recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**James Louis "J. J." Johnson** (Indianapolis (AEB), 1924ko urtarrilaren 22an – 2001eko otsailaren 4a) estatubatuar jazz tronbonista, konpositore eta moldatzailea izan zen. Bop-erantz jo zuen lehen tronbonista izan zen eta hor jarraitu zuen, swing-en ondorengo jazz-ean itzal handia izan zuelarik.

1940ko hamarkadan, jazz modernoan ospea lortu zuten lehenengotako musikaria izan zen, musika klasikoa eta jazz-a fusionatu zituelarik.

Biografia
---------

James Louis Johnson, J.J. Johnson, Indianapolisen jaio zen, AEBetan, 1924ko urtarrilaren 22an.

Johnson Kai Winding tronbonistarekin batera aritu zen boskote batean, bira luzeak eta arrakasta handiko diskoak grabatuz. Bakarlari ere izan zen Johnson eta jazz grabazio klasiko askotan izan zen laguntzaile. *Wee Dot*, *Lament* edo *Enigma* eredu dira *jazz* munduan.

1970ean pianoa jotzeari utzi zion eta horrela jarraitu zuen hurrengo 17 urteetan, 1980ko hamarkadan itzuli zen arte. 1950eko hamarkadaren erdiaz geroztik, Johnson beti zen hautagai jazz munduan eta titulu ugari irabazi zuen: Down Beat aldizkariak antolatutako *Trombonist of the Year*, adibidez. 1995ean, Down Beat-en Hall of Fame-n kokatuko zuten.

1967tik 1976 arteko tarte horretan konposizioan aritu zen, hainbat filmentzako musika egin zuelarik: *Scarface*, *Sea of love*...

1988an, *Quintergy* edo *Standards* era grabatu zituen, zuzenean biak.

Johnson-ek 54 urtetako karrera burutu zuen, 1942tik 1996ra arte. 2001ean, osasun arazoak medio, bere buruaz beste egin zuen, tiroz.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***J. J. Johnson*** |

1. 1 2 3

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q504915
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 9137149296258380670007
* ISNI: 0000 0004 5890 7318
* BNE: XX888197
* BNF: 138956805 (data)
* GND: 122060989
* LCCN: n84011598
* NLA: 35677373
* CiNii: DA09410806
* SNAC: w6m332cb
* SUDOC: 084287004
* ICCU: TO0V225547
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03278/eu\_j\_0863/j0863
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q504915
**Ofentsiba Nazional-Sindikalisten Batzordeak** (jatorriz gaztelaniaz: *Junta Ofensiva Nacional-Sindicalista*, laburtuta **JONS**) espainiar talde faxista txiki baina bortitza izan zen, Onésimo Redondok eta Ramiro Ledesmak 1931ko urrian sortua. Uztarria eta geziak ziren haien ikurra. 1934ko otsailean, ahuleziak jota, JONSek José Antonio Primo de Rivera aristokratikoaren Falangerekin bat egitea erabaki zuten.

Sorrera
-------

1931ko abuztuan, Onésimo Redondok Juntas Castellanas de Actuación Hispánica sortu zuen, Valladoliden oinarritua. Gaztela Zaharreko balioak, indarkeria eta gizarte justizia aldarrikatzen zituen talde txikia zen, baina, indarkeria zurrunbilo batean sartu arren, ahula zen. Ramiro Ledesmaren La Conquista del Estado talde faxistari erreparatu zion orduan eta, 1931ko urrian, Madrilen eta Zaragozan Ledesmarekin hainbat aldiz bilduta, bi taldeek bat egin zuten. 1931ko azaroaren 31n aurkeztu zutenean, CNTren kolore gorri-beltzak hartu zituen haren banderan, eta Errege Katolikoen uztarri eta geziak.

Bilakaera
---------

Ideiak
------

Talde antidemokratiko, inperialista zen, Gibraltar, Maroko eta Aljeria Espainiarentzat aldarrikatzen zituena, baita "alderdi anti-nazional, marxisten suntsipena" ere. Horretarako, miliziak sortu behar zituzten, "indarkeria gorriari indarkeria nazionalistaz eraso egiteko". Ledesma Ramosek zioenez, zilegi zen indarkeria eta beharrezkoa zen italiar *Squadristi Fascisti*en moduko miliziak sortzea, altxamendua prestatu eta estatu kolpea emateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Preston, Paul. 2013, 533. or.
2. ↑  Preston, Paul. 2013, 45. or.
3. ↑  Preston, Paul. 2013, 62. or.
4. 1 2 3  Preston, Paul. 2013, 44-45. or.

Bibliografia
------------

 

* Preston, Paul.  (2013). *The Spanish Holocaust.*  HarperPress ISBN 978-0-00-638695-7..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1713709
* Commonscat Multimedia: Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 122588139
* ISNI: 0000 0000 8498 2494
* BNE: XX123844
* GND: 129043-5
* LCCN: n81038542
* SUDOC: 169775712
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 7496
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1713709
* Commonscat Multimedia: Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista
**J/ψ partikula** edo **J/ψ mesoia** partikula subatomiko bat da, zehazki, quark sorgindu eta antiquark sorgindu batez osatua dagoen zapore neutroko mesoi bat. Quark sorgindu (ingelesez charm) eta antiquark sorgindu baten arteko egoera lotu baten bidez eratutako mesoiak charmonium bezala ezagutzen dira eta J/ψ partikula da charmoniumaren lehen egoera kitzikatua, hau da, charmoniumaren egoeren artean geldian masa gutxien duen bigarren egoera. Partikula honek geldian 3096,9 MeV/c2eko masa eta 7,2·10-21 segundoko batez besteko bizitza du.

