recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
III. dinastiako Djoser faraoiaren ostean, *Nemes* ilejantziaz, bizar izunez eta gona laburrez irudikatzen ziren.
**Faraoia** Antzinako Egiptoko agintari gorena zen. Lehena Menes izan zen, K.a. 3100 inguruan agindu zuena eta azkena Kleopatra VII, K.a. 49 eta 31 artean agindu zuena.

*Faraoi* izena 

 "par-o" ("etxe handia") hitz egiptoarretik dator. Horrela, faraoia hasiera batean erregearen etxebizitza zen eta gero agintariari berari jarri zitzaion izena.

Lehen faraoiak jainkotiartzat jotzen ziren, Ra eguzkiaren jainkoaren semetzat, eta buruan Egipto Garaiaren eta Egipto Beherearen koroa bikoitza zeramaten. Beren nahia sakratua zen, justizia unibertsalaren ordezkariak baitziren lurrean. Hain sakratuak ziren, ezen arrebak soilik har zitzaketen emazte gisa, odol sakratu bera baitzuten (nahiz eta horrek ez zien eragozten amoranteak edukitzea).

Faraoi handiak
--------------

* Menes
* Djoser
* Keops
* Kefren
* Mizerino
* Pepi II.a
* Amenhetep
* Amosis
* Tutmosis I.a
* Tutmosis III.a
* Hatshepsut
* Amenofis IV.a edo Akenaton
* Tutankhamon
* Horemheb
* Seti I.a
* Ramses I.a
* Ramses II.a
* Ramses III.a
* Psametiko
* Ptolomeo Soter
* Kleopatra VII.a

Ikus, gainera
-------------

* Egiptoko dinastiak
* Faraoiaren madarikazioa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q37110
* Commonscat Multimedia: Pharaohs / Q37110

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528957
* BNF: 11954986w (data)
* GND: 4133037-7
* LCCN: sh85100578
* SUDOC: 027528928
* AAT: 300150507
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q37110
* Commonscat Multimedia: Pharaohs / Q37110
***Niels Lyhne*** Jens Peter Jacobsen idazle daniarraren eleberria da, 1880an argitaratua. 1928an itzuli zen frantsesera, ***Entre la vie et le rêve*** izenburuarekin.

Istorioak, singularreko hirugarren pertsonan idatzia, pertsonaiaren bizitza kontatzen du. Olerkari gaztea da hura, idealista eta ameslaria.

Nobelak aurrez-aurre jartzen ditu **Niels Lyhneren** itxaropen idealistak eta Darwinen teoriak. Antiklerikalismoak parte garrantzitsua hartzen du, erreferentziez eta galdera teologikoz josita dago istorioa.

Euskaraz ezin da irakurri. 2001ean Eskandinaviako hiru egileren lanak faltan ikusten zuten Iñaki Aldekoak eta Mari Jose Olaziregik: Ibsen eta Strindgbe-ren antzerki ospetsuenak eta Jacobsen daniarraren ***Niels Lyhne*** lan hau.

Frantsesezko itzulpenak
-----------------------

* *Niels Lyhne : entre la vie et le rêve*, R. Rémusat-ek itzulia, Stock, 1928
* *Niels Lyhne* Niels Lyhne »], Jean Couturierren eskutik itzulia, Paris, La Sizaine, 1946
* *Niels Lyhne* Niels Lyhne »], Sten Byelke eta Sébastien Voirol-ek itzulia, Toulouse, Éditions Ombres, 1998, 318 or.ISBN 2-84142-082-5 (BNF 37026303 )

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Alexie Lorca.  (01/07/2003). *Niels Lyhne.* .
2. ↑    «Zenbait gogoeta 'Literatura Unibertsala' bildumaz» *EIZIE* (Noiz kontsultatua: 2022-03-28).

Ikus, gainera
-------------

* *Bidasoan gora* liburua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15972078
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 182070325
* GND: 4204772-9
* LCCN: no98006707
* SUDOC: 12001775X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q15972078
**Aldatze jauregia**, **Iñarra jauregia** edo **Elexalde jauregia** Gipuzkoako Eibar udalerriko izen berdineko Aldatze auzoan dagoen jauregi bat da.

Jauregiaren jatorria ezezaguna da baina XVII. mende aurrekoa dela jakina da, mende honetan bere jabea zen Juan Lopez Iñarrak berreraiki eta handitu baitzuen. Oinplano laukizuzena eta lau isuriko teilatua duen eraikina da, aurrealdean Iñarratarren armarria ere badu.

Iñarratarren armarria.
XX. mendearen hasieran, 1914 urte aldera, Probidentzia ordenako mojak eraikinean bizitzen jarri ziren, bertan neskatoentzako Eibarko Santa Maria Probidentziakoaren ikastetxea ezarriz, gaur egun, neskato nahiz mutikoentzako ikastetxe mistoa dena.

Ikus gainera
------------

* Gipuzkoako kultura ondasunak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20018987
* Commonscat Multimedia: Aldatze Jauregia / Q20018987

---

 |

* Wd Datuak: Q20018987
* Commonscat Multimedia: Aldatze Jauregia / Q20018987
**Novera Ahmed** (Chittagong, Bangladesh, 1939ko martxoaren 29a - Haute-Isle, Frantzia, 2015eko maiatzaren 5a). Bengalako eskultore eta margolaria zen.

Biografia
---------

Sortzez Bangladeshekoa, Novera Ahmed Londresera joan zen Camberwell School of Arts and Craftseko eskoletara, 1951tik 1955era, eta, gero, Venturi Venturinorekin formatu zen, Florentzian eta Vienan. Europaren eta bere sorterriaren arteko joan-etorriko bidaien ondoren, Bangladeshekiko lotura oro bertan behera utzi, eta Frantziara joan zen bizitzera, 1970eko hamarkadan.

Obra
----

Bangladesheko lehen eskultore modernotzat ekarria da Novera Ahmed. Salima Hashmi artista eta arte-historialariaren iritziz, bere herrialdean eskultura-estilo garaikidea sartu duen artista da Ahmed.

1956 eta 1960 artean, ehun bat eskultura landu zituen, eta horietatik 33 Bangladesheko Museo Nazionalean daude gaur egun. Lehen erakusketa Daccan egin zuen, 1960an: eskultura-multzo bat erakutsi zuen, gehienak zementuzkoak.

Hamidur Rahmanekin eta Gean Deleuranekin *Shaheed* *Minar* diseinatu izanagatik da ezaguna, hots, hizkuntzaren aldeko mugimenduaren martirien oroitzapen-monumentu nazionala.

