recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Belfast aintzira** (ingelesez: *Belfast Lough*, irlanderaz: *Loch Lao* edo *Loch Laoigh* eta Ulsterko eskozieraz *Bilfawst Loch* edo *Craigfergus Loch*) Ipar Irlandako ekialdean dagoen aintzira bat da, barrenean izena ematen dion Belfast hiriburua daukana. Iparraldeko ertza Antrimeko konderriari dagokio eta hegoaldekoa berriz Downeko konderriari.

Aintzira izena daraman arren, estuario bat da, itsasorako irtenbidea baitu. Iparraldeko ertzean daude hiri handienak, besteak beste, Carrickfergus eta Newtownabbey, hegoaldeko hirietan aipagarrienak Holywood eta Bangor dira.

Historia
--------

Belfast sortu aurreko mapetan 'Carrickfergus Badia' izenaz ezagutzen zen, XII mendeko normandiarren Carrickfergus gazteluarengatik, izan ere Ulsterreko gotorleku nagusia berau baitzuten.

Nabigazioarekin zerikusi zuzena izan du historian zehar. Gaur egun bi kai handi daude, bata Carrickfergusen eta bestea Bangorren. Hauetaz gain itsas-kirol klub ugari ere badaude gainontzeko herrietan. RMS Titanic untzi famatua ere bertan izan zen itsasoratua.

Europako Ramsar gunea
---------------------

Aintziraren 432,14 hektarea Europako Ramsar gune izendatu zuten 1998an. Bertan marearteko eremua, padurak eta putzuak sartzen dira, hauek oso garrantzitsuak baitira neguko hegazti migratzaileentzat. Hegaztien artean aipatzekoak dira; Paita arrunta, itsas mika, txirri iluna, txirri arrunta, kuliska buztanbeltza, kuliska gorria, kurlinta handia eta harri-iraularia.

Iruditegia
----------

* Ilunabarra estuarioan.Ilunabarra estuarioan.
* Carrickfergus gaztelua.Carrickfergus gaztelua.
* Belfasteko kai industriala.Belfasteko kai industriala.

Ikus gainera
------------

* Lough

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** RSPB, Belfasteko Natur Erreserba

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2360948
* Commonscat Multimedia: Belfast Lough

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242771209
* NARA: 10038163
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2360948
* Commonscat Multimedia: Belfast Lough
**Belfasteko Udaletxea** (ingelesez *Belfast City Hall*, gaeleraz *Halla na Cathrach Bhéal Feirste*) Belfasteko Udalaren (Belfast City Council) egoitza da. Donegall Squareko iparraldeko ertzean kokatzen da, Belfast hiriko merkatal eta negozio guneak banatzen dituelarik.

Historia
--------

Udaletxea izan aurretik *White Linen Hall* liho esportazio konpainia garrantzitsuaren egoitza zegoen bertan. Belfast nabarmen industrializatu eta biztanlez Dublin bera gainditu zuenez 1888 urtean Viktoria Erreginak "hiri" estatusa eman zionean Belfastek bere mailako udaletxea izan behar zuela erabaki zuen. Sir Alfred Brumwell Thomas arkitektuaren gidaritzapean lanak 1898an hasi ziren eta 1906an bukatu.

Arkitektura
-----------

Neobarroko estiloan eraiki zuten, estilo honen adibide esanguratsuena da mundu mailan, eta Portlaneko harria erabili zuten kanpoaldea egiteko. Lau dorrek mugatzen dute eta erdian 53 metrotako garaiera duen kupula handi bat dauka. Kupula kobrez estalirik zegoen eta gaur egun berdea da, Europa iparraldeko eraikinen antzera.

Barnealdean marmola da nagusi, Carrara, Pavonazzo eta Bresciatik ekarri zuten. Beirateak ere aipagarriak dira.

Parkea
------

Zelai berdea dauka aurrealdean eta alboetan. Udan gazteak aurki daitezke bertan denbora pasa, bai eta bulegariak ere bazkal orduan. 2012ko udan egunero bete zen Londresko Udako Olinpiar Jokoak ikusteko pantaila erraldoia ezarri baitzuten.

2010an eraikinaren eskuinaldean noria erraldoi bat eraiki zuten.

Hainbat estatua daude bertan:

* Viktoria Erresuma Batukoa
* Edward Harland: Harland and Wolff untziolen jabea eta 1885 eta 1886 artean Belfasteko alkate izan zena.
* James Horner Haslett: Belfasteko alkatea (1887-1888)
* Sir Daniel Dixon: Belfasteko Lord Nagusia (1892-93, 1901-04 eta 1905-07)
* William James Pirrie: Belfasteko Lord Nagusia (1896-98)
* Robert James McMordie: Belfasteko Lord Nagusi (1910-14)

Iruditegia
----------

* Eraikinaren aurrekaldeaEraikinaren aurrekaldea
* Eraikinaren aurrekaldearen gertuagoko ikuspegia, James Magennis VC (2004) oroigarria ere agertzen delarikEraikinaren aurrekaldearen gertuagoko ikuspegia, James Magennis VC (2004) oroigarria ere agertzen delarik

Kanpo estekak
-------------

* Belfast City Hall edo Belfasteko Udaletxearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3351920
* Commonscat Multimedia: Belfast City Hall

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240581215
* GND: 7637041-0

 |

* Wd Datuak: Q3351920
* Commonscat Multimedia: Belfast City Hall
**Belforteko Lehoia** (frantsesez: *Lion de Belfort*) Frédéric Bartholdi eskultore frantziarrak eginiko eskultura erraldoia da. Alemaniako mugatik oso gertu dagoen Frantziako Belfort hirian dago. Monumentua 1870etatik 1871ra izan zen Frantzia-Prusia Gerraren oroimenez altxatu zen. Gerra horretan, Belfort hiriak erasoen aurrean erresistentzia handia erakutsi zuen.

Historia
--------

Proiektua 1872an hasi zen, 1879an bukatzeko. Belfort hiriaren eta Bartholdi eskultorearen arteko harremanak txarrak ziren eta, ondorioz, monumentua ofizialki ez zen inauguratu. Hala ere, eskultoreak biztanleen laguntza jaso zuen ekintza antolatu zuen inaugurazio moduan. Harreman tar horien ondorioz ere, monumentuari argia emateko proiektua Bartholdik berak bere poltsikotik ordaindu zuen.

1930an, eskulturak Frantziako monumentu historikoaren izendapena jaso zuen.