Modu independentean aurkitu zuten bi ikerketa taldek, bata Stanfordeko Zentru Azeleratzaile Linealean, Burton Richter buru zuena, eta bestea Brookhaveneko Laborategi Nazionalean, Samuel Tingek zuzendua, Massachusetts Institute of Technologyn. Bi taldeek partikula bera aurkitu zutela aurkitu zuten, eta biek aurkikuntza 1974ko azaroak 11n iragarri zuten. Aurkikuntza honen garrantzia argi eta garbi geratzen da energia altuko fisikaren arloan oso azkar gertatu ziren hurrengo aldaketa guztiak kolektiboki "Azaroko Iraultza" bezala deituak izan baitziren. Richterrek eta Tingek aurkikuntza bateratu honegatik Fisikako Nobel Saria jaso zuten 1976an.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q876518
* Commonscat Multimedia: J/ψ mesons

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4260192-7
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q876518
* Commonscat Multimedia: J/ψ mesons
**Jacob Christian Jacobsen** (Kopenhage, Danimarka, 1811ko irailaren 2a - Erroma, Italia, 1887ko apirilaren 30a), **J.C. Jacobsen** bezala ezagutua, enpresagizon eta filantropo daniarra izan zen.

Ezagupen akademiko eta zientifikorik izan ez arren, garagardoaren ekoizpena enpresa familiar txikietan egitetik metodo zientifikoez eta industrializazioa erabiliz egitera pasa behar zela konturatu zen eta 1844. urtean Carlsberg garagardo lantegia abiarazi zuen. Izena bere seme Carl-en omenez jarri zion, danieraz *Carlen muinoa* esan nahi baitu. Kalitate handiko garagardoaren bila jarraitu zuen eta 1875. urtean Carlsberg enpresako laborategia fundatu zuen.

Carlsber garagardoari esker aberastu egin zen eta Danimarkaren bizitza politikoan parte hartu zuen, hasieran Danimarkako Alderdi Liberalari lagunduz eta azkenik diputatu kontserbadore gisa 1854 eta 1871 artean.

Kopenhage hiriko mezenas ere bihurtu zen. Frederiksborg gaztelua suak erre zuenean berak finantziatu zuen 1859 urtean hasi zen berreraikuntza. 1876. urtean Carlsberg Fundazioa sortu zuen eta beronen bidez Historia Naturaleko museoa sortu zuen Frederiksberg jauregian. Fundazio honek ordea familia arazoak sortu zizkion eta Carl Jacobsen semearekin izandako ezinikusiaren eraginez Ny Carlsberg (Carlsberg berria) sortu behar izan zuen. 1886. urtean adiskidetu ziren aita eta semea.

J.C.Jacobsenek osatu zuen artelanen bildumarekin semeak Ny Carlsberg Glyptotek sortu zuen eta gaur egun Kopenhageko museo garrantzitsuena da.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***J. C. Jacobsen*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q719753
* Commonscat Multimedia: Jacob Christian Jacobsen

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 71529886
* ISNI: 0000 0000 5339 2731
* BNF: 13511862n (data)
* GND: 118556363
* LCCN: n83058632
* SUDOC: 050384708
* Open Library: OL361829A

 |

* Wd Datuak: Q719753
* Commonscat Multimedia: Jacob Christian Jacobsen
***Je t'aime... moi non plus*** (euskaraz, «Maite zaitut... ezta nik ere»), frantziar pop abesti erotiko oso ezaguna da. Abestiaren musika eta hitzen egilea Serge Gainsbourg izan zen, eta Arthur Greensladek konponketak egin zizkion ondoren. Abeslariak, Serge Gainsbourg bera eta Jane Birkin, orduko bere amorantea, izan ziren.

Abestia
-------

Abestia etengabeko bikote-joko bat da, Gainsbourg eta Birkinen ahotsak uneoro tartekatzen direlarik, elkarrizketa erotiko esplizitu bati bide emanez. Konposaketa honetan, bikote baten sexu harremanak era ireki eta zuzen batean errepresentatzen dira, eta zentzu honetan, sexu-ekintzari propio lotzen zaizkon hasperen eta bestelako gozamen espresioak gordinki ageri dira, abestiaren garapenean nagusitasuna irabazten dutenak.

Abestiaren letran, etengabe errepikatzen da izenburutzat duen esaldia. Honez gain, plazer adierazpen esplizituen artean, bikotearen elkarrizketa dugu ardatz. Elkarrizketan, metafora batzuk agertzen badira ere, oso ulerterrazak dira, eta oro har, abestiaren hitzak nahiko zuzen eta esplizituak direla onar daiteke. Hona hemen, abestiaren letran nabarmendutako zati batzuk:

* "Je vais et je viens, entre tes reins" (*Banoa eta banator, zure aldaken artean*, literalki: *Banoa eta banator, zure giltzurrunen artean*)
* "Tu es la vague, moi l'île nue" (*Zu olatua zara, eta ni uharte bakartia*)
* "L'amour physique est sans issue" (*Maitasun fisikoa irtenbiderik gabeko estrata da*)

Ibilbidea
---------

Serge Gainsbourgek abestia sortu zuenean, lehen grabaketa bat egin zuen bere bikotea zen Brigitte Bardot frantziar aktore ezagunarekin, 1967an. Aitzitik, Bardotek ez zuen abesti hura argitaratzea nahi izan, bere senarraren ezadostasuna aipatuaz, nahiz eta bestelako arrazoiak egon zirela dirudien, aktorearen ordezkaria abestiak ekarriko zukeen polemikaz beldur baitzen. 1986an Bardotek abestiaren bertsio hau argitaratzeko baimena eman zuen, beti etekinak animalien babesean jarduten duten erakundeetara bideratzen baziren.