Galeria
-------

* CompositionComposition
* Reclining FigureReclining Figure
* Seated WomanSeated Woman

Aintzatespena eta goraipamenak
------------------------------

1997an Ekushey Padak eskuratu zuen, Bangladesheko Kultura Gaietarako Ministerioak urtero emana. Hori da herrialdeko bigarren goraipamen zibil garratntzitsuena. Bere jaioterrian aintzatespena egin zioten 2017an, Bengalako gobernuak artistaren zenbait obra erosteko finantzazio-plan bat iragarri zuenean.

2018an Novera Ahmed Museoa inauguratu zuten, La Roche-Guyonen (Frantzia).

2019ko martxoaren 29an, Google doodle batek bere jaiotzaren urteurrena ospatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Relevé des fichiers de l'Insee
2. 1 2    *Sculptor Novera passes away.*  2015-05-07.
3. 1 2 3   Rezaul Karim Sumon. *Novera Ahmed.* .
4. ↑   Patrick Amine. *Novera Ahmed.* .
5. 1 2 3    *Lecture focuses on Novera Ahmed.* .
6. ↑   Correspondent, Senior; bdnews24.com. *Pioneer sculptor Novera Ahmed dies in Paris.* .
7. ↑    *Govt plans to purchase Novera Ahmed paintings.*  2017-08-31.
8. ↑   presse, M. et Em. *Musée Novera Ahmed, au pied du Château de La Roche-Guyon, en bord de Seine.* .
9. ↑    *80e anniversaire de la naissance de Novera Ahmed.* .
10. ↑    *Google doodle celebrates sculptor Novera Ahmed’s birthday.*  2019-03-29.

Kanpo estekak
-------------
**Simone Haak** (Ooststellingwerfen jaioa, 1952ko ekainaren 6a) artista bisual holandarra da eta artista monumental gisa lan egin du. eskultore eta zeramikaria, arte-trafikatzailea da Gallery Terra Delft-en, Joke Doedensekin (1962) batera fundatu zuena.

Biografia
---------

### Lehen urteak, hezkuntza eta Porceleyne Fles

Haak Friesland probintziako Ooststellingwerf herrian jaio eta hazi zen. Minervako Minerva Akademian ikasi zuen artea, Kees van Rensenen azpian. Bere gomendioari jarraituz, Delft-en jarraitu zituen ikasketak; 1975etik 1977ra bitartean, Koninklijke Porceleyne Fleseko sail esperimentalean ikasi zuen, Theo Dobbelmanen azpian.

Delft-eko De Koninklijke Porceleyne Fles-en sail esperimentala atsedenaldi bat izan zen mende hasieratik Herbeheretako zeramisten belaunaldi berrirako. 1970eko hamarkadan gutxi geratu zen, baina Emmy van Deventer bezalako zeramikarien esperimentuen hondarrak. Theo Dobbelmani begira espiritu gehiago sortzeko, beste artista gazte batzuk gonbidatu zituen, hala nola Evelyn van Baarda eta Pauline Wiertz (1955–2019). Hemen hasi zen lankidetzak geroago jarraituko zuen tribunan.

1997an Porceleyne Flesetik atera ondoren, Haak-ek irakaskuntza-posizioa hartu zuen Het Rijnlands Lyceum Oegstgeest-en.

### Hurrengo urteetan, Gallery Terra Delft azokan

1986an Haak-ek Terra Galeria sortu zuen Delft-en, Joke Doedens-ekin batera (1961). Herbehereetako merkaturako aukera berriak sortzeko asmoa.

Arte-galeria 1986an hasi zen, Delft-eko Oude Delft (Delft-eko kanal zaharrena) etxe patrikarian. 1989an hiru urte igaro ondoren, Nieuwstraat-eko negozio-zentro batera joan zen, Oude Delft eta Wijnhaven arteko alboko kale batera, eta han egon zen.

Ikus gainera
------------

* Neerlandesko zeramikarien zerrenda

Erreferentziak
--------------

1. Simone Haak; vrouw/Nederlands; monumentaal kunstenaar, beeldhouwer, keramista, rkd.nl. Azken eguneratzea 2016ko martxoaren 2an.
2. Trudy van der Wees, "Simone Haak", en verhalenwiki.nl, azken eguneratzea 2018ko uztailaren 22an.
3. Kitty Kilian, "10 jaar galerie Terra; Keramisch gezicht op Delft. "NRC Handelsblad, 1996ko maiatzaren 23a.
4. Ankie Maessen et al (ed.). Zeramika – The Story of Thirty Years Terra Delft Gallery, Terra 30 jaar, 1986 – 2016. 4

Kanpoko lotura
--------------

* Haak, Simone, Zeramika Garaikide Kapriosoa
* Simone Haak, Galerie Terra Delften lanak
* Simone Haak, verhalenwiki.nl by Trudy van der Wees (nederlanderaz)

Txantiloi:Authority control (arts)

1. 1 2  Kitty Kilian, "10 jaar galerie Terra; Keramisch gezicht op Delft." *NRC Handelsblad,* 23 May 1996.
2. ↑  Ankie Maessen et al (eds.). *Ceramics – The Story of Thirty Years Terra Delft Gallery,* Terra 30 jaar, 1986–2016. p. 4
**Sandaili baseliza** edo **San Elias baseliza** Gipuzkoako Oñati udalerriko dagoen baseliza bat da. Araotz auzoko izen berdineko Sandaili leizean dago. Hain zuzen ere, Oñatitik Arantzazuko Santutegira doan errepidean Araotzeko bidea hartu eta Orkatzategi mendiko hormazulo batean dago, Araotzeko urtegiaren parean. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Ohiturak
--------

Baseliza leizearen barnean dago. 1980ko ekainean berriztu zuten, eta orduan egin ziren azken erromeriak. Ordura arte, urteroko zita zen bazkaria egitea Sandailin 1972. urtearen ingurura arte, baina ez San Eliasen egunean, baizik eta San Joan igaro eta hurrengo asteburuan, ekainean. Ukitu irreberente bat zuen jaiak, baimendua zegoen abadeez txarto berba egitea, abadea bertan zela ere.

Baseliza eta bertan aurki daitekeen ura, aska batek estalagmita itogin batzuetatik hartzen duena, fertilitate errito batzuekin dago lotura. Umeak izan aurretik, hatzamar bat edo bi sartu behar direla (ume bat edo bi eskatzeko); edo ipurdia sartu behar dela askan… Baita haur jaioberriari osasuna opa izateko, umea osorik askan sartu behar ote den. Tradizio horien arrastoren bat bada 21. mendean; haurren arropak uretan busti, eta baseliza barruan utzi dituztenak badira.

