recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Magallanes arroa** edo **Austral arroa** arro sedimentarioa da, iparraldetik Txileko goiko Patagoniara iristen dena. Bere barnean dauden arrokak Jurasiko arotik eratorriak dira, eta Cerro Toro formazioa barne hartzen du. Arro honek antzinako fosilen bizimodu ugari eta historiaurreko beste elementu natural batzuk aztertzeko aukera ematen du estratifikazio sedimentario sakona dela eta.

Ipar-hegoaldera 250 km luzatzen da eta herrialdeko ikatz erreserba handiena da.

Magallanes arroan zenbait formazio geologikok arroka aterpetxeak eta leizeak eskaini dizkiete lehen gizakiei; leku horietako aipagarrienetako bat Cueva del Milodon aitzuloa, antzinako gizakia bizi zela ezagutzen den aztarnategia, kobazulo multzo honen berreskuratze arkeologikoan oinarrituta.  Era berean, aztarnategi fosil eta paleontologiko garrantzitsu bat Cerro Guido mendiaren eta Las Chinas ibaiaren haranaren inguruan dago.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Julie C. Fosdick (2007) *LATE MIOCENE EXHUMATION OF THE MAGALLANES BASIN AND SUB-ANDEAN FOLD BELT, SOUTHERN CHILE: NEW CONSTRAINTS FROM APATITE U-TH/HE THERMOCHRONOLOGY*, Geological Society of America, Denver Annual Meeting (28–31 October 2007) Paper No. 123-15
2. ↑   Castro, Liliana. *Los depósitos de carbón de Argentina y Chile: Importancia en la matriz energética y alternativas de uso.* .
3. ↑  C. Michael Hogan, *Cueva del Milodon*, The Megalithic Portal, 13 April 2008
4. ↑   Montes, Carlos. «Cerro Guido y su impresionante registro de dinosaurios» *La Tercera*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6729639

 |

* Wd Datuak: Q6729639
**Magdalena** (gaztelaniaz: *Río Magdalena*) Kolonbiako ibai nagusia da. Kolonbiako mendigunean sortzen da eta herrialdea 1.543 kilometroan zeharkatzen du, hegoaldetik iparraldera. Karibe itsasora isurtzen da Barranquillaren ondoan. Ibaiadar nagusia Cauca da.

18 departamenduetako lurrak sartzen dira Magdalena ibaiaren arroan. Denetara 263.858 km²-ko azalera du, Kolonbiako azaleraren % 24a, eta bertan herrialdeko populazio osoaren % 80a bizi da eta BEGaren % 85a ekoizten da. Horregatik, luzeena edo emaritsuena ez izanda ere (Putumayo, Caquetá eta Orinoko ere lehiatuko lirateke sailkapen horretan), Kolonbiako ibai garrantzitsuentzat hartzen da.

Geografia
---------

Magdalena ibaia Kolonbiako hego-mendebaldean sortzen da, Kolonbiako mendigunean, Laguna de la Magdalenatik gertu (Cauca eta Huila departamenduen artean). Gero hegoaldetik iparraldera herrialde osoa zeharkatzen du Kolonbiako Andeetako Ekialdeko eta Erdialdeko mendilerroen artean. Kariben itsasoratzen da, Bocas de Cenizan, Barranquillatik 7,5 km-ra. 1.543 km-ko luzera du eta 990 km-an, Hondatik (Tolima) Barranquillaraino, nabigagarria da.

Bere ibaiadar nagusiak Cauca, César eta Funza dira.

Hidrometria
-----------

Magdalenaren emaria 19 urtez (1971-1990) Calamar-en (Bolívar departamendua), Kariben itsasoratu baino 100 km lehenago, neurtua izan da. Ikertutako azalerak 257.438 km² ditu, arro osoaren % 98a. Urteko batez besteko emaria 7.243 m³ segundokoa da. Emari handiena azaroan du (10.290 m³/s) eta txikiena martxoan (4.184 m³/s).

**Magdalena ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Calamar-en neurtuak**  
**Datuak: 1971 eta 1990 artean**

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .
2. ↑  Webworld.unesco.org: Magdalena at Calamar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q191829
* Commonscat Multimedia: Magdalena River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244532822
* GND: 4036939-0
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* TGN: 1126660

 |

* Wd Datuak: Q191829
* Commonscat Multimedia: Magdalena River
Introien desagerpena RNA-m-aren heltze prozesuan

  

**Introia** DNA-ren zatia da, itzulpen prozesuan aminoazidoak kodetzen ez dituena. Hots, adierazten ez den DNA-pusketa da introia.

Eukariotoen DNA-k proteinak kodetzen dituzten zatiak ditu (exoiak), proteinak kodetzen ez dituzten zatiekin (introiekin) tartekatuak. Prokariotoen genomak, aldiz, ez du introirik.

Eukariotoengan transkripzioaren bidez DNA-k RNA-m sortzen du. Sortutako RNA-m hori ez da heldua, RNA-m-aren aurreko forma baizik. Geroago burutzen den beste prozesu batean, aurre-RNA-m hori RNA-m heldu bihurtzen da, entzima batzuek eremu ez-kodetzaileak (introiak) moztu eta kendu ostean (*ikus irudia*). Horrela, RNA-m-aren heltze prozesuan introiak desagertzen dira.

Duela gutxi arte introiek informazio genetikorik ez zutela uste zen, eta haien balioa hutsaren hurrengoa zela. Gaur egun, aldiz, "*splicing*" edo RNA-m-aren birdoitze prozesurako funtsezko informazioaren jabe direla uste da.

Introien kopurua oso aldakorra da ornodunengan: animalia batzuek introi gutxi dute haien DNA-n, baina ugaztunen genoman ugariak dira.

