recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hans Weingartner** (Feldkirch, Vorarlberg, 1977ko azaroaren 2a) Austriako zinemako zuzendari eta ekoizlea da.

Biografia
---------

Bere gaztaroan Weingartnerrek piraguismoa praktikatu zuen Kanadan eta eski-irakaslea izan zen Austrian. Geroago Vienan Zientzia Fisikoak (1990) eta Neurozientzia (1991-1997) estudiatu zuen. Neurokirurgiaren eremuan lan egin zuen Berlinen, non 1997an graduatu zen. Bere zientzia-estudioak osatzen zituen bitartean, Weingartnerrek kamera-laguntzailearen formazioa ere hartu zuen 1993 eta 1994 artean, eta Zinema eta Telebistako ikasketak egin zituen Koloniako *Kunsthochschulen für Medien* eskolan (1997-2001).

Arrakasta batez ere iritsi zitzaion bi filmarengatik: lehena karrera-amaierako bere lana izan zen, *Das weisse Rauschen* (2001), era partzialean Weingartnerrek Kolonian partekatzen zuen ikasle-pisuan errodatua, non Daniel Brühlek Lukasen papera interpretatzen duen, ikasle eskizofreniko bat; bigarrena *Die fetten Jahre sind vorbei* (Hitzez hitz, "ugaritasun-urteak amaitu dira", 2004) da, hiru gazte antisistemaren historia kontatzen du, Daniel Brühle,Julia Jentsch etaStipe Erceg dira interpreteak. Zinta biek sari andana jaso zuten. *Die fetten Jahre sind vorbei* berrogeita hamar herrialde baino gehiagotan estreinatu zen, ingelesezko titulua "The Edukators" zen.

Weingartner ezaguna da bere errodajeen laztasunarengatik. Bere filmak aurrekontu baxuekin egin ohi dira eta pertsona gutxirekin. Weingartner ahaidea da Wendelin Weingarnterr Tirolgo gobernadore zaharrarena, Austriako Alderdi Popularrekoa. Hans Weingartnerrek bere familiak eskualde alpino horretan dauzkan larreren batzuk erabili zituen *Die fetten Jahre sind vorbei* filmeko eszenak grabatzeko.

Filmografia
-----------

### Produzitzailea

* 2007: *Free Rainer - Dein Fernseher lügt*
* 2004: *Die fetten Jahre sind vorbei*
* 2001: *Das weisse Rauschen*
* 1999: *Frank*

### Zuzendaria

* 2011: *unten - Hütte im Wald[*Betiko hautsitako esteka*]*
* 2007: *Deutschland 09 - 13 kurze Filme zur Lage der Nation ("Gefährder" atala)*
* 2007: *Free Rainer*
* 2004: *Die fetten Jahre sind vorbei*
* 2001: *Das weisse Rauschen*
* 1999: *Frank*
* 1995: *Der Dreifachstecker* (7 min, 16mm, b/n)
* 1993: J-Cam

### Gidoilaria

* 2004: *Die fetten Jahre sind vorbei*
* 2001: *Das weisse Rauschen*
* 1999: Frank

### Kamera

* 2001: *Das weisse Rauschen*

### Interpretatzailea

* 1995: *Before Sunrise*

Kanpo loturak
-------------

* Weingartner imdb.com **(Ingelesez)**
* Biografia *film-zeit.de* **(Alemanez)**
* *filmportal.de* biografia, elkarrizketa, eta abar. **(Alemanez)**
* Hans Weingartner *kino.de* **(Alemanez)**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Hans Weingartner*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q78717
* Commonscat Multimedia: Hans Weingartner

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 84238004
* ISNI: 0000 0000 7846 7066
* BNF: 15055194j (data)
* GND: 133759679
* LCCN: nr2004026557
* NKC: js20050815018
* SUDOC: 086314858

 |

* Wd Datuak: Q78717
* Commonscat Multimedia: Hans Weingartner
Lurraldeko mapa.
Oso zeramika landua zuten.
Etxebizitza baten berreraiketa.
**Hassuna** edo **Hassuna-Samarra kultura** Mesopotamiako historiaren garai arkeologiko bat da. K.a. 5600 urtetik K.a. 5000ra gutxi gorabehera doa. Haren ezaugarriak gaur egungo Iraken Tell Hassuna aztarnategiari esker ezagutzen dira.

Ezaugarriak
-----------

Hassunan egindako indusketei esker kultura hau ezagutzen dugu. Egungo Iraken kokatuta, aztarnategia Tigris ibaitik gertu dago, Mosuletik 35 kilometrotan, hegomendebaldean. K.a. 6000. urtearen inguruan lautadetan nekazari-komunitateak kokatu ziren, bereziki aipatutako aztarnategian. Choga Mami-n eta Tell es-Sawwanen ureztatu gabeko nekazaritza ezinezkoa zen eta, horregatik, kanal sare txikiak egin zituzten; kanal horiek familiek egiten zituzten.

Hassuna kulturaren ezaugarri garrantzitsu bat garatu zuren zeramika da. Objektu horien fondoak mate izaten dira, marroi gorrixka edo beltza. Apaintzeko gaiak ez dira figuratiboak, geometrikoak baizik: triangeluak erronboetan sartuta, esbastikak... Geroago horrelako irudiak Niniven, Baghuzen, Jeriko, Anatoliako lautadan eta beste aztarnategietan aurkituko ziren.

Tell Hassunan, etxebizitzak lasto-buztinezkoak ziren, erdiko patio baten inguruan eraikiak. Zeramika zehaztasun handiekin margotutakoa aurkitu da etxe horien aztarnetan. Tresna asko aurkitu izan dira ere bai: esku aizkorak, igitaiak, ehotzeko harriak, paperontziak, labeak... Lurrean ere etxekotutako animalien hezur ugari aurkitu dira. Bizitzaren ondorengo sinesmenarekin lotutako aztarnak ere ikusi dira.

Lyongo Eskolaren arabera, Hassuna kultura Masopotamiako historiaren 6.garaian kokatzen da, Halaf kulturarekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Margueron, Jean-Claude (2002). «La inicios del Neolítico en Mesopotamia». *Los mesopotámicos*. Fuenlabrada: Cátedra. ISBN 84-376-1477-5.
2. ↑  Kuhrt, Amélie (2000). «Mesopotamia durante el tercer milenio AC». *El Oriente Próximo en la Antigüedad, I: 3000-330 AC*. Bartzelona: Crítica. ISBN 84-8432-050-2.
3. ↑  *Prehistorie du Levant*, Coll, int, du C.N.R.S. 1980

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1588784
* Commonscat Multimedia: Hassuna Period

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300019590
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1588784
* Commonscat Multimedia: Hassuna Period
**Prusiako Dukerria** (alemanez: *Herzogtum Preußen*, polonieraz: *Księstwo Pruskie*) ekialdeko Prusian sortutako dukerria izan zen, Ordena Teutonikoaren Estatua ordezkatu zuena. 1701ean, dukerria Prusiako Erresuma bihurtu zen. Hiriburua Königsberg izan zuen.

