recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Krk** (kr̩̂k ahoskatua; alemanez: *Vegl*; latinez: *Curicta*; italieraz: *Veglia*; dalmazieraz: *Vikla*; antzinako grezieraz: Κύρικον, *Kyrikon*) Kroaziako bigarren uharte handiena da, ia Cres uhartearen parekoa. Hiriburua Krk da, 5.491 biztanle dituena. Dalmaziako *vegliot* dialektoa hitz egiten zen Krk uhartean, hortik bere alemanezko eta italierazko izenak. Gaur egun iraungita dagoen hizkuntza da.

Kokapena
--------

Kvarneko golkoan kokaturik dago, Primorje-Gorski Kotar eskualdean eta Cres uhartearen ia tamaina antzekoa badu ere askoz jende gehiago bizi da. Uharteak triangelu itxura du.

Historia
--------

K. a. X mendetik populatua izan da uhartea. Erromatarrek *Curicta* izena jarri zioten. Bertan Julio Zesar eta Ponpeiok borroka latza izan zuten Erromako Gerra Zibilean.

1118an veneziarrek uhartea konkistatu eta bertako Dujam kondea jarri zuten agintean. Dujamen semeak aldiz Kroazia-Hungariako erregea zerbitzatzea erabaki zuen eta Dujam familiako ondorengoek gainerako kroaziar nobleen gainetik zegoen boterea eskuratuz joan ziren. Split, Trogir eta Senjen familiakoak jarri zituzten agintari eta 1392an Kroazia-Dalmaziako Ban izatea lortu zuten. 1430an **Frankopan** izena hartu zuten eta beren historian Kroaziako zazpi Ban izan zituzten, herrialdearen politikan berebiziko garrantzia izanik.

1480tik 1797ra veneziarren esku egon zen berriz Krk eta ondoren Austriar Inperioaren eskutan. Mundu Gerratan Italia jabetu zen uharteaz baina azkenean Jugoslaviaren barnean gelditu zen. Azken urteetan turismoak garrantzi handia hartu du, are eta gehiago 1980an 1430 metro luze den zubiak kontinentearekin lotzen duenetik.

Herriak
-------

Krk da uharteko hiriburua. 5.491 biztanle ditu eta uhartearen hego mendebaldean kokaturik dago. Frankopan familiaren gaztelua eta *Kamplin* parkea eta enparantza ditu. kai ederra ere badu.

Uharteko bigarren herria Omišalj da eta iparraldeko puntan kokaturik dago. Itsasotiko 82 metrotako altueran dagoen hiri harresiduna da. Ondoan duen Sepen badian V mendeko herrixka baten aztarnak daude.

Malinska, Krkren ondoren herri turistikoena da. Hegoaldeko muturrean Baška herri polita dago.

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6059
* Commonscat Multimedia: Island of Krk

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146012391
* BNF: 12078598r (data)
* GND: 4441622-2
* NKC: ge214398
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1924210

 |

* Wd Datuak: Q6059
* Commonscat Multimedia: Island of Krk
**Isoeletroniko** balentzia-elektroi kopuru bera duten bi atomo-multzoz esaten da.

Isoelektrikotasuna agertzen da bi edo molekula gehiago egitura bera (atomoen arteko loturak eta posizioak) eta eletroi-konfigurazio bera dutenean, baina desberdintzen dira elementu espezifiko batzuk egituraren kokaleku jakin batzuetan daudelako. Adibidez CO, NO+ eta N2 isoelektronikoak dira, CH3COCH3 eta CH3N=NCH3, ordea, ez. Beste etsenplu bat, K+, Ca2+ eta Sc3+ katoiak eta Cl−, S2− and P3− anioiak isolektrikoak dira Ar atomoarekin. 

Kontzeptuak garrantzia du erlazio nabarmena duten espezieak identifikatzean (pareak edo serieak izan). Espero izatekoa da espezie isoelektronikoek erakustea beren propietateetan koherentzia eta aurreikuspengarritasuna; beraz, konposatu bat isoelektroniko gisa identifikatzeak ezaugarri eta erreakzio posibleen aztarnak eskaintzen ditu (atomoen elektronegatibotasunak eta antzeko propietateek erreaktibitateari eragin diezaiokete).

| Karbono monoxidoa eta 
nitrosonio ioia isoelektronikoak dira |  |
|  |  |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).
2. ↑   Chemistry (IUPAC), The International Union of Pure and Applied. «IUPAC - isoelectronic (I03276)» *goldbook.iupac.org* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q899823

 |

* Wd Datuak: Q899823
**Kroaziako Antzoki Nazionala** (kroazieraz: *Hrvatsko narodno kazalište u Splitu*) Split hiriko antzoki nagusia da.

Historia
--------

Spliteko Udal Antzokia 1893an eraiki zen. Emilio Vecchietti eta Ante Bezić arkitekto splitarrek diseinatu zuten. Antzokiak 1.000 ikuslerentzako tokia zuen 16.000 biztanleko herrian, garai hartan Europa hego-mendebaldeko antzoki handiena izan zen.

1920an berriztua izan zen eta Dalmaziako Antzoki Nazionala izena hartu zuen. Bigarren Mundu Gerran zehar itxita egon ondoren 1945ean ireki zituen berriz ateak. 1970an su handi batek erre zuen eta hamar urtetan berreraikitze lanak luzatu ondoren 1980an inauguratu zuten berriz ere.

Jaialdiak
---------

Urtero 300 ekitaldi inguru izaten dira bertan. 1954tik aurrera Spliteko Udako Jaialdia (*Splitsko ljeto*) ospatzen da, uztailaren erdialdetik abuztuaren erdira. Hainbat ekitaldi Dioklezianoren jauregian ere izaten dira.

1991tik aurrera Marulićen egunak (*Marulićevi dani*) ospatzen da. Astebete irauten du eta apirilean izaten da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1291166
* Commonscat Multimedia: Croatian National Theater in Split

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150552426
* GND: 6013584-0
* NKC: kn20090326007

 |

* Wd Datuak: Q1291166
* Commonscat Multimedia: Croatian National Theater in Split
Idazkera kufikoan idatzitako Koranaren orria (Iran, XI. m.)
**Kufikoa** arabiera idazteko erabilitako alfabetoek izan duten kaligrafia formarik zaharrena da, nabatear alfabeto zaharraren aldaera bat. VII. mendearen bukaeraren inguruan garatu zen, Kufa hirian (gaur egungo Irak; hiri horretatik datorkio izena) eta beste gune batzuetan. XI. menderaino, Korana idazteko erabilitako alfabeto nagusia izan zen. Hilarrietan eta eraikuntzetan ere asko erabili zen. Ezagutzen diren Koranaren kopia zaharrenak idazkera kufikoan daude idatzita.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  **(Ingelesez)** «Arabic scripts», British Museum.
2. ↑  *Lur* entziklopedietatik hartua.