Giza genomaren zati handi batek ez du inongo proteinarik sortzen. DNA honi "DNA zaborra" edo DNA ez-kodetzailea deitu zaio. Gure DNA osoaren %75, gutxienez, (zientzialari batzuek ehuneko hori nabarmen handitzen dute) DNA ez-kodetzailea dela kalkulatzen da. Introiez gain, DNA zaborra edo ez-kodetzailea DNAren sekuentzia errepikorrez, transposoiez eta sekuentzia erregulatzailez osatuta dago. Garai batean DNA horrek ez zuela inongo funtziorik uste bazen ere, gero eta zantzu gehiagok DNA mota horrek funtzio erregulatzaile bat betetzen duela ustera garamatzate

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Romero, Sarah El 75% del genoma humano es 'ADN basura' Muy Interesante, 2017-08-17
2. ↑   Ruiz Rejón, M. El enigma del ADN basura BBVS OpenMind 2015-08-31

Ikus,gainera
------------

* Exoi

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q207551
* Commonscat Multimedia: Introns

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4162195-5
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D007438
* FMA: 84121

 |

* Wd Datuak: Q207551
* Commonscat Multimedia: Introns
**Course navette proba** edo **Leger testa** arnas eta bihotz erresistentzia neurtzeko ariketa fisiko bat da. Soinu batek markatzen duen erritmo gero eta bizkorragoan, 20 metroko zuzen batean joan-etorriak egiten dira, harik eta erritmoari eutsi ezin zaion arte. Montrealgo Unibertsitateko irakasle Luc Legerrek sortu zuen course navette proba, eta 1983an argitaratu zuen.

Egiteko era
-----------

20 metroko ibiltarte baten bi muturretan, lerro bana jartzen da. Grabatutako «bip» soinu baten erritmoari jarraituz, proba egiten duenak marra horiek zapaldu behar ditu: hau da, «bip» soinua jotzen den aldiro, probalariak hurrengo marra zapaldu behar du. Minuturo, soinu batetik hurrengora bitarteko tartea txikiagotzen da, hau da, probalariak gero eta bizkorrago egin beharko 20 metroko ibiltartea. Probalariak marra garaiz zapaltzea lortzen ez duenean, probatik kanporatuta geratzen da. Probatik kanporatua izan gabe zenbat eta luzaroago iraun, probalariak orduan eta erresistentzia handiagoa duela erakutsiko du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ina OIARTZABAL eta Aitor ZINKUNEGI: *Kirol entrenamenduaren oinarriak*[*Betiko hautsitako esteka*], Deba bailarako Euskara eta Kirol Zerbitzuak.
2. ↑  «Euskal Herriko Poliziaren Ikastegiko zuzendariaren 2010eko maiatzaren 7ko ebazpena, Ertzaintzaren Oinarrizko Eskalako Agente kategoriako karrerako funtzionarioentzat Eskolta Gaikuntzako Ikastaroan sartzeko hautaketa prozedurarako deia egiten duena», *Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria*, 106. zenbakia, 2010-06-07.

Ikus, gainera
-------------

* Cooper testa

Kanpo estekak
-------------

* *Course navette euskaraz*[*Betiko hautsitako esteka*], Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila.
* «Iraupen proba. Course navette», IVEFean sartzeko 2011ko proba fisikoak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q604159

 |

* Wd Datuak: Q604159
**Margarita "Rita" Mamun** (errusieraz: Маргарита Мамун; Mosku, 1995eko azaroaren 1a) Errusiako gimnasta erritmikoa da. Errusiako txapelduna 2011, 2012 eta 2013. urtean sailkapen orokorrean

Biografia
---------

Junior mailan nazioarteko lehiaketetan parte hartu zuen. 2005. urtean, Estoniako Tartuko Miss Valentin Kopan lehiatu zen Karolina Sevastjanova taldekidearekin. Bere entrenatzailea munduko txapeldun ohia da, Amina Zaripova hain zuzen ere. Denboran batean Bangladeshekin lehiatu zen, baina Errusiako Taldera itzuli zen senior mailan.

Senior mailan, Mamun Calaisko Nazioarteko Txapelketan parte hartu zuen 2011an, lau urrezko dominak lortuz: sailkapen orokorra, uztaila, xingola eta mazoak. 2011ko Munduko Kopan, Kanadan, nazioarteko saltoa eman zuen brontzeko domina lortzen sailkapen orokorrean eta pilotan urrezko domina eskuratzen Liubov Txarkashyna handiaren aurrean.

2012. urtean , Kieveko Munduko Kopan, Mamunek brontzezko dominak eskuratu zituen uztai, pilota eta xingolan. 

2013. urtean, Austrian jokatutako Europako Txapelketan parte hartzen du eta Jana Kudryavtseva eta Daria Svatkovskajarekin Taldekako urrezko domina lortzen du Errusiarentzat. Xingolan urrea eskuratzen du eta pilota, mazak eta xingolan brontzea lortuz.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13848110
* Commonscat Multimedia: Margarita Mamun

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 306155191916182440000
* LCCN: no2019030644

 |

* Wd Datuak: Q13848110
* Commonscat Multimedia: Margarita Mamun
**Margarita María museoa** Berrizen kokaturiko museoa da. Margarita María López de Maturanaren bizitza eta lan harrigarriaren berri emango du museoak: XIX. mendearen amaieran komentura iritsi, eta barrutegia kendu, eta Berrizko Mesedeetako Misiolarien Institutua sortu zuen bertan. Edukiari dagokionez, Berriztik abiatu, eta planetako txokorik urrunenetara eramango gaitu erakusketak. 500 urte inguruko bidaia bat eginez, artelanak, dokumentuak, argazkiak, filmak, pantaila interaktiboak etab. erakutsiz.

Historia
--------

XX. mendeko hirurogeiko hamarkadatik, Margarita Maríaren omenezko museoa zegoen Gurutze Santuaren komentuan. Sortzailearen biografian eta misioetako institutuak haren bizitzan garatutako jardueretan oinarritutako museoa zen. Batez ere, Margarita Maríarekin eta bere lanarekin lotutako gauzak eta agiriak zeuden bertan. Museo hartan, ordea, ez zegoen funtsezko zerbait: Berrizko Mesedetako Misiolarien osteko bilakaera eta, batik bat, Margarita Maríaren legatuaren gaur egungo egoera, gaur egun inoiz baino unibertsalagoa eta erlijio artekoagoa da-eta.

Ikuspegi berri hori kontuan hartuta, museoa oso-osorik berritzea proposatu zen.

Dena dela, Berrizko Mesedetako Misiolariek azken urteotan garatutako jarduera ere badago erakusgai: euren hastapenetatik, emakumeen hezkuntzan oinarrituta –nahiz eta hainbat eta hainbat arlotan lan egin–, gaur egunera arte, gizakien eta ingurumenaren aldeko ekimenak sustatuta. Horrez gain, munduko gaur egungo errealitate ekonomiko eta sozialaren berri ere eman nahi du museoak, baina ez mundu makroekonomikoarena, enpresa handiena eta estatuena, laguntza behar duen jendearen munduaren berri baizik. Alde horretatik, batez ere gazteenentzako bultzagarria izan nahi du museoak, partaidetzazkoagoa den kontzientzia sozial solidarioagoa sortzen lagundu ahal izateko.