Alemandun biztanleria zuen lehen dukerri protestantea (luteranoa) izan zen, gutxiengo poloniar eta lituaniarrak ere bazituena.

Historia
--------

1525ean, Erreforma protestantearen garaian, Zaldun Teutonikoen Maisu Handiak, Albertok, ordenaren lurralde prusiarra sekularizatu zuen eta Alberto Prusiako duke bihurtu zen. Bere dukerria, hiriburua Königsbergen zuena (polonieraz: *Królewiec*), Poloniako Erresumako Koroaren feudo bezala ezarri zuen. 1618an Hohenzollern etxeko Brandenburgoko printze-hautesleek heredatu zuten eta batasun pertsonal bat- Brandeburgo-Prusia izenekoa- sortu zuten. Frederiko Gilenek Brandenburgoko prizent-hautesleak lurraldearen gaineko erabateko subiranotasuna lortu zuen 1657ko Wehlauko Itunari esker, gero, 1660ko Olivako Itunean berretsia izan zena. 1701ean Prusiako dukerria Erresumaren mailara igo zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Lituanieraz)** Juška, Albertas.  (1997). *Mažosios Lietuvos Bažnyčia XVI-XX amžiuje.*  Klaipėda, 742–771 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153091
* Commonscat Multimedia: Duchy of Prussia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151320801
* GND: 4137053-3
* LCCN: n84115196
* NKC: ge161506

 |

* Wd Datuak: Q153091
* Commonscat Multimedia: Duchy of Prussia
**Heket** edo **Heqet**, jainkosa onuragarria, bizitza eta ugalkortasunaren ikurra, jaiotzak presiditzen dituena eta emagin bezala, erditzean laguntzen zuena, egiptoar mitologiaren arabera. Bere izenaren beste aldaera batzuk Heqat, Hekit, eta, ez hain ohi, Hegit edo Heget dira.

Ikonografia
-----------

Igel bat bezala, edo igel burudun emakume bezala irudikatua zen.

Mitologia
---------

Heket, Antzinako Egiptoko jainkosa onuragarrietako bat zen, bere gurtza, gutxienez, lehen dinastietatik datatua dagoena. Piramideetako Testuetan aipatua da.

Goizero, Eguzkiaren jaiotzan parte hartzen zuen, eta, beraz, haurdun zeuden emakumeen jainkosetako bat bezala hartua izan zen, "Arnastea eragiten duena" deitua, jaio berriari bizitza ufada ematen baitzion, ankha sudur aurrean jarriz.

Osirisen berpizkundean lagundu zuelako, euren pizkundean, hildakoen laguntzailetzat ere jotzen zen.

Ra eguzki jainkoaren alaba eta Shuren emaztetzat hartua izan zen, Nut eta Geben ama zelarik. Khnumen emaztea ere bazen Antinoopolisen, Kom Ombon, Sobek-Raren emaztea den arren.

Sinkretismoa
------------

Nut eta Hathorrekin identifikatua izan zen, Hibiun, Isisekin ere identifikatua izan zen, azken honen aldeetako bat bihurtuz.

Epitetoak
---------

"Arnastea eragiten duena" deitua izateaz gain "Nazio bikoitzeko Anderea" epitetoa ere jaso zuen, Abidosen.

Gurtza
------

Hermopolis, Abidos, Antinoopolis, Apolinopolis Parva eta Kushen gurtua izan zen. Tenpluetako mammisietan ere gurtua izan zen. Bere kuttunetan "berpizkundea naiz" esaldia agertzen zen, eta, ondorioz, kuttun hauek lehen kristauek erabili zituzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q604633
* Commonscat Multimedia: Heqet

---

 |

* Wd Datuak: Q604633
* Commonscat Multimedia: Heqet
Celtik-en aurkako partida, 1912an.
Jokalariak 2006ko Kopako garaipena ospatzen.
**Heart of Midlothian Football Club** Eskoziako futbol talde bat da, Edinburgh hiriburukoa. 1874an sortu zen eta Eskoziako lehen mailan jokatzen du. Eskoziako 4 Liga eta 8 Kopa eskuratu ditu.

Historia
--------

Taldea 1874ean eratu zuten *Heart of Midlothian Dancing Club*eko lagun talde batek. Garai hartan oraindik errugbiaren eta futbolaren legeak banatru gabe zeuden.

Berehala lortu zituen emaitza onak. Lehenengo titulua 1891eko Eskoziako kopa izan zen. Edinburgoko Liga bi irabazi baitzituen 1895 eta 1896an eta baita Eskoziako ligak ere 1895 eta 1897an. 1906 artean Eskoziako beste hiru kopa ere lortu zituen.

Bigarren garai ona 50. hamarkadaren bukaeran izan zuen. Orduan Eskoziako 2 Liga, Kopa bat eta Ligako 4 Kopa eskuratu zituen, herrialdeko talde indartsuena bihurtu zelarik. 1958an debuta egin zuen Europako txapelketetan eta 1966 arte ia urtero aritu bazen ere ez zuen arrakasta handirik izan.

Europako emaitzarik onena 1989ko UEFA Kopan izan zuen, final laurdenetara iritsi baitzen. FC Bayern Munichek kanporatu zuen.

Azken bi urteak bigarren mailan egon ondoren 2015ean berriz lehen mailara itzultzea lortu zuen eta 2015-16 denboraldian hirugarren postuan gelditu zen. 2019 eta 2020an Kopako finalak jokatu ditu baina bietan Celtic-ek eraman du titulua. 2020ko finalean 3-3 berdindu ondoren penalti jaurtiketetan galdu zuen Kopa (4:3). Hori gutxi balitz 2019-20an maila galdu zuen.

Irabazitako txapelketak
-----------------------

### Eskozian: 16

* Eskoziako Liga (4): 1895, 1897, 1958, 1960.
* Eskoziako Kopa (8): 1891, 1896, 1901, 1906, 1956, 1998, 2006, 2012.
* Eskoziako Ligako Kopa (4): 1955, 1959, 1960, 1963.

