**Andrea del Sarto** (Florentzia, 1486 - Florentzia, 1530) italiar margolaria izan zen. Goi Errenazimentuko Florentziako klasizismoaren maisu handia izan zen.

Biografia
---------

Andreak Florentzian ikasi zuen, zilargile lehendabizi, eta Piero di Cosimo margolari handiarekin ondoren. Hala eta guztiz ere, bere heziketarako oinarrizkoa izan zen Rafael, Fra Bartolomeoren eta Leonardoren lanen azterketa. Bi bidaia egin zituen Erromara (1511an eta 1514an) eta bat Veneziara. Frantziara ere joan zen, Frantzisko I.arenren (1518-1519). Andrea del Sartok, dena dela, Florentzian egin zuen lan batez ere.
Piero di Cosimo margolari handiaren ikaslea izan zen. Leonardoren eta Rafaelen eragin handia izan zuen, bai eta Andrea eta Fra Bartolomeorena ere.

Lanak
-----

*Harpien Andre Maria*, 1517, Uffizi Galeria, Florentzia.
Florentziako *Basilica della Santissima Annunziatako* klaustroan dauden freskoak (1509-1510) eta Scalzitarren klaustrorako egin zituenak (1514-1526) aurrez aurre jarriz gero, argi ikus daiteke Andrea del Sartoren pinturak izan zuen bilakaera. Bilakaera horren lehenengo aldian *Philippe Benizzi santuaren bizitza* (1510 ing.), *Natività della Vergine* (1514 ing.) eta *Madonna del Sacco* (1525) lanak pintatu zituen. Zenbaiten iritziz, azken horixe da Andrearen lan nagusia.

Bigarren aldian, berriz, *San Joan Bataiatzailearen bizitza* (1512-1526) eta *Ikustaldia* (1524) margotu zituen. 1521. urtean Poggion (*Tributo a Cesare*) eta Florentziako San Salvi elizan (*Afaltokia*, 1529. urtea arte amaitu ez zuena) lan egin zuen.

Andrea del Sartok lan ugari egin zituen, baina kolore finak erabiltzeko zuen gaitasun berezia lan hauetan ikusten da ondoen: *Familia Santua* (Louvre, Paris), *Harpien Andre Maria* (1517, Uffizi Galeria, Florentzia), *Hirutasunaren borroka* (1517-1518, Palazzo Pitti, Florentzia), *San Joseren bizitzaren eszenak* (1515-1516, Palazzo Pitti, Florentzia), *Isaaken sakrifizioa* (1527, Prado Museoa, Madril). Andrearen lanen artean aipatzekoak dira, bestalde, erretratuak, eta horien artean *Ritratto di scultore* (1518 aldean, National Gallery, Londres), hartu behar da kontuan. Hainbat eta hainbat marrazki egin zuen, eta baita proiektuak ere (Era sinbolikoan urkatutako *Kapitain traidoreak* saila, Florentziako Bargello jauregiaren kanpoaldeko horma irudietarako).

Andrea del Saltoren lanak orekaz eta harmoniaz heterik daude, eta formari dagokionez perfektoak dira: Vasarik *akatsik gabeko pintorea* zela esaten zuen. Mugarri izan zen belaunaldi gaztearentzat: Pontormo, Rosso Fiorentino eta Giorgio Vasari.

Iruditegia
----------

* Natività della Vergine, 1513-1514Santissima Annunziata, Florentzia.*Natività della Vergine*, 1513-1514  
Santissima Annunziata, Florentzia.
* Battesimo delle moltitudini, 1515-1517Chiostro dello Scalzo, Florentzia*Battesimo delle moltitudini*, 1515-1517  
Chiostro dello Scalzo, Florentzia
* Ritratto di scultore, 1518 aldeanNational Gallery, Londres.*Ritratto di scultore*, 1518 aldean  
National Gallery, Londres.
* Pala di Gambassi, 1528 aldeanPalazzo Pitti, Florentzia*Pala di Gambassi*, 1528 aldean  
Palazzo Pitti, Florentzia

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/11/15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Andrea del Sarto*** Aldatu lotura Wikidatan |

* **(Ingelesez)** John K.G. SHEARMAN: Andrea del Sarto Encyclopædia Britannica.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5571
* Commonscat Multimedia: Andrea del Sarto / Q5571

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 59101593
* ISNI: 0000000121016608
* BNE: XX1725796
* BNF: 120493546 (data)
* CANTIC: a19259530
* GND: 118794604
* LCCN: n82037657
* NDL: 00516002
* NKC: xx0017027
* CiNii: DA02059026
* SNAC: w6p56qd3
* SUDOC: 028713648
* ULAN: 500025314
* BIBSYS: 15032114
* UB: a1060817
* ICCU: CFIV018781
* Open Library: OL1056596A
* KulturNav: id
* RKD: 69797
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01440/eu\_d\_0521/d0521
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Museo del Prado: c9d7da6c-4bb5-4f98-be45-8da0a40a64ee

 |

* Wd Datuak: Q5571
* Commonscat Multimedia: Andrea del Sarto / Q5571