recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gastropoda** edo **kuskubakarrak** moluskuen filumeko klaseetako bat da. Moluskuen barnean talderik zabalena da, 60.000-75.000 espezierekin. Animalien klase hau intsektuen ondoren bigarren zabalena da.

Gastropodoak ingurune askotan bizi dira: zelaietan, basoetan, basamortuetan eta mendietan; putzu txikietan, ibaietan eta lakuetan; estuario, uholde-lautada eta marearteko-zabalguneetan, itsaso zabalean eta hondo abisalean. Bizimodua ere oso ezberdina da, baita parasitoak ere. Orokorrean barraskilo eta bare espezie ugariz osatua dago, bai lurtar zein itsastarretan.

Askotan, esan bezala, barraskilo izena ere ematen bazaie orokorrean kanpo oskola dutenei mugatzen da. Oskol horren barruan gorputzaren atal bigunak sartzen dituzte. Bare izena ematen zaie, bestalde, oskolik ez dutenei eta batzuetan barne-oskola dutenei ere.

Etimologia
----------

Literatura zientifikoan lehen gastropodeoak "gasteropodo" gisa agertzen ziren Georges Cuvierrek 1795an egindako lanean. Cuvierrek izen hau aukeratu zuen antzinako grezieraz γαστήρ *gastér* "urdaila", eta πούς *poús* "oin" hitzetatik.

Lehenago *unibalbo* izena erabiltzen zen, hau da, oskol bakarrekoak, *bivalvia*ren oposizioz. Euskaraz **kuskubakar**, **oskolbakar** edo **unibalbo** izena ere ematen zitzaien eta batzuetan barraskilo moduan deitzen zaie, nahiz eta guztiak ez izan barraskiloak.

Sailkapena
----------

* Eogastropoda
	+ Patellogastropoda
	+ Euomphalina (fosil)
	+ Neomphalida
* Orthogastropoda
	+ Cocculiniformia
	+ Vetigastropoda
	+ Neritaemorphi
	+ Caenogastropoda
	+ Heterobranchia

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Txantiloi:Frantsesa Georges Cuvier.  (1795). «Second mémoire sur l'organisation et les rapports des animaux à sang blanc, dans lequel on traite de la structure des Mollusques et de leur division en ordres, lu à la Société d'histoire naturelle de Paris, le 11 Prairial, an III"» *Magazin Encyclopédique, ou Journal des Sciences, des Lettres et des Arts* 2: 433-449..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4867740
* Commonscat Multimedia: Gastropoda
* Wikispecies Espezieak: Gastropoda

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 119403909 (data)
* GND: 4179833-8
* LCCN: sh85123719
* NDL: 00563642
* NKC: ph115754
* AAT: 300249701
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* ADW: Gastropoda
* BOLD: 92
* BioLib: 2442
* Dyntaxa: 4000055
* EOL: 2366
* Fauna Europaea: 11369
* GBIF: 225
* ITIS: 69459
* NCBI: 6448
* Paleobiology Database: 8304
* WoRMS: 101
* uBio: 425100
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D049851

 |

* Wd Datuak: Q4867740
* Commonscat Multimedia: Gastropoda
* Wikispecies Espezieak: Gastropoda
**Frank Hornby** (1863ko maiatzaren 15a - 1936ko irailaren 21a) asmatzaile, enpresaburu eta politikari ingelesa izan zen. Jostailuen garapenean eta fabrikazioan begitazioduna zen, eta ingeniaritza formalik ez zuen arren, XX. mendean ingeniaritza-printzipioetan oinarritutako hiru jostailu-lerro ezagunenetakoak asmatzeaz eta ekoizteaz arduratu zen: Meccano, Hornby Model Railways eta Dinky Toys. Meccano Ltd jostailu konpainia britainiarra ere sortu zuen 1908an, eta 1916an hileroko argitalpena jarri zuen martxan, *Meccano Magazine*.

Hornbyren asmakizunek eta ekimenek aberats bihurtu zuten 1930eko hamarkadan, eta politikan sartu zen 1931n, Everton-eko barrutirako diputatu kontserbadore gisa hautatu zutenean. Hornbyren ondarea bere heriotzaren ondoren luze iraun du eta mundu osoko zaletuek Meccano modeloak eraikitzen eta bere jostailuen bildumak egiten jarraitzen dute. Hornbyren jaiotzaren 150. urteurrena ospatu zen Liverpoolen eta Brightonen 2013ko maiatzaren 15ean.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Frank Hornbyren bizitza eta Meccanoren historia
* Frank Hornby: Jostailu batekin 1.000.000 dolar irabazi zituen mutila
* Frank Hornbyren historia piktoriko laburra. Jatorrizkotik 2006-02-15ean artxibatuta.
* Liverpool Bizitza – Frank Hornby

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q333225
* Commonscat Multimedia: Frank Hornby

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123130867
* LCCN: n88020115

 |

* Wd Datuak: Q333225
* Commonscat Multimedia: Frank Hornby
Boulevardeko kioskoa (Donostia).
***Art Nouveau* Euskal Herrian** ez zen Europako beste leku batzuetan bezain emankorra izan, baina artikulu honetan adibide nagusiak ematen saiatuko gara. Lurraldeei dagokienez, Bizkaia da emaitza gehien daukana.

Araban
------

Gasteizko Bonilla lantegi etxea (Francisco Albiñana eta J. Casaús, 1915-1917) da aipagarria. Goya gasolindegiak (José Luis López de Uralde eta Francisco Alonso Martos, 1935) estilo horren eragina du, arrazionalismo-kutsu handia ere eduki arren. Halaber, hiriburu arabarreko Alaba Jenerala kaleko 2. zenbakiko etxea (José Otalora, 1904) ere modernismoan sailkatu daiteke.

Bizkaian
--------

Alde batetik, Ricardo Bastida arkitekto bilbotarrak Castaños eta San Mameseko udal garbitegiak diseinatu zituen, gaur egun ere ikusgai dauden eraikin ederrak. Alondegia ere bere lan handien artean dago, eta beste estilo batean eginda dago, nahiz eta batzuen ustez adibide modernista ere izan.

Bestetik, Ismael Gorostiza ere arkitekto modernista bizkaitar aipagarrienetakoa da eta Barakaldo jaioterriko hainbat eraikin diseinatu zuen, gehienak gaur egun desagertuta izan arren.

Baina ziur aski Campos Eliseos Antzokia (1902) eta Montero etxea (1901-04) dira hiriburu bizkaitarraren eraikin ederrenak eta ezagunenak, Abandoko barrutian kokatutakoak. Barruti berean ere Guridi eraikin ikusgarria dago (Poza kalea 1).

Gipuzkoan
---------

Kontxako hondartzaren eskubanda ezaguna (Juan Rafael Alday, 1910) eta ibilbide horren inguruan dauden hainbat eraikin, Donostiako Boulevardeko kioskoa eta Moraza (5. zk), Zubieta (1. zk) eta Garibai (21. zk) kaleko etxeak Art Nouveauk Donostian emandako adibiderik azpimarragarrienetakoak dira.