### Nazio artean: 0

* UEFA Kopa (0): final laurdenak 1989an.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202093
* Commonscat Multimedia: Heart of Midlothian F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262515513
* LCCN: nr2006000595

 |

* Wd Datuak: Q202093
* Commonscat Multimedia: Heart of Midlothian F.C.
**Pyramiden** (piramide, eskandinaviar hizkuntza gehienetan, errusieraz: Пирамида, *Piramida*) Svalbardeko (Norvegia) Spitsbergen uharteko kokalekua da, ikatz meatzaritzaren inguruan sortuta. Suediak sortua 1910ean, 1927an saldu zion Sobiet Batasunari. Kokaleku hau 1998an hustu zuten eta gaur egun utzita dago, azpiegitura eta eraikin gehienak oraindik bertan daudelarik.

Billefjorden fiordoaren ondoan dago kokaturik, Spitsbergen irlan, eta kokaleku ondoan dagoen piramide formadun menditik datorkio izena. Svalbardeko kokaleku nagusia, Longyearbyen 50 km-ra dago, hegoalderantz, Barentsburg 100 km-ra hego-mendebalderantz eta Ny-Ålesund ikerketa kokaleku txikia, 100 km mendebalderantz.

Historia
--------

Pyramiden suediarrek sortu zuten 1910ean eta Sobiet Batasunari saldu zioten 1927an.

Errusiar estatuko jabetza duen Arktikugol enpresa da kokalekuko jabea Barentsburgekoarekin batera. Pyramiden 1000 biztanletik gora izatera iritsi zen. 1998ko martxoaren 31an, azken ikatza atera zen meatzetik eta bertako azken biztanleak urriaren 10ean utzi zuen Pyramiden. 2007ra arte, praktikan herri hustua izan da Pyramiden eta eraikin barruetan kokalekua hustu zeneko horretan diraute gauzek. Gaur egun behin betiko biztanlerik ez badu ere, turismo eta mantenketa zerbitzuetaz arduratzen diren sasoiko zenbait bizilagun izaten dira bertan.

Munduan iparralderen dauden kontzertu-pianoa, Vladimir Leninen monumentua eta igerilekua, bertan daude.

Iruditegia
----------

* Pyramidengo monumentua, atzean dagoen meatzetik erauzitako azken ikatz tona ondoan duelaPyramidengo monumentua, atzean dagoen meatzetik erauzitako azken ikatz tona ondoan duela
* Pyramidengo portua eta kokalekuari izena ematen dion mendiaPyramidengo portua eta kokalekuari izena ematen dion mendia
* Zentral termiko zaharraZentral termiko zaharra
* Bigarren Mundu Gerra aurretik eraikitako barrakoiakBigarren Mundu Gerra aurretik eraikitako barrakoiak
* Kiroldegiaren barne-ikuspegiaKiroldegiaren barne-ikuspegia

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  **(Suedieraz)** Sveriges okända ockupation. Populär Historia, 14 Mars 2001
2. ↑  **(Ingelesez)**  Nuwer, Rachel. «A Soviet Ghost Town in the Arctic Circle, Pyramiden Stands Alone» *Smithsonian Magazine*.
3. ↑  **(Errusieraz)** "Архипелаг никак"

Ikus, gainera
-------------

* Longyearbyen
* Barentsburg
* Svalbard

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q845396
* Commonscat Multimedia: Pyramiden

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 187128260
* BNF: 160689537 (data)
* LCCN: no2011160519
* NKC: ge762540
* SUDOC: 136345735

 |

* Wd Datuak: Q845396
* Commonscat Multimedia: Pyramiden
**Hannoversch Münden** Saxonia Beherea estatuan eta Göttingen barrutian dagoen udalerria da. **Hann. Münden** Alemaniako herri honen izen ofiziala. Herri ospetsua da, bertan, 600 urte inguru edo gehiagoko etxe oso zaharrak aurkitzen direlako.

Geografia
---------

### Hidrografia

Herri hontan, Werra eta Fulda ibaiek bat egiten dute, Weser ibaiari sorrera emanez.

### Hedadura eta biztanleria

121.11 kilometro karratuko hedadura du herri honek, bertan, 28.000 biztanle bizi direlarik.

Historia
--------

802. urtean Fuldako abadiari eginiko dohaintzan agertzen da bere izena lehenengo aldiz, *Gimundi* izenarekin. Hasierako izena Münden zuen. Hannoversch Mündenera aldatu zuen bere izena Hannoverreko erresumari afiliaturik zegoenean, Minden herritik bereizteko. Geroago, Hannoverrengandik bereizteko, Hann. Mündenera moztu zen izena.

Bertan bizi direnek, euren herriari, Münden bakarrik deitzen diote.

Bitxikeriak
-----------

Alexander von Humboldt naturalista eta esploratzaileak Hannoversch Münden munduko zazpi hiririk ederrenen zerrendan sartu zuen.

Demografia
----------

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q165380
* Commonscat Multimedia: Hann. Münden

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131401981
* BNF: 13512871v (data)
* GND: 4040595-3
* LCCN: n84155229
* NKC: ge338976
* SUDOC: 170548252
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1202121

 |

* Wd Datuak: Q165380
* Commonscat Multimedia: Hann. Münden
Garraioetako azpiegiturak, Guizhoun, Txinan. 
**Herri-lanak** edo **obra publikoak** azpiegitura-proiektuen kategoria zabal bat dira, gobernuak edo erakunde politiko lokalek finantzatu eta eraikiak, josteta aisialdirako, lanerako eta, oro har, komunitatearen osasun eta segurtasunerako. Herri-lanek barne hartzen dituzte eraikin publikoak (udal-eraikinak, eskolak eta ospitaleak), garraio-azpiegitura (errepideak, trenbideak, zubiak, oliobideak, gasbideak, kanalak, portuak eta aireportuak), espazio publikoak (plaza publikoak, parkeak eta hondartzak), zerbitzu publikoak (uraren hornidura eta tratamendua, hondakin-uren tratamendua, sare elektrikoa eta presak), eta beste batzuk, oro har epe luzera, aktibo fisikoak eta instalazioak. Nahiz eta sarritan azpiegitura publikoarekin eta kapital publikoarekin trukagarriak izan, herri-lanek ez dute ezinbestean osagai ekonomikorik, eta, beraz, termino zabalagoa dira.

Obra publikoak antzinatik sustatu dira egitura politikoetatik. Adibidez, Neron enperadore erromatarrak zenbait azpiegitura-proiektu eraikitzea bultzatu zuen deflazio orokortuaren garaietan.

