|  |
| --- |
| **Museoen uhartea**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Uhartearen aireko ikuspegia. |
| **Mota** | Kulturala |
| **Irizpideak** | ii, iv |
| **Erreferentzia** | 896 |
| **Kokalekua** |  Alemania |
| **Eskualdea2** | Europa/Ipar Amerika |
| **Izen ematea** | 1999 (XXIII. bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Museoen uhartea** (alemanez **Museumsinsel**) Alemaniako Berlin hiriburuaren erdiguneko Mitte barrutian dagoen uharte txiki bat da, museo garrantzitsu eta ugariren kokalekua da eta Spree ibaiaren urek inguratzen dute. 1999an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Historia
--------

Aurreneko erakusketa aretoa 1797 urtean altxatu zen. 1841 urtean Frederiko Gilen IV.a Prusiakoaren eremu erresidentziala zen, "arteari eta zientziari" emana. Hainbat errege prusiarrek pilatutako arte eta arkeologia bildumak zeuden bertan. 1918 urtean *Stiftung Preußischer Kulturbesitz* ("Prusiarren kultura ondarearen fundazioa") elkartean hartu zituen bere baitan eta gaur egun ere elkarte honek kudeatzen du.

Bigarren Mundu Gerran hainbat eraikin kaltetu ziren eta oraindik ere berrantolaketa prozeu batean sarturik dago.

Uhartean dauden eraikinak
-------------------------

Museoen uhartearen planoa.
Museoen maketa.
### Altes museoa

Sakontzeko, irakurri: «Altes Museum»
*Altes museoa* ("Museo Zaharra"), museo guztien artean zaharrena da. Karl Friedrich Schinkel arkitektoak diseinatu eta 1823 eta 1830 artean eraiki zen. Jadanik existitzen ez den Berlingo gazteluaren atzealdean kokatu zen eta Berlín, Potsdam eta Charlottenburgeko gazteluetako bildumak hartu zituen. Frederiko-Gilen III.a Prusiakoak *Antikensammlung* Prusiako arkeologia bilduma publikoak ikus zezan ezarri zuen bertan.

### Neues museoa

Sakontzeko, irakurri: «Neues Museum»
*Neues museoa* ("Museo Berria") museo zaharraren atzealdean eraiki zen 1859 urtean. Schinkelen ikaslea zen Friedrich August Stülerrek diseinatu zuen. Bigarren Mundu Gerran ia erabat suntsitu zen eta David Chipperfieldek gidaturiko berreraikitze lanak 2009an amaitu ziren. Aurrehistoriako eta Egiptoko bildumak daude ikusgai, denetan ezagunena Nefertitiren bustoa da.

### Alte Nationalgalerie

Sakontzeko, irakurri: «Alte Nationalgalerie»
Stüler berak eraiki zuen *Alte Nationalgalerie* ("Aintzinako Galeria Nazionala") 1876an. Joachim H. W. Wagener bankariak XIX mendean emandako arte bilduma gordetzeko eraiki zen. Hurrengo urteetan bilduma handituz joan zen eta gaur egun Alemaniako XIX mendeko margolan eta eskultura bilduma handienetakoa da. Bigarren Mundu Gerran kalte handiak izan zituen eta berreraikuntza prozesu luze baten ondoren 2001 urtean irkei zituen berriz ateak.

### Bode museoa

Sakontzeko, irakurri: «Bode museoa»
*Bodemuseum* ("Bode museoa") 1904an inauguratu zenean *Kaiser-Friedrich-Museum* izenaz. Uhartearen iparraldeko puntan kokaturik dago. Museoak duen kupula marroiari esker erraz identifikatzen da. Antzinate berantiarreko eta Bizantzioko arte eta eskultura bildumak gordetzen ditu.

### Pergamo museoa

Sakontzeko, irakurri: «Pergamo Museoa»
*Pergamonmuseum* ("Pergamo Museoa") 1930 urtean eraiki zen Ekialde Hurbileko eraikinak gordetzeko. Eraikin aipagarrienak izena ematen dion Pergamoko aldarea, Ixtarren Ateak eta Miletoko merkatuaren atea dira.

### James Simon galeria

Sakontzeko, irakurri: «James Simon aretoa»
*James-Simon-Galerie* ("James Simon galeria") oraindik eraikitzen ari diren museo berria da. 2019 urtean irekiko ditu ateak.

Beste ondasun aipagarri batzuk
------------------------------

Museoen uhartea izenaz ezagutzen bada ere badaude museoak ez diren eraikin garrantzitsu batzuk:

### Berlingo katedrala

Sakontzeko, irakurri: «Berlingo katedrala»
*Berliner Dom* ("Berlingo katedrala") 1895 eta 1905 urteen artean eraikitako katedral protetantea da. XVIII mendeko katedral barrokoa berriztu zen Karl Friedrich Schinkelek eta itxura neoklasikoa eman zion.

### Lustgarten

Sakontzeko, irakurri: «Lustgarten»
*Lustgarten* ("Gozamenaren parkea") Spree ibaiaren ertzean dagoen parkea da.