Bibliografia
------------

* Wolfgang Kosack: *Islamische Schriftkunst des Kufischen* Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch - Kufi - Arabisch. 380 Seiten. Verlag Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29647
* Commonscat Multimedia: Kufic style

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 122282460 (data)
* GND: 4361597-1
* LCCN: sh85097066
* AAT: 300194434
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q29647
* Commonscat Multimedia: Kufic style
Kasita dinastiaren garaiko kudurrua, Louvre museoan gordeta.
Michaux harria Babiloniako Kasita dinastiaren nagusitasunaren garaiko kudurrua da. Akadera hizkuntzan idatzita dago, sinbolo kuneiformeen bidez. André Michaux botanikariak 1782an aurkitua, Europa modernora iritsi zen mesopotamiar zibilizazioaren lehen testigantza izan zen.
**Kudurrua** grabatutako harrizko estela da, normalean angeluzuzena edo falikoa, goiko aldea biribildua duena. Lursail baten jabetzaren erregistro gisa, pribilegioen emakidaren erregistro gisa edo eztabaida baten konponbidearen erregistro gisa erabiltzen zen. Antzinako Babilonian erabiltzen hasi ziren Kasita dinastian, eta mendeetan zehar erabiltzen jarraitu zuten.

Etimologia
----------

Hitza muga bat izendatzeko erabiltzen zen akaderako hitz batetik dator. Kudurruak dira kasita garaitik bizirik atera diren artelan bakarrak. Louvre museoan eta Irakeko Museo Nazionalean ikus daitezke adibideak.

Erabilera
---------

Guztiz frogatuta ez badago ere, jabetza-mugak markatzen zituztela uste da. Antza denez, tenpluetan gordetzen ziren.

Kudurruek kontratua edo kontzesioa bermatzen zuten jainkoen irudiak zekartzaten, kontratua hausten zuenak izango zituen gaitzez ohartarazten zituztenak. Kudurruetan erregistratutako kontratuei esker, asiriologoek jakin ahal izan dute zein harreman mota zuten Kasita erregeek haien mendekoekin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  D. Charpin, «Chroniques bibliographiques. 2, La commémoration d'actes juridiques: à propos des kudurrus babyloniens», *Revue Assyriologique* 96/2, 2002, 169-191 or.
3. ↑  U. Seidl, *Die babylonischen Kudurru-Reliefs: Symbole mesopotamischer Gottheiten*, Friburgo, 1989.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q221662
* Commonscat Multimedia: Kudurru

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4206937-3
* AAT: 300400604
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q221662
* Commonscat Multimedia: Kudurru
**Shandra Martínez** (Errenteria, Gipuzkoa, 1977) artista plastikoa eta ilustratzailea da.

Biografia
---------

Erasmus beka batekin Erromara joan zen, lorratz handia utzi zion hiri hark eta harrezkero askotan bueltatu da gutxienez bi asteko edo hilabeteko egonaldiak egitera; hurbila egiten zaio Italia. Paris ere bai: askotan joan da; asko gustatzen zaion hiria da. Behatzera joaten da bertara, eta handik ekarritakoa transformatzen du gero hemen. Madrilera, berriz, master bat egitera joan zen 2017an. Hogei urte lehenago ere izan zen han.

Prestakuntza artistikoa ikerkuntzaren eta esperimentazioaren bidez garatu du urteetan zehar, pinturaren eta ilustrazioaren (tradizionala eta digitala) artean murgilduz. Urteetan zehar, bere kezka eta proiektu artistikoak beste lanbide batzuekin bateratu ditu, eta horiek eragina izan dute begiradan, denboretan eta erabilitako tekniketan.

Artista ibilbidea
-----------------

Arte plastikoetan hasi zenean, olioz pintatzen zuen, eta, beraz, mihisean. Tokiz eta bizitzaz aldatzearekin bat, bere lanerako tokia txikitu egin zen nabarmen, eta mihiseak gorde eta tableta grafikora egin zuen jauzi. Teknika batetik besterako jauzia adierazi nahi zuen hitz joko hori eginez: mihise analogikotik digitalera.

Ilustratzaile
-------------

Ilustratzaile gisa *Gunter-en alegiak* haurrentzako liburuan parte hartu du, baita kartelen diseinuan eta ilustrazioan.

Erakusketa
----------

* 2017. *Hiru une* erakusketa, Donostiako Kutxa Kultur Plazan, Tabakaleran, 2017an

* 2021. *Mihise digitala, trazu analogikoa* izeneko erakusketa Errenteriako Xenpelar Etxean.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    Sarriegi, Enekoitz Telleria. ««Halako emakumeak ateratzen zaizkit»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2021-07-21).
2. ↑   «Shandra Martínez» *KATAPULTA - Plataforma* 2021-06-24 (Noiz kontsultatua: 2021-11-07).
3. ↑    «shandra martinez Aloak - Oarsoaldeko Hitza» *Oarsoaldeko Hitza* (Noiz kontsultatua: 2021-07-21).
4. ↑    «Shandra Martinez» *KULTUR SHAREA* (Noiz kontsultatua: 2021-07-21).
5. ↑   «1 Julio 2021» *KATAPULTA - Plataforma* 2021-06-23 (Noiz kontsultatua: 2021-11-07).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108747531

 |

* Wd Datuak: Q108747531
**Kummunjärvi aintzira** Finlandiako Kemijärvi udalerrian dagoen aintzira bat da, Kyröjärvi eta Nälkämäjärvi aintziretatik eta Salla udalerritik hurbil. Kemijärvi aintziren bihotzetik ateratzen diren aintzira txikitxoetako bat dugu hau, bizilagun dituen aintzirekin batera. Arrainen oparotasunagatik eta ur gardenengatik da ezaguna; izan ere, arrantzaren paradisua da eta hala nola, izokin eta perka antzeko arrain-mota ugari aurkitu daiteke bertan.

Inguruko landaredia basoen Lappi lurraldean aurkitzen diren landare ohikoak da; hala nola, azaleak, azeri-mahatsak eta urki zilarkarak.