Zenbait ikuspegi ekonomikotatik, keynesianismotik esate baterako, ekonomia sustatzeko erakunde publikoetatik herri-lanak finantzatzea ideia ona dela defendatu izan da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Thornton, Mary Elizabeth Kelly.  (1971). «Nero's New Deal» *Transactions and Proceedings of the American Philological Association* (The Johns Hopkins University Press) 102: 629. doi:10.2307/2935958..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q627364
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX525829
* BNF: 11976379v (data)
* LCCN: sh85108858
* NDL: 00566501
* NARA: 10641494
* AAT: 300008554

 |

* Wd Datuak: Q627364
**Herri Norte Taldea**, **HNT** siglez ere ezaguna, Bilboko Athletic Klubaren jarraitzaile batzuek, ezker abertzalearen aldekoak direnak, osatzen duten talde erradikal bat da. Talde honek bere burua antifaxistatzat du eta gaur egun Euskadiko eta hemendik kanpoko abertzaleek osatzen dute.

Historia
--------

HNT 1980ko hamarkadaren hasieran sortua izan zen, bereziki 1981-82 denboralditik aurrera, garai horretan 1982ko Espainiako Futbol Mundialaren egoitzetako bat izateko San Mameseko iparraldeko harmaila eraberritu zenean. Hamarkada horren amaieran, Athleticentzat ere garai txar bat izan zena, HNTk taldea bi zatitan banatu zuen barne krisi bat jasan zuen. Bi zati horiek "Gorriak" eta "Ultratxoak" izan ziren. Azkenik, "Ultratxoak" taldetik kanporatuak izan ziren, zirudienez, taldea talde ultra moduko bat bihurtu nahi baitzuten, ordutik h.n.t. talde "antiultra" bihurtu zen. 1990eko hamarkadaren hasieran HNT asko hazi zen, Euskal Herritik kanpo ere sekzioak sortu zirelarik, eta Ingalaterrako hooliganen erako talde bat bihurtu zen. Ordutik taldeak faxismoaren aurkako, komunismoaren aldeko eta abertzaletasunaren aldeko zenbait ekintza egin ditu. Horien artean, berriki eginiko bat "Etorkinaren Eguna" ospatzea izan zen, "Afrikar-Euskaldun" erakundeko 100 afrikar baino gehiago gonbidatuz. Gaur egun, Iberiar penintsulan eta bertatik kanpo talde indartsu bat da, kalean talde indartsu bat izateagatik ezaguna.

Adiskidetasunak eta etsaitasunak
--------------------------------

* Adiskidetasunak: Iraultza 1921 (Alaves), Indar Gorri (CA Osasuna), RSF Firm (Real Sociedad), Eskozia La Brava (SD Eibar), Indar Horibeltz (Barakaldo CF), Ultramarines (Girondins de Bordeaux), Bukaneros (Rayo Vallecano de Madrid), Brigadas Amarillas (Cadiz CF), Kolektivo Sur (Xerez CD), Celtarras (Celta de Vigo), Ultra Sankt Pauli (FC St. Pauli), Gate 22 (Sevilla FC), Green Brigade (Celtic FC), Desperdicis 07 (U.E Sant Andreu)...
* Etsaiak: Ultras Sur (Real Madrid), Supporters Gol Sur (Real Betis Balompié), Frente Atlético (Club Atlético de Madrid), Ultra Boys (Real Sporting de Gijón), Juventudes Verdiblancas (Real Racing Club de Santander), Ultras RSC (Anderlecht), Kop de Boulogne (Paris Saint-Germain FC), Curva RCDE (Espanyol) eta edozein futbol talde ultra edo hooligan faxista, eskuindar eta unionista espainiarra.

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Iñigo Cabacas Herri Harmaila

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3755175

 |

* Wd Datuak: Q3755175
1919tik 1946rarte, lehenik Errusiako eta ondoren SESBeko funtzio ministerialak, **herri komisario**en ardura izan ziren (errusieraz: *Narodny Komissar* edo **Narkom**). Ministerio bat **Herri Komisariatu** bezala izendatua izan zen (errusieraz **Narkomat**), eta herrialdeko lehen organo exekutiboa Herri Komisarioen Kontseilua izan zen (errusieraz **Sovnarkom**).

Komunistek, langile eta nekazari gobernu bat sortu nahi izan zuten. Tradizionalki, gobernua, buruzagi edo presidente batek izendaturiko ministro kontseilu bat da. Komunistek, instituzio burges bat bezala ikusten zutenak, Estatu langile bat modu ezberdin batean antolatu nahi izan zuten. Urriko Iraultzaren ondoren, botere politikoa langile, nekazari eta soldaduen sobieten eskuetan zegoen -kontseilu edo asanbladak-. Errusia guztietako bigarren Sobieten Biltzarrak (1917) lehen Herri Komisarioen Kontseilua sortu eta aukeratu zuen, Errusia herriaren izenean administratzeko. Herri Komisarioen Kontseiluko Presidenteak, hau ere Sobieten biltzarrak aukeratua, lehen ministro baten antzerako funtzioa izan zuen. Sovnarkomeko lehen presidentea, Lenin izan zen.

1946an, Stalinen agindupean, komisarioak, ministro bezala berrizendatuak izan ziren, Sovnarkomaren berrantolatzearen zati bezala, Ministro Kontseilua aldatuz.

Beste estatu sozialista batzuk ere euren gobernuetan komisarioak izan zituzten.
**Georges Ibrahim Abdallah** (arabieraz: جورج إبراهيم عبدالله‎; Kobaiat, Libano, 1951eko apirilaren 2a -) Libanoko militante bat da. Europan arrazoi politikoengatik espetxean denbora gehien daraman presoa da.

Biografia
---------

Palestina Askatzeko Herri Frontean kide (FPLP), Libanoko Frakzio Armatu Iraultzailearen (FARL) sorreran parte hartu zuen 1980ko hamarkada hasieran Ibrahim Abdallak. 1984ko urriaren 25ean atxilotu zuten Lyonen (Frantzia) CIAko eta Mossadeko bi agenteren hilketarekin lotuta, eta bizi arteko zigorra ezarri zioten. Hiru aldiz agindu zuten askatzeko, baina oraingoz kartzelan jarraitzen du.

### Askatzeko kanpaina

Jean-Louis Chalansetek, Ibrahim Abdallahen abokatuak, eskatu zuen presoa libre uzteko. Bestalde, Lannemezango espetxean —bertan zegoen Ibrahim Abdallah— elkarretaratzera deitu zuen urriaren 26rako Giza Eskubideen Ligak. Gainera, urriaren 23an, hamalau hautetsik —diputatu, senatari, alkate eta lurralde kontseilariak— gutun bat igorri zioten Frantziako presidente François Hollanderi, eskatuz presoa libre utz zezala eta Libanora itzultzen utz ziezaiola.