1968an, ordea, Gainsbourgek Jane Birkin ingeles aktorea ezagutu zuen, eta bikote harreman bati ekin zioten. Testuinguru honetan, Gainsbourgek berriz grabatu zuen abestia, Bardoten ahotsa Birkinenarekin ordezkatuz. Abestiaren bigarren bertsio hau 1969 hasieran argitaratu zen, lehenik single bezala eta ondoren Jane Birkin - Serge Gainsbourg diskoan, eta dezenteko eskandalua eragin zuen orduko jendarteko sektore kontserbadoreetan. Izan ere, ordura arte ez zen sexu harremanak hain era zuzenean eta bere horretan, maitasunik gabe, deskribatzen zituen abesti argitaraturik. Abestia zentsuratua izan zen Italia, Jugoslabia, Polonia, Islandia, Suedia, Erresuma Batua eta Espainiar estatuko irratietan. Hala eta guztiz ere, kantu honek sekulako arrakasta lortu zuen Europa eta AEBtan, zentsuraren gainetik, eta gaur egun ere, erotismoaren erreferente garbi bat da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q128028

 |

* Wd Datuak: Q128028
*Artikulu hau arkotektoari buruzkoa da; hizkuntzalaria gaitzat duena beste hau da: «Georges Lakonbe»*

Santa Eugenia eliza, Biarritz
**Jean-Baptiste Ernest Lacombe** (1854ko urriaren 19 Biarritz-1922ko irailaren 30 Bouliac, Bordele aldea, Okzitania) arkitekto lapurtarra da.

Bere gurasoak Jean-Antoine Prosper Lacombe, berau ere arkitektoa eta Clémence Salles ziren. Arte Ederretako Eskolan 1884an diplomatua. Monumentu historikoetan aditua zen arkitektoa, 1901ean Akademiako ofiziala izendatu zuten.

Bere Bouliaceko *Lavergne* (okzitanieraz *Lavèrnha*) gazteluan hil zen 1922an.

Obra nagusiak
-------------

### Euskal Herrian

Biarritzen:

* Santa Eugenia eliza.
* Lacombe Arkupeak (1910).
* "Villa Bidartea".

Arrangoitzen:

* "Bosquet" gaztelua (1905).

### Okzitanian

Bordelen Charles Durand hiriko arkitektuarekin hainbeste lanetan kolaboratu zuen:

* Udal Liburutegia (egun Akitania eskualdeko kontuhartzailetzaren egoitza).
* Merkataritza-Ganbera.
* Zuzenbide Fakultatea.
* Umezurtz-etxe zibilak.
* Bordeleko Antzoki Handia.
* Medikuntza Fakultateko obretako inspektore orokorra ere izan zen.

Orthezen:

* Préville gaztelua.

Ikus, gainera
-------------

* Biarriztar ezagunen zerrenda

Kanpo loturak
-------------

**(Frantsesez)** Lacombe Leniauden XIX. mendeko arkitektoen katalogoan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2841908

 |

* Wd Datuak: Q2841908
**McCreary konderria** (ingelesez: *McCreary County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Whitley City da. 2010eko zentsuaren arabera 18.306 biztanle zituen, McCreary kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McCreary konderriak 1.116,15 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,73 ura dira. Beste 1.105,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,4 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 18.306 pertsonetatik 16.949 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 392 dira. 977 beltzak edo afroamerikarrak. 122 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 25 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 227 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505428
* Commonscat Multimedia: McCreary County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131355043
* ISNI: 0000 0004 0618 0946
* LCCN: n81018664
* **Lekuak**
* OSM: 1846559
* TGN: 2000818

 |

* Wd Datuak: Q505428
* Commonscat Multimedia: McCreary County, Kentucky
**McDonald konderria** (ingelesez: *McDonald County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Macon da. 2010eko zentsuaren arabera 23.083 biztanle zituen, McDonald kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McDonald konderriak 1.397,77 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,52 ura dira. Beste 1.397,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,51 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 23.083 pertsonetatik 21.287 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.587 dira. 127 beltzak edo afroamerikarrak. 599 amerikar natiboak ziren eta 255 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 186 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 626 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490033
* Commonscat Multimedia: McDonald County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133706689
* LCCN: n81143845
* **Lekuak**
* OSM: 1180485
* TGN: 2001216

 |

* Wd Datuak: Q490033
* Commonscat Multimedia: McDonald County, Missouri
**McDonough konderria** (ingelesez: *McDonough County*) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Decatur da. 2010eko zentsuaren arabera 32.612 biztanle zituen, McDonough kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McDonough konderriak 1.528,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,01 ura dira. Beste 1.526,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,33 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 32.612 pertsonetatik 29.846 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 867 dira. 1.594 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 572 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 27 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 519 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA McDonough County, Illinois age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q500758
* Commonscat Multimedia: McDonough County, Illinois

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123166747
* GND: 4486126-6
* LCCN: n81096306
* NARA: 10039235
* **Lekuak**
* OSM: 1800724
* TGN: 2000518

 |

* Wd Datuak: Q500758
* Commonscat Multimedia: McDonough County, Illinois
**Janis Paige**, **Donna Mae Tjaden** jaiotza-izenez, (Tacoma, Ameriketako Estatu Batuak, 1922ko irailaren 16a) estatubatuar abeslari eta aktore ohia da.

