recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tony D. Pájaro** (Manila, Filipinak, 1948) Filipinetako margolaria da. Filipinetan jaio eta Arte Ederrak ikasi zuen, eta gero ikastaro osagarriak egin zituen Filipinetako Unibertsitatean (1970), Bilboko Unibertsitatean (1981), UPV/EHUn (1983) eta Filipinetako Ifugao, Hanunoo, B'Iaan eta T'Boli tribuen arte eta kultura ikertu zituen (1988).

Nazio Batuen Erakundeak "Diploma of Honorary in Painting" agiria eman zion 1975ean.

Bizitza
-------

Manilan jaio zen, Victor Pájaro eta Claudia Diestro izan ziren bere gurasoak. Karrera artistikoari Filipinetan eman zion hasiera, baina gero Japonian eta Europan ere aritu da. Arte-irakaslea izan zen Manilan (1970-1975), Tokion (1975-1976), eta Donostian (1976-2000, 2005). Harrezkero Donostian haurrentzako "Art Club" arte-tailerraren arduraduna da. 

Philippine Graphic Magazine aldizkarian eta The Philipine Daily Inquirer egunkarian kolaboratzailea izan zen (1997-2002). 2020an Filipinetako Art Collector's Guide erakundeko kidea izan zen.

1995ean Kroazian, Bosnian eta Herzegovinan "Adierazpen plastikoa" udako ikastaroaren arduraduna izan zen errefuxiatu-guneetan, SOS Balkanes Gipuzkoarekin.

* Ifugau-ko kulturako artea aztertu zuen.Ifugau-ko kulturako artea aztertu zuen.
* Mangyan Herria, 1988Mangyan Herria, 1988
* Ifugao 1988Ifugao 1988
* Manila, 1983Manila, 1983
* Donostia, Intxaurrondo, 1991Donostia, Intxaurrondo, 1991

Obra
----

Guztira 26 erakusketa antolatu ditu, besteak beste hiri hauetan: Donostia, Manila, Tokio, New York, Michigan, Chicago, Madril, Bartzelona, eta Iruñea. 

Portugalen eta Frantzian ere egin ditu erakusketak, eta 2007an eta 2016an bere koadro batzuk enkantetan saldu ziren Las Vegas-en (Nevada, AEB). Enkarguz margolanak sortu ditu zenbait udalerrirentzat Gipuzkoan (Belauntza, Hernialde, Zumarraga) eta Filipinetan (Mandaluyong). 

* Lehen erakusketa (Manila 1971)Lehen erakusketa (Manila 1971)
* 1975eko erakusketa1975eko erakusketa
* Needed home (Tokio 1976)*Needed home* (Tokio 1976)
* Familiako ortua (Soroborda, Donostia, 1996)*Familiako ortua* (Soroborda, Donostia, 1996)
* Uliako Mintegietako parkeaUliako Mintegietako parkea

Sariak
------

* 1975: Nazio Batuen Erakundeak "Diploma of Honorary in Painting" agiria

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Tony Diestro Pajaro» *prabook.com* (Noiz kontsultatua: 2021-08-08).
2. ↑    Blogak.eus. «Pintura-erakusketa: Tony Pájaro (abuztu eta irailean) // Exposición de pintura (Tony Pájaro)» *blogak.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-08).

Ikus, gainera
-------------

* Arte garaikidea
* Euskal Herriko artisten zerrenda
* Euskal Herriko margolaritza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q108001490
* Commonscat Multimedia: Tony Pájaro

---

 |

* Wd Datuak: Q108001490
* Commonscat Multimedia: Tony Pájaro
*Artikulu hau Peruko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ayacucho».*

**Ayacucho**, Peruko hegoalde-erdialdeko hiria da, izen bereko departamenduko hiriburua. 2010ean, 13.603 biztanle zituen. Altuera 2.761 metrotakoa da. Nekazaritza-merkatua, ehungintza, unibertsitatea eta aireportua dauzka. Miseria latza duen lurralde behartsua da (analfabetismo- eta langabezia-maila handiak; osasun- eta gizarte-zerbitzu eskasia larria). Kolonia-garaietako eraikuntza erlijioso ugari ditu.

Historia
--------

Nahiz eta aintzinatik bertan jendea bizi, ofizialki Pizarrok sortu zuen 1540an eta *San Juan de la Frontera de Huamanga* izena jarri zion. Bertan irabazi zuen Sucre jeneralak Espainiaren gudarostearen aurka Ayacuchoko gudua, 1824an. Horren ondorioz, Hego Amerikako hainbat estaturen independentzia bermatu zuen garaipen erabakiorra lortu zuen.

1981ean bertan hasi zen, hirian nahiz landan, Peruko Alderdi Komunistaren gerrillari-talde maoistaren jarduna. Peruko gobernuak eta agintaritza militarrak konstituzio-bermeak indarrik gabe utzi zituen arren, gerrillari talde horrek borroka armatua Peruko bazter guztietara hedatzea lortu zuen eta izatez, 1984an Lima hiribururaino heldu zen. Ondorengo zapalkuntza gogorra izan bada ere, Ayacuchon hasitako gerrilla-mugimendua ez da oraindik iraungi.

Ondarea
-------

Ayacuchoko Aste Santua nabarmentzen da, elementu sinkretiko ugarirekin, duela 150 urte baino gehiagotik egiten dutena eta 10 eguneko iraupen ezohikoa duena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Huamangako probintziaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504215
* Commonscat Multimedia: Ayacucho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146740337
* BNF: 119700427 (data)
* GND: 4004045-8
* LCCN: n95016904
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q504215
* Commonscat Multimedia: Ayacucho
**BIND** (Berkeley Internet Name Domain; lehenago: Berkeley Internet Name Daemon) interneten gehien erabiltzen den DNS zerbitzaria da, bereziki Unix sistemetan. Internet Systems Consortium-ek sustatua da. 4 gradu ikaslek sortu zuten University of California, Berkeleyn, eta 4.3 BSDn agertu zen lehenengo aldiz.

Historia
--------

BIND 1980. hamarkadako hasieran idatzia izan zen, DARPAren ardurapean. 1980. hamarkadako erdialdean, BINDen garapena DECeko langileen esku gelditu zen. Langile hauetako bat Paul Vixie zen, eta jarraitu zuen BIND garatzen DECetik joan ondoren. Aurrerago, ISCa sortzen lagundu zuen, BINDen mantentzearen arduraduna bihurtuko zen antolankundea.