Faunari dagokionez, igarabak edo urtxakurrak dira nagusi bertako uretan eta lehen aipaturiko izokin eta perka antzeko arrainez elikatzen dira. Altzeak, elur-oreinak eta hartz arreak dira inguruetan agertu daitezkeen ugaztun handi eta esanguratsuenak. Hegaztiei dagokienez, eskinoso abeslariak eta zapelatzak dira nagusi .

Aintziran uharte txiki bat dago, hau izoztua gelditzen denean mendixkatxoa dirudienak.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Joutsijärvi aintzira
* Kemijärvi
 | * Kemijärvi aintzira
* Kyröjärvi aintzira
 | * Nälkämäjärvi aintzira
* Salla
 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Pyhä-Luoston kansallispuisto

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261675

 |

* Wd Datuak: Q12261675


| Kemijärviko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Ala-Askanjärvi • **Enijärvi** • Irnijärvi • Javarusjärvi • JoutsijärviKalkiaisjärvi • Kalliojärvi • Katisko-Saarijärvi • **Kemijärvi**Kummunjärvi • **Kyröjärvi** • Lapalionjärvi • Misijärvi • OutijärviSaarijärvi • Saarijärvi • Siikajärvi • Suopankijärvi |
**Service pack** (ingelesez **SP**), partxe batzuk dira, zeinetan aplikazioak eta sistema eragilea eguneratu,zuzendu eta hobetzen dira.
Microsoft-ek Service pack-ak nagusitu zituen bere windows sistema eragilearentzat.

Bi mota bereiz daitezke:

* Service Pack-ak ez dauka aurreko bertsioaren egunerapena, orduan aurreko SPa euki beharko da instalatuta.
* Service Pack-ak badauka aurreko bertsioaren egunerapena, orduan ez duzu euki behar aurreko bertsioa instalatuta.

Informatika arloan SPx deitzen dira, non x service pack-aren bertsioa da. Adibidez, SP2-aren esanahia service pack-aren bigarren bertsioa da.

Service Pack-ak Microsoft Windowsen
-----------------------------------

**Windows XP**

* Service Pack 1

Lehenengo service pack-a izan zen eta 2002ko irailean atera zen. Bere barnean 300 ziurtasun partxe zituen.

* Service Pack 2

Bigarren service pack hau 2004ko abuztuan kaleratu zen, eta Microsoft-en "Trustworty computing" kanpanian oinarritu zen.
Egunerapen honek sistema eragilearen kernel-a aldatu zuen, aplikatzen hainbat parche konpontzeko SP1 sortutako arazoak.

* Service Pack 3

Windows XP-rako azkeneko Service packa 2008an kaleratu zen.Sistema eragilearen errendimendua hobetzen
eta Windows Vista eta Windows Server 2008ren artean bateragarritasuna hobetzen oinarritu zen,
eragileei sistema bien aplikazioen erabilpena errazteko.

**Windows Vista**

* Service Pack 1

Service pack honek, windows vista-ko egunerapen guztien bilketa bat da, 2008an kaleratua.

* Service Pack 2

Sevice pack honen egunerapena Windows update-tik jeitsi daiteke. Bertsio hau ezegonkorra da, baina baditu hobekuntza batzuk: Blu-ray grabatzeko soportea,ziurtasun egunerapenak, hobekuntzak...

**Windows 7**

* Service Pack 1

2011ko otsailaren 9an kaleratu zen. Windows Vista-ko SPak ikusita, tamaina txikiagokoa da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1047074
* Commonscat Multimedia: Service packs

---

 |

* Wd Datuak: Q1047074
* Commonscat Multimedia: Service packs
**Scurry konderria** (ingelesez: *Scurry County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Snyder da. 2010eko zentsuaren arabera 16.921 biztanle zituen, Scurry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Scurry konderriak 2.350,53 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,44 ura dira. Beste 2.345,09 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,2 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.921 pertsonetatik 15.922 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.149 dira. 764 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 48 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 126 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111759
* Commonscat Multimedia: Scurry County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141904090
* LCCN: n81083848
* NARA: 10046993
* **Lekuak**
* OSM: 1812316
* TGN: 2002071

 |

* Wd Datuak: Q111759
* Commonscat Multimedia: Scurry County, Texas
**Sare eta teknologia protokoloak**\*| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP,  *gehiago* |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML,  *gehiago* |
| Saio geruza | NetBIOS,  *gehiago* |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP,  *gehiago* |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25,  *gehiago* |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP,  *gehiago* |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232,  *gehiago* |
| \*OSI ereduaren arabera |

**SMB/CIFS** (**S**erver **M**essage **B**lock) konputagailu-sareko nodoen artean inprimagailuak eta fitxategiak konpartitzea ahalbidetzen duen sare protokoloa da. Microsoft Windows sistema eragileetan erabiltzen da gehien bat.

Historia
--------

IBM-ek sortu zeun **SMB** baina egun (2006) Microsoftek egin du azken aldaketa. Gainera **SMB** **Common Internet File System** (CIFS) bezala berrizendatu zuen 1988. urtean. Software- eta hardware-esteka (hard links) eta fitxategi tamaina handien ezaugarriak gehitu dizkio ere Microsoftek.
**SMB** protokolo originalaren parte ez diren ezaugarriak erantsi dizkiote Microsoften hedapenenetan.

Samba
-----

Samba, Microsoften hedapenekin **SMB** protokoloaren inplementazio librea da. GNU/Linux eta beste UNIX sistema eragileetan egikaritzen da.

Ikus,gainera
------------

* NFS
* NetBEUI
* NetBIOS

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q857655
* Commonscat Multimedia: Server Message Block

---

 |

* Wd Datuak: Q857655
* Commonscat Multimedia: Server Message Block
1755eko Lisboako lurrikara eta osteko itsasikara
**Itsasikara**, **itsas lurrikara** edo **itsaspeko lurrikara** epizentroa itsas hondoan duen seismoa da. Itsasikarek sarritan tsunamiak sortzen dituzte; ondorioz, itsasoak itsasbazterreko lurrak estaltzen ditu, eta hondamendi handiak eragiten.

Itsasikara baten sorburua da ozeanoaren azpian faila bat apurtzea edo luiziak izatea; horrek ur kantitate handiak mugitzen ditu, eta olatuak sortzen ditu.

Ezagunenetarikoak:

* 1755eko Lisboako lurrikara eta itsasikara, beheko hiria (Baixa) guztiz suntsitu zuena.
* 2004ko abenduaren 26an izandako Indiako ozeanoko itsasikara, Indonesiako kostatik gertu sortua, Somaliaraino iritsi zena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «itsasikara», *Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa*.