Tacoman jaioa, bost urterekin hasi zen tokiko ikuskizun amateurretatan abesten. Batxilergoaren ostean, Los Angelesera joan zen bizitzera. Han Hollywood Canteen kafetegiko abeslaria izatea lortu zuen Bigarren Mundu Gerra garaian, baita pin-up modelo-lanak egin ere. Lan horiei esker, Warner Bros zinema-estudioarekin kontratua sinatu zuen, baina kontratua eten egin zuen zuzeneko antzerki lanetan aritzeko, Broadwayko hainbat saiotan agertuz. Bere lan-ibilbidearen tarte handi batean zinema eta antzerki lanak tartekatu zituen. 1950eko hamarkadaren erdialdetik aurrera telebistan agerraldi asko egin zituen. Horien artean, Janis bera protagonista zuen *It's Always Jan* izenburuko sitcomean.

Guztira, 60 urte baino gehiagoko ibilbidearekin, bizirik jarraitzen duen Hollywoodeko Urrezko Aroko azken izarretako bat da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q446954
* Commonscat Multimedia: Janis Paige

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 34648763
* ISNI: 0000 0001 1566 7332
* BNE: XX4775308
* BNF: 139474927 (data)
* GND: 134608186
* LCCN: n92038093
* NARA: 10573169
* SNAC: w6z73hwx
* SUDOC: 144464926

 |

* Wd Datuak: Q446954
* Commonscat Multimedia: Janis Paige
**McDuffie konderria** (ingelesez: *McDuffie County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Oglethorpe da. 2010eko zentsuaren arabera 21.875 biztanle zituen, McDuffie kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

McDuffie konderriak 689,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,12 ura dira. Beste 666,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,03 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 21.875 pertsonetatik 12.785 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 475 dira. 8.661 beltzak edo afroamerikarrak. 56 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 74 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 261 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q492066
* Commonscat Multimedia: McDuffie County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159460957
* ISNI: 0000 0004 0408 2541
* LCCN: n81131893
* NARA: 10039304
* **Lekuak**
* OSM: 1073926
* TGN: 2000385

 |

* Wd Datuak: Q492066
* Commonscat Multimedia: McDuffie County, Georgia
**Ipatiev Etxea** (errusieraz: Дом Ипатьева) Errusiako Jekaterinburg hirian zegoen eraikina zen. Etxea Nikolai Ipatiev bertako merkatariarena zen. Baina etxearen ospea gertaera odoltsu batzuen ondorioa da. 1918ko uztailaren 17an, bertan, Errusiar Iraultzaren urte bete pasa ondoren, atxilotuta zegoen Errusiako tsarraren familia eta tsar bera erailak izan ziren. Etxea, nahiz eta Monumentu Nazionala izan, Iraultzaren 60. urtemuga ospatzeko, suntsituta izan zen, 1977an, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Politburoren aginduz. 2000tik 2003ra etxea zegoen tokian eliza ortodoxo bat altxatu zen, Odolaren gaineko eliza. Kasualki, Romanov dinastiak Kostromako Ipatiev monasterioan tronua eskuratu zuen.

Ezaugarriak
-----------

Etxea 1880. hamarkadan altxatu zen. Lehenengo jabea I.I. Redikortsev funtzionarioa izan zen. Bi solairuko harrizko etxetzarra zen, hiriko leku ederrenetariko batean. 1898an, Redikortsevek I. G. Sharaviev aberatsari saldu zion. 1908an Nikolai Nikolaevich Ipatiev ingeniariak erosi zuen. Etxea Romanov familiaren espetxea bihurtu zenean bi hesiekin babestu zen, batez ere kaletik barrualdea ez ikusteko.

Hildakoak
---------

Etxean Nikolas II.a Errusiakoa, tsarra, Alexandra Feodorovna emaztea, haien bost seme-alaba (Olga, Maria, Anastasia, Aleksei eta Tatiana) eta lau zerbitzari, tartean familiaren medikua. Hiltzaileak hauek izan ziren: Yakov Yurovsky, G. P. Nikulin, M. A. Medvedev (Kudrin), Peter Ermakov, S. P. Vaganov, A. G. Kabanov, P. S. Medvedev, V. N. Netrebin eta Y. M. Tselms. Hiru letoniar ere zeuden taldean baina haiek ekintzan ez zuten parte hartu nahi izan. Hilketa etxearen soto batean burutu zen; dirudienez familiari beste leku seguruago eraman baino lehen argazkia egin behar zitzaion eta orduan hilaraztea burutu zen.

Iruditegia
----------

* Yakov Yurovsky eta Grigori Nikulin-en gela; haiek izan ziren familia hil zutenak.Yakov Yurovsky eta Grigori Nikulin-en gela; haiek izan ziren familia hil zutenak.
* Printsen gela hilketak gertatu ondoren.Printsen gela hilketak gertatu ondoren.
* Tsarren, tsarinaren eta seme nagusiaren gela.Tsarren, tsarinaren eta seme nagusiaren gela.
* Sotoaren irudia; hormako zuloak balak aurkitzeko egin ziren.Sotoaren irudia; hormako zuloak balak aurkitzeko egin ziren.
* Etxeko pasilua.Etxeko pasilua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Encyclopædia Britannica*, 13. liburuki, 70 or. Macropaedia 1983
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Romanov familiaren hilketa

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Ipatiev Etxeari buruzko webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1381934
* Commonscat Multimedia: Ipatiev’s Mansion

---

 |

* Wd Datuak: Q1381934
* Commonscat Multimedia: Ipatiev’s Mansion
**Dickinson konderria** (ingelesez: *Dickinson County*) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Abilene da. 2010eko zentsuaren arabera 19.754 biztanle zituen, Dickinson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dickinson konderriak 2.206,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,63 ura dira. Beste 2.193,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,95 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.754 pertsonetatik 19.081 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 769 dira. 139 beltzak edo afroamerikarrak. 82 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 59 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 365 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q376576
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Kansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158274728
* LCCN: n80080292
* **Lekuak**
* OSM: 1070365
* TGN: 2000680

 |

* Wd Datuak: Q376576
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Kansas
**Dickinson konderria** (ingelesez: *Dickinson County*) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Iron Mountain da. 2010eko zentsuaren arabera 26.168 biztanle zituen, Dickinson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dickinson konderriak 2.012,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 40,53 ura dira. Beste 1.972,02 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 26.168 pertsonetatik 25.539 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 270 dira. 86 beltzak edo afroamerikarrak. 138 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 120 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 275 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491126
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Michigan