Iruditegia
----------

* Harpearen azpian, beste eraikin bat dago, Sandailiko etxea, baseliza baino beheraxeago.Harpearen azpian, beste eraikin bat dago, Sandailiko etxea, baseliza baino beheraxeago.
* Baseliza 1962an.Baseliza 1962an.
* Ateko burdinetatik barrura bista.Ateko burdinetatik barrura bista.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Urkia, Jose Angel; Fernandez, Luistxo. «Araotz eta Oñatiko beste auzo batzuetan» *Eibar.ORG | Eibarko peoria* (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3471806
* Commonscat Multimedia: Sandaili / Q3471806

---

 |

* Wd Datuak: Q3471806
* Commonscat Multimedia: Sandaili / Q3471806


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gipuzkoa** |
| *Moon BeamMouriscaArabarraD-4* |
| --- |
|  Erresuma Batua Espainia Euskal Herria |
| **Ontziola:** | J. Lewis & Son. (Aberdeen) |
| **Mota:** | patruilaontzi |
| **Uretaratze data:** | 1918 |
| **Zerbitzua:** | Eusko Itsas Gudarostea (1937) |
| Ezaugarriak |
| **Desplazamendua:** | 112 t. tona |
| **Luzera:** | 26,05 m |
| **Zabalera:** | 5,64 m |
| **Sakonera:** | 2,80 m |
| **Abiadura:** | 9,5 korapilo |
| **Eskifaia:** | 12 marinel |

***Arabarra*** motordun eta burdinazko oskoldun arrantzu binakakoa izan zen, Juan Velasco Gutierrez y Cía. S.A. Vigoko enpresarena, Aberdeenen (Eskozia) J. Lewis & Son.ek *Moon Beam* patruilaontzi gisa britainiar Armadarentzat eraikia. Espainiari 1927an saldua eta *Mourisca* izena jarria. Euzko Gudaroztearen Itsas Zerbitzuaren agindutara jarria (1936ko abuztua), Bilbora iritsi zen Gipuzkoaren ebakuazioaren ondoren. Berehala jarri zen Eusko Itsas Gudarostearen agindutara (1936ko urria) eta lehendabizi minaketari moduan erabili zuten eta ondoren Baionarekiko itsas lotura gisara. *Arabarra* izena jarri zioten ondoren, eta *D-4* zenbakia eman (1937/5/12). Bilbo ebakuatzerakoan Baionan zegoen eta han izan zen gerra amaitu artean. Bere armadoreei 1939an itzuli zitzaien.

Erreferentziak
--------------

* Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069563

 |

* Wd Datuak: Q61069563
**Miren Zabaleta Telleria** (Iruñea, 1981eko urriaren 26a) nafar politikaria da. Patxi Zabaleta politikariaren alaba da.

2006an Nafarroako Unibertsitate Publikoan Zuzenbidean lizentziatu zen, 2019an Giza Eskubideak eta Botere Publikoak Masterra burutu zuen EHUn eta emakumeen kontrako biolentziari eta bitartekaritza penalari lotutako adituaren titulua du. Halaber, filosofia graduari lotutako ikasketak burutu zituen.

Unibertsitate garaian Ikasle Abertzaleakeko bozeramailea izan zen. Iruñeko Abokatu Elkargoan kolegiatu dago 2007ko maiatzaren 28tik.

2009. urtean espetxera sartu zuten Bateragune auzia dela eta 6 urteko espetxealdia igaro zuen. 2015eko urriaren 11an atera zen Valladolideko espetxetik. 2018ko azaroaren 6an Europako Giza Eskubideen Epaitegiak epaiketa justua izan ez zela ebatzi zuen, bost kideak kondenatu zituen epaimahaiaren inpartzialtasunak Giza Eskubideen Europako Hitzarmena urratzen zuela iritzita. Europar epaitegiaren sententzia beteaz, 2019ko uztailaren 30an Espainiako Auzitegi Gorenak, dagoeneko osorik betea zuen zigorra anulatu zuen.

2016 eta 2018 bitartean Sortu alderdiaren Nafarroa Garaiko koordinatzaile eta bozeramailea aukeratu zuten, 2019tik ama da eta udal txiki bateko Idazkari-Interbentore gisa lan egin du azken urteotan.

2021ko ekainetik EH Bildu Nafarroako arduradun politikoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    @MartxeloDiaz.  (2017-03-25). «Sortu presenta su Consejo de Nafarroa para avanzar hacia la soberanía» *www.naiz.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).
2. ↑   «Sortu» *Sortu.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-04-23).
3. ↑   «EH Bilduko militantziak Nafarroako Koordinazio Talderako hautagaitza babestu du botoen %94ko baiezkoarekin» *ehbildu.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-10-26).

Kanpo estekak
-------------

* Berriari eginiko elkarrizketa (2016-07-09)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30224739
* Commonscat Multimedia: Miren Zabaleta / Q30224739
* Wikiquote Aipu famatuak: Miren Zabaleta

---

 |

* Wd Datuak: Q30224739
* Commonscat Multimedia: Miren Zabaleta / Q30224739
* Wikiquote Aipu famatuak: Miren Zabaleta
**Samsø** Danimarkako Erdialdeko Jutlandiako eskualdeko irla txiki bat da, kostaldetik 15 kilometrotara dagoena. Bertakoek *Samsingers* izena hartzen dute.

Bere kokapen egokiagatik bikingoen garaitik populatua egon dela uste da. Iparraldeko mitologiako pasarte bat bertan kokatzen du Saxo Grammaticus XII. mendeko historialari daniarrak, Faroetako baladetan eta Orvar-Odd eta Hervarar sagetan ere agertzen dena.

Energia berriztagarriak
-----------------------

1997. urterarte Samsøk ikatza eta petrolioarekiko erabateko menpekotasuna zeukan, baina urte horretan energia berriztagarrien inguruko lehiaketa batean parte hartu zuen eta bere proiektua atera zen garaile. Samsøtarrek itsasoan hamar sorgailu eolikodun itsas parkea eraiki zuten, honek irlaren elektrizitatearen %100a ekoizten duelarik. Bestalde bero beharren %75a eguzki-energia eta biomasa-energiaren bidez lortzen dute.

