recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lurraldearen Zatiko Planak** (LZP) Euskal Autonomia Erkidegoko foru aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak elkarlean eginiko plangintza urbanistikoak dira. Hauen arabera, eskualdeetako etxegintza, industria, garraio eta bestelakoen beharrizanak aztertzen dira denbora jakin baterako.

Ezaugarriak
-----------

Plangintza hauek probintzia bakoitzeko eskualdeak hartzen dituzten kontutan. Lurralde Plangintzek, EAEko lur baliabideak hobeto erabiltzeko, eta kudeatzeko tresna moduan erabiliko dituzte foru aldundiek. Horrela 2020raino luzatuko da onarturiko lehen plangintzak.

Hiru probintzietan, honako Lurralde Zati Egitasmoak banatzen dira:

### Araban

* Araba erdialdea
* Arabar Errioxa

### Bizkaian

Plangintza hauek garapen aldi desberdinetan daude. 2006ko udazkenean Bilbo Handiko Lurralde Plangintza onartu zen.

* Balmaseda - Zalla
* Bilbo Handia
* Durangaldea
* Gernika - Markina
* Igorre
* Mungialdea

### Gipuzkoan

Gipuzkoako plangintzak onarpen prozesura heltzear daude eta ezaugarri guztiak erabat garatu dira. Tolosaldeko plangintza hala ere, oraindik garapen fasean dago.

* Debabarrena
* Debagoiena
* Donostialdea
* Goierri
* Urola Kosta
* Tolosaldea

Kanpo estekak
-------------

* Bizkaiko egitasmoak
* Gipuzkoako egitasmoak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262723

 |

* Wd Datuak: Q12262723
Otso batek bere lurraldearen mugak gernuz markatuz.

  

Etologian, **lurraldetasuna** animalia batek bere espezie bereko animalien aurka defendatzen duen lurralde edo eremu fisikoari dagokion kontzeptua da. Animalia batek lurralde bat beretzat hartzen duenean lurraldetasun-senak garatzen du; hortik aurrera bere lurraldearen mugak sutsuki defendatuko ditu espezie bereko edozein inbaditzaileren aurrean.

Lurralde baten neurriak oso aldakorrak dira espezien arabera, eta zer ikusi handia dute janarien eskuragarritasunarekin: esaterako, ugaztun haragijaleek esparru zabalak behar dituzte ehizarako; jana eskura dutenek, aldiz, (landaretza ugari eskura duten belarjaleek, kasu) lurralde txikiagoak dituzte. Muturreko kasua arranoa bezalako hegazti haragijaleena da, kilometro askoren lurraldeak berenganatzen baitituzte (90 km. karratuaren ingurukoak).

Lurralde baten mugak argi markatzen ditu bere jabeak. Marka horiek ikusezinak dira sarritan: ugaztunek, adibidez, arrasto usaintsuak erabiltzen dituzte helburu horrekin (gernuz edo gorotzez adierazi ohi baitute haien jabetzako lurra; batzuetan haien guruinek jariatzen dituzten substantziak dira funtzio hori betetzen dutenak). Arra da lurraldea markatu eta defendatzen duena kasu gehienetan.

Lurralde baten jabeak portaera erasokorra hartuko du espezie bereko animaliaren bat bere lurraldean sartzean, baina ez du erasoko inbaditzailea beste espezie batekoa bada. Arrazoia argia da: beste espezie bateko animaliek ez dituzte jabearen zaletasun nutritibo edo sexualak, eta ez diote ez jana ezta emeak ere kenduko.

Azpimarratu behar da bere lurraldean animalia asko indartsu eta erasokorrak direla, baina portaera hori desagertzen dela bere lurraldetik at daudenean, askoz otzanagoak bihurtzen baitira orduan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q917215
* Commonscat Multimedia: Scent marking

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q917215
* Commonscat Multimedia: Scent marking
**Lurraldez kanpotasuna** bertako legeetatik kanpo dagoen eremu bati ematen zaion izena da, normalki diplomaziaren bidez lortutako negoziazioei esker. Lurraldez kanpotasuna leku fisikoei ere eman ahal zaie, adibidez base militarrei edo Nazio Batuen Erakundearen bulegoei. Gaur egun lurraldez kanpotasuna estatuburu eta bere jabegoei, enbaxada eta bertako hainbat langileri eta itsasontziei kanpoko uretan aplikatzen zaie.

Lurraldez kanpotasuna ere indar militar aliatuei eman ahal zaie, adibidez norbaiten lurraldetik igaro ahal izateko. Lurraldez kanpotasuna duen pertsona edo eraikin batek bere jurisdikzio propioaren arabera arautua dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q843915
* Commonscat Multimedia: Extraterritoriality

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119814883 (data)
* GND: 4016056-7
* LCCN: sh85046564
* NDL: 00572965
* SUDOC: 02786426X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q843915
* Commonscat Multimedia: Extraterritoriality
| **Sotres** |
| --- |
| Sotres parrokiaren ikuspegi panoramikoa. |
| Sotres is located in AsturiasSotresSotresSotres (Asturias) |
| Azalera | 38.1 km² |
| Biztanleria | 128 (2010) |
| Posta kodea | 33555 |

**Sotres** Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen Cabrales udalerriko parrokia bat da. Orienteko eskualdean kokatzen da.

38,1 km²-ko azalera du. 2010eko erroladaren arabera 128 biztanle zituen, denak herrigunean bertan bizi ziren. Horietatik 64 gizonak eta beste 64 emakumeak ziren.

Sotres parrokia udalerriko hiriburua den Carreña herritik 19 kilometrotara dago. Egoera onean dagoen bide batetik joanez gero, bertatik Invernales del Texu eta Invernales del Cabao izeneko kokalekuetara bertaratu daiteke. Hauek hamabosten bat eraikinez osatutako bi multzo dira.

Sarbideak
---------

Parrokia edo herrira sartzeko bideak ez dira errazak, eta mendiz inguratutako kokaleku batean dagoenez, errepidez bakarrik bertaratu daiteke.

