recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Clare konderria** (ingelesez: *Clare County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harrison da. 2010eko zentsuaren arabera 30.926 biztanle zituen, Clare kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clare konderriak 1.490,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 28,55 ura dira. Beste 1.461,57 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,75 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 30.926 pertsonetatik 30.076 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 464 dira. 145 beltzak edo afroamerikarrak. 188 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 90 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 406 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63953
* Commonscat Multimedia: Clare County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139541725
* LCCN: n79055303
* NARA: 10039587
* **Lekuak**
* OSM: 1907312
* TGN: 2000953

 |

* Wd Datuak: Q63953
* Commonscat Multimedia: Clare County, Michigan
**Micrococcus** generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, koko itxura dutenak. Koko hauek txikiak dira (hortik izena), ohikoa izanik lau zelulako taldeak eratzea (tetradak). Gehienak ez dira mugikorrak, eta inoiz ez dute esporarik sortzen.

Morfologia eta zenbait ezaugarri biokimikoren aldetik antz handia du *Staphylococcus* generoarekin, nahiz eta GC kopuruari dagokionez oso desberdinak izan (*Micrococcus*-ek GC kopuru handia du, eta *Staphylococcus*-ek txikia).

*Micrococcus*-en ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:

* aerobio hertsia (O/H: +/-)

* katalasa (+)

* oxidasa (+)

* proteolitikoa; gelatinaren hidrolisia (+)

* gatz kontzentrazio altuak jasaten ditu

  

Habitat ugari kolonizatzen ditu bakterio honek: lurzorua, ur gazi zein geza, airea, hautsa, janariak...; giza eta animalien larruazalean ere aurkitzen da, saprofito moduan eta kalterik egin gabe.

Genero honen espezie batzuek pigmentuak ekoizten dituzte. Pigmentuak foto-babesleak dira, eta hauei esker *Micrococcus*-ek erresistentzia handia dio eguzki-argiari. Airean denbora asko irauteko gaitasuna ematen diote pigmentuek bakterioari (ohikoa da mikrobio honek laborategiko hazkuntza-inguruak kutsatzea, atmosfera esterilean lan egiten ez bada). *Micrococcus luteus*-ek pigmentu horia sortzen du, eta *Micrococcus roseus*-ek gorria.

Agarra duten hazkuntza-inguruetan hazten diren kolonia horiek edo gorriek, koko Gram positiboz osatuek eta aerobio hertsiak direnek *Micrococcus* izateko probabilitate handia dute.

*Micrococcus* ez da patogenoa. Asko jota, espezie batzuk oportunistak izan daitezke zenbait kasutan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1954952
* Commonscat Multimedia: Micrococcus
* Wikispecies Espezieak: Micrococcus (Micrococcaceae)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 86332
* Fauna Europaea: 98446
* GBIF: 3224623
* ITIS: 331
* NCBI: 1269
* WoRMS: 559740
* uBio: 5355123
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D008837

 |

* Wd Datuak: Q1954952
* Commonscat Multimedia: Micrococcus
* Wikispecies Espezieak: Micrococcus (Micrococcaceae)
**Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas** (euskaraz: «Ikerketa Zientifiko eta Teknikoen Kontseilu Nazionala» edo **CONICET**) zientzia eta teknologia sustatzeko argentinar erakunde publiko nagusia da, Nazioaren Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Ministerioaren menpe dagoena.

Erakunde autarkiko gisa eratuta, honako hauek dira bere ekintzen ardatzak: doktorego-ikasketetarako eta doktoretza-ondokoetarako bekak ematea, Ikertzaile Zientifiko eta Teknologikoaren eta Ikerketan Laguntzeko Langileen karrerak, proiektuak eta ikerketa-unitate betearazleak finantzatzea, eta nazioarteko gobernu- eta gobernuz kanpoko erakundeekin loturak ezartzea. 1950eko hamarkadan sortu zuten.

Etxepare Euskal Institutuarekin batera, Amale Artetxe Katedra kudeatzen du.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Unibertsitatearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6978293
* Commonscat Multimedia: CONICET

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154266212
* ISNI: 0000 0001 2297 3151
* BNA: 000031668
* BNE: XX89596
* BNF: 12208794t (data)
* GND: 61174-8
* LCCN: n50076632
* NKC: ko2009274039
* CiNii: DA08942253
* SUDOC: 030730627
* BIBSYS: 90224137

 |

* Wd Datuak: Q6978293
* Commonscat Multimedia: CONICET
**Mitchell konderria** (ingelesez: *Mitchell County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Beloit da. 2010eko zentsuaren arabera 6.373 biztanle zituen, Mitchell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mitchell konderriak 1.862,61 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,98 ura dira. Beste 1.817,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,42 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.373 pertsonetatik 6.270 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 73 dira. 13 beltzak edo afroamerikarrak. 23 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 42 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376838
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154771727
* LCCN: n80125141
* **Lekuak**
* OSM: 1070332
* TGN: 2000721

 |

* Wd Datuak: Q376838
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Kansas
**Marinelen San Telmo kofradia** Zumaian dagoen eraikin bat da, gaur egun arrantzaleen kofradiaren egoitza dena. Zumaiako Alde Zaharrean dago, Erribera kalearen sarreran, Alondegitik gertu.

Historia
--------

Marinelen kofradiak San Telmo baselizan izan zuen egoitza XVII. mendetik aurrera baina XX. mendean ibaiertzera jeistea erabaki zuten.

Eraikina
--------

Bi solairu dituen etxea da. Iparraldeko fatxada zuria da eta lehio gorriak ditu. Aurrean plaza txiki bat du eta aterpe bat proiektatzen da bertara. Barnean arrainen salmenta egiteko erabiltzen zen makina bitxia dago ikusgai, etnografikoki balio handia duena, Euskal Herrian bakarra baita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Monumentuak - UROLA Turismo» *www.urolaturismo.net* (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
2. ↑    «San Telmo ermita eta kofradia ezagutzeko bisitak antolatu dituzte - Zumaia» *Baleike.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107169391

 |

* Wd Datuak: Q107169391
**Comal konderria** (ingelesez: *Comal County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Braunfels da. 2010eko zentsuaren arabera 108.472 biztanle zituen, Comal kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Comal konderriak 1.488,93 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,89 ura dira. Beste 1.449,04 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 72,85 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 108.472 pertsonetatik 104.376 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 26.989 dira. 1.606 beltzak edo afroamerikarrak. 355 amerikar natiboak ziren eta 45 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 813 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 105 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.172 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109204
* Commonscat Multimedia: Comal County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139564445
* GND: 4727527-3
* LCCN: n81072756
* NARA: 10039995
* **Lekuak**
* OSM: 91911
* TGN: 2001961

 |

* Wd Datuak: Q109204
* Commonscat Multimedia: Comal County, Texas
**Clara Petacci** (1912ko otsailaren 28a - 1945ko apirilaren 28a), gertuek **Claretta Petacci** deitzen zioten, Benito Mussoliniren azken amorantea izan zen.