Aretoak eta edukia
------------------

1. aretoa. mesedeetako ordena
2. aretoa: Komentuaren jatorria
3. aretoa: komentuko artea
4. aretoa: Margarita María: bihotzeko misiolaria
5. aretoa: Margarita María: azalpen biografikoak
6. aretoa. Margarita María. komentuaren eraldaketa
7. aretoa: Misioetako mundua

Kanpo estekak
-------------

* Margarita María museoko web-orria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069960

 |

* Wd Datuak: Q61069960
Kimikan **ioiduroa** iodoz eta beste elementu edo substratu batez osatutako konposatu bitarra da; horien artean, hidrogeno ioduroaren gatzak eta konposatu organiko iodatuak.

Izaera eta erreakzioak
----------------------

Ioduro ioiak, I- formula du, elektroi bat irabazi duen ioido-atomoa da zeinek elektroiz asetako kanpo-geruza duen, 5s25p6 konfigurazikoa. Karga negatiboa du eta, ondorioz, anioi bat da.

Ioiduro ioia disoluzioan existitzen da eta kolorgea da.

Azido iodhidrikoa azido sendoa da eta ioduro ioiaren disoluzio akuosoa zein organikoa erraz presta daiteke sodio ioduro moduko gatz alkalino bat usatuz.

Erreakzio organiko askotan erreaktibo moduan baliatzen da, ordezkapen-erreakzioetan esaterako, nukleozale sendoa baita.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Ioduro. «ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-21).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q44794658
* Commonscat Multimedia: Iodides

---

* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D007454
* **Kimikako identifikadoreak**
* ChEBI: 24858

 |

* Wd Datuak: Q44794658
* Commonscat Multimedia: Iodides
"**I Get a Kick Out of You**" (euskaraz, ez-literalki, *Zurekin Ondo Pasatzen Dut*) lehen aldiz 1934ko Broadwayeko *Aything Goes* musikalean abestutako Cole Porter-en abestia da, 1936ko film-bertsioan ere agertutakoa. Hasieran Ethel Merman-ek abestutakoa, hamaika abeslarik *cover*-bertsio ezberdinak argiratatu dituzte; hala nola, Frank Sinatra eta Ella Fitzgerald. 1995eko *cover*-bertsio batek Grammy Sari bat irabaztea eragin zion Rob McConnell-i 1996. urtean. 2021ean, Lady Gaga eta Tony Bennett-ek beren *Love for Sale* (2021) kolaborazio-albumeko *single* modura abesti honen *cover* bat argitaratu zuten ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Songfacts. «I Get A Kick Out Of You by Ethel Merman - Songfacts» *www.songfacts.com* (Noiz kontsultatua: 2021-08-04).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Hear Lady Gaga & Tony Bennett's Reunion Single 'I Get a Kick Out of You'» *Billboard* (Noiz kontsultatua: 2021-08-04).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1108383

 |

* Wd Datuak: Q1108383
**Masjid-i Jahān-Numā** (*Mundua islatzen duen meskita*) edo ohikoago **Jama Masjid** (hindiz: जामा मस्जिद; urduz: جامع مسجد‎) da Indiako meskitarik handiena. Delhi hirian kokaturik dago, Gotorleku Gorriaren aurrean.

Historia
--------

Shah Jahan enperadore mogolak eraiki zuen 1644 eta 1658 artean. Ostad Khalil izan zen arkitektoa eta 500 artisau baino gehiagok hartu zuten parte lanetan. Agrako Moti Masjid meskitaren antzekoa izatea nahi zuen enperadoreak eta azkenean mogol eta hindu estiloen nahasketa antzeman daiteke eraikinean. Garaiko milioi bat errupia xahutu ziren meskita eraikitzeko.

Egitura
-------

Muino baten gainean eraikia dago garai hartako Delhiko puntu guztietatik ikus zedin. 389 maila dituen eskailera luze bat igo behar da sarrerara heltzeko.

Meskita bera oso handia da, 19 metro luze eta 27'5 metro zabal baita, eta 25.000 pertsona sartzen dira bertan. Hareharri gorriz egina dago eta marmol zuriz eta beltzez dekoratua. Hiru kupula handi ditu, hauek ere marmol zurizko eta beltzezko marrak dituztela eta gainean urrezko orratzak dituztela. 40 metrotako altuera duten bi minarete ere badaude. Errezurako erabiltzen den patio nagusia oso handia da (61 m x 27'5 m) eta bertan beste 60.000 pertsona sartzen dira. Patio guztia harresi gorri batek inguratzen du.

Erlikiak
--------

Mahomaren hainbat erlikia daude meskitan gorderik, hala nola, ile bat, sandalia bat eta oinatz bat.

Iruditegia
----------

* Sarrera nagusiaSarrera nagusia
* Burdinazko ateaBurdinazko atea
* Erdiko kupulaErdiko kupula
* MinareteaMinaretea
* Barneko arkuakBarneko arkuak
* BarnealdeaBarnealdea
* Otoitz guneaOtoitz gunea
* Gotorleku Gorria meskitatik ikusiaGotorleku Gorria meskitatik ikusia
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q233678
* Commonscat Multimedia: Jama Masjid, Delhi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129218704
* GND: 7523342-3
* LCCN: n2005210467

 |

* Wd Datuak: Q233678
* Commonscat Multimedia: Jama Masjid, Delhi
Bandera
**Jamaat al-Tawhid wal-Jihad** (arabieraz: جماعة التوحيد والجهاد‎, **Monoteismoa eta Jihadaren Taldea**) Abu Musab al-Zarqawi jordaniarrak sortutako talde armatu bat izan zen. Taldea askotan **JTJ**, **Tawhid and Jihad**, **Tawhid wal-Jihad**, **Tawhid al-Jihad**, **Al Tawhid** edo **Tawhid** bezala laburbiltzen zen. Taldea Jordanian sortu bazen ere, Irakeko insurgentziaren garaian sare deszentralizatu batean bilakatu zen, nazioarteko gudariekin, nahiz eta analista batzuek dioten Irakeko kidetza handia zuela. Al-Zarqawik Osama bin Ladenek zuzendutako al-Kaidari *Bayah* (*batzea*) eman zion 2004ko urriaren 17an, eta taldea hortik aurrera Tanzim Qaidat al-Jihad fi Bilad al-Rafidayn deitu zen, edo *Al-Kaida Iraken* (AQI). Hainbat izen, batze eta bereizte izan ditu hortik aurrera eta gaur egungo Estatu Islamikoaren aurrekaria izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Peter Grier, Faye Bowers. *Iraq's bin Laden? Zarqawi's rise.*  Christian Science Monitor.
2. ↑   **(Ingelesez)**  *Guide: Armed groups in Iraq.*  BBC.
3. ↑   **(Ingelesez)** Abu Musab Al-Zarqawi. *Zarqawi's pledge of allegiance to al-Qaeda.*  Jamestown Foundation.
4. ↑   **(Ingelesez)**  *Zarqawi pledges allegiance to Osama.*  Dawn.
5. ↑   **(Ingelesez)**  *Al-Zarqawi group vows allegiance to bin Laden.*  MSNBC.
6. ↑   **(Ingelesez)** Gordon Corera. *Unraveling Zarqawi's al-Qaeda connection.*  Jamestown Foundation.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17984585

