekhi Erremundegi | 503.5 |
| Karlos Aizpurua | 490 |
| Xumai Murua | 466 |

Kanpo estekak
-------------

* 2008ko Iparraldeko Bertsulari Xapelketa[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252595

 |

* Wd Datuak: Q12252595


| Xilaba Bertsulari Xapelketak |
| --- |
| 2008 • 2010 • 2012 • 2014 • 2016 • 2021 |
**Ryōgoku Kokugikan eraikina**, japonieraz: 両国国技館 Ryōgoku Kokugi-kan, Sumo Hall izenez ere ezaguna, Sumidako Ryōgoku eremuan kokatuta dagoen eraikina da, Japoniako Tokioko 23 barruti berezietako batean, eta Edo Tokyo Museotik gertu. *Kokugikan* izenarekin lotutako Tokion eraikitako hirugarren eraikina da. Egungo eraikina 1985ean inauguratu zen, eta 13.000 lagunentzako edukiera du. Batez ere, sumo borroka txapelketetarako erabiltzen da, eta urtarrilean hatsu-basho (urte berri), maiatzean natsu-basho (uda) eta irailean aki-basho (udazkena) antolatzen dira bertan. Sumo museo bat ere badago eraikinean. Aretoa beste ekitaldi batzuetarako ere erabiltzen da, hala nola boxeoa, borroka profesionala eta musika kontzertuak. Normalean, urtero, G1 Climax-eko, New Japan Pro-Wrestling-eko txapelketa, azken hiru egunak (eta finala) bertan antolatzen dira.

Historia
--------

Meiji Berrezarkuntza garaian sumoaren ospe gero eta handiagoak jatorrizko *Kokugikan* Ryogoku auzoan eraikitzea ekarri zuen 1909an. Instalazioak Japoniako Itsas Armadak bereganatu zituen Bigarren Mundu Gerran, eta txapelketa batzuk beisbol zelaira eraman zituzten. Japoniako Okupazioan, Indar Aliatuen Komandante Gorenak sumoa beste arte martzialek baino mehatxu txikiagoa zuela ikusi zuen, eta, 1945eko azaroan, bertan txapelketa bat egiteko aukera eman zuen. Dena den, gerora okupazio indarrek hartu zuten eremua, eta partzialki patinaje-pista bihurtu zuten. 1946ko azaroan, beste txapelketa bat egin zen, baina, gero, txapelketak Meiji santutegira eraman ziren 1954ra arte. Ondorengo txapelketak Kuramae Kokugikan-en egingo ziren, 1954an inauguratutako eraikin batean, 1985ean egungo Ryōgoku Kokugikan-ek ordezkatu zuen arte.

Boxeoa antolatu zen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan

Galeria
-------

Kokugikan-Borroka-aretoa-Ryogoku-Zubia-Tokio]

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Kōdansha.  (1993). *Japan : an illustrated encyclopedia.*  Tokyo : Kodansha ; New York, N.Y. : Distributed by Kodansha America ISBN 978-4-06-931098-0. (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
2. ↑  With God on Their Side: Sport in the Service of Religion

Kanpo estekak
-------------

* 100 years of the Kokugikan
* Ryōgoku city core (the site of the 1st Ryogoku Kokugikan)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q176821
* Commonscat Multimedia: Ryogoku Kokugikan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 257871700
* NDL: 00634506

 |

* Wd Datuak: Q176821
* Commonscat Multimedia: Ryogoku Kokugikan
**1967ko Eretako lurrikara** 1967ko abuztuaren 13an Ereta herritik gertu, Zuberoa eta Bearno arteko mugan dagoen Argibel mendian, epizentroa izan zuen lurrikara izan zen. Hildako bat eta hainbat zauritu eragin zituen Eretan eta bertako eraikuntzen %80ak kaltetu zituen. Eretako eliza suntsituaren erlojuak ordu zehatza eman zuen: 23:10. 1909ko Probentzako lurrikaraz geroztik Frantzia kontinentalean izandako lurrikara bortitzena izan zen. Uhin sismikoak Pauen, Tarben edo Baionan nabarmenak izan ziren. Hego Euskal Herrian ere nabaritu zen lurraren dardara: Erronkarin kalte arin batzuk sorrarazi zituen eta Donostian jendea kalera atera zen beldurrez.

Ondorioak 150.000 km2-ko azalera zuen eremu batera zabaldu ziren: hildako bat, ehundaka zauritu, 62 udalerri ukitu eta 2.283 eraikin hondaturik (horietatik 340 konponezinak).

Hurrengo egunetan Bagnères-de-Bigorreko estazioak 80 lurrikara zenbatu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Photographies d'Arette après le séisme
2. ↑  Centre Pyrénéen des Risques Majeurs
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252492

 |

* Wd Datuak: Q12252492
**1923ko Egiptoko konstituzioa** herrialde horretako konstituzioa izan zen 1923 eta 1952 artean. 1930eko konstituzioak ordezkatu zuen 5 urtez 1930eko urritik aurrera, 1935eko abenduan berrezarri aurretik. Botereen banaketan eta haien arteko lankidetzan oinarritutako ordezkaritza-sistema parlamentarioa hartu zuen. Egiptoko Parlamentua bi ganberako sistema bat zen, Senatuak eta Diputatuen Ganberak osatua.

Historia
--------

Lehen Mundu Gerra amaitu ondoren, 1919an Egiptoko Iraultza piztu zen, askatasuna, independentzia eta demokrazia eskatzen zituena. Iraultza honek 1922ko otsailaren 28ko independentzia deklarazioa ekarri zuen, Egipto Estatu independente bezala onartuz (erreserba batzuekin) eta Egiptok protektoratu britainiar bezala zuen estatusari amaiera emanez.

