recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Luis Antonio Amuchástegui** (Córdoba, 1960ko abenduaren 12a) futbolari argentinar ohia da. Argentinako hainbat klubetan jokatu zuen eta Argentinako futbol-talde nazionala ordezkatu zuen. 200 partidatik gora jokatu zituen Racing de Córdoba taldearekin.

Amuchásteguik Racing de Cordobarekin hasi zuen karrera, 1980an txapelketa nazionaleko finala jokatu zuen taldeko kide garrantzitsua izan zen. 1983an Espainiara joan zen Valentzia CFra US$300.000 tarifaren truke, baina ezin izan zuen Europako bizitzara moldatu eta kontratua sinatu gabe itzuli zen Argentinara. Azkenean, Valentziak Juan José Urruti fitxatu zuen haren ordez, eta Amuchásteguik hainbat hilabete igaro zituen klubik gabe 1984an Almagroko San Lorenzora sartu aurretik.

San Lorenzorekin denboraldi arrakastatsua egin ondoren, River Platerekin elkartu zen, 1985-1986ko txapelketa irabazi zuen taldeko kide izan baitzen. Gero, 1986an Libertadores Kopa irabazten lagundu zion klubari.

Amuchástegui Mexikora joan zen 1986an eta Club Américarako jokatu zuen. Mexikon urte batzuk igaro ondoren, Argentinara itzuli zen Racing de Córdoban jokatzera, eta, gero, General Paz Juniors-ekin, beheko ligetan. 1992an San Lorenzorekin elkartu zen denboraldiaren aurreko entrenamendurako, baina klubetik atera zen, haientzat partida bakar bat jokatu gabe. Gertakari horrek futbol profesionaletik erretiratzea ekarri zuen.

Kanpo estekak
-------------

* Futbol Ochentoso artikulua
* En Una Baldosa artikulua
* Clarínen artikulua Espainiara porrot egin izanari buruz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6700321

 |

* Wd Datuak: Q6700321
**Uzbekistanen banaketa administratiboa** 12 probintziaz (*viloyatlar*, sing. *viloyat*), hiri burujabe batez (*shahar* edo *shahri*) eta autonomia errepublika batez (*respublika*, *respublikasi*) osatua dago. Probintziak 160 barrutitan (*tumanlar*, sing. *tuman*) banatzen dira. Tashkent probintziako estatistikek Tashkent hiriarenak ditu barne.

Azpiko taulan izenak uzbekeraz datoz (Tashkent, Samarkanda, Bukhara, Fergana, Karakalpakstan eta Anijan izan ezik), nahiz eta batzuetan beste transliterazio batzuk ere ager daitezkeen.

Uzbekistango mapa politikoUzbekistango mapa politiko

| Banaketa | Hiriburua | Eremua(km²) | Biztanleria (2008) | Kodea |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bukhara probintzia | Bukhara | 39.400 | 1.576.800 | 3 |
| Jizzax probintzia | Jizzax | 20.500 | 1.090.900 | 5 |
| Navoiy probintzia | Navoiy | 110.800 | 834.100 | 7 |
| Qashqadaryo probintzia | Qarshi | 28.400 | 2.537.600 | 8 |
| Samarkanda probintzia | Samarkanda | 16.400　 | 3.032.000 | 9 |
| Sirdaryo probintzia | Guliston | 5.100 | 698.100 | 10 |
| Surxondaryo probintzia | Termez | 20.800 | 2.012.600 | 11 |
| Tashkent probintzia | Tashkent | 15.300　 | 2.537.500 | 12 |
| Tashkent shahri | Tashkent |  ??? | 2.192.700 | 1 |
| Fergana Ibarreko Eskualdea |  |  |  |  |
| Fergana probintzia | Fergana | 6.800 | 2.997.400 | 4 |
| Andijan probintzia | Andijan | 4.200 | 2.477.900 | 2 |
| Namangan probintzia | Namangan | 7.900 | 2.196.200 | 6 |
| **Karakalpakstan eskualdea** |  |  |  |  |
| Xorazm probintzia | Urganch | 6.300　 | 1.517.600 | 13 |
| Karakalpakstan | Nukus | 160.000 | 1.612.300 | 14 |

Enklabe eta esklabeak
---------------------

Uzbekistanek lau esklabe ditu, lauka Kirgizistanek inguratuak Fergana ibarrean, Kirgizistan, Tajikistan eta Uzbekistan batzen diren eskualdean. Horietako bi herriak dira: Sokh (325 km², 42.800-70.000 biztanle, %99 tajikak) eta Shohimardon (90 km², 5.100 biztanle, %91 uzbekiarrak). Beste biak eremu txiki-txikiak dira: Chong-Kara edo Kalacha (3 km²) eta Dzhangail (2-3 km zabalekoa). Chong-Kara eremua Sokh ibai ertzean dago, mugaren eta Sokh esklabearen artean.

Uzbekistanek Tajikistanen enklabe bat du, Sarvan herrixka. Gainera, Kirgizistanen enklabe bat ere badu, Barak herrixka (627 biztanle), Margilan eta Fergana herrien artean kokatua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Uzbekistango Estatistikak 2008, 176 or.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7631083
* Commonscat Multimedia: Subdivisions of Uzbekistan / Q7631083

---

 |

* Wd Datuak: Q7631083
* Commonscat Multimedia: Subdivisions of Uzbekistan / Q7631083
**Ukrainian-Mediterranean Airlines konpainiaren 4230 hegaldia** Pilav mendian erori zen hegaldia izan zen, Trabzongo aireportutik gertu 2003ko maiatzaren 26an. Hegazkinean 75 pertsona zeuden, horietatik 62 militar espainiarrak. Militar hauek bere herrialdera itzultzen ari ziren Afganistan eta Kirgizistanen lau hilabete eta erdiko misioa izan ondoren. Haiekin batera tripulazio osoa, hamabi ukrainiar, eta Bielorrusiako hiritar bat hil ziren istripuan. Aireko istripu hau bake garaian Espainiako Armadaren historiako tragediarik larriena izan zen. Tragediaren ondorioz, sei prozesu judizial ireki ziren, lau Espainian eta bi Turkian.

Istripua
--------

2003ko maiatzaren 25ean, igandea, Kabuletik 53 militar espainiar abiatu ziren, eta lau hilabete eta erdi zeramatzaten Afganistanen bakea mantentzen, ISAF Nazioarteko Indarraren pean. ASPFOR IVko kide ziren, herrialdean zegoen laugarren kontingente espainiarra, irailaren 11ko atentatuen ondorengo gerraren ondoren. Taldearen lehen zatia Espainiara itzuli zen, hamaika egun lehenago. 14:00ak ziren (Espainiako ordua) Espainiara eramango zituen hegazkinean sartu zirenean. Bere hegazkina, errusiar fabrikaziokoa eta ukrainar konpainia eta eskifaiakoa, Yakovlev Yak-42D bat zen, hogei urte lehenago egina, UR-42352 matrikularekin. Istripuaren unean 18.739 hegaldi-ordu zituen.

