recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Manuel González Savín**, ezizenez **Cañita Brava** (1946ko martxoaren 2a, Antas de Ulla, Lugoko probintzia) galiziar abeslari eta umorista bat da. Gehienetan abesti barregarriak, absurduak eta estrofa labur eta errepikakorrak abestuz agertzen da, itxuraz xaloa edo buruz oso jantzia ez den pertsonaia gixaxoaren papera antzeztuz.

Bere abestien artean honakoak daude: *La pichina*, *El fugitivo*,*O caldo de María*, *María Isabel*, *Twist esa chica*, *Espikinllú* o *Los invasores*, *Canción en chino*, *Canción en ruso*, *El indio cheiroco*, *Merengue Caña Brava* eta *El caldo de Marí*.

1990eko hamarkadan Espainiako telebista ezagun bilakatu zen, nagusiki Telecinco kateko Javier Sardà kataluniar aurkezlearen *Crónicas marcianas* saioan agertuz. Garai hartan Espainian friki fenomenoa ospetsu bilakatu zuten bere antzeko pertsonaien agerpenari esker.

Kameoak
-------

* *Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998)
* *Torrente 3: El protector* (2005)
* *Torrente 4: Lethal Crisis* (2011)
* *Torrente 5: Operación Eurovegas* (2014)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8343257
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87247931
* BNE: XX1522901

 |

* Wd Datuak: Q8343257
***Gerrako pilotu*** Antoine de Saint-Exupéry idazle frantsesaren memoria liburua da. 1942an argitaratu zen Amerikako Estatu Batuetan (AEB), *Flight to Arras* izenburupean, eta Frantzian, Vichyko gobernuak argitaratzea debekatu zuenez, isilpean argitaratu zen *Pilote de guerre* izenburuarekin. Liburuan, Frantziako Aireko Armadan lan egin zuen garaiko bizipenak kontatzen ditu. Izan ere, azterketa-hegazkin baten pilotu gisa aritu zen Bigarren Mundu Gerran, Frantziako Guduan, 1940ko maiatzaren 23tik 1940ko ekainaren 6ra bitartean.

Liburuak Arras hiriaren gainean hainbat hilabeteetan zehar egindako hegaldiei buruz dihardu. Saint-Exupéry II/33 Azterketa Taldeko kidea izan zen eta motor biko Potez 637 hegazkin bat pilotatu zuen. Gerra hasieran berrogeita hamar azterketa-tripulazio zeuden soilik eta horietatik hogeita hiru II/33 taldekoak ziren. Alemaniar armadaren inbasioaren lehen hiru asteetan hamazazpi talde hil ziren, idazlearen ustez sakrifikatu egin zituzten.

Saint-Exupéryk frantsesen porrotetik onik irtetea lortu zuen, baina Charles de Gaullerekin desadostasun politikoak zituenez, Royal Air Forceko (Erresuma Batuko aire armada) kide izateko proposamenari uko egin, eta 1940. urtearen amaieran New Yorkera joan zen bizitzera. Bertan, *Terre des hommes* lanagatik Liburuaren Sari Nazionala jaso zuen. Ipar Ameriketan bizi izan zen bi urtez eta 1943ko udaberrian haren lehengo taldearekin elkartu zen Afrika iparraldean. 1944ko uztailean Frantzia gainean azterketa-misio bat egiten ari zela desagertu egin zen.

Moldaketak
----------

NBC Radio Network irrati kateak liburuaren drama gisako moldaketa egin zuen publiko estatubatuarrarentzat eta 1942ko urriaren 7an eman zuten Author's Playhouse irratsaioan. Gerora, 1998an, Rod Woodenek ere BBC Radio 4 irrati katerako drama gisako moldaketa egin zuen eta David Threlfallek jokatu zuen pilotuaren papera.