Luis Elizalde eta Ramón Cortázar ere bertako arkitekto modernistarik nabarmenen artean ditugu bestela.

Tolosan Berdura plazako estalkia da aipagarria. Juan Alejandro Mujika arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen 1899-1900 urteen bitartean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Los Lavaderos de San Mamés y Castaños"
2. ↑  "Ismael Gorostiza, una figura clave del modernismo bizkaino"
3. ↑   Berdura plaza hiru.com web gunean

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85952896

 |

* Wd Datuak: Q85952896
*Artikulu hau Gaur egungo 3. mailari buruzkoa da; Desagertutako 3. maila gaitzat duena beste hau da: «Espainiako futbol ligako hirugarren maila»*

**Hirugarren maila RFEF** txapelketa ez profesionala da, Espainiako liga sistemari dagokionez 5. kategoria. Bigarren maila RFEF eta Erregional Preferentearen artean dago kokaturik. 2021-22 izan zuen aurreneko denboraldia.

Historia
--------

2019-2020 denboraldia 28. jardunaldia jokatu ondoren COVID-19 pandemiaren erruz etenda gelditu zen. Maiatzaren 6an erabaki zen liga ez berrekitea eta sailkapenak une horretan zeuden bezala uztea. Multzo bakoitzeko aurreneko laurek igoera play-offak jokatu zituzten elkarren artean eta bakarra igo zen Bigarren B mailara. Ez zen jaitsierarik izan baina azpiko mailetatik taldeak igo ziren, IV taldean probintzia bakoitzeko bana eta XV multzoan Lehen Autonomikotik hiru. Horren ondorioz talde kopurua handitu egin da 2020-21 denboraldirako eta txapelketak egitura berezia hartu zuen. Bi fasetan jokatu zen. Lehenengo fasean 11 taldetako bi multzo osatu ziren. Bigarren fasean multzo bakoitzeko hiru talde onenek igoera fasea jokatu zuten eta azkenengo bostek jaitsiera fasea.

Bigarren B maila desagertu egin zen eta haren tokian bi maila berri sortu ziren, Lehen maila RFEF (Espainiako liga sisteman hirugarrena) eta Bigarren maila RFEF (Espainiako liga sisteman laugarrena).

Antolaketa
----------

Hirugarren mailako multzoak
Ordura arteko Hirugarren mailak zituen multzo berak mantendu zituen. **Euskal taldeak** hiru multzotan zeuden kokatuta:

* IV multzoa: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa
* XV multzoa: Nafarroa
* XVI multzoa: Errioxa (tartean Arabako SD Oyonesa eta Nafarroako CD Vianés)

Multzo bakoitzeko txapelduna 2. maila RFEF-ra igotzen da, 2. eta 5. postuen artean jokaturikoek igoera play-offak jokatzen dituzte. Azken bostek maila galtzen dute. Horretaz gain aurreneko biak Errege Kopa jokatzeko sailkatzen dira.

Txapeldunak
-----------

| Denboraldia | IV multzoa | XV multzoa | XVI multzoa |
| --- | --- | --- | --- |
| 2021-22 | Deportivo Alaves B | Atlético Cirbonero | CD Arnedo |
| 2022-23 | Barakaldo | Valle de Egüés | Náxara |

Ikus, gainera
-------------

* 3. maila RFEF IV. multzoa
* 3. maila RFEF XV. multzoa
* 3. maila RFEF XVI. multzoa

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «La Segunda B y Tercera tendrán ascensos pero no descensos» *La Vanguardia* 2020-05-06 (Noiz kontsultatua: 2020-09-12).

Kanpo estekak
-------------


| * i
* e
* a
**Espainiako futbol txapelketak** |
| --- |
| Espainiako Liga (Gizonezkoak) | Lehen maila • Bigarren maila • 1. maila RFEF • 2. maila RFEF • 3. maila RFEF • Erregional mailak**Desagertuak:** *Bigarren B maila (†)* • *Hirugarren maila (†)* |  |
| --------------- |
| Espainiako Kopak (Gizonezkoak) | Errege Kopa • Espainiako Superkopa • Federazioaren Kopa**Desagertuak:** *Eva Duarte Kopa (†)* • *Ligako Kopa (†)* • *Afizionatuen Kopa (†)* |
| --------------- |
| Emakumezkoen txapelketak | Lehen maila • 1. Federazioa • 2. Federazioa • 3. Federazioa • 5. maila (Euskal Liga, Nafarroako Liga) • Erreginaren Kopa • Superkopa |
**San Félix Martir eliza** Zaragozako probintzian dagoen Torralba de Ribota herrian dagoen XV. mendeko eraikin katoliko gotortua da. Mudejar estilokoa da.

Historia
--------

Tenplua 1367 eta 1420 urteen artean eraiki zen eta islamiar trazakoa da burualdean eta gotiko berantiarrekoa oinaldean. Arkitektura, Mahoma Ramiri egotzi zaio, Benedikto XIII.a aita santuaren arkitektorik gogokoena izan zena.

Ezaugarriak
-----------

Aragoiko eliza denfentsiboaren adibide tipikoa da tenplua. Kanpoaldean, ertzetako frisoak eta lazeria-oihalak dira nagusi. Mendebaldeko fatxadan arrosa-leiho kalatu bat dago; ate nagusiak, berriz, arku zorrotza du.

Tenplua habearte bakarrekoa da, bi sekziotan banatuta dago eta bi alboetan bi dorre eta gurutze-ganga sinplez banatuta daude. Kaperak bi aldeetan daude, kanoi zorrotzez estalitako kontrahormen artean. Kaperetan erretaula barrokoak, errenazentistak eta geroagokoak daude. Presbiterioa zuzena da eta hiru kapera karratu ditu. Erdikoan inskripzio bat irakur daiteke, igeltsuzko gainazalaren gainean puntzoia duena: «Esan: Ez dago Jainkorik Allah baino gehiago». Dorreek oinplano karratua dute, baina barraskilozko eskailerak, barrualdean, zilindrikoak dira, XV. mendeko bigarren hamarkadako egitura ohikoa.

Barruko dekorazio koloretsua mantentzen da oraindik: gorriak, beltzak, urdinak eta berdeak, arkuak, adreiluak eta lazeriak itxuratzen dituztenak.