Abizena
-------

Era berean, Sotres deitura abizen gisara ere erabili ohi da, dirudienez Ameriketara joandako emigranteek deitura hori bereganatu baizuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2037537
* Commonscat Multimedia: Sotres

---

* **Lekuak**
* INE: 33008080000

 |

* Wd Datuak: Q2037537
* Commonscat Multimedia: Sotres
**Somájávri**, **Somasjärvi** edo **Somášjávri** aintzira Finlandia eta Norvegia artean dagoen aintzira bat da; Enontekiö eta Kautokeino udalerrien artean, hain zuzen. Alde finlandiarrean aintziraren %65a dago (1,75 km²) eta norvegiarrean aldiz, gainontzekoa. Enontekiön iparren dagoen aintzira da, eta Käsivarsi Eremu Basatian dago, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatian, hain zuzen; aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak dira, esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

**Somasjärvi** aintzira.
Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Pitsusjärvi aintzira, Halti muinoa eta Pitsusköngäs ur-jauzia **Somasjärvi**ren bizilagun nagusiak dira. Zuzenean Eskandinaviako mendietatik datorren [urak betetzen du aintzira; bestalde, ura, Valtijoki ibaiaren bitartez kanporatzen da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Käsivarren erämaa-alue

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267509

 |

* Wd Datuak: Q12267509


| Enontekiöko aintzira garrantzitsuenak |
| --- |
| Saana mendixkako ikuspegi urtsuakSaana mendixkako ikuspegi urtsuakMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraMalla Erreserba Naturaleko Kilpisjärvi aintziraAilakkajärvi • Guoskatjávri • Iso Salankijärvi • Iso Leveä • Kalaton • Kalatonjärvi • Kaura**Kelottijärvi** • Ketojärvi • **Kilpisjärvi** • Kivijarvi • Lijankijärvi • Marsujärvi • Marttajärvi • MelajärviMuotkajärvi • Näkkäläjärvi • **Ounasjärvi** • Palojärvi • Pasmajärvi • Peerajärvi • PeltojärviPeriläjärvi • Pitsusjärvi • **Pöyrisjärvi** • Riimmajávri • Salttijärvi • Seitavuopio • SomasjärviSotkajärvi • Termisjärvi • Tuolpajärvi • Tuorkottajärvi • Vuomajärvet • Vuontisjärvi • Ylimmäinen |
**Some Say The Devil Is Dead** (euskaraz *Batzuk Deabrua hila dagoela diote*) Irlandako abesti herrikoia da. Irlandako Independentzia Gerra garaian girotuta dago.

Hitzak
------

Some say the devil is dead, the devil is dead, the devil is dead,  

Some say the devil is dead and buried in Killarney.  

More say he rose again, more say he rose again, more say he rose  

again,  

And joined the British army.  
  

Feed the pigs and milk the cow, milk the cow, milk the cow,  

Feed the pigs and milk the cow, so early in the morning.  

Tuck your leg up, Paddy, dear. Paddy, dear, I'm over here! Tuck your leg
up, Paddy dear,  

It's time to stop your yawning  
  

Some say the devil is dead, the devil is dead, the devil is dead,  

Some say the devil is dead and buried in Killarney.  

More say he rose again, more say he rose again, more say he rose  

again,  

And joined the British army.  

Katie, she is tall and thin, tall and thin, tall and thin.  

Katie, she is tall and thin. She likes a drop of brandy.  

Drinks it in the bed at night, drinks it in the bed at night, drinks it in the  

bed  

at night.  

It makes her nice and randy.  
  

Some say the devil is dead, the devil is dead, the devil is dead,  

Some say the devil is dead and buried in Killarney.  

More say he rose again, more say he rose again, more say he rose  

again,

Kanpo estekak
-------------

* The Wolfe Tones musika taldearen *Some Say The Devil Is Dead* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**
* The Kilkennys musika taldearen *Some Say The Devil Is Dead* abestiaren bertsioa entzungai **(Ingelesez)**
* Cruachan musika taldearen *Some Say The Devil Is Dead* abestiaren rock bertsioa entzungai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267511

 |

* Wd Datuak: Q12267511
**Lord Jim**, Joseph Conrad poloniar idazlearen abentura eleberri bat da. 1899ko urria eta 1900ko azaroaren artean *Blackwood's Magazine* aldizkarian argitaratu zuten.

Argumentua
----------

Jim *Patna* ontzian nabigatzen duen gazte idealista bat da, baporeontzi zahar honek Mekara daramatzan zortzirehun erromes daramatza. Baina gau batez, ontzia hondoratu eta eskifaiak erromesak erreskatatu beharrean bertan behera itotzen utziko ditu. Jimek erromesei laguntza ez emateaz guztiz lotsaturik Malaiako ohianean benetako odisea bati ekingo dio, bertakoen estima bereganatuz. Herritarren buzuzagia eta defendatzailea bihurtuko da, eta ondoren itsasgizon bizimodu berri bat hasi.

Zinema
------

Film hau birritan zinemaratua izan da:

* *Lord Jim (1925eko filma)*
* *Lord Jim (1965eko filma)*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q727408
* Commonscat Multimedia: Lord Jim

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 185840792
* BNF: 11968296f (data)
* GND: 4099154-4
* LCCN: no2015171132
* NLA: 35030625
* SUDOC: 027695921
* Open Library: OL38684W
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q727408
* Commonscat Multimedia: Lord Jim
Luzifer zerutik kanporatua.
**Luzifer** (latineko *lux*, "argi", eta *fero*, "eramale": "argiaren eramalea") erromatar mitologian Eosforo (Έωσφόρος) edo "Goizargiaren eramalea" ezizenez ezagutzen zen jainko greziarraren parekidea da. Mitologia klasikoan artizarrari deitu ohi zioten hala.

Deabruari deitzeko erabiltzen den izena da. Kristautasunaren lehenengo mendeetan Kristori eman zioten izen hori, baina Erdi Aroan zabaldu zen adierari hori deabruaren eponimo edo goitizen gisa, *Vulgata* itzulpenak Isaiasen ahotan, Babiloniako erregeari buruz ari zela, ezarri zituen hitz batzuetan oinarrituta.

Ikus, gainera
-------------

* Aingeru eroria
* Antikristo
* Deabru
* Infernu
* Luzifer
* Satanismo

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q185498
* Commonscat Multimedia: Lucifer

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4123694-4
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q185498
* Commonscat Multimedia: Lucifer
*Spriggina*-ren interpretazio artistikoa.
*Spriggina floundersi*.
***Spriggina*** Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da. Espezie bakarra ezagutzen da, *Spriggina floundersi*. Duela 550 milioi urte bizi izan zen.

