recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nafarroako Alderdi Demokrata Liberala** (jatorriz gaztelaniaz, **Partido Demócrata Liberal de Navarra**) Francoren diktadura osteko lehen hauteskunde irekietarako Nafarroa Garaiko alderdi eskuindar foruzalea izan zen, 1976ko ekainetik aurrera sortua. Jesús Aizpún, Pedro Pegenaute eta Astrain izan ziren haren sortzaileak, besteak beste. Bi urteren buruan, bere kideek UCD, AP eta beste aukera batzuen hautua egin zuten, baita Aizpúnek UPN sortu ere (1979).

Bilakaera
---------

1976ko ekainaren 14ko Elkarte Politikoaren Legea eta gutxira sortu zen, 1977ko ekainaren 15eko hauteskundeetara begira. Berehala, Nafarroako Fronte Independentearekin norgehiagoka bati ekin zion UCD siglen pean Espainiako alderdi hori Nafarroa Garaian ordezkatzeko. Azkenean, Jaime Ignacio Del Burgoren Nafarroako Foru Alderdi Sozialdemokratarekin batera osatu zuen UCDren hautagai zerrenda Nafarroan, Espainiako Kongresurako hautagai burua Jesús Aizpún zuela. Patxi Zabaletak Aizpúnen konexioak eta Huarte enpresa taldearekiko lotura aipatu ditu UCDren frankizia eskuratzeko arrazoi nagusitzat.

Zatiketa
--------

1977ko ekainaren 15eko hauteskundeetan, arrakasta itzela izan zen Nafarroako UCDrentzat: bostetik hiru diputatu eta hiru senatari Madrilen. Espainiako Konstituzioaren testuari buruzko eztabaida piztu zen orduan. eta Aizpún luze gabe urrundu zen UCDtik. 1978ko urriaren 31ean, Konstituzioari buruzko Espainiako Kongresuko bozketan abstenitu egin zen, UCDko bakarra. Aizpúnek UCDrekiko zituen desadostasunek alderdiaren azkena ekarri zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Esparza, J.M. Aoiz, F. Zabaleta, P. (2016), 294-297. or.

Bibliografia
------------

 

* Esparza Zabalegi, Jose Mari; Aoiz, Floren; Zabaleta, Patxi.  (2016). *Tres tristes trileros; Arbeloa, Del Burgo y Aizpún.*  Tafalla: Txalaparta SL ISBN 978-84-16350-64-3..

Ikus, gainera
-------------

* Nabarrismo
* Nafarroako Foruak Eraldatzeko Legea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31188370

 |

* Wd Datuak: Q31188370
**Lisosoma primarioak** erretikulu endoplasmatikoko sistemaren deribatuak dira. Lisosoma primario bakoitza Golgiren aparatutik askatutako besikula da, entzima hidrolitikoak dituena (hidrolasak). Entzima hauek erretikulu endoplasmatiko bikortsuan (EEB) sintetizatzen dira eta garraio-besikulen bidez Golgiren aparaturaino heltzen dira. Bertan glukosilazioa jasan (gluzido bat beste molekula bati gehitzen zaioneko prozesua) eta manosa-6-fosfatotan aberatsak diren katea gluzidikoak bihurtzen dira. Hau identifikatzaile molekularra da; entzimak lisosomenganantz bideratzen ditu. Hidrolasek identifikatzailea ez daramaten gaixotasuna ikertu izan da; Golgiren aparatuko mintzek ez dituzten direna bezala ezagutzen eta jariatze-besikuletan enpaketatzen dituzte exozitosi bidez kanporatzeko. Gaixotasun hau pairatzen dutenek matrize estrazelularrean hidrolasak metatzen dituzte, haien zelulek entzimon gabezia duten bitartean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25474772

 |

* Wd Datuak: Q25474772
**Nafarroako Erresumako Museo Etnografikoa** bilduma museografiko iraunkorra da, Artetako (Ollaran) Fantikorena etxean dagoena, Nafarroa Garaian.

Bilduma
-------

Bisitariak antzinako Nafarroako hainbat pieza ikusteko aukera dauka, hauek pilatuta daudelarik beren testuinguruan eta ogibidearen arabera. 8.000 objektu inguru ikus daitezke, Erdi Arotik 20. mendeko lehen erdira artekoak. Oharrik gabe daude objektu gehienak.

Horretaz gain, Joxe Ulibarrena artista eta etnografoaren hainbat lanekin girotua dago erakusketa.

Historia
--------

Museoa Berriobeiti herrian ireki zen lehenez 1964ean Ulibarrenaren ekimenez. 1974ean bere ondorengoek berrantolatu zuten, eta 1982an Mariscal Pedro de Navarra Fundazioak babesa eman zion, Ulibarrena familiaren bilduma zabaldu eta hobetu egin zelarik.

1986an museoa Artetara lekualdatu zen, non Joxe Miel Barandiaranek inauguratu zuen egoitza berria. Fundazioak Nafarroako gobernuarekin lankidetza  hitzarmen bat sinatu zuen ondoren, Nafarroako museoen sarean sartuz.

Iruditegia
----------

* Hilarri bat.Hilarri bat.
* Barkilleroaren erruleta.Barkilleroaren erruleta.
* Goritzeko burdinak.Goritzeko burdinak.
* Jostailu zaharrak.Jostailu zaharrak.
* Joxe Ulibarrena museoaren sortzailea, bertan lanean 2011n.Joxe Ulibarrena museoaren sortzailea, bertan lanean 2011n.

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Museo Etnografikoa.*  Nafarroa Turismoa.
2. ↑   «Joxe Ulibarrena eskultore nafarra hil da» *Argia* (Noiz kontsultatua: 2020-06-24).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** museoetnograficoarteta.  (2017-04-06). «historia del museo» *Museo Etnográfico de Reino de Pamplona* (Noiz kontsultatua: 2020-06-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069991
* Commonscat Multimedia: Ethnographic Museum of the Kingdom of Pamplona

---

 |

* Wd Datuak: Q61069991
* Commonscat Multimedia: Ethnographic Museum of the Kingdom of Pamplona

* Museoaren webgunea, museoetnograficoarteta.com
Muskizko petrolio findegia airetik.
**Findegi** bat petrolioa edo olioa fintzen duen plataforma industrial mota bat da. Lehengai batetik (konposizio gordina) eta prozesu egoki baten erabilpenaren bitartez, lehengaiaren deribatu puruagoak lortzen dira. Findegiei esker, oraindik erabilgarria ez den baliabide batetik, erabilgarriak diren produktuak lortzen dira.