BIND 9ren garapena arlo komertzialaren eta militarraren laguntzarekin egin da. BIND 9k dauzkan funtzio gehienak UNIXeko hornitzaileek bultzatuak izan dira, Microsoften lehiakortasunari aurre egiteko DNS eskaintzen barruan.

Kritikak
--------

Interneteko hastapenetik indarrean egon diren beste tresna batzuk bezala, BIND 4 eta BIND 8 segurtasun ahuldade kopuru handia eduki dute denboran zehar. BIND 9, berridatzia izanik, nahiko historial hobea dauka zentzu honetan.

Ikus, gainera
-------------

* DNS
* BSD

Kanpo estekak
-------------

* BINDen orri ofiziala (ingelesez)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41540
* **Identifikadoreak**
* GND: 4348319-7

 |

* Wd Datuak: Q41540
**Bakterizida** bakterioak deuseztatu edo hiltzen dituen substantziari deritzo. Bakterizidak antimikrobiano mota bat besterik ez dira.

Esterilizatzeko edota desinfektatzeko erabiltzen diren eragile asko bakterizidak dira. Ohikoenen artean eragile fisikoak daude (beroa, izpi ultramoreak, erradiazio ionizatzailea...), kimikoak (fenolak, alkoholak, metal halogenoak, laugarren mailako amonioa duten konposatuak,...), gasak (etileno oxidoa, ozonoa...), etab.

Bakterizidak dira ere lisozima bezalako substantzia naturalak (muki, malko eta listuan dagoena) eta kimioterapian erabiltzen diren antibiotiko batzuk ere. Kontuan hartu behar dira bakterioak hiltzen dituzten antibiotikoak ez direla oso ugariak, ugariagoak izanik bakterioen hazkundea galarazten dutenak (azken hauek bakteriostatikoak dira, baina ez bakterizidak).

Substantzia bakterizida baten eraginkortasuna neurtzeko hainbat teknika erabiltzen dira laborategian. *Inhibizioa eragiteko gutxieneko kontzentrazio*arena (MIC, ingelesez) da erabiliena.

Ikus, gainera
=============

* Esterilizazio
* Desinfekzio
* Bakteriostatiko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q804539
* Commonscat Multimedia: Bactericides

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph134711
* AAT: 300379999
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 33282

 |

* Wd Datuak: Q804539
* Commonscat Multimedia: Bactericides
**Bakteriar-toxinak** hainbat bakteriok ekoiztu eta jariatzen dituzten substantzia kaltegarriak dira, mikrobioaren birulentzia areagotzen dutenak. Bakterio batzuek inbaditzeko ahalmena oso mugatua izan arren patogeno arriskutsuak dira, sortzen dituzten toxinei esker. *Clostridium tetani* (tetanosen eragilea), esaterako, ez da ia mugitzen sartzen den zauritik, baina ekoizten duen toxina odolaren bidez gorputz osora zabaltzen denez oso patogeno arriskutsua da.

Hainbat bakteriar-toxina naturan dauden pozoi hilgarrienen artean daude. Botulismoaren bakterioak (*Clostridium botulinum*), adibidez, exotoxina indartsua ekoizten du, kobraren pozoia baino 20 aldiz pozoitsuagoa dena.

Bi toxina mota sortzen dituzte bakterioek: exotoxinak eta endotoxinak. Ezaugarri ezberdinak dituzte, nabarmenena izanik endotoxinak ez dituztela bakterioek askatzen, bakterioari lotuak irauten baitute, exotoxinak bakteriotik at jariatuak izaten diren bitartean (endo: *barne*, exo: *kanpo*). Gainontzeko ezaugarriei dagokionez zerrenda hau osa liteke:

Endotoxinak
-----------

  

* lipopolisakaridoak dira

* bakterio Gram negatiboek, batez ere, sortzen dituzte

* bakterioari atxikituta daude

* beroarekiko erresistenteak

* ezin dira toxoide bihurtu

* toxizitate ertaina

* immunogenizitate txikia

* sukarra eragiten dute

Exotoxinak
----------

* proteinak dira

* Gram positiboek eta Gram negatiboek sortzen dtuzte

* bakterioek jariatzen dituzte

* beroarekiko sentikorrak

* toxoide bihur daitezke

* toxizitate handia

* immunogenizitate handia

* ez diote sukarrik eragiten ostalariari

Ikus,gainera
------------

* endotoxina
* exotoxina

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q262657
* Commonscat Multimedia: Bacterial toxins

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q262657
* Commonscat Multimedia: Bacterial toxins
**Trenbide-ingeniaritza** trenbideak aztertzen dituen ingeniaritzaren adarra da. Trenen, material gurpildunaren, seinaleztapen sistemen eta trenbideen proiektua, plangintza, eraikuntza, ustiapena eta mantentze-lanak egiten ditu. Era berean, mugimendu-instalazioak eta lagungarriak, kontrol sistemak, trenbide- eta mantentze tailerrak eta mota guztietako laborategiak, obra zibila izan ezik, antolatzen eta ezartzen parte hartzen du. Egindako beste lanetako bat geltokiei eta trenbide-zabaltzari, lege, ekonomia eta finantza ingeniaritzako gaiei, arbitrajeei, azterlanei eta tasatzeei buruzko azterketa eta aholkularitza da, baita trenbideekin lotutako higiene, segurtasun eta ingurumen kutsadurari buruzkoa ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4260703
* Commonscat Multimedia: Railway engineering

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 14427201d (data)
* GND: 4151498-1
* LCCN: sh85110872
* NDL: 00572930

 |

* Wd Datuak: Q4260703
* Commonscat Multimedia: Railway engineering
**BIBSYS** Norvegiako Hezkuntza Ministerioak sortutako eta antolatutako erakunde administratiboa da. Bere helburu nagusia hezkuntzarekin eta ikerketarekin lotutako datuak eta zerbitzuak eskaintzea da. Eskaintzen dituzten informazioak, neurri handi batean, bibliotekonomiarekin eta, orokorrean, liburutegien gestioarekin lotutakoak dira. Beste arlo bat aisialdiarekin lotutako datuak dira.