Biografia
---------

**Clara Petacci** 1912ko otsailaren 28an Erroman jaio zen, goi mailako familia baten altzoan. Fisikoki ederra Benito Mussolinirenganako obsesio psikologikoa zuen. Clara Riccardo Federici militarrarekin ezkondu zen. 1932an diktadorearekin elkarrizketatzea lortu zuen eta ia une horretatik ezkontzatik kanpoko harremana izan zuten. Harremana Rachele Mussolinik, Mussoliniren emazte ofiziala, ondo asko ezagutu zuen baina ez zuen lortu bikoteak moztea. Izan ere, ez zen lehenengo aldiz: aurretik diktadoreak Ida Dalserrekin lotuta egon zen eta harekin seme bat izan zuen, Benito Albino Mussolini. Clara Petaccik, bere aldetik, 1936an bere senarrarengandik banandu zen. Ducek orduan etxe dotore batera eraman zuen, Villa Camilucciara.

 Mussolini eta Clara Petacciren gorpuak publikoki erakutsita.
1945ko apirilaren 25an, Bigarren Mundu Gerra bukatzear, Milandik abiatuta bikotea Suitza aldera ihes egiten saiatu zen, Wehrmachten konboi batean. Bidean, bi egun geroxeago, partisano talde batek konboia geldiarazi egin zuen eta iheslariak topatu zuen. Atxilotuak, Nazio Askapenerako Batzordeak Mussoliniren aurkako heriotz zigorra erabaki zuen. Clara Petaccik, orduan, Mussolinirekin batera hiltzeko asmoa azaldu zuen. Walter Audisiok, *Valerio Koronela*, Nazioarteko Brigadetan Espainiako Gerra Zibilean aritutako militante komunista, ejekuzio horren ardura hartu zuen. Hilaraztea Bonzanigo herrian eraman zen aurrera. Bikotea, hilez gero, Milanera eraman zuten eta han, Loretoko Plazan, publikoki erakutsita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  www.semana.com/noticias-gente/regreo-del-duce/97369.aspx

Bibliografia
------------

* Claretta Petacci: *Verso il disastro. Mussolini in guerra. Diari 1939-1940.*. Mimmo Franzinelliren edizioa. Rizzoli, 2011. ISBN 978-88-17-04742-5
* Claretta Petacci. *Mussolini segreto. Diari 1932-1938.*. Mauro Suttoraren edizioa. Rizzoli, 2009. ISBN 978-88-17-03737-2

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Clara Petacci*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q275987
* Commonscat Multimedia: Clara Petacci

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 89362177
* ISNI: 0000 0001 2143 0016
* BNE: XX1178173
* BNF: 12137255r (data)
* GND: 118740148
* LCCN: n83036783
* NKC: jo2012699435
* SNAC: w6qn9mcp
* SUDOC: 071026576
* ICCU: CUBV123692
* Open Library: OL7022699A

 |

* Wd Datuak: Q275987
* Commonscat Multimedia: Clara Petacci
**Catherine Fahringer** (**Compton** ezkondu aurretiko abizena) (Utah, Estatu Batuak, 1922ko irailaren 12a – San Antonio, 2008ko abenduaren 12a) ekintzaile soziala eta idazle estatubatuarra izan zen, eta bere jatorrizko herrialdean Estatua eta Eliza bereiztearen alde militatu zuen.

Lehen urteak
------------

Catherine Compton 1922an jaio zen, Bigarren Mundu Gerran hil zen militar baten alaba. 1940ko hamarkadaren hasieran ezkondu zen Fred Fahringer-ekin, militarra hura ere; bikoteak seme bat eta alaba bat izan zituen. Alaba gaztetan zendu zen. Bikotea Estatu Batuetako hainbat lekutan bizi izan zen, baita Japonian eta Frantzian ere, azkenean San Antonion (Texas) kokatu zen.

Aktibismo soziala
-----------------

Catherine Freethought 1988an, Forum-aren (Pentsamendu librea) sortzaileetako bat izan zen, San Antonio, Texaseko Freedom From Religion Foundation (FFRF), Don DeNatale eta Jeffrey Levanekin batera. Geroago FFRFko idazkari lanetan aritu zen. Bere esaldietako bat:

> *1.500 urte aurreratuago egongo ginateke, Elizak zientzia baztertu ez balu eta bururik argienak sutan erre ez balitu*
> 
> 

Texasen egin zituen kanpainen artean, 1991n San Antonioko alkatearen *otoitz gosari nazionalaren* aurkako protesta bat eta 1994an *Arrazoiaren aldeko mitin* bat izan ziren. Era berean, hiriko argiteria publikoko gailuetan ikur erlijiosoak zituzten seinaleak, eskola publikoetan eta unibertsitateetan derrigorrezko otoitza jasotzen zuten seinaleak kentzea bultzatzen aritu zen, eta erakunde erlijiosoetatik hauteskunde-kabina politikoak kentzearen alde borrokatu zen. Abortua eta armen kontrola bezalako gaiekin lotutako proiektuetan ere jardun zuen.

Heriotza
--------

Fahringer pankreako minbiziaren ondorioz hil zen 2008ko abenduan, 86 urte zituela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  A Guide to the Catherine Fahringer Papers, 1936-1998, Universidad de Texas en San Antonio. Consultado el 13 de julio de 2010.
2. ↑  Catherine Fahlinger Critically III. Free Thinckers Act. Consultado el 13 de julio de 2010.