Bere estatus berrian oinarrituta, Egiptok konstituzio bat behar zuen. Egipto independente berriko lehen ministroak, Abdel Khalek Sarwat Pashak, 1922ko apirilaren 30ean, 30 kideko komite bat osatu zuen, Konstituzioari buruzko Komitea, konstituzio bat idazteko. Bertako kideak pentsalariak, legelariak, zientzialariak, erlijiosoak, politikari moderatuak, lurjabeak, merkatariak eta finantzariak ziren. Wafdek, herrialdeko mugimendu politiko ezagunenak, uko egin zion batzordean parte hartzeari. Fuad I.a erregea ez zegoen ados laster herria boterearen iturri bihurtuko zuen konstituzio batekin. Ez zuen aldarrikatu batzordeak egindako eta Sarwatek proposatutako eratze-proiektua. 1922ko azaroaren 30ean Sarwatek dimisioa eman ondoren, konstituzioari buruzko bi kabinete eta eztabaida gogorrak behar izan ziren, erregeak 1923ko apirilaren 19an aldarrikatu zuen arte.

1952ko Egiptoko iraultzara arte izan zen lege nagusia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Smith, Harvey Henry.  (1970). *Area Handbook for the United Arab Republic (Egypt).*  U.S. Government Printing Office (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
2. ↑   Rāfiʻī, ʻAbd al-Raḥmān.; رافعي، عبدالرحمن..  (1987-<1989>). *Fī aʻqāb al-thawrah al-Miṣrīyah : thawrat sanat 1919.*  (al-Ṭabʻah 4. argitaraldia) Dār al-Maʻārif ISBN 9770220492. PMC 20295946. (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2898743
* Commonscat Multimedia: Egyptian Constitution of 1923

---

 |

* Wd Datuak: Q2898743
* Commonscat Multimedia: Egyptian Constitution of 1923
**Samuel Herman "Sammy" Reshevsky** (Ozorkow, Polonia, 1911ko azaroaren 26a - Syffern, New York, AEB, 1992ko apirilaren 4a) estatubatuar xake-jokalaria izan zen, jatorriz poloniarra. Jokalari nekaezina eta estratega bikaina; Estatu Batuetako txapelduna askotan (1936, 1938, 1940, 1942, 1946, 1969, 1971); aurkari gogorrenak menderatu zituen, are munduko txapeldunak ere, baina ez zuen inoiz lortu munduko txapeldun izatea.

Biografia
---------

Sei urte besterik ez zituela, Europa osoan barrena ibili zen bere dohainak erakusten, eta 9 urterekin master-maila lortu zuen. Harrigarrizko partidak egin zituen, 75 aurkariren kontra aldi berean jokatu eta irabaziz. 1920an Estatu Batuetara emigratu zuen gurasoekin. Estatu Batuetako jokalari onenekin lehiatu zen, eta xake-arazo konplexuei soluzioa aurkitu zien, baina, halako batean, haurren ongizaterako begiraleek profesional gisa jokatzea debekatu zioten. Aurrerago, kontularitzako ikasketak egin ondoren, xakean jokatzen hasi zen berriro.

Nahiz eta munduko jokalari onenak ere mendean hartu zituen -José Raúl Capablanca (1935ean), Mikhail Botvinnik (1955ean), Bobby Fischer (1961)-, ez zuen sekula lortu munduko txapeldun izatea; aditu batzuen arabera, bere karrera eten izanagatik, jokoan beti berdin hasteagatik eta presaz jokatzeko atxikimenduagatik. 1984an, 72 urte zituela, Reykjavikeko Nazioarteko Txapelketa irabazi zuen. Xake-jokoari buruzko bi liburu idatzi zituen: *Reshevsky on Chess* (1948, "Reshevsky xakean") eta *How Chess Games Are Won* (1962, "Nola irabazten diren xake-jokoak").

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Sammy Reshevsky*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Chessgames

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311737
* Commonscat Multimedia: Samuel Reshevsky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34962128
* ISNI: 0000 0000 6322 4328
* BNF: 16748493w (data)
* GND: 137775830
* LCCN: n50043976
* NKC: mzk20211111704
* NLA: 35448653
* SNAC: w6fg8697
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05100/eu\_r\_0371/r0371
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q311737
* Commonscat Multimedia: Samuel Reshevsky
**Sabelio** (Zirenaika, II. mendea.) kristau heretikoa izan zen. Erroman zegoela, *monarkianismo* izeneko doktrina onartu eta zabaldu zuen. Doktrina horren arabera, Hirutasun Santua osatzen duten Aita, Semea eta Espiritu Santua pertsona bakar eta bera dira, hiru molde desberdinetan azaltzen direnak. Kalisto I.ak eskumikatu zuen 217. urtean. 381. urtean, Konstantinoplako I. kontzilioan, berriro ere kondenatu zituzten Sabelliusen dotrinak.

XVI. mendearen hasieran, erreformaren garaian, Miguel Servet ideia haien alde agertu zen, eta XVIII. mendean doktrina haren araberako kristau-eliza berri bat sortu zuen Emmanuel Swedenborg mistiko suediarrak.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q447451
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59475810
* GND: 102389071
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q447451
**Leongo San Isidoro errege basilika-kolegiata** (gaztelaniaz: *Real Basílica Colegiata de San Isidoro de León*) Leóngo eliza erromanikoa da, XI. eta XII. mendeetan zehar eraikia. Isidoro Sibiliakoaren omenez egina, lehen bertan erromatar mausoleo bat eta San Pelaioren omenez egindako monasterio bat zeuden. Behealdean Leongo erregeen panteoia du.

Europako tenplu nabarmenen artean dago estilo honetan, "Kapera Sixtino" erromanikoa izena hartuta.