Antolaketa
----------

Formalki BIBSYS Trondheimen dagoen Zientzia eta Teknologiako Norvegiako Unibertsitatearen unitatean kokatzen da. Zuzendaritza, bestetik, Norvegiako Hezkuntza Ministerioak izendatzen du. Halaber, DataCitek Norvegian duen ordezkaria da eta horrek hezkuntza instituzioen arteko objektuen identifikatzaile berak erabiltzea ahalbideratzen du.

BIBSYSek Norvegiako hogei inguruko unibertsitateekin, Norvegiako Liburutegi Nazionalarekin eta beste ikerketa instituzioekin kolaboratzen du.

Historia
--------

BIBSYS erakundea 1972an sortu zen. Hasieran Norvegiako Zientzien eta Letren Errege Elkarteako liburutegiaren eta Norvegiako Teknologia Institutuaren arteko kolaborazio proiektua bezala. Helburua bibliotekonomiaren barruko errutinak automatizatzea zen. Ondoren, bere funtzioak zabaltzen joan ziren, sistema nazionala osoarentzako errekurtsoa izateko, baita ere liburutegien erabiltzaileentzako.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4584301
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1363148997673459870009
* ISNI: 0000 0004 0646 229X
* BIBSYS: 90055718

 |

* Wd Datuak: Q4584301
**Tvøroyri** (danieraz *Tveraa*) Faroetako Suðuroy uharteko hiri handiena da. *Trongisvágsfjørður* fiordoko ekialdeko ertzean kokaturik dago.

Historia
--------

Kaia eta gaur egun "Tvøroyri hotela" dagoen plazan arraina lehortzen uzten zuten harri lauen artean. Danimarkako *Royal Trade Monopoly* herrian ezarri zen eta 1836 eta 1856 artean etxeak eraiki zituen plazaren inguruan. Konpainiak sortu zuen beraz Tvøroyri. 1856an monopolioa desegin zenean hainbat konpainia pribatu etorri ziren.

Herriaren gainaldean eliza dago. Eliza Norvegian eraiki zen eta ondoren Tvøroyrira ekarri 1907an.

Garraioa
--------

Tórshavn hiriburuarekin lotzen duen ferri zerbitzua du. Bi autobusek uharte guztia konektatzen dute.

Kirola
------

TB Tvøroyri taldea Faroetako futbol talde zaharrena da eta 7 aldiz irabazi du Faroetako futbol liga.

 Tvøroyriko eliza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q754666
* Commonscat Multimedia: Tvøroyri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152635142
* LCCN: n2001090760

 |

* Wd Datuak: Q754666
* Commonscat Multimedia: Tvøroyri
**Batugailua** edo **Batutzailea** zenbakien batuketa egiten duen zirkuitu digitala da. Konputagailu modernoetan Unitate aritmetiko-logikoan dago. Bitarrean kodetutako kode hamartarrean (BCD) edota BCD gehi hirukoan (XS-3) dauden zenbaki adierazpideetarako diseinatu daitezkeen arren, batugailu arruntek zenbaki bitarrak batzen dituzte.

Batugailu motak
---------------

Bi mota orokor daude bit bakarreko zenbakiak batzen dituzten batugailuentzarako:

* **Semibatugailua** (*Semi Adder* ingelesez): bi sarrera, normalean A eta B izenekoak, eta bi irteera dituen zirkuitua da, S batuketa eta C bururako-bita. S aldagaia A eta B biten arteko ALA funtzioa da eta C berriz, A eta Bren arteko ETA funtzioa.
* **Batugailu osoa** (*Full Adder* ingelesez): hiru sarrera ditu, normalean A eta B aldagaiak eta Cin sarrerako bururako-bita. Irteerei dagokienez, bi ditu semibatugailuak bezala, S batuketa eta Cout irteerako bururako-bita.

### Semibatugailua

Semibatugailuaren zirkuituaren diagrama.
Funtzioak honako hauek dira:

{\displaystyle S=A\oplus B}
{\displaystyle C=A\cdot B}
Semibatugailuaren egia-taula:

| Sarrerak | Irteerak |
| --- | --- |
| {\displaystyle A} | {\displaystyle B} | {\displaystyle C} | {\displaystyle S} |
| 0 | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 1 |
| 1 | 0 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | 1 | 0 |

### Batugailu osoa

Batugailu osoaren zirkuituaren diagrama  
 **Sarrerak: {A, B, CarryIn} → Irteerak: {Sum, CarryOut}**
Bit bateko batugailu oso baten ikur eskematikoa.
{\displaystyle S=(A\oplus B)\oplus C\_{in}}
{\displaystyle C\_{out}=(A\cdot B)+(C\_{in}\cdot (A\oplus B))=(A\cdot B)+(C\_{in}\cdot B)+(C\_{in}\cdot A)}

| Sarrerak | Irteerak |
| --- | --- |
| {\displaystyle A} | {\displaystyle B} | {\displaystyle C\_{i}} | {\displaystyle C\_{o}} | {\displaystyle S} |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 1 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 0 | 1 |
| 1 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| 1 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376953
* Commonscat Multimedia: Adders (digital circuits)

---

 |

* Wd Datuak: Q376953
* Commonscat Multimedia: Adders (digital circuits)
**BEC Dorrea** Bilbao Exhibition Centreko administraritza bulegoak biltzen dituen dorrea da. Barakaldoko udalerriko Ansioko gunean kokatuta dago. 98 metro eta 28 solairuko altuerarekin, Euskal Herriko eraikinik altuena da, 2006. urte bukaeran eraikitze lanak amaitu zituztenetik, ordurarte altuena izandako BBVAren dorrea gaindituz. Dorreak dituen 28 solairu horietatik, bulego moduan erabilitakoak 9 baino ez dira, besteak solairu teknikoak dira.

Dorrearen amaitze datak atzerapen handia jasan du. Hasieran 2004. urtean zabaltzeko asmoa bazen ere, egondako greba eta eraikuntza enpresarekin desadostasunek atzeratu egin dute zabaltze data.

Eraikuntza
----------

Dorrearen erdigunezko porlanezko egitura 98 metroko altuerara arte eraiki ondoren, egituraren bederatzi solairuak goitik behera eraiki ziren, azken solairutik lehen solairura, Euskal Herrian lehen aldiz erabilitako eraikuntza sistema erabiliz.