Ikus, gainera
-------------

* Lurrikara
* Tsunamia
* Megatsunamia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2799675
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2799675
**Servio Sulpizio Kamerino Kornuto** (latinez *Servius Sulpicius Camerinus Cornutus*), erromatar kontsula izan zen K.a. 461ean Publio Volumnio Amentino Galorekin. Ziuraski, K.a. 500ean kontsul izan zen izen bereko Servio Sulpizio Kamerinoren semea, eta, beharbada, Kinto Sulpizio Kamerino Kornuto tribuno kontsularraren aitona.

Servio Sulpizio Kamerino Kornuto, kontsul izan zen Terentilia Arsa legea bigarren aldiz aurkeztu zenean. Lege honen aurka, baina, patriziarrek gogor egin zuten, arrakastaz, K.a. 454an, Greziara, estatu greziarrekin zerikusia zuten legeei buruzko informazioa biltzeko hiru enbaxadore bidaltzea erabaki zen arte. Servio Kamerino izan zen horietako bat, Dionisio Halikarnasokoak kontatzen duenaren arabera, Tito Liviok Publio deitzen duen arren. Enbaxadoreek, hiru urte eman zituzten grezian, eta, itzultzean, Kamerino, K.a. 451ko dezenbiratoko partaide izendatua izan zen.

K.a. 446an, zalditeriaren buru izan zen Tito Kintzio Kapitolino Barbato eta Agripa Furio Medulinoren kontsulaldian, urte horretan, volskoen eta ekuoen aurka gertatu zen guduan.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Luzio Lukrezio Trizitipino eta Tito Vetusio Gemino** | **Erromatar kontsula Publio Volumnio Amentinorekin**K.a. 461 | Ondorengoa**Publio Valerio Publikola eta Gaio Klaudio Irregilense** |
|  |
| --- |
|  |
| Veneziako sestieriak:
    Cannaregio
    Castello
    Dorsoduro
    San Marco
    San Polo
    Santa Croce |

***Sestiere*** (venezieraz ***Sestièr***) Venezia hiria banatzen den sei auzo edo eremuetako bakoitza da. Beste hiri batzuetako auzoen baliokidea da (*quartiere* italieraz), idealki erromatar kanpamenduaren laurdena irudikatzen zuena, Europako zenbait hiriren eraikuntzaren eskema ideala.

*Sestiere*tan azpibanatzea Veneziaren jatorrian bertan dago; numerazioa bakarra da *sestiere* bakoitzarentzat, salbuespen batzuekin zubi bidez elkartuta ez dauden uharteetako eremu handiagoentzat, eta lau zifratako zenbakietara iristen da. Numerazio sistema berezi honek, veneziar kaletegiaren berezko konplexutasunarekin elkartuta, elkarrengandik distantzia gutxira dauden zenbait tokitan zenbaki bera egotera daroa.

Honakoak dira Veneziako sestiereak:

* Cannaregio, hala deitua *canneti*ak (ihidiak) ohikoak ziren gune zingiratsu batean garatzeagatik.
* Castello, bere izena, gaur egun desagertua dagoen gotorleku batengandik hartzen du, auzoa gotorleku honen inguruan garatu zelarik.
* Dorsoduro, ziur asko, bere izena gune honetako harea duna trinkoen gainean altxatzen delako jasotzen du. Sestiere honen zati da Giudecca uhartea, Veneziaren gune historikoaren hegoaldera lotua.
* San Marco, argi dagoenez, bere izena San Marko basilikagandik jasotzen du.
* San Polo, Veneziako sestierien artean erdialderen dagoena eta txikiena da.
* Santa Croce

Azpibanaketa hauek ez dute Venezia hiriak osatzen duen gune historikoa ahitzen.

Sestiereen irudikapena gondoletan
---------------------------------

*Ferro da gondola*, gondolen brankan.
Sei sestiereak sinbolikoki irudikatzen dira gondolen brankako dekorazioan, *ferro da gondola* delakoan. Aurrealdeko sei hortzak dira sestiereak, eta atzeko hortza (ezproi baten antzekoa) Giudecca uhartea da..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1067867
* Commonscat Multimedia: Sestieri of Venice

---

 |

* Wd Datuak: Q1067867
* Commonscat Multimedia: Sestieri of Venice
Szczecin itsasertzeko urmaela, Landsat satelitetik begiratuta. 
**Itsasertzeko urmaela** edo **itsasbazterreko urmaela** geografia fisikoan sakonera txikiko ur-gorputz bat da, zeina hesi batek itsasoko ur sakonetatik banatzen duen. Hesi hori uharte-hesi bat, hesi litoral bat, itsas jatorria duen hondar multzo bat, koralezko uharri bat edo antzeko zerbait izan daiteke. Gainera, uharrizko hesi batek, uharte-hesi batek edo batzuek edo atoloi batek hesitutako urezko eremuei ere itsasertzeko urmael deritze.

Itsasertzeko urmaelaren antzeko egiturak albuferak, limanak, zingirak eta estuarioak dira, azken hau erreka batetik datozen ur-korronte gezak jasotzen dituen itsasertzeko urmael bat da.

Azalpena
--------

Itsasertzeko urmael terminoak esanahi zabala du. Izan ere, hondar-barren edo uharrien metaketaren ondorioz sortutako itsasbazterreko urmaelek izen hori jasotzen dute sakonera txikiko uretan baldin badaude; baina bestalde, atoloietan sortzen diren barnealdeko urmaelei izen bera ipintzen zaie. Azken hauek koralezko uharrien hazkundearen edo barne uharteen hondoratze motelaren ondorioz sortzen dira. Izena koralezko uharrietako ekosistemen zati bat bereizteko erabiltzen bada ordea, *atze-uharri* terminoaren sinonimo bihurtzen da, zeina zientzialarien artean entzutetsuagoa den.

Itsasertzeko urmael diren elementu geomorfologiko ugari ez dira hala izendatzen hizkera xehean. Horren adibide ditugu Ameriketako Estatu Batuetako zenbait: Albemarle Sound, Ipar Carolinan; Great South Bay, Long Island eta Fire Islandeko hesi-hondartzen artean (New York); Isle of Wight Bay, zeinak Ocean City Worcester konderriko (Maryland) gainerako lurretatik banatzen duen; Banana River, Floridan; Illawarra aintzira Hegoaldeko Gales Berrian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Reid (1961) 73. or.
2. ↑  Aronson 1993.
Karakalaren sestertzio baten aurrealdea eta atzealdea.
**Sestertzioa** (latinezko *sestertius*, *semistertius*etik), antzinako zilarrezko erromatar txanpon bat da, denario baten laurdena zena, hau da, bi as eta erdi. *LLS* hizkiekin adierazia zegoen (duae librae et semis, "bi libra eta as erdi), as librala oroitaraziz, edo baita I·IS edo HS.