Ikus, gainera
-------------

* Danimarkako uharte nagusiak

Kanpo estekak
-------------

* **(Danieraz)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q216422
* Commonscat Multimedia: Samsø

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 225140734
* BNF: 124337294 (data)
* LCCN: sh85117062
* **Lekuak**
* OSM: 4594957

 |

* Wd Datuak: Q216422
* Commonscat Multimedia: Samsø
**Toyoten Gerra** Txad-Libia gatazkaren azken faseari ematen zaion izen arrunta da. 1987an gertatu zen Txadeko iparraldean eta Libia-Txad mugan. Izena Txadeko indarrek erabiltzen zituzten Toyota markako kamioiei egiten die erreferentzia. 1987ko gerrak galera handia suposatu zuen Libiarentzat, AEBetako iturrien arabera bere indarraren hamarren bat galduz. 7.500 hildako izan zituzten eta 1.500 milioi dolarreko galerak ekipamendu militarrean. Txadek 1.000 tropa galdu zituen.

Gerra 1983an hasi zen, Libiak Txadeko iparraldea okupatu zuenean. Muammar al Kadafik ez zuen onartzen Txadeko lehendakaria zen Hissène Habré, eta militarki lagundu zuen Batasun Nazionaleko Trantsizio Gobernua (GUNT) Habré botatzeko. Planak, hala ere, ez zuen aurrera egin Frantziak Manta Operazioa eta Epervier Operazioa egin baitzituen Libiaren aurrerapena 16. paralelotik iparraldera uzteko.

1986an GUNTa Kadafiren aurrean errebelatu zen, Libiak Txaden egiten zuen operazioaren zentzua galduz. Txad berriro batzeko aukera ikusi zuen orduan Habrék eta 16. paraleloa zeharkatzea eskatu zion bere indarrei, horrela GUNTarekin elkartu zitezkeen eta elkarrekin Libia bota. Momentu hartan GUNTa Tibestin zegoen kokatua, Libiaren aurka borrokan. Aste batzuk beranduago indar handiz ekin zion Txadek Fada herrian, libiar indarrak hilez. Hiru hilabetetan gerrillako metodoak eta gerra klasikoa erabiltzen, Habré gai izan zen Txad ia osoa hartzeko. Hilabete batzuk beranduago Libiari berriro min handia egin zion, irailean gatazka etetzeko su-etena sinatu zen arte. Su-eten horretan oraindik ere Auzu Zerrendaren gaineko subirautzaren auzia ez zen itxi. Nazioarteko Justizia Gorteak 1994an Txadi esleitu zion uranioa duen zati hau.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q644589

 |

* Wd Datuak: Q644589
**San Joan Bataiatzailearen eliza** Artzibarko Zaragueta kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina
--------

Herriaren erdian, Erdi Aroko jatorria du, baina eraberrituta dago. Nabe angeluzuzena hiru atalekoa da, ertz-ganga baten gainean. Zurezko koruak zeru satsua du. Portada XVI. mendekoa da. Erdi-puntuko arkuarekin. Oinaldean, kanpaientzako baoak dituen dorrea altxatzen da. Bataiarria Erdi Arokoa da eta diseinu xumea du. Erdi Aroko gurutziltzatu bat dago, XIV. mendekoa, monumentu-katalogoan zakartzat eta neurriz kanpokotzat jotzen dena. Sakristian, eserita dagoen ama birjina bat dago, haur barrokoa, XVII. mendekoa, eta antzinako ezaugarriak ditu. Esku bat falta zaio. San Juan Bautistari eskainitako erretaula nagusia neoklasikoa da, XIX. mendekoa, santuaren tailekin, San Frantzisko Xabierkoa, San Migelena, eta kalbario bat erretaularen atikoan. Erretaularen alboetan, pintura errenazentista txiki batzuk baliatu ziren, beharbada aurreko erretaulakoak, ebanjelioko eszenekin, bitxiak eta kalitatezkoak, erretaulako zutabeek apur bat estalita. Duela urte batzuk Satrustegik eta beste ikertzaile batzuek artista ezagun batenak izan zitezkeela pentsatu zuten, baina ez dago horren ziurtagiririk. Iruñeko eskola erromanistarekin ere lotu izan dira.

Erreferentziak
--------------

* «Zaragueta» *Artzibarko Udala* (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

Ikus, gainera
-------------

* Zaragueta
* Artzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109769047

 |

* Wd Datuak: Q109769047
**San Joan Bataiatzailea eliza** Aragoiko Erriberako Murillo el Cuende edo Murelu Konde udalerriko Traibuenas kontzejuan kokatutako XVI. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko-pizkundar estiloa ditu.

Historia
--------

XVI. mendeko lehen erdiko eraikuntza da, gotiko-pizkundar estilokoa, bi ataleko habearte bakarrekoa, gurutzadura eta burualde pentagonala dituena. Estalki gisa, nerbio molduratuak dituzten izar-ganga konplexuak erabiltzen dira; giltzarriak kerubinez, serafinez eta busto ezberdinez apainduta daude. Goi-korua du oinaldean, eta estalki laua, XVIII. mendeko plakatuekin. Kanpoaldeak adreiluzko hormak ditu, horma-bular prismatikoen bidez artikulatzen diren harlanduzko oinarriaren gainean.

Barruan, erretaula barroko batzuk kontserbatzen dira. Handiena XVIII. mendeko bigarren laurdenekoa da, eta gorputz bakarra du, estipiteak dituena; horien artean, Kristoren Bateoaren mihise bat dago, Lizarrako Errekoleta Kontzepzionisten itxieran dagoenaren oso antzekoa. Halaber, hildako Kristoren kobrezko pintura bat gordetzen da, Van Dycken Mariak eta San Juan kopiarekin batera.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | TRAIBUENAS.*  (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

Ikus, gainera
-------------

* Traibuenas
* Murillo el Cuende/Murelu Konde
* Aragoiko Erribera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112129977

 |

* Wd Datuak: Q112129977
***Misery*** Stephen King estatubatuar idazlearen beldurrezko eleberri bat da. 1987ko ekainaren 8an Viking Press argitaletxeak argitaratu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Paul Sheldon viktoriar aroan girotutako amodiozko eleberriak idazten dituen idazle ospetsua da, eleberri horietako pertsonaia nagusia Misery Chastain izeneko emakumea da.

Neguko arrats batez, New York hiritik Los Angeles hirirantz autoz doala elurtutako mendi errepide batean istripua eduki eta autoan kornorterik gabe eta zauriturik geldituko da. Baina norbait agertu eta ataka larri horretatik erreskatatuko du.