Kanpo estekak
-------------

* Obituary MySanAntonio.com webgunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5052660

 |

* Wd Datuak: Q5052660
**Colquitt konderria** (ingelesez: *Colquitt County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Moultrie da. 2010eko zentsuaren arabera 45.498 biztanle zituen, Colquitt kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Colquitt konderriak 1.441,69 kilometro koadro ditu. Horietatik 32,34 ura dira. Beste 1.409,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 45.498 pertsonetatik 34.522 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 7.763 dira. 10.143 beltzak edo afroamerikarrak. 100 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 289 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 42 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 390 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113005
* Commonscat Multimedia: Colquitt County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134862280
* ISNI: 0000 0004 0407 8681
* LCCN: n80030846
* NARA: 10039315
* **Lekuak**
* OSM: 1027986
* TGN: 2000326

 |

* Wd Datuak: Q113005
* Commonscat Multimedia: Colquitt County, Georgia
**Mitchell konderria** (ingelesez: *Mitchell County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Camilla da. 2010eko zentsuaren arabera 23.498 biztanle zituen, Mitchell kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mitchell konderriak 1.330,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,5 ura dira. Beste 1.326,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.498 pertsonetatik 11.922 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.028 dira. 11.185 beltzak edo afroamerikarrak. 60 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 120 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 189 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q493102
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125504239
* ISNI: 0000 0004 0408 2859
* LCCN: n81138471
* NARA: 10039095
* **Lekuak**
* OSM: 1073779
* TGN: 2000392

 |

* Wd Datuak: Q493102
* Commonscat Multimedia: Mitchell County, Georgia
**Mithrilezko sare koa**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna izeneko bere lanean, istorio honetako protagonista nagusia den Frodo Zorrozabalek, Rivendeletik Orodruin mendirako bidaian erabili zuen babesa izan zen.

Ereborreko nanoek egin zuten, Throrren erregealdian. Mahuka luzeko sare kota bat zen, mithrilezko eraztun txikiekin armatu eta elkarlotua, oso malgu eta arina, baina, aldi berean gogorra eta erresistentea bihurtzen zutena. Harribitxi mota ezberdinek estaltzen zuten ia alde guztietatik. Gandalfen arabera, sare kotak, berak bakarrik, Eskualde osoaren diru balioa zuen.

Sare kota, Bilbo Zorrozabalek oparitu zioten nanoek Mendi Bakartia, Smaug herensugaearen eskuetatik berreskuratzean eskainitako zerbitzuengatik. Rivendelen eta erabateko sekretupean, Bilbok bere iloba Frodori eman zion, Azkon izeneko ezpatarekin batera, bere bidaia arriskutsuan babes zezan.

Oso erabilgarri suertatu zitzaion Frodorio Orodruinerako bere bidaian: orkoen buruzagi erraldoiaren erasotik babestu zuen Moriako meatzeetan. Cirith Ungoleko haizpitartean, Frodo, Shelob armiarma erraldoiaren erasotik babestu zuen, baina ezin izan zuen armiarmaren pozoiak domeina zezan eragotzi. Toki berean, sare kota orkoek lapurtu zuten "Txikia" harrapatu zutenean, eta Cirith Ungoleko dorrearen barnean, bere jabetzagatik sekulako borroka eragin zuen, orkoak, euren artean hilez. Beranduago, Gandalfek berreskuratu zuen Mordorreko Ate Beltzaren aurrean, Sauronen Ahoa izeneko pertsonaiaren eskuetatik. Ondoren, berriz bizia salbatu zion Grima, Suge Mihik eraso zionean, jada Eskualdera itzuli ondoren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q10750536

 |

* Wd Datuak: Q10750536
**Chiyonofuji Mitsugu** (japonieraz: 千代の富士 貢?)
 (Fukushima, Japonia, 1955eko ekainaren 1a - Tokio, Japonia, 2016ko uztailaren 31), **Mitsugu Akimoto** (japonieraz: 秋元 貢, *Akimoto Mitsugu*?)
 jaioa, sumolari handia izan zen, *yokozuna* txapelketa ugari jokaku zituena eta txapelketa asko irabazi zituena, bietan historiako bigarrena. 1'83m-ko garaiera eta 127ko pisua zeukan.

Biografia
---------

1955ean jaio zen Fukushima (Hokkaido) hirian. Mitsugu Akimoto (秋元 貢) da bere jaiotza izena. Eskolan kirolari ona zela ikusita 41. yokozuna izan zen Chiyonoyamaren eskolan sartu zen. Debuta egin zuenean 71 kilogramo baino ez zituen pisatzen. 1977an Chonoyama hil egin zen eta 52. yokozuna izan zen Kitanofujik hartu zuen eskola bere gain. *Chiyonofuji* izena hartu zuen beretzat, Fuji (mendia) eternoa esan nahi du, baina "otsoa" ezizena eman zioten.

1970an hasi zen sumoan eta 1978an lortu zuen maila gorenera iristea. 1979an sorbaldan arazoa izan zuen eta bigarren mailara jaitsi zen. 1981ean ordea yokozuna izatera iritsi zen eta ordura arte dominatzailea izan zen Kitanoumi Toshimitsuren arerio nagusia bilakatu zen. 1988an erretiratu zen arte zenbaki harrigarriak lortu zituen, batez ere kontutan izanik dagoeneko 30 urte bazituela.

Errekorrak
----------

* 1045 borroka irabazi zituen, hauetatik 807 *makuuchi* maila gorenean (2008an gaindituriko errekorra, oraindik historiako bigarrena).
* 53 borroka jarraian irabazi zituen (2010an gaindituriko errekorra, oraindik historiako bigarrena).
* 31 txapelketa irabazi zituen (historiako bigarrena).

Erretiratu ostean
-----------------

1991ean erretiratu zen. 1992an izena aldatu zuen Kokonoe bihurtuz eta Kokonoe sumo eskola sortu zuen. 2008an Japoniako Sumo Elkarteko agintarietako bat izan zen baina 2011ean dimititu egin zuen bere eskolako sumolari bat borroka-erosketetan harrapatu zutenean.

Gaur egun Kokonoe eskola sumo eskola prestigiotsuenetakoa da.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311728
* Commonscat Multimedia: Chiyonofuji Mitsugu

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 259881192
* ISNI: 0000 0003 8081 7151
* NDL: 00208442
* CiNii: DA05766970
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q311728
* Commonscat Multimedia: Chiyonofuji Mitsugu
**Clara Martínez Alberola** (Valentzia, 1963) Espainiako abokatua eta Europako funtzionarioa da. 2018ko martxotik 2019ko azarora arte, Claude Juncker Europako Batzordeko Presidentearen Kabineteko burua izan zen.