Espainiako 53 militarrek Afganistango mendikateen gainetik hegan hasi zuten bidaia, Kirgizistango hiriburuko Manas aireportura iritsi ziren arte, 16:00etan, Espainiako orduan. Eskala berri horretan, beste bederatzi militar ontziratu zituzten, lau hilabeteko misioa zeramatenak, Kabulen beren kideak hedatzen laguntzeko. Geldialdi labur bat izan behar zen, baina 6 ordu eta erdi egon ziren zain, hegaldiaren plangintza txarra zela eta.

22:40an, Espainiako orduan, Turkiara abiatu ziren, eskala berri bat egiteko. Azken minutuak pilotuek Trabzongo kontrol-dorrearekin izandako elkarrizketetan baino ez dira islatu, ahots-kutxa beltza, CVR, hondatuta zegoelako hilabete eta erdi lehenago. Istripua 2003ko maiatzaren 26an gertatu zen, 3: 12an (Espainiako ordua).

Polemika
--------

2003an PP zegoen boterean Espainian eta José María Aznar zen presidentea eta Federico Trillo Defentsa Ministroa. Ezbeharrak eztabaida ugari sortu zituen. Lehenengoa gorpuak gaizki identifikatzearen ondorioz etorri zen. Kasu batzuetan, gorpuak ez ziren behar bezala entregatu familiei, eta, are gehiago, pertsona batzuen gorpuzkiak hilkutxa berean nahastuta zeudela zirudien. Gorpuak Turkian identifikatu zituzten, oso denbora gutxian. Hori izan omen zen akatsen jatorria. 

Bigarren eztabaida garrantzitsua aireontziaren egoera txarraren ondorio izan zen, militarrei behin baino gehiagotan ohartarazi baitzitzaien. Hala ere, hegazkinak hegaldia egin zuen. 2018ko maiatzaren 28an, hildako baten hanka bat aurkitu zuela jakinarazi zion Turkiak Espainiako gobernuari.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:RNE irratiko programa berezia 2008/05/26.
* **(Ingelesez)**:[\* Istripuaren deskribapena Aviation Safety webgunean.
***Los hijos de Gernika: la lucha del pueblo vasco por su libertad*** (Gaztelaniatik itziulita: *Gernikako umeak, euskal herriaren borroka bere askatasunaren alde*) Gernikako bonbardaketa kontatzen duen film dokumental bat da, Euzko Gaztedik Caracasen egindakoa, helburu propagandistikoekin. 

1968an Segundo Cazalisek zuzendu zuen, Venezuelako euskal diasporaren baitan, EGI erakunde jeltzaleak zuen Caracasko adarrak lagunduta.

Estreinaldia Parisen izan zen 1968ko apirilaren 26an, Gernikakoaren 31. urteurrenean. Bi emanaldi entolatu zirelarik erbesteko Eusko Jaurlaritzak hirian zuen delegazioan, Euskal Herritarren Lagunen Nazioarteko Ligak antolatua.

Argumentua
----------

"*Los hijos de Gernika*" lekukotasuna ematen duen film bezala dago aurkeztua, ez bakarrik 1936an eta 1937an Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian nola garatu zen kontatzen duelako, baizik eta ondoren, frankismoaren erresistentzia ere aipatzen delako. 

Erresistentzia ekintzen artean, 1967ko gertaera batzuk ere agertu ziren filnatuak, Iruñean izandako Aberri Eguna eta Donostian Maiatzaren Lehenean izandako elkarretaratze eta istiluak. 

Gerrako ekintzen artean gerrako haurren ebakuazioa eta atzerrian (bereziki Ingalaterra eta Frantzian) izandako harrera ere aipatzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «LA PELÍCULA "LOS HIJOS DE GERNIKA"» *Iñaki Anasagasti* (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
2. ↑     *Los hijos de Gernika (Segundo Cazalis, 1968).*  (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).

Kanpo estekak
-------------

* YouTuben ikusgai

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110288854

 |

* Wd Datuak: Q110288854
**Madeleine Larralde** (Sara, 1759 – 1794ko irailaren 19a) Sarako emakumea, Konbentzioko armadari aurka egiteagatik hil zutelako ospetsu bihurtu omen zena, 1794ko Lapurdiko errepresio aldian.

Biografia
---------

XIX. mendeko zenbait aditu katolikoren arabera (Cesar Duvoisin, Pierre Hariztoi, Anton Abadia), ustez fede katolikoa aitortzeagatik hilarazi zuten hamabost urteko neska bat izan zen.

Victor Pierre Dubarat apaizak 1926an erakutsi zuenez, berriz, emakume hark 35 urte zituen preso hartu zutenean, Nafarroako Beran ari zen lanean irule gisa, eta ez zuten fede katolikoagatik hil. Madeleine Larralderen elezahar hura jaso eta *La Flor de Larralde* obra idatzi zuen Arturo Kanpionek. Felipe Arrese Beitiak ere Larralderi buruz idatzi zuen eta, Maulen, 1886an ospatu ziren Lore Jokoetan, haren omenez aurkeztu zuen *Euskaldun martira sara-tar neskatilla Larraldeko Madalenari* lanean.

Jean Baptiste Daranatz historialariak prozesuaren inguruko bi dokumentu berreskuratu eta aztertu zituen, ‘’Commdamnation à mort’’ alde batetik , non adina eta lanbidea aipatzen diren eta Berara joana zela eta bestetik, "Verbal de mort. Exécution’’, hiltzea jasotzen duena.

Gillotinaz burua moztuta hil zuten Chauvin-Dragonen (Ziburu-Donibane Lohizune), 1794ko irailaren 19an, arratsaldeko 5etan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Urrutia 2004, 16. orr.
2. ↑  **(Frantsesez)**CASTAINGTS-BERETERVIDE, Mayi.- *La terreur et la déportation des basques du Labourd 1794*. — Donibane Lohitzune : Ikuska, cop. 1994, 103-107 orr.

Bibliografia
------------

* Urrutia, Itziar (2004): *Felipe Arrese ta Beitia 1841-1906*. Bidegileak. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. Gasteiz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262828
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03722/eu\_l\_0658/l0658

 |

* Wd Datuak: Q12262828
**Zuloaga etxe-museoa** Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zumaia udalerrian dagoen museoa da. Ignacio Zuloaga eibartar magolari ezagunari eskeinia dago, Zumaian bizileku izan baitzuen. Museoa Urola ibaiaren bokalaren ekialdeko ertzean dago, Santixo hondartza eta Zumaiako kirol-portuaren artean. Bertan, Santiago baseliza ere badago. XX. mendearen hasieran Santiago baseliza Ignacio Zuloaga margolariak erosi zuen.