Annie Wilkes erizaina eta bere eleberrien zaletu porrokatua denaren etxeko ohatzean esnatuko da, mendian isolaturik dagoen etxe batean. Hasieran dena ongi joango da, halere, lasterrera idazlea emakume bitxi horren zaintza eta laguntzek helburu bakar bat dutela jabetuko da: Misery saileko bere azken eleberrian hilarazi zuen fikziozko pertsonaia nagusia berpiztu eta hari buruzko eleberri gehiago idazten jarrai dezala, eta idazleak, erabat izuturik, emakume ero eta obsesionatu hark bere helburua lortzeko bere eskura dagoen edozer gauza egiteko prest dagoela ohartuko da.

Zinema
------

* *Misery*: 1993an Rob Reinerek zuzendu eta James Caan, Kathy Bates, Lauren Bacall, Richard Farnsworth eta Frances Sternhagen aktoreek antzeztu zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q596874
* Commonscat Multimedia: Misery (novel)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 193687978
* GND: 4573435-5
* Open Library: OL81634W

 |

* Wd Datuak: Q596874
* Commonscat Multimedia: Misery (novel)
**Santiago Cervera Soto** (Iruñea, Nafarroa, 1965eko martxoaren 27a) Espainiako Alderdi Popularreko politikari nafarra da.

UPN alderdian zegoela, 1995ean Iruñeko alkategaia izan zen. Nafarroako Osasun kontseilaria izan eta gero, 2003an politika utzi zuen. Politikatik kanpo Espainiako Zentro Kardiobaskularreko zuzendaria izan zen. 2007an egun berean ospatu ziren Nafarroako eta Espainiako hauteskundeetan, UPN nagusitu zela, Miguel Sanz presidenteak Espainiako Kongresuan diputatu izateko eskatu zion eta onartu zuen. 2008an Espainiako aurrekontu orokorren bozketan UPNk izan zuen jarrera dela-eta dimisioa aurkeztu eta Nafarroako Alderdi Popularraren sorreran parte hartu zuen.

Nafarroako PPko presidentea izan zen, harik eta 2012ko abenduaren 10ean hala espainiar kongresuko diputatu nola alderdikide izateari utzi zion arte, bezperan Guardia Zibilak atxilo hartu baitzuen gertaera *rokanbolear* baten kariaz. Izan ere, Nafarroako Kutxako presidente Jose Antonio Asiainek egindako salaketaren arabera, Santiago Cerverak sinatu gabeko mezua igorri zion 25.000 € eskatuz, harentzat informazio konprometigarria isilean gordetzearen truke. Guardia Zibilak zelatan jarri eta Cervera harrapatu zuen agindutako tokian bertan. Cerverak bere errugabetasuna mantendu zuen epailearen aurrean deklaratu eta gero ere.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7420245
* Commonscat Multimedia: Santiago Cervera

---

* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2573978

 |

* Wd Datuak: Q7420245
* Commonscat Multimedia: Santiago Cervera
**San Petri baseliza** Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Oloritz udalerriko Etxano herri hustuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.

Baseliza hau 1150 eta 1160 artean eraiki zuten. Aurrealdean eta kapiteletan apaingarri asko ditu. 1993ko, uztailaren 23an, Nafarroako Gobernuak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Historia
--------

Baseliza honen historia ilunpetan galtzen da. Hipotesi asko landu da haren jatorria azaltzeko: monasterio baten eliza izan zela, herri baten eliza, Tenpluko Ordenaren ondasuna... Baieztapen hauek egiteko ez dira dokumentuak edo probak aurkitu. Antza, proposamen serioena Tomas Biurrun ikerlariak egin zuen bere *El Arte románico en Navarra. Su aspecto monumental y educativo* liburuan (Iruñea: Aramburu, 1936); haren ustez, Orbako jaunak sortuko zuen, jauregiaren kapera moduan. Baieztapen hau egiteko lau mende geroagoko dokumentu bat dago non zera irakurtzen den: *Proceso de Martín Ximénez, señor del Palacio del lugar de Oricin - Contra - Pedro Ezpeleta, vecino de la villa de Olite - Criminal - Acusado de aber mandado sus criados rompiesen las puertas de la casa, casal, y vecindad con su torre y molino tierras y [heredades] de condición de hijos dalgo, que tiene el demandante perteneciente a dicho Palacio, en el lugar desolado de San Pedro de Echano en la baldorba y que no tubo la posesion en que [este] demandante de dicha vecindad.* Aipatzen den jauregia elizarekin lotuta egongo zena izan zitekeen. Gainontzeko Etxanoren erreferentzietan ez dira datu gehiago aipatzen eta 1534an hutsik zegoela esaten da.

Eraikina
--------

San Petri eliza nekazal inguruko erromanino estiloko eraikina dugu. Atari oso apainduta du, kapitelekin zein harburuekin. Estilo aldetik Loarreko gazteluko elizaren eragina ikusi dute espezialista batzuek San Petrin. Atariko apaingarriak eta kapitelak Estaban maisuaren lantegiko eskultoreek egin zituzten. Leodegarius maisuaren langileek, bestetik, habearteko hagaburuak landu zituzten.

Irudiak
-------

* Baselizaren ateladaBaselizaren atelada
* Baselizaren zenbait hagaburuBaselizaren zenbait hagaburu
* Baselizaren erdiko dobelakBaselizaren erdiko dobelak
* San Petri barrutikSan Petri barrutik

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ortega, A..  (2004). *Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra* (79) ISSN 84-0590-1871-79-7..
2. ↑  Dokumentua 1550eko ekainaren 6koa da eta Nafarroako errege-erreginen jauregian gordetzen den Nafarroako Artxiboan dago.

Ikus gainera
------------

* Etxano
* Oloritz
* Orbaibar
* Erdialdea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5911206
* Commonscat Multimedia: Hermitage of San Pedro de Echano

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0008305

 |

* Wd Datuak: Q5911206
* Commonscat Multimedia: Hermitage of San Pedro de Echano
**Unai Basurko de Miguel** (Portugalete, 1973ko apirilaren 2a) euskal marinel eta kirolaria da.

Biografia
---------

Zuzenbidean lizentziaduna. Txikitandik hasi zen nabigatzen, eta 500 estropada baino gehiagotan parte hartu du geroztik. 1997. urtean, Jose Luis Ugartek bultzatuta, Australiara joan zen, eta Open 60 motako belaontziak gobernatzen ikasi zuen, Kanga Birtles maisuaren eskutik. Hurrengo urtean, *Trans-Tasman Race* irabazi zuen, eta ordu arteko marka onena ondu.