Aurkikuntza eta taxonomia
-------------------------

*Spriggina* generoko aurreneko fosilak Australian aurkitu ziren, 1958 urtean, garaiari izena ematen dion Ediacara aztarnategian. Fosila aurkitu zuen Reg Sprigg panteologoaren izena ezarri zitzaion. *Spriggina floundersi* da espezie bakarra eta bigarren izena Ben Flounders fosil bilatzailearen omenez ezarri zen. Bigarren espezie bat ere aurkitu zen 1966an, *Spriggina ovata*, baina gaur egun beste genero batean sartu da eta orain *Marywadea ovata* izena du.

Ziurrenik anelidoa izango zen, artropodoen arbasoa. Garai Ediakarikoan garapen handiena zuen animalietako bat zen.

Deskribapena
------------

Hiru zentimetro inguruko luzera zuen animalia zen. Organismo segmentatua zen. Animaliaren goikaldean elkar gainezarritako plakaz osaturik zegoen eta azpialdea plaka bikoitiez babestua. Aurreneko bi segmentuek "burua" osatzen zuten, zaldi perraren itxurako kasko gogorra. Zulo pare bat nabari zaizkio begiak egongo ziren tokietan. Antena pare bat izan zezakeela ere proposatu izan da, baina ez dago frogatua.

Hankarik ez da aurkitu fosiletan.

Bizimodua
---------

Trilobiteen antza badu ere *Spriggina* harraparia izango zela uste da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Spriggina» *ucmp.berkeley.edu* (Noiz kontsultatua: 2019-03-14).
2. 1 2 3   «SPRIGGINA IS A TRILOBITOID ECDYSOZOAN» *gsa.confex.com* (Noiz kontsultatua: 2019-03-14).
3. 1 2 3   «ScienceDirect» *www.sciencedirect.com* (Noiz kontsultatua: 2019-03-14).
4. ↑   «Spriggina» *cambrian.tripod.com* (Noiz kontsultatua: 2019-03-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q132927
* Commonscat Multimedia: Spriggina
* Wikispecies Espezieak: Spriggina

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 2318874
* Paleobiology Database: 4723
* WoRMS: 324572

 |

* Wd Datuak: Q132927
* Commonscat Multimedia: Spriggina
* Wikispecies Espezieak: Spriggina
**Lord of the Dance** (euskaraz *Dantzaren Jauna*) Michael Flatley estatubatuar-irlandarrak sortu, ekoiztu eta zuzenduriko irlandar dantzen ikuskizun bat da. Flatley bera ikuskizun honetako dantzari eta izar nagusia da. Ikuskizunaren musika Ronan Hardiman irlandar konposatzaileak konposatu zuen, betiere irlandar doinuetan oinarrituz.

*Lord of the Dance* ikuskizuneko *Cry of the Celt* ("Zeltaren Negarra") izeneko zatia.

Historia
--------

Aurretik 1995. urterarte Michael Flatley dantzariak *Riverdance* izeneko dantza ikuskizunean dantzari nagusia izan zen, honekin mundu mailako ospea bereganatu zuelarik. Halere, sorkuntza kontrolarekin izan zituen hika-mika batzuen ondorioz ikuskizunan parte hartzetik laga zuen. Flatleyk futbol zelaiak, estadioak eta areto handiak betetzeko ahalmena zuen dantza ikuskizun bat egiteko ametsa zuen, ikuskizun honetan irlandar dantzari kopuru handi batek dantzatuko zuelarik.

1996. urteko ekainaren 28tik uztailaren 1era Dublingo Point Theatre antzokian *Lord of the Dance* dantza ikuskizuna estreinatu zen. Hortik aurrera ikuskizun hau urte luzez munduan barna leku ugaritan izan da.

Aipagarria da Euskal Herrian ere izana dela, 1999ko azaroan Anoeta Belodromoan ere bi egunetan zehar izan baitzen.

Ikuskizuna
----------

1. ekitaldia

* Cry of the Celts
* Suil a Ruin
* Celtic Dream
* The Warriors
* Gypsy
* Strings of Fire
* Breakout
* Warlords
* The Lord of the Dance

2. ekitaldia

* Spirit of the New World
* Fiery Nights
* The Lament
* Siamsa
* Our Wedding Day
* Stolen Kiss
* Nightmare
* The Duel
* Victory
* Planet Ireland

Ikus gainera
------------

* Lord of the Dance abestia.

Kanpo estekak
-------------

* *Lord of the Dance* ikuskizunaren webgune ofiziala **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1500282
* Commonscat Multimedia: Lord of the Dance

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1500282
* Commonscat Multimedia: Lord of the Dance
|  |
| --- |
|  **Lorden Ganbera**House of Lords |
|  Westminster jauregia: Lorden Ganbera bertan dago. |
| Mota | Goi Ganbera |
| Lore-hizlaria | Helene Hayman |
| Parlamentariak | 743 |
| Alderdiak | Laboristak, Kontserbadoreak, Liberal Demokratak, Elizaren Apezpikuak, Alderdi Independentea |
| Egoitza | Westminsterreko Jauregia, Westminster. LondonErresuma Batua Erresuma Batua |
|  |

**Lorden Ganbera** (ingelesez: *House of Lords*) Erresuma Batuko Legebiltzarreko goi ganbera da, 746 partaidez osatua. Legebiltzarrak, Subiranoa eta behe ganbera edo Komunen Ganbera ere hartzen ditu. Westminster jauregian dago.

Jatorria
--------

Ganberaren jatorria XIV. mendean dago; harez geroztik, ia etengabe dihardu, izen hori 1544an hartu zuen arren. 1649an abolitu zuen Oliver Cromwell iraultzaileak, baina 1660an berrezarri zen.

Gaur egun, rol sinboliko eta tradizionala du. 1911n, *Parliament Act*a onartu zen: horren bidez, lordek, aurrekontuak izan ezik, lege ororen onarpena urtebete atzera lezakete, baina sekula ez arbuiatu. 1968an, bertako partaideen pribilegio aristokratikoak amaitu nahi zituen erreforma egitasmo bat onartu zen. Tony Blairren gobernuak ganbera horri garrantzia kentzeko erreforma legegileak segitu zituen; 1999an, lordak oinordekotzarik gabekoak zirela adierazi zen, baizik eta aristokraten artean aukeratuak. 

Egun, soilik Norfolkeko Dukea eta Choldmondleyko Markesa oinordekotzadun lord bakarrak dira, Estatuko Ofizial Handiak izateagatik. Norfolkeko Dukeak legebiltzarra irekitzen du; halaber, errege-erreginen koroaketaz eta estatu hiletez arduratzen da. 