Erregeen Panteoia
-----------------

Leongo Erresumako garaian, Fernando I.ak ("El Grande") eta Sanchak aginduta eraiki zuten panteoi hau, bertan 11 errege, 12 erregina, 10 infante, 9 konde eta hainbat noble lurperaturik daudela. Basilikaren beheko aldean dago kokatuta. Nabarmentzekoak dira kapitelak, irudikatzen dutenagatik eta estetika ederrarengatik.

Eszena nagusiak artzainen anuntziazioa, Afari Santua, gurutziltzaketa eta San Joanen apokalipsiarenak dira.

Sancha andrearen Ganbera
------------------------

XI. mendean eginda, erabilera desberdinak eduki zuen areto honek historian zehar. Hormak fresko batzuekin apainduta daude, XVI. mendekoak.

Kalizaren aretoa
----------------

Bertan erakusgai dago agataz egindako kaliza, Fernando I.a erregearen alaba zen Urraca andreak eskainitako harribitxiez osatutakoa. Bertan, inskripzio bat irakur daiteke latinez: *"In nomine domini Urraca Ferdinandi"* (Jaunaren izenean, Urraca Fernandoren alaba).

Liburutegi pizkundetarra
------------------------

Ondare oso zabala aterpetzen du bertako liburutegiak: X. mendetik XVIII.erako 2.000 liburuki inguru, 155 kodize eta 300 inkunable. Halaber, 1.050 liburu bakan daude, XVI eta XVIII. mendeen artean inprimatutakoak.

Ikus, gainera
-------------

* Erromanikoa Gaztela eta Leonen

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)****(Frantsesez)**Kolegiata eta museoaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q383659
* Commonscat Multimedia: Real Basílica Colegiata of San Isidoro, León

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 293889723
* ISNI: 0000 0001 2169 9592
* BNE: XX142748
* BNF: 101603999 (data)
* CANTIC: a11284766
* GND: 4366218-3
* LCCN: n80131838
* NKC: ko20231177607
* SUDOC: 086285742
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-1538
* BIC: RI-51-0000098
* Patrimonio Web JCyL: 4960

 |

* Wd Datuak: Q383659
* Commonscat Multimedia: Real Basílica Colegiata of San Isidoro, León
43°53′26″N 144°34′47″E﻿ / ﻿43.8906°N 144.5797°E﻿ / 43.8906; 144.5797

**Abashiri Parke Kuasi-Nazionala** (japonieraz: 網走国定公園, *Abashiri Kokutei Kōen*?)
 Japoniako Hokkaido uhartearen ipar-mendebaldean dagoen Parke Kuasi-Nazionala da, Okhotsk suprefeturan. 1958an ezarri zen.

Geografia
---------

Okhotskeko itsasoaren kostaldea babesteko 1958an izendaturiko Parke Kuasi-Nazionala da. Bertan aintzira ugari daude, garrantzitsuena Saroma aintzira, hedaduraz Japoniako hirugarrena, baina baita Abashiri, Notoro eta Tōfutsu aintzirak ere.

Kostaldeko itsasazpiko eremua ere hartzen du bere baitan.

Flora
-----

Endemikoak diren espezie eta barietate ugari daude Parke Kuasi-Nazionalean babestuta.

* Thermopsis lupinoidres
* Gentiana triflora, var. japonica
* Convalaria keiskei
* Iris setosa
* Hemerocallis yezoensis
* Lillium pensylvanicum

Ondasun nabarmenak
------------------

* Saroma aintzira.Saroma aintzira.
* Abashiri aintzira.Abashiri aintzira.
* Tōfutsu aintzira.Tōfutsu aintzira.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)** Abashiri Parke Nazionalaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3276112
* Commonscat Multimedia: Abashiri Quasi-National Park

---

* **Lekuak**
* OSM: 5644650

 |

* Wd Datuak: Q3276112
* Commonscat Multimedia: Abashiri Quasi-National Park
**Río Negro** Argentinako Río Negroko probintziako, eta Patagonia osoko, ibairik garrantzitsuena da. Patagoniako Andeetatik jaisten diren Limay eta Neuquén ibaien elkargunean sortzen da, Neuquéngo probintziaren ekialdeko muturrean; Río Negroko probintzia zeharkatzen du hego-ekialderako norabidean, eta El Cóndor bainu hiritik hurbil Ozeano Atlantikora isurtzen da. 635 kmko luzera du, 1.125 km Neuquén ibaiaren ibilbidea gehitzen bazaio.

Hidrometria
-----------

Río Negroren emaria 54 urtez (1927-1980 bitartean) neurtua izan da Primera Angosturako estazioan (Río Negroko probintzia), Ozeamo Atlantikora isuri baino 224 km gorago. Gune horretan, drainatutako eremuak 95.000 km² ditu, arro osoaren % 71,8. Urteko batez besteko emaria 870 m³ segundoko da. Emari handiena azaroan du (1393 m³/s), eta txikiena apirilean (306 m³/s).

**Río Negroren batez besteko emariak (m³/s), Primera Angosturako estazioan neurtuak**  
**Datuak: 1927 eta 1980 artean**

Ekonomia
--------

Ibaia nabigagarria da behealdeko 400 km inguruan. Ura hidroelektrizitatea sortzeko eta labore lurrak zein fruitu sailak (ardotarako mahastiak barne) ureztatzeko erabiltzen da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Exonimia: Argentina.*  euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2015-08-16).
2. 1 2    *Negro River.*  in: *Encyclopædia Britannica*. global.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2015-08-16).[*Betiko hautsitako esteka*]
3. ↑    *Río Negro Primera Angosturako estazioan.*  grdc.sr.unh.edu (Noiz kontsultatua: 2015-08-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q817337
* Commonscat Multimedia: Negro River (Río Negro)

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh89003579
* NKC: ge138171
* **Lekuak**
* OSM: 2640720

 |

* Wd Datuak: Q817337
* Commonscat Multimedia: Negro River (Río Negro)
***A Moveable Feast*** liburua (euskaraz: «Festa mugigarria») 1964an plazaratu zuen Ernest Hemingwayren alargunak, Mary Welsh Hemingwayk, idazlea hil ondoren. Memoria liburuaren itxura baldin badu, elementu asko fikziozkoak dira. Liburua egilea memoria galtzen ari zenean idatzia izan zen, 1957ko udazkenean, eta horrek agertzen diren kontraesanak justifikatzen ditu. Funtsean XX. mendeko hogeigarren hamarkadako Parisko bizimodu bohemioaren deskripzio nostalgikoa eta bizia da. Liburu laburra da.