Iruditegia
----------

* Fatxada nagusia.Fatxada nagusia.
* Aldare nagusia.Aldare nagusia.
* Barruko ikuspegi orokorra.Barruko ikuspegi orokorra.
* Elizaren atzealdea.Elizaren atzealdea.
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:aragonmudejar.com webguneko fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56236295
* Commonscat Multimedia: Church of Saint Felix, Torralba de Ribota

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001047
* SIPCA: 7-INM-ZAR-020-257-005

 |

* Wd Datuak: Q56236295
* Commonscat Multimedia: Church of Saint Felix, Torralba de Ribota
**José Luis Balmaceda Serigós**, Txileko diplomazialaria eta egungo Txileko enbaxadorea Suitzan (2014-). Enbaxadorea izan da Norvegian (2000-2004), Australian (2006-2010), Txileko Misioa Genevan Nazio Batuen Erakundeen aurrean (2013-2014). Gaur egun Suitzarako enbaxadore gisa aritzen da (2014-) bb nn bb vv bb nn bb vv bb nn

Biografia
---------

Balmaceda enbaxadorea Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean lizentziatua da, eta Nazioarteko Zuzenbidean eta Nazioarteko Harremanetan graduondoko ikasketak egin ditu Heidelbergeko Unibertsitatean eta Max Planck Institutuan, Alemanian.

Bere ibilbide profesional luzean, Zuzendaritza Politiko Orokorrean (Itunen Saila), Latinoamerikako Zuzendaritzan, Europan Zuzendarian eta Ingurumen eta Itsas Gaietako zuzendarian aritu da. Era berean, Mariano Fernández Kanpo Harremanetarako Sailburuordetzako kabinete burua izan zen 2004 eta 2006 artean.

1990ean demokrazia itzultzean, Balmaceda enbaxadoreak Itzulerako Bulegoarekin lankidetza estua izan zuen eta Erresuma Batuko Gobernuarekin negoziatu behar izan zuen herrialde horretan txiletar erbesteratu gehiagoren etxeratzea ahalbidetu zuten finantza baliabide osagarrien esleipena.

2012 eta 2013 artean, Enpresaren Gizarte Erantzukizunari (EGE) buruzko Mahai Nazionaleko buru izan zen, eta bere lana EGEren Kontseilu Nazionalaren sorrerarekin amaitu zen. Aldi berean, Nazio Batuen 10. Printzipioaren aplikazioa bultzatu zuen Latinoamerikako herrialdeen taldea zuzendu zuen.

Genevan egoitza duten Nazio Batuen Erakundeetako enbaxadore izanik, 2013-2014 bitartean, Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren menpeko Egoera Batzordeko kide izan zen GRULACeko ordezkaritzetan.

Ricardo Lagos presidente ohiak Norvegiako enbaxadore izendatu ondoren, 2000ko uztailean, bizilagunek osatutako gizarte-laguntzako atala sortu zuen, lurralde nazionaleko hainbat eskualdetan kokatutako baliabide nahikorik ez duten zentro mediko eta zahar-etxeen beharrak betez.

2010eko otsailean Txilek jasandako lurrikara eta tsunami tragikoaren harira, Diplomazia Humanitarioaren Ekimenaren sorrera bultzatu zuen, Atzerri Ministerioaren menpeko erakundea, zeina osasun arloan laguntza eskerga ematen ari dena, eta eskakizunak betez. zentro medikoak, tratu txarrak jasaten dituzten eta ezindutako haurren etxeak, baita zaharren egoitzak ere. Gaur egun, Suitzan bizi diren txiletar elkarteetako kideekin egiten da lan hau.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17635549

 |

* Wd Datuak: Q17635549
**Yvette Huykoa** (edo, besterik gabe, Yvette) (Huy, Belgika, 1158 – Huy, Belgika, 1228ko urtarrilaren 13a) kristau profeta eta anakoreta izan zen.

Bizitza
-------

Familia aberats baina ez bereziki erlijioso batean jaio zen, Liegeko apezpikuarekin erlazioa zuena, eta gaztetatik bizitza erlijiosoa bizitzen saiatu zen bere etxetik. Bere aita zerga biltzailea zen. Yvette ezkontzera behartu zuten hamahiru urte zituenean eta hiru seme-alaba izan zituen (haietako bat oraindik haurtxoa zenean hil egin zen), eta hemezortzi urte zituela alargun geratu zen. Statten, Mosa ibaiaren goikaldean eta Huytik hurbil, zegoen legenarra zaintzeko ospitalera joan zen orduan. Bertako gaixoak zaintzeko eta bere bokazio erlijiosoa era sakonagoan jarraitzeko hartu zuen erabaki hau.

Bere bi semeak aitonaren kargu utzi zituen. Hamar urte geroago, anakoreta bihurtu zen eta koloniaren ondoan zegoen kapera bateko gelaxka batera erretiratu zen, Orvaleko abadetxeko abadeak egindako zeremonia batean. Bertatik, erromesei gidaritza eskaintzen zien, beregan profeta bat ikusten baitzuten, zentzu apostolikoan jainkotasunarekin lotura zuenaren zentzuan. Apaizak eta baita tokiko elizaren dekanoa ere bere presentziara deitu zituen eta haien portaeragatik kargu hartu zien. Bere aitaren eta bere seme baten konbertsioa eragin zuen. Denbora baten ostean, bere botereak gizonezko kleroarena mehatxatzen zuen. Salatu zuten. Yvette 1228ko urtarrilaren 13an hil zen Huyn, Belgikan.

Bere bizitza Floreffeko Hugh Premontretarrak jaso zuen.

Erreferentzia zerrenda
----------------------

1. 1 2 3    *Medieval women.*  Published for the Ecclesiastical History Society by B. Blackwell 1978 ISBN 9780631192602. PMC 6921024..
2. 1 2    *Women in the Middle Ages : an encyclopedia.*  Greenwood Press 2004 ISBN 9780313330162. PMC 55596865..
3. 1 2   1965-, Lawler, Jennifer,.  (2001). *Encyclopedia of women in the Middle Ages.*  McFarland ISBN 9780786432530. PMC 47225463..
**José Miguel Alzérreca Saldes**   (Santiago, 1845eko maiatzaren 7a - Placilla, Valparaíso ondoan, 1891ko abuztuaren 28a)   Txileko soldadua izan zen, gerran parte hartu zuena. Pazifikoan eta 1891ko Gerra Zibilean.

Biografia
---------

Joaquín Alzérrega baserritarraren eta Ramona Saldesen semea.  Institutu Nazionalean hasi zituen ikasketak eta gero Eskola Militarrean sartu zen. 1865ean Armadan sartu zen bigarren teniente gisa. Espainiaren aurkako gerran parte hartu zuen, 1866an Valparaísoko bonbardaketan egonik. 1868an Araukaniako Okupazioan parte hartu zuen Traiguén eta Cautínen gertaeretan borrokatuz.

Gero Ozeano Bareko Gerran jardun zuen, eta Antofagastako bonbardaketetan egon zen Huáscar monitore perutarraren aurka. 1879an Pisagua hartzen aritu zen, San Frantzisko, Los Angeles eta Pajonales de Samako guduetan. 1880ko Tacnako guduan hiria okupatu zuen lehenetako bat izan zen. Urte horretan bertan Morro de Arica hartzen parte hartu zuen. 1880 eta 1881 artean Chorrillos eta Mirafloresko guduetan nabarmendu zen Limako Kanpainan eta Peru barnealdeko Sierra Kanpainan parte hartu zuen. 1887an Koronel Efektibora igo zuten. 