Liburuaren euskarazko itzulpena Josu Zabaletak egin zuen eta Alberdania argitaletxeak argitaratu zuen 2003an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «The Definitive Author's Playhouse Radio Log» *www.digitaldeliftp.com* (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1430624
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1430624
**2023ko Georgiako protestak** Georgia osoan 2023ko martxotik egiten diren kale manifestazio etengabeak dira. Protesten jatorria atzerriko agenteen lege berri baten babes parlamentarioa da. Legearen arabera, finantzaketaren %20tik gora atzerritik jasotzen duten erakundeek «atzerriko entitate juridiko» gisa erregistratu beharko dute Georgian. EBn sartzearen alde dauden manifestariek «antidemokratikotzat» jo dute legea. Poliziak ur-kanoiak eta gas negar-eragileak erabili zituen protestak sakabanatzeko, batez ere Tbilisi hiriburuan.

Lege berria
-----------

Georgiako Parlamentuak onartutako atzerriko agenteei buruzko legeak haserre olatua eragin du Georgian. Arau horren arabera, atzerriko finantzaketa jasotzen duten erakundeek «atzerriko agente» gisa erregistratu beharko dute Kaukasoko estatu horretan; besteak beste, GKE gobernuz kanpoko erakundeak eta zenbait hedabide egongo lirateke zerrenda horretan. 

Europako Batasunera batzearen alde dauden milaka manifestarik «antidemokratikotzat» hartu zuten legea, eta legebiltzarreko sarrera blokeatu zuten. Tentsioa hain zen handia, ezen istiluak egon baitziren estatuko indarren eta protestarien artean. Barne Ministerioaren arabera, gutxienez 66 lagun atxilotu zituzten, eta desordena publikoa eta desobedientzia egotzi diete. 

Atzerriko agentearen kontzeptua legean finkatzeko ekinbideak kritika handiak eragin ditu oposizioaren eta Mendebaldeko politikarien artean. Georgiako presidente Salome Zurabixvilik New Yorken egindako adierazpenetan salatu zuen legea «Moskuren agindupean idatzi» dela, eta legea «erretiratzeko» eskatu zuen. Kritikoek diote parlamentuak ontzat emandako legea Errusian 2012an indarrean ezarritako legearen «parekoa» dela; Kremlinek lege hori erabili du Mendebaldeko funtsetatik finantzatutako zenbait GKE eta hedabide ixteko.

Martxoaren 9ko goizeko lehen orduan, gobernu-koalizioak atzerriko agenteei buruzko lege-proposamena erretiratuko zela iragarri zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117010346

 |

* Wd Datuak: Q117010346
Frankfurteko hitzarmena (1871).
**Gerra-ordaina** edo **gerra-erreparazioa** garaileak garaituari ezarritako diruzko edo gauzazko ordainketak dira, gerra batean sortutako kalte eta galerak estaltzeko. Oro har, termino horrek ondasunen eskualdaketari egiten dio erreferentzia, eta ez lurraldeen anexioari.

Jada Lehen eta Bigarren Gerra Punikoetan Antzinako Erromak Kartagoari gerra-ordain handiak ezarri zizkion, baina ospetsuenak XX. mendean gertatu ziren, Lehen eta Bigarren Mundu Gerretan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Mandred F. Boemeke, Gerald D. Feldman & Elisabeth Glaser, ed. *The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years.*  Washington: The German Historical Institute, 361 or. ISBN 0-521-62132-1..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q194181
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2004003394
* NKC: ph284031
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q194181
**Frio konderria** (ingelesez: *Frio County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pearsall da. 2010eko zentsuaren arabera 17.217 biztanle zituen, Frio kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Frio konderriak 2.937,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,19 ura dira. Beste 2.935,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,86 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 17.217 pertsonetatik 16.197 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13.401 dira. 524 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 362 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 66 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27011
* Commonscat Multimedia: Frio County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125497735
* LCCN: n81050122
* NARA: 10040036
* **Lekuak**
* OSM: 1657498
* TGN: 2001987

 |

* Wd Datuak: Q27011
* Commonscat Multimedia: Frio County, Texas
***Gerraren hondamenak*** (gaztelaniaz *Los desastres de la guerra*) Francisco Goya espainiar margolariaren 82 grabatu dira. 1810-1820 artean margotuak izan ziren, eta gerraren hondamenak modu latz eta sarkorrean irudikatzen dituzte. Iberiar Penintsulako Gerran girotuak daude, eta frantziar napoleondar soldaduen eta espainiarren arteko borrokak modu ankerrean irudikatzen dituzte.