Edukia
------

Liburua hogei kapitulutan antolatzen da, askotan, denborazko salto batzuekin. Berez, kapitulu bakoitzak nahiko autonomoa da, ipuin bat izango balitz bezala. Liburuan ospe handio pertsonaiak agertzen dira, besteak beste, Ezra Pound, Gertrude Stein, Ford Madox Ford, Francis Scott Fitzgerald...

Urte horietan Hemingway ipuinak idazten bizi zen. Bere garaiko emaztearekin batera, Elizabeth Hadley Richardson, Parisen instalatu ziren. Urte gogorrak izan ziren zeren eta idazleak eleberriak idatzi nahi zituen eta horretarako ipuinen lana baztertu behar zuen. Dena dela, liburuan behin baino gehiagotan esaten da: Parisen «oso pobreak, baina zoriontsuak» izan ziren. Urte horietan lehen semea izan zuen, Bumby.

Hemingwayren idealizazioak Paris bera harrapatu zuen: «Paris ez da inoiz amaitzen, eta han bizi izan den pertsonaren oroimena beste pretsonarenarekin ez du ezer ikusirik».

Liburuan ere Euskal Herriko leku batzuk aipatzen dira: Donibane Garazi, Iruñea, Baiona...

2011an Woody Allen zuzendariak liburu horretan nolabait inspiratuta, *Midnight in Paris* filma egin zuen.

*Paris est une fête*
--------------------

Ingelesezko izenburua beste hizkuntzetan ez zen erakargarria. Beraz, 1964an berean Frantzian agertutako itzulpena izenburu desberdin bat izan zuen: *Paris est une fête* (euskaraz: *Paris festa bat zen*). Itzultzailea Marc Saporta izan zen eta argitaletxea Gallimard. Gaztelaniazko itzulpena frantsesaren ildotik joan zen: *París era una fiesta*.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo lotuak
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2052363
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 217497521
* BNF: 123536293 (data)
* GND: 4287694-1
* SUDOC: 032522320
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2052363
*Tatarça köräş* borroka, Sabantuiko lehiaketa nagusia
**Sabantui** (tatareraz Sabantuy/Сабантуй) udan ospatutako Tartaristan (Errusia) eta Idel-Uraleko jaialdi bat da. Hasieran, nekazariek ospatutako feria zen, beranduago jai nazional bilakatu zena; gaur egun hiri askotan ospatzen da. 2006an Kazango *Sabantuy*a ekainaren 24an ospatu zen.

Historia
--------

Islamdar garaia baino antzinagoa da Sabantui, normalean azaroan ospatutakoa. Garai haietan, Sabatuiko abesti tradizionalek gai erlijiosoa omen zuten. Geroago, tartarren arteko Islamaren hazkuntzarekin eta Txubaxen arteko Baxkir eta kristautasunaren hazkuntzarekin, jaia sekular bilakatu zen. Herrialde bakoitzean, urtero aldatzen zuten jaia non ospatu behar zeneko herria.

XX. mendeko hasieran Sabantui Tartaroen jai nazionala bilakatu zen. Sobietar agintariek jaiarekin bat egiten zuten jaiaren plebeiotasuna zela eta, halaber azaroa pasa ostera aldatu zuten udako *Ciin* jaialdiaren bat egiteko.

Azken aldian, Errusiak Sabantui Gizartearen Ahozko eta Ukiezinezko Ondare bezala aurkezteko iragarkia egin du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1640068
* Commonscat Multimedia: Sabantuy

---

 |

* Wd Datuak: Q1640068
* Commonscat Multimedia: Sabantuy
**Sac konderria** (ingelesez: *Sac County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sac City da. 2010eko zentsuaren arabera 10.350 biztanle zituen, Sac kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sac konderriak 1.497,87 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,6 ura dira. Beste 1.489,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,91 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.350 pertsonetatik 10.226 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 195 dira. 31 beltzak edo afroamerikarrak. 6 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 68 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156639
* Commonscat Multimedia: Sac County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125495948
* LCCN: n81022703
* NARA: 10039067
* **Lekuak**
* OSM: 1788776
* TGN: 2000641

 |

* Wd Datuak: Q156639
* Commonscat Multimedia: Sac County, Iowa
**Salomon van Ruysdael** holandar pintorea izan zen (Naarden, 1600 - Haarlem, 1670).

View of Deventer Seen from the North-West by Salomon van Ruisdael (1657)*Deventer, ipar-mendebaldetik* (1657), Salomon van Ruysdael
Haarlemgo paisaia-margolarien taldeko kidea zen. Flandestar eta holandar pintura-tradizioari jarraituz, ikuspegiak margotu zituen, neguko paisaiak batez ere. Hasierako lanak 1627. urte ingurukoak dira, eta Van de Velde, Molyn eta Van Goyen maisuen eragin nabarmena dute. Van Ruysdaelen gai nagusiak ur bareko ibai-bazterrak dira, Van Goyenenak bezalaxe. Ruysdaelen teknika Van Goyenena baino mekanikoagoa eta monotonoagoa da, oro har. 1640tik aurrera, polikromia aberatsa, hotza, hasi zen erabiltzen; zeruak, berriz, argiak eta kolore gehiagokoak marrazten zituen, urdin argien gamakoak batez ere. Azken urteetako lanetan, *Egmot-eko abadiako hondakinak* obran (1664), esate baterako, osagai apaingarri eta dramatismo handikoak ikus daitezke. Horretaz gainera, 1650etik aurrera, egiturak handitzeko joera antzematen da haren lanetan. Urte horietakoak dira zenbait izadi hil; aipagarrietako bat *Indioilarra* (1661, Louvre) da. Ruysdaelek margolan ugari marraztu zituen, eta Europako museo nagusietan ikus daitezke. Lan nagusiak: *Ibaiertza*, *Ibai-paisaia eta arrantzaleak*, *Postetxea*, *Herriko ostatua* eta *Ubide bat*.