Eraikuntzan 650 tona garraiatzeko gai zen 135 metroko Manitowoc garabia bat erabili zuten. Kristalezko fatxada 2005eko abenduan hasi ziren jartzen

Ikus, gainera
-------------

* Bilbao Exhibition Centre
* Bilboaldeko eraikinik garaienen zerrenda
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** BEC dorrearen argazkiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254614

 |

* Wd Datuak: Q12254614

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**BBVAren Dorrea** | **Euskal Herriko eraikinik garaiena**2006-2010 | Ondorengoa**Iberdrola Dorrea** |
| Aurrekoa**Done Bikendiko Dorreak** | **Barakaldoko eraikinik garaiena**2006- | Ondorengoa**Garaiena da** |
| Aurrekoa**BBVAren Dorrea** | **Euskal Herriko bulego eraikinik garaiena**2006-2010 | Ondorengoa**Iberdrola Dorrea** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Barrow konderria** (ingelesez: *Barrow County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Winder da. 2010eko zentsuaren arabera 69.367 biztanle zituen, Barrow kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Barrow konderriak 422,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,82 ura dira. Beste 415,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 69.367 pertsonetatik 57.773 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 6.037 dira. 7.769 beltzak edo afroamerikarrak. 130 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.359 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 141 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.167 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486838
* Commonscat Multimedia: Barrow County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125500852
* ISNI: 0000 0004 0407 6934
* LCCN: n81093383
* NARA: 10039208
* **Lekuak**
* OSM: 1020675
* TGN: 2000298

 |

* Wd Datuak: Q486838
* Commonscat Multimedia: Barrow County, Georgia
***Barrukoa kanpoan*** (katalanez: '***Interior a l'aire lliure'***) Ramon Casas i Carbó margolari katalanaren lan ezaguna da, 1892an egina. Egun Carmen Thyssen-Bornemisza Fundazioan dago.

Azterketa
---------

Margolanak Casasen etxeko irudi bat jasotzen du. Garai hartan Casas familiak Nou de sant Francesc kalean bizi zen, Bartzelonako Alde Zaharrean. Irudian bere arreba Elisa eta Eduardo Nieto senarra etxearen kanpo aldean kafea hartzen. Obra argiaren kontrasteen gainean egin zuenː haien gainean dauden eguzki oihalei esker bikotea iluntasunean dagoen bitartean, lorategian arratsaldeko lehenengo orduetako argia dakusagu. Giro lasaia da eta koinatua, haren aulkian erlaxatuta, begiak itxita ditu. Margolan honekin Ramon Casasek Kataluniako burgesiaren bizimodua erakusten du.

Bibliografia
------------

* Doñate, Mercè; Mendoza, Cristina: *Ramon Casas. El pintor del modernismo.* MNAC. 2001. ISBN 84-8043-077-X

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**ːLanari buruzko komentarioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11683444

 |

* Wd Datuak: Q11683444
***Barry*** 2018ko martxoaren 25ean HBOn estreinatu umore beltzezko eta akziozko telebistako seriea da. Alec Berg-ek eta Bill Hader-ek sortuta, Hader bera da aktore magusia. Ozark edo Breaking Bad telesailen kasuan bezala, pertsonaia nagusiak bizitza normal samarrak egiten saiatzen dira, baina delituz, hilketaz eta muturreko egoera ikaragarriekin nahasten dira bizimodu arrunteko gorabeherak. Beste bi telesail horietan baino gehiago, alderdi umoretsua gehiago lantzen da hemen, eta krimen elementuak *gore* ukituekin eta esajerazio komedikoekin agertzen dira sarri.

2018 eta 2019an bi denboraldi egin ziren, eta etenaren ondoren 3. denboraldia 2022an, non 4. denboraldi bat ere egingo zela iragarri zen.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Barry (Bill Hader) kontratupeko hiltzailea da, Cleveland hirian bizi da eta Monore Fuchs (Stepen Root) izeneko manager moduko batek bilatzen dizkio lanak. Egiteko batek, Los Angeles hirira eramango ditu, eta han, kasualitatez, Barryk antzezle-eskola batekin topo egingo du, eta erabakiko du bere barne-bizitzak iraultza bat behar duela, beretzat zentzua duen zerbait egiteko: aktore izan, eta ez hiltzailea. Baina gaizkiletzaren mundua atzean uztea ezinezkoa bilakatuko zaio, eta indarkeriazko trama aktore hasiberriaren ametsekin nahastuko da.

Aktoreak
--------

* Bill Hader: Barry Berkman/Barry Block
* Stephen Root: Monroe Fuches
* Sarah Goldberg: Sally Reed
* Glenn Fleshler: Goran Pazar
* Anthony Carrigan: Noho Hank
* Henry Winkler: Gene Cousineau

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «8 Shows To Watch If You Loved HBO’s Barry» *ScreenRant* 2019-03-16 (Noiz kontsultatua: 2020-07-29).
**Bacillus subtilis** Bacillus generoko bakterioa da, lurzoruan egon ohi dena. 1835ean Christian Gottfried Ehrenberg-ek deskribatu zuen lehenbizikoz, eta *Vibrio subtilis* deitu zion

Ezaugarriak
-----------

Bacillus subtilis bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Aerobioa da (andui gutxi batzuk fakultatiboak izan arren) eta -Bacillus guztien antzera- endosporak sortzeko gai da. Endosporak erresistentzia handiko egiturak dira, bakterioa bizirik eta sor egoeran mantentzen dutenak ingurugiroko baldintzak oso gogorrak eta aurkakoak izan arren. Bacillus subtilis-en kasuan endosporak zelularen erdialdean sortzen dira eta ez dute zelula desitxuratzen.

Ezaugarri biokimikoei dagokionez, katalasa (+) da, indol (-) eta VP (+). Almidoiaren hidrolisia burutzen du.

Endosporak sortzeko gai denez, oso zabala da bere hedapena: lurzoruan egoteaz gain, ikerketa berriek giza eta animalia batzuen hestean ere dagoela agerian jarri dute 

Bazilo honen andui batzuek bazitrazina antibiotikoa ekoizten dute.