Kanpo loturak
-------------

* BERRIAk 2014ko ekainean argitaratutako presoari eginiko elkarrizketa

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  «Georges Ibrahim Abdallahek bihar beteko ditu 30 urte preso», *Berria*, 2014-10-24

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3102918
* Commonscat Multimedia: Georges Ibrahim Abdallah

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 15566786
* ISNI: 0000 0000 3129 3775
* GND: 118848658
* LCCN: n87933384
* SUDOC: 260785229

 |

* Wd Datuak: Q3102918
* Commonscat Multimedia: Georges Ibrahim Abdallah
**Georges Devereux** (Transilvania, Hungaria —egungo Errumania—, 1908ko irailaren 13a - Paris, Frantzia, 1985eko maiatzaren 28a) estatubatuar psikoanalista eta etnologoa izan zen.

Biografia
---------

Jaiotzaz hungariarra zen. Hamar urte zituela, bere jaioterria Errumaniaren parte izatera pasatu zen, eta errumaniera ikastera behar zuten gauetik egunera.

Oso jakintzagai desberdinak landu zituen bizitzan zehar. Piano-ikasketak egin zituen, eta pianorako lan asko konposatu zuen. Hemezortzi urte zituela, Frantziara joan zen, Marie Curierekin, fisika ikastera. Ondoren, etnologia ikasi zuen.

Rockefeller fundazioaren beka bati esker, Estatu Batuetara joan zen hango indiarrak ikertzera, eta Kaliforniako mohave indiarrei buruz egin zuen doktore-tesia.

Ameriketako antropologo ospetsu asko ezagutu zituen, eta antropologia irakatsi zuen Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan. Amerikar herritartasuna hartu ondoren, psikoanalisia lantzen hasi zen, eta 1959an psikoanalista-bulegoa jarri zuen New Yorken.

Etnopsikiatria sortu zuen, hau da, gaixoaren kultura aintzat hartzen duen psikopatologia.

Berrogeita hamar urte zituela, greziar ikasketak egin zituen eta mitologia grekoaren aditu handienetako bat bihurtu zen.

Psikoanalisiari buruz egin zituen lanen artean, honakoak ditu: *Mohave Ethnopsychiatry* (*Mohaveko Etnopsikiatria*), *Psychothérapie d´un Indien des plaines* (*Lautadako indiar baten psikoterapia*), *Study of Abortion in Primitive Societies* (*Abortuari buruzko ikerlana gizarte primitiboetan*).

Zenbait hizkuntza zekizkien: hungariera, errumaniera, alemana, frantsesa, ingelesa eta abar.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Georges Devereux Zentroaren webgunea

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q722607
* Commonscat Multimedia: Georges Devereux

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 109304153
* ISNI: 0000 0001 0932 9302
* BNE: XX905224
* BNF: 11899974r (data)
* GND: 118678078
* LCCN: n79045996
* NDL: 00512870
* NLA: 35035257
* CiNii: DA01864945
* SNAC: w6qz63vq
* SUDOC: 026829371
* BIBSYS: 90238840
* UB: a1214438
* ICCU: CFIV008181
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01482/eu\_d\_0943/d0943
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 246613

 |

* Wd Datuak: Q722607
* Commonscat Multimedia: Georges Devereux
**Pyhätunturi** izenekoa, Finlandia iparraldean dagoen 540 metroko garaierako mendi bat da. Finlandiako ipar muturreko eskualdea den Lappi edo Laponiako Pelkosenniemi herrian dago.

Pyhätunturik zenbait tontor ditu eta ipar-mendebaldean duen Luosto mendiarekin batera inguruko lautadetatik asko nabarmentzen den 35 kilometroko luzera duen mendilerro bat sortzen du. Pyhätunturi mendiaren tontorrik altuenak Noitakero izena du. Beste batzuk Kultakero, Ukonhattu, Laakakero, Peurakero eta Soutaja dira. Pyhätunturi duela bi mila milioi urte sortzen hasi zen eta higadura jasan dezakeen kuartzitaz eta izotz aroko glaziarrez osatuta dago. Glaziarren urtzearen ondoriozko urek tontorren artean moztutako haranak sortzen zituzten. Horietako handiena Isokoru izenekoa da, 220 metroko sakonera duena eta Kultakero eta Ukonhattu tontorren artean dagoena.

Luosto mendiarekin batera Pyhätunturik Pyhä-Luostoko parke nazionala osatzen du. Kultakero izeneko tontorrean Pyhäko eski estazioa dago, hotel bat hamar eski pista eta parke nazionalaren informazio-gunea dauden tokia. Pyhäk eta Luostok urtero 110.000 bisitari izaten dituzte, eta, honela, Lappiko eski estaziorik txikienetako bat dira.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837158
* Commonscat Multimedia: Pyhätunturi, Pelkosenniemi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 192145542705696641766
* LCCN: sh94005150

 |

* Wd Datuak: Q837158
* Commonscat Multimedia: Pyhätunturi, Pelkosenniemi
**Hannon Zaharra** (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤀, ḤNʾ) Bigarren Gerra Punikoan Magon Barkaren menpeko zerbitzari nagusi kartagotarra izan zen. Batzuetan Hannon, Bomilkarren semearekin nahasten da.

Biografia
---------

K.a. 206an Espainiara bidali zuen kartagotar senatuak Magon Barkarekin batera mertzenario espainiarrak kontratatzera. Zeltiberian armada bat bildu arren, Laro mitikoa barne, erromatarrek garaitu eta harrapatu zituzten Marko Junio Silano pretorren agindupean, Eszipion Afrikarrak bidalita. Nahiz eta Magon ihes egitea lortu, Hannon harrapatu zuten eta 204an exekutatu.

Gadesera iritsi eta gero, Magonek antzeko Hannon izeneko ordezkaria bidali zuen mertzenario gehiago biltzeko, Guadalquivirreko guduan ondorioztatu zena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  HUSS (1985): 565. or.
2. ↑  LAZENBY, J.F.: *Hannibal's War*, 95-96 or.
3. 1 2  SMITH, William: *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, 2. liburukia.
4. ↑  Polibio, III, 42 or. Tito Livio, XXI, 27 or.
5. ↑  Polibio, III, 114 or. Apiano, 20 or.
6. ↑  LAZENBY, J.F.: *Hannibal’s War*, 95-96 or.

Bibliografia
------------

* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, ISBN 9783406306549. (alemanez)

Ikus, gainera
-------------

* Beste Hannon batzuk

Kanpo estekak
-------------

* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2265358

 |

* Wd Datuak: Q2265358
Zugaztietako UGT eta PSOEren Herriko Etxea, 1888an sortua.**Herriko Etxea** edo **Casa del Pueblo** izena eman izan zaio Espainian PSOE talde politikoaren egoitzari. PSE-EEk euskarazko forma erabiltzen du Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako kasu batzuetan.