 |

* Wd Datuak: Q17984585
Naropa Unibertsitatea (Boulder, Colorado)
**Jack Kerouac School of Disembodied Poetics** (euskaraz: Jack Kerouac Poetikako Eskola Gorpuzgabea), **Jack Kerouac School** izenez ezagunagoa, Naropa Unibertsitateko literatura eskola bat da, Boulder-en (Colorado, Ameriketako Estatu Batuak) dagoena, Allen Ginsberg-ek eta Anne Waldman-ek 1974an sortua, Chögyam Trungparen "100 urteko esperimentu" delakoaren baitan. 

Bere programak sormenezko idazketa eta literaturako lizentziatura, idazketa sortzaile eta poetikoko egoitzako masterra, sormenezko idazkerako masterra, gradu aurreko oinarrizko idazketa mintegiak eta udako idazketa programa ditu.

Ikasketa-plana
--------------

Kerouac Eskolak ikasleak literatura-curriculum zabaleko klaseak hartzera animatzen ditu, idazketa-praktika kontenplatiboak eta esperimentalak lantzen dituen bitartean, literatura-arteen ikuspegi original eta berritzaileetan arreta jarriz. 

*When I Was Cool: My Life at the Jack Kerouac School* (2004) liburuan  Sam Kashnerrek eskolako lehen ikasle izandako garaia kontatzen du. 

Ikastetxeko udako idazketa programak hitzaldi, lantegi eta hitzaldietan parte hartzen duten irakasle gonbidatuak biltzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Waldman, Anne. *Annals of the Jack Kerouac School.* .
2. 1 2    *Naropa University, Jack Kerouac School of Disembodied Poetics.* .
3. ↑    *Jack Kerouac School of Disembodied Poetics.* .
4. ↑  Kashner, Sam. *When I Was Cool: My Life at the Jack Kerouac School*. HarperCollins, 2004. ISBN 0-06-000566-1.
5. ↑   Gross, Terry. *Writer Sam Kashner on Life at the Jack Kerouac School.* .

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Jack Kerouac School» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

* Página web oficial de la Jack Kerouac School
* Blog oficial de la escuela
* Naropa Poetics Audio Archives at Archive.org
* Anne Waldman, Marilyn Webb, (Eds) *Talking poetics from Naropa Institute: annals of the Jack Kerouac School of Disembodied Poetics*, Volume 1, Taylor & Francis, 1979, ISBN 978-0-394-73569-6
* Anne Waldman, Marilyn Webb, (Eds) *Talking poetics from Naropa Institute: annals of the Jack Kerouac School of Disembodied Poetics*, Volume 2, Taylor & Francis, 1979, ISBN 978-0-394-73691-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6113457

 |

* Wd Datuak: Q6113457
**Cupatitzio ibaia** Mexikoko Michoacan estatuko ibai bat da. Bere izena purepechaz "igeri egin daitekeen tokia" esan nahi duen hitz batetik jasotzen du. Ospetsua da bere landaretza eta bere ur gardenengatik, baita deabruaren belaunaren mitoagatik ere Uruapan eskualdeko istorio bat. Cupatitzio Michoacan mendebaldeko ibairik garrantzitsuena da, honi esker nekazal ekoizpen garrantzitsu bat garatu duena eta landaretza aberats bat duena.

Barranca del Cupatitzio Parke Nazionalean jaiotzen da. Cupatitzio ibaiaren sorleku zehatzari "deabruaren belauna" deritzo, 3 metroko sakonera duen putzua, non tokiko haurrek txanponak eskatzen dituzten buruz behera bota eta txanponak putzuaren hondoan bilatzeko, 1600 metro inguruko altueran. Parke osoa zeharkatzen du, iturri irtenkari ugari sortuz, pixkanaka jaisten da jada Uruapan hiritik kanpora, Tzaráracuako urjauzia eratzen duen amildegi batekin topo egin arte. Presa batean baltsatua da, ondoren Lonbardiako harana bustitzen joateko.

Parke hau, ur ugariz gain, klima epel eta tropikal arteko landaretzaz betea dago, Uruapan hirian kokatua baitako, Tierra Caliente deritzon eskualdearen sarrera dena, Michoacan estatuko hiriburu den Moreliatik 110 kilometrora eta Mexiko Hiriaren mendebaldera (400 kilometro inguru).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5194435
* Commonscat Multimedia: Cupatitzio River

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315168970

 |

* Wd Datuak: Q5194435
* Commonscat Multimedia: Cupatitzio River
**Luzio Lizinio Murena** (latinez *Lucius Licinius Murena*) erromatar kontsul bat izan zen, Luzio Lizinio Murenaren semea.

Lehen Gerra Mitridatikoaren amaieran, Asiako probintzian geratu zen, aurretik, Gaio Flavio Fimbriak kontrolatutako bi legioren buruzagi bezala, Luzio Kornelio Silak Mitridates VI.ari utzi zion bere Pontoko erresumaren kontrola, baina Murenak, badaezpadako eraso bat egin zuen bere aurka, berriz armatzen ari zela argudiatuz, Ponto inbaditu, eta, honela, Bigarren Gerra Mitridatikoa abiaraziz. Mitridatesek K.a. 81ean garaitu zuenean, zuhurrena, Silaren aginduak bete eta Mitridates bakarrik uztea zela erabaki zuen. Hirugarren Gerra Mitridatikoan, Murena bera izan zen Luzio Lizinio Lukuloren legatua.

K.a. 65ean, pretore izan zen, eta oso ospetsu egin zen herriari eskaintzen zizkion jokoen handitasunagatik. Bere pretoretzaren ondoren, Galia Transalpinako gobernari bezala, erromatar eta probintziarren borondate onetik onura jaso zuen bere inpartzialtasunagatik.