Findegi motak
-------------

Hauek dira findegi motak:

* Petrolio findegiak: petrolio gordina bihurtzen du, gasolina, gasolioa, kerosenoa, berokuntzarako fuel-olioa, betuna eta lubrifikatzaileak lortzeko.
* Olio findegiak: olio gordinaren ez-purutasunak baztertzea du helburu. Biodiesela eta giza kontsumorako olioak lortzen dira.
* Gas natural findegiak: gas natural gordina araztu eta etxebizitzetarako, merkataritzarako eta industriarako erabiliko den gas erregai bihurtzen da.
* Gatz findegiak: gatz arrunta (NaCl) garbitzen duena.
* Metal findegiak: aluminioa, zinka, magnesioa, kobaltoa, kobrea, urrea, beruna, nikela, zilarra eta uranioa bezalako metalak fintzen dituztenak.

### Petrolio findegia

Petrolio findegia petrolioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Prozesu egokien bitartez, petrolioaren eratorri desberdinak lortzen dira (gasolioa, kerosenoa, etab.). Produktu horiek lortzeko, zatikatutako destilazioa deituriko metodoa erabiltzen da.

### Olio findegia

Olio findegia olioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Findegi hauen helburua olio gordinean desiratzen ez diren eratzaileak baztertzea da; ezpurutasunak baztertzea lortu nahi da, hala nola, fosfatidoak, pigmentuak, metalak, etab… glizeridoetarako posible den kalterik txikienarekin eta eratzaile desiragarriko galera minimoarekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1867977
* Commonscat Multimedia: Refineries

---

* **Identifikadoreak**
* NARA: 10674830
* AAT: 300006254

 |

* Wd Datuak: Q1867977
* Commonscat Multimedia: Refineries
**Narikala** (georgieraz: ნარიყალა) Tbilisin, Georgiako hiriburuan, eta Kura ibaiertzean dagoen gotorleku zahar bat da. Gotorlekua bi harresidun atalek osatzen dute bainu sufretsu batzuen eta Georgiako Zientzia Akademiako Lorategi Botaniko Nagusiaren artean dagoen muino baten gainean. Beheko aretoan, San Nikolas eliza berriki zaharberritua dago.

Gotorlekua IV. mendean sortu zen Shuris-tsikhe ("gotorleku eskergabea") izenarekin. VII. mendean, Omeiatarrek nabarmen handitu zuten, eta ondoren David IV.a Georgiako erregeak (1089-1125). Mongolek Narin Qala ("gotorleku txikia") izenarekin berrizendatu zuten gotorlekua, eta horren ondorioz, egungo izena datorkio. Gaur egun ikus daitezkeen eraikin asko XVI. eta XVII. mendekoak dira. 1827. urtean, gotorlekuaren zati bat lurrikarak suntsitu eta eraitsi egin zuen. Gaur egun, Georgiako hiriburuan oso leku ezaguna da, batez ere, bertatik dituen bistengatik.

Irudi galeria
-------------

* San Nikolas eliza eta Narikala.San Nikolas eliza eta Narikala.
* San Nikolas eliza.San Nikolas eliza.
* Tenpluaren barnealdea.Tenpluaren barnealdea.
* Eguneko ikuspegia TbilisitikEguneko ikuspegia Tbilisitik
* Harresia Tbilisirekin atzealdean.Harresia Tbilisirekin atzealdean.
* Gotorlekuaren goiko aldeaGotorlekuaren goiko aldea
* Narikala Tbilisiko erdigunetik gauez ikusitaNarikala Tbilisiko erdigunetik gauez ikusita

Kanpo estekak
-------------

* Narikala Geocities-n
* Narikala World66-n

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q155453
* Commonscat Multimedia: Narikala

---

* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 43741

 |

* Wd Datuak: Q155453
* Commonscat Multimedia: Narikala
Banku baten egoitza Bilbon. Bankuak finantza bitartekariak dira: gordailu moduan hartzen duten dirua mailegatu egiten dute interes baten trukean.
**Finantzak** diruaren kudeaketa aztertzen duen ekonomiaren adarra dira. Banakoen, enpresen eta estatuaren arteko diru-fluxuak aztertzen ditu, horiek guztiek dituzten kontsumo edo inbertsio beharretarako. Finantzek diru, denbora eta arrisku kontzeptuak uztartzen dituzte, eragile ekonomikoek behar dituzten kapital beharrak une, neurri eta modu egokian kudeatzeko.

Oinarrian, finantza arloa pertsona eta enpresek bankuetan dirua ezartzen dutenean zabaltzen da. Bankuek beste zenbait pertsona edo enpresari mailegatu edo uzten diote ezarritako dirua, geroago itzultzeko konpromezuaz. Itzuli bitartean bankuak interesak jasoko ditu dirua mailegatuta hartu duen pertsona edo erakundetik.

Ikus, gainera
-------------

* Finantzaketa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q43015
* Commonscat Multimedia: Finance

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85048256
* NDL: 00565882
* NKC: ph114548
* NARA: 10640006
* AAT: 300055715
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q43015
* Commonscat Multimedia: Finance
**Finchley** Ingalaterrako Barnet udalerriko auzo bat da, Londresko iparraldean (Londres Handiaren barruan dago integratuta). Finchley lautada batean dago, 11 km inguruCharing Crossetik iparraldera. Middlesex-eko konderriko parrokia ohia, auzo bihurtu zen 1933tik 1965era, Londres Handiaren parte bihurtu zenean. Finchley bizitegi-auzo bat da (lo-hiria).

Errepidez ondo komunikatuta dago North Circular Road A406 (londres barruko ingurabidea) bidez, eta horrek Londresko erdialdera edo herrialdearen iparraldera sarbide azkarra ematen du. 3 metro geltoki ditu, denak Northern linean: Finchley Central, East Finchley eta West Finchley.

Auzo honetan jaio zen George Michael abeslari ezaguna.

Finchley Margaret Thatcherren hautesbarrutia izan zen 1959tik 1992ra.

Kanpo estekak
-------------

* The Finchley Society
* The Finchley Arrow
* Finchlinks - For the bits of Finchley outside the North Circular

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q150217
* Commonscat Multimedia: Finchley

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150209951
* LCCN: n88278597

 |

* Wd Datuak: Q150217
* Commonscat Multimedia: Finchley
Ninjatō bat
**Ninjato**a edo **ninjatōa** (japonieraz 忍者刀, ninjatō?), *ninjaken* (忍者剣, 'ninjaken'?) edo *shinobi katana* (忍刀, 'shinobi katana'?), bezala ere ezaguna, ninja batek eramango lukeen sablearen izen arruntena da. Masaaki Hatsumik idatzitako *Ninjutsu History and Tradition* liburuaren arabera, sable hauek, nolabaitek forma eta tamaina barietatea izango lukete. Edonola ere, tradizionalki, Japonia feudaleko samuraiek erabilitako *daito katana* baino laburragoak ziren

Ohiko ninjatōa, katanaren eskutokia eta *saya* duen wakizashi edo ezpata labur bat izango litzateke, arerioagan, kalkulu akats bat eragiten zuena arma bere gordelekutik ateratzeko denborari dagokionez, uste baino azkarragoa battoujutsu teknika bat erabiltzea ahalbidetuz. Gainera, bere tamainak, katanaren aurrean, nolabaiteko abantaila ematen zion espazio itxi edo estuetan borrokatzerako orduan. Gainera, arma disimulatzeko balio zuen (bere erabiltzailea ninja bezala identifikatzea ahalbidetuko zuena), ohiko sable bat bailitzan. Zorroan geratzen zen toki gehigarria, gainera objektuak gorde edo ezkutatzeko erabil zitekeen.