Prestakuntza
------------

Clara Martínez Alberolak zuzenbidea ikasi zuen Valentzian, lehenago Europako Ikastetxean ikasi zuen. Ingelesez, frantsesez, italieraz eta portugesez hitz egiten du.

Ibilbide profesionala
---------------------

Martínez Alberola izan zen 1991n Europako Funtzio Publikoan sartu zen lehenetarikoa, Espainia Europar Batasunean sartu eta urte gutxira.Europako Batzordean, barne-merkatuko, hedapeneko eta farmazia-gaietako aditu gisa lan egin zuen Barne Merkatuaren, Industriaren, Ekintzailetzaren eta ETEen Zuzendaritza Nagusian, Europako Batzordeko lehendakari José Manuel Barrosoren aholkulari izan aurretik 2005ean.

Ondoren, Clara Martínez Alberola Europako Batzordeko lehendakariaren alboko kabineteko burua izan zen, Martin Selmayr-ek idazkari nagusi egin ondoren Claude Juncker izendatu aurretik. Une hartan, kabineteko burua izatera heldu zen lehen emakume izan zen.

2020ko urtarrilaren 6an, Martínez Alberola Michel Barnier Erresuma Batuko lantaldeko alboko buru izendatu zuten Brexitaren ondorengo negoziazio komertzialetarako.

Bizitza pertsonala
------------------

Clara Martínez Alberola abokatu italiar batekin ezkonduta dago. Bikotea Bruselan bizi da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *La española que será la mano derecha de Juncker. Noticias de Mundo.* .
2. 1 2 3 4  Hans von der Burchard (January 10, 2020), Michel Barnier’s new right hand *Politico Europe*.
3. ↑    *Top Juncker aide named as EC secretary-general.*  22 February 2018.
4. ↑    *EU appoints woman as Head of Commission's Cabinet for 1st time.*  21 February 2018.
5. ↑   Eder, Florian.  (7 January 2020). «Brussels Playbook» *POLITICO*.
6. ↑  Michel Barnier’s new right hand 15 January 2020.

Kanpo estekak
-------------

* Clara Martínez Alberolaren CVa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49669091

 |

* Wd Datuak: Q49669091
**Capra pyrenaica hispanica** Iberiar Penintsulan hedatzen den eta endemikoa den Capra pyrenaicaren azpiespezie bat da. Irauten duten Capra pyrenaicaren bi azpiespezien artean ugariena da.

Banaketa
--------

Bere populazioak Mediterraneo alboko mendi multzoetan hedatzen dira. Kopururik handiena Sierra Nevadan badago ere, beste honako populazioak daude: Tortosa-Beceite mendilepoak, Maestrazgo , Cuencako mendilerroa, Muela de Cortes, Alcaraz mendilerroa, Cazorla eta Segura, Madronako mendilerroa, Tejeda eta Almijara mendilerroak, Rondako mendilerroa eta Grazalemako mendilerroa.

Ezaugarriak
-----------

Kanpo estekak
-------------

* *C. p. hispanica* "Fauna ibérica; mamíferos". Ángel Cabrera Latorre. 1914.
* Iberiar basahuntz ezberdinen marrazkia konparaketa eginez

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q781058
* Commonscat Multimedia: Capra pyrenaica hispanica

---

* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 4409370
* ITIS: 898946
* NCBI: 478592

 |

* Wd Datuak: Q781058
* Commonscat Multimedia: Capra pyrenaica hispanica

Argazki galeria
---------------

* 
*
***Crocodylus siamensis*** *Crocodylus* generoko animalia da. Narrastien barruko Crocodylidae familian sailkatuta dago.

Siameko krokodiloa izenaz ere ezagutzen da munduko krokodilo bitxienetariko bat da. Bere bizileku naturala Asia da, Javako eta Borneoseko irletan. Baina ehiza bortitzaren erruz, gaur egun herrialde hauetako zonalde jakin batzuetan soilik aurki daiteke.
Luzera ertaineko krokodiloa da, hiru metrora ez da heltzen. Arrak emeak baino handiagoak dira, eta lehenago hazten dira. Gorputz luzanga berdea dute, marroi koloreko marra eta orbanekin. Besoetako eta hanketako hatzak beste krokodiloenak baino luzeagoak dira, baita burua ere.

Krokodilo siamesak ur gozoan bizi dira; urmaeletan, erreketan eta zingiretan. Hainbat alditan ur gazitan ere aurkitu izan dira, oro bat itsasadarretan.

Elikadura
---------

Arrainak, narrastiak, ugaztun txikiak eta anfibioak jaten dituzte. Animalia mantsoak dira, gizakiei ez diete erasorik egiten. Bere harrapakinak uretan itzuliak emanez birrintzen dituzte irentsi baino lehenago. Horrela irensketa errazten dute, ezin baitute murtxikatu.

Emeak 20 eta 50 arraultzen artean erruten ditu. Lurrean zulo batean edo hosto eta adar artean ekoizten ditu, uretatik urrun. Behin kumeak arraultzetatik atera eta, hainbat hilabetetan zehar ama jarraituko dute, gero independizatuko dira. Kumeak arrain txikiez eta intsektuez elikatzen dira. Krokodilo guztien antzera, siamesek bizitza erreproduktibo luzea daukate.

Desagertzeko zorian
-------------------

Planetan arrisku handienetarikoa duen espezie bat da. Zorionez, Vietnamen duela bi hamarkadatik hona zaintzen ari dira eta 1987ko desagerketaren ondoren berreskuratzea lortu da. Laosen berdina gertatu omen da.