K.a. 62an, kontsul aukeratua izan zen, Dezimo Junio Silanorekin batera, baina, kargua hartu aurretik, eroskeriagatik salatu zuen Servio Sulpizio Rufok, porrot egindako lehiakide bat. Marko Lizinio Kraso triunbiroa, Kinto Hortensio eta Marko Tulio Zizeron izan ziren Murena defenditu zutenak. Absolbitua izan zen, baina litekeena da Servio Sulpizio Ruforen salaketak funtsa izan eta Murena erruduna izatea.

Bere kontsulaldian, lege bat onartu zuen (Junia Lizinia legea), are zorroztasun gehiagoz betearazten zuena Zezilia Didia legea, lege hau, *comitia* delakoetan proposatua izan baino hiru *nundinae* lehenago aldarrikatua izan zen, eta, ordezkatu ordez, balizko faltsifikazio bat eragozteko, estatutu bakoitza kopiarazi egin zen, *aerariumean* utzia izan zena.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Marko Tulio Zizeroneta Gaio Antonio Hibrida** | **Erromatar kontsulaDezimo Junio Silanorekin batera**K.a. 62 | Ondorengoa**Marko Pupio Pison Frugi Kalpurnianoeta Marko Valerio Mesala Niger** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q708570
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 45158814
* ISNI: 0000 0000 9310 8774
* GND: 121494985

 |

* Wd Datuak: Q708570
Igeltsuzko zati bateko estaldura
**Luzitua** edo **igeltsuztatua** zarpiatuaren edo emokaduraren gainean ematen den igeltsu finezko geruza da, horma pintatu aurretik leuntzeko izaten dena. Igeltseroak geruza hau aurretik geltsu baltzez estalitako pareta, holtz eta sabaietan jartzen du.

Jatorria
--------

Antzinako Etiptoko hilobi ganberetan geltsuz estalitako hormak aurkitu dira, 2000 K.a. urte ingurukuak. Luzitua gaur egun estaldura bezala erabiltzen da, adreiluzko barne hormetarako.

Erabilera
---------

Geltsua ur kopuru egoki batekin nahastuz prestatzen da, aplikazio momentuan. Izan ere, minutu gutxiren buruan forjatzen hasten da, berezko duen itsasgarritasuna galtzen joanez. Hau gertatzen denean, geltsua "hildako geltsu" bezala ezagutzen da, erabilera guztia galtzearen ondorioz.

Geltsua "eskuz" jartzen da, plaunkai edo paleta baten laguntzat leunduz. Geltsua erabiltzeko bi metodologia aurki ditzazkegu, luzitze prozesuaren aurretik:

* Geltsu amaestratua: Listoi bertikalen erabilpenarenagatik deitua ("maestrak"). Listoi hauek geltsua ezarri aurretik jartzen dira horman, lodiera homogeneo bat bermatu ahal izateko. Kau hauetan, geltsua aplikatu ondoren regleta bat pasatzen da azalera guztian zehar, lodiera homogeneoa bermatuz.
* Amaestratu gabeko geltsua: prozesu oinarrizkoagoa, non geltsuaren emaitza igeltseroaren gaitasunaren araberakoa den, hein handi batean.

Estaldura zuzen baterako, geltsu zuria erabili aurretik gomendagarria da emokadura lehorturik egotea. Honetaz gain, luzitze prozesua egun oso lehorretan aplikatzea ez da gomendagarria, geltsuaren aldiz aurreko lehortzeak fisurak sortu baitezake orotara.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8775979

 |

* Wd Datuak: Q8775979
**Luzio Torio Balbo**, **Thoranius** bezala ere aipatua, K.a. I. mendeko txanpon egile eta militar erromatar bat izan zen, Lavinio herrian jaioa (Antzinako Erroma). Legatua izan zen Hispanian Kinto Zezilio Metelo Pioren kontsulaldian. Era berean, Zizeronek utzitako erreferentziengatik ere ezaguna da. Sertorioren Gerran hil zen K.a. 78an.

Bere txanponak oraindik gaur egun bilduma pieza bezala kontserbatzen dira. Txanpon horien aurrealdean Juno Sospitaren burua agertzen da ahuntz larru batez estalia (jainkosa hau oso antzinatik gurtua zen Lavinion) ISMR idazkunarekin, "Iuno Sispes Mater Regina" esan nahi duena. Atzealdean aurrera egiten ari den zezen bat eta "L. Thorius Balbus" izena agertzen dira grabatuta.

Aipamen biografikoa
-------------------

Luzio Torio Balbo Thoria gensekoa zen, Lavinioko familia plebeio aberats bat zena. Ateoa zen (esaten denez, erritu erlijiosoetaz trufatzen zen) eta Epikuroren jarraitzailea. Plazeren zaletu handia izan zen. Zizeronek Luzio Torio Balbo aipatzen du bere *De Finibus bonorum et malorum* lanean, non bere bizimodua honela deskribatzen duen:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Halako moduan bizi zen, ez ziola plazer bakar bati ere uko egiten, gutiziarik handiena balitz ere. Ez zen nabarmena soilik bere plazer nahia, baizik eta hauen aditu handia zela. Bere sineskeria zaletasuna hain zen urria bere aberrian ohikoak ziren sakrifizioak eta santutegiak arbuiatu egiten zituela. Hain urria zen hiltzeari zion heriotza, Errepublikar defendatzen hil zela.

Bere nahiak mugatzen zituen, ez Epikuroren sailkapenaren arabera, baizik eta soilik bere asetasunaren arabera. Alabaina, oso kontutan hartzen zuen bere osasuna: beharrezko ariketa fisikoa egiten zuen bere egarria eta gosea pizteko afalorduan, aldi berean liseritzeko errazenak ziren gutziriki bikainenekin elikatzen zen. Ardoa plazerragatik edaten zuen, baina ez bere osasunarentzat kaltegarria izateko punturaino. |  » |

Michel de Montaignek, era berean, Luzio Torio Balbo aipatzen du bere "Entseguak" izeneko lanean (III. Liburuko VII. atala). Zizeronen erabat bestela, soilik erretorikoki baliatzen zena epikurismoa kritikatu eta jarraian Regulus pertsonaiarekin benetako erromatar balioak aurkeztuz, Montaignek Luzio Torio Balboren bizimodua goraipatzen zuen, nork

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | bizimodu lasai bat zeraman, erabat berea, bere arima heriotzaren, sineskeriaren, minaren eta giza beharraren beste zama batzuen aurka prest zuela, azkenik gudu zelaian hilez armak eskuan zituela bere aberriaren defentsan. |  » |

Montaignentzat, jarrera hori adimen eta zentzu onaren eredu zen, eta egokiagoa zen Regulusen handinahikeria eta harrokeriazko estiloaren aurrean.