Euskal Herrian eraiki ziren lehenak Bilbo inguruko industria eta meatzaritzari lotuak egon ziren, XIX. mendeko azken laurdenean. Hurrenkera hau izan zuten lehen irekierek: Bilbo (1886), Ortuella (1887), Zugaztieta (1888), Sestao (1888), Gallarta (1891) eta Erandio (1896).

Gerra Zibila baino lehen Espainian lurralde osoan 900 etxe inguru zeudela dokumentatu da. Erregimen frankistak desjabetu egin zituen, baina trantsizio garaiaren ondoren, zenbait egoitza eta eraikin berreskuratu ahal izan zituen alderdi sozialistak, esate baterako Eibarkoa herriko sozialistek beraiek egindako okupazio ekintza baten ondoren.

1987an, Portugaleteko Herriko Etxeak atentatua jasan zuen, eta bi militante sozialista hil zituzten. Koktel molotovez egindako erasoa izan zen, *Mendeku* izeneko ezker abertzaleko gazte talde autonomo batek egina.

Erreferrentziak
---------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Lucía Olmos, Eusebio.  (2019-02-01). «Las casas del pueblo» *www.psoe.es* (PSOE) (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Una Casa del Pueblo con mucha historia» *El Diario Vasco* 2016-12-01 (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Grech, María José.  (2011-04-28). «Tres asesinatos y el brutal ataque a la Casa del Pueblo de Portugalete» *Libertad Digital* (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3817400
* Commonscat Multimedia: People's Houses in Spain

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 262036618
* ISNI: 0000 0001 2170 0557
* LCCN: n99013925

 |

* Wd Datuak: Q3817400
* Commonscat Multimedia: People's Houses in Spain
**Redondela–Abiadura Handia** edo **Redondela AH** Galiziako Vigoko eskualdeko tren geltoki bat da, Redondela udalerrian kokatuta dagoena.

Egoera
------

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* *Coruña — Vigo*

Historia
--------

Geltokia Redondelari zerbitzua emateko eraiki da, Coruña-Vigo abiadura handiko burdinbide berriaren barruan, Portugalgo muga Ferrolekin lotuko duen Atlantikoko ardatzaren barruan. 2015eko martxoaren 29an inauguratu zen eta urte bereko apirilaren 18an hasi zen bidaiariei zerbitzua ematen.

Geltokia
--------

Geltokia Redondela herrigunearen ekialdean dago, Rua Os Eidos eta Estrada de Pazos artean.

Eraikina trenbideetatik beherago dago, eta igogailu pare bat ditu nasetara sartzeko, bai eta igotzeko eskailera mekanikoak ere. Barruan, atari zabala du, itxarongela, txartel-salmenta eta komunekin. Gainera, desgaitasuna duten pertsonentzat gaituta dago.

Trenbideen eremuan, geltokiak alboetako bi nasa ditu, partzialki markesinekin estalita.

Zerbitzuak
----------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Renfe Operadora** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Zerbitzua**  |  **Hasiera**  |  **Ibilbidea**  |  **Amaiera** ⁠ |
| ***Avant***  | Coruña | Santiago de Compostela • Vilagarcia de Arousa • Pontevedra • Redondela AH | VigoUrzáiz |

 |

Erreferentziak
--------------

Ikus, gainera
-------------

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19760237

 |

* Wd Datuak: Q19760237
Salamancako Unibertsitatearen fatxada.
***Quod natura non dat, Salmantica non præstat*** (euskaraz *Naturak ematen ez duena, ez du Salamancak ematen*) latinezko esapide bat da. Bere esanahia naturak norberari eman ez diona unibertsitate batek ez diola emango da, alegia, adimena, oroimena edota ikasketetarako gaitasuna, ez direla unibertsitate batek bere ikasleei eskaini diezazkiekeen irakasgaiak, aldiz, ikasleei, berez edo jaiotzez, naturak emanak direla.

Modu okerrean esaldi hau Salamancako Unibertsitatean jatorria duela uste izan da, unibertsitateen leloak ikasketetarako bultzatzaileak, jakintza eta zientzien hedatzaileak edo moralistak baitira. Salamancako Unibertsitatearen leloa honakoa da: *«Omnium scientiarum princeps Salmantica docet»*, «Salamancako Unibertsitatea zientzia guztien irakaskuntzan lehena da».

Leloa, Salamancako Unibertsitateko adingabeen eraikinean bisitariei harrera egiten dien atarian harri landuan zizelkatua dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9065458

 |

* Wd Datuak: Q9065458
**Hazel Bishop** 1969ko abuztuaren 17 an jaio zen New Jersey, Estatu batuetan. Bere gurasoak hainbat enpresa txikiren jabe izan ziren.

Bere ikasketei Barnard eskolan ekin zien 1929 ean graduatua lortu zuen arte. Ondoren Columbia medikuntza institutuan sartzeko aleginak egin harren ez zuen sartzerik izan, diru kontuak zirela eta, beraz kimikako azpi gradu bat lortu zuen. Ondoren 1930 ean biokimikari tekniko moduan aurkitu zuen lan postu bat New York State Psikiatrikoan eta New York Herriko institutuan. Bost urteren ondoren ikerketetan parte hartzera pasa zen alergeno ezberdinak identifikatuz ondoren ezabatu ahal izateko.

Bigarren Mundu Gerraren iraupenean, defentsa lanetan aritu zen. Bere ekarpen nagusia erregaiaren hobekuntza eta garapenean antzeman zen.

Gerraren amaieraren ostean, bere etxean ikerketa gune bat garatu zuen, estetikako produktuetan bere ikerketa zuzenduz. Ikerketa horien fruitu izan zen ezpain margo iraunkorra eta enpreasa bat sortu zuen *Hazel Bishop* izenekoa , baina bere asmakizun berriak ez zion irabazi nabarmenik ekarri. Bere bizitzan zehar beste ikerketa ugariren ondoren ekarpen ezberdinak egin zituen. 

