**María Amelia de** **Braganza** (Paris, Frantzia, 1831ko abenduaren 1a - Funchal, Portugal, 1853ko otsailaren 4a) Brasilgo printzesa izan zen. Petri IV.a Portugalgo eta I.a Brasilgoak eta Amelia Beauharnaiskoak osatutako bikotearen alaba bakarra izan zen. Parisen jaio zen, aitak Brasilgo tronutik abdikatu zuelako. Hilabete eskas zuenean, Petri Portugalera joan zen bere alaba nagusiena, Maria, tronuan berrezartzera, Mikelek, Petriren anaia txikiak, kendu zion eta.

Mikel garaitu eta hilabete gutxira, Pedro tuberkulosiaz hil zen. Hiru urte baino gutxiagoko aita umezurtza zela, María Amelia amarekin Portugalen finkatu zen. Brasilgo gobernuak urte askoan uko egin zion Brasilgo Etxe Inperialeko kide izateari, atzerrian jaio zela eta. Garai hartan, Brasil erregeorde batek gobernatzen zuen, haren anaia Pedro artean adin txikikoa baitzen, eta ezin zen ezer egin printzesaren alde. Beraz, Pedrok adin-nagusitasuna lortu zuenean lortu zuen aintzatespena, 1841ean.

1852aren hasieran, 19 urte zituela, Maria Ameliaren eta Austriako Maximiliano (gero Mexikoko enperadore ere izan zena) artxidukearen arteko ezkontza hitzartu zen, baina ez zen bete, printzesa tuberkulosiaz hil baitzen 1853an.

Biografia
---------

### Jaiotza

Maria Amelia printzesa bere ohantzean.
Parisen jaioa, Bragantzako dukearen eta haren bigarren emaztearen (Amelia de Beauharnais edo Amalia de Leuchtenberg) alaba bakarra zen. Aita Brasilgo enperadorea izan zen, Petri I.a izenarekin eta Portugalgo erregea, Petri IV.a. Portugalgo erregetzatik abdikatu egin zuen, Maria II.a alaba zaharrenari emanda. Hala ere, bi urte geroago, osabak, Petriren anaia txikiak, tronua kendu zion eta Mikel I.a izena hartu zuen. Alabaren koroa berreskuratzeko irrikitan zegoenez, Brasilgo tronura abdikatu zuen 1831ko apirilean, Petri II.a seme txikiaren alde, eta Europara abiatu zen Maria emaztearekin, Ameliaren haurdunaldian baitzegoen.

Aitaren aldetik, María Amelia Bragantzako dinastiaren adar brasildarreko kidea zen, Joanes VI.a Portugalgo eta Karlota Joakina Borboikoaren biloba baitzen. Amaren aldetik, Eugène de Beauharnais printzearen biloba zen, Napoleonen eta Augusta Bavariako printzesaren seme adoptatua, Maximiliano I.a Josef Bavariako erregearen alaba zaharrena.

Maria Ameliak Brasilgo printzesa gisa zituen eskubideak onartzeko, Petrik hainbat pertsona gonbidatu zituen bere jaiotzaren lekuko izan zitezen, besteak beste, Brasilgo enbaxadorea Frantzian. Jaio berriak Frantziako Luis Filipe I.a Frantziako erregea eta emaztea, Maria Amalia Napolikoa eta Siziliakoa, izan zituen aitabitxi. Petri poz-pozik zegoen bere alaba jaio berriarekin, eta gutun bat bidali zien abenduaren 4an Brasilen geratu ziren beste seme-alabei, gero Petri II.a izan zenari ere bai, mezu honekin:

Probidentzia jainkotiarrak aitaren bihotzak S.M.I.rekiko bereizketarengatik sentitzen duen tristura gutxitu nahi izan du, niri beste alaba bat eman eta LGSri. ahizpa eta menpekoa.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | La Divina Providencia ha querido disminuir la tristeza que siente mi corazón paterno por la separación con S.M.I. dándome a mí una hija más y a S.M.I. una hermana y súbdita. |  » |