### Berlingo gaztelua

Sakontzeko, irakurri: «Berliner Stadtschloss»
*Berliner Stadtschloss* ("Berlingo gaztelua") Berlin erdian kokaturik zegoen gaztelua zen, Bigarren Mundu Gerran izandako kalte larrien ondorioz eraitsi behar izan zena.

Iruditegia
----------

* Altes museoa, Lustgarten eta Berlingo katedralaAltes museoa, Lustgarten eta Berlingo katedrala
* Neues museoaNeues museoa
* Alte NationalgalerieAlte Nationalgalerie
* Pergamo museoaPergamo museoa
* Bode museoaBode museoa
* Berlingo katedralaBerlingo katedrala
* Ishtar ateaIshtar atea

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Centre, UNESCO World Heritage. «Centro del Patrimonio Mundial -» *whc.unesco.org* (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
2. ↑   **(Alemanez)** «Standorte der Stiftung Preußischer Kulturbesitz - Stiftung Preußischer Kulturbesitz» *www.preussischer-kulturbesitz.de* (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
3. ↑   **(Alemanez)** Berlin, Staatliche Museen zu. «Staatliche Museen zu Berlin: Museen & Einrichtungen - Alles auf einen Blick» *Staatliche Museen zu Berlin* (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
4. ↑    *Altes Museum - Berlin.de.*  2011-12-21 (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
5. 1 2   «Nefertiti Gets a New Palace: Revamped Neues Museum Finally Opens in Berlin» *Spiegel Online* 2009-10-16 (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
6. ↑   «Nefertiti regresa a su antiguo hogar» *www.elcultural.com* (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
7. ↑   **(Alemanez)** Berlin, Staatliche Museen zu. «Staatliche Museen zu Berlin: Home» *Staatliche Museen zu Berlin* (Noiz kontsultatua: 2018-09-18).
8. ↑   Stephani, Elisabeth, Kühne, Günther.  (1986). *Evangelische Kirchen in Berlin.*  CZV-Verlag ISBN 3-7674-0158-4..

Kanpo estekak
-------------

* Berlingo Museoen uhartearen webgunea **(Alemanez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q151963
* Commonscat Multimedia: Museumsinsel (Berlin)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 305235473
* GND: 4086630-0
* LCCN: no2001065570
* NKC: olak2004203588
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 896
* Berliner Kulturdenkmal: 09030065

 |

* Wd Datuak: Q151963
* Commonscat Multimedia: Museumsinsel (Berlin)

52°31′17″N 13°23′44″E﻿ / ﻿52.521388888889°N 13.395555555556°E﻿ / 52.521388888889; 13.395555555556

| * i
* e
* a
Museoen uhartea  Berlin |
| --- |
| 
Pergamo museoa · Altes museoa · Bode museoa · Alte Nationalgalerie · Neues museoa · Berlingo katedrala · Lustgarten · James Simon aretoa
 | Bode Museum on Museum Island, Berlin |

| * i
* e
* a
Alemania Gizateriaren Ondarea Alemanian |
| --- |
| Iparraldea | Alfeldeko Fagus lantegia  •  Berlingo eraikin modernistak  •  Museumsinsel (Museoen uhartea), Berlin  •  Potsdam eta Berlingo jauregi eta parkeak  •  Bremen: udaletxea eta Errolanen estatua  •  Rammelsbergeko meategiak, Goslarreko hirigunea eta Harz Gaineko ur-sistema  •  Hildesheim: Santa Maria katedrala and San Migel eliza  •  Lübeckeko hirigune hanseatikoa  •  Stralsund eta Wismarreko hirigune historikoak  •  Wadden itsasoa1 |
| Erdialdea | Weimar eta Dessauko *Bauhaus*  •  Dessau-Wörlitz lorategia  •  Eisleben eta Wittenbergeko Luteroren memorialak  •  Muskau parkea2  •  Quedlinburgeko eliza, gaztelu eta hirigune historikoa  •  Wartburg gaztelua  •  Weimarreko eraikin klasikoak |
| Mendebaldea | Akisgrango katedrala  •  Augustusburg eta Falkenlust jauregiak  •  Karolingiar westwerk eta Corveyko civitas  •  Koloniako katedrala  •  Messeleko aztarnategia  •  Rhin Garaiko harana  •  Spirako katedrala  •  Treveris: Porta Nigra, anfiteatroa, Terma Inperialak, San Petriren katedrala eta Andre Mariaren Eliza  •  Völklingengo burdingintza  •  Zollverein ikatz-meategiaren industriagunea |
| Hegoaldea | Lorscheko abadia eta monasterioa  •  Bambergeko hirigunea  •  Erromatar Inperioaren Mugak:3 *Limes Germanicus*  •  Maulbronngo monasterioa  •  Ratisbonako hirigunea  •  Reichenau monasterio-uhartea  •  Wiesko eliza  •  Würzburgeko jauregiko lorategi eta egoitza  •  Alpeen inguruko palafito prehistorikoak4 |
| 1 Herbehereekin batera •  2 Poloniarekin batera •  3 Erresuma Batuarekin batera •  4 Austria, Frantzia, Italia, Eslovenia eta Suitzarekin batera |