Gipuzkoako kultura ondasunen zerrendaren barnea sailkatua dago.

Zuloaga museoa.

Museoa
------

Museoa bi zatitan banatuta dago: lehenengoan Zuloagaren lanak daude ikusgai eta bestean, margolariak bere bizitzan bildutako lanak. Bilduma horretan margolan gotikoak, Grekoaren, Zurbaranen, Goyaren eskolakoak, Vicente Lópezen, Gutiérrez Solanaren margolana eta abar ikusgai daude. Baina, horiez gain, Rodinen eskulturak, greziar zeramika eta beste zenbait obra ere badira han.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Ignacio Zuloaga kultur gunearen webgunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492801
* Commonscat Multimedia: Zuloaga's House-Museum / Q20492801

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001603

 |

* Wd Datuak: Q20492801
* Commonscat Multimedia: Zuloaga's House-Museum / Q20492801
*Tephrocybe palustris*

Sinonimoak: *Lyophyllum palustre*, *Lyophyllum malaria*. *Collybia palustre*

*Tephrocybe* genero guztian gertatzen den bezala, ez da pozoitsua, baina ez du balio gastronomikorik, normalean irin zapore gehiegi izaten dute.

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, koniko-ganbiletik ganbil-kanpai itxurakora, gardentasunagatik ertza ildaskatua, erdian zilbor arin batekin. Azal higrofanoa, marroi argi kolorekoa edo grisaxkatik marroi-oliba kolorera doana, ertzetan argiagoa, adinean aurrera egin ahala koloregabetuz joaten da.

**Orriak:** Adnatuak edo erdi-dekurrenteak, zabalak, zuri-gris kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 9 cm bitarteko garaierakoa, barnehutsa, hauskorra, pruinaduna goian, glabroa behean, oinarri zurixkan pixka bat loditua, kapelaren kolorekoa, baina pruina zurixkaz estalia.

**Haragia:** Zurixka, oso mehea, urria. Kedar usain desatsegina du eta irin zaharraren zaporea. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tephrocybe* terminoa grekotik dator, errauts, esan nahi duen "tefrós" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllón" hitzetik. *Palustris* epitetoa berriz latinetik dator, zingiratar, esan nahi duen "palustris" hitzetik. Bere habitatagatik.

Jangarritasuna
--------------

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

*Tephrocybe mephitica* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela zuria du eta usain kirasduna.

Sasoia eta lekua
----------------

Ekaina-urria eta neguaren hasieran. Taldeka ateratzen da. Lurzoru heze, lohitsu eta goroldiotsuetan, zohikaztegietan eta era guztietako basoetan, hostogalkorretan batez ere.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 168 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Ubillos Javier.  (2020). *Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas.*  Asociacion cultural "Baxauri" Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
*Tephrocybe putida*

Sinonimoa: *Lyophyllum putidum*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 2,5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbila, lau-ganbila, titi kamuts handiarekin, ertza laster zuzena, mehea; kapelaren gainazala, leuna, higrofanoa, gardentasunagatik ildaskatua erradioaren 1/3raino, gris-marroi kolorekoa, arre-grisaxka kolorekoa, eguraldi lehorrarekin zurbilduz.

**Orriak:** Nahiko estu, lamelulekin, emarginatuak, sabeldunak, lehenengo gris kolorekoak, helduaroan gris-marroi kolorekoak.

**Hanka:** 3 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa, oinarria lodixeagoa, goialdean pruinaduna, grisaxka, gris zurbila.

**Haragia:** Urria, grisaxka, irinaren usain eta zaporekoa, apur bat desatsegina.

**Etimologia:** *Tephrocybe* terminoa grekotik dator, errauts, esan nahi duen "tefrós" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllón" hitzetik. *Putida* epitetoa berriz latinetik dator, kirastu, esan nahi duen "putidus" hitzetik. Bere usainagatik.

Jangarritasuna
--------------

Kalitate gutxiko jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oinaren kolore zuri zilarreztatuak onddoa zehazten lagun dezake. *Clitocybe* generoko *vibecina* taldekoen itxura du.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean koniferoen basoetan, bereziki *Picea*-en azpian. Oso urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 168 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cetto, Bruno.  (1987). *Guia de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 289 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
**Madrilgo Musika Auditorioa** batez ere musika klasikoko kontzertuetarako erabiltzen den kontzertu aretoa da. Kultura Ministerioaren ardurapean dagoen Arte Eszenikoen eta Musikaren Institutu Nazionalaren erakundea da. José María García de Paredes arkitektoak diseinatutako eraikina 1988ko urriaren 21ean inauguratu zen. Areto honen eraikuntza musika azpiegitura egokia osatzea helburu zuen Auditorioen Plan Nazionalaren baitan programatu zen 

Espainiako Orkestra Nazionalaren, Espainiako Abesbatza Nazionalaren eta Espainiako Orkestra Nazional Gaztearen egoitza da.

Instalazioak
------------

Areto sinfonikoa.
Auditorioak programazio aktibo eta jarraitua du. Bi kontzertu-areto ditu, sinfonikoa eta ganberakoa, 2324 eta 692 eserlekurekin, hurrenez hurren. Horiei esker, egunean lau kontzertu egin daitezke, arratsaldeko eta gaueko saioetan. Gainera, 208 ikuslerentzako lekua duen abesbatzaren areto nagusi bat du. Ekitaldi aretoa, entseguak egiteko gela, bakarlarien prestaketarako hamalau areto txiki, grabazio kabina, prentsa aretoa, bi kafetegi eta opari denda bat ere baditu.

### Areto sinfonikoa

Areto sinfonikoan Gerhard Grenzing espezialistaren 5700 hodiko organoa dago. Bestalde, abesbatzarako eremuak erraz har dezake publikoa obra sinfonikoak egiten direnean, eta, orduan, aretoaren edukiera 2400 eserlekutik gora handitzen da.

Auditorium nagusiaren eszenatokia 285 m²-ko azalerarekin proiektatu da. Orkestra sinfoniko oso baterako edota 130 ahotseko koru baterako lekua du, eta podium osagarrietan zatitu daiteke eszena erabiltzeko aukeretara egokitzeko.

### Ganbera aretoa

Ganbera Aretoan, eszenatokia erabat horizontala izatea aurreikusten da, 100 m²-ko azalerarekin, Haydn edo Mozarten sinfoniak ere egin ahal izateko.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «¿Qué quiere usted saber de…? El Auditorio Nacional de Música de Madrid. Entrevista a su directora: Isabel Vázquez» *Melómano* 2012.
2. 1 2   «Auditorio Nacional De Música. Madrid/España» *Informes de la Construcción* 42 (410): 5-46. noviembre/diciembre, 1990.