Gaur egungo ninjatoa, ohi, zuzena da, tsuba (eskubabeslea) karratuarekin, baina ez da historikoki leiala. Masaaki Hatsumi liburuaren arabera, ninjen sablea, bakarrik "zuzena" zen garaikoen batez bestekoarekin alderatuta, askoz kurbatuagok zirenak, baina kurbatura pixka bat mantenduz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Link to BBC article from the *Japan - No Surrender* series
* **(Ingelesez)**Link at sword-buyers-guide.com to general article
* **(Ingelesez)**Link at Kris Cutlery.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q842884
* Commonscat Multimedia: Ninjatō

---

 |

* Wd Datuak: Q842884
* Commonscat Multimedia: Ninjatō
**Eva Ahnert-Rohlfs** (Coburg, 1912ko abuztuaren 11 - Sonneberg, 1954ko martxoaren 9a) astronomo alemaniar bat izan zen. Behaketa garrantzitsuak egin zituen izar aldagarriei buruz.

Eva Rohlfs izenarekin jaio zen Alemaniako Saxonia-Coburgo-Gotha dukerriko hiriburua zen Coburg hirian. Würzburgeko Unibertsitatean, Municheko Unibertsitatean eta Kieleko Unibertsitatean ikasi zuen 1931 eta 1933 bitartean. Familia bizitza egiteko bederatzi urtez erretiratuta eman ondoren, ikasketak berrartu zituen 1942an, eta Bigarren Mundu Gerra amaitu arte Göttingeneko Unibertsitatean jarraitu zuen. 1945etik oso estuki lan egin zuen Cuno Hoffmeister irakaslearekin astronomo laguntzaile bezala Sonnebergeko behatokian. 1951n astrofisika doktoretza jaso zuen Jenako Unibertsitatean.

Sonnebergeko behatokian Paul Oswald Ahnert ezagutu zuen, honekin ezkonduz 1952an. Ezkontza honek bi urte baino ez zuen iraun, Eva 1954an hil baitzen, 41 urte baino ez zituela.

Bibliografia
------------

* *"Strahlungsdruck, Poynting-Robertson-Effekt und interstellare Materie."* Mitteilung der Sternwarte Sonneberg 43 (1953)
* *"Vorläufige Mitteilung über Versuche zum Nachweis von Meteoritischem Staub."* Mitteilung der Sternwarte Sonneberg 45 (1954)
* *"Zur Struktur der Entstehung des Perseidenstroms."* Veröffentlichung der Sternwarte Sonneberg (part 2, p. 5 - 38) (1956)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q77747
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 15207845
* ISNI: 0000 0000 0682 8424
* GND: 104542292

 |

* Wd Datuak: Q77747
**Eva Crane** (Londres, 1912ko ekainaren 12a - Slough, Erresuma Batua, 2007ko irailaren 6a) erleen eta erlezaintzaren ikertzailea izan zen. Matematikari kuantiko gisa trebatu zen, baina hamarkada batzuk eman zituen erleak aztertzen, 60 herrialde baino gehiagotara bidaiatuz, askotan oso baldintza eskasetan.

Ibilbidea
---------

Ethel Eva Widdowson gisa jaio zen Londresen, eta doktoradutza lortu zuen 1941ean fisika nuklearrean. Sheffieldeko Unibertsitatean hasi zuen irakasle-karrera. James Cranerekin ezkondu zen, 1942an *Royal Navy* Volunteer *Reserve-*n lan egiten zuen poltsa-artekariarekin. Senarra 1978an hil zen. 

Erleekiko interesa senarrarekin batera erlauntza bat jaso zutenean sortu zitzaion, eztei-opari gisa. Opari hori gerra-garaiko azukre-anoa osatzen laguntzeko izan zen.

Cranek 180 artikulu eta liburu baino gehiago idatzi zituen, eta horietako asko 70 urte baino gehiago zituenean. *Honey: A Comprehensive Survey* (1975), non kapitulu garrantzitsuekin eta argitalpenarekin parte hartu baitzuen, bere editoreari (Heinemann Press) esan zionez, ezaugarri horietako liburu bat luzaroan behar zen. *A Book of Honey* (1980) eta *The Archaeology of Beekeeping* (1983) lanak Cranek nutrizioaz eta erlezaintzaz zuen interes handiaren isla dira.

Bere lana erlezaintzako bizitza baten ezagutza eta esperientzia biltzen dituzten *Bees and Beekeeping: science, practice and world resources* (1990, 614 orrialde) eta *The World History of Beekeeping and Honey Hunting* (1999, 682 orrialde) liburuekin amaitu zuen..

Heriotza
--------

95 urte zituela hil zen Sloughen (Erresuma Batua).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Martin, Douglas.  (16 de septiembre de 2007). *Eva Crane, English Expert on World's Bees, Dies at 95.* .
2. 1 2 3   Marren, Peter.  (14 de septiembre de 2007). *Eva Crane: Authority on the history of beekeeping and honey-hunting who travelled the world in pursuit of bees.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Eva Crane*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Obituario en *The Times*
* Sitio web del Eva Crane Trust
* Obituario en *The Guardian*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q275074
* Commonscat Multimedia: Eva Crane

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 597609
* ISNI: 0000 0003 6841 0287
* BNF: 122764730 (data)
* GND: 110062388
* LCCN: n80152819
* NKC: uzp2009465483
* CiNii: DA01385421
* SNAC: w67j6788
* SUDOC: 031576761
* BIBSYS: 90243582
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q275074
* Commonscat Multimedia: Eva Crane
**Felix Iñurrategi-Baltistan Fundazioa** 2001ean sortutako erakundea da, Baltistan (Pakistan) aldeko garapen sozioekonomikoa bultzatzeko eta bertan mendi-eskola sortzeko helburuak dituena. Nazioarteko garapenerako Gobernuz kanpoko erakundea da, Felix Iñurrategi Foundation Baltistan Machulu (FIFBM) izen osoa duena.

Felix Iñurrategiren izena darama Himalaian hildako mendigoizalearen omenez, berak eta bere anaiak aukeratutako sherpak Matxulu (Baltistan) herriaren ingurukoak zirela kontuan hartuz, 3.000 metroko altueran, herriak gaur egun 3.000 biztanle inguru dituelarik. Hushe ibarreko komunitatearen bizi-baldintzak hobetzea du xede erakundeak, Karakorum mendigune hartan.