Bacillus subtilis, Escherichia coliren antzera, oso erabilia izan da laborategian ikerketa genetiko eta biokimikoak egiteko. Transformazio genetikoa egiteko gaitasuna duen mikrobio gutxienetako bat da .

Patogenia
---------

Bacillus subtilis ez da giza patogenoa. Elikagaiak, baina, hondatu ditzake, janari-intoxikazioak sortu gabe.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ehrenberg, CG: 1835). Physikalische Abhandlungen der Koeniglichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin aus den Jahren 1833–1835. pp. 145–336.
2. ↑   Hong HA, Khaneja R, Tam NM et al. (March 2009)Bacillus subtilis isolated from the human gastrointestinal tract Res. Microbiol. 160 (2): 134–43.
3. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:306-307 orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131238
* Commonscat Multimedia: Bacillus subtilis
* Wikispecies Espezieak: Bacillus subtilis

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12260396q (data)
* LCCN: sh85010782
* NDL: 00566739
* NKC: ph214633
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 127721
* Catalogue of Life: 110250
* EOL: 2912748
* GBIF: 5428098
* ITIS: 958555
* NCBI: 1423
* WoRMS: 422813
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D001412
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 68038-70-0
* DrugBank: 11347
* UNII: 8CF93KW41W
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 68038-70-0

 |

* Wd Datuak: Q131238
* Commonscat Multimedia: Bacillus subtilis
* Wikispecies Espezieak: Bacillus subtilis
**Tomás Caballero Pastor** (Alfaro, 1935eko otsailaren 25a - Iruñea, 1998ko maiatzaren 6a) politikari nafarra izan zen. Frankismo garaian Sindikatu Bertikalean aritu zen. 1976-1977an Iruñeako alkatea izan zen. 1995tik Udaletxera itzuli zen, UPNren zerrendetan. 1998an ETA erakundeak tiroz hil zuen. Atentatuak eztabaida eta erantzun oso gogorrak eragin zituen. Bere bost seme-alaben artean, hiru, Tomas Caballero Martínez, Maria Caballero eta Xabier Caballero, politikan aritzen dira.

Biografia
---------

Tomas Caballero Alfaro herrian kasualitatez jaio zen, gurasoak Tuterakoak baitziren. Ikasketa beka bati esker Iruñean ikasi zuen, jesuiten ikastetxean. Ordurako erlijioak garrantzi handi zuen haren bizitzan. 1957an Fuerzas Eléctricas de Navarran (Fensa) lantegian hasi zen lan egiten. Ordu libreetan topografo gisa espezializatzeko hasi zen ikasten, bestetik. 1964an Ura, Gas eta Elektrizitatearen Sindikatuko presidente hautatu zuten eta Nafarroako Langileen Kontseiluko presidente izendatu zuten; 1971n berriro hautatu zuten. Urte haietan Nafarrokoa Sindikatu Bertikalean sail kritikoenetariko bat zen. 1970etik 1978ra Iruñeko Udaleko zinegotzia izan zen. 1974an Iruñeko Merindadeko udalek Eskualde Kontseiluko kide aukeratu zuten eta, 1977an, behin-behineko nafar hiriburuko alkatea izan zen. Politikan alderdi desberdinekin aritu zen, lehen Frente Navarro Independientearekin, eta, 1986an, Partido Reformista Democráticoarekin, arrakasta izan gabe. Bitartean sindikatuko lanean jarraitu zuen. 1984tik 1994ra Iruñeko Oberena Kirol Elkartearen buru izan zen. Idazle gisa, Nafarroako hainbat egunkari eta aldizkaritan kolaboratu zuen. 1995ean, UPNren zerrendetan independente gisa Iruñeko Udaleko zinegotzi aukeratu zuten. 1996an, Santiago Cerverak postua utzi zuenean, bere udal taldeko bozeramaile izendatu zuten. ETAk hil zuen 1998ko maiatzaren 6an.

Tomás Caballero ezkonduta zegoen eta bost seme-alaba izan zituen. Emaztea Pilar Martínez Oroz zen, 2020an hila.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Iruñeko Udalaren omenaldia.
* Udalaren talde guztien omenaldia 2017an.
* **(Gaztelaniaz)**:Biografia Espainiako Historiaren Errege Akademiaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4890767
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 80352928
* ISNI: 0000 0001 1679 2397
* BNE: XX4615060
* BNF: 156603886 (data)
* GND: 135918626
* LCCN: no2009055840
* NKC: jx20081017002
* SUDOC: 125985746
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q4890767
**Avalokitesvara** (Txinan *Kuan-yin* eta Japonian *Kan-non*) Mahayana budismoaren Bodhisattva garrantzitsuenetariko bat. Amitabharen hipostasia, betirako urrikalpenaren Bodhisattva da. Izan daitezkeen itxura guztiak hartzen ditu gizakia arriskuetatik salbatzearren. Budisten jainkozko itxurapen gurtuena agian, emakumezko jainko gisa irudikaturik ageri da sarritan (Bodhisattvak sexu zehaztu gabekoak badira ere), ontasuna, goxotasuna eta urrikia azpimarratzearren. Haren ezaugarriak loto-lore irekia eta ur edalontzia (egarri direnen oinazearen leungarri) dira. Txinan eta Tibeten hogeita hamahiru itxura eta izen desberdin hartzen ditu, haren ahalen alderdi sinboliko ugari kontatu gabe.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q193849
* Commonscat Multimedia: Avalokiteshvara

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27871855
* GND: 118996592
* LCCN: n2017054713
* NKC: jo2016908783
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q193849
* Commonscat Multimedia: Avalokiteshvara
**Thomas Joseph Wickham**, (Morgan, Hego Australia, Australia, 1990eko maiatzaren 26a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari australiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Australiako taldearekin, Belgikaren atzetik eta Indiaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Daniel Beale, Joshua Beltz, Tim Brand, Andrew Charter, Tom Craig, Matt Dawson, Blake Govers, Jeremy Hayward, Tim Howard, Dylan Martin, Trent Mitton, Eddie Ockenden, Flynn Ogilvie, Lachlan Sharp, Joshua Simmonds, Jacob Whetton, Tom Wickham eta Aran Zalewski-k.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Tom Wickham» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  «Tom Wickham» FIH **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42820100

 |

* Wd Datuak: Q42820100
Tropikoa bi lerro urdin ilunen arteko eremua da, ekuatorearen bi aldetan
**Tropiko**a (latinetik, *tropĭcus*, eta hau greziarretik, τροπικός, *bira egiten duela*) udako eta neguko solstizioan eguzkiak lurrarekiko elkarzut jotzen duen latitudea da.