Kanpo estekak
-------------

* Auditorioko orrialde ofiziala
* El sueño de una gran caja de música El País egunkariak aretoaren 25. urteurrenari omenaldia eginez publikatua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3774680
* Commonscat Multimedia: Auditorio Nacional de Música, Madrid / Q3774680

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131306860
* **Arkitektura**
* COAM: F2.523

 |

* Wd Datuak: Q3774680
* Commonscat Multimedia: Auditorio Nacional de Música, Madrid / Q3774680
**João Rubinato**, **Adoniran Barbosa** izen artistikoz ezagunagoa, (Valinhos, SP, Brasil, 1910eko abuztuaren 6 – São Paulo, Brasil, 1982ko azaroaren 23a), brasildar musikagile eta gitarra-jotzailea izan zen.

"*Tiro ao Álvaro*" eta "*Trem das Onze*" dira bere kanturik ezagunenak, Osvaldo Molesekin batera sortuak. Brasilgo herri musikaren bultzatzaileetako bat izan zen, bai bere herrian, bai kanpoan, sambarena bereziki.

Rubinatok hainbat pertsonaia antzezten zituen irratian. Tartean, Adoniran Barbosa. Pertsonaia honek arrakasta handia lortu zuen eta Rubinatoren izaerarekin nahastu zen. Adoniran ezaguna izan zen Brasil osoan São Paulon egindako sambaren aita gisa. 

Abeslari eta konpositore gisa arrakasta lortu zuen. Bere lanetan, hirietako jende pobrearen bizitza erakusten zuen, eta baita garapenak sortutako aldaketak ere. Horretarako, São Pauloko auzo batzuetan (Barra Fundan edo Brásen) bizi ziren italiar jatorriko pertsonen hizkera imitatzen zuen. 

São Paulon hil zen, 1982ko azaroaren 23an, 70 urterekin, biriketako enfisema baten ondorioz.

Biografia
---------

Abesti nagusiak
---------------

"Malvina", 1951
"Saudosa maloca", 1951
"Joga a chave", with Osvaldo Moles 1952
"Samba do Arnesto", 1953
"Pra que chorar", with Matilde de Lutiis
"A garoa vem descendo", with Matilde de Lutiis
"As mariposas", 1955
"Iracema", 1956
"Apaga o fogo Mané", 1956
"Um Samba no Bexiga", 1957
"Bom-dia tristeza", 1958
"Abrigo de vagabundo", 1959
"No morro da Casa Verde", 1959
"Prova de carinho", 1960
"Tiro ao Álvaro", with Osvaldo Moles 1960
"Luz da light", 1964
"Trem das Onze", 1964
"Agüenta a mão", 1965
"Samba Italiano", 1965
"Tocar na banda", 1965
"Pafunça", with Osvaldo Moles 1965
"O casamento do Moacir", 1967
"Mulher, patrão e cachaça", 1968
"Vila Esperança", 1968
"Despejo na favela", 1969
"Fica mais um pouco, amor", 1975
"Acende o candieiro", 1972
"Uma Simples Margarida" ("Samba do Metrô")
"Já Fui uma Brasa"
"Rua dos Gusmões"

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Adoniran Barbosa's 105th Birthday
2. ↑  RETRATO MUSICAL: Adoniran Barbosa será homenageado dia 13 pelo Grupo Couro & Cordas

Kanpo estekak
-------------

* Adoniran Barbosa Biography **(Portugesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q199666
* Commonscat Multimedia: Adoniran Barbosa / Q199666

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2670882
* ISNI: 0000000117372773
* BNE: XX4581157
* BNF: 140340547 (data)
* GND: 122762029
* LCCN: n86078376
* SUDOC: 110529065

 |

* Wd Datuak: Q199666
* Commonscat Multimedia: Adoniran Barbosa / Q199666
**SESC Pompéia** São Pauloko kulturgune eta kirolgune bat da, arkitekturaren aldetik 1977tik 1986ra bitartean, Lina Bo Bardi arkitektoak Merkataritzako Gizarte Zerbitzua (SESC) izatea birmoldatua, Brasilgo arkitektura brutalistaren adibiide bat.

1970era arte petrolio upelak egiteko fabrika izan zen.

Mauser & Cia Ltda enpresa alemanak 1938an inauguratu zuen Pompéia fabrika zaharra. eta Ibsen enpresa industrial brasildarrak bereganatu zuen 1945ean. Petrolio-upelak egiteko lantegia izan zen, eta geroago hozgailuak eta kerosenoa ere bai.

1976tik aurrera, Lina Bo Bardi eraikina berriztatzen hasi zen. Proiektuaren lehentasuna izan zen auzoko jendeak transmititu zion bizitasuna mantentzea eta handitzea, eta, hala, Bo Bardi industria-eraikin baten izpirituari eusten saiatu zen. Horretarako, kirolguneak eta aldagelak hormigoizko bi dorretan bildu zituen, leiho globularrekin, eremu eraikiezin batek bananduta. Eraikin horiek lotzeko, Bo Bardik oinezkoentzako zortzi pasabide diseinatu zituen.

Era berean, fabrikako barnealdeko hormak kendu eta porlanezku igerileku induskatu bat eraikitzea erabaki zuen.

Instalazioetan antzokia dago, erakusketa aretoak, jatetxea, taberna, tailerrak, ikastaroak, irakurketak eta musika ekitaldiak egiteko tailerrak eta aretoak ere baditu SESCek.

1. ↑   «LinhaUni será a operadora da Linha 6-Laranja a partir de 2025» *Metrô CPTM* 2020-10-07.
2. 1 2   Viva, Arquitectura. «SESC Fábrica Pompéia, São Paulo - Lina Bo Bardi» *Arquitectura Viva*.
3. 1 2   Soller, Kurt.  (2021-08-02). *The 25 Most Significant Works of Postwar Architecture.*  ISSN 0362-4331..
4. ↑    *SESC Pompéia - Sociedad de Arquitectos del Uruguay.* .
**Rashika Ahmed Fathi El Ridi** (Alexandria, Egipto, 1941eko ekainaren 23a) immunologoa da. Kairoko Unibertsitateko Zoologia mintegian lan egiten du. 2010ean, Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen.

Bizitza
-------

Zirujau baten eta pediatra baten alaba da. 1960an batxilergoa atera ondoren Egiptoko Genetika Molekularraren Institutuan eta Pragako Teknologia eta Zientzia Akademian jarraitu zuen ikasketak egiten. 1971ean Immunologian doktoretza lortu eta Egiptora itzuli zen, Kairoko Unibertsitatera. 