Luzio Torio Balbok Sertorioren Gerran parte hartu zuen, non Hirtuleyok garaitu zuen, Sertorioren ordezkari militarra zenak K.a. 78an. Transkribatutako deskribapenean Zizeronek aipatzen duen gudua da, Plutarkok ere aipatu zuena.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1247730

 |

* Wd Datuak: Q1247730
**Luzio Kornelio Eszipion Asiarra** (latinez *Lucius Cornelius Scipio Asiaticus*), **Asiagenes** edo **Asiagenus** ere deitua, Erromako Errepublikaren jeneral eta politikari bat izan zen. K.a. 183. urtean hil zen.

Karrerako urteak
----------------

Publio Kornelio Eszipionen semea eta Eszipion Afrikarraren anaia. Anaiaren zerbitzura egon zen Hispanian, non Oringis hiria hartu zuen K.a. 208. urtean, eta gerra amaitutakoan anaiak Erromara bidali zuen, berri ona ematera. Pretore izan zen K.a. 193. urtean, Siziliako probintzia lortu zuenean.

Kontsul izatera iritsi zen K.a. 190. urtean Kaio Leliorekin. Senatuak nonbait ez zeukan konfidantza handirik bere gaitasunean, eta anaiari esker bakarrik (haren legatu gisa joateko bere burua eskaini baitzuen) lortu zuen Greziako probintzia eta Antioko III.a Handiaren aurkako gerra zuzentzea.

Antioko III.aren aliatua zen Etoliar Ligaren etsai amorratua, Publiok negoziatu zuen bakearen aurka azaldu zen. Ondoren Asiara joan zen, eta hantxe Antioko III.a garaitu zuen Magnesiako guduan. Erromara itzuli eta gero, triunfo bat eskaini zitzaion, eta *Asiarra* goitizena, Asia Txikian izan zuen garaipenaren omenez.

Gainbehera
----------

Hala ere, Eszipion anaiek bazuten etsai handi bat: Marko Portzio Katon, familia osoa gorrotatzen zuena. K.a. 187. urtean, Katonek Luzio salatu zuen Antioko III.ak ordaindu zituen kalte-ordainen zati bat beretzat hartu zuela eta. Eszipion Afrikarra iraindua sentitu eta, senatuari erronka boteaz, kanpainako finantza-agiriak suntsitu zituen, jendeak txalotzen zuen bitartean. Alabaina, jarrera harro honek haren aurkako iritzia sortu zuen, eta Luzio auzitara eraman zuten urte berean, erruduntzat hartu eta isun handi bat ordaintzera kondenatu.

Nahiz txiro xamar gelditu omen zen, ospe handiz ospatu zituen, K.a. 185. urtean Antiokoren aurkako gerra zela eta agindu zituen jokoak. Valerio Anziokoak kontatzen du horretarako behar zuen dirua Antioko eta Eumenes II.a erregeen arteko liskarrak konpontzeko bidalia izan zen enbaxadan lortu zuela.

Zentsore izateko hautagai izan zen K.a. 184. urtean, baina Katon familiaren aspaldiko etsaiak garaitu zuen. Honek berriro frogatu zuen bere gorrotoa, Asiarrari bere zaldia galarazi baitzion equitesen (zaldunen) azterketan.

Bizitza publikoaz etsia hartuta, Kanpaniako bere etxera erretiratu zen, eta hantxe hil hurrengo urtean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Zizeron, *Filipikak*, 11, 7.
2. ↑  Tito Livio, *Erromako Historia*, 28, 3-17; 34, 54-55; 36, 45; 37, 1
3. ↑  Tito Livio, *Erromako Historia*, 38, 60.
4. ↑  Tito Livio, 39, 22-44.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q361377
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02020/eu\_e\_4115/e4115
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q361377
**Constanze Manziarly** ( Innsbruck, Austria, 1920ko apirilaren 14a – Berlin, 1945eko maiatzaren 2an desagertua) Adolf Hitlerentzat sukaldari, nutrizionista eta dietista lanak egin zituen emakumezkoa izan zen.

1943. urtean hai zen Adolf Hitlerrentzat janak prestatzeko lanean, agintari naziaren Berghof jauregian. Barazkizale zorrotza izanik Hitler, detaile handiz egin beharreko egitekoa zuen Manziarlyk.

Hitlerri lagundu zion bere azken egunak arte, Berlingo bunkerrean, eta Hitler suizidatu ondoren (1945eko apirilaren 30an) desagertu egin zen.

Desagerketa
-----------

Bunkerreko zenbait pertsonak zianuroa kapsulak hartuz suizidatu ziren arren, ez da uste hori denik Manziarlyren kasua. Zenbait lekukok, hala ere, Bunkerretik irteten ikusi zuten, baina kanpoan nora edo norekin abiatu zen ez dago garbi,

Hitlerren idazkari Traudl Jungek kontatua da Hitlerrek pertsonalki eskatu ziola Manziarlyri Bunkerra apirilaren 22an. Hala eta guztiz ere, geratu egin zen. Jungeren lekukotzak dio halaber Manziarly ikusi zuten azken aldia izan zela soldadu sobietar batzuek zeramatelarik Berlingo metroko tunel baterantz. Emakumezko alemanen kontra soldadu sobietarrek egindako gehiegikerien kontestuan, baliteke han hiltzea Manziarly.

2004ko Der Untergang film alemanean (zeinaren gaia Hitlerren Bunkerreko azken egunak izan ziren), Bettina Redlich aktoreak gorpuztu zuen Manziarlyren rola.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Stavropoulos, D. *Berlin 1945: The collapse of the 'Thousand Year' Reich*, Periscopio Publications, 2009, p. 82.
2. ↑  Junge, Traudl. *Voices from the Bunker*, 1989.
3. ↑  Junge,Traudl (2004). *Until the Final Hour, Hitler's Last Secretary*, p. 219, ISBN 1-55970-728-3.
4. ↑   **(Ingelesez)**  *Rape during the occupation of Germany.*  2018-04-25 (Noiz kontsultatua: 2018-04-25).
5. ↑   Hirschbiegel, Oliver.  (2005-04-08). *Downfall.*  (Noiz kontsultatua: 2018-04-25).
**Luxenburgoko historia** inguruko herrialdeen historia, jende eta gobernuekin estuki erlazionatuta dago. Urteetan zehar, Luxenburgoko lurraldeak banaketak jasan, jabetza aldatu eta independentzia politikoa eskuratu ditu.