Salomon van Ruysdael, River with Fishermen*Ibai-paisaia eta arrantzaleak* (1660), Salomon van Ruysdael

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q247005
* Commonscat Multimedia: Salomon van Ruysdael

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 74123809
* ISNI: 0000 0001 1574 7789
* BNF: 14966624m (data)
* GND: 118604090
* LCCN: n85381310
* NKC: xx0079070
* SNAC: w6q60jsb
* SUDOC: 07431713X
* ULAN: 500010095
* BPN: 86033944
* KulturNav: id
* RKD: 69066
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/25710

 |

* Wd Datuak: Q247005
* Commonscat Multimedia: Salomon van Ruysdael
*Artikulu hau abeslari katalanari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Salome (argipena)».*

**Maria Rosa Marco i Poquet**, **Salomé** izen artistikoarekin ezagunagoa, (Bartzelona, 1939ko ekainaren 21a ) abeslari kataluniarra da.

Biografia
---------

Kantuan hasi aurretik, Salomék Bartzelonako Olivettin lan egin zuen, arte ederrak eta ballet klasikoa ikasi zituen Joan Magriñàren eskolan. Gero Parisera joan zen eta Marquès de Cuevas izeneko balletaren parte izan zen 1959-1961 urteetan.

Bartzelonako irratian hasi zuen bere abeslari ibilbidea. 1963ra bitartean berrogei abesti baino gehiago grabatu zituen Iberofón eta Zafiro diskoetxeentzat.

1963ko irailaren 22an, Raimonekin batera, Mediterraneoko V. Kantu Jaialdiko Lehen Saria irabazi zuen, *Se'n va anar* abestiarekin. Katalanezko bere abesti ezagunenen artean daude *Se'n va anar*, *L'arbre*, *Com el vent* edo *L'emigrant* .

### Eurovisionen

1969an Espainia ordezkatu zuen Eurovision Lehiaketan eta lehen saria lortu zuen *Vivo cantando* abestiarekin, baina sari partekatua izan zen, boto berdinketa egon zenez eta ez zegoenez sistemarik aurreikusita berdintasunik hausteko. Beste garaileak izan ziren, Erresuma Batuaren izenean, Lulu "*Boom Bang-a-Bang*" kantuarekin; Herberehetako Lenny Kuhr "*De troubadour*" abestiarekin, eta Frantziako Frida Boccara "*Un jour, un enfant*" kantuarekin.

*Vivo cantando* Saloméren abesti ezagunena da harrezkero, María José Ceratok konposatu zuen, Aniano Alcalderen letrarekin. Eurovisioneko arrakasta horren ondoren, euskaraz ere grabatu zen, eta beste hizkuntza batzuetan ere bai: katalanez, frantsesa, italiera, ingelesa, alemana eta serbokroaziera. Euskarazko bertsioa Luis Iriondok prestatu zuen, eta bere ekimenez grabatu zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Salomé | enciclopedia.cat» *www.enciclopedia.cat* (Noiz kontsultatua: 2023-04-20).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Salomé, la última victoria de España en Eurovisión» *ElHuffPost* 2022-04-29 (Noiz kontsultatua: 2023-04-20).
3. ↑    «Salome, Euskeraz: "Kontrapuntos" taldeko Azkoitiko Luis Iriondori elkarrizketa» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2023-04-20).

Kanpo estekak
-------------

* *Vivo cantando,* Eurovision 1969an.
* Kantari bizi naiz, *Vivo cantando* euskaraz, abestia eta hitzak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q231266
* Commonscat Multimedia: Salomé (vocalist)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305865079
* ISNI: 0000 0004 2492 1533

 |

* Wd Datuak: Q231266
* Commonscat Multimedia: Salomé (vocalist)
**Abateen Andre Mariaren eliza** Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Milagro udalerrian kokatutako kristiau eliza bat da, XVII. mendean eraikia. Gotiko-pizkundar estiloa ditu.

Eraikina
--------

Herriaren goikaldean parrokia altxatzen da, 1581etik aurrera Juan Jose Gabadi eta Martin Peñarrieta harginek eraikitako tenplu gotiko-pizkundar zabala, Amador de Seguraren trazei jarraituz. Eliza inguruan oso zabalduta dagoen tipo bati egokitzen zaio: lau ataleko nabe handi bat -koruarena Francisco Garraus arkitektoak gehitu zuen 1946an-, kaperak kontrahormen artean eta burualde pentagonala. Multzoa ganga izartsu batek estaltzen du. Ganga horrek giltzarri apainduak ditu, eta horma-bularrei atxikitako zutabeetan bermatzen da. Fabrika hori kanpoaldean dago, adreiluzko paramentuekin; dorrea da bolumen nabarmena. Sakristia XVIII. mendean eraiki zen, lau ertz-gangaz estalitako estalki bitxi batekin. Ganga horren erdian taulamendu zati bat dago, eragin handiko aingeru batekin.