Goyaren bizialdian zehar margolan hauetako grabatu konplexuez osatutako bi sail oso bakarraik inprimatu ziren, horietako bat haren adiskidea eta arte kritikaria zen Ceán Bermúdezi oparitua, baina argituratugabeak egon ziren. Lehen argitalpena 1863an agertu zen, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiak argitaratua. Gainontzekoak 1892, 1903, 1906 eta 1923an argitaratuak izan ziren.

* *Gertatuko denaren aurreikuspen tristeak\*Gertatuko denaren aurreikuspen tristeak
* *Gauza bera\*Gauza bera
* *Hemen ere ez\*Hemen ere ez
* Hori eta okerragoHori eta okerrago

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1200522
* Commonscat Multimedia: Los desastres de la guerra

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 178338848
* BNF: 42415252n (data)
* GND: 4126807-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1200522
* Commonscat Multimedia: Los desastres de la guerra
**Gerra Beltza** (ingelesez: *Black War*) 1828tik 1832ra bitartean ingeles kolonoek Tasmaniako aborigenen aurka egindako gerra izan zen. Tasmaniako aborigenen genozidioa ekarri zuen.

Gertaerak
---------

### Aurkikuntza

1642an, Ozeanian, Abel Tasman Jansen nabigatzaile holandarrak uharte bat aurkitu zuen Australiako kostaldetik 240 kilometrora. Bertako biztanleak azal iluneko eta ile kizkurreko gizon-emakume txiki eta argalak ziren (gizonezkoek 1,60 m neurtzen zuten batez beste, eta emakumeek 1,48). Ehiza eta bilketa zituzten bizibide. Hasieran Van Diemenen Lurra esan zioten irlari, Anthony Van Diemen garai hartako Ekialdeko Indietako Holandar Konpainiaren gobernadore orokorraren omenez. Baina 1855etik aurrera aurkitzailearen izena jarri zioten: Tasmania.

### Kolonizazioa eta lehen arazoak

Holandarren ondoren, frantsesak eta britainiarrak iritsi ziren uhartera, eta bertakoak esklabo egiten hasi ziren. 1803an britainiarrek presondegi kolonia bat ezarri zuten bertan eta, kondenatuez gain, lur eremuak lortzeko eskrupulurik ez zuten kolonoak iristen hasi ziren. Kolonoek ez zituzten aborigenen ehiza eremuak errespetatzen eta liskarrak berehala piztu ziren armada britainiarraren babesa zuten iritsi berrien eta beren burua defendatzeko ezer gutxi zuten tasmaniarren artean. Europarrek egindako hilketa, bortxaketa, bahiketa eta bestelako gehiegikeriek ez zuten zigorrik. Eta, hala ere, tasmaniarrak beren burua defendatzen ahalegindu ziren, suzko armen kontra harriek eta lantzek inolako aukerarik izan ez arren.

1826an, *Colonial Times and Tasmanian Advertiser* astekariak autodefentsa erabili zuen aitzakiatzat kolonoen jarrera zuritzeko: "Ez gaude hemen lan filantropikoa egiteko. Autodefentsa naturaren lehen legea da. Gobernuak bertakoak kanporatzen ez baditu, basapiztiak bailiran ehizatuko ditugu".