### Brasilgo printzesa

María Ameliak egindako marrazkia.
Cuando María Amelia apenas contaba con 20 días, su padre partió a las Azores para organizar una fuerza expedicionaria con la intención de invadir Portugal. En los dos años siguientes, ella vivió en París con su madre y sus dos medio hermanas, la reina María II y la duquesa de Goiás (hija adulterina de Pedro I con la marquesa de Santos). Con la noticia de la victoria del duque de Braganza en Lisboa, Amelia salió con su hija y la hija bastarda de su marido a Portugal. Llegaron el 22 de septiembre de 1833 a Lisboa. Charles Napier, un oficial naval británico que luchó del lado de Pedro, escribió sobre el emocionante encuentro:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Nunca vi [a Pedro] tan feliz y satisfecho. Embarcó un poco más arriba de Belém y fue recibido en la escalera por la emperatriz [Amelia] que lo abrazó y besó con el mayor cariño: la reina [María II] estaba muy emocionada y no pudo contener las lágrimas. La princesita Amelia, su hija más pequeña, atrajo buena parte de su atención: se asustó mucho con la barba espesa [de su padre] y no correspondió en demasía a sus caricias. |  » |

Con Miguel derrotado y en el exilio, María Amelia y su familia se establecieron en Portugal. En un primer momento se alojaron en la palacio do Ramalhão y, más tarde, en el palacio de Queluz, próximo a Lisboa. Pedro había establecido una relación muy cercana con su hija y se adoraban mutuamente. Sin embargo, el conflicto había minado la salud de su padre, que habría contraído tuberculosis. María Amelia, que aún no había cumplido tres años, fue llevada en la madrugada del 24 de septiembre de 1834 al lecho de muerte de su padre. Muy débil, este le levantó las manos para bendecirla y dijo:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Háblenle siempre a esta niña del padre que tanto la quería... que no se olvide de mí... que obedezca siempre a su madre... estos son mis últimos deseos. |  » |

Arratsalde horretan hil zen Petri.

Alargunduta, Amelia ez zen berriro ezkondu. Alvor-Pombal jauregira joan zen eta alabaren hezkuntza gainbegiratzen jardun zuen. Nahiz eta lurralde portugaldarrean behin betiko kokatu, ama-alabak ez ziren Portugalgo errege-familiaren parte. Bietako bat ere ez zen Brasilera itzuli. Arrakastarik gabe, Ameliak gobernuari eskatu zion bera eta haren alaba Brasilgo familia inperialeko kidetzat har zitezela, urteko errenta jasotzeko eskubidearekin. Petri II.a oraindik adingabea zen, eta Brasil erregeorde batek gobernatzen zuen. Erregeorde hori beldur zen estatuaren arazoetan enperatrizak izan zezakeen eraginaz, baita botere zentrala murriztuko zuen fakzio politiko bati atxikitzeko aukera ere. Horregatik, gobernu inperialak urtetan uko egin zion Maria Amelia Brasilgo printzesa aitortzeari -Atzerrian jaioa zela alegatuz-, eta debekatu egin zien berari eta amari Brasilen oinak jartzea. Hori 1840an Petri II.aren adin nagusitasuna heltzean aldatu zen; izan ere, Pedro II.ak ama eta ahizpa familia inperialeko kide gisa onartzea defendatu zuen. Aureliano de Sousa e Oliveira Coutinho, Sepetibako bizkondea eta garaiko Kanpo Arazoetako ministroa, senatuari aitorpena eskatu zion, eta 1841eko uztailaren 5ean onartua izan zen.