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147757921
* LCCN: n81091945
* **Lekuak**
* OSM: 1798737
* TGN: 2000956

 |

* Wd Datuak: Q491126
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Michigan
PDSA Dickin domina
**Dickin domina** animaliei ematen zaien kondekorazioa da, 1943an eratu zuen Erresuma Batuan Maria Dickinek, Bigarren Mundu Gerran animalien lana ohoratzeko, eta Commonwealtheko Indar Armatuetako kide diren militarrei ematen zaien Espainiako Cruz Victoria dominaren baliokidetzat har daiteke. 
Brontzezko medailoi bat da, "For Gallantry" (ausardiagatik) eta "We Also Serve" (guk ere zerbitzatzen dugu) hitzak dituena ereinotzezko koroa baten barruan, xingola berde, marroi ilun eta urdin arraiadun batekin. 
Maria Dickin PDSA erakundearen sortzailea izan zen (*People's Dispensy for Sick Animals*, euskaraz: animalia gaixoentzako sendategi herrikoia). Saria ezarri zuen edozein animaliari galaitasun eta leialtasun nabarmena emateagatik Britainiar Inperioko indar armatuekin edo larrialdi zibilekin zerbitzatzen zuen bitartean.

Londreseko alkateak aurkeztu eta entregatzen du. 54 aldiz eman zen 1943 eta 1949 artean, 32 uso, 18 txakur, 3 zaldi eta katu bati, Bigarren Mundu Gerran ausardia edo debozio ekintzak eta ondorengo gatazkak aitortzeko. Hau emateko ohitura 2000 urtean berreskuratu zen.

Sarituak
--------

Dominaren lehen sarituak, 1943ko abenduan, Royal Air Armekin zerbitzatutako hiru usoak izan ziren, aireratutako aireontziak berreskuratzen lagundu zutenak. Berriena Hertz da, Afganistango RAFeko poliziarekin lan egin zuen txakurra.

2022ko otsailera arte, Dickin domina 74 aldiz eman da, baita 2014an Lehen Mundu Gerran izan ziren animalia guztiei egindako ohorezko sari bat ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q843103
* Commonscat Multimedia: Dickin Medal

---

 |

* Wd Datuak: Q843103
* Commonscat Multimedia: Dickin Medal
**Dickinson konderria** (ingelesez: *Dickinson County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Spirit Lake da. 2010eko zentsuaren arabera 16.667 biztanle zituen, Dickinson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dickinson konderriak 1.046,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 60,49 ura dira. Beste 985,76 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,93 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.667 pertsonetatik 16.433 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 178 dira. 29 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 72 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 111 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112069
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159453979
* LCCN: n81035029
* NARA: 10038863
* **Lekuak**
* OSM: 1790338
* TGN: 2000590

 |

* Wd Datuak: Q112069
* Commonscat Multimedia: Dickinson County, Iowa
Deustuko elizatearen armarria.
**Deustuko elizatea** Bizkaiko udalerri independentea izan zen, 1925eko urtarrilaren 1 arte; egun hartan, Bilbori anexionatu zioten, Bilbok lur gehiago behar zuelako. Nekazaritzako udalerria zen Deustu, eta udaletxea San Pedro elizaren ondoan zegoen. Udalerriaren erdigunea izen bereko plaza zen, pilotalekuarekin batera.

Udalerria bi aldetan banaturik zegoen: goierria, baserritarra; eta erribera, arrantzalea. Dena den, gaur egungo Deustuko San Pedroko auzoaren iparraldean Ybarra familiak jauregi bat eraikiarazi zuen 1893ean. Jauregi hura oso handia zen, eta auzoaren lurralde gehiena hartzen zuen; hipodromo bat ere bazeukan. Sarrikoko gainean, ostera, Zubiriatarren etxaldea zegoen, egun Larrako dorretxea dagoen tokian.

Biztanleria
-----------

| Biztanleriaren bilakaera |
| --- |
| **Erroldaurtea** | **Biztanleria** |  |
| 

---

 |
| 1842 | 1.299 |
| 1857 | 1.819 |
| 1860 | 1.899 |
| 1877 | 2.323 |
| 1887 | 2.972 |
| 1897 | 3.747 |
| 1900 | 4.142 |
| 1910 | 5.777 |
| 1920 | 7.911 |

XIX. mendearen hasieran, nekazaritzako herri txikia zen Deustu. Mendeak aurrera egin ahala, ordea, eta industrializazioaren garapenarekin batera, biztanle kopurua haziz joan zen, Bilbo Handia industrialitzen zen eran. Ondoko taulan, elizateko biztanle kopuruaren datuak ageri dira, 1925. urtean Bilbok anexionatu arte.

Elizatera etorritako bizilagun gehienak, eraiki ziren langile auzo berrietan kokatu ziren, gaur egungo Deustuko San Pedroko auzoaren hegoaldean. Egun, Deustuk 50.000 biztanletik gora dauzka, anexioa gertatu zenean baino sei aldiz gehiago, alegia. Deustuko San Pedro, Arangoiti, Ibarrekolanda eta San Ignazio auzoak biltzen ditu.