1998 eta 1999 bitartean, Augusto Pinochet jenerala auziperatzeko ere erabili zen Lorden Ganbera: Londresen 1998ko urriaren 16an atxilotua izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11007
* Commonscat Multimedia: House of Lords

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133312927
* ISNI: 0000 0004 0426 2980
* BNF: 119845078 (data)
* GND: 1025242-3
* LCCN: n80001216
* NKC: kn20050509028
* NLA: 35145462
* SUDOC: 027382044
* BIBSYS: 90509665
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q11007
* Commonscat Multimedia: House of Lords
**Luzia Sirakusakoa** (Sirakusa, Sizilia, ca. 283 - ca. 304) Eliza katolikoko martiria izan zen.

Bizitza
-------

Sirakusan jaio zen, familia noble eta aberats batean.

Aita haurtzaroan hil zitzaion, eta bere bizitza Jainkoari eskaini zion. Bere ama (Eutikia) gaixo zegoen, eta gazte pagano batekin ezkondu arazi zuen. Ezkontza eragozteko, Luziak bere ama konbentzitu zuen Agata Cataniakoaren hilobira errezatzera joateko. Bere ama sendatu zenez, horren truke Luziak amari eskatu zion ezkontza bertan behera uztea, eta bere aberastasuna behartsuei ematea. Eutikiak onartu egin zuen.

Baina Luziaren ezkongaiak, Luzia Diokleziano enperadorearen garaian kristaua zela baliatuta, Pascacio prokontsularen aurrean salatu zuen.

Luzia ezkongairengana joan zen, eta galdetu zion zer gustatzen zitzaion beregandik, eta mutilak begiak erantzun zuenean, Luziak ezpata bat hartu, begiak atera eta mutilari eman zizkion.

Kondairak dio, epaiketa egin ziotenean, Luziak nahiz eta begirik ez izan, ikus zezakeela. Hori dela eta ikusmenaren zaindaria da.

Oroitzapen eguna
----------------

Aspalditik itsuen eta ikusmen-arazoak dituztenen zaindaritzat hartu da Santa Luzia. Sendatu ondoren, bere jarraitzaileek urrezko eta zilarrezko begiak eskaintzen dizkiote. Eliza katolikoak, ortodoxoak eta luteranoak bere eguna abenduaren 13an ospatzen dute.

Ikonografia
-----------

Lepoan ezpata bat zeharkatuta irudikatzen da, baita palmondo bat, liburu bat, olio-lanpara bat eta bi begi dituen plater batekin ere.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Luzia Sirakusakoa*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Gaztelaniaz)** Santa Luziaren biografia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183240
* Commonscat Multimedia: Saint Lucy

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5727687
* ISNI: 0000 0000 8339 0016
* BNE: XX1008368
* CANTIC: a10547137
* GND: 118819623
* LCCN: no2002086865
* NKC: mzk2013793460
* SUDOC: 028187385
* ULAN: 500355337
* UB: a1255121
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 18509
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q183240
* Commonscat Multimedia: Saint Lucy
***Lore hostogabetuak***, (katalanez: '**Flors desfullades'**) Ramon Casas i Carbó margolari katalanaren lan ezaguna da. 1894an egina, bilduma partikular batean dago jasota. Lan honek urte haietan zenbait sineskerietan oinarrituta nerabeen aurka egiten zen bortizkeriaren salaketa gogorra da. Casasek margolana Bartzelonako Arte Ederren Erakusketa Orokorrera aurkeztu zuen baina harrera ez zen ona izan, jende askorentzat irudi eskandalagarria zelako. Inork ez zuen lana erosi eta, azkenik, margolariak Isaac Albéniz algun musikariari oparitu zion. Beheko ezkerreko izkinan hau irakur daitekeː "al meu amic l'eminent compositor I. Albéniz" (*"I. Albénizi, nire laguna den konpositore handiari "*); azpian "R. Casas 94" sinadura dago.

Deskribapena eta esanahia
-------------------------

Margolanean oso neska gazte bat biluzik eta lurrean botata ikusten da. Haren inguruan arrosa-petalo asko zabalduak ikusten dira. Neskak konorte galdua izango balu bezala dago. Bere ilea nahastuta dago eta hostoekin zikinduta. Bere gorputzaren tonalitateak lurraren gris gainean kontrastea eragiten du. Obra honekin garaian larria zen arazoa salatu nahi zuenː gaur egun Afrikan HIESekin gertatzen den moduan, XIX. mendean sifili gaitza erabat sendatzeko oso ona zela neska birjinekin harreman sexualak izatea. Sineskeria horretan oinarrituta bortxaketa kasuak neurri handian zabaldu ziren, horrela gaixotasuna zabalduz eta, aldi berean, batzuetan, neskak larriki zauritzen eta hiltzen.

Estiloa
-------

Neskaren irudia ikuspuntu zenital batetik ikusita dago, hau da, goitik behera. Horren ondorioz, neskaren babesgabetasuna indartu egiten da. Halaber, aipatu dugun gorputzaren eta lurraren arteko kontrasteak hauskortasuna adierazten du. Petaloen gorri kolorea, bestetik, odolaren sinbolotzat har daiteke. Petalo horiek ere protagonistak sufritu duen erasoaren sinboloak dira.

Margolan honen estiloa artistaren beste biluzi artistikoekin lotuta dago, batzutan ere biolentziaren biktimak, esaterako 1894 urte bereko *Biluzi* margolana.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5863175

 |

* Wd Datuak: Q5863175
**Lord Huron**, Los Angelesen bizi den indie-folk banda estatubatuarra da. Taldeak *Lonesome Dreams* (2012an estreinatuta) albumarekin egin zuen debuta. Albuma argitaratu zenean, taldea *The Tonight Show* telebistako programan atera zen eta "Ends of the Earth" abestia Community deitutako telesailaren azken kapituluan agertu zen.

Taldearen izena, Huron deitutako aintzira batetik hartu zuten, non bandaren sortzailea hazi zen. Bere azken albuma, "Strange Trails" 2015ean sortu zen. Fundatzailea Okemonsen (Michigan), hasi zen abestiak idazten. Schneider, bandako liderra, Michigan unibertsitatera joan zen ikus-entzunezko ikasketak egiteko eta Frantzian amaitu zituen ikasketak. 2005ean, Los Angelesera bizitzera joan zen eta 2010ean bere bakarkako lana hasi zuen.