Deskribapena
------------

Eskultura 22 metroko luzera du eta 11ko garaiera altura. Egiteko garaian eskultoreak Jean-Baptiste Pezon hezle frantsesaren *Brutus* lehoia erabili zuen modelo gisa. Egiteko gres arrosaren blokeak erabili ziren; blokeak Pérousetik eraman zituzten eta Belforteko gotorlekuaren aurrean artistak zizelatu zituen, ondoren monumentua muntatzeko.

Erreplikak
----------

Munduan badira lehoi honen erreplikak baina tamaina txikiagotan: bat Parisen dago, Denfert-Rochereau plazan, bestea Montrealen, Square Dorchesterren.

Iruditegia
----------

* Lehoia aurretik ikusita.Lehoia aurretik ikusita.
* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* Parisko Lehoia, Denfert-Rochereau plazan.Parisko Lehoia, Denfert-Rochereau plazan.
* Montrealgo erreplika.Montrealgo erreplika.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Dominique Lhomme, « Le Lion de Belfort », *L'Alsace*.fr,‎ 4 janvier 2010

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Informazio turistikoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q926536
* Commonscat Multimedia: Lion of Belfort

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 242293121
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00101140

 |

* Wd Datuak: Q926536
* Commonscat Multimedia: Lion of Belfort
Probabilitate teorian, **Bernoulli prozesua** edo **prozesu binomiala** aldi bakoitzean bi emaitza soilik izan ditzakeen denbora diskretuzko prozesu estokastiko bat da, aldi batetik bestera erabateko independentzia dagoelarik. Bernoulli prozesu baten adibide garbiena txanpon baten jaurtiketa segida da, aldi bakoitzean bi emaitza izan baitaitezke eta gainera, emaitza horien artean erabateko independentzia dagoelako. Aldi bakoitzeko zorizko saiakuntza, txanponaren jaurtiketa bakoitza adibidez, Bernoulli saiakuntza dela esaten da. Bernoulli saiakuntza bakoitzaren bi emaitza posibleak *arrakasta* eta *porrot* dira, 0 eta 1 balioak esleitzen zaizkie, eta *p* eta *q=1-p* probabilitateaz gertatzen dira.

Bernoulli prozesu baterako hainbat zorizko aldagai defini daiteke:

* aldi guztietatik zenbat bider agertu den emaitza jakin bat, zeina banaketa binomialari jarraiki banatzen den;
* *arrakasta* izan arte, zenbat saiakuntza burutu behar diren edota zenbat *porrot* izan diren, zeina banaketa geometrikoari jarraiki banatzen den;
* *r*-garren *arrakasta* izan arte, zenbat saiakuntza burutu behar diren edota zenbat *porrot* izan diren, zeina banaketa binomial negatiboari jarraiki banatzen den.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q518831

 |

* Wd Datuak: Q518831
Belarritakoak eta piercingak.
**Belarritakoa** edo **zirtzilua** pertsonak apaintzeko erabiltzen den osagarria da. Normalean belarrietan jartzen dira. Belarritako batzuk eramateko belarrian edota gorputz-atal batean zuloa egin behar da, hala ere badira zulorik behar ez duten belarritakoak. Zuloa behar denean tximeleta baten edota eraztun baten bidez finkatzen dira, eta zulorik behar ez dituzten belarritakoak, normalean klip moduan eusten dira.

Piercinga
---------

Gaur egun belarritakoak ez dira belarrietan jartzen bakarrik. Gorputzeko beste ataletan jartzearen moda zabaltzen ari da, adibidez zilborrean, bekainetan, sudurrean, ezpainean eta titimuturretan besteak beste. Belarri-gingila ez den gorputz-atal batean belarritako bat jartzearen teknikari *piercing* deritzo.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q168456
* Commonscat Multimedia: Earrings

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 121330092 (data)
* GND: 4172524-4
* LCCN: sh85040426
* NKC: ph843985
* AAT: 300045998
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q168456
* Commonscat Multimedia: Earrings
**Basoko esbastika** Alemaniako Zernikow herriko baso batean zegoen esbastika zen.

Aurkikuntza
-----------

1992ko udazkenean, Alemaniako gobernuak hiru urte lehenago batutako herrialdearen lurralde osoko airetiko argazkiak ateratzeko agindu zion aireko ejertzitoari. Eta argazkiak aztertzeaz arduratu ziren unibertsitateko ikasleek aurkikuntza bitxia egin zuten: Brandenburg eskualdeko Zernikow udalerriko pinudi batean, laritzezko esbastika erraldoia ikus zitekeen. Ia 60 metro koadroko azalera hartzen zuten 100 laritzek osatzen zuten esbastika, eta udazkeneko zenbait astetan soilik ikus zitekeen, orduan baino ez baitziren bereizten laritz horixkak inguruko pinuetatik. Badirudi, lehenagotik Alemaniako Errepublika Demokratikoak esbastika honen berri izan zuela baina orduko gobernuak ez zuen ezer egin esbastika kentzeko asmoz.

Historia
--------

Esbastika itzelaren jatorria ez dago garbi. Badirudi zuhaitzak Schmidt izeneko basozain batek landatu zituela. Zenbaiten ustez, inguruko enpresa-gizon batek Adolf Hitlerri bere 49. urtebetetzean egindako oparia izan zen eta, beraz, 1938an landatu zituzten laritzak. Beste bertsio batek dio ekimena Schmidtena berarena izan zela, eta Hitlerren Gazteriako kideen laguntza izan zuela oparia prestatzeko. Beste teoria batek ere tokiko enpresaburu bat du protagonista, baina oso bestelako arrazoiak ditu oinarri: 1937an enpresaburua BBC irratia entzuteagatik salatu eta kontzentrazio esparru batera eraman omen zuten; inguruko biztanleek, beldurtuta eta erregimenarekiko leialtasuna erakutsi nahirik, sinbolo biziduna altxatzea erabaki omen zuten.

Airetik eta urteko egun jakin batzuetan soilik ikus zitekeenez, nazien gurutzeak 60 urte baino gehiago iraun zuen. Tokia nazien jarraitzaile berrien erromesaldi edo kultu gune bihur zitekeelakoan, 1995ean Alemaniako gobernuak 100 laritzetatik 47 eraustea erabaki zuen, sinboloa desitxuratu asmoz. Baina ez zen nahikoa izan, izan ere moztu zituzten zuhaitz batzuk berpiztu eta gurutzea guztiz desitxuratzeea ez zuten lortu.