### Gehiago jakiteko

* Espainiako Institutu Estatistikoa

Udalbatza
---------

Deustuko elizateko udaletxea eta San Pedro eliza.
1914ko Udalbatza, 1913ko azararoaren 9ko udal hauteskunde ondoren eratutakoa: EAJ 7 zinegotzi, kontserbadore erregezaleak 6. Udalbatzarraren osaketa:

* Alkatea: Benito Santamarina Zarate (EAJ)
* Alkate ordea: Jose Olabe Barinaga (EAJ)
* Lehenengo sindikoa: Tomas Aldekoa Kukullu (EAJ)
* Bigarren sindikoa: Eugenio Olabarrieta Arteta (EAJ)
* Zinegotziak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** Txema LUZURIAGA: «Deustuko argazkiak», *Euskonews & Media*, 341. zenbakia, 2006.
2. ↑  Deustuko Memoria bloga

Ikus, gainera
-------------

* Abandoko Elizatea
* Begoñako errepublika

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492305

 |

* Wd Datuak: Q20492305
1883tik 2022raino denbora diagrama
**Denbora-diagrama** denbora tarte batean datu batzuen bilakaera aztertzen duen diagrama da. Orokorrean, bi dimentsioko grafiko batean aurkezten dira, abzisa-ardatzean denbora idatziz eta ordenatu-ardatzean ikertu nahi diren datuak ezarriz. Datu-diagramak oso erabilgarriak dira, izan ere intuitibo eta bisuala izanez gain, erabilpen ugari dituzte, ekonomia arlotik hasita estatistikaraino. Kasu batzuetan, diagrama honen eskala logaritmikoa izanen da, informazioa hobeto aurkezteko edo datu handiagoak erakutsi hartzeko. Denbora-diagrama Joseph Priestlyk asmatu zuen 1765ean, eta mende haren bukaeran ospetsu bihurtuko zen grafiko mota hau.

Denbora-diagrama mota ezberdinak
--------------------------------

* Zutabe (edo barra) diagrama

* Arrosa diagrama edo diagrama polarra

* Kronograma

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Warrington Academy, 1761–1767:» *The Enlightened Joseph Priestley* (Penn State University Press): 120–135. 2015-10-29 (Noiz kontsultatua: 2023-01-07).

Ikus, gainera
-------------

* Denbora-lerro
* Lerro-diagrama

Kanpo estekak
-------------

* VisualComplexity
* Scientific Visualizations *Scientific Applications and Visualization Group*, NIST
**Denarioa** antzinako zilarrezko erromatar txanpona zen, gutxi gorabehera, K.a. 268 eta 360 bitartean txanpondutakoa. Hasieran, 10 aseko balioa zuen:, hortik haren izena eta X ikurra.

K.a. 212an, denarioa diru sistema berriaren oinarri bihurtu zen eta asa erreferentzia gisan ordezkatu, kobre patroitik zilar patroira igaro zen. Txanpon sistema berri hori, denarioak gain, quinarioak, sestertzioak eta asak osatzen zuten, honako baliokidetza hauekin:

|  |
| --- |
| **Erromatar txanponen arteko baliokidetzak** |
|  | Denarioa | Quinarioa | Sestertzioa | Asa | Metala |
|
| Denarioa (sinboloa: X) | 1 | 2 | 4 | 10 | Zilarra |
| Quinarioa (sinboloa: V) | 1/2 | 1 | 2 | 5 | Zilarra |
| Sestertzioa (sinboloa: IIS) | 1/4 | 1/2 | 1 | 2,5 | Zilarra |
| Asa (sinboloa: I) | 1/10 | 1/5 | 2/5 | 1 | Brontzea |

Tito Livioren arabera, denarioa lehen aldiz, K.a. 268an txanpondu zen. Hasierako pisua 4,54 gramokoa zuen, hots, ontza baten seirena; K.a. 217an, Lex Flaminiaren ondorioz, pisua 3,90 gramotan ezarri zitzaionez, 16 aseko balioa izatera pasatu zen. Balio horrexekin iraun zuen 64. urtean Neronek 3,4 gramora jaitsi zuen arte eta pisua berriz jaitsi zen: Marko Aurelioren agintaldian, 2,36 gramotan ezarri zen eta 1,70 gramotan Septimio Severorenean. Balioaren jaitsierak etengabe segitu zuen, Karakalaren agintaldian antoninianoa sartu zen arte, horrek denarioa erabat ordezkatuko baitzuen, Gordiano III.aren erregealdian.

Goian, Erromatar Errepublikaren garaikoa (K.a. 157koa); Vespasianoren erregealdikoa (73koa); Marko Aurelioren erregealdikoa (161ekoa) eta Septimio Severoren erregealdikoa (194koa). 

Behean, Karakalaren irudiduna (199koa); Julia Domnaren irudiduna (200ekoa); Heliogabaloren irudiduna (219koa); eta Maximino Traxen irdudiduna ( 236koa).
Denarioen eta haien zatitzaileen aurrealdean, hasieran, erromatar jainko eta jainkosen irudiak ageri ziren, asetan bezala. Quinarioek bezala, Erroma pertsonifikatuaren burua zeramaten, galea edo kasko batekin estalia (askok Minervarekin nahasten zuten). Atzealdean, Dioskuroen (Castorren eta Poluxen) irudiak zeramatzaten, Garaipenaren gurditik edo koadriga batetik tiratzen, Jupiterren gurdia edo Marterena eramaten. Hantxetik datoz pieza horiei ematen zaizkien bigatu eta kuadrigatu izenak. Askoz ere aurrerago, bata bestearen ondorengo igortzeetan, jainko horien guztien irudiak kenduz joango ziren: haien ordez, era askotako irudiak paratu ziren, txanpontzea zuzentzen zuen magistratuaren nahiaren arabera, eta antzinako pertsonaien, familia oroigarrien, familiako ikurren eta, ondoren, magistratu bakoitzaren balentrien edo ekintzen irudikapenetan zetzana. Erromatar Errepublikaren amaieran edo Julio Zesarren triunbiratoaren garaian, txanponen aldeetako batean, horiek baimentzen zituen pertsonaiaren erretratua agertzen hasi zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q187776
* Commonscat Multimedia: Denarius