Erretaula nagusian, manierista estilotik barrokorako pasabidea ikus daiteke, 1660ko-1670eko hamarkadetan koka daitekeena. Bi estiloen arteko konpromiso hori nabaria da arkitektura-balioetan manierismoa argi eta garbi aipatuz. Barrokoan, berriz, salomondar zutabe bikoitzak eta jada naturalista den dekorazio-hizkuntzaren zati bat nabarmentzen dira. Joera horren barruan dago, halaber, hedapen ikonografikoa, Valladolideko eskola ezagutzen duen eskultore bati esker. Barrokoaren barruan, San Blasen erretaula dago, XVII. mendearen amaieran datagarria, landaretza ugariz jositako trazarekin. San Fermin irudikatzen duen teilatupearen mihisea Vicente Berdusanen zirkuluarekin erlazionatu behar da. Luxuzko arteen artean nabarmentzekoak dira José Velat eta José Estruchek 1777an Bartzelonan brodaturiko terno zuri bat, XVII. mendearen lehen erdiko mantensorio purista bat eta Mexikoko eta Diego González de la Cueva urregilearen puntzoiak dituen besoko erlikia-ontzi bat.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | MILAGRO.*  (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

Ikus, gainera
-------------

* Milagro
* Aragoiko Erribera
* Nafarroa Garaia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113162380

 |

* Wd Datuak: Q113162380
*Artikulu hau arkitekturari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Abako (argipena)».*
*Frantziar arkitekturako hiztegiko (1865)* abako sinplea (frantsesez)
Arkitektura klasikoan, **abakoa**, ekinoaren gainean jarria, arkitrabearen euskarri lanak eginez kapitela koroatu eta kapitel horren apaindura babesten duen taulatxo formako zati karratu bat zen. Doriar ordenean prisma formako zati batek osatzen du, Joniar ordenean kiribiletan biribilkatzen da, eta Korintiar ordenean sinplifikatu eta liraindu egiten da. Erdi Aroan zimazioaren sinonimoa da.

Egungo egituretan, hormigoi armatuzkoak esaterako, antzekotasun formalagatik (ez funtzionalagatik) **abako** zutabe batetik gertuko forjaketaren zatiari deritzo, egituran indartua beraren kargak zuzen igortzeko, eta puntu honetan biltzen diren eskaerak (mozketa esfortzuak eta indar momentu negatiboak) jasateko. Gainera, abakoek, trokelatze arriskua nahiko merke zuzentzea ahalbidetzen dute.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208454
* Commonscat Multimedia: Abacus (Viollet-le-Duc)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208454
* Commonscat Multimedia: Abacus (Viollet-le-Duc)
***5 egun dantzatzeko*** (ingelesez: *Five days to dance*) José Andreu eta Rafael Molesek zuzendutako film dokumentala da. 2014ko azaroaren 20an estreinatu zuten.

Sinopsia
--------

|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

Dantzari bikote bat Donostiako institutu bateko gela batean dago. Astelehena da. Gazte talde bati esaten diote 5 egun dituztela eszenatokira igo eta dantzatzeko. Aste bete besterik ez gauzak aldatzeko. Denbora gutxi eta erronka handiegia: pertsonak mugitzea, munduak geldiarazten gaituenean.

Dantzak rolak haustera behartuko ditu gazteak. Dantzatzeak elkar ukitzera behartuko ditu, komunikatzera,... Wilfried Van Poppel eta Amaya Lubeigt dira koreografoak. Holandarra eta euskalduna hurrenez hurren. Komunikazio eremu dute dantza, lekuak ez du axola.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   ««Five days to dance», el documental valenciano destinado a arrasar en los Goya 2015» *ABC* 2014-11-20.
2. ↑   Zineuskadi. *5 egun dantzatzeko.* .

Kanpo estekak
-------------

* *5 egun dantzatzeko*  Internet Movie Databaseren webgunean **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54913357

 |

* Wd Datuak: Q54913357
**Sandaili leizea** Gipuzkoako Oñati udalerriko Araotz auzoan dagoen harpe bat da. Arantzazuko Santutegira doan errepidean Araotzeko bidea hartu eta Orkatzategi mendiko horman ikus daiteke, Araotzeko urtegiaren parean. Koba arkeologia ondarea da, Monumentu Multzoa kategoriaduna eta babes mota, inbentariatuta. Inguru hau eskalada zaletuen ohiko lekua da.

Ohiturak
--------

Leizearen barnean izen berdineko Sandaili baseliza dago. Leizeari eta ermitari lotutako tradizioen artean, bertako ura miraritsua delako ustea dago, eta bereziki haur txikiei on egiten diela.

Harperako eskilaretan dago ur miraritsuaren aska, ez iturri batek hornitua, baizik eta goitik itoginek estalagmiten eran elikatzen dutena, tantaka, etengabe. Ur horren erabilpena ugalkortasunarekin lotzen da alegia popularretan. Umeak izan aurretik, hatzamar bat edo bi sartu behar direla (ume bat edo bi eskatzeko); edo ipurdia sartu behar dela askan. Baita haur jaioberriari osasuna opa izateko, umea osorik askan sartu behar ote den. Horien arrastoren bat bada 21. mendean; haurren arropak uretan busti, eta baseliza barruan utzi dituztenak badira.

* Harpean barneratuz.Harpean barneratuz.
* Ur miraritsuaren uraska.Ur miraritsuaren uraska.
* Itoginak, ura dariela.Itoginak, ura dariela.