Aretxabaletan dauka fundazioak egoitza nagusia, eta Bilbon bulegoa.

Patronatua
----------

* Presidentea: Jose Manuel Ruiz
* Idazkaria: Inazio Arregi
* Kideak: Mercedes Calvo, Alberto Iñurrategi, Pedro Ibarra, Jon Mancisidor, Txaro Otxandorena eta Marta Bernaola

Proiektuak
----------

* Nekazaritza
* Hezkuntza
* Osasuna
* Emakumeak
* Azpiegiturak
* Ekoturismoa
* Sendotzea
* Sentsibilizazioa

Laguntzaileak
-------------

Fundazioa diruz laguntzen duten erakunde publikoen artean, Aretxabaletakoaz gain, Arrasate, Bergara, Oñati, Zaldibia eta Zegamako Udalak daude, besteak beste, Eusko Jaurlaritza, Bizkaia eta Gipuzkoako Foru Aldundiarekin batera. Hainbat enpresa pribatuk ere sostengatzen dute.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)****(Ingelesez)** Baltistan Fundazioa
Fugger familiaren armarria
**Fugger** Erdi Aroaren amaieran eta Errenazimentuan Europako finantza-talde garrantzisuenetako bat eratu zuen alemaniar bankari-familia izan zen.

Historia
--------

XIV. menderako ezaguna zen familia hau, baina Jakue II.a Fugger, izengoitiz *Aberatsa* deitua (1495-1525) izan zen familia bere goren mailara eraman zuena. Ekialdearekiko merkataritza eta meatzaritza bultzatu zituen (Tirol, Karintia, Turingia, Hungaria). Veneziako kobre-merkatua haren eskuetan zegoen, eta Europako mendebalde eta erdialdera zabaldu zuen bere eragina. Laguntza-erakundeak sortu zituen.

Maximiliano I.a eta Karlos V.a enperadoreen finantzari izan zen; izan ere, azken horrek enperadore izendatu izana eta Paviakoa, eta beste garaipen batzuk zor zizkion. Baina laguntza hori, Filipe II.aren garaietara luzatu zena, izan zen Fugger familiaren hondamendiaren arrazoietako bat. Anton Fugger (1493-1560) hil ondoren, XVI. mendearen bigarren erdialdean gainbehera egin zuen etxe horrek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Familia Fugger o Fúcares Biografiasyvidas.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q155834
* Commonscat Multimedia: House of Fugger

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 31149106008868490683
* GND: 11853677X
* LCCN: sh85052237
* NKC: jx20100805003
* ULAN: 500215428
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q155834
* Commonscat Multimedia: House of Fugger
**Falun gorria**|   |
| Kolore koordenatuak |
| Hamaseitarra | #801818 |
| RGB | (r, g, b) | (128, 24, 24) |
| CMYK**N** | (c, m, y, k) | (0, 100, 100, 0) |
| HSV | (h, s, v) | (0º°, 81%, 50%) |

**Falun gorria** (suedieraz *Falu rödfärg*) gorriaren ñabardura den kolorea da, gorriluna baino ilunxeagoa. Suedian erabiltzen da gehien bat, baserri eta landetxeen zurezko fatxadak margotzeko.

Jatorria Suediako Dalarna eskualdeko Falun hirian dago. Bertan kobre meatze bat dago eta margoa egiteko tindagaia bertako zepa erabiltzen da. Zepa honetan burdin oxidoa, kobrearen gai elkartuak eta zinka dago gehien bat. Badirudi etxeetako zurezko fatxadak euriaren eta elurraren aurka babesgarri ona dela. XVI. mendetik erabiltzen da margo hau, zurezko fatxadei adreilu itxura emateko asmotan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q498423
* Commonscat Multimedia: Falu red

---

 |

* Wd Datuak: Q498423
* Commonscat Multimedia: Falu red


|   | Gorriak |   |
| --- | --- | --- |
| Gorriluna | Falun gorria | Borgoina | Gorrimina | Kardinala | Terrakota |
|   |   |   |   |   |   |
| Herdoila | Korala | Gorria | Eskarlata | Gorribizia | Gorrindola |
|   |   |   |   |   |   |
| Magenta tinta | Fuksia | Arrosa bizia | Magenta | Arrosa iluna | Arrosa |
|   |   |   |   |   |   |
**Famadihana** Madagaskarko malgatxe herriaren hilobiratze tradizioa da. *Hezurren biraketa* bezala ezagutzen den zeremonia honetan, pertsonek euren arbasoen gorpuak familiako kriptetatik ateratzen dituzte, gorpuak oihal freskoan biltzen dituzte eta euren izenak oihalean idazten dituzte, beti gogoratuak izan daitezen. Ondoren, zuzeneko musikarekin dantzatzen dute, gorpuak euren buruen gainean daramatzaten bitartean, eta hilobiak inguratzen dituzte, hilotzak familiaren hilobira itzuli aurretik.

Famadihana, dirudienez, jatorri berri samarra duen ohitura bat da. Beharbada, XVII. mendetik aurrera soilik egin da bere egungo forman, Asiako hego-ekialdeko hil ohitura bikoitz aurremodernoen egokitzapen bat izan daitekeen arren. Hildakoen espirituak azkenean arbasoen mundura batzen direnaren ustean oinarritzen da ohitura, gorputzaren deskonposizio osoaren eta zeremonia egokien ondoren, eta horrek urte asko eraman ditzake. Madagaskarren hau erritu erregular bihurtu zen, normalean zazpi urtean behin, eta ohiturak ahaidetasun-ospakizunetan hedatutako familiak biltzen ditu, batzuetan harreman arazotsuak dituztenak ere bai.

Famadihanaren praktika gainbeheran dago, zetazko oihalen prezioagatik eta zenbait malgatxek praktika zaharkitua dela uste dutelako. Lehen misiolariek bertan behera utzi zuten praktika, eta kristau ebanjeliko malgatxeek gero eta gehiago abandonatu dute. Eliza Katolikoa, baina, jada ez da praktika horren aurka agertzen, Famadihana kultura hutsa dela uste duelako, eta ez erlijiosoa. Malgatxe batek BBCri azaldu zion bezala: "Garrantzitsua da, hildakoak errespetatzeko gure modua delako. Familia osoa, herrialde osokoa, elkartzeko aukera ere bada".

