**Esku-eskailera**, **eskailera eramangarria** edo **zurubia** pertsona batek eskuraezinak diren lekuetara igo eta handik jaitsi ahal izateko balio duen tresna eramangarria da, garaiera edo maila bat baino gehiagotan dagoelako.

Izena
-----

"Zurubi" esku-eskailera nahi eskailera esanahiak eduki ditzake; esate baterako, Euskaltzaindiaren Hiztegian nahiz Elhuyar Hiztegian "esku-eskailera" adiera lehenengo tokian agertzen da.

### Historia

Ipar-ekialdeko hitza historikoki; hegoaldean, XX. mendea baino lehen, Lardizabalengan aurkitzen da (*zurubia edo eskallera*), lehenago Larramendik bezala. *Alostorrea* baladan, Orixek *zurubi* dakar, baina badirudi hark aldatutakoa dela; Arakistainek eta Azkuek *eskallera* dakarte. Nolanahi ere, Arejitak eta bestek argitaraturiko bilduman, *zulubi* jasotzen da balada horretan berean Markinan, 1982an. Besteak beste, *zürübü*, *zulubi*, *zulibi* edo *zurbi* moduko aldaerak ere ageri dira; Larrasketek *zübik* dakar, pluralean, bai "échelle" eta bai "les ponts" esanahiekin. Aski erabilia da pluralean: *Iakoben zurubiak* (*zurubia*), *trabailluaren zurubiak*.

Pentsa liteke berez ‘esku-eskailera’ edo dela, baina oso goizdanik ageri da testuetan ‘eskailera’ gisa (*zerura iragateko hauxe da zurubia*; *zeruratzeko zurubia*).

### Etimologia

Lehen osagaia *zur* da; bere forma osoan ageri da (ez elkartuetako *zu(h)-*), hitz aski berria delako, beharbada; dena dela, elkartuetako *zul-* forma dago bazt. *zulubi* aldaeran.

Bigarren osagaia *ubi* baldin bada, pentsatu behar da hitzaren jatorrizko esanahia ‘zurezko pasabide’ edo izan zela; tresna horren erabilera jakinen batek ekarriko zuten ‘eskailera’ adieran espezializatzea. Beste aukera bat da *zur* + *hobi* osaeran pentsatzea *\*zurhobi* > *zurubi* bilakaerarekin, asimilazioarekin eta hasperenaren galerarekin; esanahiaren aldetik, pasabide horiek itxiak zirela pentsa daiteke, zurez eginak, tunel modukoak.

Atalak
------

Hainbat luzeratako bi atalek osatzen dute, zeharka elkartuta, nahi den eremura mailarik mailako igoera ahalbidetzen duten mailak deitzen diren zeharkako barren bidez. Erraz garraiatzeko elementuak izan ohi dira, arintasuna dela-eta. Jatorriz zurezkoak ziren, gaur egun ekairik erabiliena aluminioa da, arina izateagatik eta zurubiaren erabilera luzatzen duten eskalera-zatien arteko loturak ahalbidetzeagatik.

Motak
-----

Oro har, eskuko eskailerak bi taldetan bana daitezke:

* **Bermatzekoak**. Ez dute egonkortasunik berez, eta igo beharreko elementuan bermatu behar dira: horma, fatxada, etab.
* **Autoegonkorrak edo guraize-eskailerak**. Beren kabuz eusten dira, piramide moduko egitura bat osatuz.

* Bermatzeko eskailera.Bermatzeko eskailera.
* Eskailera euskarriduna.Eskailera euskarriduna.
* Guraize-eskailera.Guraize-eskailera.
* Eskailera teleskopikoa.Eskailera teleskopikoa.
* Ziburua (Ahüzki)Ziburua (Ahüzki)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Hiztegia - EHHE» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-03-28).

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q168639
* Commonscat Multimedia: Ladders

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4167318-9
* LCCN: sh85073884
* NKC: ph490133
* NARA: 10663859
* AAT: 300022376

 |

* Wd Datuak: Q168639
* Commonscat Multimedia: Ladders