Taldeko kideak
--------------

### Gaur egun

* Ben Schneider - Gitarra eta ahotsa.

* Mark Barry - Perkusioa eta ahotsa.
* Miguel Briseño - Baxu jotzaile eta perkusioa.
* Tom Renaud - Gitarra eta ahotsa.

### Behin behinekoak

* Brandom Walters - Gitarra eta ahotsa.

### Taldea sortu zenean zeuden kideak

* Peter Mowry - Gitarra.
* Andrès Echeverri - Perkusioa eta letrista
* Brett Farkas - Gitarra eta kantari.
* Karl Kerfoot - Gitarra eta kantari.

Albumak
-------

***Lonesome Dreams***

Talde honen lehen albuma, *Lonesome Dreams* deitzen da, 2012ko azaroaren 9an argitaratu zen eta lehen astean 3.000 kopia saldu ziren. Gainera lehen album honek, 2015ean 87.000 kopia saltzea lortu zituen AEBn. *Lonesome Dreams* albumarekin, hainbat telesail, bideo eta filmetan ateratzea lortu zuten taldeko kideek.

  

***Strange Trails***

Taldearen bigarren albumari *Strange Trails* deitu zuten, Ingalaterran 2015eko apirilaren 6an argitaratu zuten eta Ameriketako Estatu Batuetan, 2015eko apirilaren 7an. Albuma Bilboardetan 200. postuan hasi zen baina aste bat geroago errekorra lortu zuen 18.000 kopiekin. Gainera haien abestiak telesailetan eta filmetan erabili dira. "Fool for Love "abestia HBO katearen *Girls* telesaileko lehenengo kapituluan agertu zen, bai eta *Once Upon a Time* telesaileko lehenengo kapituluan ere. Taldearen abestirik ospetsuena "The Night We Meet" *13 Reasons Why* telesailaren bosgarren kapituluan agertu zen, non protagonistak dantzatzen zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6679405
* Commonscat Multimedia: Lord Huron

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 311792975
* ISNI: 0000 0004 6899 3782
* NKC: xx0190621
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: lord-huron

 |

* Wd Datuak: Q6679405
* Commonscat Multimedia: Lord Huron
**Maria Soledad Iparragirre Genetxea** (Eskoriatza, Gipuzkoa, 1961eko apirilaren 25a) ETAko zuzendaritzako kide ohia eta EPPKko zuzendaritzako kide da. Ezaguna da ***Marisol***, ***Marixol*** eta ***Anboto*** ezizenez ere. Mikel Albisu (*Mikel Antza* ezizenaz ezaguna) bikotekide du, eta biak batera izan dira bi erakunde horietako zuzendaritzako kide ere.

1970eko hamarkadan ETAn sartu zen. "Araba" eta "Madril" komandoetan izan ondoren, 2000ko hamarkadaren hasieran ETAren buruzagitzara iritsi zen. 2004ko urriaren 3an Saliesen atxilotu zuten, Mikel Albisu bikotekidearekin batera. Biei 2010ean 20 urteko espetxe-zigorra ezarri zieten.

2012ko apirilean, Soledad Iparragirrek, Anabel Eguesek, Xabier Alegriak, Jon Olarra Guridik, Lorentxa Guimonek eta Mikel Albisuk osatutako zuzendaritza aurkeztu zuen EPPKk. 2015eko urtarrilaren 28an eta 29an, Eusko Jaurlaritzako Bakegintza eta Bizikidetzarako idazkari nagusiak hiru bilera egin zituen Soledad Iparragirrerekin eta Mikel Albisurekin, Parisko Sud Francilien espetxearen barruan, EPPKko solaskidetzat.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Frantziak 20 urteko espetxealdia ezarri die 'Antza'ri eta 'Anboto'ri» *EITB Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2021-05-29).
2. 1 2    «EPPK-k 20 kidek osatutako zuzendaritza berria aurkeztu du» *EITB Euskal Irrati Telebista* (Noiz kontsultatua: 2021-05-29).
3. ↑   «Antza: "Borroka armatuaren amaiera behin betikoa da"» *EitB* 2012-11-12.
4. ↑    *ETAren armagabetzean eta desegitean Eusko Jaurlaritzak egindakoaren deskribapena eta balorazioa.*  Eusko Jaurlaritza (argitaratze data: 2019ko urria), 24 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3044860

 |

* Wd Datuak: Q3044860
**Songshan** edo **Song mendia** (txinera tradizionalez: 嵩山; pinyinez: *Sōng Shān*; hitzez hitz: «mendi garai») taoismoaren bost mendi sakratuetako bat da. Henan probintzian kokatua, Ibai Horiaren hegoaldeko ertzean. Gainerako mendi taoistak bezala egiatan mendi multzo bat da, 1.500 m-ko altuerara iristen dena.

Songshan bost mendi taoistetan Erdikoa da. Besteak lau puntu kardinalak irudikatzen dituzte. Erdikoa da hala bere kokapen geografikoagatik nola enperadoreek gehien bisitatzen zutena izateagatik. Bere oinetan Dengfeng hiria dago, UNESCOk Gizadiaren Ondare izendatutako bederatzi leku dituena.

Geoparkea
---------

Geoparke bat ere badago (*Songshan Stratigraphic Structure National Geopark*), interes geologikoa duten lekuak zaintzeko UNESCOk sortutako programa baten pean. Kasu honetan, hiru orogenesiren bilkura: Songyang, 2.500 milioi urtekoa, Zhingyue, 1.850 milioi urtekoa eta Shaolin, 570 milioi urtekoa.

Tenpluak
--------

Song mendia eta haren ingurumariak ospetsuak dira beren tenplu budisten eta taoistengatik. Denetan ezagunena Shaolin tenplu budista da, Zen budismoaren jaiolekutzat hartua. Gainera, Txinako estupa bilduma handiena dauka. Leku honetan kokatu zen Shaolin tenpluaren lehen aitalehena, Batuo monje hindua; hain zuzen honen omenez eraiki zuen tenplua Iparraldeko Wei-ko Xiaowen enperadoreak 495ean.