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1395073
* Commonscat Multimedia: Famadihana

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1395073
* Commonscat Multimedia: Famadihana
Faluka pare bat Nilo ibaian, Luxor inguruan, Egipton
**Faluka** (arabieraz: فلوكة‎, "ontzi txikia", seguruenik grezieratik eratorria, ἐφόλκιον, Epholkion, "ontzia"),  egurrezko belaontzi bat da, eta erabiltzen da Itsaso Gorriaren eta Mediterraneo Ekialdearen ur babestuetan, Egipton eta Sudanen (bereziki Nilo ibaian zehar), Maltan eta Tunisian, baita Iraken ere. Bela bat edo bi eduki ditzake, triangeluarrak, eta masta bat edo bi, branka aldera makurtuak. Hamar bat lagun eraman ditzake, eta bizpahiru lagun eskifaian.

Bere ezaugarriak direla-eta, itsasbazterreko nabigazioan eta ur babestuetan erabili izan da, ibai handietan, jeneralean arrantzan egiteko. Gaur egun, berriz, zaharkituak geratu dira, txalupa motordunak erabiltzen dira-eta helburu komertzialetarako. Hala ere, Egipton adibidez, asko ikusten dira, Aswan eta Luxor inguruetan kasu, turistak-eta eramateko.

Garai batean Sizilian erabili zen era horretako ontzia. Gaur egun ere, ezpata-arrainak harrapatzeko erabili ohi da, Messinako itsasartean.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Frantsesez)** Abdelmajid EL HOUSSI,. (PDF) *Retour sur l’étymologie de felouque.* .

Bibliografia
------------

* Muscat, Joseph (2003) The Gilded Felucca and Maltese Boatbuilding Techniques. Pubblikazzjonijiet Indipendenza, Malta. ISBN 99932-41-45-8

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q914260
* Commonscat Multimedia: Feluccas

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7520347-9
* AAT: 300233027
* KulturNav: id

 |

* Wd Datuak: Q914260
* Commonscat Multimedia: Feluccas
**Lasse Anderson**,  (Valby, Danimarka, 1994ko martxoaren 11), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Danimarka ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Eskubaloia, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Lasse Anderson» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  "Lasse Anderson"[*Betiko hautsitako esteka*] *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15733322
* Commonscat Multimedia: Lasse Bredekjær Andersson

---

 |

* Wd Datuak: Q15733322
* Commonscat Multimedia: Lasse Bredekjær Andersson
***Ezadeen*** Itsaso Jonikoan abandonatuta azaldu zen itsasontzi bat izan zen.

Gertaerak
---------

2015eko abenduaren 2an, elektrizitate gabe geratzeagatik itsasoaren erdian noraezean gelditu zen ontzia, Croton ekialdetik 50 kilometrotara eta Leuca Lurmuturretik 40 miliara. Ontziak 450 etorkin zituen eta gauerdian Italiara iristea espero zen.

Abenduaren 3an, itsasontziko ehunka etorkin Italian lehorreratu ziren. Ontzia atrakatzekorakoan arazo teknikoak egon ziren.

Abenduaren 4an jakin zenez, bidaiari gehienak siriarrak zirela jakin zen eta tartean ehunka haur zeudela. Etorkin bakoitzak 6.000 euro inguru ordaindu zuela ontzi horretan bidaiatu ahal izateko jakin zen.

Ontzi-mamu baten kasua
----------------------

Abenduaren 4an jakin zenez, *ontzi-mamu* baten kasua izan zen. Bidaiatzeagatik 6.000 euro inguru ordaindu behar izaten du etorkin bakoitzak eta kostatik hurbil daudenean trafikatzaileek ontziak bertan utzi eta ihes egiten dute. Trafikatzaileek ontzi zaharrak erosi egiten dituzte 100.000 euroren truke eta gero etorkinez betetzen dituzte.

Azken asteetako hirugarren kasua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «450 etorkin daramatzan ontzia gauerdian iritsiko da Italiara», *EiTB*, 2015-01-02
2. ↑  «'Ezadeen' itsasontziko ehunka etorkin lehorreratu dira Italian», *EiTB*, 2015-01-03
3. 1 2 3  «Etorkin-trafikatzaileek bost milioi dolar irabazi ohi dituzte», *EiTB*, 2015-01-04

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18709216

 |

* Wd Datuak: Q18709216
**Fermin Ezkurra Etsain** (Orikain, Nafarroa Garaia, 1922ko irailaren 12a - Iruñea, 2018ko martxoaren 6a) Osasunako presidentea izan zen 23 urtez, 1971tik 1994ra.

Bizitza
-------

Fermin Ezkurra Ezkabarteko Orikain herrian jaio zen 1922ko irailaren 12an, eta han pasatu zuen haurtzaroa. 13 urte zituenean, familia Iruñera aldatu zen. Orikaingo eskolan, Iruñeko San Frantzisko ikastetxean eta Arte eta Lanbideetako Eskolan egin zituen ikasketak. Gazterik hasi zen lanean Iruñeko Udal Aurrezki Kutxan, mandatari gisa. Gero eta erantzukizun handiagoko karguak bete zituen, eta zuzendari izatera iritsi zen.

1971n izendatu zuten Osasunako presidente. Iruñeko Kutxako arduradun, kutxak berak jarri zuen postuan kluba erreskatatu ondotik, zorra kobratzeko berme hoberena zelakoan. Klubaren ekonomia onbideratzeaz gain, kirol emaitza onak erdietsi zituenez gero, 23 urtez jarraian iraun zuen karguan. Urte horietan, hamalau denboraldi egin zituen taldeak Lehen Mailan, eta Taxoareko instalazioak eraiki ziren.

Gestio ekonomiko zuhurra eta arduratsua eta harrobi lana izan ziren haren agintaldiko ezaugarri nagusiak. Horri esker lortu zuen 1992an Osasunak kirol klub izaten segitzea, sozietate anonimo bihurtzea sahiestuz. Zorrik ez zuten Lehen Mailako lau taldek bakarrik lortu zuten hori: Athletic, Bartzelona, Real Madril eta Osasunak. Hala ere, 1994an dimisioa eman behar izan zuen, taldea Bigarren Mailara jaitsi ondoan. Osasunako ohorezko presidente izendatu zuten 1998an, eta Espainiako Ministroen Kontseiluak Kirol Merituaren Urrezko domina eman zion 1994an.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Ezcurra, el presidente que cambió la historia de Osasuna.*  pamplonaactual.com (Noiz kontsultatua: 2018-3-6).
2. ↑   Erbiti, Fermin. *Benetako partida, bi hilabete barrukoa.*  argia.eus, CC-BY-SA 3.0 lizentzia (Noiz kontsultatua: 2018-3-6).
3. ↑    *Fermin Ezkurra hil da, Osasunako ohorezko presidentea.*  berria.eus (Noiz kontsultatua: 2018-3-6).
4. ↑   Martín, Pedro. *El gran libro de los récords: 200 historias del fútbol español.*  Roca Editorial de Libros, S. L. books.google.es (Noiz kontsultatua: 2018-3-6).
5. ↑   Merino, Juan Manuel. *El deporte español premia a todos sus héroes.*  hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com (Noiz kontsultatua: 2018-3-6).