Genozidioa
----------

Gobernu britainiarrak tasmaniarrak beste uharte batera aldatzea pentsatu zuen, baina azkenean aldizkariaren iradokizunak irtenbide azkarragoa ekarriko zuela erabaki zuen. Hala, 1828an aborigenen ehiza baimendu zuten. Baimendu eta akuilatu, ehizaki bakoitzak ordainsaria baitzuen: helduak bost liberatan ordaintzen ziren; haurrak, bitan. 1803an 5.000 aborigen inguru bizi ziren irlan; 1830ean 200 bat geratzen ziren.

Ondorioak
---------

1860an azken gizonezko tasmaniarra hil zen. *Royal Society of Tasmania* elkarteko kide George Stokellek gorpua larrutzeko agindua eman zuen, oroigarri gisa larruarekin zorro bat egiteko. Azken emakume tasmaniarra, Truganini, 1876an hil zen. Genozidioa burutua zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Australian Dictionary of Biography. *Douglas, Sholto.* .
2. ↑   Stuart Macintyre. *Reviewing the History Wars.* .
3. 1 2 3 4 5  «Tasmaniako aborijena bost libratan», *Argia*, 2014-09-28, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q880629
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q880629
Chichén Itzán aurkitutako Chac Mool eskulturetako bat
**Chac Mool** izenak sabelean plater bat eusten ari den gizon bat irudikatzen duen eskultura mota bat izendatzen du. Gizona bere ukondoetan pausatzen da, belaunak tolestuak dituela eta burua 90. biratuta duela.

Izena 1875ean asmatu zuen Auguste Le Plongeon esploratzaileak. Izenak "jaguar gorri handia" esan nahi du maia yukateko hizkuntzan; oraindik fantasiatsua, ohiko bihurtu da eta horregatik arkeologoek erabiltzen jarraitzen dute. Ez da Chaacekin nahastu behar, euriaren jainko maia zena.

Estatua mota hauek lehen aldiz garai posklasikoan agertu ziren Mesoamerikan, eta toltekekin lotzen da. Ezagutzen diren halako estatua gehienak Tollan-Xicocotitlan (Tula bezala ezagutzen dena) eta Chichén Itzá bezalako tokietan aurkitu dira, non halako dozena bat aurkitu diren. Estatua mota hauen existentzia aipaturiko bi tokietan bi toki hauen arteko harremanei buruzko eztabaidetan erabiltzen den argudioetako bat da.

Tenplu Nagusiko Chac Moola, Tenochtitlan.
Gainera, Mexiko Hirian, Cempoalan, Tlaxcalan eta Quiriguan (Guatemala) aurkitu dira.

Mexiko Hirian, Tenplu Nagusiaren bilaketan zehar, halako estatua azteka bat aurkitu da Tlaloc jainkoaren santutegiaren aurrean, monumentu honen bigarren fasean datatua dagoena. Ondo kontserbatu zituen bere koloreak, hurrengo faseetako eraikuntzek estaltzen baitzuten eta honen ondorioz ondo mantentzen baitzen. Hor aurrkitu dira beste ale azteka batzuk. Ezagunena eta hobekien kontserbatua dagoena 1943an aurkitu zen, Tenochtitlaneko zentru zeremonialetik kanpo, nondik ziuraski erretiratua izango zen espainiar konkistaren ondoren. Aurpegiak Tlaloc jainkoaren mozorro bat darama. Plater baten ordez, estatuak cuauhxicalli bat darama (sakrifikatutako pertsonen bihotzak uzteko erabiltzen zen ontzia), oso tipikoa azteken artean, baina hutsik egon ordez, estalki bat du, hau, aldi berean, Tlalocen beste mozorro batekin apainduta dagoelarik. Azkenik, monumentuaren oinarria ere beste Tlaloc batekin apainduta dago.