1886an José Manuel Balmaceda Errepublikako presidentearen laguntzaile izendatu zuten eta 1891ko urtarrilean, Armadako matxinada piztu zenean, Txileko Santiagoko alkate izendatu zuten. Conconeko guduan parte hartu zuen Valparaíso dibisioko komandante nagusi gisa, eta porrot nabarmena izan zuen. Hurrengo hilabeteetan, Balmaceda presidentearen aurkarien aurkako errepresioa antolatu zuen hiriburuan, Santiagoko aristokraziaren zati handi baten gorrotoa irabaziz.

"Valparaíso" 2. dibisioaren burua hartu zuen José Antonio Gutiérrez koronelaren heriotzaren ondoren. Geroago Placillako guduan hil zen Gurutze Gorriko anbulantzian artatzen ari zela eta bere gorpua kongresuko tropek basatiki moztuta.

José Miguel Alcérrecaren aitortza bere lagun Óscar Viel almiranteari:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *No he podido encontrar la muerte en Concón, pero buscaré en la segunda batalla si la fatalidad derrumba nuestro Ejército*. |  » |

1922ko irailaren 19an, bere gorpua lurpetik atera eta, Orozimbo Barbosa jeneralarenekin batera, Santiagora eraman zuten, Hilerri Nagusiko Armadako mausoleoan lurperatzeko.

Omenaldiak
----------

Gaur egun Arica eta Parinacota eskualdeko General Lagos udalerriko Coronel Alcérreca herriak bere izena darama.

Bibliografia
------------

* Carlos Gispert (2000) - *Txileko Entziklopedia, Hiztegia, 1. liburukia*. OCEAN argitaletxea.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   FamilySearch. *José Miguel Alzérreca Valdés.* .
2. ↑   Icarito. *José Miguel Alcérreca Saldes.* .
3. ↑   «José Miguel Alzérreca Saldes - Genealogía Chilena en Red» *www.genealogiachilenaenred.cl*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5943885

 |

* Wd Datuak: Q5943885
Erresistentzia-kiroletan, hala nola ziklismoan eta lasterkan, **txakalaldia** da bat-bateko ahulaldi edo energia-galera bat zeina gertatzen baita gibeleko eta giharretako glukogenoaren erresalbua ahitzean. Txakalaldi arinari aurre egiten ahal zaio atsedena hartuz nahiz gluzemia-indize gora duten edari eta osagarriak kontsumituz, adibidez dextrosa, maltodextrina edo eztia.

Mekanismoa
----------

 Nekatutako gizon baten estatua. Txakalaldiaren adierazgarri.
Ariketa fisikoa egiten denbora luze pasatzen dutenek bi bide metabolikotatik eskuratzen dute indarra: gantz-azido bidetik nahiz glukogenolisi bidetik.Ariketa fisikoaren intentsitatearen arabera, bide metaboliko batetik edo bestetik ekoizten da indar gehiena. Honela, ariketa bizia egitean, indar gehiena glukogenolisiaren bidez lortzen da.

Pertsona arrunt batek dieta normal batekin eta aktibitate fisiko arinarekin 350-380 glukogeno-gramo gorde ahal du giharretan. Korrika egiteko, bizikletaz joateko edo eskiatzeko behar dira batez beste 600-800 orduko kilokaloria. Horrela, glukogenozko erreserbak bi ordu baino lehenago bukatzen dira. Entrenamendu egokiak eta lehiaketa edo proba fisikoak baino lehen, karbohidratoz betetzeak glukogeno erreserba 880 gramotaraino igotzen du. Modu honetan, denbora luzeago ariketa egiten jarraitu ahalko litzateke.

Sintomak
--------

Glukogenoa bukatzean, ahulaldi orokorra, gihar-ahulaldia, zorabioak, hipogluzemia eta haluzinazioak ager daitezke.

Prebentzioa
-----------

Sintomak saihesteko edo geldiarazteko, badaude jarraibide batzuk:

* karbohidratoz berriz betetzea; proba fisikoa egin baino bi egun lehenago karbohidrato gehiago hartuz, glukogenozko maila gorena lortzeko;
* erresistentzia-handiko ariketa fisikoa egitean karbohidratotan aberatsak diren edari edo jakiak hartzea;
* ariketa fisikoaren intentsitatea gutxiagotzeak gantz-azido bidea aktibatzen du, kontsumo energetikoa murrizten du eta glukogeno erreserbak agortzea saihesten du.

Ikus, gainera
-------------

* Nekea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1567709

 |

* Wd Datuak: Q1567709
**Sergio René Orozco Sepúlveda** (1930eko urtarrilaren 19a) txiletar doktorea eta akademikoa da, "*Doctor Orozco*" izenez ezaguna, eta urte askotan Txileko Unibertsitateko Clubeko presidente izateagatik.

Karrera profesionala
--------------------

Nefrologiako espezialitatearekin medikuntza ikasi zuen Txileko Unibertsitatean, eta ondoren José Joaquín Aguirre Ospitale Klinikoko Nefrologia Saileko irakasle titular eta buru izan zen. 2020an hil zen Héctor Orozco Sepúlveda Armadako Inteligentzia Zuzendaritzako (DINE) zuzendari ohiaren anaia da.

Publikoki nabarmentzen hasi zen, 1968an, Txilen egindako lehen giltzurrun-transplantean parte hartu ondoren.  1971 eta 1975 bitartean Txileko Unibertsitateko errektoreorde akademikoa izan zen, diktadura militarraren aurka zeuden ikasle ugari kanporatzearen aurka kaleratu zuten arte. Jose Luis Federici Augusto Pinocheten diktadurak izendatutako errektorearen aurka egin zuen Txileko Unibertsitateko irakasleen kide aktiboa izan zen.

Futboleko zuzendaria
--------------------

Universidad de Chile jaitsi eta gero Lehen Mailara itzuli ondoren, Orozkoren zuzendaritza indartsu atera zen taldea berreskuratzeko, eta kirol klubaren administrazioa bere gain hartu zuen erakundeak pairatzen zuen egoera ekonomiko kaskarra hobetzeko zereginarekin. Nefrologoak 1991ko azaroan hasi zuen bere lehendakaritza eta hamahiru urtez iraun zuen, eta bertan zuzendaritza urdina zuzendu zuen, lorpen esanguratsuak eta hainbat eztabaida gidatuz.