Nahiz eta Luxenburgoko historia Aro klasikoraino azter daitekeela dela dioten, benetan 963. urtean hasi zela uste da. Hurrengo bost mendeetan Luxenburgoko etxe boteretsuaren agerpena eta desagerpena eman ziren, Luxenburgoren independentzia ahalbidetuz. Denboraldi labur batez Borgoinako etxeak gobernatu ostean, 1477. urtean Habsburgotarrek eskuratu zuten boterea. Ostera, 1556. urtean, Espainiar Herbehereen parte bilakatu zen.

Laurogei Urteko Gerra ondoren, Luxenburgo Hegoaldeko Herbehereen parte bilakatu zen. 1713ko Utrechteko ituna dela eta, Espainiak Habsburgoko dinastia austriarrari eman zion lurraldea. 1815ean, Frantziaren okupazioaren eta Pariseko itunaren ondorioz, Luxenburgo Herbehereei loturiko Dukerri Handia bilakatu zen. Horrez gain, itunak Luxenburgo banantzea eragin zuen, 1659an dagoeneko banatu zelarik eta berriro banatuko zelarik 1839an. Itun hauek Luxenburgoren lurraldea murriztu zuten arren, bere independentzia zabaldu zuten, Luxenburgoko 1867ko krisialdian berretsi zena.

Hurrengo hamarkadetan zehar, 1890ean bananduriko gobernu etxe bat eraiki ostean, herrialdea Alemaniaren eraginpean zegoen eta 1914tik 1918ra honek okupatua. Bigarren Mundu Gerratik aurrera, Luxenburgo munduko herrialde aberatsenetarikoa bihurtu da, finantza zerbitzuetako hazkuntza handiagatik, bere egonkortasun politikoagatik eta Europar baterakotzeagatik.

Luxenburgo Antzin Aroan (936 aurretik)
--------------------------------------

Luxenburgoko Dukerriaren lurraldea hasiera batean trevero izeneko tribu belgikarrak jendeztatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q312456
* Commonscat Multimedia: History of Luxembourg

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q312456
* Commonscat Multimedia: History of Luxembourg
**Icalma mendatea** Argentinako Errepublikaren eta Txileko Errepublikaren arteko muga-igarobidea da, Neuquén probintzia Araucanía eskualdearekin lotzen duena.

Argentinako aldean, gertuen dagoen herria Villa Pehuenia da eta Txileko aldean, Icalma herria. Argentinatik mendatera 13 zenbakiko probintzia-bidetik sartzen da eta Txiletik, S-61 bidetik. Pauso alternatiboa da, neguko denboraldian bidaiarien garraiorako, hurbilen dauden beste mendateak elur metaketak blokeatzen baititu. Igarobidean erakunde hauek daude: AFIP (Diru Sarrera Publikoen Administrazio Federala), Migrazioak (Migrazio Zuzendaritza Nazionala), Jendarmeria Nazionala, eta Senasa (Nekazaritzako Elikagaien Osasun eta Kalitatearen Zerbitzu Nazionalak) Jendarmeria Nazionala exekutatzen du.

Kanpo estekak
-------------

* Twitter Pasos Internacionales: Mugen Idazkaritza, Argentinako Errepublikako Segurtasun Ministerioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6065825

 |

* Wd Datuak: Q6065825
Grey glaziarra, Hego Patagoniako izotz eremua osatzen duenetariko bat, Argentina eta Txileren artean.
Grímsvötn lakua Vatnajökull glaziarrean, Islandian.
Penny izotz-geruza Baffin uhartean, Kanadan.
**Izotz-eremua** hainbat izotz masa kontinentalei emandako izena da. Izotz-eremuak goi-ordoki harritsu zabalak dira, izotz-geruza batez estaliak. Izotz-eremuek bazterretan glaziarrak eta elurtegiak dituzte, kanal eta fiordoen bidez aintzira batera edo itsasora isurtzen direnak. Izotz-eremuak gehienbat poloetako eta Patagoniako guneetan kokatzen dira, eta hainbat elementu geografiko estaltzen dituzte, esaterako, lakuak edo mendikate handiak.

Geografoek "izotz-eremuei" buruz hitz egiten dute, izotzez eta elurrez estalitako eremua 50.000 km²-ko baino gutxiago denean, eta inlandsisa (edo "izotz-geruza") esaten dute, estalki glaziarra milioi bat km²-ko baino zabalagoa denean. 2010ko hamarkadan, oraindik bi inlandsis diraute: Antartikako izotz-geruza eta Groenlandiako izotz-geruza.

Ikerketa geologiko eta glaziologikoen arabera, izotz-eremuak azken glaziazioan sortutako tamaina askoz handiagoko eremu glaziarren hondarrak lirateke. Izotz-eremu horietan edateko munduko ur-iturri nagusiak dira, beraz, balio estrategiko handia dute.

Izotz-eremuen drainatzeak glaziar hustubideak sortzen ditu, eta horiek izotz masa handien (izotz-eremuak edo izotz kontinentalak) barruan jatorria dute, izotz korrontearen itxura hartuz. Zentzu honetan adibide interesgarria da Humboldt glaziarrarena, Groenlandiako ipar-mendebaldean.

Izotz-eremu nabariak
--------------------

Ia Antartika osoa izotz-eremu handi bat da, nahiz eta, han estalitako gainazal kontinentalaren tamainagatik, indlandsisa, izotz-oskola, kasko polarra edo izotz-geruza terminoa erabiltzen den. Hortik kanpo, izotz-eremu nagusiak hauek dira:

* Amerikan:
	+ Stikine izotz-eremua (Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak), 21.876 km²-rekin.
	+ Hego Patagoniako izotz-eremua (Argentina eta Txile), 16.800 km² (14.200 km² Txilen eta 2.600 km² Argentinan).
	+ Penny izotz-eremua (Baffin uhartea, Kanada), 6.000 km²-rekin.
	+ Ipar Patagoniako izotz-eremua (Txile), 4.200 km²-rekin.
	+ Juneau izotz-eremua (Alaska, AEB), 3.900 km²-rekin.
	+ Darwin mendikatearen izotz-eremua (Tierra del Fuego probintzia (Txile), 2.300 km²-rekin.