Hasiera batean narrastien immunologiaren inguruan egin zituen ikerketak baina berehala ekin zion eskistosomiasia ikertzeari. Gaixotasun kroniko tropikal bat da eta paludismoaren ondoren munduko bigarren gaixotasun endemiko ugariena da. Esate baterako 2013an 261 milioi pertsonak jaso behar izan zuen tratamendua. Rashika El Ridiren taldeak eskistosomiasiaren aurrean immunitate sistemako zelulek ekoizten dituzten hainbat proteina sortzea lortu zuen laborategian eta horrekin txerto bat garatu zuen. Horregatik jaso zuen 2010an Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria.

Sariak
------

* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2010)

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7294960
* Commonscat Multimedia: Rashika El Ridi / Q7294960

---

 |

* Wd Datuak: Q7294960
* Commonscat Multimedia: Rashika El Ridi / Q7294960
***Émile Bernarden erretratua*** Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1886an egindako margolana da. olioa oihalean egina dago. Londresko Tate Galerian erakusten da. Margolana Ambroise Vollard martxanteak erosi zuen eta 1961an Tate galeriaren eskuetan utzi zuen. Bernader Lautrecen margolari ikaskidea izan zen Cormon estudioan.

Azterketa
---------

Urte haietan elkarrekin estudio batean ikasten zuten margolariak elkarri margotzea entrenamendu gisa. Horrela, Lautrecek, Bernard bezala, Gauzi, Van Gogh, Anquetin eta Rachouren erretratuak margotu zituen.

Bernardek beraz azaldu zuen arabera, Toulouse-Lautrec margolariak gutxienez hogei saio behar izan zituen lan hau burutzeko. Antza, irudia eta fonoda egokitzea izan zen arazo nagusia. Erretratuan Bernard gaztea oso serio. Orokorrean, oso irudi soila da, pintzelkada txikien bidez egina, horrela landuagoa emateko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
</ref>

Kanpo estekak
-------------

**(Ingelesez)**: Margolanaren fitxa Tate Galeriaren webgunean.
*Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Mendebalde (argipena)»*

| Puntu kardinalak |
| --- |
| 
Iparra
Ipar-ekialdea
Ekialdea
Hego-ekialdea
Hegoa
Hego-mendebaldea
Mendebaldea
Ipar-mendebaldea
 |

**Mendebaldea**, **mendebala** edo **sartaldea** lau puntu kardinaletariko bat da. Lurraren errotazioaren norabidea eta kontrako noranzkoa daukana. Meridianoaren perpendikularrak sortutako norabideetako bat da. Hitzarmenez, gizartean eta zientzian onartuena mendebaldea mapen ezkerraldean agertzea da (irudiko iparrorratzean bezala).

Jakin beharra dago, ekialdea bezala, mendebaldea ez dela puntu zehatza; hau da, ez dago Mendebaldeko polorik. Gelditu gabe ekialderanzko higidura mantentzen bada leku berera ailegatuko da zirkunferentzia osoa egin ostean.

Izenak esaten duen bezala (sartaldea) Eguzkia sartzen den horizonteko tokia da. Beraz, kokatzeko formarik errazena bertara begiratzea da; iparra eskumatara geldituko da, hegoa ezkerretara eta ekialdea atzean.

Askotan, erabiltzen da mendebalde hitza Europa eta Amerika izendatzeko. Hauek baitira antzinako Europako kulturaren oinordekoak eta Europa mapetan Asiaren ezkerraldean agertzen zenez horrela izendatu zen.

Zineman, mendebalde urruna *western* filmetako kokalekua da. Ustez, egiazko lurraldea da. Ameriketako Estatu Batuak sortu berriak zirenean asko joan ziren mendebalderantz bizitza aurrera eramaten saiatzera. Film mota honek jende horren abenturak jorratzen ditu.

Mitologian mendebaldeak esanahi sakratua izan ohi du, eta heriotzarekin dauka harremana kultura askotan. Baliteke honen arrazoia izatea Eguzkia alde horretatik ezkutatzen dela egunero; alde horretatik «hiltzen» dela, alegia. Horren adibideak topatu dira budismoan, azteka mitologian, egiptoar mitologian, eta abarretan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Euskaltzaindiaren Hiztegia - **mendebal**» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-08-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q679
* Commonscat Multimedia: West / Q679

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300078836

 |

* Wd Datuak: Q679
* Commonscat Multimedia: West / Q679
***Things I Never Told You*** (euskaraz: «Inoiz Esan Ez Nizkizun Gauzak»), 1996ko Isabel Coixet kataluniarrak zuzendutako amodiozko komedia dramatikoa da. Lili Taylor, Andrew McCarthy, Peggy West, Leslie Mann, Sherilyn Lawson, Linda Ruth Goertz, Kathryn Hurd, Chanda Watts, Kathleen Edwards, Alexis Arquette eta Seymour Cassel aktoreek antzeztu zuten.

Sinopsia
--------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

AEB, Oregongo udalerri batean, Don Henderson (Andrew McCarthy) lanbidez etxebizitza saltzailea den eta bete denbora librean Itxaropenaren Telefonoan boluntario gisa zerbitzua ematen duen gizasemea da. Ann (Lili Taylor) argazkilaritza eta bideogintza artikuluen denda batean lan egiten duen neska gaztea da, egun batez Pragan dagoen mutilagunaren telefono deia jaso eta jada maite ez duela eta harremanarekin amaitu nahi duela esango dio. Nahigabearen ondorioz bere buruaz beste egiten saiatuko da, ta ospitalean osatzen dagoela Itxaropenaren Telefonoaren zenbakia emango diote, hara deitu, Donekin hizketa egin eta bien arteko harreman berezi bat sortuko da, aldi berean bien bizitzetan aldaketak gertatuz. Bestalde, Annek bere mutilaguna berreskuratzeko asmoz inoiz esan ez dizkion gauzak kontatzen dituen bideo bat grabatuko du.

Aktoreak
--------

* Lili Taylor: Ann
* Andrew McCarthy: Don Henderson
* Peggy West: Kameradun emakumea
* Leslie Mann: Laurie
* Sherilyn Lawson: Izozkidun emakumea
* Linda Ruth Goertz: Aurora
* Kathryn Hurd: Muriel
* Debi Mazar: Diane
* Chanda Watts: Annen erizaina
* Kathleen Edwards: Lewis doktorea
* Alexis Arquette: Paul
* Seymour Cassel: Frank
* Karen Johnson Miller: Emaztea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3024072

 |

* Wd Datuak: Q3024072
**Daniel Eugenio Aranguren Mendizabal**, ***Goitar*** izengoitiaz ere ezaguna, (Legazpi, 1905 – Santa Clara, 1981) gipuzkoar politikari jelkidea izan zen. Legazpiko alkatea izan zen 1931tik 1933ra. Gerra Zibila zela eta erbestera jo zuen Kubara.