Bi dira:

* Kantzerko tropikoa: ipar hemisferioan dago 23º26'22"ko latitudean
* Kaprikornioko tropikoa hegoaldeko 23º26'22"tan.

Bi tropikoen artean dagoen gunea eskualde beroa da, aldaketa handirik gabe urtaroen artean.

Lurreko ekuatoreko latitude horiek (tropikoetakoak) bat datoz Eguzkiaren ekliptikak zeru esferako ekuatorearekin duen okerdura iparraldekoenarekin eta hegoaldekoenarekin. Udako solstizioan (Ipar hemisferioan), ekaineko 21aren inguruan, Eguzkiak okerdura handiena du iparralderantz eta zuzenean Cancer tropikoaren gainean jotzen du. Garai horretan, Eguzkia Gemini konstelazioan dago gaur egun, baina K.a. II. mendean, konstelazioei izena eman zitzaienean, Cancer konstelazioan zegoen, eta horregatik esan zioten *Cancer tropikoa*. Era berean, neguko solstizioan (Hego hemisferioan), abenduaren 21 inguruan, Eguzkiak zuzenean jotzen du Kaprikornioko tropikoan. Eguzkia garai horretan Sagitario konstelazioaren mugan dago gaur egun, eta ekliptikaren okerdurarik hegoaldekoena du. Orain bi mila urte inguru, ordea, Capricornus konstelazioan azaltzen zen Eguzkia neguko solstizioan, eta horregatik esan zioten Kaprikornioko tropikoa. Lurraren errotazio ardatzak dituen aldaketak kontuan hartuta, Eguzkia Cancer eta Capricornus konstelazioan gutxi gorabehera 24.000 urte barru izango da.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Klima tropikala
* Klima ekuatoriala

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42530
* Commonscat Multimedia: Tropics

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248970673
* GND: 4060997-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q42530
* Commonscat Multimedia: Tropics
**Axtroki** Eskoriatzako Bolibar elizatean dagoen harkaitz bat da, Erañako auzorantz igotzean, malda honen amaiera aldera ikus daitekeena, bidearen eskuinetara. Erañako haitza ere esaten zaio. Itasoaren mailatik 443 metrora iristen da.

Tokia bereziki ezaguna da bertan izandako lur-jausi batean, 1972. urteko udan. urrezko katilu batzuk agertu zirelako, Axtrokiko ontzien aurkikuntza arkeologiko inportantea.

Erañan bertan, XVI. mendeko San Andres eliza dago eta parean, Erdi Aroko sarkofagoak. Eraña baserriaren urats iturria dago - kaltzio eta sulfuroa duen ur iturria-, lehen, Eskoriatzako bainuetxeak erabiltzen zuen iturburua, hain zuzen.

Eremu arkeologikoa
------------------

Guneak Euko Jaurlaritzaren babesa dauka "Ustezko arkeologia-eremua" mailarekin, eta "Balizko Arkeologia Gunea" kategorian.

Eskalada
--------

Oso ohikoa izan da hainbat urtez jendea harkaitz hau eskalatzen ikustea, baina 2020an inguruetako eskalada guneak arautu zituen Eskoriatzako udalak eta harkaitzaren egoeragatik bertan eskalatzea.

Axtrokiko harkaitza errepidetikAxtrokiko harkaitza errepidetik

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Axtroki asentamendua. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» *www.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
2. ↑    «Atxorrotxeko eskalada-gunea arautu egin dute - Eskoriatza» *Goiena.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-07-21).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254547

 |

* Wd Datuak: Q12254547
**Axular baserria** Nafarroako Urdazubi udalerrian dagoen baserri bat da.

Kokalekua
---------

NA-4402 errepidetik etorri ezkero herrigunera iritsi baina 200-3300 metro lehengo, *Axular* jartzen duen kartel hori eta beltz batek eskuinera dagoen erreka baten albotik doan mendi-bide bat hartu behar dela adierazten du, handik berrehunen bat metro egin ondoren, eskuinera jada zementuzko hesi batez inguraturiko lursail batean, baserria ikusgai dago..

Historia
--------

XVI. mendean eraiki zen.

Eraikina
--------

Nonbait ospea baldin badu, Euskal literaturako klasiko handia den Pedro Agerre Azpilkueta (1556-1644) idazlearen jaiotetxea izateagatik da, bertatik Axular bere ezizen ospetsua hartu zuen. Bertan jaio arren, hurbil dagoen Sara herrian hil zen, udalerri horretako apaiza izan baitzen.

Baserria zuri da eta leiho eta ate gorriak ditu. Aurrealdean balkoia eta armarria ditu, bai eta Axular bertan jaio zenaren oroitarria ere, Atzealdean, beste baserri edo etxebizitza berriago bat du.

Ikus gainera
------------

* Pedro Agerre Azpilkueta *Axular* (1556-1644)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25475844

 |

* Wd Datuak: Q25475844
**Touba** Senegalgo hiria da, Diourbel eskualdeko handiena. Herrialdearen erdialdean dago, Dakartik 194 kilometro ekialdera. Herriadean biztanle gehien dituen bigarren hiria da, Dakar kapitalaren atzetik. 2013an 753.315 biztanle zituen.

Etimologia
----------

Touba izena arabiarretik dator (طُـوْبَىٰ).

Abu Sa'id Al Khudri profetak esan zuen: "Touba paradisuko zuhaitz bat da. Bere tamaina batek ehun urtetan egiten duen distantziaren parekoa da eta paradisuko jendearen arropa zuhaitz horren fruitua biltzen duen ehunaz dago egina."

Historia
--------

Toubako hiri santua Mbaffar basoan sortu zuen 1888an Ahmadou Bamba Khadimou Rassoulek, muridismoaren sortzaile berberak.

Administrazioa
--------------

Hiriaren zati handi bat urbanizatua dagoen arren, administratiboki Touba Mosquéeko lurralde landatar barruan dago, Arrondissement de Ndameko azpidibisio bat dena, Mbacké Departamentuan, Diourbel eskualdean.