### Ezkontza

Austriako Maximiliano artxidukea, gero Maria Amelia ezkondu zena, 1864an Mexikoko enperadore bihurtu zen eta hiru urte geroago exekutatu egin zuten.
Montgomery Hyde historialariaren hitzetan, Maria Amelia ilehoria «edertasun eta adimen ikaragarriko neska» bihurtu zen. Oso erlijiosoa, adimentsua, amarrutsua eta ironikoa zela ere esan izan da. Printzesak heziketa fina jaso zuen eta oso trebea zen marrazkiarekin, pinturarekin eta pianoarekin. Poesia gurtzeaz gain, María Ameliak portugesez, frantsesez eta alemanez hitz egiten zuen. Dialektikarako ere talentu aparta zuen.

Aita zen ikasketak egiteko motibazio nagusietako bat. Bragantzako dukea oso garrantzitsua izan zen bere bizitzan, eta maiz gogoratzen zuen printzesa gazteak, bere solaskideei galdetzen baitzien: "*Aita, zerutik ikusita, pozik egongo da bere alabarekin?"*. Maria Amelia ez zen inoiz gai izan aitaren heriotzari aurre egiteko, eta horrek eragin handia zuen. 1851ko abuztuaren 27ko gutun batean, berak eskuz idatzitakoa, printzesak bere sentimenduez hitz egin zuen: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Estuve en [el palacio de] Queluz... tras la muerte de mi padre nunca había vuelto a ver el palacio. No podía recordar nada, absolutamente nada, excepto la habitación donde mi padre murió. Ahí me acordé de todo. Todos los objetos estaban grabados en mi memoria y yo sólo tenía tres años. Sentí una gran emoción. La cama, la cama era la misma, estaba en el mismo lugar, con las mismas cortinas, las mismas colchas, las mismas almohadas... todo estaba tan bien conservado... Ay.
El jardín es bonito. Me enseñaron un naranjal que se plantó el mismo año que murió mi padre por orden suya y un platanero plantado por él... una profunda tristeza me invadió al contemplar estos árboles que habían sobrevivido a mi padre y que, probablemente, nos sobrevivirán a todos nosotros. Es una imagen de la fragilidad humana. El ser humano es el más frágil de todos los seres; muere mientras todos los objetos creados para su uso aguantan siglos... Creo que estoy divagando con mis reflexiones melancólicas...
María Amelia |  » |

1852aren hasieran, Austriako Maximiliano I.a Habsburgoko artxidukea itsas armadan lanean ari zela, Amelia eta Maria Amelia bisitatu zituen eskala batean Portugalen. Printzesak aurretik ezagutzen zuen Maximiiano, Munichen 1838an egin zen familia-bilera batean egon baitziren. Sofia de Baviera, Maximilianoren ama, Augusta de Bavariaren ahizpa erdia zen, Maria Ameliaren amona, eta, gainera, Wittelsbach familiakoak ziren. Artxidukea ere Maria Ameliaren neba erdiaren lehengusua zen, bere aita, Frantzisko Karlos Austriako artxidukea, Maria Leopoldina Austriako enperatrizaren neba txikiena zen. Maitemindu baziren ere, ezkongai-harremana ez zen inoiz ofizialdu, Maria Ameliaren heriotza goiztiarra zela eta.

### Garaiz aurreko heriotza

Maria Amelia haurtzaroan, Leuchtenbergeko Amelia amaren ondoan.
1852ko otsailean, Maria Ameliak eskarlatina izan zuen. Hilabeteak igaro ahala ez zuen gainditzerik lortzen, eta eztul handia zuen, tuberkulosiaren sintoma argia. Abuztuaren 26an, printzesak Alvor-Pombal jauregia utzi zuen, bertan bizi baitzen, eta Madeira uhartera joan zen, uharteko klimak gaixotasun horiek sendatzearen fama baitzuen, Maria Ameliak berak esan zuen bezala: «Sukarrak *desagertu egiten dira, magia balitz bezala*».