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 15117873b (data)
* GND: 4257529-1
* LCCN: sh85036691
* NKC: ph534658
* AAT: 300037266
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q187776
* Commonscat Multimedia: Denarius
Etorkizun eta iragan kausalen irudikapen tridimentsionala. Gertakaria etorkizunak eta iraganak bat egiten duten bi kono urdinen erdigunea da. Goiko etorkizun kausalaren konoko puntu guztiak gertakariaren etorkizun kausala dira, beheko iragan kausalaren konoko puntu guztiak gertakariareen iragan kausala dira, ardatz bertikal gorriak denboraren iragatea irudikatzen du eta bi gezi urdin horizontalek bi norabide espazialak dira.
**Denbora bidaia** denborako hainbat puntutan aurrerantz eta atzerantz desplazatzearen kontzeptua da, espazioan egiten den desplazamenduaren antzera. Gainera, denbora bidaiaren zenbait interpretaziok errealitate edo unibertso paraleloen arteko bidaiak egiteko aukera ere iradokitzen dute.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Zizare-zuloak eta denbora-bidaiak (1990/02/01) Elhuyar Zientzia, Iturria: Elhuyar aldizkaria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q182154
* Commonscat Multimedia: Time travel

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4190617-2
* LCCN: sh88005014
* NKC: ph119115
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q182154
* Commonscat Multimedia: Time travel
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Port Townsend da. 2010eko zentsuaren arabera 29.872 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 5.654,31 kilometro koadro ditu. Horietatik 982,75 ura dira. Beste 4.671,56 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,28 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.872 pertsonetatik 27.529 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 848 dira. 237 beltzak edo afroamerikarrak. 628 amerikar natiboak ziren eta 62 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 460 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 61 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 895 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q384737
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 154793492
* ISNI: 0000 0004 0375 4190
* **Lekuak**
* OSM: 1153701
* TGN: 1002521

 |

* Wd Datuak: Q384737
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Washington
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Beaumont da. 2010eko zentsuaren arabera 252.273 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 2.881,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 612,15 ura dira. Beste 2.269,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 87,54 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 252.273 pertsonetatik 155.402 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 42.899 dira. 84.500 beltzak edo afroamerikarrak. 747 amerikar natiboak ziren eta 64 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.525 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 255 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.780 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156471
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144238561
* LCCN: n79138648
* NARA: 10040076
* **Lekuak**
* OSM: 1841074
* TGN: 2002011

 |

* Wd Datuak: Q156471
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Texas
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Golden da. 2010eko zentsuaren arabera 534.543 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 2.004,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,45 ura dira. Beste 1.979,29 lurra dira.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 534.543 pertsonetatik 503.605 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 76.445 dira. 5.001 beltzak edo afroamerikarrak. 2.638 amerikar natiboak ziren eta 390 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 13.682 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 715 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 8.512 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q127978
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131342950
* LCCN: n80013509
* **Lekuak**
* OSM: 1411327
* TGN: 2000221

 |

* Wd Datuak: Q127978
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Colorado
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Boulder da. 2010eko zentsuaren arabera 11.406 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 4.296,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,69 ura dira. Beste 4.289,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,65 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.406 pertsonetatik 10.948 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 224 dira. 16 beltzak edo afroamerikarrak. 159 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 39 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 236 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q496737
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Montana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 156008361
* LCCN: n85214982
* **Lekuak**
* OSM: 1740630
* TGN: 2001281

 |

* Wd Datuak: Q496737
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Montana
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waurika da. 2010eko zentsuaren arabera 6.472 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 2.004,86 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,5 ura dira. Beste 1.965,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.472 pertsonetatik 5.768 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 552 dira. 41 beltzak edo afroamerikarrak. 376 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 262 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485024
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Oklahoma

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155972604
* LCCN: n83021573
* **Lekuak**
* OSM: 1822215
* TGN: 2001656

 |

* Wd Datuak: Q485024
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Oklahoma
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fairfield da. 2010eko zentsuaren arabera 16.843 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 1.131,5 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,54 ura dira. Beste 1.127,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,89 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.843 pertsonetatik 14.949 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 410 dira. 199 beltzak edo afroamerikarrak. 28 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.420 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 224 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q183135
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140726312
* LCCN: n81035039
* NARA: 10038949
* **Lekuak**
* OSM: 1790072
* TGN: 2000611

 |

* Wd Datuak: Q183135
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Iowa
**Jefferson konderria** (ingelesez: *Jefferson County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dandridge da. 2010eko zentsuaren arabera 51.407 biztanle zituen, Jefferson kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Jefferson konderriak 814,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 104,19 ura dira. Beste 709,86 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 63,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 51.407 pertsonetatik 49.357 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.619 dira. 1.031 beltzak edo afroamerikarrak. 152 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 212 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 55 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 589 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Jefferson County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494768
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 147765952
* LCCN: n82045118
* NARA: 10040086
* **Lekuak**
* OSM: 1848183
* TGN: 2001881

 |

* Wd Datuak: Q494768
* Commonscat Multimedia: Jefferson County, Tennessee
**Jerpoint abadia**, Kilkennyko konderrian, Thomastown herritik 2'5 kilometrotara dagoen monasterioa da. Irlandako monumentu nazionala da.