Gune urbanoan, hiria 25 herriz dago osatua: Alia, Boustanoul, Arifina, Darou Alimoul Khabir, Darou Khadim, Darou Khoudoss, Darou Marnane, Darou Marnane 2, Sourah, Darou Miname, Darou Salam Ndame, Dianatoul Mahwa, Gouye Mbind , Guédé Bousso, Keur Niang, Khaïra, Ndindy Abdou, Same Lah, Touba Al Azhar, Touba Guédé, Touba Madyana, Touba Mosque, Boukhatoul Mubarak, Ndamatou 1, Touba HLM, Touba Ndiarême eta Route de Darou Mousty.

Hala ere, hiriak estatus berezia du, Senegalgo beste hiri santuek bezala: polizia berezia du, eta Xarian oinarritutako araudia, Maliki eskola juridikoaren arabera idatzia.

Klima
-----

Toubak Sahelgo klima du, estepako klima beroa, *BSh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

|      Datu klimatikoak (Touba)      |
| --- |
|  Hila  |  Urt  |  Ots  |  Mar  |  Api  |  Mai  |  Eka  |  Uzt  |  Abu  |  Ira  |  Urr  |  Aza  |  Abe  |  Urtekoa  |
|
|
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 32.5 | 34.2 | 36.3 | 37.5 | 38.1 | 36.7 | 33.7 | 32.3 | 32.5 | 34.9 | 35.4 | 32.3 | **34.7** |
|
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 23.4 | 24.5 | 26.6 | 27.8 | 28.9 | 29.4 | 28.2 | 27.3 | 27.2 | 27.8 | 26.6 | 23.6 | **26.8** |
|
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 14.3 | 14.8 | 17 | 18.2 | 19.8 | 22.2 | 22.7 | 22.4 | 22 | 20.8 | 17.9 | 15 | **18.9** |
|
|
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 30 | 105 | 176 | 139 | 35 | 1 | 1 | **489** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| *Iturria:* Climate-Data.org |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Senegal - Largest Cities, citypopulation.de
2. ↑    *Touba - Climate graph, Temperature graph, Climate table.*  (Noiz kontsultatua: 2016-10-31).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q657072
* Commonscat Multimedia: Touba, Senegal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146779155
* GND: 4665856-7
* LCCN: n2003044428
* SUDOC: 050168843
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1092555

 |

* Wd Datuak: Q657072
* Commonscat Multimedia: Touba, Senegal
**Twin Falls konderria** (ingelesez: *Twin Falls County*) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Twin Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 77.230 biztanle zituen, Twin Falls kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Twin Falls konderriak 4.994,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 18,42 ura dira. Beste 4.975,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 77.230 pertsonetatik 74.411 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 10.570 dira. 307 beltzak edo afroamerikarrak. 428 amerikar natiboak ziren eta 79 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 895 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 65 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.045 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491339
* Commonscat Multimedia: Twin Falls County, Idaho

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 141894872
* ISNI: 0000 0004 0511 6520
* NARA: 10039143
* **Lekuak**
* OSM: 1742106
* TGN: 2000493

 |

* Wd Datuak: Q491339
* Commonscat Multimedia: Twin Falls County, Idaho
**Bath konderria** (ingelesez: *Bath County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Warm Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 4.731 biztanle zituen, Bath kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bath konderriak 1.384,56 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,05 ura dira. Beste 1.370,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,42 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.731 pertsonetatik 4.464 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 101 dira. 213 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 37 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q495165
* Commonscat Multimedia: Bath County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143051362
* ISNI: 0000 0004 0390 7804
* LCCN: n79018565
* NARA: 10040096
* **Lekuak**
* OSM: 2532614
* TGN: 2002143

 |

* Wd Datuak: Q495165
* Commonscat Multimedia: Bath County, Virginia
**Batezbesteko geometrikoa** honela kalkulatzen den batezbestekoa da, datuak {\displaystyle x\_{1},x\_{2},\ldots ,x\_{n}} izanik:

{\displaystyle G={\big (}\prod \_{i}{x\_{i}}{\big )}^{\frac {1}{n}}=(x\_{1}\times x\_{2}\times \ldots \times x\_{n})^{\frac {1}{n}}}
Batezbesteko geometrikoa hazkunde tasak kalkulatzeko erabili ohi da.

Erabilera
---------

Demagun 1000 euroko kapitala ezarri dugula bi urteko epemugaz. Lehenengo eta bigarren urtean interes tasak %20 eta %10 dira hurrenez hurren. Zenbatekoa da urteko batez besteko interesa?

Batezbesteko aritmetiko sinplea erabiltzen bada, erantzuna %15 da, baina emaitza hau ez da zuzena bi urtetan %15eko interes tasa batez ez genukeelako izango diru kopuru berdina.

{\displaystyle C\_{2}=1000\times 1.2\times 1.1=1320}

{\displaystyle C\_{2}=1000\times 1.15^{2}=1322.5}

Ikusten den bezala, kapitalizazio konposatua erabiliz, %15eko tasa batez diru pixka bat gehixeago izango litzateke. Benetako interes tasa pixka bat txikiagoa izango da beraz. Batez besteko geometrikoa erabiliz:

  

{\displaystyle G={\sqrt {1.2\times 1.1}}=1.1489}

  

Eta honela batez besteko interesa %14.89 da. Ohartu behar da kalkuluak egiteko tasak gehi bat egin dela emaitza zuzena izan dadin.

Batez besteko geometrikoaren formula erabili gabe ere eman daiteke batez bestekoa, batez besteko interes tasaren definizioa erabiliz:

  

{\displaystyle 1320=1000(1+i)^{2}\rightarrow i=0.1489}

  

Beste egoera batzuetan, hazkunde edo interes tasak ez dira aldiro ezagutzen eta hasierako eta bukaerako guztirakoak bakarrik ezagunak ditugu. kasu hauetan batez besteko geometrikoaren formulak ez du balio, baina kontzeptualki bai erabil daitekeela. Adibidez, 2000 urtean zehar salmentak 1234 eurokoak izan badira eta 2005 urtean 2345 izan badira, zenbatekoa da urtez urteko batez besteko hazkunde tasa?