Hemen dago, halaber, Zhongyue tenplu taoista, Txinako lehendabizikoetako bat. Hala hau nola Shaolin tenplua Gizadiaren Ondare dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Goossaert, Vincent.  (2008). *Songshan.*  Londres: Routledge, 917 or..
2. ↑  Shaolin Temple Kung fu school China- Mount Song
3. ↑   Goossaert, Vincent.  (2008). *Songshan.*  Londres: Routledge, 918 or..
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1140980
* Commonscat Multimedia: Mount Song

---

 |

* Wd Datuak: Q1140980
* Commonscat Multimedia: Mount Song
**Luis Urbina** (gaztelaniaz: *Luis de Urbina*) (Gasteiz, 1721eko urriaren 11- Madril, 1799ko otsailaren 8) arabar militarra Espainiako Armadan.

Biografia
---------

Juan Manuel Urbinaren anaia zen. 16 urte zituenean itsas armadan sartu zen, eta handik hiru urtera alferez egin zuten. 1742. urtean Italiarantz itsasoratu zen, ingelesen eta austriarren aurka borrokatzera. 1745. urtean, Sevillako errejimentuko komandante zela, Orango plaza gobernatzera joan zen; baina, agintari erlijiosoekiko zituen konponezinak ikusirik, Iruñera bidali zuten. Soraluze, Tolosa eta Arrasateko armagintza eta altzairugintzak behatzeko agindua jaso zuen, geroago Toledoko ezpatagintza sortzeko. 1762. urtean, Ingalaterraren aurkako gerra piztu zenean, Erregearen gudarosteetako brigadier egin zuten. 1769. urtean, Habanarantz abiatu zen, eta, hurrengo urtean, Espainiara itzuli zen, mariskal zela. 1776. urtean, teniente koronel egin zuten, eta hamalau urtez izan zen fiskal militarra. 69 urte zituenean, Ceuta defenditzeko agindua eman zioten, eta erraz gainditu zitzaion Marokoko erregeari. 1792. urtean, Frantziako Konbentzioak Espainiako errege Karlos IV.ari gerrara hots egin zionean, Valentziara bidali zuten Luis Urbina, eta Valentziako eta Murtziako erresumako kapitain nagusi izendatu zuten. Karlos III.aren Ordenako Gurutze Handiarekin saritu zizkioten bere lanak.

Bibliografia
------------

* Joaquín José de Landázuri: *Varones ilustres Alaveses*, Gasteiz, 1799.

Erreferentziak
--------------


* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Luis Urbina Auñamendi Entziklopedian.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262701
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 136327
* Lur: 05876/eu\_u\_0574/u0574

 |

* Wd Datuak: Q12262701
***Swann-enetik*** (frantsesez: *Du côté de chez Swann*) Marcel Proustek idatzitako *Denbora galduaren bila* eleberri zikloaren lehen liburua da. Ziklo osoa zazpi eleberriez antolatuta dago. Lehenengo hau1913an plazaratu zen, argitaletxe askoren ezetza ezagutu ondoren. Literatura Unibertsalaren liburu garrantzitsuenetariko bat da.

Edukia
------

Oroimen liburu honek protagonistaren haurtzaroa eta nerabetasuna azaltzen du; protagonista, neurri handi batean egilearekin berarekin identifikatzen da.

Azalpen nagusiak familiaren ingurukoak dira: amarekiko maitasun sutsua, aitarekiko maitasun eza. Protagonista emakumeez inguratutako familian bizi zen. Testuinguru horretan lehenengo gorroto eta erruak ezagutuko zituen. Eleberria Combrayn kokatzen da eta hari nagusian beste bigarren mailako narrazioak bilduko dira.

Lehenengo eleberri honetan aurki daiteke Denbora galduaren bila zikloaren eszena ospetsuena: protagonistak madalena bat jaten duen bitartean, ekintza horrekin lotuta, haurtzaroko oroimenak esnatzen dira bere baitan.

Atalak
------

Hiru dira:

* «Combray»;
* «Un amour de Swann» (Swannen maitasun bat);
* «Noms de pays: le nom» (Herriaren izenak: izena).

Eleberria zineman
-----------------

Volker Schlöndorff zuzendari alemanak eleberria zinemara eraman zuen 1984an, *Un amour de Swan* izenburuaz. Charles Swann eta Odette de Crécy pertsonaiak Jeremy Irons eta Ornella Muti aktoreek antzeztu zituzten hurrenez hurren.

Euskarazko bertsioak
--------------------

Euskaraz bi itzulpen ezagutzen dira, bakoitza bere izenburuarekin:

* Joxe Austin Arrieta Ugartetxea: *Swann-enetik*, Alberdania-Elkar argitaletxeak, 2010ean plazaratuta, *Literatura Unibertsala* bilduman.
* Jean-Baptiste Orpustan: *Aro galduaren bila*.Orpustanek zikloko beste eleberriak ere itzuli ditu: *Zuanen etxe aldean* (*Du côté de chez Swann*), *Guermantes-ko aldea* (*Le côté de Guermantes*) eta *Iheslea* (*La fugitive*).

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑   «III. Traductions litteraires» *www.tipirena.net* (Noiz kontsultatua: 2017-01-03).

Kanpo estekak
-------------

* Beñat Sarasolaren komentarioa *Berria*n, 2011/01/30.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2700307
* Commonscat Multimedia: Du côté de chez Swann

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316309707
* BNE: XX3384462
* BNF: 12010842s (data)
* GND: 4231368-5
* LCCN: no2014089266
* NLA: 35766339
* SUDOC: 028230469
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2700307
* Commonscat Multimedia: Du côté de chez Swann
*Artikulu hau margolariari buruzkoa da; Ciudadanoseko politikaria gaitzat duena beste hau da: «Luis Gordillo Pérez»*
**Luis Rodríguez Gordillo** (Sevilla, Espainia, 1934), **Luis Gordillo** gisa ezaguna, espainiar margolaria da.

Bizitza
-------

Zuzenbidea ikasten hasi zen, baina karrera hura alde batera utzi eta 1955ean Sevillako Arte Ederretako Eskolan sartu zen, pintura-ikasketak egiteko. Bi urtez ikasi zuen eskola hartan, eta ondoren Parisa aldatu zen. Parisen Europako abangoardiako mugimenduak ezagutu zituen, eta Wols, Dubuffet eta Fautrierren obrarekin zaletu zen. Orduan margotu zituen bere lehenengo obra informalistak, Art Autre eta Dau al Set abangoardiako joeraren eraginpean. Bide horri jarraituz egindako lanak erakutsi zituen bere lehenengo erakusketan, 1959an, Sevillan.