Orozkoren presidentetzapean, Arturo Salah-ek zuzendutako kluba eta, geroago, Jorge Socíasek entrenatzaile gisa, lidergoaren alde borrokatu zen eta azkenean 1994ko Lehen Mailako Txapelketa Nazionala irabaztea lortu zuen, Marcelo Salas, Sergio Vargas, Patricio Mardones, Rogelio Delgado, Ronald Fuentes, Esteban Valencia, Raúl Aredes, Juan Carlos Ibáñez, Cristián Castañeda, Víctor Hugo Castañeda eta Luis Musrri bezalako figurak nabarmentzen zituen zerrenda batekin, besteak beste, Universidad Católicari kopa kenduz, 25 urtez "*La U* "txapelduna izan gabe egon ostean. Hurrengo urtean bigarren aldiz txapelketa lortu zuen.

Bost nazio titulu eta Txileko bi Kopa dira bere agintaldian lortutako arrakastaren artean. Hala ere, klubaren finantza-kudeaketari buruzko iskanbila eta akusazioek oihartzun handia lortu zuten honen amaieran, eta arazoek, bere kontrakoen ustez, klubaren porrota eragin zuten.

Azkenik, 2004ko azaroan, medikuak lemazain urdin karguari uko egin zion, komunikabideen nekea eta haren aurkako kritikak aipatuz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Realizadores del primer transplante renal en Chile fueron condecorados uchile.cl, 10 de enero de 2007. Consultado el 21 de diciembre de 2020
2. ↑  Tras 13 años, René Orozco renunció a la presidencia de U. de Chile cooperativa.cl, 29 de noviembre de 2004. Consultado el 21 de diciembre de 2020

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6105751

 |

* Wd Datuak: Q6105751
*Artikulu hau Greziar mitologiako pertsonaia buruzkoa da; kondizioa gaitzat duena beste hau da: «Hermafroditismo»*

**Hermafrodita** edo **Hermafrodito**, greziar mitologian, Hermes eta Afroditaren semea da. Ovidiok bildu zuen Metamorfosiak lanean (IV liburuan).

Mitoa
-----

Ninfek hazi zuten Frigiako Ida mendian. 16 urterekin bere jaioterria utzi eta Asia Txikian zehar bidaiatu zuen Salmazis ninfa bizi zen putzu garrantzitsu batera iritsi zen arte. Hermafroditok ez zuen harengan inolako interesik erakutsi baina bere putzuan bainatzeari ekin zion. Salmazis aukera horretaz baliatu zen, eta harekin batera sartu zen uretan, besarkatuz eta jainkoei otoi eginez betirako elkartuta gera zitezen. Haren eskaria entzunik, jainkoek bi gorputzak batu zituzten eta izaera bikoitzeko pertsona sortu zen. izaki bakarrean elkartuz, sexu organo maskulino eta femeninoak. Hermafroditok bere gurasoei eskatu zien Salmazis putzuan murgiltzen zen edozein gizoni, berari bezala, emakumezkoen ezaugarriak ematea. Desio hori ere bete egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Las metamorfosis: Libro IV - Wikisource» *es.wikisource.org* (Noiz kontsultatua: 2020-01-08).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Hermafrodito» *Mitos y Leyendas* 2014-06-12 (Noiz kontsultatua: 2020-01-08).

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
*Cortinarius subtortus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. Esferikoa edo erdi-esferikoa, gero laua, pixka bat likatsua eguraldi hezearekin, lehorrarekin opakua, apur bat fibrilosoa, azkenik zimurtua, ertza beherantz bihurritua, horixka-lehoi kolorekoa.

**Orriak:** Nahiko zabal, zabalak, pixka bat lodiak, itsatsi-unziformeak edo zertxobait dekurrenteak, iletsuak (zistidio ugariren ondorioz); gris-oliba antzeko kolorekoak, gero arre-oliba antzeko kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,8 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. Borra formakoa edo zilindriko luzanga gora mehetua, askotan bihurritua, arre-okre antzeko kolorekoa, oliba antzekoa goialdera. Gortina iheskorra zuri-horixka kolorekoa.

**Haragia:** Zurixkatik okre zurbilera doan kolorekoa, pixka bat mikatza, intsentsu usaina edo zedro-zurarena izaten du.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Subtortus* epitetoa latinetik dator, okerra, bihurritua, esan nahi duen "tortus" hitzetik. Zertxobait bihurritua duelako oina.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Zedro-zuraren usain bereizgarria jariatzen du, eta identifikatzen laguntzen du.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Mendiko koniferoen basoetan, leku urtsuetan, mendiko zohikaztegietan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 204 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 171 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
**Sant Aniol d'Aguja** Kataluniako Besalún, Garrotxa eskualdean, Gironako probintzian, 859 urtean sortutako monasterio erromanikoa da. Agujas haranean dago kokatuta. Egun eliza katolikoa gordetzen da bakarrik.

Izena
-----

Santutegiaren toponimoa Esmirnan (Anatolian) jaiotako Andeolus edo Aniol martiri santuaren izenetik dator. Kondairaren arabera Andeolus lurralde honetara, penitentzia egiteko asmoz Vallespirretik heldu zen. Elizaren azpian Abadearen Leizea dago eta bertatik ateratzen den ura erabiliz Andeolusek begietako gaitzak sendatzen omen zituen. Hori zela eta erromes asko bertara hurbiltzen zen.

Historia
--------

Racimir lehen abadea izan zen eta berak lortu zuen Karlos II.a Burusoila Mendebaldeko Frantziako erregearen eskutik monasteriorako lurralde propio baten eskubidea. Monjeak San Benediktoren Ordenakoak ziren eta normandiarren erasoetatik ihes egiten Vallespirretik heldu ziren.

Oso monasterio txikia zen eta komunitatea ere horrelakoa zen. Gainera, ingurua oso isolatuta zegoen. Horregatik, laster, Gironako apaizen esanetara jarri behar izan zen; gertaera hori 899an dokumentatuta dago. Azkenean, 1003an monjeek Sant Llorenç de Monteko monasteriora alde egin zuten. Ondoren Sant Aniol d'Aguja parrokia gisa gelditu zen, aipatutako monasterioaren menpe.

1983tik elizak Kataluniako Nazio-intereseko Kultura Ondasunaren izendapena (Bé Cultural d'Interès Nacional) du. Herrian, errektoretzan, aterpea dago. Eliza inguruko erlijio eta kultura erreferente garrantzitsua da.

Ezaugarriak
-----------

IX. mendeko eliza eraikin erromanikoa da. Eliza nahiko txikia da, habearte bakarrekoa, eta altura txikiko kanoi ganga du. Absidea zirkuluerdi formakoa da, Lombardiako erromanikoan ohikoak diren arku itsuez eta lesenekin apainduta. Bi isurkiko teilatua du. Aurrealdean, 1936 arte, elizari erantsiriko gela bat zegoen baina erori zen eta egungo patioa gelditu zen.

1949an muga babesten zuten soldaduek fatxada zaharberritu zuten. Fatxada txikienak lehio borobil bat erakusten du. Fatxadaren goiko partean kanpandegi txiki bat dago; 1962an bertan "Coralí" izeneko kanpaia jarri zen.