Teoriarik ohikoenak, lehen esan bezala, ontzia sakrifikatutako pertsonen bihotzak uzteko zela dio. Litekeena da Chac Moola sakrifizio harri bezala ere erabili izana.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1059292
* Commonscat Multimedia: Chac Mool

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh87005556
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1059292
* Commonscat Multimedia: Chac Mool

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)**WESTHEIM, Paul.- *Obras maestras del Mexico antiguo*.-Mexico: Ediciones Era, 1977. orr.12.
***Chac Xulub Chengo kronikak*** edo *Nakuk Pecheko kronika*. Kronika hauek interes handia dute nahiz eta Mexikotik kanpo oso ezagunak ez izan. Egilea, Nakuk Pech, Chac Xulub Chen, gaur egun Chicxulub, herriko agintaria indigena zen (Yucatánen) eta alfabeto latindarra erabiliz, 1562an, kronika horiek idatzi zituen. Testua ez da oso luzea baina konkistaren gertaeretatik oso gertu idatzia izan zen. Nakun Pechek konkistaren prozesua kontatu zuen, espainiarrak agertu zirenetik 1554 arte.

Nakuk Pech oso gizon informatua zen eta bere testuan berak ikusitako gertaerekin batera, beste iturrietatik jasotakoak kontatu zituen. Yucatango maia hizkuntzaz idatzi zuen eta horretarako alfabeto latinarraren moldaketa batez baliatu zen. Bere kasua ez zen bakarra izan ezen Juan de Herrera frantzizkotar fraideak, 1546an, Meridan, sortu zuen eskola bat bertako maia gazteei irakasteko; Izamalen, bestetik, Juan de la Torre fraideak maia hizkuntzaren soinuak alfabetora moldatzeko lana egina zuen.

*Chac Xulub Chen Kronikak* liburuak duen balore nagusia konkistaren informazioa indigenen ikuspuntutik eta ez garaileen ikuspuntutik ematen digula izan daiteke baina baita ere maia herrien tradizioei buruzko datuak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Miguel León Portilla: *Literaturas indígenas de México*, 181-182 or.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Adrián Recinos: *Literatura maya*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255741

 |

* Wd Datuak: Q12255741

Bibliografia
------------

* Ah Nakuk Pech: *Crónica de Chac Xulub Chen*, *Crónicas de la conquista*. Mexiko: UNAM, 1950.
* Miguel León Portilla: *Literaturas indígenas de México*. Mexiko: FCE, 1992.
Gaztelako jota dantza taldea Valladolideko katedraleko oinean Virgen de San Lorenzoko prozesioan
**Gaztelako jota** (gaztelaniaz: *jota castellana*) gaztelar folklorearen adierazpen bat da (Gaztela eta Leon, Madril eta Gaztela-Mantxakoa), musika mota hori Iberiar penintsula gehienean aurki daitekeen arren. Izen hori, baina, ez da XVIII. mendea baino zaharragoa.

Gitarraz lagundu ohi da, baita bandurriaz, lauteaz, dultzainaz eta danborraz ere, dantzari bikoteak eskuak buruaren gainean dituela dantza egiten duen bitartean, kaskainetei eraginez batzuetan. Jota mota hauek ohiko urrats jauziak eginez dantzatzen dira, pixka bat pikatuak, eta Aragoikoak baino neurritsuagoak dira, baita geldoagoak eta pisuagoak ere. Musika maiz doa abestiz lagunduta, eta horiei kopla deitzen zaie. Batzuetan, maitasunak jartzen du hizpidea, edo ezkontzek (ezkongaiak goretsiz eta aholkuak emanez), bizitzak eta erlijiotasunak, baina ia beti kantu zirtolariak eta umoretsuak dira.