1962. urte inguruan, ordea, figurazioaren bideari heldu zion, eta 1970eko hamarraldian Espainian eragin gehien izan zuen mugimenduetako baten aitzindari bihurtu zen, madrildar figuratibismoaren aitzindari hain zuzen. Bacon eta Giacomettiren eragina, Ameriketako Poparena eta normatibismo geometrikoaren eragina jaso zuen, hurrenez hurren. Garai hartakoak ditu, beste zenbait lanez gainera, *Buruak* eta *Automobilistak* sailak, kontsumoko gizartearen aurrean zuen jarrera kritikoaren eta ironikoaren erakusgarritzat har daitezkeenak. 1980 eta 1990eko hamarraldietan margolaritza *hotza* izan da Gordillorena, bai koloreei dagokienez, bai bere koadroetako gaiekiko loturarik ezari dagokionez; estiloari dagokionez, berriz, garai hauetako bere koadroak figurazioaren eta abstrakzio postmodernoaren artean daudela esan daiteke.

Obra hautatua
-------------

* *Gran bombo duplex* (1967)
* *Choque* (1968)
* *Caballero cubista con lágrimas* (1973)
* *Suicida triple* (1974)
* *Sistema lábil* (1975-76)
* *Serie Luna* (1977)
* *Salta-ojos (conejitos)* (1980)
* *Despectivo en campo verde* (1981)
* *Segunda serie roja* (1982)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3751089
* Commonscat Multimedia: Luis Gordillo

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59149338
* ISNI: 0000 0000 7828 1309
* BNE: XX945506
* BNF: 123024445 (data)
* GND: 118965115
* LCCN: n82106745
* NLA: 36577356
* Tabakalera ID: 14731
* SUDOC: 031895050
* ULAN: 500064235
* RKD: 227823
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02522/eu\_g\_2687/g2687
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 119494
* MNCARS: url

 |

* Wd Datuak: Q3751089
* Commonscat Multimedia: Luis Gordillo
**Stone konderria** (ingelesez: *Stone County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bloomfield da. 2010eko zentsuaren arabera 32.202 biztanle zituen, Stone kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Stone konderriak 1.322,91 kilometro koadro ditu. Horietatik 121,07 ura dira. Beste 1.201,84 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,34 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 32.202 pertsonetatik 31.491 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 553 dira. 46 beltzak edo afroamerikarrak. 172 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 95 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 18 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 372 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496453
* Commonscat Multimedia: Stone County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145456554
* LCCN: n83166261
* **Lekuak**
* OSM: 1180538
* TGN: 2001249

 |

* Wd Datuak: Q496453
* Commonscat Multimedia: Stone County, Missouri
**Queens konderria** (ingelesez: *Queens County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New York da. 2010eko zentsuaren arabera 2.230.722 biztanle zituen, Queens kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Queens konderriak 461,56 kilometro koadro ditu. Horietatik 180,46 ura dira. Beste 281,1 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4833,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.230.722 pertsonetatik 1.230.477 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 613.750 dira. 395.881 beltzak edo afroamerikarrak. 6.490 amerikar natiboak ziren eta 1.094 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 508.334 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 32.339 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 56.107 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479011

 |

* Wd Datuak: Q25479011
**Luis Hurtado** (Bilbo, ? - ?), **Luisito** izenez ezaguna, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria izan zen, atzelari moduan aritu zena. Bere bizitzari buruzko daturik ez badago, klubeko hasierako futbolari amateur garrantzitsuenetariko bat izan zen. 18 denboralditan 83 partida ofizial jokatu zuen, garai hartako errekorretako bat izan zena. Gainera, zazpi aldiz jokatu zuen Errege Kopako finala eta lehiaketa horretan palmares onenetariko bat duen jokalarietako bat da.

Biografia
---------

Athletic Clubek 1906-07ko denboraldian lehen taldearen zerrendan sartu zuen. 1908ko abenduaren 8an Lamiakon jokatu zuten Club Ciclista San Sebastiánen aurkako lagunarteko partida batean debutatu zuen. 1910eko martxoan Errege Kopan debuta egin zuen, Real Madridi 2 eta 0 irabaziz. 1913ko abuztuaren 21ean, San Mames futbol zelaia inauguratu zuen Racing de Irúnen aurkako partida jokatu zuen. Luis Maria Solaun ondoan izanda, klubeko atzelariek hurrengo lau urtetan hiru Errege Kopa irabazi zituzten.

Bere ibilbidean 1913, 1914, 1915, 1916, 1920 eta 1921eko Errege Kopako txapelketetan gutxienez partida bat eta zazpi final (1910, 1913, 1914, 1915, 1916, 1920 eta 1921) jokatu zituen. 1923ko irailaren 30ean bere azken partida jokatu zuen, Fútbol Club Barcelonaren aurkako lagunartekoa Les Cortsen. Beraz, denboraldi gehien (18) jokatu dituen klubeko hirugarren jokalaria da, Piru Gainza eta Jose Maria Belauste aurrean eta Jose Angel Iribar ondoan izanda.

Ibilbidea
---------

| Kluba | Urtea(k) |
| --- | --- |
| Athletic Club | 1906-1924 |

### Tituluak

### Eskualdeko Txapelketak

| Txapeleketa | Kluba | Urtea |
| --- | --- | --- |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1914 |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1915 |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1916 |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1920 |
| Iparraldeko Eskualdeko Txapelketa | Athletic Club | 1921 |

### Errege Kopak

| Titulua | Kluba | Urtea |
| --- | --- | --- |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1910 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1911 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1914 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1915 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1916 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1921 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Los mimbres de mister Barnes - Athletic Club de Bilbao» *El Correo* 2009-04-26.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Athletic Club. *Athletic Club VS Racing Irun 21/8/1913.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q63302016

 |

* Wd Datuak: Q63302016
**Spratly uharteak** 750 uharte, arrezife, arroka eta atoloiz osatutako uhartedia da, Hegoaldeko Txinako Itsasoan. Uhartedia Filipinak, Malaysia eta Vietnamen artean dago, eta bi hauetaz gain Brunei, Txina eta Taiwanek erreklamatzen dituzte. Guztira 4 kilometro koadro baino ez dituzte, baina 425.000 kilometro koadroko itsaso eremua daukate. Hegoaldeko Txinako Itsasoan guztira 3 uhartedi daude antzeko egoeran, 30.000 uharte baino gehiagorekin, eskualdeko gobernuak zailtzen duena. Uharteek eurek ez dute balio ekonomiko handiegirik, baina garrantzitsuak dira nazioarteko mugak ezartzerako garaian. Ez dago berezko populaziorik, baina hainbat herrialdek ezarri dituzte bertan eraikinak. Arrantza eta gas naturala dira interes ekonomiko nagusiak eurak bereganatzeko.