Bizitza
-------

Legazpiko Erraizabal baserrian jaio zen 1905ean. Bost anai-arreba zituen: Juan, Pedro, Bernabe, Inozentzio eta Maria.

Emigratu aurretik, kontulari lanetan aritu zen Patrizio Etxeberriaren lantegian. 1931ko apirilaren 5ean, 26 urte zituela, Legazpiko alkate hautatu zuten. Apirilaren 17an kargua hartu zuen. Garai hartako Euskal Herriko alkaterik gazteena bihurtu zen.

1934ko irailaren 20an Emilia Etxeberria Murgiondo mutiloarrarekin ezkondu zen Legazpiko parrokian. Bost seme-alaba izan zituzten: Libe, Begoña, Antonieta, Daniel eta Emilio. Horietako zaharrena Euskal Herrian jaio zen eta besteak Kuban.

Gerra hasi baino lehen, hainbat artikulu argitaratu zituen *Argia* aldizkarian, *Goitar* izengoitia erabiliz.

1936an erbestera jo zuen Donibane Lohizunera eta gero Kubara, han anaia bat baitzuen. Hara iritsita, Eusko Jaurlaritzaren Santiagoko kontsul izendatu zuten, dokumentuak lor zitzan. Emigratu ondoren, nekazaritza edo abeltzaintza negozioetan aritu zen. 1940an haren emaztea eta alaba zaharrena ere Kubara iritsi ziren.

1942an, 1946an eta 1954an Habanara joan zen emaztearekin batera Jose Antonio Agirre lehendakariarekin topatzera. 1950ean, ama hil zitzaionean, Euskal Herrira joan zen baimen berezi batekin.

Aneurisma batek jota hil zen Kuban 1981ean, 76 urte zituela. 

2015ean haren semea Euskal Herria bisitatu zuen eta harrera ofiziala egin zioten Legazpiko udaletxean. Koldobike Olabide alkateak aita alkate kargurako izendatzeko aktaren kopia bat eman zion.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    Elustondo, Miel Anjel. «Emilio Aranguren Etxeberria: "Erbestea inposatu ziotela transmititu zigun aitak"» *Argia* 2011-06-19 (Noiz kontsultatua: 2024-03-30).
2. 1 2    Ugarte, Jose Luis; Madinabeitia, Tere; Ugalde, Maria Jesus.  (1999). *Brinkola gogoan. Apunte historiko eta etnografikoak.*  11 Brinkolako Arriurdin Auzo Elkartea, 172-176 or..
3. 1 2 3    «Kubatik Legazpira» *GoiBerri* 2015-10-26 (Noiz kontsultatua: 2024-03-30).
4. 1 2 3 4 5 6 7   **(Gaztelaniaz)** Francos Lauredo, Aurelio, ed. «Daniel Aranguren Echeverría» *Los puentes de la memoria: Vascos en Cuba.*  6 Fundación Fernando Ortiz, 239-271 or. (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
5. 1 2    «Harrera ofiziala Daniel Aranguren jaunari, Legazpiko lehen alkate errepublikanoa izan zenaren semea» *Legazpiko Udala* 2015-10-15 (Noiz kontsultatua: 2024-03-30).

Kanpo estekak
-------------
**Julia Etulain** (Temperley, 1984ko martxoaren 4a) biologo argentinarra da, 2017an zientzia-arloko emakumeentzako L'Oréal UNESCO saria irabazi zuen talentu berrien kategorian, plaketan aberatsa den plasma edo PRP ikerketari esker eta medikuntza birsortzailean egindako optimizazioagatik, Argentinako lehen zientzialaria bihurtu zen aitorpen hori lortzen.

Biografia
---------

### Prestakuntza akademikoa

Etulain Argentinako Temperley herrian jaio zen 1984an.  2003an Buenos Aireseko Unibertsitateko Zientzia Zehatzak eta Natura Zientzien Fakultatean sartu zen Biologia Zientzietan lizentziatura lortzeko, 2008an lizentziatu zen. Urtebete geroago Hematologian Doktoregoa hasi zuen erakunde bereko Farmazia eta Biokimika Fakultatean eta 2013an amaitu zuen. Doktore ondoko egonaldia Bostoneko Haur Ospitalean Harvardeko Medikuntza Eskolarekin batera. 

### Karrera

2014an, Etulain profesionalki lotu zen Ikerketa Zientifiko eta Teknikorako Kontseilu Nazionalarekin (CONICET), hasieran doktorego ondoko ikaskide gisa eta geroago ikertzaile laguntzaile gisa. 2017an, zientzia-arloko emakumeentzako L'Oréal UNESCO saria jaso zuen talentu berrien kategorian, plaketa ugariko plasma edo PRP, gaixoaren berezko odoletik lortutako material biologiko autologoa izeneko ikerketa lanagatik.  Bere ikerketa proiektuaren helburu nagusia da PRP tratamendua jaioterriko ospitale publikoetan egin daitekeela medikuntza birsortzailean erabiltzeko eta etorkizun hurbilean ohiko metodo bihur daitekeela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Tiene 33 años, es de Lanús y la premian en París como talento joven de la ciencia *Clarín*. 21 de marzo de 2017. Consultado el 31 de marzo de 2019.
2. ↑  Foundation and UNESCO recognize 15 young women researchers for their outstanding contribution to science *UNESCO* (en inglés). Consultado el 31 de marzo de 2019.
3. ↑  2017 International Rising Talents *UNESCO* (en inglés). Consultado el 31 de marzo de 2019.
4. ↑  Yo investigo: Julia Etulain *Defonline*. 23 de junio de 2017. Consultado el 31 de marzo de 2019.
5. ↑  Sub 35: Julia Etulain, una de las jóvenes que puede cambiar la ciencia *La Nación*. 11 de marzo de 2018. Consultado el 31 de marzo de 2019.
6. ↑     doi:10.3109/09537104.2014.881991. ISSN 1369-1635. PMID 24512369..
7. ↑  Entrevista a la bióloga Julia Etulain *Revista Cabal*. Abril de 2017. Consultado el 31 de marzo de 2019.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q62604443

 |

* Wd Datuak: Q62604443
**Moskuko antzokiko bahitu-krisia** 2002ko urriaren 23an hasi zen, noiz 40-50 terrorista txetxen armatuk Dubrovka Antzokia hartu zuten. Krisiaren ondorioz, 850 lagun bahitu zituzten eta gutxienez 170 pertsona (horietatik 40 terrorista) hil ziren. Terroristek, Movsar Baraiev buru zutela, Txetxeniako mugimendu separatista-islamistarekiko leialtasuna aldarrikatu eta errusiar indarrak Txetxeniatik erretiratzea eta Bigarren Txetxeniako Gerra amaitzea exijitu zituzten.