K. a. 212an sartu zen txanpon sistema berriaren zati da, kobrea ordezkatu zuena asean oinarritutako txanpon patroi bezala. Txanpon sistema berri hau, sestertzioaz gain, denarioaz, quinarioaz eta asarekin eratua zegoen, honako baliokidetzekin:

|  |
| --- |
| **Erromatar txanponen arteko baliokidetzak** |
|  | Denarioa | Quinarioa | Sestertzioa | Asa | Metala |
|
| Denarioa (X ikurra) | 1 | 2 | 4 | 10 | Zilarra |
| Quinarioa (V ikurra) | 1/2 | 1 | 2 | 5 | Zilarra |
| Sestertzioa (IIS ikurra) | 1/4 | 1/2 | 1 | 2,5 | Zilarra |
| Asa (I ikurra) | 1/10 | 1/5 | 2/5 | 1 | Brontzea |

Denarioren balioa 16 asetara igo zuen txanpon erreformak, berdin eragin zion sestertzioari, denarioarekiko zuen proportzioa aldatu gabe, eta, beraz, lau as balio izatera pasa zen.

Inperio garaitik, sestertzioa, brontzean egiten hasi zen, beranduago, berriz, batak 54,5 gramo eta besteak 27,2 gramoko latoi eta brontzezko sail bikoitz batean egina izateko. Garai hartako langile baten batez besteko soldata, 700 eta 2000 sestertzio artean zegoen urtean. III. menderarte erabili zen txanpon bat izan zen.

Bertan agertzen diren irudiek, enperadorea edo honen senideren bat erakusten dute aurrealdean, eta, atzealdean, gertaera militar edo politiko nabarmen bat gogorarazten da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208041
* Commonscat Multimedia: Sestertius

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4181084-3
* AAT: 300037270
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q208041
* Commonscat Multimedia: Sestertius
Marilyn Monroe eta Tom Ewell *The Seven Year Itch* (1955) filmaren trailerrean.
**Komedia erromantikoa** komedia eta film erromantikoen arteko azpigeneroa da. Normalean, denbora-pasako filmak dira.

Argumentuak
-----------

Komedia erromantiko baten oinarrizko argumentua printzipioz elkarrekin ibiltzeko prest ez dauden pertsonen historia da. Bi pertsona horien arteko hasierako harremana umorez betetiko gertaerekin lotuta dago. Nahiz eta haien arteko erakartasuna nabaria izan da, beste tarteko faktoreak direla eta, (esaterako beste pertsona bat, maila sozialeko oztopoak, e.a.) elkar urruntzeko kondenaturik daude. Une batean bestearen beharrez konturatzen dira eta izugarrizko lanak eta oztopoak gainditu ondoren, azkenik amaiera zoriontsua lortzen dute.

Eskema honen gainean aldaketa asko ematen dira baina funtsean hasieran ezinezkoa ematen duen bikotea azkenean elkartzen dira. Baina ez: esaterako, *My Best Friend's Wedding* (1997) filmean amaieran pertsonaia nagusiak ez dira elkartzen. Baina ez da ohikoena.

Azpigeneroaren jatorria
-----------------------

Komedia erromantikoa filma izan aurretik ezaguna zen. Adibidez, William Shakespeareren antzezlan batzuek eskema hori jarraitzen dute: *Much ado about Nothing* eta *Uda-gau bateko ametsa* film mota honen aurrekariak dira.

Komedia erromantiko ezagun batzuk
---------------------------------

### Euskal Herria

* *Maité* (1994)
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)

### Ameriketako Estatu Batuak

* *It Happened One Night* (1934)
* *Roman Holiday* (1953)
* *Sabrina* (1954)
* *Irma la Douce* (1963)
* *Annie Hall* (1977)
* *Tootsie* (1982)
* *When Harry Met Sally...* (1989)
* *Pretty Woman* (1990)

### Frantzia

* *Les Parapluies de Cherbourg* (1964)
* *Amélie* (2001)
* *L'Auberge espagnole* (2002)

### Erresuma Batua

* *Four Weddings and a Funeral* (1994)
* *Bridget Jones's Diary* (2001)

### Espainia

* *Amo tu cama rica* (1992)
* *Bon appétit* (2010)

Ikus, gainera
-------------

* Aldameneko neska

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)**:Komedia erromantikoetaz espezializatutako webgunea.
* **(Gaztelaniaz)**:10 komedia erromantiko onenak.
* **(Gaztelaniaz)**:IMDb-ek hobeto baloratutako hogei komedia erromantikoak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q860626
* Commonscat Multimedia: Romantic comedy films

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2004001046

 |

* Wd Datuak: Q860626
* Commonscat Multimedia: Romantic comedy films
**Kristoko eliza** Aragoiko Erriberako Caparroso edo Kaparrotsu udalerrian kokatutako XIV. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

Historia
--------

Santa Fe parrokia zaharrarekin bat dator, berria gaur egungo Santa Fe eliza baita. Herriko lekurik garaienean dago, muino batean, eta gaur egun hondatuta dago. XIV. mendeko eraikin gotikoa da, perimetroko hormei, presbiterioko altxaerei eta aurreko atalari esker berreraiki daitekeena, oraindik zutik mantentzen direnak. Habearte bakarra du, tamaina handikoa, gurutzaduraren parean kapera laukizuzen txikiak dituena, eta burualde pentagonala. Bere altxaeretan kapitelak nabarmentzen dira, non burualdean gurutze-ganga sinpleak eta galloidunak eusten dituzten. Gangek nerbio molduratuak dituzte. Portada arku zorrotzekoa da eta arkibolta ugari eta kapitel jarraituak ditu.