Kanpo estekak
-------------

* Lakasta, Juan Kruz, *Fermin Ezkurra: «Presidente izatea gustatzen zait»*, elkarrizketa *Nafarkaria* aldizkarian, euskaltzaindia.eus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5858981

 |

* Wd Datuak: Q5858981
**Natalia Montellano Durán** (Santa Cruz de la Sierra, XX. mendea) boliviar bioteknologoa eta unibertsitateko irakaslea da.

Biografia
---------

Santa Cruz de la Sierran jaio zen. Bioteknologian lizentziatu zen Boliviako Santa Cruzeko Unibertsitate Katolikoan. Biologia-zientzietako doktore-tesia egin zuen Argentinako Rosarioko Unibertsitate Nazionalean Biokimika eta Farmazia Zientzia Fakultatean elikadura-proteinen propietate fisiko-kimikoak eta biologikoak aztertu zituen. Unibertsitate horretako beka bat lortu zuen doktoretza amaitzeko.

### Ibilbide profesionala

Boliviako Unibertsitate Katolikoan (San Pablo, Santa Cruz, Bolivia) Bioteknologiako Ingeniaritzako lehen zuzendaria izan zen. Garapen-bidean dauden herrialdeetako emakume ikertzaileei ematen zaien saria jaso zuen lehen emakume boliviarra izan zen. Hori zela eta, Boliviako kapitulu nazionaleko lehendakari izendatu zuten, Garapen bidean dauden herrialdeetako (OWSD) Zientzian ari diren emakumeentzako Erakundearen barruan, eta Early Career Fellow-en.

Boliviako Zientzien Akademia Nazionaleko Ikerketa Kontseiluko kidea eta Santa Cruz Departamentuko kidea da. Boliviako eta Enpresa Gazteen Ekintzaileen Elkarteko kidea ere bada. iGEM Boliviako tutorea da. Boluntario aritzen da Boliviako ikerketa, zientzia eta garapena sustatzeko hainbat erakundetan. 2022an, Garapen Bidean dauden Herrialdeetan Zientzian Diharduten Emakumeentzako Lehen Kongresu Zientifiko Nazionalean parte hartu zuen – Boliviako kapitulua (OWSD - BOLIVIA). Zientzia-klubetako nazioarteko irakaslea ere bada.

Sariak eta aintzatespenak
-------------------------

* 2019 OWSD – UNESCOren Early Career Fellowship saria garapen-bidean dauden herrialdeetako ikertzaile gazteentzat.
* 2020 Gazte profesionalen saria. Boliviako Zientzia Elkarteak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Natalia Montellano: "Incentivemos las capacidades de todas las personas sin prejuicios de ningún tipo"» *ONU Mujeres – América Latina y el Caribe* 2022-02-11.
2. ↑   «ORCID» *orcid.org*.
3. ↑  .  (2021-03-07). *7 mujeres bolivianas que inspiran..* .
4. 1 2 3   «Natalia Montellano: "La ciencia nos da una mejor calidad de vida"» *El Deber* 2021-08-18.
5. ↑   Uno, Red. «Biotecnología, la carrera que revoluciona el mundo está en la U.C.B.» *www.reduno.com.bo*.
6. ↑   UPSA.  (2019-08-01). «Nuevos integrantes en Consejo de Investigaciones de la ANCB-SC» *UPSA*.
7. ↑   «Universidad Mayor de San Andrés» *UMSA*.
8. ↑   Lloret, Rocio.  (2022-06-02). «Mujeres en ciencia, Bolivia suma 165 miembros y obtiene tres oportunidades de la OWSD» *Periodismo de medio ambiente y turismo de Bolivia*.
9. ↑   «Clubes de ciencia» *www.vanguardia.com* 2019-07-09.
10. ↑   Emprende, Bolivia.  (2020-01-09). «Reconocen a jóvenes destacados en el ámbito empresarial» *Bolivia Emprende*.

Kanpo estekak
-------------

* Zientzialari boliviarra - Natalia Montellano 11F.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119300061

 |

* Wd Datuak: Q119300061
Hunts Point Cooperative Market-en lehen harria New Yorken, 1962an.
**Lehen harria** jartzearen zeremonia kultura askotan ematen den ohitura da. Eraikin edo proiektu berri bat martxan jartzerakoan horrelako ekintza publikoa antolatzen da.

Ezaugarriak
-----------

Ekintza horretan autoritate politikoak, erlijiosoak eta, batzutan ere, militarrak agertzen dira. Sinbolikoki ezaguna den pertsonaia batek eraikinaren lehen harria jartzen du. Askotan propagandarako joera izaten dute horrelako zeremoniek, bereziki hauteskunde garaietan.

Herrialde batzuetan lehen harria jarri beharrean pala batez lehen palakada botatzen da. Normalean, palan testu bat jartzen da eta, oroimen gisa, gorde egiten da. Lehen harriaren kasuan ere kutxa batean objektu eta dokumentuak lur azpian gordetzen ohi dira.

Zeremoniotan ohikoa da apaizak izatea, eraikina edo proiektua bendeinkatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Inaugurazio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1068633
* Commonscat Multimedia: Ground-breaking ceremonies

---

* **Identifikadoreak**
* NARA: 10644179

 |

* Wd Datuak: Q1068633
* Commonscat Multimedia: Ground-breaking ceremonies
**Netta Barzilai** (hebreeraz: נטע ברזילי‎, Hod HaSharon, Israel, 1993), abeslari israeldarra da, artistikoki **Netta** izena erabili ohi duena. 2018ko Eurovision abesti lehiaketa irabazi zuen 2018ko maiatzean, Toy abestiarekin, Israel ordezkatuz.

Biografia
---------

Barzilai judu familia batean jaio zen. Ama jatorri judu sefardien artekoa du, (Ipar Afrikako erroekin) eta aita jatorri askenazikoa, Poloniako juduen komunitatekoa. Umetan, Barzilai Nigerian bizi izan zen lau urtez, aita ingeniaria han aritu zelako lanean.

Israelgo Defentsa Indarretan derrigorrezko soldadutza egin baino lehen, boluntario izan zen Barzilai Nahal deritzon gaztediarentzako erakunde paramilitar estatalean. Armadatik irtendakoan, musika elektronikoa ikasi zuen baina ez zuen titulurik lortu. Israelgo telebistako *HaKokhav Haba* musika lehiaketara aurkeztu zen, eta haren 5. edizioa irabazita, Eurovisionen Israel ordezkatzeko tokia lortu zuen.