Antzokiaren arkitektura zela eta, terroristak suntsitzeko, indar bereziek 30 metroko korridorean zehar borrokatu eta ondo defendatutako eskailera bati eraso behar izan zioten, bahituak atxikitzen zituzten aretora iritsi baino lehen. Terroristek lehergailu kopuru handia zuten, eta kantitate handiena auditoriumaren erdian jarri zuten. Bi egun eta erdian bi bahitu hil ondoren, Segurtasun Zerbitzu Federaleko (FSB) Alfa eta Vega taldeetako spetsnaz operatiboek, Errusiako Barne Ministerioko (MVD) SOBR unitate baten laguntzarekin, eraikinaren aireztapen-sisteman agente kimiko bat sartzea erabaki zuten, eta, horren ondoren, erreskate-operazioa hasi zen.

Terrorista guztiak erail zituzten, spetsnazen artean biktimarik izan gabe; gasaren aurkako erreakzioen ondorioz 130 bahitu inguru, bederatzi atzerritar barne, hil ziren. Setioan hil ziren bahituetako guztiak bi izan ezik, terroristak menderatzeko antzokira sartutako substantzia toxikoagatik hil ziren. Gasaren erabilera oso gogor kritikatu zuten, baina AEBetako eta Erresuma Batuko gobernuek uste zuten Errusiako gobernuaren ekintzak justifikagarriak zirela. Moskuko medikuek, gobernuaren partetik gasaren identitatea ezagutarazteari uko egitea kondenatu zuten (ziuraski, alferrikako heriotza asko eragin zituena). Zenbait txostenek bahitu batzuk salbatzeko naloxona antidoto gisa erabili zela esan zuten, eta horrek gasa opiazeoz osatutako konposatu bat zela iradokitzen du (beharbada fentaniloa, karfentaniloa eta/edo erremifentaniloa).

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «Modest Silin, Hostage, Nord-Ost siege, 2002» *Russia Today* 2007-10-27.
2. ↑   **(Ingelesez)** «Moscow theatre siege: Questions remain unanswered» *BBC*.
3. ↑   **(Ingelesez)** «Gas "killed Moscow hostages"» *BBC*.
4. ↑   **(Ingelesez)** «Moscow court begins siege claims» *BBC News* 2002-12-24.
5. ↑   **(Ingelesez)** «Moscow siege gas 'not illegal'» *BBC News* 2002-10-29.
6. ↑   **(Ingelesez)** «Mystery of Russian gas deepens» *New Scientist*.
7. ↑   **(Ingelesez)**  *Moscow theatre siege.*  2002-10-25.

Kanpo estekak
-------------
**Espainiako Alderdien Legea** 2002ko ekainaren 27an Espainiako Legebiltzarrak onartutako lege bat da. Testu horren arabera, legearen helburua alderdi guztiek demokrazia eta konstituzioa errespetatzea da eta, beraz, bortizkeria onartzen duten alderdiak ezin dira demokratikoak izan. Modu horretan alderdiak legez kanpo uzteko bide administratiboa martxan jarri daiteke.

Legearen helburua Batasuna legez kanpo uztea izan zen, eta lege hori baliatu zen Herri Batasuna, Euskal Herritarrok eta hainbat Herri Plataforma legez kanpo uzteko. Zehazkiago, PP alderdiko buruzagi Jose Maria Aznarrek *ad hoc* asmo hori berretsi izan du, adieraziz "Alderdien Legea, besteak beste, Bildu legez kanpo uzteko egin zen".

Lege honen alde alderdi hauek bozkatu zutenː Alderdi Popularra, PSOE, CiU, CC eta Alderdi Andaluzista. Guztira aldeko 304 boto izan zituen (Gaspar Llamazares, Izquierda Unidakoak akatz baten ondorioz alde bozkatu zuen baita ere). Jarraian agertzen diren alderdi hauen 16 boto aurka izan zituenː IU, EAJ, EA eta ERC, (ezker abertzalea ez zituen diputaturik 2000ko Espainiako hauteskunde orokorretarako abstentzioaren deia egin baitzuen) eta abstentziorik ez zuen izan.

Alderdien Legea aplikatu zaien alderdi politiko, hautes elkarte nahiz koalizioak
--------------------------------------------------------------------------------

* Batasuna, Herri Batasuna, Euskal Herritarrok
* 2003ko udal hauteskundeetako 241 herri plataforma
* Autodeterminaziorako Bilgunea
* Aukera Guztiak
* Herritarren Zerrenda
* PCE (r)
* Eusko Abertzale Ekintza
* Euskal Herrialdeetako Alderdi Komunista
* Abertzale Sozialisten Batasuna
* Demokrazia Hiru Milioi
* Askatasuna
* Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna
* Marinda (Herri Plataforma)
* Santurtziarrak herri plataforma
* Kimua Herri Plataforma
* Artzentaleseko Herri Plataforma
* Herri Plataforma (Zalla)
* Plataforma Orkoiendarra
* Herri Anitza

Ikus gainera
------------

* 1988-1994ko britainiar hedabideetako ahots zentsura

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Lege osoa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3048256
* **Identifikadoreak**
* BOE: BOE-A-2002-12756

 |

* Wd Datuak: Q3048256


1. ↑     *Aznar: "La Ley de Partidos se hizo para ilegalizar a Bildu, hay facultades para limitarlos".*  (Noiz kontsultatua: 2023-12-18).
**Karen Petrie** edo **Karen Elizabeth Jefferson Petrie** (1980ko abenduaren 2a) murrizketa bidezko programazioan espezializatutako zientzilari infomartiko britainiarra da.

Bizitza eta lana
----------------

8 urterekin programatzen ikasi zuen Commodore 64 ordenagailu batekin.

Konputazio Zientzietan lizentziatu zen eta murrizketa bidezko programazioan doktoratu zen (ordenagailu batek aukera posible guztietan egokiena aukera dezan). Murrizketa bidezko programazioan lan egin zuen NASAn urte batzuez. British Computer Society-k (BCS) urteko informatika teknikari gaztea izendatu zuen 2004an, NASAn egindako lanagatik.

Doktoradutza egiten ari zela izandako egoera matxista baten ondorioz bihurtu zen Informatikako emakume aktibista. Hori horrela, BCSWomen erakundeko arduraduna izan zen 2008tik 2011ra (emakumeei informatikari izateko laguntzak ematen dien erakunde britaniarra) eta, aldi horretan, emakumeentzako informatika ekitaldi ugari antolatu zituen.