Elizaren barrualdean kripta bat dago, Abadearen Leizea izenarekin ezagututa (Cova de l'Abat). Lur azpiko kapera hori arkaitzetan zulatuta dago eta hormetatik ura filtratu egiten da. Ur hori, tradizioaren arabera, propietate osasuntsuak ditu.

Izadiaren ikuspuntutik inguru ederra da.

Iruditegia
----------

* Eliza XIX. mendearen amaieran.Eliza XIX. mendearen amaieran.
* Elizaren ingurua.Elizaren ingurua.
* Sant Aniol ibaia.Sant Aniol ibaia.
* San Aniolen iturria.San Aniolen iturria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Katalanez)**: Kataluniako monasterioak: Sant Aniol d'Aguja
* **(Katalanez)**: Sant Aniol d'Agujaren Adiskideen webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15241307
* Commonscat Multimedia: Església de Sant Aniol d'Aguja

---

* **Ondare historikoa**
* IPAC: 10035

 |

* Wd Datuak: Q15241307
* Commonscat Multimedia: Església de Sant Aniol d'Aguja
*Facesitting*. Heinrich Lossow-en irudia (1840-1897).
**Aurpegian esertzea** (ingelesez: *Facesitting*) sexu-praktika bat da, bikoteko kideetako bat bestearen aurpegiaren gainean esertzen da, aurrez aurre edo alderantziz. Jarrera hori BDSMren parte izan daiteke, dominazio eta sumisioa adierazteko modu bat.

Menderatze- eta sumisio-harremanetan BDSMren parte gisa praktikatzen denean, rol horiek iraunkorrak (menderatzailea eta otzana) edo aldizkakoak izan (switch), kontrola, umiliazioa eta nagusitasuna erakusteko erabiltzen da.

Sexu-erakarpen oso boteretsutzat hartzen dituzte praktika hau egiten dutenek, gorputz osoaren sostengua eta presioa, pubisak, ipurmasailak, aldakak eta izterrak (goragoko planoan dagoenak) azpian duelako burua, hezetasuna, usaina eta iluntasuna handia delarik.

Gainean dagoen pertsonak, hankak besoen gainean tolestuta jarrita, azpian dagoenaren immobilizazioa osatzen badu, eta, gainera, batek edo biek bestearen organo genitalak eskuz eta/edo ahoz estimulatzen badituzte, sortutako plazeraren eta orgasmoaren intentsitatea maximoa izatera hel daiteke.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1357000
* Commonscat Multimedia: Face sitting

---

 |

* Wd Datuak: Q1357000
* Commonscat Multimedia: Face sitting
***Kolonbiar olerki-txorta euskeraz. Parnaso colombiano en euzkera***" Frantzizko Abrisketa idazleak Kolonbiako poesia antologia hau prestatu zuen. Liburua Ekin argitaletxeak plazaratu zuen, Bogotako Euzko Etxearen babespean. Itzulpen lanak Jagoba Onaindiaren ardura izan ziren, talde baten laguntzarekin: Lino Akesolo, Jon Beistegi, Iñaki Goikoetxea, Sabin Muniategi eta Onaindia bera. Liburuan agertzen diren marrazkiak Luzuriaga egin zituen. Liburua Kolonbiako euskaldunen hango herriari eginiko eskertza-lana izan zen. Antologian 31 idazle bogotarren lanak jaso ziren. Edizio elebiduna da, beraz, poema guztiak euskaraz zein gaztelaniaz jasotzen dira.

Kolonbiako poetak
-----------------

Zerrendan Kolonbiako oso idazle ezagunak agertzen dira, esaterako Jorge Isaacs, Juan José Botero, Luis Carlos López Escauriaza, Rafael Maya, Epifanio Mejia, José Rivas Groot, José Eustasio Rivera, Guillermo Valencia Salgado, Luis Vidales... Hemen dago zerrenda osoa:

Kolonbiako idazle ospetsuak biltzen dira antologian, esaterako Jorge Isaacs.
* Octavio Amortegui
* Jorge Artel
* Porfirio Barba Jacob
* Juan José Botero (1840-1926)
* Jose Eusebio Caro
* Eduardo Carranza
* Carlos Castro Saavedra
* Eduardo Castillo
* Julio Flores
* Alfredo Gómez Jaime
* Gregorio Gutiérrez González
* León de Greiff
* Cornelio Hispano
* Jorge Isaacs, 1837-1895)
* Luis Carlos López Escauriaza (1879-1950)
* Roberto Mac Douall
* José Manuel Marroquín
* Rafael Maya (1897-1980)
* Epifanio Mejía, (1839-1913)
* Ricardo Nieto
* Rafael Pombo
* Eduardo Posada
* José Rivas Groot (1864-1923)
* José Eustasio Rivera (1888-1928))
* Hector Rojas Herazo
* Jorge Rojas
* José Asunción Silva
* Manuel Uribe Velasquez
* Guillermo Valencia Salgado (1827-1999)
* Luis Vidales (1904-1990)
* Ismael Enrique Arciniegas

Epifanio Mejía, poeta kolonbiar ezaguna.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069090

 |

* Wd Datuak: Q61069090
**2006ko Libanoko gerra**, Israelen *Libanoko Bigarren Gerra* esaten diotena (hebreeraz: מלחמת לבנון השניה, *Miljemet Lebanon Ha-Shniá*), eta Libanon *Uztaileko Gerra* esaten diotena, Israelgo Defentsa Indarren eta Hezbola erakunde islamistaren adar armatuaren arteko gatazka armatua izan zen. 2006. urteko uztailaren 12an hasi zen, eta abuztuaren 14ra arte iraun zuen. Egun horretan Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak su-etena ezarri zuen, 1701 erabakiaren bitartez.

Gatazka
-------

2006. urteko uztailaren 12an Hezbola erakunde armatuak Al-Manar bere telebista-katearen bitartez adierazi zuen bi soldadu israeldar bahituta zituela, Israelgo kartzeletan zeuden erakundeko presoak askatzeko presioa egite aldera.

Hezbolaren ala Israelen ikuspegitik, bahitze-gertakarien bertsioak oso ezberdinak izan ziren. Hezbolak zioen istiluak Libanoko lurretan gertatu zirela, soldadu israeldarrak Aitaa al-Chabb mugako hirian sartu zirela; eta Israelek, ostera, bere lurren barruan gertatu zirela zioen, Hezbolak Libanoko gobernuaren aginduz jardun zuelakoan. Israelek erantzunez eraso bortitza jo zuen, Libanoko era guztietako azpiegiturak suntsituz. Alde biek jardun zuten bortizki erasotzen, eta nazioartean ere oihartzun handia izan zuen hasieratik. Azkenean Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak ezarri behar izan zuen su-etena.