Azken egunak Osborneko etxean igaro zituen 1998ko abenduaren 5ean hil zen harte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Hazel Gladys Bishop, química e inventora» *Mujeres con ciencia* 2014-08-17 (Noiz kontsultatua: 2022-05-03).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Hazel Bishop (1906-1998) Research Chemist Who Made Name in Cosmetics» *America Comes Alive* 2013-05-19 (Noiz kontsultatua: 2022-05-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7444
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7444
**Guantxeak** Kanariar Uharteetako indigenak ziren. Denboraren joanean, izen hori uharteetan zizi diren herri guztientzat orokortu da, baina hasieran batean Tenerife uhartekoei bakarrik esaten zitzaien *guantxe*. Horregatik, zenbaiten ustez egokiagoa da *kanariar indigenak* izena, *guantxeak* baino. Herri horien jatorria berberea zen, Afrikako iparraldeko zenbait herrirena bezala, ustez K.a. 1000. urtearen inguruan Afrikako iparraldetik hara joanda. Guantxeak 1402tik aurrera gertatu zen Gaztelaren inbasioaren ondorioz desagertu ziren, baina haien aztarnek Kanariar Uharteetan oraindik bizirik diraute.

 Palman dagoen Belmaco kobazuloa, antzinako biztanleek (benahoritek) bizilekutzat erabilita.
Jatorrizko izena *guanchinet* da, "Tenerifeko gizakia" esan nahi duena (*guan* "gizakia" da; eta *chinet*, "Tenerife").

Espainiar konkista
------------------

1402an hasi zen, Lanzarotera joandako Jean de Bethencourt eta Gadifer de la Salleren espedizioekin. Uharte hartan eta Fuerteventuran oposizio handirik ez omen zuten erakutsi guantxeek, baina bai gainontzeko bost uharteetan. Hierro hartu zuten segidan eta haren ondoren, Gomera, La Palma eta Kanaria Handia.

Tenerifen, ordea, handik ehun urtera gauzatu zen konkista. Ospea du Acentejko Lehen Gudak, *Sarraskia* izenaz ere ezagunak, guantxeek egin zuten erresistentzia ikusgarria zela eta: arma urrirekin —harriak soilik erabiliz—, haran batean espainiarrei segada egin zieten eta haietako asko hil.

Azkenik, Acentejko Bigarren Gudak espainiarren garaipena ekarri zuen, 1496an.

Hizkuntza
---------

Sakontzeko, irakurri: «Guantxera»
Guantxera hizkuntza zuten, XVIII. mende inguruan galdu zena. Tamazight edo berbereen mintzairari parekatu izan zaio. Gaur hiztunik ez duen arren, hainbat aztarna utzi ditu uharteetako gaztelanian, bai eta hango toponimian ere.

Ikerlari batzuk herri horien hizkuntza eta euskara lotzen saiatu ziren, bereziki Federiko Krutwig, baina gaur egungo hizkuntzalaritzan erabat baztertutako teoria da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *190. arauaː Munduko herriak eta etniak.* .
2. ↑  Federiko Krutwig: *Garaldea*. Donostia: 1978. Txertoa. Liburu horretan, Krutwigek guantxerazko testuak eta hitzak jaso zituen, euskararekin konparatzeko.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Indigena kanariarren jatorriei buruzko teoriak.
* **(Gaztelaniaz)**: Guantxeen historia.
* **(Gaztelaniaz)**: Tenerifeko Museoak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q219995
* Commonscat Multimedia: Guanches

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4260911-2
* NKC: ph959702

 |

* Wd Datuak: Q219995
* Commonscat Multimedia: Guanches
***Radio Rahim*** Negu Gorriak euskal hip hop musika taldearen abesti bat da. 1990an *Negu Gorriak* diskoaren barnean kaleratu zuten.

1990eko ekainean *single* moduan ere argitaratu zuten. Diskoak ez zuten B alderik, eta A aldean «Radio Rahim» abestia besterik ez zen agertu. Gainera Manolo Gil eta Enrique Urdanozek zuzenduriko bideoklipa egin zuten.

Abestiaren esanahia
-------------------

Fermin eta Iñigo Muguruzak Negu Gorriak sortzea erabaki zutenean, hip-hoparen eragina eta, batez ere, Public Enemy taldearena, nabarmena zen, bai musikalki eta baita talde newyorktarren sistemaren aurkako mezuagatik.

Abestiaren hitzak Spike Lee afroamerikar zuzendariaren *Do the right thing* (1989) filmean oinarrituta daude. Filmean Bill Nunnek antzeztutako «Radio Raheem» izeneko pertsonaia agertzen da. Hau bi metroko altuera duen afroamerikar bat da, soinean etengabe Public Enemyren *«Fight the power»* abestia besterik ez duen ematen irratitzarra daramana. Poliziak pertsonaia hil zuenean, arrazagatiko gatazka sortzen du.

Filmaren lehenengo eta azken eszena era aipatzen ditu. Kredituetan Rosie Pérez agertzen da eta honela abestu zuen Negu Gorriak:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Bat-bi, Bat-bi / Horixe da / Gustatzen zaidan / Mugimendua / Rap-arekin / Dantza orduko / Rosie Perez/ Ikusi ezkero / Mike Tyson K.O. / Utzi zuela / Jakiteak / Ez zaitu harrituko |  » |

Filmaren bukaeran esaldi bi agertu ziren: arrazen arteko bakearen alde zegoen Martin Luther Kingen bat eta autodefentsa moduan biolentzia erabiltzearen alde zegoen Malcolm Xen bat, Muguruzak "amodioa eta gorrota /hatz koskoetan tatuaturik" metaforarekin aipatuak.

Bideoklipa
----------

1990ean beste disko eta bideoklipetan laguntzaile ohikoa izango zen Manolo Gilek eta Enrique Urdanozek abestiaren bideoklipa zuzendu zuten. Bideoan hip-hoparen ikonografian ohikoak diren graffiti eta dantzariak eta euskal kulturan ohikoak diren zenbait ikur (pilota, taberna...) uztartu zituzten. *Do the right thing* filma ere gogoratuz, Radio Raheem itxura duen pertsonai bat ere agertzen da Fermin, Iñigo eta Kaki Arkarazorekin batera, orduan Mikel «Anestesia» eta Mikel «Bap!!» taldean ez zeudelako. Bideoaren bukaeran manifestaldi bat antzeztu zuten, gero *Gure Jarrera* albumaren diseinurako erabiliko zutena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   www.negugorriak.net.  (2005). *Negu Gorriak: La victoria de la palabra.* , 9 or..
2. ↑   F-M Hop.  (2001-3-8). *Negu Gorriak: Conciertos de despedida.*  in: *La Factoría del Ritmo*..