 *Bizkaia*  belaontzia 2003ko *Le solitaire de Figaro* estropadan.
2003. urtean, munduko estropada gogorrenetako batean, *Le solitaire de Figaro* proban, parte hartu zuen; proba bukatzea lortu zuen aurreneko euskal herritarra izan zen. 2004ko martxoan beste errekor bat lortu zuen, Iberiar penintsula (Bilbo-Bartzelona) 15 egunean inguratzean, geldialdirik egin gabe. 2006an, *VELUX 5 Oceans Race* estropadan parte hartu zuen (munduaren bakarkako bira) *Pakea Bizkaia* izeneko Open 60 motako belaontziarekin, eta hirugarren egin zuen, marka ikusgarria ezarrita: 158 egun, 18 ordu eta 25 minutu. Hala, Unai Basurko da munduari bakarrik bira eman dion bigarren itsasgizon euskal herritarra, Jose Luis Ugarte bizkaitarraren ondoren, eta baita estropada ozeaniko batean podiumera igo den lehenengoa ere. Hori dela eta, 2007ko Kirolari Onenaren Saria jaso zuen, Eunate Agirre bodyboardlariarekin batera.

2008an *Artemis Transat* izeneko estropadan parte hartu zuen, Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuena. *Pakea Bizkaia* berregindako itsasontzia erabiliz, ezin zuen estropada bukatu. 2008ko azaroaren 9an, *Pakea Bizkaia* bere itsasontzia Frantziako Les Sables-d'Olonneko portutik irten zen 2008-2009ko Vendée Globe estropadan parte hartzeko. 2008ko abenduaren 7an utzi egin behar izan zuen lasterketa, bere belaontziaren istriborreko lemak izan zuen arazo baten ondorioz.

Palmaresa
---------

* 1998an Australia eta Zeelanda Berriaren arteko *Trans-Tasman Race* izeneko estropadan parte hartu eta irabazi zuen Kanga Birtles taldean.
* 2003an *Le Solitaire de Figaro* izeneko estropadan hartu zuen parte.
* 2006an hirugarren VELUX 5 Oceans Race munduko biran.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3549174
* Commonscat Multimedia: Unai Basurko

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00825/eu\_b\_1337/b1337

 |

* Wd Datuak: Q3549174
* Commonscat Multimedia: Unai Basurko
**Sanders konderria** (ingelesez: *Sanders County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Thompson Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 11.413 biztanle zituen, Sanders kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sanders konderriak 7.226,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 76,3 ura dira. Beste 7.149,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.413 pertsonetatik 10.553 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 233 dira. 17 beltzak edo afroamerikarrak. 475 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 327 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490734
* Commonscat Multimedia: Sanders County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127872563
* ISNI: 0000 0004 0536 9819
* LCCN: n82227138
* **Lekuak**
* OSM: 1740648
* TGN: 2001304

 |

* Wd Datuak: Q490734
* Commonscat Multimedia: Sanders County, Montana
Polikarpov I-16 hegazkina. Horrelako bat pilotatu zuen Sanz Bocosek.
**Miguel Ángel Sanz Bocos**, ***"Vallecas"*** bezala ezaguna, (Arganda del Rey, Madrilgo Erkidegoa; 1918ko uztailaren 5a-Marbella, Andaluzia; 2018ko abuztuaren 13a) Errepublikaren aldeko armadako Espainiako Gerra Zibilean ehiza hegazkineko pilotua. Ehun urte zituelarik hil zen; une hartan bizirik zegoen gerra garaiko azken pilotua izan zen.

Biografia
---------

Sanz Bocos Arganda del Rey herrian jaio zen, Madrilgo Erkidegoan, 1918ko uztailaren 5ean. Haurtzaroan Vallecas hauzoko burdindegiko saltzailea ezaguna zen aitaren zaintzapean bizi izan zen. 1936an, gerra zibila hasi zenean, Errepublikaren aldeko armadan zerrendatu zen, Antigás unitatean. Hasieran Villanueva del Pardillon zegoen frontera eraman zuten; ondoren, Talaverako frontera. Beste soldauekin batera Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren Azerbaijanen zegoen Kirovabadeko pilotu-eskolara bidali zuten. Han Polikarpov I-16 hegazkina pilotatzeko aukeratua izan zen. 1938an pilotu-agiria lortu zuen. Gerrako borroka ugarietan hartu zuen parte eta baita zauritua izan zen ere.

Gerra galduta, bere unitatearekin Tolosa Okzitanian lurra hartzeko agindua jaso zuen baina heldu baino lehen Kondor Legioaren eskuadrilla baten erasoa pairatu zuten. Buruan zaurituta baina bizirik, Frantziako muga igaro zuen. Frantziarrek hasieran Argelès-sur-Merren eta, ondoren, Gurseko kontzentrazio-esparruan sartu zuten. Bigarren Mundu Gerran Frantziako Erresistentziarekin kolaboratu zuen. Gerra ondoren Parisen erbesteratu zen eta han, Aire Armadako beste kideekin, Alas Plegadas elkartea sortu zuen.

Behin Espainiara itzulita, bere memoriak idatzi zituen. ADAR (Asociación de Aviadores de la República) elkartearen lehendakaria izan zen.

Liburuak
--------

* 1981: *Luchando en tierras de Francia: la participación de los españoles en la Resistencia*
* 2000: *Memorias de un chico de Vallecas: piloto de caza de la República*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Miguel Ángel Sanz Bocoseki elkarrizketa - Vallecasko haurtzaroa.
* **(Gaztelaniaz)**:Miguel Ángel Sanz Bocoseki elkarrizketa - Kirovabadetik Toulousera.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56088073
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 210427419
* BNE: XX5148890

 |

* Wd Datuak: Q56088073
**San Nikolas eliza** Lapurdiko Getaria udalerriko Udalaren eliza bat da. 2001an Monumentu Historikien Zerrendaren barnean sartua izan zen.

Kokalekua
---------

Herrigunearen punturik garaienean dago, hilerriaz inguratua.

Historia
--------

XVI. mendean eraikia izan zen. 1859an handitua izan zen, eta 1970ean zaharberritua.

Eraikina
--------

Muino batean dagoenez bere kanpandorrea eta harri grisezko frontoia urrutitik nabarmenak izateaz gain itsasotik ere ikusgai dira. Aurrealdea estalia du eta kanpoaldeak itxura sendoa eta sotila, barnealdeako oparotasunarekin kontrastea eginez.

Ipar Euskal Herriko elizen usadiozko barnealdea du, aldare goratua eta korua, eta nabearen alboetan galeriak. XVII. mendeko erretaula eta estatuak dauzka, margoturiko egurrezko hagez osaturiko egitura, galerien balaustradetan estatuak, eta haritz egur landuzko Y itxurako zutarri euskarriak.