Historia
--------

Ossoryko Erresumako Donogh O'Donoghoe Mac Gilla Patraic erregeak eraiki zuen 1180 urtean Zistertar Ordenako apaizak bertara ekarri zituelarik. Monasterioak garapen handia izan zuen Henrike VIII.a Ingalaterrakoak monasterio guztien disoluzioa agindu zuen arte. 1541ean Ormondeko 9. kondea zen James Butlerrek eskuratu zuen. Monasterioaren inguruan Newtown Jerpoint herrixka sortu zen.

1880an Irlandako monumentu nazional izendatu zuten. Gaur egun monasterioaren aztarnak baino ez dira gelditzen, hala ere inguruko familia handien hilobi ugari daude. Bertakoek diote San Nikolas Barikoaren hilobia ere badagoela bertan.

Iruditegia
----------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1687774
* Commonscat Multimedia: Jerpoint Abbey

---

* **Lekuak**
* TGN: 1099799

 |

* Wd Datuak: Q1687774
* Commonscat Multimedia: Jerpoint Abbey
**Deuterioa**, {\displaystyle {\ce {^{2}H}}} isotopo zeinuaz ere ezaguna, naturan aurki dezakegun bigarren hidrogeno isotopo arruntena dugu. Protioa baino askoz eskasagoa da eta hidrogeno guztiaren %0,000115 osatzen du.

*Deuterio* hitza isotopoak izendatzeko existitzen diren hitz gutxietako bat da, orohar isotopoek ez baitute izenik jasotzen zeinuaz besterik. 2H protioarekin batera hidrogenoaren isotopo egonkor bakarra dugu. *Deuterio* izena egozten zaio, eta bi nukleoiz osatua du nukleoa, protoi batez eta neutroi batez. Ekilibrio elektrikoan elektroi bakarra izaten du. Lurreko hidrogenoaren %0,0026 eta %0,0184 artean *deuterio*a dugu. Isotopo honek ez du erradioaktibitaterik eta ez du giza osasunean eragin nabarmenik. Deuterio atomo ugariz osaturiko urari `*ur astun*` izena egozten zaio deuterioa protioa baino astunagoa baita. Deuterioa eta deuterioak osatzen dituen substantziak marka ez-radioaktibo gixa erabili ohi dira saiakera kimikoetan baita 1H-NMR espektroskopiako solbente gixa. `*Ur astuna*` neutroi moderatzaile eta hozgarri gixa erabili ohi da erreaktore nuklearretan. Deuterioa fusio nuklearrerako erregai gixa erabili liteke, gaur egun frantzia egoaldean eraikitzen ari dira lehen fusio generadorea ITER proiektuaren baitan hain zuzen ere.

Ezaugarri nagusiak
------------------

| zeinua | Z(p) | N(n) | masa isotopikoa (u) | batazbestekobiziraupena | spinnuklearra | batazbestekokopurua(mol%) | kopururangoa(mol%) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2H | 1 | 1 | 2.0141017778(4) | EGONKORRA | 1+ | 0.000115(70) | 0.000026-0.000184 |

Beste isotopoak
---------------

Esan bezala deuterioa ez da hidrogeno isotopo bakarra naturan beste bi aurki ditzakegu 1H, eta 3H protio eta tritio-a urrenez urren. Aurrekoez gain 4H, 5H, 6H eta 7H isotopo ezegonkorrak sintetizatu ahal izan dira, zeinak aurki ezin daitezken naturan .

Gehiago jakiteko ikusi:
-----------------------

* Hidrogeno isotopoei buruzko artikulua
* Hidrogeno elementu kimikoari buruzko artikulua
* Hidrogeno atomoari buruzko artikulua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q102296
* Commonscat Multimedia: Deuterium

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12127493n (data)
* GND: 4149226-2
* LCCN: sh85037316
* NDL: 00575142
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D003903

 |

* Wd Datuak: Q102296
* Commonscat Multimedia: Deuterium
| **Dendrita** |
| --- |
| 
Dendrita
Soma
Axoia
Nukleoa
Axoi terminala
Schwannen zelula
Ranvierren nodoak
Mielina zorroa |

**Dendritak** (greziarrez δενδριτης, "*zuhaitza*") neuronaren protoplasma luzapenak dira, adartuak, eta nahiko motzak. Neuronen amaiera zatiak dira, eta zerikusi handia dute estimuluen jasotzean, beste neurona baten axoitik datorren nerbio bulkadaren hartzaile bezala funtzionatzen baitute.

Neurona aurresinaptikoetan kokatutako bexika sinaptikoetatik bidalitako neuroigorleekin erreakzionatzeko gai diren kimiohartzaileak dituzte. Hauek, ezinbestekoak dira, neurona aferente eta neurona eferenteek osaturiko nerbio bidetik bulkada kimioelektrikoak behar den bezala igortzeko.

Nerbio gidatzea
---------------

Dendriten zuhaitza, perikarionarekin batera, zelularen zati hartzaileak dira, eta ezinbestekoak dira nerbio bulkadaren igorpenean. Guzti hau, beste zelula batzuek eragindako estimuluaren erantzun bezala, zelula ziztabera baten mintz potentziala **despolarizatu** egiten delako gertatzen da. Hain zuzen ere, potentzial hau neurri batetik haratago despolarizatzen denean, abiatzen da akzio potentziala. Potentzial hau, mintzetik barreiatzen da, bere indarra gutxituz ziztaturiko puntutik urruntzen den heinean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12821248
* Commonscat Multimedia: Dendrites (neuron)

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 13743499b (data)
* GND: 4326242-9
* LCCN: sh85036698
* NKC: ph588556
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D003712
* FMA: 67314

 |

* Wd Datuak: Q12821248
* Commonscat Multimedia: Dendrites (neuron)