Kristoko eliza eraikin bat da, eta barruan Erdi Aroko parrokiatik datorren Gurutziltzatuaren eskultura bat nabarmendu behar da. Gotiko estilokoa da, XIII. mendearen amaierakoa edo XIV. mendearen lehen erdialdekoa, baina bere ikonografiak Kristoren eredu erromanikoak jarraitzen ditu Maiestatean, lau iltzerekin eta besoak gorputzarekiko perpendikularrean jarrita.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | KAPARROTSU.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Caparroso/Kaparrotsu
* Aragoiko Erribera
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112144788
* Commonscat Multimedia: Iglesia del Cristo (Caparroso)

---

 |

* Wd Datuak: Q112144788
* Commonscat Multimedia: Iglesia del Cristo (Caparroso)
San Pedro komentua, Agurainen, Klaratarren ordenakoa.

**Komentua** fraideak eta mojak elkarkidetzan bizi diren eraikina da, batez ere Eliza Katolikoan eta Anglikanoan.

Hitza latinezko *conventus*etik dator ("biltzar"): erromatar biltzar haietan elkartzen ziren hiritarrak, arrazoi administratibo edo judizialen ondorioz.

Monasterioaren ordez, propioago aipatzen da komentua, honako hauetan:

* Elizkide erregularrek (gizon eta emakumeek) osatutako elkarte erlijioso ez monastiko baten bizitza tokientzat.
* Eskeko ordenetako (frantziskotarrak, dominikarrak, karmeldarrak, agustindarrak) erlijiosoak (fraide edo serorak) bizi diren, horrela, kongregazioa bera ere deitzen den arren.

Apaizetxe batean bezala, komentuak antolaketa arkitektoniko eta sozial zehatza du, sortu zuen ordena monastikoaren mende dagoena.

Tradizioan, komentu bateko eraikinak kapera edo eliza, erlijiosoen gelak, jangela edo errefektorioa eta biltzar gela edo kapitulu gela zituen, hori guztia klaustroizeneko patio itxiak inguratua, baita komuna, sukaldea, biltegia... ere.

Brigiden komentua (Lasarte-Oria)

Beste esanahi batzuk
--------------------

Erromatar zibilizazioan, lurralde auzitegia zen (*conventum juridicum*), hau da, euren lurraldearen banaketa administratibo bat.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1128397
* Commonscat Multimedia: Convents

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX524418
* BNF: 119780456 (data)
* GND: 4401430-2
* LCCN: sh85031689
* AAT: 300312089
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1128397
* Commonscat Multimedia: Convents
**Krixo** (K.a. 72an hila), Hirugarren Gerra Serbileko esklabo matxinadako buruzagietako bat izan zen, Espartako eta Enomaorekin batera.

Galiakoa zen (egungo Frantzia) eta esklabo izan zen zenbait urtez matxinadaren aurretik. Krixok, *allobroges* tribuarekin borrokatu zuen erromatarren aurka, eta harrapatua izan zen. Bere kideak bezala, Krixo, gladiatore bezala entrenatua izan zen Capuan. Zenbait kontratutan, bere gladiatore zeltarren enpresak, borrokatzeko modua aldatu zuen, esklabo armadak erakutsitako puntu ahulak erasoz.

Hasieran, esklabo armadak, Erromatar Senatuak matxinada zanpatzeko bidali zuena baino gehiago zela erakutsi zuen. Baina Kriso, Espartakogandik banatu zen urte amaiera aldera. Espartakok, Galiara eta Balkanetara ihes egin nahi zuen, baina Krisok, arpilaketan jarraitu nahi zuen, eta Italia hegoaldean geratu zen.

K.a. 72ko udaberrian, matxinada amaiarazteko bidalitako bi kontsuletako batek, Luzio Gelio Publikolak, Krisori eta germaniar eta zeltez osatutako honen armadari eraso zion, Apulian. Gargano mendian gertatu zen hurrengo guduan, Krisok, bere germaniar infanteria erabili zuen erromatarrak ahultzeko, bere zeltiar gladiatoreak bidali aurretik. Baina bere gerlari germaniarrak garaituak izan ziren, honek, Krixo, modu defentsiboan borrokatzera behartu zuelarik, garaitua izanez. Krixo hila izan zen, eta 20.000 soldaduko bere armada, erabat suntsitua.

Espartakok, Krixo gladiatore ohiaren oroitzapena ohoratu zuen lurperaketa joko batzuekin, joko hauetan, 300 gerra preso erromatar, heriotzaraino borrokatzera behartu zituelarik, gladiatore modura.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q333836

 |

* Wd Datuak: Q333836
**Sequatchie konderria** (ingelesez: *Sequatchie County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dunlap da. 2010eko zentsuaren arabera 14.112 biztanle zituen, Sequatchie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sequatchie konderriak 689,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,48 ura dira. Beste 688,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,48 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.112 pertsonetatik 13.864 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 462 dira. 19 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 134 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Sequatchie County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502351
* Commonscat Multimedia: Sequatchie County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153629774
* ISNI: 0000 0004 0442 6965
* LCCN: n82106387
* NARA: 10040131
* **Lekuak**
* OSM: 1848200
* TGN: 2001913

 |

* Wd Datuak: Q502351
* Commonscat Multimedia: Sequatchie County, Tennessee
Zaraitzuko bandera
Historikoki, **kiñoi** nekazaritzako produkzio sistema, lurren banaketan oinarritua, erein eta uztartzeko asmoz. Quiñoia konpartitzen duten kide bakoitzari dagokion lur-zatia da.

Zaraitzu ibaxan kiñoi terminoak nekazaritza-konnotazioak gainditzen ditu, tokiko mugape geografikoaren irudi historiko eta berezi bati erreferentzia egiteko, bereziki XVI. eta XVIII. mendeetan hedatua. Kiñoiak harana banatzen zen lurralde mankomunatu eta administratiboki mugatutako bakoitza dira. Kiñoi bakoitzak hainbat herri biltzen zituen, beti elkarren ondoan, eta guztiak bokal bakar gisa agertzen ziren Zaraitzuko Batzorde Nagusian. Kiñoien asanbladetan, lurren eta larreen aprobetxamenduaz ez ezik, justizia ere administratzen zen eta ibaxari buruzko gai politiko guztiak jorratzen ziren.

Kiñoiak
-------

* Aldegaña
* Errartea
* Atabea

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | KIÑOI.*  (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).

Ikus, gainera
-------------

* Unibertsitate

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9065457

 |

* Wd Datuak: Q9065457

| * i
* e
* a
  Zaraitzu |
| --- |
| Aldegaña | Itzaltzu • Otsagabia (Iratiko etxeak • Pikatua) |
| Errartea | **Ezkaroze** • Jaurrieta (Erremendia) • Orontze |
| Atabea | Espartza • Sartze (Ibiltzieta • Sartze) • Gorza (Erripalda • Gorza • Igari) • Galoze (Galoze • *Ganaltze* • Itzalle • Izize • Uskartze) |
**Kizkurre** Goierriko hainbat gazta ekoizleek sortutako marka da. Marka hau museo berezi eta baserrietan aurki daiteke.