Ondorioak
---------

2006. urteko abuztuaren amaierarako, Libanoko gobernuaren datuen arabera, 1.187 libanoar hilda eta 4.060 zaurituta zeuden, 15.000 etxe suntsituta eta biztanle asko euren bizilekuetatik aldenduta. Komunikabideen arabera, Israelen 116 soldadu hil ziren eta 450 zaurituta geratu ziren; hiritar zibilak, ostera, 41 hilda eta 604 zaurituta.

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49104
* Commonscat Multimedia: 2006 Lebanon War

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 150995755 (data)
* LCCN: sh2006008286

 |

* Wd Datuak: Q49104
* Commonscat Multimedia: 2006 Lebanon War
*Collybia kuehneriana*

Sinonimoak: *Collybia marasmioides*, *erythropus, bresadolae*, *acervata*, *Marasmius* *marasmioides*

Oso haragi gutxi eta kalitate gutxikoa. Kapelak balio gastronomiko handiagoko espezieekin nahastu izan dira.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik kanpai-itxurakora, batzuetan, deprimitu samarra erdialdean. Azal higrofanoa, leuna, arre argi kolorea ertzetan eta arre-gorrixka iluna erdian.

**Orriak:** Adnatuak, lamelulekin, zurixkak, baina krema kolorera biratzen dute.

**Hanka:** Zilindrikoa, 4 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 cm arteko lodierakoa, zapaldua, distiratsu samarra, arre laranja-gorrixka kolorekoa.

**Haragia:** Urria, zuria, usain atseginekoa.

**Etimologia:** *Collybia* antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik.

Jangarritasuna
--------------

Kalitate txikiko jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Collybia dryophyla* delakoak, oina luzeagoa du eta kolore argiagoa eta horiagoa du. *Marasmius oreades* espezieak oin motzagoa du, ez hain iluna edo gorrixka eta ez du faszikulatua irteten.

Sasoia eta lekua
----------------

Udaberrian eta udazkenean. Hariztietan eta artadietan, hostoen hondarretan eta usteltzen ari diren enborretan. Oin faszikulatuak.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 178 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
Categoría:Mujeres
**Elisabeth Reyes Villegas** (Malaga, 1985eko martxoaren 25a) malagar modeloa da, 2006an Miss Espainia izatean egin zen ezaguna.

Biografia
---------

Malagan jaioa. Elisabeth Reyesek 20 urte zituenean ikasketak utzi eta Miss Málaga lehiaketara aurkeztea erabaki zuen.

Lan ibilbidea

Haren garaipenak 2006ko apirilean Miss Espainia lehiaketara eraman zuen. Lehiaketa irabazi ondoren, ate ugari zabaldu zitzaizkion modaren munduan, Cibeles, Valladolid, Zaragoza bezalako ibiltoki nazionaletan desfilatzeko. Teleno eta Blusens bezalako markak ordezkatu ditu. S*alsa Rosa* edo *Pasapalabra* bezalako telebista-programetan ere parte hartzen hasi zen.

2008an TVEren *Mira quién baila* dantza-lehiaketan parte hartu zuen, baina ez zuen irabazi, hirugarren postuan geratu zen. Elisabeth Reyes *Interviú* aldizkariaren 1894. alean agertu zen, 2012ko abuztuko bigarren astean. Hurrengo urtean, 2013an, *Expedición Imposible* saioaren lehen edizioan parte hartu zuen, eta bigarren etaparen amaieran utzi zuen. *Splash! Famosos al agua* tranpolin-jauzien lehiaketan ere parte hartu zuen, baina lehen saioan bota zuten.

Bizitza pribatua
----------------

2007an, Sergio Ramos Madrilgo futbolariarekin hasi zuen maitasun-harremana, eta zortzi hilabete geroago hautsi zen. Ondoren, Alexis Ruano futbolariarekin izan zuen harremana. 2012ko udan, Sergio Sánchez futbolariarekin harremanetan hasi zen, eta Malagako El Álamo Haziendan ezkondu zen, 2014ko ekainean.

2017. urteko apirilaren 4an jaio zen Adriana lehen alaba, Malagako klinika batean.

Miss Espainiaren ondorengotza
-----------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa:Verónica Hidalgo | **Miss Espainia**2006 | Hurrengoa:Natalia Zabala |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Elisabeth Reyes se muestra sexi en *Interviú*
2. ↑    *Copia archivada.* .
3. ↑    *Copia archivada.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3723191
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1162151304644349460007
* GND: 1147717680

 |

* Wd Datuak: Q3723191

[[Kategoria:1985} jaiotzak]]
Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en 1985
Categoría:Personas vivas
Elizabeth Erreginaren lurraren mapa.
**Elizabeth Erreginaren Lurra** (ingelesez: *Queen Elizabeth Land*) Britainiar Lurralde Antartikoaren hegoaldean dagoen zati bat da. Izen hori Erresuma Batuaren gobernuak eman zion 2012an. Inguru horren zati batek aurretik Edith Ronneren lurra izena izan zuen; 1968an Ameriketako Estatu Batuek izen hori baztertu zuten baina beste estatu askok oraindik orain erabiltzen dute.

Kokapena
--------

Weddell itsasoaren hegoaldean dago, 20°O eta 80°O arteko longitudetan. Beraz, Britainiar Lurralde Antartikoaren hegoaldean dago, Filchner-Ronne izotz-hesia eta Hegoburua artean.

Historia
--------

2012ko abenduaren 18an, Elizabeth II.a Erresuma Batukoak Londresko British Foreign and Commonwealth Office bisitatu zuen. Bisita horrekin batera Britainiar Lurralde Antartikoaren 437 000 km² aldea aurrera Queen Elizabeth Land izena izango zuela, erreginaren omenez. Foreign and Commonwealth Affairs estatu-idazkaria zen William Hagueren hitzetan, Erreginaren Diamantezko Jubileu amaitzeko opari egokia zela esan zuen. Dena dela, lur horien zati bat Argentinak erreklamatzen ditu bereak bezalakoak eta iragarpena probokazio hutsez gisa hartu zuen. 2012ko abenduaren 22an, Argentinako Gobernuak Erresuma Batuaren enbaxadoreari protesta gutuan bidali zion.

Deskribapena
------------

Bere 437 000 km²ekin, Elizabeth Erreginaren lurrak ia Erresuma Batuaren tamainu bera du. Geografikoki Hegoburutik irekitzen triangelu bat da. Hauek dira haren mugak: iparraldean Filchner-Ronne izotz-hesia, iparekialdean, Coats lurrak, ekialdean Maud Errreginaren lurra. 1956an lur horietan Pensacola mendiak aurki ziren bertan daude.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ronne Ice Shelf. USGS Geographic Names Information System
2. ↑  Queen Elizabeth Land. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1193277
* Commonscat Multimedia: Queen Elizabeth Land

---

 |

* Wd Datuak: Q1193277
* Commonscat Multimedia: Queen Elizabeth Land
**Siriako Frantziar Agintea** (frantsesez: *Mandat pour la Syrie et le Liban*; arabieraz: الانتداب الفرنسي على سوريا ولبنان‎, *al-intidāb al-fransi 'ala suriya wa-lubnān*) Lehen Mundu Gerraren eta Otomandar Inperioaren zatiketaren ondoren sortutako Nazioen Ligaren agindu bat izan zen. Gerra 1918an amaitu eta hurrengo bi urteetan, eta Sykes-Picot hitzarmena jarraituz, gerran zehar Erresuma Batuak eta Frantziak sinatu zutena, britainiarrek Mesopotamia otomandar probintziaren kontrola mantendu zuten (egungo Irak), baita Siria otomandar probintziaren hegoaldeko zatia ere (Palestina eta egungo Jordania) frantziarrek otomandar inperioko Siria probintziaren gainontzeko zatia eta Siria eta Libano herrialdeen eta Turkiako Hatay probintziaren egungo lurraldeak kontrolatu zituzten bitartean.