Bibliografia
------------

 

* Díaz, Joaquín.  (1988). *Danzas y bailes.*  Valladolid: Obra Cultural de la Caja de Ahorros Popular.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20016989
* Commonscat Multimedia: Jota castellana

---

 |

* Wd Datuak: Q20016989
* Commonscat Multimedia: Jota castellana
*Artikulu hau Hego Amerikako gobernazioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaztela (argipena)».*
**Gaztela Berriko Gobernazioa** edo **Gaztela Berria** 1529an Espainiako erreginak sorturiko Hego Amerikako banaketa bat izan zen. Francisco Pizarro izan zen gobernaria. Peru, Ekuador eta Brasilgo lurraldeak hartzen zituen. 1529ko uztailaren 26an sortu zen Toledoko Kapitulazioaren ondorioz. Teninpuyako herriaren hegoaldetik 200 legoaraino hedatzen zen. Ekialdean ez zegoen muga zehatzik, Portugal ez zegoelako ados. Guztira 1º 20' N iparraldean, eta 9º 57' S edo 13º 29' S arte hedatzen zen eta 46º 37' W meridianora hedatuko zen.

Karlos V.a Espainiakoaren erregealdian Peruko erregeordetza eratu zen eta herrialde hau desagertu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-05-25). *170. araua: Amerikako toponimia.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119695

 |

* Wd Datuak: Q119695
**Chacarita** Argentinako Errepublikako hiriburua den Buenos Aires hiria banatzen den auzoetako bat da. *Elcano etorbideak*, *Urquiza trenbideak*, *Campo etorbideak*, *Garmendia etorbideak*, *Warnes etorbideak*, *Dorrego etorbideak*, *San Martin trenbideak*, *Córdoba etorbideak*, *Dorrego etorbideak* eta *Álvarez Thomas hiribideak* mugatzen dute.  Villa Ortúzar auzoak mugatzen du ipar-mendebaldetik, Colegialesek iparraldetik, Palermo ekialdetik, Villa Crespo hego-ekialdetik eta La Paternal hego-mendebaldetik.

Bere azalera 3,12 km² da eta 25.778 biztanle ditu 2001eko erroldaren arabera. Biztanle-dentsitatea 8262,1 biztanle/km² da;  hala ere, auzoaren zati handi bat hilerri homonimoak du. Chacaritako biztanle-dentsitatea hilerria kenduta 12.513,6 biztanle / km² ingurukoa da

Leku izenak
-----------

Auzoaren izena *Chácara-ren* edo *Chacra-ren* txikigarritik dator, Kitxuaz "baserria", "landetxea" edo "etxaldea" esan nahi duena. Kasu honetan, Jesusen Lagundiak Buenos Aires hiriaren kanpoaldean izan zuen ikastetxeko landetxea izan zen XVIII. mendearen erdialdean. Hori dela eta, "la chacrita" edo "chacarita de los colegiales" bezala ezagutzen zen. Hortik aurrera "Chacarita" eta "Colegiales" auzoetako izenak etorri ziren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ley 2650
2. ↑   Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires. *Población de Chacarita.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q547713
* Commonscat Multimedia: Chacarita, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030916
* **Lekuak**
* OSM: 2221347

 |

* Wd Datuak: Q547713
* Commonscat Multimedia: Chacarita, Buenos Aires
**Caroline Sarran** (Baiona 1984ko abenduaren 24a -) Lapurdiko emakumezko surflari profesional bat da. Zenbait urtez Europako txapelduna izan da, bai 18 urtetik beherakoetan bai ASP mailan.

Egun Cap Bertonen bizi da, Jean-Sébastien Estienne bikotekide eta surflari profesionalarekin; lehenago Angelun bizi zen, Anglet Surf Clubeko kidea da eta angeluartzat jo ohi da.

Biografia
---------

Marc bere aita estatuko txapelduna izan zen; bera eta bere anaiak Europako snowboardaren aitzindarien artean daude, bestalde. Hori dela eta Caroline alabak surfa, snowboarda eta [skate]]a oso txikitatik deskubritu zituen, surfa sei urterekin. Angeluko Zaldunen hondartza izan zen bere kutuna garai horietan eta txikienekin oso lan txukuna egiten duen Bidarteko surf klubean eman zuen izena. 12 urterekin estatuko txapelduna izan zen.