Canboyan daude ale gehienak, 5000 ale beren bizileku naturalean. Hala ere, kontserbaziorako hainbat arazo daude, besteak beste gainerako animalien erasoa eta bai gizakiena ere. Beren azala oso preziatua izan ohi da oinetakoak, zorroak eta bestelako larruzko objektuak ekoizteko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Ingelesez)**IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. www.iucnredlist.org. 2012ko urriaren 20an eskuratua.
2. ↑  The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

Ikus, gainera
-------------

* Crocodylus
* Crocodylidae

Kanpo estekak
-------------

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q208277
* Commonscat Multimedia: Crocodylus siamensis
* Wikispecies Espezieak: Crocodylus siamensis

---

* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Crocodylus\_siamensis
* EOL: 795275
* GBIF: 2441348
* GlobalSpecies: 1697428
* ITIS: 202202
* UICN: 5671
* NCBI: 68455
* Paleobiology Database: 266672
* Species+: 9073
* WoRMS: 1478596

 |

* Wd Datuak: Q208277
* Commonscat Multimedia: Crocodylus siamensis
* Wikispecies Espezieak: Crocodylus siamensis
**Cierva C.4** Juan de la Cierva eta Codorníu ingeniari espainiarrak 1922an eraikitako autogiro esperimentala izan zen.

Garapena
--------

Arrakastaz hegan egitea lortu zuen lehen autogiroa izan zen, aurretik porrot egin zuten *C.1*, *C.2* eta *C.3* diseinuen ondoren. Sostengu-asimetriak sortzen zuen arazoa zuzentzeko beharra ikusi zuen horiekin, autogiroak atzera egin ez zezan. 

De la Ciervak arazo horiek nabaritu zituen eskala errealeko ereduekin esperimentatzen zuenean; hala ere, ez zuen aurkitu eskalan egindako ereduetan, arrakastaz hegan egin zutenetan, eta, beraz, eskala eta tamaina errealeko errotoreen arteko desberdintasunak kontuan hartzen hasi zen. De la Ciervak ikusi zuen modeloetan erabilitako errotoreak banbuz eginda zeudela, eta horrek neurri errealean egindakoak baino malguagoak egiten zituela. 

Malgutasun horrek bereganatzen zuen aurrera doan hegalaren eta atzera egiten duenaren arteko euste-diferentzia. Arazo berri bat izan zuen orduan: nola sortu errotore malgu bat garai hartan zeuden materialekin. Arazo hori konpontzeko azkenean bururatu zitzaion soluzioa 1922ko apirilaren 18an frogatu zen, eta hau izan zen: ardatz horizontaleko artikulazio baten bidez, besoak errotoreko abatzarekin lotzea, ardatz horizontal horrek, aireontziaren ardatzaren inguruan biratzean, euste-diferentzia berdindu zezan.

Diseinua
--------

C.4-k Sommer monoplano baten fuselajea erabiltzen zuen; ziur aski, *C*.3-a birziklatu zuen, eta lzeharkako errotore bat zuen, sustraian artikulatutako lau beso zituena. 1922ko apiriletik maiatzera bitartean osatu zuen, eta José María Espinosa Ariasek probatu zuen ekainean Getafen. Arrakasta ez zen berehalakoa izan, eta Juan de la Ciervak hainbat aldaketa eta fintze egin zituen diseinuan. Azkenik, hurrengo urteko urtarrilean, hegazkina Getafen abiatu zen, Alejandro Gómez Spencerren agindupean, 183 metroko hegaldia egiteko. Iturrien arabera, ekitaldia hainbat egunetan izan zen: urtarrilaren 9an edo urtarrilaren 17an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Breve historia de Juan de la Cierva y su obra

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5119710

 |

* Wd Datuak: Q5119710
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.**Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galderaikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |


|  |
| --- |
|  |
| Mikerroi |
| 鶴仙人 edo *Tsuru Sennin* |
| Sexua | Gizonezkoa |
| Jatorria | Mangan |
| Lehen agerraldia | 10. liburukia, 113. atala (manga)Dragoi Bolako 84. atala (animea) |
| Arraza | Lurtarra |
| Senideak | * Tao Pai Pai (anaia gaztea)
* Mutaito (irakaslea)
* Ten Shin Han (ikaslea)
* Chaoz (ikaslea)
 |
| Teknikak | * Dodonpa (*Su Bola*)
* Bukūjutsu
 |
| Ahotsa | Japonia Ichirô NagaiEuskal Herria |
|

**Mikerroi** (jatorrizko japonieraz 鶴仙人 edo *Tsuru Sennin ?*) **Erroi Maisua** edo **Erroi Miragarri** Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. **Mikerroi** Iratxo Dortokarekin batera munduko arte martzialetako maisu handiena da. Euskarazko bikoizketan emandako izen hau mikaren eta erroiren hitzen elkarketatik etor daiteke.

Biografia
---------


|  |
| --- |
| **Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.*  |

**Mikerroi** beti izan da Iratxo Dortokaren arerioa. Mutaitorekin ikasten hasi zirenean ezagutu ziren. Gaztetatik nabari zitzaion bere jarrera makurra. Iratxo Dortoka eta Mutaitoren gainerako ikasleekin Satan Bihotz Txikiren aurka burrukatu zen. Galdu egin zuten ordea. Mutaito maisuak honen aurka borroka egin zuen eta larriki zaurituta geratu zen. Sendatzean entrenatzera alde egin zuen. **Mikerroi**orduan gaizkiaren indarraz jabetu zen, gaizkiaz edozer lor zitekeela ohartu eta bere bideari ekin zion. Ordutik, inoiz ez dio axola izan garaipena lortzeko erak, berarentzat garrantzitxuena aurkakoa irabaztea baitzen. Bere anaia gaztea Tao Pai Pai da, munduko hiltzailerik handiena.

**Mikerroi** Arte Martzialen 22. Mundu Txapelketan agertu zen lehenengoz. Bertara bere bi ikasleak, Ten Shin Han eta Chaoz, aurkeztu zituen, eta lehenengoaren bitartez Son Gokuk ustez bere anaia hil zuela jakin zuen. Hau jakitean mendekua nahi zuen, ezin baitzuen sinetsi Tao Pai Pai bere betiko etsaiaren ikasle batek hil zuela. Ten Shin Hanek eta Chaozek maisuaren gehiegizko ankerkeria eta maltzurkeriagatik honen ikasle izateari uko egin zuten. Arte Martzialen 23. Mundu Txapelketararte ez zen gehiago **Mikerroiren** berririk izan. Oraingoan bere anaiarekin agertu zen, gorputz atal ugari zibor bihurturik zegoela.