Ondare naturala
---------------

Sandailin aurki daitekeen faunan, Ptyonoprogne rupestris edo haitz-enara, Araotzen Sandaili-txoria izendatzen dutena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Cueva de Sandali/ San Eliaseko haitzulo. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-05-20).
2. 1 2 3    Urkia, Jose Angel; Fernandez, Luistxo. «Araotz eta Oñatiko beste auzo batzuetan» *Eibar.ORG | Eibarko peoria* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Sandailiri buruzko erreportaia.
* **(Gaztelaniaz)**:SALEGI, I.L.. 2014.La ermita de Sandaili tal vez aún guarda las aguas de la fertilidad Alto Deva. Diario Vasco. 2014-08-07

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 

	+ **Wikimedia proiektuak**
	+ Wd Datuak: Q25474289
	+ Commonscat Multimedia: Sandaili

---

 |
* Wd Datuak: Q25474289
* Commonscat Multimedia: Sandaili


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gipuzkoa** |
***Pretty Soldier Sailor Moon*** (japonieraz: 美少女戦士セーラームーン, *Bishōjo Senshi Sērā Mūn*?)
, normalean ***Sailor Moon*** izenez ezaguna, Naoko Takeuchik 1992an idatzi eta ilustratutako manga saila da. Manga bereziki ospetsua egin zen neska magikoen azpigeneroa berriro arrakasta handiz ekartzeagatik, eta bere *sentai* osagaiek onarpen masiboa ere lortu zuten gizonezkoen artean, orokorrean horrelako istorioetan interes gutxiago zuena. Kodansha argitaletxearen Nakayoshi ("lagun minak") aldizkari japoniarrean argitaratu zuten 1992 eta 1997 artean eta 18 *tankōbon* (liburuki) zituen bilduma batean bildu zuten.

Hasiera batean, Naoko Takeuchik *Codename wa Sailor V* ("Sailor V klabe-izena") historia laburra argitaratu zuen argitaletxe bereko Run-Run aldizkarian. Istorioa hainbeste gustatu zenez, berehala egin zen anime saila bat egiteko proposamena. Hala ere, egileak nahiago izan zuen pertsonaia gehiago eta trama sendoago bat gehitu. Horrela sortu zen *Bishōjo Senshi Sailor Moon* telesaila, Codename wa Sailor V.aren jarraipena, paraleloki argitaratu zutena eta jatorrizkoaren gainean nagusitzen amaitu zuena. *Codename wa Sailor V* arrakastaz gaindituz, *Bishōjo Senshi Sailor Moon* animera jauzi egin zuen ia aldi berean, 1992an paperean argitaratzearekin batera. Lehen egokitzapen bizidun hau 42 hizkuntzatara bikoiztua izan zen (orain arte, bikoizketa gehien dituen animea) eta 80 herrialde ingurutan emititua. Telesailak *Sera Myu* izeneko musikal ugari ere izan zituen, baita *Pretty Guardian Sailor Moon* izeneko bertsioa ere, 49 kapitulu eta 6 bideo berezirekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Gravett, Paul.  (2004-8-3). *Manga: Sixty Years of Japanese Comics.*  Harper Design, 78 or. ISBN 978-1856693912..
**Lesakako Salbatore baseliza**, Lesakako Bereau etxea (Lesakako zubia) eta herrigunearen artean dagoen Erdi Aroko ermita da.

Oinplanoa nabe luze eta estu batera mugatzen da. Hormak harlanduzkoak dira, eta, handik, harlanduxkaz jarraitzen dute. Baseliza bi isurkiko teilatu batez estalita dago, gaur egun gurutze bat gordetzen duen kanpai-horma soil batez errematatua, garai ez oso urrunetan izan zuen kanpaiaren ordez. Elizako sarrerako arkua erdi-puntukoa da, harlanduzkoa, dobela erradialekin. Erdi Aroko gezileiho batzuk gordetzen ditu eta bere leiho gehienak hegoaldean daude. Ur bedeinkatu ontziak, eraikinaren iparraldean kokatua, erakusten du ondoan duen leihoa, gaur egun errepidearen arrasean dagoena, sarrerako atea izan zela. Nabarmena da harlanduetako asko gurutzeekin apaintzen direla, hamabi guztira.

Barrualdean, tenplua oso sinplea da. Habeartearen ia erdia bankuek betetzen dute, eta atzealdea, koruaren azpian, hutsik dago. Burualdean harrizko hiru aldare daude, eta horietako batek bakarrik, erdikoak, du erretaula. Altzari liturgikoa barrokoa da, XVII. mendekoa, eta korintoar ordenako bi zutabe ildaskatuk egituratzen dute. Zutabe hauek banku baten gainean muntatzen dira, eta dentiloidun taulamendu bat eusten dute. Taulamendu horren gainean, teilatupea dago, frontoi triangeluar batez errematatua. Erretaularen buruan Kristoren eskultura gotiko oso ona dago, gurutziltzatua, XV. mendearen bigarren erdialdekoa, hispanoflamenkoa, urre-koloreko ahalkezko oihalarekin, soin naturalista ederrarekin eta aurpegi lasaiko buru onarekin, ileek markoztatua. Teilatupean, San Frantzisko Asiskoaren margo bat dago, bere ezaugarri tipikoetako bat duena: burezurra. Erretaularen alboetan, Maria eta San Joan Ebanjelariaren bi tailu moderno daude.

Salbatoreri buruzko lehen berri dokumentalak 1567koak dira, urte horretan Lesakako parrokiak duen guztiaren inbentarioa egiten da, hau, ordura arte Baionako elizbarrutiaren menpe zeuden gainerako lurralde nafarrekin batera, Iruñeko gotzainari obeditzera pasatzean. Agiriek diotenez, erdi eraitsita zegoen.

Ermitaren ondoan ermitauaren etxe txikia zegoen, XX. mendearen hasierara arte, eraikin txikian ermitau bat zegoen, baseliza zaintzeko.