2000. urteko azaroaren 14an zenbait komunikabidek Zernikoweko basoan egindako argazkia argitaratu zuten, gainerako laritzek oraindik ere esbastika osatzen zutela erakutsiz. 2000. urteko abenduaren lehenean beste 27 laritz moztu zituzten eta, azkenean, 60 metroko ezkutuko esbastika betiko ezabatu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Nagore Irazustabarrena, «Esbastika, udazken koloretan», *Argia*, 2012-11-25, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

* Upload.wikimedia.org (basoko esbastikaren aireko irudia).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q615792

 |

* Wd Datuak: Q615792
Baso da *La stipe tributata alle divinità delle Acque Apollinari*
**Baso Apolinarrak**, **Vascula Apollinaria** edo **Vicarelloko basoak** bezala ere ezagutzen direnak, Vicarelloko termetan, Bracciano lakuan (Acquae Apollinares), Erromatik gertu, 1962an aurkitutako lau zilarrezko baso dira.

Miliario formakoak, uste denez, lakuko uretan osasunaren bila ari zen cadiztar baten exbotuak dira. Euren hormetan, 1841 milia erromatarrekin, Gadesetik Erromara zeraman bideko geltoki ezberdinen arteko distantziak eta izenak grabatuta daude.

Iturri geografiko eta historiko paregabea dira. Gaur egun, Erromako Villa Giuliako Museoan kontserbatzen dira.

Erromatar galtzaden azterketarako beste antzinako iturri batzuk
---------------------------------------------------------------

* Antoninoren Ibilbidea
* Ravenako izengabea
* Peutingeriar taula
* Astorgako buztinezko taulak
* Valentziako Tegula
* Guidonis Geographica
* Itinerarium maritimum

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q813596
* Commonscat Multimedia: Beakers of Vicarello

---

 |

* Wd Datuak: Q813596
* Commonscat Multimedia: Beakers of Vicarello
Probabilitate teorian eta estatistikan, **Bernoulliren saiakuntza** bi emaitza edo ondorio posible bakarrik, bai - ez, arrakasta - porrota dituen saiakuntza edo ekintza da. Adibidez, txanpon bat bota eta emaitzari begiratu behar zaionean bi emaitza posible daude, aurpegikoa eta gurutzekoa, bakoitzaren probabilitatea 0.5 izanik; seiko edo dado bat bota eta emaitza 1 izan daiteke ala ez, emaitza 1 izateko probabilitatea 1/6 izanik; inkesta batean, zoriz aukeratutako pertsonak emakumezkoa izan daiteke ala ez; ekoiztutako unitate bat akastuna ala akasgabe izan daiteke.

Matematikoki, Bernoulli-ren saiakuntza {\displaystyle \Omega (\omega )=\{bai,ez\}\,}
lagin espazio batez definitzen da. Bernoulli-ren saiakuntzatik abiatuz, probabilitate teorian garrantzitsuak diren kontzeptuak garatzen dira: Bernoulliren banaketa, Bernoulliren prozesua, banaketa binomiala, banaketa geometrikoa eta banaketa binomial negatiboa, besteak beste. Kontzeptu hauek garatzeko, Bernoulliren saiakuntzako emaitzetatik zorizko aldagai bat sortu behar da, baiezkoari eta ezezkoari 1 eta 0 balioak emanez:

{\displaystyle X(\omega )={\begin{cases}1&\omega =bai{\mbox{ bada }}\\0&\omega =ez{\mbox{ bada }}.\end{cases}}}

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1077800
* Commonscat Multimedia: Bernoulli trial

---

 |

* Wd Datuak: Q1077800
* Commonscat Multimedia: Bernoulli trial
*Artikulu hau urtarrileko datari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Blue Monday (argipena)».*
**Blue Monday** (euskara literalki *Astelehen Urdina*, baina *Astelehen Goibela* itzul daitekeena) Ipar hemisferioan urtero urtarrileko astelehen batek (gehienetan hirugarren astelehena) jasotzen duen izendapena da, urteko egunik deprimitzaile edo etsigarrienaren moduan aurkezten delarik. Kontzeptua lehenbizikoz 2005ean Sky Travel britainiar agentziak egunkarietako bere iragarkietan argitaratu zuen, eta haren esanetan, ekuazio bat erabiliz ondorioztatutako data zehatz bat omen da. Ideia hau sasizientziatzat jotzen da, hartatik eratorritako formula zientzialariek barregarri uzteraino. Halere, kontzeptuak hedapen zabala izan du.

Data gehienetan urtarrileko hirugarren astelehena izan arren, urtero kalkulatzen den data denez, batzutan bigarren edo laugarren astelehena izan den kasuak izan dira, bai eta bosgarren astelehenean ere, alegia, urtarrilaren barnean osoki sartzen den azken asteko astelehena.

Historia
--------

Izen honekin izendati zen lehenbiziko data 2005eko urtarrilaren 24eko astelehena izan zen, eta sortzailea Cardiffko Unibertsitateko Cliff Arnall izeneko irakasle bat izan omen zen.

Dataren kalkulua
----------------

Arnallen esanetan, data hau bidai agentzia bati "jendeak bere oporraldia noiz erreserbatzen zituen eta oporretarako joera" zein zen jakiteko sortu omen zuen, eta ekuazioaren emaitza zehazteko hainbat faktore kontutan hartu zituen, tartean eguraldi baldintza, zor maila (pilatutako zorra eta ordainketa ahalmenaren arteko ezberdintasuna), Eguberrietatik igarotako denbora, bai eta Urteberri-egunean denok geure buruei egiten dizkiogun proposamenek porrot egiten duteneko denbora epea, motibazio maila baxuak eta neurriak hartzeko beharraren sentipena. 2006ean Arnallek erabilitako ekuazio bat honakoa da:

{\displaystyle {\frac {(C\times R\times ZZ)}{((Tt+D)\times St)}}+(P\times Pr)>400}

hortaz: Tt = bidai denbora; D = atzerapenak; C = kultur ekimenetan igarotako denbora; R = aisian igarotako denbora; ZZ = lotan igarotako denbora; St = estres egoetan igarotako denbora; P = maletak egiten igarotako denbora; Pr = prestaketan igarotako denbora. Neurri unitateak ez daude zehaztuta.

2009ko prentsa iragarki batek honako formula ezberdina argitaratu zuen:

{\displaystyle {\frac {[W+(D-d)]\times T^{Q}}{M\times N\_{a}}}}
hortaz: W= eguraldia, D= zorra, d= hilabeteko soldata, T= Eguberrietatik igarotako denbora, Q= Urteberriko geure proposamenak zokoratzen ditugunetik igarotako denbora, M= motibazio maila baxuak, eta Na= zeozer egiteko beharra. Honakoan ere, unitateak zehaztu gabe daude.