Txapelketa honen ondoren ez da pertsonaia hau gehiago agertu.


| Dragoi Bolako pertsonaiak |
| --- |
| **Saiyak:** Son Goku · Son Gohan · Vegeta · Son Goten · Raditz · Trunks**Gizakiak:** Bulma · Iratxo Dortoka · Yamcha · Chichi · Krilin · Ten Shin Han · Chaoz**Arerio nagusiak:** Zapi Gorridun Armada · Satan Bihotz Txiki · Freezer · Ziborrak · Cell · Boo Ahaltsua · Ume · Dragoi Ilunak**Pertsonaia zerrendak:** Dragoi Bolako saiyen zerrenda · Dragoi Bolako lurtarren zerrenda · Dragoi Bolako estralurtarren zerrenda · Dragoi Bolako naturaz gaindiko izakien zerrenda |
**Mora konderria** (ingelesez: *Mora County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mora da. 2010eko zentsuaren arabera 4.881 biztanle zituen, Mora kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Mora konderriak 5.008,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,08 ura dira. Beste 5.001,98 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,97 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 4.881 pertsonetatik 4.826 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.953 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 17 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487236
* Commonscat Multimedia: Mora County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155962660
* NARA: 10039366
* **Lekuak**
* OSM: 1344188
* TGN: 2001446

 |

* Wd Datuak: Q487236
* Commonscat Multimedia: Mora County, New Mexico
**Clearwater konderria** (ingelesez: *Clearwater County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bagley da. 2010eko zentsuaren arabera 8.695 biztanle zituen, Clearwater kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clearwater konderriak 2.667 kilometro koadro ditu. Horietatik 79,76 ura dira. Beste 2.587,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.695 pertsonetatik 7.657 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 120 dira. 30 beltzak edo afroamerikarrak. 752 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 21 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 233 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486281
* Commonscat Multimedia: Clearwater County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152455696
* ISNI: 0000 0004 0400 8667
* LCCN: n81093647
* NARA: 10039589
* **Lekuak**
* OSM: 1796045
* TGN: 2001013

 |

* Wd Datuak: Q486281
* Commonscat Multimedia: Clearwater County, Minnesota
**Mugaga**, Nafarroako mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena. Trinidad de Iturgoien izeneko mendia osatzen duten tontorretako bat da, Trinidadeko Mendietako txikiena. Mugaga, hiru tontortxotaz osatuta dago. Bata, 1217 metrokoa, hiruretatik garaiena da. Hegoaldekoak, 1207 metro ditu, eta, azkenik, erdialdekoak, 1215.

Abiapuntuak
-----------

Iturgoienetik, Trinidadeko ermitara igotzen den bidea hartzen da. Behin bertara heldu ondoren, lepora jaitsi behar da, Mugagatik banatzen duena, bere lehen tontorrera iritsiz, 1217 metrokoa, eta garaiena dena. Orain, kilometro 1 egin behar da muinotik hegoaldeko tontorrera iristeko, non postontzia eta Mugagako erpin geodesikoa aurkitzen diren. Bidean, erdialdeko tontorretik igarotzen da, 1215 metroko garaiera duena.

Lezaunetik, Trinidadeko bidetik igotzen da, Trinidad eta Mugaga tontorrak banatzen dituen lepora iritsiz.

Kanpo estekak
-------------

* euskal-herria.org webgunean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12263851

 |

* Wd Datuak: Q12263851
**Coffey konderria** (ingelesez: *Coffey County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Burlington da. 2010eko zentsuaren arabera 8.601 biztanle zituen, Coffey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Coffey konderriak 1.694,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 70,31 ura dira. Beste 1.623,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,08 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.601 pertsonetatik 8.352 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 176 dira. 47 beltzak edo afroamerikarrak. 57 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 34 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 111 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376330
* Commonscat Multimedia: Coffey County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150114412
* LCCN: n82020686
* NARA: 10038925
* **Lekuak**
* OSM: 1070372
* TGN: 2000675

 |

* Wd Datuak: Q376330
* Commonscat Multimedia: Coffey County, Kansas
**Mugaretenea etxea** Gipuzkoako Hondarribia udalerriko Alde Zaharrean dagon eraikin bat da, San Nikolas kalean.

Eraikina
--------

Zenbaiten ustez, eraikin hau XVI. mendekoa da, eta beste zenbaiten ustez, XVII. mendekoa. Segur aski, XVI.ean hasi eta XVII.ean bukatuko zuten. Pizkunde garaiko etxe ederra da, eta Hondarribiko harresiek babesten zuten eremu barruan zegoen, baina ez zen Erdi Aroko hiriguneko zati. Oinplano angeluzuzena du, hiru isuriko teilatua eta hiru solairu (behekoa eta beste bi).

Alde nagusia hareharri landuz egina du. Beheko solairuan bi bao ditu, eta hiru gainerakoetan. Beheko sarbidea izan ezik, gainerako baoek moldura dotoreak dauzkate. Beheko solairuan sarbide dintelduna du, eta leiho hesitu bat. Lehen solairuan hiru leiho ditu, eta horietako bat, erdikoa, balkoi bihurtua dago, eta zertxobait irtena. Bigarren solairuan hiru leiho ditu moldura baten gainean (alderdik alde zeharkatzen du aurrealdea). Leiho horien gainean, erlaitza du, obaz apaindua, eta, gainean, egurrezko teilatu hegal itzela, harburu zizelkatuekin. Aurrealde horrek Mugarrieta familiaren armarria ere badu, aski soila (beheko solairuko sarbidearen gainean dago)

Eskuineko aldeak lorategi batera ematen du. Manposteriaz egina dago, eta baoak nahiko modu irregularrean jarriak dauzka. Barrualde ongi zaindua dago. Ezkaratz handia du sarreran, eta eskailera ondoren, hori ere handia eta ederra, solairu nagusira igotzeko.

Ikus gainera
------------

* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492983

 |

* Wd Datuak: Q20492983


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gipuzkoa** |
**Carl Christian Constantin Hansen (Constantin Hansen)** (Erroma,1804ko azaroaren 3a – Kopenhage, 1880ko martxoaren 29a). Danimarkako Urrezko Aroko margolaria izan zen. Literatura eta mitologia gaiak oso gustuko zituen eta  Niels Lauritz Høyen arte historialarian iradokituta eta Eskandinaviar mitologian oinarrituta nazio pintura historikoa sortzen saiatu zen.

