**Auvernia** (okzitanieraz: *Auvèrnhe, Auvèrnha*; frantsesez: *Auvergne*) Frantziako erdialdean eta barnealdean dagoen eskualdea zen, Okzitania ere osatzen duena. 2016tik Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko zati da.

Lau departamenduk osatzen dute, 2006an 1.335.938 biztanle zituen eta hiriburua Clermont-Ferranden dago.

Bestela, Erdialdeko Mendigunea eskualde honetan zabaltzen da.

Geografia
---------

Auverniaren mapa
### Orografia

Massif Centralaren erdian, era askotako erliebeak ageri dira Auvernia zaharrean: mendi altuago (Velay, Mezenc, Gerbier; Cantal, Dore) nahiz baxuagoen (Limagne, Bourbonnais) tartean haran hertsiak eta ordokiak. Miozenoan izandako erupzio bolkaniko indartsuek egituraturiko lurralde nahiko higatua da. Jatorri bolkanikoko aintzirak daude: (Aydat, Chambon, Pavin).

### Klima

Atlantiko eta kontinentalaren artekoa, orografiaren araberako klima da nagusi Auvernia lurraldean. Limagne idorraren ondoan (500–700 mm), Auvernia eta Forez aldeko mendialdeetako klima euritsuagoa da (1000–1500 mm). 700 m-ko altueratik gora, negu gogorra izan ohi da.

### Mugakideak

Iparraldean Erdialdea eta Borgoina, hegoaldean Midi-Pyrénées eta Languedoc-Roussillon, ekialdean Rhône-Alpeak eta mendebaldean Limousin eskualde mugakideak ditu gaur egun.

### Departamenduak

* Allier (03): 344.721 biztanle 1999an.
* Cantal (15): 150.778 bz.
* Loira Garaia (43): 209.113 bz.
* Puy-de-Dôme (63): 604.266 bz.

### Udalerri nagusiak

Esan bezala, Clermont-Ferrand (138.992 biztanle 2006an) Auverniako hiriburua eta hiri nagusia da. Halaber, eskualdeko beste prefekturak Aurillac (29.477 bz.), Moulins (20.599 bz.) eta Le Puy-en-Velay (19.321 bz) dira. Azkenik, beste udalerri aipagarrien artean Vichy (26.555 bz) dugu.

Biztanleria eta ekonomia
------------------------

Auverniako emakume baten jantzi tradizionala
Emigrazio lurraldea, XX. mendean biztanleriaren % 15-20 galdu du Auverniak (1.558.000 biztanle. 1886an, 1.247.000 1927an), Clermont-Ferrand bezalako hiria neurri handian handitu den arren (37.000 biztanle. 1872an, 112.000 1927an). Ordokiak jendetsu izanagatik, mendialdeko biztanleria izugarri murriztu da (1954tik aurrera, % 4 gutxiago urtero). Nekazaritza tradizionalak etengabeko krisia izan du, ustiakuntza modernoak bideratu diren arte. Nekazaritza eta abeltzaintzako langileria % 26,4 da (% 42 1954an). Industrian % 26,3: burdingintza eta industria tradizionalak (ehun, jantzi, larrukiak) atzera ari diren neurrian, mekanika eta elektrizitate, automobilak eta hegazkingintza garatu dira azkenaldi honetan. Zerbitzuak (% 37,1), turismoak eta merkataritzak osatzen dituzte nagusiki. Michelinek lehen mailako industria hiria bihurtu du Clermont-Ferrand.

Historia
--------

Auverniar galiarren (Vercingetorix) lurraldea izan zen. Akitaniako lurraldea izan zen IV. mendetik aurrera. Akitaniarren mendeko konderri bihurturik (979), ingelesen mendean egon zen aurrerantzean. 1115etik aurrera, bitan banatu zuten Auvernia: *Auverniako Dofinerria* eta *Auverniako Konderria.* Azken hau bitan banatu zen San Luis erregearen garaian: lehena dukerri bihurtu zen 1360an eta Frantziako koroaren esku geratu zen 1531. urtean; bigarrena La Tour d´Auvergne etxekoen mende geratu zen eta 1610. urtean igaro zen Frantziako koroara. Luis XIV.a erregeak Les Grands Jours d´Auvergne auzi-epaia antolatu zuen Clermont hirian (1665-1666), *La Fronde* delako altxamenduaren ondoren, bertako jaunek erakutsitako tirano portaera epaitzeko.