María Amelia, amarekin batera, Funchalen lehorreratu zen, Madeirako hiriburuan, abuztuaren 31n. Hiri osoak pozez hartu zuen eta jendetzak lagundu zion bere etxe berrirako bidean. Berak uhartea gurtzen zuen eta amari esan zion: «*Egunen batean mendian ibilaldi luzeak egin eta bidezidor berriak aurkituko ditugu, Steinen geundenean egiten genuen bezala*». Hala ere, haren osasunak okerrera egin zuen, eta azaroaren amaieran itxaropen guztia galdu zen. 1853an, printzesa ohean sartuta zegoen, eta bazekien laster hilko zela: «*Nire indarrak gutxitu egiten dira egunetik egunera, senti dezaket, amaieraren hasierara iristen ari naiz*». Gauerdia baino lehentxeago, otsailaren 4ko goizaldean, apaiz batek gaixoen oliadura eman zion. Maria Amelia ama kontsolatzen saiatu zen: «*Ez egin negar, utzi Jainkoaren borondatea gauzatzen, etor dadila nire laguntzan nire azken orduan; ama gaixoa Kontsola dezan*». Handik gutxira hil zen, goizeko 4:00ak inguruan.

Printzesaren gorpua kaperan egon zen hil zen etxearen ondoan, 1853ko maiatzaren 7an kontinentera itzuli zen arte. Maiatzaren 12an, hilkutxa Lisboan lehorreratu zen eta, ondoren, hileta handia egin zen. Haren gorpua aitaren ondoan lurperatu zen, Bragantzatarren panteoian, Forako San Vicente elizan. Ia 130 urte geroago, 1982an, Maria Ameliaren gorpua Brasilera eraman zuten eta Rio de Janeiroko San Antonio komentuko kriptan lurperatu zuten, Brasilgo familia inperialeko beste kide batzuekin batera.

Legatua
-------

Dona Maria Amélia printzesa ospitale nagusia, Funchalen.
Maria Ameliaren heriotzak eragin handia izan zuen hura maite zuten guztiengan. Pedro II.a Brasilgo enperadoreak ez zuen sekula arreba txikia ezagutu, baina euren artean lotura estua zegoen elkarri bidalitako gutunei esker. Hark bere egunkarian hauxe idatzi zuen, hil eta 7 urtera: «*Meza entzun nuen Amelia arrebaren ohorez, oso hurbil sentitzen bainuen, eta hain triste sentitzen naiz ezagutu ez nuelako!*».Amelia de Beauharnais alabaren hilobia ikustera joan zen urtero otsailaren 4an, 1873an hil zen arte. Amak finantzatu zuen, halaber, Funchalen "Princesa D. Maria Amélia" izeneko ospitalaren eraikuntza, alabaren omenez. Ospitale hori oraindik badago. Amak Bavarian utzi zituen bere ondasunak Maximiliano artxidukearentzat, «Jainkoak Maria Amelia alaba maitea gorde izan balu, suhi suertatu izango zenarentzat].

Denbora luzez, Maximiliano artxidukea traumatizatuta egon zen emaztegaiaren oroitzapenengatik. Karlota Belgikakoarekin ezkondu ondoren, 1859an Maria Ameliarekin zerikusia zuten lekuetara joan zen. Madeira uhartera iristean, hauxe idatzi zuen: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Veo nuevamente con tristeza el valle de Machico y la adorable Santa Cruz donde, siete años atrás, vivimos momentos tan dulces. Siete años llenos de felicidades y tristezas, fértiles en pruebas y desilusiones amargas. Fiel a mi palabra, volveré a buscar sobre las olas de los océanos un alivio que Europa no puede dar a mi alma atormentada. Cuando comparo ambas épocas, me siento invadido por una profunda melancolía. Hace siete años desperté a la vida, encarando al futuro con alegría; hoy, me siento exhausto; pesa sobre mis hombros, el recuerdo de un pasado amargo. Aquí murió, de tuberculosis, el 4 de febrero de 1853, la única hija de la emperatriz de Brasil, una criatura extraordinariamente talentosa. Dejó este mundo imperfecto, pura como un ángel que regresa al Cielo, su verdadera tierra natal. 
Maximiliano |  » |