Ikus halaber
------------

* *Astelehen urdin batean*, Itoizen abestia, lehenagokoa, 1978koa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1191221

 |

* Wd Datuak: Q1191221
**Bilderberg taldea**, sarritan **Bildernerg biltzarra**, **Bildelberg eztabaidagunea** edota **Bildeberg kluba** izenez ere ezaguna dena, urtero ospatu ohi den biltzar bat da, bertan aurretik luzatutako gonbit baten bidez bakarrik parte hartu daiteke, hortaz biltzarkideen kopurua oso mugatua da. 130 gonbidatu inguru bildu ohi dira, haietako gehienak mundu osoko enpresa, ekonomia, heziketa, militar eta politika sailetan eragin handia duten pertsonak izaten dira. Eztabaida eta hitzaldi hauek modu informal eta pribatuan gauzatzen direnez, hainbat konspirazio teoriak osatzeko oinarritzat ere hartu izan da. Taldea urtero Europa eta Ipar Amerikako bost izarretako hoteletan bildu ohi da, kazetariei biltzar hauetara sartzea galarazten zaielarik. Talde honen egoitza nagusia edo bulegoa Herbehereetako Leiden hirian dago.

Historia
--------

Biltzarraren *Bilderberg* izena taldearen lehenbiziko biltzar ofiziala 1954. urtean Herbehereetako Arnhem hiriko Bilderberg hotelan burutu izanean datza.

Kanpo estekak
-------------

* Bilderberg taldearen webgunea (eleanitza)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q184937
* Commonscat Multimedia: Bilderberg Group

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 294557873
* GND: 4038380-5
* NKC: xx0149034
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q184937
* Commonscat Multimedia: Bilderberg Group
Bit Adini, erdialdean
**Bit Adini** (**Beth Eden** bezala ere ezaguna) gaur egungo Siriako Alepo inguruan Eufrates ibaiaren haranean eta Karkemishetik 20 kilometro hegoaldera egon zen estatu aramaiko bat izan zen. Estatu honi buruzko informazio iturri gehienak asiriar jatorrikoak dira, nortzukin Bit Adinik gatazka ugari izan zituen, azkenean Asiriar estatuak xurgatu zuen arte Salmanasar III.aren garaian.

Historia
--------

K.a. XII. mendean gertatu zen inperio handien krisialdiaren ondoren, Siria iparraldeko eremu erdi idor zabalak tribu aramaikoen kontrolpean geratu ziren, sedentario bihurtu ondoren K.a. XI. mendea eta K.a. X. mendea bitartean zenbait estatu eratuko zituztenak eta Mesopotamia, Ekialdea eta Anatoliako estatu neohititen arteko ibilbide komertzialak kontrolatzen hasiko zirenak. Horien artean dago Bit Adini, Eufrates ibaiaren haranean kokatua eta bere hiriburua zen Til Barsip ibaiaren ibi baten gainean estrategikoki kokatua.

Asiriaren birsortzearekin, Asurnasirpal II.aren erregealdian sendotua, Bit Adini bere eragina eta inguruan zituen harreman komertzialak arriskuan ikusten hasi zen, eta, beraz, Babiloniarekin batera, Asiriaren mugakide ziren estatu txikien altxamenduak bultzatu zituen. Altxamendu hauek zanpatu ondoren, Asurnasirpal II.a ez zen Babiloniari aurre egiten ausartu eta Bit Adiniren aurka joan zen, nori Eufratesetik ekialderako lurraldea kendu zion.

K.a. 858an, Bit Adini Anatolia hegoaldeko eta Siria iparraldeko estatu aramaiko eta neohititen koalizio baten buru jarri zen Asiriako errege berria zen Salmanasar III.aren aurka. Koalizioa garaitua izan zen eta Bit Adini erresuma Asiriara erantsia eta probintzia bihurtua izan zen. Bere hiriburua Kar-shulman-ashare-du (Salmanasarren gotorlekua) bezala berrizendatua izan zen, eta probintziako gobernuaren egoitza izango zen.

Asiriak Bit Adini konkistatu izanak ez zuen eskualde hartan aldaketa kultural handirik suposatu. Hizkuntza aramaikoa mantendu egin zen, baita aurrera egin ere, eta tokiko oligarkiaren zati bat Asiriar Inperioaren zerbitzura sartu zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q878717
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q878717
**Baionako badia** (galizieraz: *baía de Baiona*) edo **Baionako itsasadarra** (galizieraz: *ría de Baiona*) Galiziako hegoaldeko kostaldean dagoen bokale bat da, Pontevedrako probintzian. Bere muga mendebaldean Silleiro lurmuturra da, eta ekialdean berriz Monteferro penintsula.

Geografia
---------

Bere kostaldearen elementu geografiko nagusienak mendebaldetik ekialdera joanez gero honakoak dira: Silleiro lurmuturra, Baleal edo Peito Ancho senadia, Monterreal edo Monteboi penintsula, Santa Marta penintsula (Baíña), Ladeirako kostaldeko barra, A Ramallosa (Natura 2000 sarearen barnean), Miñor ibaiaren itsasoratzea, Monte Lourido penintsula (Garza uhartetxoa eta Enredada lurmuturra), Canido, Monteferro penintsula eta Estelas uharteak.

Historia
--------

Bere uretan Baionako portua dago. Antzina Galiziako portu garrantzitsuenetako bat izan zen, XVI. mendean A Coruñako portuarekin batera atzerri merkataritza burutu zezaketen Galiziako bi portu bakarrak baitziren. Ondorioz, itsasadarraren urpean hondoratutako eta topatzeke dauden ontzi eta altxorrak omen daude. Silleiro lurmuturrerantz joanez gero, kostaldea malkartsuagoa da. Bertan ontzi hainbat ontzien hondoratzeak jazo izan dira, tartean Peito Ancho (*La Regente)*, O Cunichán (*Collingham*) edota ABC ontziak.

Eskualde honetako usadiozko ontzia gamela delakoa da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Milaka pieza dituen arkeologia aurkikuntza berria Baionako badian. Neli Pillado, 2014ko urriaren 28a. Faro de Vigo **(Gaztelaniaz)**
2. ↑  Xosé Lois Vilar Pedreira (Miñoranos Ikaskuntza Institutua), Baiona eta Panxóngo itsas izenak (2008) **(Galizieraz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20542551
* Commonscat Multimedia: Bay of Baiona

---

 |

* Wd Datuak: Q20542551
* Commonscat Multimedia: Bay of Baiona
Errobiko campus berriko eraikinak, Antoine Stinco arkitektoarenak.
**Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoa** (**IUT de Bayonne et du Pays Basque**) Akitaniako Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatearen (UPPA) zati den unibertsitatea da, 1985ean sortua. Baiona Ttipian du egoitza, Paul Bert plazan, Angelun beste campus bat badu ere. Urtero 900 bat ikasle berri jasotzen ditu. 2008-09 ikasturtean denera 2.600 ikasle zituen. 2008an eskola, jangela eta liburutegi berriak ireki dituzte Errobiko kasernan.