Hainbat erretaula eta erretratu egin zituen, besteen artean, 1865 urte inguruan, historikoa den *Konstituzio Batzar* (*Den grundlovgivende Rigsforsamling*).

Haurtzaroa
----------

Erroman jaio zen, aita Hans Hansen margolaria izanik. Ume zela, familia Viena>ra joan zen. Bertan Wolfgang Amadeus Mozarten alarguna, Hansenen bataioan amabitxia izan zen. Urte horretan bertan, familia Kopenhagera joan eta bertan hazi egin zen.

Heziketa
--------

12 urte zituela, Danimarkako Errege Arte Akademian (*Det Kongelige Danske Kunstakademi*) arkitektura ikasketak hasi zituen baina 21 urte zituenean, arkitektura ikasketak alde batera utzi eta margolaritzari ekin zion. Irakasle Christoffer Wilhelm Eckersberg izan zuen.

1828 urte inguruan aita eta ama  tifus gaitzak jota hil egin ziren eta gazteagoak ziren arrebak bere esku geratu ziren. Aitak egin beharreko hainbat lan egin zituen, besteen artean  Frederiksborg Jauregiko erretratuen bildumaren kopiak, baita Christiansborg Jauregiko hainbat dekorazio pintura ere.

Italian zortzi urte eman zituen, Munichen ere egonaldi labur batean izan zen eta bertan  fresko-pintura teknika ikasi zuen. Teknika hau geroago Konpenhageko Unibertsitateko sarreran mitologiako irudiak eginez 9 urtez aritu izan zen.

1846 urtean  Magdalena Barbara Købke-rekin ezkondu zen eta 13 seme-alaba izan zituzten; alabaina, horietatik lau urtebete baino lehen zendu ziren eta Hans Christian semea, 19 urte zituela, itsasontzi hondoratze batean hil egin zen.

1854 urtean Akademiako irakasle izendatu zuten.

Elise Konstantin-Hansen alaba, margolari ezaguna izan zen.

Erreferentziak
--------------

* MUTIL Kunst-Indizea Danmark ("Artea Indizea Danimarka")
* Danimarkako Biografiko Entziklopedia ("*Dansk biografisk Leksikion*")
* Irudiak Old Norse Jainko
* Wikimedia Commons
* Monrad, Kasper (1993). Urrezko Aroa danimarkako Pintura. New York: Hudson Hills Sakatu.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q539474
* Commonscat Multimedia: Constantin Hansen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 42114550
* ISNI: 0000 0000 6662 1732
* BNF: 149755249 (data)
* GND: 11908578X
* LCCN: n78001203
* SUDOC: 033475121
* ULAN: 500005135
* BIBSYS: 90657213
* Open Library: OL802860A
* KulturNav: id
* RKD: 35867

 |

* Wd Datuak: Q539474
* Commonscat Multimedia: Constantin Hansen
Birmaniako erregearen aginduz eraikitako liburu eskergaren "azala"; marmolezko orrialde bakoitza horrelako eraikin txuri banaz estalita dago
**Munduko libururik handiena** zutik eta harrizkoa da, Kuthodaw pagodan dago; zehazki, Mandalay hirian, Myanmar (Burma).

Historia
--------

Birmanian, (egungo Myanmar), 1860ko urriaren 14an Mindom Min Birmaniako azkenaurreko erregearen aginduz munduko libururik handiena eta astunena idazten edo, hobe esanda, eraikitzen hasi ziren Mandalayko errege jauregitik hurbil. Mendebaldera hainbat bidaia egin eta gero, Mindon Minek erresuma modernizatu zuten teknologiak eta metodoak eraman zituen eta, hala, biztanleen bizi kalitatea hobetzea lortu zuen. Horrez gain, Kuthodawko urrezko pagoda Theravada budismoaren ohorezko obra monumental batez osatu nahi izan zuen. Budismoaren adar horretako printzipioak *Paliko Kanon* edo *Tripitaka* izeneko lanak jasotzen zituen, baina ordura arte printzipio horien transmisioa ahozko tradizioaren eta idatzi bakan batzuen bidez egin zen. Erregeak marmolezko harlauzetan bilduko zuen obra osoa.

*Tripitaka*ren egungo paperezko edizioek 12.000 orrialde inguru izan ohi dituzte, 40 liburukitan banatuta. Mindon Minen edizioa, aldiz, 152 zentimetro luze, 106 zentimetro zabal eta hamabi zentimetro lodi diren marmolezko harlauzek osatzen dute. Harlauza bakoitza alde bietatik dago idatzita eta, hala, lanak 730 harlauza eta 1.460 orrialde ditu.

Marmola Zagyin muinoko harrobitik erauzi zuten eta Irrawaddy ibaian behera ontzi txikietan garraiatu zuten Mandalayraino. Idazlariek testuak arreta handiz kopiatzen zituzten harrian. Ondoren eskultoreek letrak banan-banan zizelkatzen zituzten eta, azkenik, ildoak urrezko tintaz betetzen zituzten. Idazlari bakoitzak hiru egun behar zituen orrialde bat kopiatzeko eta zizelkatzaileek aldiz eguneko hamasei lerro besterik ezin zuten egin. Harlauza bakoitza gordetzeko tenplu txiki zuri bana eraiki zuten, guztira 730. Liburuaren orrialdeak eraztunetan antolatuta daude, erlojuaren orratzen zentzuan.

Ia zortzi urte behar izan zituzten lanak burutzeko eta, azkenean, 1868ko maiatzaren 4an, liburu monumentala publikoari aurkeztu zioten. Mindon Minen esanetan, Theravada budismoaren printzipioei bizirik eusteko liburuak gutxienez 5.000 urte iraun behar zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Nagore Irazustabarrena, «Munduko libururik handiena», *Argia*, 2010-11-28, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15149421
* Commonscat Multimedia: Kuthodaw Inscription Shrines

---

 |

* Wd Datuak: Q15149421
* Commonscat Multimedia: Kuthodaw Inscription Shrines
**Murchison meteorito**aren pusketa bat Washington-go Historia Naturalaren museoan
**Murchison meteoritoa** 1969an Australiako Murchison herrian erori zen meteoritoa da, ospetsu bihurtu zena hainbat aminoazido eta konposatu organiko edukitzeagatik (biziaren funtsezko molekulak).