Funchalen, Maria Amelia izeneko ospitalea bisitatu zuen. Maximilianok, hil arte, ospitaleko bi erizaintza finantzatu zituen. María Ameliaren omenez, Andre Maria Doloreetakoren estatua bat ere eman zion ospitaleari. Gero, hil zen etxera joan zen. Une horri buruz zera idatzi zuen: «...*denbora luze batez isilik egon nintzen tristezia eta nostalgia pentsamenduen erdian, zuhaitz zoragarri baten itzalpean; zuhaitz horrek estaltzen eta babesten du izateari utzi zion aingeruaren etxea, zeinengatik negar egiten dudan* ». Bere memorietan, Maximilianok Madeira uhartea ere aipatu zuen, han «*nire zorion bakarra eta lasaia bermatzera bideratutako bizitza itzali baitzen*».

Maximiliano Madeiratik abiatu zen Brasilera, eta 1859ko urtarrilaren 11n iritsi zen. Hiru probintzia brasildar bisitatu zituen bidaian eta liluratuta geratu zen, Brasil baitzen Hego Amerikako monarkia bakarra. Urte batzuk geroago, 1864ko apirilaren 10ean, Bigarren Inperio Mexikar sortu berriaren enperadore izateko proposamena onartu zuen. Bere emaztegaiaren nebaren gobernupean Brasil bisitatzen ari zela ikusi zuen egonkortasunak eta oparotasunak bultzatuta, Maximilianok uste zuen emaitza bera lor zezakeela Mexikon. Baina, 1867ko ekainaren 19an, Mexikoko errepublikanoek harrapatu ondoren, Maximiliano exekutatu egin zuten. Fusilamendu-pelotoiaren aurrean gauza guztiak kendu zizkiotenean, Maximilianok lepoan zintzilik zeraman Ama Birjinaren domina txikia Ameliari (Maria Ameliaren amari) bidaltzeko eskatu zuen. Haren Maria Ameliari egindako azken omenaldia izan zen. Maria Ameliaren bizitzak eragin txikia izan zuen Brasilen edo Portugalen, baina haren heriotzak eragin nabarmena izan zuen, zeharka bada ere, Mexikoren historian.

Ohorezko goraipamenak
---------------------

* Maria Luisa Erreginaren Dama NobleenOrdenaren Dama.
* 1839: Santa Isabel Ordenaren dama. (Bavariako erresuma)

Zuhaitz genealogikoa
--------------------

Txantiloi:Ahnentafel superior
Txantiloi:Ahnentafel-compact5
Txantiloi:Ahnentafel inferior