Guztira hamabi titulazio ezberdin eskaintzen ditu, teknologia diploma unibertsitarioak eta diploma unibertsitarioak. Horien artean, gizarte zientziei loturiko ikasketak dira nagusi.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskonews: "Fakultatea, Baiona Ttipian"

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Baionako eta Euskal Herriko IUT-ren web gune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12254684

 |

* Wd Datuak: Q12254684


| Euskal Herriko unibertsitateak |
| --- |
| Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoa • Deustuko Unibertsitatea • ESTIA • Euskal Herriko UnibertsitateaMondragon Unibertsitatea • Nafarroako Unibertsitate Publikoa • Nafarroako Unibertsitatea • Udako Euskal Unibertsitatea |
**John William "Bill" Stevenson** (Torrance, Kalifornia, 1963ko irailaren 10a) punk rock generoko bateria-jotzaile eta musika-ekoizlea da. Black Flag eta The Descendents taldeetan aritzeagatik eta punk rock disko ekoizle izateagatik ezaguna da.

Biografia
---------

Frank Navettarekin batera The Descendents punk taldea sortu zuen1978an, 1982an "Milo Goes to College" diskoa grabatuz. Black Flag hardcore punk taldean ere aritu zen 1981 urtean, jatorrizko bateria-jole, ROBO, Ingalaterran atxilotua izan ostean. Stevensonek 7 disko grabatu zituen urte bakar batean, 1984 eta 1985 urteen artean Black Flag taldearekin.

1987an The Descendentsera itzuli zen. Hala ere, Milo Aukermanek taldea utzi zuen urte hartan bertan institutora itzultzeko eta Stevensonek, Descendentseko gainerako taldekideekin eta DAve Smalleyekin batera *ALL* taldea sortu zuen, ordura arte Descendents taldearen azken albumak zeraman izen berbera alegia. 1996an Aukerman itzuli eta grabaketei ekin zieten Descendentsekoek Stevensonekin.

Stevensonek Jason Livermorerekin batera *The Blasting Room* punk estudioa sortu zuen, Fort Collinsen, Kolorado.

Gaur egun, Stevensonek Descendentsekin jarraitzen du, baita Only Crime izeneko proiektu paralelo batekin ere, Good Riddance,Russ Rankin, GWAR eta Convergeeko kideekin osaturiko punk rock taldea.

Ekoizle
-------

Stevensonen ekoizle eta soinu teknikari ibilbidea oso luzea da, tNOFX, Bbs Paranoicos, Lagwagon, Rise Against, As I Lay Dying, The Casualties, MxPx , Anti-Flag , Berri Txarrak eta A Day To Remember bezalako taldeekin lan eginaz .

Kanpo estekak
-------------

* The Blasting Room estudioaren orrialde ofiziala
* Only Crime taldearen webgune ofiziala
* Descendents taldearen webgune ofiziala
* ALL

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q177111
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92332504
* ISNI: 0000 0003 7302 265X

 |

* Wd Datuak: Q177111
**Begoñako lurmuturreko galeriak** kokatuta dauden lekuan egon zen garai batean Begoñako Gotorlekua; gotorleku hau XVII. mendetik XIX. mendera defentsako lanetan aritu zen. Orubearen eustorma bezala eta gaur egun desagertuta dagoen eta Etxebarrieta sendienarena zen Etxebarri jauregiko lorategian aisialdirako leku bezala eraiki ziren. Galeria handi hau Itsasoan Galdutakoen Etxearen parean dago eraikita, eta Atxekolandeta kaletik iristen da bertara.

Historia
--------

Horacio Etxebarrietak eskatu zion Ricardo Bastida arkitektoari galerien proiektua 1919. urtean. Aldakera batzuk gero 1921 urtean galeria zabaldu zuten. Punta Begoñako galeria bere aisiraldirako bakarrik eraiki zuen Horaciok.

Gela nagusiak tximinia bategaz eta besaulkiaz apainduta zegoen. Galerien material oso garestiak eta bereziak dira, zafiro urdían, Carrarako malmola, Caceresko granitoa,… Hodartzako horma egurrez egindakoak dira.

Galeria urte askotan zehar bere sortera egon dira, gaur egun galleria berreskuratzeko proiektu bat dago eta bisitak egin daitezke.

Eraikina
--------

Oin irregularra du, bihurria, izan ere, bere profila kokatzen den muinora egokitzen du. Harri-hormazko eta ezpondan egindako zokalo altu baten gainean dago eta altuera desberdineko hiru atal ditu; atal horiek silerian, harri-horman eta hormigoian landu dira.Lehenengoa, Arriluzeko kaitik hurbilen dagoena, altuera bakarrekoa da. Galeria dinteldu bat osatzen du, baranda abalaustratua duten zutabeen gainean oinarrituta. Bigarren atala, luzeena eta bihurriena, altuagoa da, izan ere bi solairu gainjarrita ditu. Galeria baten lekuan, zona honetan begiratoki beiratu handi bat zegoen, behealdean bao angeluzuzenak zituena -gaur egun itxita dago-, eta goialdean zutabeen gainean jarritako arku eskartzanoen arkuteria bat zegoen, altxaera txikiagokoa. Terraza eta begiratoki abalaustratuak estalita daude. Amaierako atala lehenengo atalaren antzekoa da, baina oraingoan sakontasun handiagoa dago, eta horri esker, aisialdira zona bat egokitu zen. Barrualdean hormetan zokalo eder alikatatu bat dute. Horien alboan, etxeko lorategi zaharrerako hainbat sarrera egin ziren. Berriki etxeko orubean etxebizitza-multzo bat eraiki da. Hala ere, arkitekturari, eszenografiari eta giroari dagokienez eraikin honen balioa ukaezina da.

Berreskuratze lanak abian jarri zituen EHUk.

Galeria
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65559965
* Commonscat Multimedia: Galerías de Punta Begoña

---

 |

* Wd Datuak: Q65559965
* Commonscat Multimedia: Galerías de Punta Begoña
| **Bilintx kalea** |
| --- |
|  Donostia, Parte Zaharra |
| Ezkerrean, Antzoki Zaharra. |
| HerrialdeaLurraldea |  Euskal Herria Gipuzkoa |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Bilintx kalea is located in Euskal HerriaBilintx kaleaBilintx kalea | Bilintx kalea is located in GipuzkoaBilintx kaleaBilintx kalea |
| Bilintx kalea is located in Donostiako Parte ZaharraBilintx kaleaBilintx kalea |

 |
| Koordenatuak: | **Coordinates: Missing latitude**Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
 |

**Bilintx kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale txiki bat da. Perujuantxo kalearen eta Lasala plazaren elkargunetik Kale Nagusiraino doa, Antzoki Zaharraren albo osoa hartuz.