Helburuak
---------

Sortzaileen arabera bi ditu helburu nagusiak:

* Idiazabal gaztaren salmenata areagotu bide berriak urratuz.
* Artzantzaren funtsa gizarteratu.

Sorrera
-------

Goimen, Artzai Gazta, Goitur eta Lenbur turismo garapen agentzia dira bultzatzaileak. 2007ko martxoaren 9an egin zuten Kixkurre ikur eta filosofiaren aurkezpen ofiziala Idiazabalgo Artzai Gaztaren egoitzan.

Logotipoa
---------

Zuri-beltzean marrazturako borobila da, barruan artilea irudikatzen duena. Azpian Kixkurra hitza du, goierritar erara, bukerako -e hizkia urdinez. Azken -e hizkiak ere ileak hartzen duen forma, ahari adar kiribildua ere gogorarazi nahi ditu.

Goimeneko teknikari den Joxe Manuel Zubizarretaren hitzetan: *Muinean artzaintza dago, neolitikotik gaurdaino diharduen bizibidea eta bertako arraza den latxa ardia. Honen bereizgarri nabarmenena, izena ematen diona, duen ilea da, eta zehazki honek azaltzen duen laztasuna.*

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Kixkurreren sorrera Noticias de Gipuzkoa aldizkarian[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12261497

 |

* Wd Datuak: Q12261497
**Kiyosuko gaztelua** (japonieraz: 清洲城, *Kiyosu-jō*?)
 Japoniako Aichi prefeturan dagoen japoniar gaztelua da. Nagoia hiriaren ondoan dagoen Kiyosu hirikoa da.

Historia
--------

Kiyosuko gaztelua 1394 eta 1427 artean eraiki zen Kamakura, Kyoto eta Ise santutegi handia elkartzen zituzten *Nakasendō* eta *Minoji* errepideek bat egiten zuten toki estrategikoan. 1478ko gerra zibilean Orizu gaztelua suntsitua izan zenean Kiyosuko gaztelua bihurtu zen Oda leinuaren egoitza eta bertatik kontrolatzen zuen Owari probintzia osoa. 1555 urtean Oda Nobunaga handiak bere gain hartu zuen gazteluaren ardura eta bertan egin zuen aliantza ituna Tokugawa Ieyasurekin.

Oda Nobunaga hil eta handik gutxira Tokugawak gaztelua eraitsi eta bertako harri ugari erabiliz estrategikoki toki hobea zen Nagoiako gaztelua altxatu zuen. Meiji berrezarkuntza hasi zenerako Kiyosuko gazteluaren aztarna gutxi gelditzen zen.

1989an Kiyosu hiriaren mendeurrena ospatzeko gaztelua berreraiki zuten. Ez da ordea erreplika zehatza, garai hartako erreferentziazkoa den Inuyama gaztelua hartu baitzuten eredu.

Iruditegia
----------

* Dorre nagusia.Dorre nagusia.
* Gaztelua sakura garaian.Gaztelua sakura garaian.
* Otebashi zubia.Otebashi zubia.
* Oda Nobunagaren brontzezko estatua.Oda Nobunagaren brontzezko estatua.
* Nagoiako gaztelua Kiyosuko gaztelutik ikusita.Nagoiako gaztelua Kiyosuko gaztelutik ikusita.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1357421
* Commonscat Multimedia: Kiyosu Castle

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 255940459

 |

* Wd Datuak: Q1357421
* Commonscat Multimedia: Kiyosu Castle
*Artikulu hau Kroaziako ibaiari buruzkoa da; Esloveniako ibaia gaitzat duena beste hau da: «Krka ibaia (Eslovenia)»*
**Krka** Kroaziako Dalmazia eremuko ibaia da, Šibenik-Knin eskualdea zeharkatzen duena. Greziarrek *Catarbates* deitu zuten (malkartsua) eta erromatarrek *Corcoras*. 73 kilometroko luzera du eta ia ibilbide osoa parke nazionala da, Krka Parke Nazionala (*Nacionalni park Krka*).

Kroazia eta Bosniaren arteko mugatik gertu dagoen Knin herriaren inguruan azaleratzen da, Dinara mendien oinean, eta hasieran *Roski slap* 27 metrotako altuera duen ur-jauzia pasa ondoren Visovacko lakua sortzen du. Lakuaren erdian dagoen irla txiki batean Visovac monasterio frantziskotarra dago. Lakuaren beste muturrean *Skradinski Buk* urjauzia dago, Skradin herritik 15 kilometrora. Iguru horretan mendebaldetik datorkion *Čikola* errekaren urak jasotzen ditu eta azkenik estuario estua jarraituz Šibeniken itsasoratzen da, Itsaso Adriatikoan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q591224
* Commonscat Multimedia: Krka, Croatia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 235209343
* GND: 4444498-9
* LCCN: sh2017004450
* NKC: ge662444
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 3486107

 |

* Wd Datuak: Q591224
* Commonscat Multimedia: Krka, Croatia
Itsaspeko sumendi batek eratutako laba solidotua
**Itsaspeko sumendiak** itsas mailatik behera aurkitzen diren Lurreko pitzadurak dira, non magma erupzioak egon daitezkeen. Horietako gehienak, plaken mugimendu tektonikoko guneetan daude, ozeano dortsal ere deitzen direnak. Itsaspeko sumendi gehienak, ozeanoaren sakonera handietan aurkitzen diren arren, batzuk, oso sakonak ez diren uretan daude, eta hauek, materiala bota dezakete airera eztanda batean. Iturri hidrotermalak, aktibitate biologiko ugariko tokiak, ohi, itsaspeko sumendietatik gertu daude.

Antarktikako Bransfield itsasartean dagoen itsaspeko sumendi bat.
Inguruan ura izateak, eztanda bolkaniko baten ezaugarriak alda ditzake. Une batzuetan, gorantz doan uraren eroankortasun termikoak, magma, lurrean gertatutako eztanda batean baino azkarrago kristalizatzea eragiten du. Gainera, itsaspeko presioak, presio baldintza normalak 250 aldiz gaindi ditzake. Hau, jeitsi egiten da irakite eztandagarri batean, magma eta itsasoko uraren arteko erreakzio eztandagarriaren ondorio.