Erreferentziak
--------------

1. 1 2  Almanach de Gotha, vol. 86, 1849, p. 12.
2. 1 2 3  Almeida, p. 51
3. 1 2  Sousa, p. 185
4. ↑  Barman, pp. 17-18
5. ↑  Almeida, pp. 38-41
6. ↑  Sousa, p. 185
7. 1 2  Almeida, p. 42
8. ↑  Almeida, p. 44
9. ↑  Sousa, pp. 273-274
10. ↑  Sousa, p. 275
11. ↑  Sousa, p. 276
12. ↑  Almeida, p. 54
13. ↑  Almeida, p. 55
14. ↑  Sousa, p. 309
15. ↑  Lyra, pp. 42-43
16. ↑  Lyra, p. 279
17. ↑  Hyde, p. 36
18. ↑  Schmidt, p. 124
19. 1 2  Haslip, p. 129
20. 1 2  Almeida, p. 58
21. 1 2  Schmidt, p. 133
22. ↑  Almeida, p. 67
23. ↑  Almeida, p. 64
24. 1 2  Almeida, p. 65
25. 1 2  Almeida, pp. 70-71
26. 1 2 3  Almeida, p. 111
27. ↑  Almeida, p. 57
28. ↑  Almeida, p. 124
29. ↑  Almeida, p. 71
30. ↑  Almeida, p. 72
31. ↑  Schmidt, p. 134
32. ↑  Almeida, p. 167
33. ↑  Schmidt, p. 130
34. ↑  Almeida, p. 73
35. ↑  Almeida, p. 75
36. ↑  Almeida, p. 76
37. ↑  Almeida, p. 77
38. ↑  Almeida, 78
39. ↑  Almeida, p. 82
40. ↑  Almeida, p. 83
41. ↑  Almeida, p. 85
42. ↑  Almeida, p. 86
43. ↑  Almeida, p. 88
44. ↑  Almeida, p. 89
45. ↑  Schmidt, p. 139
46. ↑    Santuário e Convento de Santo Antônio - Mausoléu Imperial *(en portugués).* .
47. ↑  Almeida, p. 157
48. ↑  Almeida, p. 90
49. ↑  Almeida, pp. 99-100
50. ↑  Almeida, p. 152
51. ↑  Haslip, pp. 54-55, 128-129
52. ↑  Calmon, p. 624
53. 1 2 3  Almeida, p. 122
54. ↑  Almeida, p. 113
55. ↑  Longo, p. 107
56. ↑  Almeida, p. 123
57. 1 2 3 4 5  Almeida, p. 145
58. ↑  Calmon, p. 631
59. ↑  Longo, p. 139
60. ↑  Calmon, p. 755

Bibliografia
------------

* Almeida, Sylvia Lacerda Martins de (1973). Uma filha de D. Pedro I: Dona Maria Amélia (portugesez). São Paulo: Companhia Editora Nacional. OCLC 633948363.
* Barman, Roderick J. (1999). Citizen Emperor: Pedro II and the Making of Brazil, 1825–1891 (ingelesez). Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-3510-7.
* Governo Imperial (1864). Colecção das leis do Império do Brasil de 1841 (portugesez) IV. Rio de Janeiro: Typographia Nacional. OCLC 647947644.
* Calmon, Pedro (1975). História de D. Pedro II (portugesez) 5. Río de Janeiro: José Olympio. OCLC 3577729.
* *História: Mausoléu Imperial.*  Rio de Janeiro: Província Franciscana da Imaculada Conceição do Brasil.
* Haslip, Joan (1971). The Crown of Mexico: Maximilian and His Empress Carlota (ingelesez). New York, New York: Holt, Rinehart and Winston. ISBN 0-03-086572-7.
* Hyde, H. Montgomery (1946). Mexican Empire: the history of Maximilian ad Carlota of Mexico (ingelesez). Londres: Macmillan & Co.
* Laemmert, Eduardo (1849). Almanak Administrativo, Mercantil e Industrial (Almanaque Laemmert) (portugese). Rio de Janeiro: Eduardo e Henrique Laemmert & C.
* Laemmert, Eduardo (1853). Almanak Administrativo, Mercantil e Industrial (Almanaque Laemmert) (portugese). Río de Janeiro: Eduardo e Henrique Laemmert & C.
* Longo, James McMurtry (2008). Isabel Orleans-Bragança: The Brazilian Princess Who Freed the Slaves (ingelesez). Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-3201-1.
* Lyra, Heitor (1977) [1938]. História de Dom Pedro II (1825–1891): Ascensão (1825–1870) (portugese) 1. Belo Horizonte: Itatiaia. OCLC 163324850.
* Schmidt, Maria Junqueira (1927). Amelia de Leuchtenberg: A segunda imperatriz do Brasil (portugese). São Paulo: Companhia Melhoramento de São Paulo.
* Sousa, Octávio Tarquínio de (1972) [1954]. A vida de D. Pedro I (portugese) 3. Río de Janeiro: José Olympio. OCLC 634896259.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Maria Amelia Braganzakoa*** |