Udalerriak iraganean itsasoarekin zuen harreman estua oroitzeko nabearen sapailatik zintzilik ontzi baten maketa bat dago.

* Hilarria eta eliza.Hilarria eta eliza.
* Atzealdea.Atzealdea.
* Ataria.Ataria.
* Barrualdeko zurezko galeriak.Barrualdeko zurezko galeriak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Lapurdi** |

* San Nikolas eliza. Getariako Turismo Bulegoa  **(Frantsesez)** **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q22997634
* Commonscat Multimedia: Église Saint-Nicolas de Guéthary

---

* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA64000041

 |

* Wd Datuak: Q22997634
* Commonscat Multimedia: Église Saint-Nicolas de Guéthary
**Savia** rock musika taldea da, Carlos Escobedo abeslariak eta Alberto Madrid bateriajoleak sortutakoa, biak ere Sôber taldean izandakoak.

Historia
--------

Sôber taldean 10 urte baino gehiagoz aritu ondoren, bide berri bati hasiera emanez talde berria sortzea erabaki zuten Carlos Escobedo eta Alberto Madridek. Talde hartako beste bi kideek Skizoo taldea sortu zuten. Savia osatzeko, ordea, Turbolovers taldeko Jesus Pulido eta Skunk D.F. taldeko Fernando Lamonedarekin bat egin zuten.

Taldearen izenak gaztelanian du jatorria, izan ere "energia darion iturria" esan nahi du *Saviak*. Grabatutako lehen diskoari Insensible izena eman zioten, eta beraiek definitu zutenez "Carlosen atalik pertsonalena" barnean darama disko horrek.

Taldeak bi musika disko atera zituen bere hasierako bi urteetan, Insensible (2005) eta Savia (2006), eta kontzertu ugari eskaini zituen estatu espainiar osoan.

Albiste txarra 2006ko azaroaren 30ean iritsi zen, Alberto Madrid bateriajoleak Madrilgo M-40 errepidean moto istripua izan ondoren hil egin baitzen.

Istripuaren ondoren, eta hilabete batzuk kontzertuak eman gabe egon ondoren, taldekide berri bat bilatu zutela iragarri zuten 2007ko otsailaren 4an, Jose Pereira.

Aurrerago, 2008ko maiatzaren 6an, disko berria argitaratu zuten, Fragile izenekoa.

2008ko uztailean José Pereirak taldea utzi zuen, *Otra Cara* taldean aritutako Manuel Reyes hasi zelarik bateria lanetan.

Taldekideak
-----------

* Carlos Escobedo (ahotsa eta gitarra).
* Fernando Lamoneda (gitarra).
* Jesus Pulido (baxua).
* Manuel Reyes (bateria).

Diskografia
-----------

* Insensible (Universal Studios, 2005).
* Savia (Universal Studios, 2006).
	+ Berredizio berezia 2007an.
* Fragile (Universal Studios, 2008).

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Taldearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2228121

 |

* Wd Datuak: Q2228121
Anitxkov zubiko barandan, sirenak.**San Petersburgoko** (Errusia) **barandak**, bertako jauregi eta eraikinetan ikusten ahal direnak, eta bereziki hiriko zubietakoak, Errusiako historia arkitektonikoan aipagarri bihurtu dira.

Barandak sortzeko lanak XVIII. mendearen bigarren erdian nabarmentzen hasi ziren (1770–1784), Juri Felten-en tsarren Udako Lorategiaren Neva ibaiko aldean sortu zuen barandarekin. 

Salbatzailearen Odolaren elizan, Alfred Parland arkitektoak gauzatu zuen baranda eder bat 1903-1907an. Hesiak patroi ederrak ditu, apaingarri begetatibo handiko kate-mailez osatuak, estilo modernista goiztiar baten ezaugarriak dauzkate.

Zubietako barandak
------------------

Blagovestxenski zubiko hiruhortzak eta itsas-zaldiak.
Guztiarekin, ospe handiena duten barandak hiriko zubietakoak dira. Karl Friedrich Schinkel arkitekto alemanaren marrazkien ondoren sortu zen Anitxkov zubikoa, Berlingo Schlossbrückeko (jauregiko zubia) eskudel baten kopia dira zubiaren gainaldeak (Schinkelek eraikia) 1822-1824an. Baranden sekzioak inguraketa-armazoien artean daude. Bastidoreen alde bakoitzean bi diseinu-aldaera dituzten sekzioak daude. Batetik, Neptunoren hiruhortzak eta beste aldean sirenak.

Liteini zubian sirenak hiriko armarriari eusten.
Blagovestxenski zubiko barandak ere Neptunoren hiruhortzez eta itsas-zaldien irudiez apainduta daude. Izakion isatsak apaingarri begetal figuratu batean bilduta daude. Zubiko armazoien barruko espazioa irudiz beteak daude halaber.

Liteini zubiaren hesia oso dotorea da. Diseinua Karl Rahau arkitektoarena da. Hiriaren armarria da motibo errepikatu bat, eta badira amuzki gurutzatuek eta sirenek eusten dituzten ainguraketak.

Lau Lehoien zubian, lehoi handi horien estatuak dira famatuak, baina Wilhelm Von Tretter ingeniariaren lanean barandak ere nabarmentzekoak dira.

Lau lehoien zubi esekiko barandak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Errusieraz)** Viktor KORENZWIT, Portalus ru.  (2018). «SUMMER GARDENS» *Portalus.ru* ISSN 2413-6352. (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).
2. ↑   «Information about Saint Petersburg - Cathedrals and churches of St. Petersburg - Church of Saviour on the Spilt Blood» *palytra.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).
3. ↑   «St. Petersburg's most beautiful bridges» *bienvenidospb.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).
4. ↑   «Anichkov Bridge, St. Petersburg, Russia» *www.saint-petersburg.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).
5. ↑   **(Ingelesez)** «Liteyny Bridge in St Petersburg Russia» *Anna Gaplichnaya* (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).
6. ↑   «Lions Bridge, St. Petersburg, Russia» *www.saint-petersburg.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5443000
* Commonscat Multimedia: Fences in Saint Petersburg

---

 |

* Wd Datuak: Q5443000
* Commonscat Multimedia: Fences in Saint Petersburg
**Mileurista** (mila euro izenetik eratorria) Espainian erabiltzen den neologismo bat da. Nahiz eta ikasketa asko izan, lan balditza eskasak ditu eta hilabete batean mila euroko soldatara ez da heltzen.