Sumendi hauek eratutako laba, lur gaineko sumendien labaren nahiko ezberdina da. Ura ukitzen duenean, ore solido bat eratzen da labaren inguruan. Ore honetan aurrerantz doan laba isuriak, *laba kuxindua* deritzona eratzen du.

Ikus, gainera
-------------

* Itsaspeko mendia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q674775
* Commonscat Multimedia: Submarine volcanoes

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2005020352
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q674775
* Commonscat Multimedia: Submarine volcanoes
Olympus etxebizitzak (Helsinki), Kristian Gullichsen.
**Kristian Gullichsen** (Helsinki, Finlandia, 1932ko irailaren 29a - *ibidem*, 2021eko martxoaren 17a) finlandiar arkitektoa izan zen.

Biografia
---------

Helsinkiko Teknologia Unibertsitatean egin zituen ikasketak 1951tik 1960ra. Alvar Aalto, Toivo Korhonen eta Heikki Sirenen estudioetan aritu zen laguntzaile gisa 1952tik 1961era. Gero, bere lehenengo estudioa zabaldu zuen, eta Juhani Pallasmaa izan zuen lankide 1973ra arte. 1965etik 1967ra, Finlandiako Arkitektura Museoko zaindari izan zen, eta Teknologia Unibertsitateko irakasle 1961etik 1969ra. 1973tik aurrera, Erkki Kairamo eta Timo Vormala arkitektoekin lan egin zuen.

1978an, Finlandiako Arkitektura Sari Nazionala irabazi zuen, eta, 1988an, Arteetan katedraduna izendatu zuten. 1989an, Hiri Ingurunea saria irabazi zuen, eta 1990ean Hormigoizko Eraikuntza Onenaren Saria.

Lan nagusiak: banketxe bat Lappeenrantan (1983-1988), T. Vormala eta E. Kilpiörekin batera; herritarrentzako zentro bat Pieksämäkin (1983-1989), T. Vormala, E. Kipliö, M. Linko eta A. Jylhärekin batera; Stockmann saltegi handien zabaltze-lana, Helsinkin (1984-1989), E. Kairamo, T. Vormala, J. Sutela, M. Muoniovaara eta J. Linkoren batera.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751310
* Commonscat Multimedia: Kristian Gullichsen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3409091
* ISNI: 0000 0000 7867 2086
* GND: 124575927
* LCCN: n91103495
* NDL: 01169295
* SUDOC: 09303024X
* ULAN: 500083757
* BIBSYS: 90570237
* KulturNav: id
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02590/eu\_g\_3369/g3369

 |

* Wd Datuak: Q3751310
* Commonscat Multimedia: Kristian Gullichsen
***La Población*** Víctor Jara abeslari txiletarrak 1972an plazaratu zuen zazpigarren albuma izan zen. Kontzeptu musika disko da, hau da, osoa gai baten ingurukoa da. Kasu honetan langileak bizi ziren txabolen herri baten ingurukoa da. Pobrezia eta beharra, irtenbide bat bilatzeko beharra gai nagusiak dira. Datuak errealitatetik hartu zituen, Herminda de la Victoria herri matxinatuan (egungo La Victoria) hainbat testigantza aztertu eta jaso zituen, eta haietan oinarritu zuen bere diskoa.

Ezaugarriak
-----------

Txileko Kantagintza Berriaren mugimendua horrelako kontzeptu-albumek gertaerak eta ideologia hobeto azaltzeko aukera eman zuten. Ziur aski ezagunena Quilapayún taldeak 1970ean grabatu zuen *Cantata Santa María de Iquique* albuma izan zen. Kantata horrek ere arrakasta itzela izan zuen, hala ere: *Rolling Stone* aldizkariaren arabera, 2008an, garai guztietak Txileko 17. disko garrantzitsuena izan zen. Lan honetan, «Lo único que tengo» abestian, Isabel Parrak abestu zuen. Beste abestietan Bélgica Castro, Huamarí eta Cantamaranto taldearen laguntza izan zuen. Beste kantu batean, «Herminda de La Victoria», Jarak Alejandro Sievekingen kolaborazioa izan zuen hitzak jartzeko garaian.

Abestiak
--------

1. "Lo único que tengo"
2. "En el río Mapocho"
3. "Luchín"
4. "La toma - 16 marzo 1967"
5. "La carpa de las coligüillas"
6. "El hombre es un creador"
7. "Herminda de la Victoria" (Alejandro Sieveking, Jara)
8. "Sacando pecho y brazo"
9. "Marcha de los pobladores"

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* *La población* YouTuben

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6464505

 |

* Wd Datuak: Q6464505

​
*Artikulu hau greziar mitologiari buruzkoa da; futbolaria gaitzat duena beste hau da: «Meho Kodro»*

**Kodro** (grezieraz Κόδρος, Kódros), Atikako azken erregea (βασιλεύς, basileus)izan zen. Melantoren semea eta Atenaseko erregea zen.

Tradizioaren arabera, doriarrak Peloponesoan agertu ondoren (K. a. 1068 inguruan), Atikaren aurkako euren erasoa gertatu zen. Doriarrek, orakuluaren bidez, hiria, soilik Kodro errege atikoa bizirik mantentzen bazen konkistatuko zutenaren mezua jaso zuten. Honela, doriarrek, Atenasko erregea hil gabe, gerra hasteko behar adina segurtasun neurriak hartu zituzten.

Kodrok, orakulu honen berri jakin zuenean, hiria salbatzeko bere buruaz beste egitea erabaki zuen. Doriar sineskeriazaleek, orduan, borroka utzi zuten.

Kodroren abertzaletasunaganako errekonozimendu bezala, atenastarrek, *basileos* titulua beste inork ez zuela izango erabaki zuten. Kodroren ondoren, poliseko agintari nagusiek, arkonte (ἄρχοντες) titulua izango dute.

Iturriak
--------

* Herodoto, *Historia* (V, 76).
* Likurgo, *Leokratesen aurka* (20).
* Justino, *Epitomea* (II, 6 y ss).
* Veleyo Paterkulo (I. 2).
* Pausanias (IV, 5, 4 y VII, 2).
* Estrabon, *Geografía* (XIV, 633 y ss).
* Aristoteles, *Politika* (II, 9).

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Melanto** | **Atenasko errege mitikoa**K. a. 1088 inguru-K. a. 1068 | Ondorengoa**Medonte** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1052888
* Commonscat Multimedia: Codrus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 232348558
* GND: 1019741902
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1052888
* Commonscat Multimedia: Codrus