Izenaren historia
-----------------

1884ko otsailaren 6an erabaki zuen Donostiako Udalak kale honi "Bilintx" izena ematea, Indalezio Bizkarrondori eskaintzeko, haren heriotzetik zortzi urte igaro ondoren. Kale hau zen bere lantegitik gertukoena, eta horregatik erabaki zuten izen hori ematea: Bilintx Antzoki Zaharreko atezaina zen, eta bertan bizi zen. Haren heriotza ere bertan gertatu zen: antzokiaren gela batean zegoenean karlistek San Sebastian egunean Arratzain menditik botatako granada batek, leiho batetik sartu, eta larriki zauritu zuen Bilintx; handik sei hilabetera hil zen poeta. Frankismo garain "Vilinch" grafiaz idatzi zen. Euskarazko izendapena 2014ko urriaren 30an hartu zuen Udalak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Kalearen ezaugarriak Donostiako Udalaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25478952

 |

* Wd Datuak: Q25478952
*Artikulu hau rock taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Belladona (argipena)».*

**Belladona** 1980ko hamarkadako rock talde nafarra izan zen, emakumez osatua, gaztelaniaz kantatzen zuena.

1980ko hamarkadaren hasieran elkartu ziren Iruñean taldeko lau partaideakː Aurora Beltrán (gitarra), Josebe Garialde (ahotsa), Puri Alzelai (baxua), María Cerrato (bateria). Aurretik Pabellón Negro, Yo que sé eta beste talde batzuetan ibilitakoak ziren musikari hauek, bazuten eskarmentua.

Diskoa eta abesti arrakastatsuena
---------------------------------

1986 argitaratu zuten beraien disko luze bakarra, *"Las mujeres y los negros primero"*. Urteko otsailean ekoiztu zuten Elkar estudioetan, Cesar Ibarretxeren laguntzarekin. Diskoaren portada eta zabalkunderako argazkiak Dora Salazar artistak egin zituen. Fiebre taldeko partaide batzuek ere parte hartu zuen ere diskoan.

Disko hartako eta Belladonaren kantutegiko abestirik ospetsuena *'Te hará sentite mejor'* izan zen, lelo ezagunekoaː

> Una noche de amor  
> Te hará sentirte mejor  
> yo ya quisiera  
> subamos la escalera  
> vamos a hacer el amor
> 
> 

Kantu horren bi bertsio grabatu zituzten, bata *'Iruña for Katakrak'* izeneko maketa kolektiborako, eta bestea diskoan joan zena. Taldea desegin ondoren Aurora Beltranek bere erreportarioan jarraitu zuen kantu honek, izenburua aldatutaː *Una noche de amor.*

Diskoa atera eta hurrengo urtean desegin egin ziren, 1987an. Aurora Beltranek Tahúres Zurdos taldearekin ibilbide propioari ekin zion, eta beste hiru partaideek Matraka proiektuari ekin zioten, euskaraz eta gaztelaniaz kantatu zuen taldea sortu zuten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «NESKEN MATXINADA (I. Zatia), RIOT GRRRL» *www.entzun.com* (Noiz kontsultatua: 2018-02-09).
2. ↑   Katea, Euskal Musika.  (2013-12-31). «EUSKAL MUSIKA KATEA: BELLADONA» *EUSKAL MUSIKA KATEA* (Noiz kontsultatua: 2018-02-09).
3. ↑   Euskal Maketak.  (2017-01-17). *BELLADONA - Una noche de amor (Iruña for Katakrak).*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-09).
4. ↑   MecagoendiosPunk.  (2011-01-13). *Belladona - Te hará sentirte mejor.*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-09).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61363793

 |

* Wd Datuak: Q61363793
**Benny Urquidez** (Los Angeles konderria, AEB, 1952ko ekainaren 20a) estatubatuar boxeolari eta hainbat diziplinatako borrokalaria da, arte martzialetako koreografoa eta aktorea.

Karrera
-------

**The Jet** ezizenez, eta borrokalarien eta borroka-artistaren familia batetik etorrita, Urquidezek arte martzialetan hasi zuen kenpoa eta gero Shotokan estiloko karatea ikasten. Full Contact borrokan aitzindaria izan zen Estatu Batuetan.   1974an egin zuen kontaktu puntualeko karatetik kontaktu osoko karaterako trantsizioa, AEBetan sortu zen urtean. Borroka askotan parte hartu zuen arau anbiguoekin eta estiloetan oso kontraste nabarmenekin. Ospetsua da, gainera, bost pisu-maila ezberdinetan sei munduko txapelak lortu izanagatik, bere 27 urteko ibilbidean ia galdu gabe. Bere porrot bakarra Muay Thai konbate oso polemikoan izan zen, zeren Urquidezek erakustaldi bakarra onartu baitzuen erabaki gabe, eta hori alde batera utzi zen borroka amaitzean.. 

1974 eta 1993 artean bere dokumentatutako errekorra 49-1-1 (garaipen-galerak-berdinketak) izan zen 35 KOrekin,  beste iturri batzuk aldatu arren. *Ratings* aldizkariak 63-0-1 (57 KO) ematen dio eta bere webgune ofizialean, Urquidezek 200-0, 63-0 (57 KO) tituluen defentsan. Gainera, "Helduen Gerriko Beltzaren Mailan" garaitu gabe egon zela dio, kontaktu osoko karatean sartu aurretik. Black Belt aldizkariak Urquidez "Urteko Lehiakidea" izendatu zuen 1978an. 