1920ko hamarkadako lehen urteetan, aipaturiko lurraldeen frantziar eta britainiar kontrola Nazioen Ligaren agindu sistemaren bidez formaldua izan zen, eta, beraz, Frantziak Siriaren agindua, ofizialki 1923ko irailak 29an hartu zuen.

Siriako Agindu frantziarra 1943ra arte mantendu zen, Siria eta Libanoko kanpainaren ondoren, agindu honetatik bi herrialde independente sortu zirenean: Siria eta Libano. Hatay eskualdea Turkiarekin formalki batu zen 1939an erreferendum baten bidez. Frantzia Askeko indarrek aginduaren antzinako lurraldea 1946an utzi zuten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q139708
* Commonscat Multimedia: Mandate for Syria and the Lebanon

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q139708
* Commonscat Multimedia: Mandate for Syria and the Lebanon
Txerri-hilketa Erdi Aroan
**Abere-hilketa** giza kontsumorako abereak hiltzeko ekintza da, hiltegi izeneko instalazio zehatzetan egin ohi dena. Elikagaien industria modernoan, zehazki, harakintzan, abereen hilketa edo hilketa osasun-prozesu ordenatu batean egiten da, haien haragia baldintza ezin hobeetan lortzeko. Etxean ganaduaren hilketa tradizionala praktika irregulartzat hartu da, herrialde askotan debekatuta. Erlijio batzuetan, Islamean eta Judaismoan esaterako, abereen hilketa baldintza erritual jakin batzuetan egin behar da (*halal*, *kosher*), Erdi Aroan harategi ezberdinen mantenua eskatzen zutenak. Azken urteotan, abereen hilketak animalien eskubideak aitortzearen aldekoen kritikak jaso ditu.

Erreferentziak
--------------

kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4282505
* Commonscat Multimedia: Slaughtering

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4116389-8
* NKC: ph280627
* AAT: 300379168
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q4282505
* Commonscat Multimedia: Slaughtering
**Ministroa** estatu edo eskualde bateko gobernuan postu publiko nabarmena duen politikaria da. Ministroak ministro kontseiluko kide izan ohi dira, eta gehienetan ministerio baten buru dira. Ministerio baten buru ez den ministroari paper zorrorik gabeko ministro deritzo. Ministroen buru izaten da gobernuburua (estatu batzuetan, lehen ministroa; beste batzuetan, presidentea).

Estatu eta lurralde batzuetan —hala nola Hong Kongen, Filipinetan, Erresuma Batuan eta Ameriketako Estatu Batuetan—, kargudun horri, ministro ez baizik idazkari deitzen diote.

Diplomazian, bigarren mailako diplomatikoak —ordezkaritza diplomatikoetako buruak— izendatzeko erabiltzen da *ministro* hitza.

Ministro mota ohikoenak
-----------------------

* Lehen ministroa
* Barne Arazoetako ministroa
* Ingurumeneko ministroa
* Enpleguko ministroa
* Osasuneko ministroa
* Justiziako ministroa
* Defentsako ministroa
* Hezkuntzako ministroa
* Kulturako ministroa
* Finantzetako ministroa
* Atzerri Arazoetako ministroa
* Nekazaritzako ministroa
* Garraioetako ministroa
* Turismoko ministroa
* Industriako ministroa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83307
* Commonscat Multimedia: Government ministers

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX525404
* BNF: 119352456 (data)
* GND: 4130305-2
* LCCN: sh85018567
* NKC: ph203848
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 010079
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83307
* Commonscat Multimedia: Government ministers
***Cortinarius purpureobadius*** *Cortinariaceae*  familiako onddo espezie bat da. Zenbait autoreren iritziz, onddo hau pozoitsua da.

Sinonimoa: *Cortinarius anthracinus*.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, zetadun fibrilosua, erdigunea ia leuna, arre-purpura ilun kolorekoa eta ertza arrosa-karmin kolorekoa.

**Orriak:** Laranja-karmin kolorekoak.

**Hanka:** 6 cm inguruko garaierakoa eta 0,5 cm inguruko diametrokoa, ia zilindrikoa, karmin koloreko fibrilaz inguratua, hondo arrosa-laranja kolorekoaren gainean, oinarria arrexka kolorekoa.

**Haragia:** Antzeko kolorekoa. Espora-jalkina marroi-herdoil kolorekoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Anthracinus* epitetoa grekotik dator, rubi harri preziatu gisa koloreztatua, esan nahi duen "anthrákinos" hitzetik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Cortinarius hemitrichus* itxuraz antzekoa da.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Batez ere urkien azpian.

### Banaketa eremua

Bretainia, Suedia, Austria.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 224 or. ISBN 84-282-0865-4..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q81007082
* **Datu taxonomikoak**
* Index Fungorum: 177438
* MycoBank: 177438

 |

* Wd Datuak: Q81007082
"MiGen Kalezuloa" (ingelesez: *MiG alley*) eremuaren kokapen orokorra adierazten duen mapa.
**MiG Alley**, euskaraz literalki **MiGen Kalezuloa**, Koreako Gerran zehar, Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadako pilotuek, Ipar Koreako mendebaldean, Yalu ibaia Itsaso Horian itsasoratzen den eremuari emandako izendapena da. Koreako Gerran, AEBen eta indar komunisten arteko hegazkin militarren borroka gehienak jazotako gunea izan zen, nagusiki Sobietar Batasuna, azken honek garai hartan bere partaidetza ukatu arren, Sobietar Batasunaren desegitearen ondoren baieztatuta izan zen.

Eremu honetan jazotako borrokaldietan gehien lehiatu ziren hegazkin modeloak North American F-86 Sabre estatubatuarra eta Mikoian-Gurevitx MiG-15 sobietarra izan ziren, azken honek eremuari izen eman zion. Eremu hau zurrusta-propultsio bidezko hegazkin militarren borroken sorlekutzat jotzen da, bertan lehenbizikoz lehiatu baitziren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q562692
* Commonscat Multimedia: MiG Alley

---

 |

* Wd Datuak: Q562692
* Commonscat Multimedia: MiG Alley