Jakina da Salbatoreko atarian Igokunde eguna ospatuz Antzara jokuan zaldiz aritzen zirela.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Piedra, hierro y papel. Trayectoria histórica de la Villa de Lesaka:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66134799

 |

* Wd Datuak: Q66134799
XX. mendearen hasierako frantziar abokatua.
**Abokatua** (latinerazko *advocatus* hitzetik eratorria, "laguntzarako deitua") lanbidez epaiketa bateko aldeen defentsan eta edozein prozesu judizial nahiz administratibotan jarduten duen pertsona da. Gainera, gai juridikoetan aholkularitza lanak ere egiten ditu. Lanbide honetan jarduteko, herrialde gehienen antolamendu juridikoetan nahitaezkoa da abokatuen elkargoan inskribatua egotea, edo bestela Estatuaren baimena izatea.

Abokatuak formalki doktore gisa izendatzen dira, berez hala baitira, Zuzenbide eta Giza Zientzietako doktoreak, unibertsitateko doktoretza edo graduondoko titulu eta espezializazio modernoez gain, Zuzenbidea edo Abokatutza unibertsitate ikasketa zaharrenetakoa baita, eta antzinatik ohorezko titulu honen bidez ezagutua baita; berdin gertatzen da medikuntza ikasketetako medikuekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q40348
* Commonscat Multimedia: Lawyers

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX524422
* BNF: 11935725z (data)
* GND: 4048755-6
* LCCN: sh85075351
* NDL: 00560594
* NKC: ph118269
* NARA: 10637317
* AAT: 300025627
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 2187
* HDS: 009643
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D033241

 |

* Wd Datuak: Q40348
* Commonscat Multimedia: Lawyers
**Salbuespen-egoera** da ezohiko arrisku batek eragindako krisi larria dela-eta estatu batek bere ordenamendu juridikoa aldi baterako bertan behera uztea. Salbuespen-egoerak ofizialki ezartzen dira, dekretu edo bestelako ebazpen baten bidez. Neurri hori hartzeko arrazoiak edo aitzakiak desberdinak izan daitezke: natur hondamendiak, ordena mantentzeko ezintasuna, gerra zibila, inbasioa edota horietako bat gertatzeko arriskua, besteak beste.

Salbuespen egoera batean, estatuak bere legedian jasotzen diren hainbat eskubide (adierazpen askatasuna, manifestazio eskubidea, etab.) bertan behera uzten ditu. Halaber, estatuaren lurraldearen barne kontrola armadak hartzen du bere gain.

Terminoak (alemanez: *Ausnahmezustand*) Carl Schmittek asmatu zuen Weimar Errepublikaren garaian. Frankismo garaian Espainiar Estatuak Gipuzkoa eta Bizkaian hainbat alditan ezarri zuen. Espainiako 1978ko Konstituzioaren 116.3. artikuluak honela azaltzen du:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Salbuespen-egoera Gobernuak adieraziko du, Ministro Kontseiluak emandako dekretuaren bidez, Diputatuen Kongresuak aurretiaz horretarako baimena eman eta hori aldarrikatzean, bere beregi finkatu behar da horrek zein ondore duen, zein lurralde-esparrutara zabaltzen den eta zenbat iraungo duen;iraupen hori ezin da hogei eta hamar egunetik gorakoa izan, eta, baldintza berberak betez, beste horrenbeste luza daiteke |  » |

Motak
-----

Salbuespen egoeraren barnean, zuzenbidearen ikuspegitik mota desberdinak bereiz daitezke:

* Setio-egoera
* Larrialdi-egoera
* Lege martziala edo gerra-legea
* Alarma-egoera

Ikus, gainera
-------------

* Polizia estatua

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]
2. ↑   Euskaltzaindia. IVAP ed. *Espainiako 1978ko Konstituzioa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3059014
* **Identifikadoreak**
* GND: 4128999-7
* LCCN: sh85145150

 |

* Wd Datuak: Q3059014
**Robertson konderria** (ingelesez: *Robertson County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Franklin da. 2010eko zentsuaren arabera 16.622 biztanle zituen, Robertson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Robertson konderriak 2.241,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,05 ura dira. Beste 2.216,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,42 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.622 pertsonetatik 12.811 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.990 dira. 3.509 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 96 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 150 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26506
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154766899
* GND: 4725829-9
* LCCN: n80065681
* NARA: 10036437
* **Lekuak**
* OSM: 1837739
* TGN: 1002830

 |

* Wd Datuak: Q26506
* Commonscat Multimedia: Robertson County, Texas
**Santa Rita eta Santa Kiteriaren irudia** Donostiako kaian gordetzen irudia da. Berez, santu horiek direnik ez dago batere garbia eta badira beste hipotesi batzuk irudiaren esanahia adierazteko. Berez, irudia Donostiako arrantzaleek itsasoan aurkitu zuten eta, hasiera batean, harresietan kokatu zuten. Harresiak bota zirenean kaiako familia desberdinek etxean jaso zuten, urtero, maiatzaren 22an, Portaletan jartzeko; oso bertako ohitura da hau. Irudia erakustearekin batera egun bateko festak antolatzen ziren.

Deskribapena
------------

Irudiak bi santu irudikatzen dituzte, askoren ustez Santa Rita nagusia eta Santa Kiteria txikia. Beste batzuen ustez, Santa Rita da haurrarekin; beste iritziaren arabera Santa Maria bere semearekin izan daizteke. Irudia arrantzale batek aurkitu omen zuen itsasoan, eta Kaira ekarri zuen. Antza denez, hondoratutako itsasontzi baten brankako maskaroitik dator.

Festa
-----

Maiatzaren 22an aldare txiki bat antolatzen da Portaletetan, loreekin eta aipatutako irudiarekin. Aldi berean, helburu desberdinetako diru bilketa egiten da. Egunarekin batera jai desberdinak egin izan dira, txarangekin, soka-muturrarekin, e.a. Azken urtetan irudia babesteko horma-hobi bat prestatzen da. Urte batzutan ohitura galdu bazen ere, 2003tik berreskuratu egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------