Noizean behin zinemako aktorea izan da, batez ere 1980ko eta 1990eko hamarkadetako akzio-filmetan Jackie Chan eta Jean Claude Van-Dammerekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Kick Boxer Benny the Jet, at 41, Readies for Bout With World Champion.*  30 de noviembre de 1993.
2. ↑    *The Jet: Born to Brawl, Benny Urquidez Lived Through a Death Match to Become One of the Greatest Unknown Fighters in America.*  17 de agosto de 1985.
3. ↑    *'Jet' Fighter's Final Mission: Kick-Boxing Legend Urquidez Driven in Comeback Bid.*  28 de noviembre de 1993.
4. ↑    *Urquidez Jets Way to Victory, Netting 6th Kickboxing Crown.*  5 de diciembre de 1993.
5. ↑    *BENNY 'THE JET' URQUIDEZ.*  S.T.A.R..
6. ↑    *Black Belt Hall of Fame.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q730348
* Commonscat Multimedia: Benny Urquidez

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 114586384
* ISNI: 0000 0001 1006 4153
* LCCN: n81088521
* NDL: 00459413

 |

* Wd Datuak: Q730348
* Commonscat Multimedia: Benny Urquidez
*Artikulu hau abestiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Blue Monday (argipena)».*

**"Blue Monday"** ingelesezko dantza eta pop abestia da. New Order musika taldearena. 12 hazbeteko single gisa kaleratu zen 1983ko martxoaren 7an Factory Recordsen bidez.

Taldearen estudioko bigarren albumaren *(Power, Corruption & Lies*) kasete eta CD bertsio batzuetan agertu izan da, eta ondorengo berragerpen ugari egin ditu, eraldaketekin eta bildumetam. Kantuaren egiletza taldeko orduko lau kideena da: Gillian Gilbert, Peter Hook, Stephen Morris eta Bernard Sumner.

Ezaugarriak
-----------

"Blue Monday" ereserki synth-pop da, dantza esezna alternatiboko abesti kutuna da, beste artista askoren inspirazioak jaso zituena. Jatorrizko singleak arrakasta komertziala izan zuen eta herrialde askotan top 10 bilakatu zen. Garai guztietako maxisingle salduena da. Erresuma Batuan 1,16 milioi ale saldu ditu formatu guztietan, 1988 eta 1995eko berrargitalpenak barne.

Hook baxujoleak esan izan du abestia funtsean "lapurtu" egin zutela Donna Summer "Our Love" abestitik *(Bad Girls* albumekoa). Hooken beraren abestiko ekarpen nagusia, baxuaren erritmo-lerroa, Ennio Morricone soinu bandatik eratorria da, argiki entzun daiteke *Per qualche dollaro in più* filmean duela jatorria. Bernard Sumnerrek aipaturiko beste influentzia eta ekarpen batzuk: Klein + MBO eta Sylvester.

1983ko edizioaren disko azalak diseinu berezia izan zuen: 5 hazbeteko diskete bat agertzen zen, kolorezko kode batekin ertz batean zeinean kodetuta zegoen "FAC 73 BLUE MONDAY AND THE BEACH NEW ORDER", taldearen izena eta A eta B aldeetako kantuak izendatuz (B aldean joan zen *The Beach*).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «New Order | Blue Monday (12" Single)» *store.neworder.com* (Noiz kontsultatua: 2021-02-04).
2. ↑    ISSN 0261-3077. OCLC .60623878.
3. ↑   **(Ingelesez)** Taysom·July 7, Joe; 2020. «This is how Ennio Morricone inspired New Order's iconic song 'Blue Monday'» *Far Out Magazine* (Noiz kontsultatua: 2021-02-04).
4. ↑   **(Ingelesez)** «New Order - Blue Monday» *Story of Song* (Noiz kontsultatua: 2021-02-04).
5. ↑    *NME The 1000 Greatest Albums 2015 UK.*  (Noiz kontsultatua: 2021-02-04).

Ikus halaber
------------

* *Astelehen urdin batean*, Itoizen abestia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q885777

 |

* Wd Datuak: Q885777
Bennu hegaztia
**Bennu** Antzinako Egiptoko hegazti mitologiko bat zen, greziar mitologiako Fenix hegaztiaren baliokidea. Nilo ibaiaren goraldiekin, berpiztearekin eta Eguzkiarekin lotua izan zen. Bennu hegaztiak, berrikuntza eta sorkuntza sinbolizatzen zuenez, egiptoar egutegiarekin lotua zegoen. Izatez, Bennuren tenplua, klepsidrengatik eta bertan zaintzen ziren denbora neurtzeko beste tresna batzuengatik zen ezaguna.

* Izen egiptoarra: Bennu. Izen greziarra: Fenix

Ikonografia
-----------

Errauts koloreko lertxun hauskara edo ipurdikara hori bat bezala irudikatua, buruan, Goi Egiptoko Atef koroa daramala, ondoan bi luma dituena; baita gorri eta urre koloreko lumak dituen arrano bezala ere. Batzuetan, lertxun burudun gizon bezala, persea baten ondoan, Heliopoliseko zuhaitz sakratua zena, momiaren jantzi zuri edo urdina daramana, kapa garden eta luze baten azpian; edo sahatsarekin lotua, non, denboraren hasieran pausatu zen.

Mitologia
---------

Bennu, Ra, Aton edo Osirisen batzat hartua zen. Hilen Liburuan honako hau irakur daiteke:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *ni, Bennu hegaztia naiz, Raren ba, jainkoen gidaria Duatean.* |  » |

Antzinako mito egiptoarraren arabera, Bennuk bere burua sortu zuen Raren tenpluko barrutietako batean zuhaitz sakratu bat erretzen ari zen sutik. Beste bertsio batzuk, Bennu hegaztia, Osiris jainkoaren bihotzaren eztandatik sortu zela diote. Tradizioaren arabera, Bennu, Benben bezala ezagutzen zen zutabe sakratu baten gainean pausatzen zen. Egiptoar apaizek, zutabe hau erakusten zieten bisitariei, Lurreko tokirik santuenatzat hartzen zutena.

Epitetoak
---------

Bennuren marrazkia papiroan.
Bennu izena, "weben" aditzarekin lotua dago, "argiztatu" edo "dizdiratu" esan nahi duena. Bennu hegaztiaren epitetoetako batzuk, honakoak ziren: "Bere kabuz sortu zena", "Igotzen dena" eta "Pozaren jauna".

Lotura
------

Lertxun mota handi bat, gaur egun desagertua dagoena, geologikoki nahiko garai berrietan arabiar penintsulan bizi izan zena, beharbada, hegazti honen antzinako inspirazio iturri izan zen, Bennu bezala deskribatua izan zen izakiaren islada, *Ardea bennuides* espezieko hegaztia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q818378
* Commonscat Multimedia: Bennu

---

* **Identifikadoreak**
* SUDOC: 241974828

 |

* Wd Datuak: Q818378
* Commonscat Multimedia: Bennu
**Blanco konderria** (ingelesez: *Blanco County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Johnson City da. 2010eko zentsuaren arabera 10.497 biztanle zituen, Blanco kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Blanco konderriak 1.847,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,81 ura dira. Beste 1.836,95 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,68 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 10.497 pertsonetatik 10.245 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.909 dira. 62 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 49 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 85 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26914
* Commonscat Multimedia: Blanco County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123150765
* LCCN: n80037764
* NARA: 10040192
* **Lekuak**
* OSM: 91933
* TGN: 2001942

 |

* Wd Datuak: Q26914
* Commonscat Multimedia: Blanco County, Texas
**Bjärka-Säby gaztelua** (suedieraz: *Nya slottet Bjärka-Säby*) Suedia erdialdeko Linköping udalerrian dagoen gaztelua da, Linköping herriburutik gertu.