Urtez urteko hazkunde tasa ezean, batez besteko hazkunde tasaren beraren definizioa hartzen da:

  

{\displaystyle 2345=1234(1+h)^{5}\rightarrow h=0.1370}

  

%13.70 izan da beraz urtez urteko salmenten batez besteko hazkunde tasa.

Ikus, gainera
-------------

* Batezbestekoen arteko erlazioa
* Batezbesteko pitagoratar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185049
* **Identifikadoreak**
* GND: 4288031-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q185049
**Bath konderria** (ingelesez: *Bath County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Owingsville da. 2010eko zentsuaren arabera 11.591 biztanle zituen, Bath kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bath konderriak 735,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,5 ura dira. Beste 722,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.591 pertsonetatik 11.287 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 157 dira. 152 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 17 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 112 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486060
* Commonscat Multimedia: Bath County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134859072
* LCCN: n79135301
* NARA: 10036598
* **Lekuak**
* OSM: 1846567
* TGN: 1002169

 |

* Wd Datuak: Q486060
* Commonscat Multimedia: Bath County, Kentucky
**Ben Hill konderria** (ingelesez: *Ben Hill County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fitzgerald da. 2010eko zentsuaren arabera 17.634 biztanle zituen, Ben Hill kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Ben Hill konderriak 657,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,81 ura dira. Beste 647,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,04 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.634 pertsonetatik 11.190 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.026 dira. 6.087 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 120 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 173 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111867
* Commonscat Multimedia: Ben Hill County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151276353
* ISNI: 0000 0004 0407 7072
* LCCN: n81018207
* NARA: 10039210
* **Lekuak**
* OSM: 1025644
* TGN: 2000300

 |

* Wd Datuak: Q111867
* Commonscat Multimedia: Ben Hill County, Georgia
Magdeburgoko ur zubia, Alemanian, 2003an amaituta, Europako luzeena da.
**Ur** **zubia** ibai, haran, trenbide edo errepideen moduko oztopoen gainetik ontziak garraiatzea ahalbidetzen duen ubide nabigagarria daraman zubi mota da. Oro har, itsasontzi txikien eta gabarren trafikoa soilik onartzen dute. Esklusak ontziak igo eta jaisteko erabili ohi dira.

Ur zubi bat akueduktu batetik ezberdina da, bigarrenak ura garraiatzeko xedea duelarik, lehenengoak ura nabigazio bide gisa soilik erabiltzen du. Akueduktuak antzinatik ezagutzen dira, ia hiriak jaio ziren momentu beretik. Ur zubiak askoz beranduago jaio ziren, XVII. mendean, ibaiko garraiorako ubide sareak garatzen hasi zirenean. Garrantzitsuenetako bat, 662 m luze dena, 1896an eraiki zen. Loira alboko ubidea Loira ibaia bera zeharka zezan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1030403
* Commonscat Multimedia: Canal aqueducts

---

 |

* Wd Datuak: Q1030403
* Commonscat Multimedia: Canal aqueducts
**Urakorri** Aralarko Malloetako mendi bat da. Izenik zaharrena Oakorri bide da, *Oako Harri* izenetik laburturik, Oa izeneko lepoaren gainean baitago. Arritzagako labarrean, Buruntzuzin izeneko kobre meatzeak zeuden.

Irispideak
----------

Amezketatik abiatuz gero, Arritzagako labarra zeharkatu behar da, Buruntzuzin izeneko meatzeetara heldu arte. Hemendik, Astunalde lepoa igo behar da, eta, eskuinetara, tontorrerantz abiatu.

Azkaratetik, Urdilleko lepoa izeneko lepora abiatu behar da lehenik, eta ezkerretik inguratu behar da Balerdi mendiaren haitzen oinarria, Astunaldeko kanalaren bila, malda beldurgarrian leporantz igotzen dena, sigi-saga doan bidezidor batetik.

Gaintzatik abiatuz gero, herritik irtengo gara eta Gaintzako monolitoaren pean eskuinetarantz, ikusgai dagoen kanalaren oinarrira heltzen den bide bat hartu behar da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia (EODA), *Euskaltzaindia.net* webgunea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268600

 |

* Wd Datuak: Q12268600


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |
**Urakami katedrala** (japonieraz: 浦上天主堂, *Urakami Tenshudō*?)
 Nagasakin dagoen katedral katolikoa da, garai batean Asia ekialdeko handiena izan zena. Izen ofiziala **Andre Mariaren katedrala** badu ere Urakami auzoan egoteagatik *Urakami katedrala* izenaz ezagutzen da.

Historia
--------

1865ean Bernard Petitjean apaiz frantsesa konturatu zen Urakami auzoko biztanle gehienak kristauak zirela baina 1869 eta 1873 artean ihes egin behar izan zuten kristautasuna ez baitzen legezkoa. 1873an itzuli zirenean beren katedrala eraiki behar zutela erabaki zuten. 64 metroko altuera zuten bi dorre eraiki zituzten 1875ean eta eliza 1877an martxan hasi zen.

1945eko bonba atomikoaren hipozentruan egonik erabat suntsitu zen eta horma bakarrak iraun zuen zutik. Andre Mari eguna (abuztuaren 15a) gertu izanik katedrala beteta zegoen meza entzuten. denak hil ziren.

1959an katedrala berreraikitzea erabaki zuten. Kokapena zehazteko istiluak izan ziren, katolikoek toki berean berreraiki nahi zuten, beren jazarpenaren sinboloa baitzen Urakami auzoa, baina hiriko gobernuak elizaren aztarnak bonba atomikoaren sinbolo izan zitezen anhi zuen eta aztarnak errespetatuz alboan berreraiki zen aurrez zeukan frantziar estiloa erabiliz.

Iruditegia
----------

* Urakami katedral berria.Urakami katedral berria.
* Urakami katedrala bonbaren ondoren.Urakami katedrala bonbaren ondoren.
* Katedraleko kanpaia leherketaren ondoren.Katedraleko kanpaia leherketaren ondoren.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Japonieraz)** Nagasakiko turismo bulegoan Urakami katedralaren inguruko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q571980
* Commonscat Multimedia: Urakami Cathedral

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129178650
* GND: 7649575-9
* NDL: 001127639

 |

* Wd Datuak: Q571980
* Commonscat Multimedia: Urakami Cathedral