Columbia izotz-eremua (Alberta, Kanada), 325 km²-rekin.
-------------------------------------------------------

* + Gran Campo Nevado (Txile), 200 km²-rekin.
* Europan:
	+ Austfonna (Svalbard uhartea, Norvegia), 8.120 km²-rekin.
	+ Vatnajökull (Islandia), 8.100 km²-rekin.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1132248
* Commonscat Multimedia: Ice fields

---

 |

* Wd Datuak: Q1132248
* Commonscat Multimedia: Ice fields
**Dallas konderria** (ingelesez: *Dallas County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dallas da. 2010eko zentsuaren arabera 2.368.139 biztanle zituen, Dallas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dallas konderriak 2.353,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 96,7 ura dira. Beste 2.256,6 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1006,31 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 2.368.139 pertsonetatik 1.690.633 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 905.940 dira. 518.732 beltzak edo afroamerikarrak. 7.330 amerikar natiboak ziren eta 874 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 117.797 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3.346 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 29.427 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111168
* Commonscat Multimedia: Dallas County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138362616
* ISNI: 0000 0004 0646 0315
* GND: 4725830-5
* LCCN: n79071209
* NKC: ge484756
* NARA: 10036682
* **Lekuak**
* OSM: 1837698
* TGN: 1002315

 |

* Wd Datuak: Q111168
* Commonscat Multimedia: Dallas County, Texas
**Dallas konderria** (ingelesez: *Dallas County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Buffalo da. 2010eko zentsuaren arabera 16.777 biztanle zituen, Dallas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dallas konderriak 1.405,97 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,39 ura dira. Beste 1.400,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.777 pertsonetatik 16.297 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 260 dira. 29 beltzak edo afroamerikarrak. 139 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 40 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 261 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484734
* Commonscat Multimedia: Dallas County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154763110
* LCCN: n80008262
* **Lekuak**
* OSM: 1180520
* TGN: 2001192

 |

* Wd Datuak: Q484734
* Commonscat Multimedia: Dallas County, Missouri
*Artikulu hau enpresari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jata (argipena)».*

**Jata** enpresak etxe-tresnak ekoizten duen euskal enpresa da, Eibarren sortua 1943an, eta 1989tik Abadiñon kokatua. 21. mendean Zaldibarren eta Tuteran ere ireki ditu lantegiak.

Historia
--------

Famili enpresa gisa sortu zen Eibarren 1943. urtean. Jacinto Alcorta sortzaileak bere izen-deituen hasiera eta amaierak batuta sortu zuen **Jata** marka (**Ja**cinto Alcor**ta**). Etxeko tresna txikien ekoizpenean berezitu zen enpresa, sukalderakoak (lapikoak, kafea egitekoak...), eta baita elektrogailuak ere (berogailu elektrikoak adibidez).

1977an ireki zen Abadiñoko lantegia. 1980ko hamarkadan krisian sartu zen enpresa, eta familia eibartarrak utzi egin zuen. 1989an Abadiñora joan zen produkzio osoa eta Eibarko lantegia hustu zen. Eibarko Jata lantegiaren eraikina bere osotasunean eraldatu zen etxebizitzak egiteko 2004 eta 2006 urteen artean. Jata S.A. enpresa 1990. urtean osatu zen izen eta jabe berriekin, baina marka eta logotipo zaharrei eusten die harrezkero.

Iruditegia
----------

* Jata berogailua, 1970eko hamarkadakoa.Jata berogailua, 1970eko hamarkadakoa.
* Jata produktuen publizitatea, 1974.Jata produktuen publizitatea, 1974.
* Jata kafe-makina, Eibarko Armagintzaren Museoan.Jata kafe-makina, Eibarko Armagintzaren Museoan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Berria.eus. «Ikonoa itzali da, makinak ez» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-10-02).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Jata | Confianza Electro» *Confianza Electro* (Noiz kontsultatua: 2018-10-02).
3. ↑   «DEBOR Arquitectos - Proyectos - Vivienda -61 VIVIENDAS, GARAJES Y LOCALES COMERCIALES EN EIBAR. JATA.» *www.arquitectosdebor.com* (Noiz kontsultatua: 2018-10-02).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Jata desde 1943» *proteasl.com* (Noiz kontsultatua: 2018-10-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56856726
* Commonscat Multimedia: Jata

---

 |

* Wd Datuak: Q56856726
* Commonscat Multimedia: Jata
**Jasper konderria** (ingelesez: *Jasper County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carthage da. 2010eko zentsuaren arabera 117.404 biztanle zituen, Jasper kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jasper konderriak 1.660,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,23 ura dira. Beste 1.653,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 70,69 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 117.404 pertsonetatik 109.046 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 8.027 dira. 2.166 beltzak edo afroamerikarrak. 1.617 amerikar natiboak ziren eta 233 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.160 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 92 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.090 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490134
* Commonscat Multimedia: Jasper County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124329150
* LCCN: n80024664
* **Lekuak**
* OSM: 1180476
* TGN: 2001209

 |

* Wd Datuak: Q490134
* Commonscat Multimedia: Jasper County, Missouri
Bhutango thangka margotua, Jatakak irudikatzen dituena, XVIII. eta XIX. mendeetakoa
**Jātaka** (sanskritoz: जातक, euskaraz "jaiotza" esan nahi duena) Budaren aurreko bizitzak kontagai duten elezaharren bilduma da, pali hizkuntzaz idatzia eta India guztira zabaldua. 547 istorio dira denetara, K.a. III. mendekoak zaharrenak. Asiako herri budista guztietako hizkuntzetara itzuli dira ipuin horiek, eta berebiziko garrantzia izan dute itzulpen horiek herri haietako filosofian eta literaturan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q668439
* Commonscat Multimedia: Jātaka

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85069776
* NDL: 00628609
* NKC: ph175763
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q668439
* Commonscat Multimedia: Jātaka
**Manassas Park city konderria** (ingelesez: *Manassas Park city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 14.273 biztanle zituen, Manassas Park city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Manassas Park city konderriak 6,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 0 ura dira. Beste 6,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2172,45 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 14.273 pertsonetatik 10.715 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4.645 dira. 1.784 beltzak edo afroamerikarrak. 31 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.261 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 48 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 417 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502269
* Commonscat Multimedia: Manassas Park, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154806521
* ISNI: 0000 0004 0391 0210
* LCCN: n83052363
* SUDOC: 196226767
* **Lekuak**
* OSM: 206609
* TGN: 2112886

 |

* Wd Datuak: Q502269
* Commonscat Multimedia: Manassas Park, Virginia