Jatorria
--------

Milerista terminoa 27 urteko neska batek, Carolina Alguacilek, asmatu zuen. 2005ean gutun bat bidali zion *El País* egunkariari *Yo soy 'mileurista'* (Ni mileurista naiz) titulua zuena. Denbora gutxian, Espainiako komunikabideen laguntzarekin neologismoa hau ezaguna egin zen eta indarra hartu zuen.

Carolinak honela definitu zuen mileurista hitza: "Mileurista 1000 euro baino gehiago irabazten ez dituen gaztea da, nahiz eta lizentziaduna izan, eta hizkuntzak, graduondoak, masterrak eta ikastaroak dituen (...). Soldataren herena baino gehiago alokairuan gastatzen du, hiria baitu gustuko. Ez du aurrezten, ez du etxerik, autorik eta seme-alabarik, egunean egunekoarekin bizi da... Batzuetan dibertigarria da, baina nekatuta gaude (...).

Erreferentziak
--------------

1. ↑

### Dokumentalak

* *Mi vida x 1000 euros* Iraupena: 50'. Documentos TVk emititu zuen 2008ko maiatzaren 20an

### Pelikulak

* *Mileuristas (la película)* Iraupena: 98'.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3115058

 |

* Wd Datuak: Q3115058
*Artikulu hau harri edo hondarrezko barrari buruzkoa da; errekako harri higatua gaitzat duena beste hau da: «Errekarri»*
Bikini atoloia, koralezko uharriz osatua
**Uharri** edo **arrezifea** ur azalaren azpiko arroka edo hondarrezko barra da. Ur mehetan daudenez, ontziek hondatzeko arrisku handia dute.

Uharririk ezagunenak itsaso tropikaletako koralezko uharriak dira. Sorrera prozesua biotikoa da, koralek eta kare-algek eratua. Beste uharri asko prozesu abiotikoz sortzen dira, hau da, arrokak higatzean eta hondarra sedimentatzean.

Uharriak artifizialki sor daitezke, berariaz eraikiz ala ontziak nahita hondoratuz. Horrela, itsas hondoa aberastu egiten da eta algak eta arrainen babeslekuak sortzen dira.

Ikus, gainera
-------------

* Koralezko uharri
* Atoloi
* Belharra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184358
* Commonscat Multimedia: Reefs

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12424473t (data)
* GND: 4126569-5
* LCCN: sh85112172
* AAT: 300008808

 |

* Wd Datuak: Q184358
* Commonscat Multimedia: Reefs
Armarria eta gargola.
**Tximuaren etxea** edo **Pizarro-Espadero etxea**, gaztelaniaz **Casa del mono**, Cáceres hiriko inguru historiko-monumentalean dagoen gotiko estiloko XV. mendeko etxea da.

Historia
--------

XV. mendean Gonzalo de Cáceres eta Marina Alonso de los Nidos senar-emazteek eraiki zuten. Etxe gotortua da, gotiko estilokoa. Herriko izena, tximuarena alegia, barruko patioan dagoen eskultura batetik datorkio. Eskultura horren inguruan kondaira asko zabaldu dira.

Eraikina gaur egun Cáceresko Diputazioarena da. Urte batzuk Cáceresko Museoaren bildumak erakutsi ziren bertan. Gaur egun, aldiz, Alonso Zamora Vicente Liburutegiaren egoitza da. Liburutegian 30.000 liburu inguru daude bilduta.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Extremadura misteriosa webgunea. Etxearen inguruko kondairak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5755521
* Commonscat Multimedia: Casa del Mono, Cáceres

---

 |

* Wd Datuak: Q5755521
* Commonscat Multimedia: Casa del Mono, Cáceres


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Tximuaren etxea*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Minidoka konderria** (ingelesez: *Minidoka County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rupert da. 2010eko zentsuaren arabera 20.069 biztanle zituen, Minidoka kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Minidoka konderriak 1.975,97 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,82 ura dira. Beste 1.962,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,16 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.069 pertsonetatik 19.588 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.493 dira. 44 beltzak edo afroamerikarrak. 146 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 199 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491052
* Commonscat Multimedia: Minidoka County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127858576
* ISNI: 0000 0004 0511 6598
* NARA: 10039116
* **Lekuak**
* OSM: 1742100
* TGN: 2000485

 |

* Wd Datuak: Q491052
* Commonscat Multimedia: Minidoka County, Idaho
Jan de Selmberken Biblia, 1440koa
**Miniatura** edo **edertzapena** margolan txikia da; bereziki, paperean eta pergaminoetan eskuizkribuak apaintzeko egiten zen ilustrazioa. Inprimeria asmatu eta zabaldu zenean galdu zen eskuizkribuak miniaturaz apaintzeko ohitura. XVI. mendetik aurrera, jende ospetsuaren miniatura-erretratuak margotzeko ohitura zabaldu zen, dominetan agertzeko batez ere.

Miniaturagilerik ezagunak izan dira Jean Clouet Frantzian, Estatu Batuetan Sarah eta Elizabeth Goodrigde ahizpak, Ingalaterran Nicholas Hilliard eta Samuel Cooper, Alemanian Hans Holbein Gaztea eta Lucas Cranach Zaharra, eta Espainian Agustín Esteve eta Florentino De Craene.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Eskuizkribu argiztatu

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8362
* Commonscat Multimedia: Miniatures (illuminated manuscripts)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4008650-1
* NKC: ph114753
* AAT: 300264522
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 011010

 |

* Wd Datuak: Q8362
* Commonscat Multimedia: Miniatures (illuminated manuscripts)
**Santa Zezilia eliza** Artzibarko Muniain urpeko herrian Erdi Aroko kristiau eliza bat zen.

Eraikina
--------

Erdi Aroko jatorria zuen, eta 2003an suntsitu aurretik XIII. mendeko portada eta bataiarria besterik ez zen geratzen, non dagoen ez dakiguna. Eliza sinplea da, oinplano angeluzuzenekoa, eta sakristia du ondoan. Dorre angeluzuzeneko kanpandorrea zuen, erdi-puntuko irekiduraren bat zuena. Badirudi 1989an, Monumentuen Katalogoa argitaratu zenean, ez zegoela irudirik, eta XVIII. mendeko erretaula barroko txiki baten egituraren aztarnak baino ez zirela geratu. Erdi-puntuko portada Nagoreko etxe baten sarreraren ondoan berrinstalatuta ikus daiteke oraindik, etxe hori leku horretako antzinako jabeena baita.

Erreferentziak
--------------

* «Muniain» *Artzibarko Udala* (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

Ikus, gainera
-------------

* Muniain
* Artzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109769342

 |

* Wd Datuak: Q109769342