Kritika politikoa
-----------------

Pinkwashing eta purplewashing egiteagatik kritikak jaso izan ditu Netta Barzilaik. Eurovisioneko bere kantuak emakumeen kontrako jazarpena zuen gaitzat baina horrek kontraste egiten du Israelek Palestina okupatuz egiten duen jazarpen nazionalarekin... Aldi berean, kritika egiten dutenek azpimarratu izan dute Netta Barzilairen inplikazioa Israelen politika okupatzaileetan ez dela guztiz inozentea, boluntarioki parte hartu baitzuen Armadan. Israelgo lehen ministroa den Benjamin Netanyahuren ondoan harro ere agertu izan da behin baino gehiagotan argazkietan.

Era berean, Eurovision irabazi zuenean oihuka adierazi zuen Barzilaik: "datorren urtean Jerusalemen!", non eta Israelek aurrekoetan Eurovision ostatatu duenean hiri hori apropos aukeratu ez denean, nazioarteko motibo politikoengatik. Izan ere, 2019an ez zen bere pronostikoa bete: Ez zen Jerusalem izan lehiaketaren egoitza, Tel Aviv baizik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Netta» *www.bekia.es* (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Netta is in danger of being turned into a political toy» *+61J* 2018-05-23 (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).
3. ↑   **(Ingelesez)** «'Next time in Jerusalem': Israeli winner adds political jab to Eurovision Song Contest» *RT International* (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q48654131
* Commonscat Multimedia: Netta Barzilai

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 8546152140007811100006
* ISNI: 0000 0004 7586 6837
* GND: 1154535444
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: netta

 |

* Wd Datuak: Q48654131
* Commonscat Multimedia: Netta Barzilai
**Finantza transakzio edo salerosketa finantzario** bat, erosle eta saltzailearen artean ematen den akordio bat da, aktibo bat ordainketa bategatik trukatzeko. **Salerosketa finantzarioak**, gutxienez bi negozio edo gizabanakoren finantza-estatusetan aldaketak suposatzen ditu. Erosle eta saltzaileak erakunde bereiziak dira eta balio jakin bateko hainbat produktu trukatzen dituzte; esaterako, informazioa, ondasun osagarriak, zerbitzuak edo dirua. Eragiketa hauek, bi zatiko salerosketa gisa ezagutzen dira; lehenengo zatia dirua ematea izanik eta bigarrena ondasunak hartzea.

  

Salerosketa finantzarioek, kontabilitateko basea eraikitzen laguntzen duten informazio iturri diren dokumentuak sortzen dituzte. Dokumentu horiek, bankuko txeke edo ordaindutako fakturak izan daitezke, besteak beste.

Salerosketak, enpresak eginiko operazioek ondarean duten eraginaren arabera, mota ezberdinekoak izan daitezke:

* Salerosketa trukakorrak: enpresako kapitalari eragiten ez dioten ekintza kontableak dira, non, ondare kontablean balio aldaketak besterik ez dituzten sortzen. Ondasunak eskura eskuratzen direneko kasuak dira hauek.

* Salerosketa aldakorrak: enpresako kapitalari eragiten dioten ekintza kontableak dira. Bi motakoak izan daitezke: berezkoak (operazioek sortuta) edo inpropioak (ondarearen jabeak sortuta).

* Salerosketa mistoak: balore aldaketa eta kapitalaren gehikuntza edo gutxikuntza bat sortzen duten operazioak dira; hau da, salerosketa trukakor eta aldakorrak aldi berean.

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Transacciones financieras» *es.slideshare.net* (Noiz kontsultatua: 2018-10-01).
*Escherichia coli* bakterioak 100-200 finbria ditu bere azalean, zelula epitelialei atxikitzeko balio dutenak
**Finbriak** bakterio batzuen azalean dauden luzakin finak eta motzak dira, egitura proteikoa dutenak. Flageloak baino motzagoak eta meheagoak dira.

Bakterio Gram negatibo zein Gram positiboetan daude.

Flageloen aldean, ez dute zer ikusirik bakterioen mugikortasunarekin. Haien zeregin nagusia itsaspenarekin lotuta dago: finbrien bidez bakterioak azal desberdinei atxikitzen dira. Bakterio patogenoen kasuan, finbriek ostalariaren zeluletako errezeptore espezifikoetan atxikitzeko balio dute; beraz, adhesinak dira. Egitura bakteriar horiek, honenbestez, mikrobioen birulentzia areagotzen dute (finbriak ez dituzten bakterio mutante batzuek ezin dute infektatu).

Era berean, finbrien bitartez hainbat bakteriok ere biogeruzak era ditzakete.

Finbria eta pilus izenak nahasten dira sarritan. Bakterioek haien azaletan dituzten luzakinak dira biak ala biak, ileen antzekoak, motzak eta finak. Haien funtzioa, aldiz, oso bestelakoa da: pilusek konjugazio prozesuan bakterioek euren material genetikoaren trukea ahalbidetzen duten bitartean, finbriek azalei atxikitzeko funtzio burutzen dute batik bat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Basaran Miren eta Umaran, Adelaida *Mikrobiologia medikoa* E.H.U.ak argitaratuta, 92-93 orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1810775
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D010861

 |

* Wd Datuak: Q1810775
**Finarfin** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, bere hil ondorengo lanetako bat den Silmarillionen agertzen dena. Noldor leinuko elfo bat da, Finwë erregearen eta Indisen semea, Fingolfin, Findis eta Irimëren anaia eta Fëanorren anaiordea. Amanen jaio zen Arafinwë izenarekin, "Finwë noblea" esan nahi duena quenya hizkuntzan. Finarfin Arafinwë izenaren sindarinezko itzulpen bat da.

Finarfin Finwëren seme-alaben artean ederrena eta bihotzez jakintsuena zen, ondoren Olwëren seme-alaben laguna izan zen eta Eärwenekin ezkondu zen, Alqualondëko dontzeila beltxarga, Olwëren alaba, eta Eärwenekin izan zituen seme-alabak Finrod, Orodreth (istorioaren beste bertsio batzuetan Orodreth Angroden semea da), Angrod, Aegnor eta Galadriel izan ziren.