"*The Petrie Multiplier* "izeneko eredu matematikoaren egilea da, zeinetan generoan desorekatutako taldeetan gertatzen diren portaera sexistak aztertzen dituen (1:*r*-ko genero ratioa dagoen lekuan, emakumezkoek gizonek baino *r2* aldiz komentario sexista gehiago jasoko ditu).

Irakasteagatik interesa garatu zuen Oxfordeko Unibertsitateko Konputazioa Laborategian lan egin zuen bitartean.

Gaur egun, Dundee-ko Unibertsitateko Zientzia eta Ingeniaritza Eskolako irakaslea da eta ikasketa burua ere izan da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5   Pérez Benavente, Rocío.  (2019-01-10). *Karen Petrie, la programadora que creó un modelo matemático del sexismo In Mujeres con Ciencia.* .
2. ↑    *BCS IT Professional Awards - 2004 winners.* .[*Betiko hautsitako esteka*]
3. ↑    *BSCWomen.* .
4. ↑    *The Petrie Multiplier: Why an Attack on Sexism in Tech is NOT an Attack on Men In Ian Gent's Blog.* .
5. ↑    *Professor Karen Petrie.* .

Kanpo estekak
-------------

* Karen Petrieren argitalpenak Google Scholar bidez indexatua.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6369954
* **Identifikadoreak**
* Google Scholar: pJB7cjoAAAAJ

 |

* Wd Datuak: Q6369954
| **Johanna** |
| --- |
|  |
| Data |
| Sortua: | 2008ko martxoaren 8a |
| Uxatua: | 2008ko martxoaren 14a |
| Haize boladarik indartsuena: |  |
| Presiorik baxuena: | 945,0mb |
| Kalteturiko herrialdeak |
| Espainia | Euskal Herria | Frantzia |
| Alemania | Suitza | Belgika |
| Herbehereak | Erresuma Batua | Irlanda |
| Kalteak |
| Hildakoak: |  |

**Johanna ekaitza** edo *zikloia* 2008ko martxoaren 8an Ozeano Atlantikoan sortu eta mendebaldeko Europan kalte material handiak eragin zituen behe presio gune indartsua izan zen. 200 Km/h-ko haize-boladak eragin zituen.

Eragina Euskal Herrian
----------------------

Johanna ekaitzak 120 kilometro orduko haizea eragin zuen Euskal Herriko gune altuetan, horrez gain, Donostiako Parte Zaharrean eta Paseo Berrian eta Zarauzko malekoian kalte handiak eragin zituen.

Bermeon itsasoak hilabete batzuk lehenago itsasoak kaltetutako kaiaren beste zati bat eraman zuen. Bilboko portua erabat itxi zen eta petroliontzi eta kargaontzi handiek kanpoaldean itxaron behar izan zuten, eguraldia hobetu arte.

Ikus, gainera
-------------

* Europako haize ekaitz
* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Frei Universität Berlinek jarritako izena.[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Itsaso zakarraren eragina Zarauzko malekoian.
* Bilboko porturako sarrera nola zegoen erakusten duen bideoa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260458

 |

* Wd Datuak: Q12260458
**Martin Etxeberria Zuloaga** (Donostia, 1945eko uztailaren 24a - Zarautz, 2017ko urtarrilaren 15a) euskal idazle eta pentsalaria izan zen, Aitziber Etxeberria, Martin Etxeberria eta Xabier Etxeberria idazleen aita.

Bizitza
-------

Gaztetatik bizi izan zuen Martin Etxeberriak euskalgintza eta kulturgintzaren taupada bere baitan. Donostiako apaiztegian erdi-mailako ikasketak egin ondoren, Parisera abiatu zen Filosofia eta Letrak ikastera. Han, eragin nabarmena izan zuten bere bizitza osorako 1968ko maiatzaren arrasto sakonak, ezagutu zuen unibertsitate-giroak eta garai horretan Parisen bizi zen euskal elkartearen bizipenek. Han ezagutu zuen halaber, Montserrat Garro, bere emazte izango zena.

Gazteen hezkuntza izan zuen goiburu, eta filosofia irakastea ogibide. Paristik itzulita, Zarautzen bizitzen jarri zen eta Zarauzko Salbatore Mitxelena Ikastolan irakasle eta zuzendari izan zen, eta baita Zarauzko Lizardi Institutuko irakasle eta zuzendari ere.

HABE erakundearen zuzendari nagusi izateko izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak 1989ko urtarrilean. Helduen alfabetatze-euskalduntzegintza gidatzen jardun zuen 1995. urteko urrira arte.

Idazlanak
---------

Euskal literatura eta literatur kritika zituen gogoko aztergai. Horren lekuko dira garai hartan JAKIN argitaletxean plazaratutako *Euskaldunen ipuin harrigarriak* (Jakin 1972), Etor-Sendoan argitaratutako *Euskal ipuin magikoak*, *Euskal ipuin erromantikoak* eta *Cuentos mágicos: narraciones de la cultura popular* (Etor-Sendoa, 2007) liburuak.

Literatur kritika unibertsitarioa euskaraz lantzen eta jorratzen aitzindari izan zen: Vladimir Propp errusiarraren ipuinen azterketa egiteko metodoa erabili zuen horretarako, Frantziako Nanterreko unibertsitatean (1972) aurkeztu zuen Maîtrisetarako azterlanean. Propp-en azterbideaz jabetu, Resurrección María de Azkuek bildutako euskal ipuin harrigarrien osagai aldakaitzak eta aldakorrak atzeman eta ipuinon egitura nabarmentzea izan zuen helburu.

Filosofia-gaietan aditua izateaz gainera,*Euskal Herriko pentsaeraren historia* (Planeta, 1998) idatzi zuen; filosofoa ere bazen Martin: oinarri sendoak izaki, bere buruaz askatasunean, pentsatu nahi zuen pertsona. Euskal literaturaren eta euskal pentsamenduaren historiaren ardatzetan eman zuen argitara bere azkeneko saiakera, *Hitzen itzala* (Gustaveko Koadernoak, 2012) izenburupean.

* *Euskaldunen ipuin harrigarriak* (Jakin, 1972)
* *Euskal Herriko pentsaeraren historia* (Planeta, 1998)
* *Euskal ipuin magikoak'* (Etor-Sendoa, 2007)
* *Euskal ipuin erromantikoak* (Etor-Sendoa, 2007)
* *Cuentos mágicos: narraciones de la cultura popular* (Etor-Sendoa, 2007)
* *Hitzen itzala* (Gustaveko Koadernoak, 2012)

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28922126

 |

* Wd Datuak: Q28922126


1. ↑
2. ↑
3. ↑