Hizkuntzak
----------

Auvernia okzitaniera, franko-provenzera eta, iparralderago, *langue d´oil* hizkuntzen arteko bidegurutzean aurkitzen da (Clermont-Ferrand hiriko jatorrizko hizkuntza okzitaniera izanik, Montluçon nahiz Vichykoa adibidez frantsesa edo franko-proventzera da. Auvernierak, Auvernian hitz egiten den okzitanierak, okzitanieraren patu berbera izan du: patois bihurturik, frantsesa nagusitu da bazter guztietan.

Auverniar ezagunak
------------------

* Blaise Pascal (1623-1662), matematikari eta fisikaria.

Ikus, gainera
-------------

* Frantziako eskualdeak

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   Euskaltzaindia. *36. araua: Frantziako Errepublikako eskualde- departamendu- eta hiriburu-izenak.* .
2. ↑   Euskaltzaindia.  (2008-05-30). *154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak.* .

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)** Auverniako eskualdearen webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1152
* Commonscat Multimedia: Auvergne

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144975211
* BNF: 118734975 (data)
* GND: 2141399-X
* LCCN: n81019993
* NKC: ge128696
* SUDOC: 027631869
* **Lekuak**
* OSM: 8638
* INSEE: 83

 |

* Wd Datuak: Q1152
* Commonscat Multimedia: Auvergne


| * i
* e
* a
Frantzia Frantziako eskualdeak (1982-2015) |
| --- |
| Metropolitar Frantzia | Akitania · Alsazia · Auvernia · Borgoina · Bretainia · Erdialdea-Loira Harana · Champagne-Ardenne · Franche-Comté · Île-de-France · Korsika · Languedoc-Roussillon · Limousin · Lorrena · Midi-Pyrénées · Nord-Pas-de-Calais · Normandia Garaia · Normandia Beherea · Loirerria · Pikardia · Poitou-Charentes · Proventza-Alpeak-Kosta Urdina · Rhône-Alpeak |
| Itsasoz haraindiko eskualdeak | Guadalupe · Guyana · Martinika · Mayotte · Réunion |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Okzitaniako bandera | Okzitaniako eskualde historikoak | Okzitaniako bandera |
|  **Auvernia** •  **Bearno** •  **Borboierria** •  **Dofinerria** •  **Gaskoinia** *(horren barruan:  Armagnac,  Bigorra eta  Arango harana*) •  **Guiena** (*horren barruan: Agenais, Quercy,  Périgord eta  Rouergue*) •  **Limousin** (*horren barruan  Limousingo leinua*) •  **Languedoc** (*horren barruan:  Foix Herria eta Fenolhedés*) •  **Monako** •  **Okzitaniako haranak** •  **Nizar herria** •  **Proventza** (*horren barruan:  Comtat Venaissin*) •  **Velai** *(antzinean Languedoc-en)* •  **Vivarés** *(antzinean Languedoc-en)*

---

*La Gàrdiako barrendegia* |

| Frantziako eskualde historikoak |
| --- |
| Alsazia • Angoumois • Anjou • Artois • Aunis • Auvernia • Beaujolais • Berry • Bearno • Borboierria • Borgoina • Bretainia • Champagne • Comtat Venaissin • Dofinerria • Flandriako konderria • Foix • Forez • Franche-Comté • Gaskoinia • Guiena • Frantziako Uhartea • Hainauteko konderria • Korsika • Languedoc • Landau • Limousin • Lorrena • Lyonerria • Maine • Marche • Nafarroa Beherea • Nivernais • Normandia • Orleanerria • Pertxe • Pikardia • Poitou • Proventza • Roussillon • Saintonge • Turena • Trois-Évêchés |