Mona Maris, 1930**Mona Maris** *Cuesta Abajo* filmeko eszena batean, Carlos Gardel ezagunaren ondoan, 1934Mona Maris,1941
**Mona Maris**, jaiotzez **Rosa Emma Mona María Marta Capdevielle** (Buenos Aires, Argentina, 1906ko azaroaren 7a - Ibídem, 1991ko martxoaren 23a) Argentinako zinemako aktorea izan zen, eta Europan eta Estatu Batuetan aritu zen zinemaren hasieran.

Argentinan 'El Orgullo de las Pampas' izenez ezagutu zuten.

Biografia
---------

Ama euskalduna zuen eta aita frantsesa. Hemeretzi urterekin lau hizkuntza hitz egiten zituen eta hezkuntza Ingalaterran, Frantzian eta Alemanian jaso zuen.

### Aktore hasiera

Berlindik Hollywoodera iritsi zen United Artists-erako kontratu batekin 1928ko abenduaren 31n, Joseph Schenck enpresa horretako presidentearen eskutik. Ordurako, film germaniarretan lan egina zen. Hego Amerikan oso ezagun egin zen. 

Monak aktore izateko asmoa Lehen Mundu Gerran piztu zitzaion, Luders-en (Frantzia) pupila zenean. Berak eta bere kideek idatzi, zuzendu eta lan txikiak aurkezten zituzten, ikastetxetik hurbil aparkatuta zeuden soldaduak entretenitzeko.

### Londres, Berlin, Hollywood

Eskolatik atera zenean, Mona Londresera joan zen amarekin bizitzera. Amak, Espainiako eta Hispanoamerikako bikoteek ez bezala, askatasun handia ematen zion alabari. Harekin egindako bidaia, hasiera batean sei hilabeterako programatua, bi urtekoa izan zen. 

Ingalaterratik, Maris Alemaniara joan zen. Han, Berlingo enbaxadore argentinarraren gutun baten bidez, UFA produkzio-etxe alemaniarreko presidenteak jaso zuen, eta entzunaldia eta pantaila-proba egin zizkioten. Ondoren, zuzendari ezagun batekin lan egitea eskaini zioten, bost urteko kontratuaz. Amonak aholkatuta, azkenean familiak onartzea lortu zuen, eta lau filmetan parte hartu ondoren, Joe Schenckek Hollywooden jarraitzeko eskaini zion.
[
Europan egon zenean, Clarence Brownekin ezkondu zen, baina porrot egin zuen, eta, ondoren, ingeniari holandar batekin. Carlos Gardelekin harremana izan zuen zurrumurrua zegoen, baina inoiz ez zen ziurtatu.

Mona Marisek horri buruz galdetu zitzaionean, hauxe erantzun zuen: 

> *Kalifornian kontratua utzi nuenean, ''Cuesta abajo'' (Gardelekin) egiteko, asko hitz egin eta egokitu ginen. Bai; elkar erakarri genuen.*
> 
> 
> *Zaila zen berak mundu osoan eragiten zuenaz ez jabetzea, eta niretzat ere oso erakargarria zen (...) eta nik ere atzetik nituen, ez pentsa... «''Gardelekin hasiera-hasieratik izan zen elkarrekiko sentimendua.*
> 
> 
> *Zuk badakizu askotan, lanagatik edo beste arrazoi batzuengatik, atseginak diren bi pertsona , baina inguruabarrek ez diotela uzten 'landarea' ernetzen. Batzuetan, sentimenduak bihurritu egiten dira, edo hil egiten dira, kasu honetan gertatu zen bezala.*
> 
> 

Soinu-zineman, Monak ingeles ulertezina zuen, gaztelaniaz, frantsesez eta alemanez erraz hitz egiten bazuen ere. 

### Argentinara itzuli

Estatu Batuetan bizi izan zen, 1970eko hamarkadaren hasieran Argentinara behin betiko itzuli zen arte; orduan, Barilotxeko San Carlos hirian ezartzea erabaki zuen. Urte batzuk geroago, Buenos Airesera itzuli zen, eta han zahartzaro luzea bizi izan zuen.

Mona Maris birika-konplikazio baten ondorioz hil zen Buenos Airesen, 1991ko martxoaren 23an, 84 urte zituela.

Filmografia
-----------

* 1925 *El Apache*.
* 1931 a 1941 gastelaniaz Fox eta Paramount-en hemeretzi film, Carlos gardelekin *Cuesta abajo*, esaterako.
* 1932 *El beso de la muerte*.
* 1933 *Secretos*.
* 1940 *El judío eterno*.
* 1941 *Una cita con el halcón*.
* 1942 *Mi chica favorita*.
* 1944 *El Gavilán del desierto*.
* 1944 *El halcón en México*.
* 1946 *Latidos del corazón*, de Sam Wood.
* 1950 *Los vengadores*.
* 1954 *La mujer de las camelias*.
* 1984 *Camila* (Ana Perichon edo "La Perichone" legendarekin) (ez nahastu Micaela Villegas, La Perricholi o La Périchole).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Mona Maris - Semblanza, historia, biografía - Todotango.com» *www.todotango.com* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Mona Maris biografía, edad, altura, esposa, net worth, familia» *Celebrity Age Wiki* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).
3. ↑    *Copia archivada.* .
4. ↑   «I. COMIENZOS: CONFIRMADO, PANORAMA, SIETE DÍAS, MUNDO NUEVO, SUR Y DESPUÉS (1968-1973)» *Puig por Puig* (Vervuert Verlagsgesellschaft): 27–94. 2006-12-31 (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).
5. ↑   «Mona Maris» *IMDb* (Noiz kontsultatua: 2022-10-17).

Kanpo estekak
-------------

* Mona Marisen fitxa IMDb-n
* 83 urterekin egindako erreportajea
* Mona Marisen argazkiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3074901
* Commonscat Multimedia: Mona Maris

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 51952345
* ISNI: 0000 0000 5937 8893
* BNE: XX1535050
* BNF: 14690216j (data)
* GND: 1061416771
* LCCN: no89003655
* SNAC: w6334f14
* SUDOC: 192907247

 |

* Wd Datuak: Q3074901
* Commonscat Multimedia: Mona Maris