Kondrita karbonatoduna da meteorito hau, hots, karbono duena. Besteak beste, glizina, alanina eta azido glutamiko aminoazidoak zituela egiaztatu zuten zientzialariek, eta D eta L aminoazidoak zeudela ere bai (izaki bizidunen aminoazido guztiak L motakoak dira). Meteoritoan agertzen ziren aminoazido horiek estralurtarrak ziren, zientzialariek baztertu baitzuten Lurreko kutsaduraren ondorioz agertu zirenik .

Azpimarratzekoa da meteorito honen pusketetan aurkitu diren konposatu organiko ugari (aminoazidoak, base nitrogenatuak...) sortzen direla ere Miller eta Urey-ren esperimentua egiterakoan. Beraz, oso litekeena da konposatu horiek Lurretik kanpo sortuak izatea, eguzki-sistemaren planetarteko espazioan  .

Panspermiaren aldekoentzat Murchison meteoritoak agerian jartzen du posible dela Lurrean bizia meteorito hauetako baten bidez sortua izatea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Kvenvolden, Keith A.; Lawless, James; Pering, Katherine; Peterson, Etta; Flores, Jose Evidence for extraterrestrial amino-acids and hydrocarbons in the Murchison meteorite Nature, 228, 5275 (1970) 923-926 orr.
2. ↑  Martins, Zita; Botta, Oliver; Fogel, Marilyn L.; Sephton, Mark A.; Glavin, Daniel P Extraterrestrial nucleobases in the Murchison meteorite(PDF) Earth and Planetary Science Letters, 270, 20-03-2008, 130–136 orr.
3. ↑   Wolman, Yecheskel; Haverland, William J.; Miller, Stanley L. Nonprotein Amino Acids from Spark Discharges and Their Comparison with the Murchison meteorite Amino Acids Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 69, 4, abril 1972, 809–811 orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1164183
* Commonscat Multimedia: Murchison meteorite

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1164183
* Commonscat Multimedia: Murchison meteorite
Giambologna, Sabinen Bahiketa, 1574-82. Florenzia. Loggia dei Lanzi
**Mukulu biribila** eskulturaren forma bat da, bestea erliebea izanda. Eskultura bat mukulu biribileko izateko alde guztietatik (goitik, aurretik, atzetik...) landuta egon behar da (baina baliteke denek kalitate berarekin landuak egon ez izana; lana gozatzeko ikuspuntuak infinituak dira); hala ere, lan oso osorik ulertzeko ikuspuntua aldatzeko behar beharrezkoa da (nahiz eta ikuspuntu batek edo gutxi batzuek lehentasunezkoa izan). Azkenik, mukulu biribilezko eskultura irudikapen bat denean altueraren, zabaleraren eta ereduaren sakonera mantentzen dira.

Ikuspuntuen lehentasuna
-----------------------

  

Mukulu biribileko edozein objektua ulertzeko tenorean, ikuspuntu guztiek lehentasun bera izan dezakete, isotropia, edo soilik ikuspuntu nagusi batek edo gutxi batzuek lehentasun hori izan dezakete, anisotropia.

* Mukulu biribileko eskultura anisotropikoa. Guido Mazzoni. Kristo hilaren gaineko Erosta. 1479. terracota. San Giovanni Batista. Modena.**Mukulu biribileko eskultura anisotropikoa.** Guido Mazzoni. *Kristo hilaren gaineko Erosta.* 1479. terracota. San Giovanni Batista. Modena.
* Mukulu biribileko eskultura isotropikoa. Guido Mazzoni. Kristo hilaren gaineko Erosta. 1494. Sant'Anna dei Lombardi eliza. Napoli**Mukulu biribileko eskultura isotropikoa.** Guido Mazzoni. *Kristo hilaren gaineko Erosta.* 1494**.** Sant'Anna dei Lombardi eliza. Napoli

Hormarekiko harremana
---------------------

Mukulu-erdia da arkitekturari lotutako eskulturak lantzeko modua, elementu arkitektonikoei atxikita, hala nola arkiboltei, kapitelei edo frisoei. Irudiak, antropomorfikoak izan (giza formakoak) edo ez izan) haien atzealdea bistatik kentzeko moduan lantzen dira, euskarri duen elementuaren barruan sartuta geratzen direlako.

Fidias. *Lapita zentauro baten kontra borrokatzen*. Hego Metopa 31, Partenon, K.a. 447–433
Mukulu biribileko figura bat horma bati atzikitua edo exentua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Triadó, Joan-Ramon.  (2016). *Artearen historia.*  (1. ed. argitaraldia) Vicens Vives ISBN 978-84-682-3852-4. PMC 1122981474. (Noiz kontsultatua: 2021-11-23).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2520013
* **Identifikadoreak**
* GND: 4188583-1
* AAT: 300047264
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2520013
Automobilismoan, **Muletto** (italiar jatorriko hitza, *asto txikia* esanahia duena) lehiaketako ekipo bateko erreserba-autoa da, istripua edo matxura larria izanez gero nagusia ordezkatzeko.

1 Formularen kasuan, auto-gidarietako bati esleitzen zaio, normalean lehenengo gidariari baina baita lasterketa edo txapelketa irabazteko aukera onena duenari ere. Ezarpenak auto nagusiaren berdinak izan daitezke, edo desberdinak gidaria bi ezarpenen artean zalantzan dagoenean (adibidez, zoru lehorrerako bat eta zoru bustitakoa). Rallyan, errekonozimendu garaian erabiltzen ziren ibilgailuei ere deitzen zitzaien igarotze kopuru mugagabea baimenduta zegoenean (batez ere 1970eko, 1980ko edo 1990eko hamarkadetan) eta ia lehiaketakoak bezalakoak ziren. 

Gaur egun, taldeen logistika handiagoak "muletto" hitza eta bere esanahia zaharkituta utzi ditu, baina oso ezaguna eta eztabaidagarria izan zen 1980ko hamarkadetan eta 1990eko hamarkadaren hasieran, batez ere bi gidari bikainek taldea partekatzen zutenean (horrelakoa izan zen Ayrton Senna eta Alain Prost-en kasua McLarenen, 1988 eta 1989 denboraldietan).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Scalextric, campeones de rally - Los entrenamientos..*  Altaya..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173624

 |

* Wd Datuak: Q173624