Historia
--------

Bi gaztelu daude elkarren ondoan, 1632an eraikitako gaztelu zaharra eta XIX. mendeko gaztelu berria.

Germund Louis Cederhielm diplomazialariak gaztelu berria eraikitzeari ekin ziezaion agindu zuen 1791an, eta 1800 inguruan osatu zen. Diseinatzailea Fredrik Magnus Piper arkitektoa izan zen. Gazteluaren inguruan lorategi ingeles bat diseinatu zen. Agi Lindegren arkitektoan erabat berriztatu eta jauregi barroko bihurtu zuen.

1980an *Sionförsamlingen i Linköping* gaztelua mendekostear higikundeak eskuratu zuen bakartegi antzeko eginkizuna eduki zezan. 1996an Bjärka-Säbyko erkidego ekumenikoa osatu zuten.

Iruditegia
----------

* Bjärka-Säby gazteluaBjärka-Säby gaztelua
* Tren-geltokiaTren-geltokia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q251993
* Commonscat Multimedia: Bjärka-Säby slott

---

* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbr/21300000008117

 |

* Wd Datuak: Q251993
* Commonscat Multimedia: Bjärka-Säby slott
**Bazardüzü** —*Bazardüzü mendia* bezala ere ezaguna— (azerbaijaneraz "Bazarraren, azokaren lautadaren edo zelaiaren mendia") Kaukaso Handian dagoen mendi bat da. 4.466 metroko garaierarekin Azerbaijan eta Errusiaren menpeko Dagestango mendirik altuena da.

Beraz, Europa eta Asiako mugan dago eta gaur egungo estatu errusiarraren barruko lurretako hegoaldeko muturretik oso hurbil dago.

Izenak
------

Azerbaijaneraz **Bazardüzü**, **Bazar-düzü** edo **Bazar Düzü** idazten da. Nazioarteko iturrietan (sarritan Europakoetan, errusierazko bertsioan oinarrituta) toponimoaren beste transkripzio batzuk ere topa daitezke: **Bazar Dyuzi**, **Bazardyuzyu**. Errusierazko generikoarekin **Gora Bazardyuzi** transkribatzeko ohitura dago.

Mendiaren hego isurialdean bizi diren azeriarrez gain, lezgi herria bi isurialdeetan presente dago. Bere hizkuntzan mendiak **Kitxensuv** du izena.

Igoera
------

Ezagutzen den lehen igoera A. Alexandrovek egin zuen 1847an. 1890ean George Yeld and G P Baker britainiarrek Dagestanetik igo zutela ere ezaguna da.
Altuera eta distantziarengatik mendi honetara igotzeko eskarmentu handikoa eta espedizio baten partaide izatea ia ezinbestekoa da. Azerbaijango aldetik joateko aukerari dagokionez, bidearen zati bat glaziar batetik pasatzen da. Espedizioa mendiaren ekialdean dagoen Laza (Qusar Laza) izeneko herritik hasten da; bestela ibaiaren ertzetik doan oso pista kaskarretik hurbil daiteke Xinaliqetik pasatuta; Azerbaijango lau mendi nagusietakoak diren Tufan, **Bazardüzü** eta Shahdagera joateko balio du.

Ondo prestatuta ere, aklimatazio aldiaren ostean bi-hiru egun behar dira igoera burutzeko; gauak kanpaina-dendetan ematen dira eta egokiena udan joatea da.

Mendia Qəbələ hiritik ikusita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia.* .
2. ↑  *Virtual Tourist.com*.
3. ↑  Eco.gov.az.
4. ↑  Azerbaijango ibaiei buruzko webgunea.
5. ↑  Mct.gov.az.
6. ↑  *Physical map of Azerbaijan*.
7. ↑  Encyclopædia Britannica.
8. ↑  *Peaklist.org*.
9. ↑  Kaukasoko herrien mapa Wikimedia Commonsen.
10. ↑  *Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien*.
11. ↑  *Alpine Journal*[*Betiko hautsitako esteka*].
12. ↑  *Mountaineering in the Azerbaijan Caucasus*.
13. ↑  *Adventures up in the mountains*.

Ikus, gainera
-------------

* Kaukaso
* Kaukaso mendilerroa

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)** Igoera osoa *Gipfel-und-grenzen* webgunean.
* **(Ingelesez)** Mendia Peakbaggerren.
* **(Ingelesez)** *Mountain Forecast*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q725591
* Commonscat Multimedia: Bazardüzü

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q725591
* Commonscat Multimedia: Bazardüzü
***Bertso-Hop*** Negu Gorriak euskal hip hop musika taldearen abesti bat da. 1990an *Negu Gorriak* diskoaren barnean kaleratu zuten. 1990eko abenduan *single* moduan ere argitaratu zuten 7" formatuan.

Singlearen abestiak
-------------------

* **A aldea:** «Bertso-Hop».
* **B aldea:** Bertsolari Txapelketa Nagusia 1986. Donostia. Goizeko saioa.

Gaia
----

Abestian 1986an Donostian Bertsolari Txapelketa Nagusiaren barnean Andoni Egañak eta Anjel Mari Peñagarikanok botatako bertsoak kantatzen dituzte Fermin Muguruzak eta Josu Landa kolaboratzaileak. Hasieran Laxaro Azkunek jarri zuen gaia ageri da sanpleatuta, eta gero Landak Egañarenak kantatzen ditu (amonaren rola), bertsokera estiloan, eta Muguruzak erantzuten dio rap eginez, Peñagarikanoren hitzekin (amonaren ohean mozkorra sartu den bilobaren rolean). Rap eta hardcore-a uztartzen dira aldi bere base erritmikoan.

Bertso-Hop, halaber, Irunen irekita egon zen disko-denda baten izena izan zen.

Kanpo estekak
-------------

* *Bertso-Hop* abestia entzungai
* Bertsoen hitzak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5393269

 |

* Wd Datuak: Q5393269

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Egaña eta Peñagarikano - 1986 Bertso Txapelketa Nagusia» *Dailymotion* (Hitzetik Hortzera) 2014-11-02 (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).