Kanpo estekak
-------------

* *Radio Rahim* abestia enrzungai

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753418

 |

* Wd Datuak: Q3753418
**Halifax konderria** (ingelesez: *Halifax County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Halifax da. 2010eko zentsuaren arabera 36.241 biztanle zituen, Halifax kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Halifax konderriak 2.148,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,55 ura dira. Beste 2.118,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,87 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 36.241 pertsonetatik 22.391 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 587 dira. 13.224 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 132 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 37 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 356 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505886
* Commonscat Multimedia: Halifax County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146567820
* LCCN: n79055842
* NARA: 10040182
* **Lekuak**
* OSM: 2532627
* TGN: 2002166

 |

* Wd Datuak: Q505886
* Commonscat Multimedia: Halifax County, Virginia
**Prusias II.a**, *Ehiztaria* deitua (grezieraz *kynegos*), Bitiniako errege izan zen K.a. 182 eta K.a. 149 bitartean.

Bizitza
-------

Bere aita Prusias I.aren oinordekoa izan zen. Denbora laburrez aliatu zen Eumenes II.a Pergamokoarekin eta Ariarates IV.a Kapadoziakoarekin Farnatzes I.a Pontokoaren aurka borrokatzeko (K.a. 181-K.a. 179), honen ondoren, Pergamoganako ohiko etsaitasunarekin jarraitu zuelarik. Mazedoniara hurbildu zen Pertseoren arreba zen Apamearekin ezkonduz. Baina, Hirugarren Mazedoniar Gerran, Bitinia, hasiera batean, neutral mantendu zen, azkenik, erromatarrekin aliatzeko. Hauenganako izan zuen jokaera hain izan zen morrontzazkoa, Polibio historialariak mespretxatu egin zuela.

K.a. 156an, Atalo II.a Pergamokoari eraso zion, hiriburuaren atariraino iritsiz, baina hartu ezinez. Bere aliatu erromatarren presioa zela eta, K.a. 154an erretiratu egin behar izan zuen, eta kalte-ordain bat ordaindu.

Bere seme Nikomedes II.a Erromara bidali zuen, tronurako oinordekotzatik baztertzeko, bere bigarren emaztearekin izandako beste seme baten mesedetan. Bere atzetik hiltzaile bat bidali zuen, baina honek konplota argitu eta, Nikomedes, bere aitaren aurka matxinatzeko konbentzitu zuen. Atalo II.a Pergamokoaren laguntzarekin, Nikomedesek, bere aita setiatu zuen Nikomedian. Prusias, harrapatua eta Zeusen tenpluan harrika hila izan zen, bere oinordekoa, Nikomedes II.a izan zelarik.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Prusias I.a** | **Bitiniako erregea**K.a. 182-K.a. 149 | Ondorengoa**Nikomedes II.a** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q359222
* Commonscat Multimedia: Prusias II of Bithynia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 309816472
* GND: 1192995813
* ULAN: 500355371
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05023/eu\_p\_3404/p3404

 |

* Wd Datuak: Q359222
* Commonscat Multimedia: Prusias II of Bithynia
**Hektor** (grekeratik dator, *tinko defendatzen duena*) seme nagusia zen, aita Priamo Troiako errege eta ama Hekuba Troiako erregina zirela, eta Andromakaren senarra, Paris eta Kasandraren anaia. Homerok idatzitako *Iliada*n, Troiako gerra kontatzen duena, Hektor Troiako gerlaririk hoberena dela kontatzen du.

Hiriko indarren komandante bezala, bederatzi urtez ejerzito greziarraren aurka borroka egin zuen, eta ia bukaeran grekoei ihes egitearazi egiten die bere barkuetan. Baina, batailan zehar, Patroklo hiltzen du, Akilesen lagun maitalea, grekoen heroia. Akiles, borrokari uko egin zion Agamenonekin, indar grekoen generalarekin edukitako arazoengatik. Hala ere, borrokara bueltatzen da bere maitale eta lagunaren hilketa mendekatzeko. Atsekabetuta eta erabat haserre, Akiles Hektorren atzetik doa. Troiako harresiei hiru buelta eman ostean, Akilesek Hektor hiltzea lortzen du eta bere gorpua gurdira loturik, harresietatik arrastaka eramaten du Patroklo ehorzten duen arte.

Priamo konturatzen denean grekoek ez diotela bere semearen enterrua egiten, honek Akilesengana jotzen du eta Hermes jainkoaren laguntzarekin Hektorren gorpua bueltatzea eskatzen dio.

Akilesek azkenean itzultzen dio bere semeren gorpua, gizon zahar horren saminagatik eta su etena ezartzen dute Troiatarrek hileta ospa dezaten. Iliada horrela bukatzen da, Hektorren hiletaren deskribapenarekin. Akilesekin konparatzen badugu, Hektor gerlari adeitsu bat bezalakoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q159666
* Commonscat Multimedia: Hector

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 40185106
* GND: 119291002
* SUDOC: 027883914
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q159666
* Commonscat Multimedia: Hector
Irudian ikusten dira helbide-, datu- eta kontrol-busak PUZetik memoriara eta sarrera irteerara doazenak
 **Helbide-busa** mikroprozesadorearen kanal bat da, datuen memoriako helbidea adierazteko erabiltzen dena. Eta erabat independentea datu-busarekin.

Helbide-busa helbide bat ezartzeko beharrezkoa den lerro elektrikoen multzoa da. Helbideratu ahal den memoria-espazioa helbide-busa osatzen duten bit-kopuruaren araberakoa da, 2n izanik n lerrorekin helbidera daitekeen memoriaren tamaina maximoa. Adibidez, 256 byte-ko memoria bat helbideratzeko, beharrezkoak dira gutxienez zortzi lerro, 28 = 256. Gainera kontrol-lerro batzuk beharrezkoak izan ahal dira helbidea busean dagoela adierazteko. Hori busaren diseinuaren mendeko da.

Bus multiplexatuak
------------------

Diseinu batzuek linea elektriko multiplexatuak erabiltzen dituzte helbide- eta datu-busetarako. Horrek esan nahi du linea elektriko multzo berak aldi batzuetan jokatzen duela  *helbide-bus* gisa eta beste aldi batzuetan *datu-bus* gisa, baina inoiz ez aldi berean. Kontrol-lerro batek bereiztuko du une bakoitzean zein den indarrean dagoen aukera.

Memoriako helbideak
-------------------

Helbideak zenbaki arruntak dira (hamaseitarrean) eta datuen posizioa adierazten dute memoria nagusian edo sarrera/irteerako unitateko helbideratze-espazioan. Helbideak PUZ-ek sortzen ditu, bera baita etengabe zer datu atzitu behar diren erabakitzen duena.

Ikus, gainera
-------------

* Datu-busa
* Kontrol-busa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q911682
* Commonscat Multimedia: Computer buses

---

 |

* Wd Datuak: Q911682
* Commonscat Multimedia: Computer buses