Uharte guztien artean 45etan militarrak bizi dira, bost herrialde ezberdinetakoak: Txina, Taiwan, Vietnam, Filipinak eta Malaysia. Gainera Bruneik eskualde ekonomiko berezia aldarrikatu du hego-ekialdeko eremu batean, Louisa uharrian. Herrialde hauen artean tentsioa dago gatazka hau konpondu artean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-06-29). *171. araua: Asiako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-05-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215664
* Commonscat Multimedia: Spratly Islands

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 236802542
* NDL: 00643944
* NKC: ge820055
* NARA: 10036830
* SUDOC: 028015584
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1009248

 |

* Wd Datuak: Q215664
* Commonscat Multimedia: Spratly Islands
**Quilapayún** (mapudungunez "hiru bizar") folk musika banda txiletarra da. *Nueva Canción Chilena* mugimenduaren barruan jardun zen 1960ko hamarkadan. Gaur egun ere banda aktiboa da. Guztira 20 diskotik gora argitaratu dituzte, gehi zuzenekoak eta bildumak.

Historia
--------

1965ean sortu zuten Santiagon Julio Carrasco, Julio Numhauser eta Eduardo Carrascok. Hurrengo urteetan Carlos Quezada, Willy Oddó, Hernán Gómez eta Rodolfo Parada taldekide historikoak sartu ziren. 1970ean *Cantata Santa María de Iquique* obra grabatu zuten, Txileko musikan funtsezkoa dena. Salvador Allenderen gobernuak enbaxadore kulturalak izendatu zituen, eta Argentina eta Uruguayn arrakasta handia lortu zuten. Victor Jara eta Violeta Parra eurekin lotutako artistak izan ziren.

Augusto Pinocheten estatu kolpearen ondorioz, Frantzian erbesteratu ziren, eta urteen joan-etorrian, distantzia hartuz joan ziren Txileko ezkerreko mugimendu politikoarekin, 1970eko hamarkadaren amaieran.

Beren jaioterrira itzuli eta 1988an Pinocheten erregimenaren oposizio politikoaren alde egin zuten. 1990eko hamarkadan krisialdia piztu zen taldean, lehorte artistikoa pairatu zuten, eta azkenean bitan banandu ziren: alde batetik *Facción Chile* moduan geratu ziren Eduardo Carrasco, Carlos Quezada, Gómez, Rubén Escudero, Hugo Lagos, Guillermo García, Ricardo Venegas Carhart, Sebastián Quezada, Ismael Oddó, Ricardo Venegas Santander eta Fernando Carrasco. Bestetik, *Facción Francia* osatu zuten Patricio Wang, Rodolfo Parada, Patricio Castillo, Álvaro Pinto, Sergio Arriagada eta Mario Contreras-ek.

Diskografia hautatua
--------------------

* *Quilapayún* (1966)
* *Canciones folklóricas de América* (1967, Víctor Jararekin)
* *X Vietnam* (1968)
* *Basta* (1969)
* *Cantata Santa María de Iquique* (1970, Héctor Duvauchellerekin)
* *El Pueblo Unido Jamás Será Vencido* (1975)
* *Patria* (1976)
* *Hart voor Chili* (1977, askotariko artistak)
* *Quilapayún Chante Neruda* (1983, bilduma)
* *Los tres tiempos de América* (1988,Paloma San Basiliorekin)

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Quilapayún Txile.
* **(Gaztelaniaz)****(Frantsesez)**Quilapayún Frantzia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1140278
* Commonscat Multimedia: Quilapayún

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151430418
* ISNI: 0000 0001 0945 3688
* BNF: 13905996p (data)
* GND: 5522517-2
* LCCN: n84143227
* SUDOC: 084036893
* CineChile: url
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1140278
* Commonscat Multimedia: Quilapayún
**Princes Street Gardens** (euskaraz *Printzeen Kaleko Lorategiak*) Eskoziako Edinburgh hiriburuaren erdigunean dagoen parke bat da. Princes Street kalean dago, Edinburgheko gazteluaren itzalpean, eta Edinburgheko Hiri Zaharra eta Hiri Berriaren arteko muga ezartzen du.

1820ko hamarkadan Nor Loch aintzira idortu ondoren parkea sortu zen, aintzira hau aurretik Edinburgheko Hiri Zaharratik behera bota ohi ziren zaborren ondorioz kutsatua zegoen.

Behin, parke hau eraiki ondoren The Mound muino artifizialak bitan banatu zuen. Ekialdeko zatiak edo *East Princes Street Garden* delakoa The Mound muinotik Waverley Bridge zubiranino doa, denera 34.000 m²-ko azalera duelarik, adliz mendebaldeko zatia edo *West Princes Street Gardens* delakoa azaleraz handiagoa da, denera 120.000 m² ditu eta The Mound muinotik hasi eta Lothian Street kaletik hurbil dauden St. John's eta St. Cuthbert's elizetaraino hedatzen da.

Eraikinak
---------

Princes Street Gardens parkean hainbat eraikin nabarmen daude:

* Eskoziako Galeria Nazionala
* Eskoziako Errege Akademia
* Scott monumentua
* Ross iturria
* Eskoziar-amerikarren gerra oroigarria

Bestalde parkean eskoziar nabarmenen estatuak ere baudade: David Livingstone, Adam Black, John Wilson, Allan Ramsay, Thomas Guthrie edota James Young Simpson.

Princes Street Gardens parkearen ikuspegi panoramikoa Edinburgheko gaztelutik ikusita.

Iruditegia
----------

* Parkea eta Scott monumentua.Parkea eta Scott monumentua.
* Ross iturria eta Edinburgheko gaztelua.Ross iturria eta Edinburgheko gaztelua.
* Eskoziar-amerikarren gerra oroigarria.Eskoziar-amerikarren gerra oroigarria.

Kanpo estekak
-------------

* Princes Street Gardens parkea Edinburgheko Udal webgunean **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q980646
* Commonscat Multimedia: Princes Street Gardens

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 963806

 |

* Wd Datuak: Q980646
* Commonscat Multimedia: Princes Street Gardens