Bere semeekin batera Fëanor jarraitu zuen Erdialdeko Lurralderantz, baina Alqualondëko sarraskia eta Mandosen madarikazioaren ondoren, Finarfinek Valinorrera itzultzea erabaki zuen eta Valarrei barkamena eskatzea, barkatua izan zelarik. Honela Amanen geratu ziren Noldorrak hauen Errege Goren bezala gobernatzera pasa zen. Baina Finarfinen semeek Erdialdeko Lurralderako euren bidaia jarraitu zuten, Fëanorren traizioa gorabehera, Aramanen utzi zituena eta bere osteekin Telerien ontzietan ihes egin zuena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1135676

 |

* Wd Datuak: Q1135676
**Negozio-akordio mugatuek** (LLCS) finantza- eta funtzionamendu-erabakiak hartzeko erabiltzen duten dokumentu giltzarria da, arauak, erregelamenduak eta xedapenak barne. Dokumentuaren helburua negozioaren barne-eragiketak gobernatzea da, negozioen jabeen behar zehatzei egokitzen zaien moduan, "Kideak" deritzenak. Behin dokumentua konpainia mugatuko kideek sinatuta, kontratu ofizial bat da, bere baldintzetara lotzen dituena. Bost estatutan bakarrik dago indarrean: Kalifornia, Delaware, Maine, Missouri eta New York. LLCs operazio-hitzarmenik gabe funtzionatzea eta dagokion estatutuan jasotzen diren eta estatuko juridikzio-ebazpenen bidez garatzen diren estatuko babes-arauen arabera arautzen da. Hitzarmen operatiboa korporazio-legeen antzekoa da, edo LLCko kide anitzeko hitzarmen baten antzekoa. LLC singularrean, akordio eragile bat kideak enpresarentzat aukeratu duen egituraren adierazpena da, eta batzuetan epaiketan frogatu nahi izan du LLC egitura banakoaren jabearenetik bereizita dagoela eta, beraz, beharrezkoa da jabeak dokumentazioa edukitzea, hura edo bera benetan entitatetik bananduta daudela frogatzeko. [1]

Estatu gehienek ez dute akordiorik behar. Hala ere, akordio operatibo bat gomendagarria da LLCS kide anitzeko erakundearentzat, LLCren finantzak eta antolaketa egituratzen dituelako, eta arauak eta erregelamenduak ezartzen dituelako. Akordio operatiboak interesen portzentajea, irabaziak eta galerak esleitzea, bazkidearen eskubideak, erantzukizunak eta bestelako xedapenak barne hartzen ditu.

Kanpo estekak
-------------

1. "Basic Information About Operating Agreements | The U.S. Small Business Administration | SBA.gov" *www.sba.gov*. Retrieved 2017-06-22.
2. "Limited Liability Company (LLC) | The U.S. Small Business Administration | SBA.gov". www.sba.gov. Retrieved 2017-06-22.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331412

 |

* Wd Datuak: Q109331412
| **Fermin Kalbeton kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
| Fermin Kalbeton kalearen irudia. |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Fermin Kalbeton kalea is located in Euskal HerriaFermin Kalbeton kaleaFermin Kalbeton kalea | Fermin Kalbeton kalea is located in GipuzkoaFermin Kalbeton kaleaFermin Kalbeton kalea |
| Fermin Kalbeton kalea is located in Donostiako Parte ZaharraFermin Kalbeton kaleaFermin Kalbeton kalea |

 |
| Koordenatuak: | 43°19′24″N 1°59′05″W﻿ / ﻿43.32322°N 1.98468°W﻿ / 43.32322; -1.98468
 |

**Fermin Kalbeton kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale bat da. Hiriko kale zaharrenetakoa da eta Parte Zaharra zeharkatzen du San Juan kaletik Kanpandegi kaleraino. Bertan jaio zen Fermin Kalbeton (Donostia, 1853 - Madril, 1919), abokatu eta politikari liberala, eta haren omenez jarri zitzaion kaleari izena 1919. urtean. Aurretik, ia bost mendez, *Puyuelo* kalea deitu zen.

Kale honetan Pio Baroja idazlea bizi izan zen haurtzaroko urteetan, baita Raimundo Sarriegi, Gabriel Zelaia, Elbira Zipitria eta Haur Danborradaren sortzailea izan zen Maurizio Etxaniz ere.

Taberna eta jatetxe ugari dituen kalea da, horretaz gain kale honetan ireki zituen bere ateak Bilintx liburudendak 1976an, gaur egun Elkar Megadenda izena duena. 1993an Donostiako Udal Liburutegiko Haur Saila kokatu zen eta gaur egun bertan daude Haur Liburutegia eta Haur Liburuaren Dokumentaziogunea.

Puyuelo izena
-------------

Fermin Kalbeton baino izen zaharragoa da, Erdi Arokoa. "Puyuelo" izenak jatorri gaskoia du. Jakina denez, Donostiak gaskoi populazio garrantzitsua izan zuen eta bertako toponimian aztarna ugari utzi zuten. Gaskoieraz "puyuelo"k muino txikia esan nahi du; kale hau, Kanpandegi kalean, muino txiki batean bukatzen da (Migel Muñoa plazaren parean, hain zuzen), eta hortik datorkio izena.

Bibliografia
------------

* Félix Maraña: *Donostia calle a calle. Donostia kalez kale*. 2011

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16517251
* Commonscat Multimedia: Fermin Kalbeton street, Donostia-San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q16517251
* Commonscat Multimedia: Fermin Kalbeton street, Donostia-San Sebastián

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**

1. ↑   **(Ingelesez)** Berria.eus. «Donostiako kale izendegia gora eta izendegia behera» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-12-21).
Irrati-teleskopioak erabili dira Lurretik kanpoko zibilizazioen seinaleak jasotzeko

  

**Fermiren paradoxak** agerian jartzen du kontraesan nabari bat: alde batetik, Unibertsoan oso aurreratuak diren zibilizazioen ustezko kopuru handia, hainbat hipotesiren arabera, eta bestetik zibilizazio horien seinaleen eza, orain arte Unibertsoan ezagutzen den zibilizazio bakarra Lurrekoa baita.

Unibertsoaren adinak eta gure galaxian dagoen izar kopuru handiak, Drakeren ekuazioaren arabera, Lurretik kanpoko balizko biziak ez lukeela oso bitxia izan beharko adierazten du. Zergatik ez dugu jaso inongo ebidentziarik (espazio-zundak edo espazio-ontziak, irrati-seinaleak, etab.) ustezko zibilizazio horiengandik? Hori izan zen Enrico Fermi fisikariak bere buruari egin zion galdera.

Fermiren paradoxak honako hau dio:

"*Unibertsoan teknikoki oso aurreratuak diren zibilizazioen ustezko ugaritasuna eta uste horrek duen ebidentzien eza ez datoz bat. Hiruretako bat: edo hasierako premisa ez da zuzena (eta bizi adimentsua uste baino urriagoa da), edo gure gaurko behaketak osatugabeak dira (eta oraindik ez ditugu antzeman), edo gure ikerketa metodoak okerrak dira (ez baikara adierazle egokiak bilatzen ari*)"

Fermik berak erantzun bat bilatu zuen bere paradoxa argitzeko. Bere ustez, gure galaxian egon zitezkeen balizko zibilizazio aurreratuek haien auto-suntsiketa burutzeko teknologia garatu zezaketen, gure zibilizazioak egin duen moduan. Lurretik kanpoko zibilizazioen ebidentzien ezak, hain zuzen ere, Fermiren hipotesi ezkor horrek azalduko luke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q33580
* Commonscat Multimedia: Fermi paradox

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2002004655
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q33580
* Commonscat Multimedia: Fermi paradox