Kirolean karrera egin lezakeela hasi zen ikusten eta behin Batxilergoa amaituta hasi zen profesional gisa. Emmanuelle Joly eta Marie-Pierre Abgrallekin bere progresioa oso azkarra izan zen zirkuituan eta bere konpromiso eta indarrak inpresio handia ematen zuten.

Behin baino gehiagotan zirkuituko onenak (Layne Beachley, Keala Kennelly, Rochelle Ballard) gainditu zituen eta "arriskutsu" ospea hartu zuen.
2003 eta 2004an oso emaitza onak izan eta gero 2006an WCT zirkuitura pasatzeko hautagaien artean egon zen; hiru postu baino ez zitzaizkion falta izan.

2004an Fiji eta Angeluko konpetizioetan bosgarren postua lortu zuen, *wildcard* edo konbidapena erdietsi eta gero.

2005ean Europako ASPko beste txapelketa bat irabazi eta gero 2006ko denboraldia oso ondo hasi zen eta harrezkero 2007an emakumezkoen munduko elitean aritzeko eskubidea ziurtatu zuen. 2008 eta 2009an WQSn aritu da.

Palmaresa
---------

* 1998tik 2002ra: 5 aldiz erreskadan frantses estatuko eta Europako txapelduna 18 urtetik beherako kategorian.
* 2004 eta 2005ean Europako ASPko txapelduna.

### WCT

* 2007ko ASPko World Tour: 16.a; WQSra jaitsi behar du (WQSko bere 23. postua ez da nahikoa WCTn mantentzeko).

### WQS

* 2009 25.a
* 2008: 37.a
* 2007: 23.a
* 2006: 7.a; 2007ko WCTra sartzen da.
* 2005: 10.a
* 2004:
* 2003: 18.a

Istripua Angelun
----------------

Urtero Angelun *Surf de nuit* ("gaueko surfa") saio bat antolatzen da udan. 2009ko abuztuaren 14an ospatutakoan **Sarranek** kolpe bat izan zuen uretan eta arrisku larrian egon zen.

Ikus, gainera
-------------

* Emmanuelle Joly

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ikus Gênets futbol taldeko webgunea.
2. ↑  Frantsesezko izenez *Cavaliers*, Lapurdiko kostaldeko ospetsuenetakoa, ez bada ospetsuena, surferako.
3. ↑  *Association of Surfing Professionals*
4. ↑  *World Championship Tour*, munduko txapelketa nagusia.
5. ↑  *World Qualifying Series*
6. ↑  Gertaeraren kronika.

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)** Bere bloga.
* **(Ingelesez)** Elkarrizketa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2940056

 |

* Wd Datuak: Q2940056
**Abd Allah ibn al-Hakam al-Tujibi** (arabieraz: عبد الله بن الحكم التجيبي‎ ; 1038an hila) Zaragozako taifako laugarren errege independentea (1038) izan zen, Banu Tujibi leinuko azkena.

1035ean Hisham II.a izeneko buruzagi bat bere buruari kalifa bat izendatu zuen Sevillan. Al-Mundhir II.ak, bere arbasoek egin zuten moduan, ez zuen kalifa berria onartu. Egoera aprobetxatuz, Abd Allah ibn al-Hakam bere lehengusua 1038ko udan matxinotu eta abuztuaren 23an errege-alkazarra hartu zuen. Abd Allahek Al-Mundhir eta Yekutiel ben Isaak bisir judua erail zituen. Laster, hajib titulua bereganatu eta txanponak egiteari ekin zion. Lleidako qadia zen Sulayman ibn Hudi agintea promes egin arren, hitza jan zuen. Lleidako qadiak, Ismail Toledokoaren laguntza zuena, irailaren 20an Zaragozan sartu zen eta Abd Allah kargutik kendu zuen. 28 egun besterik ez zen boterean izan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Viguera Molins, Mª Jesús.  (1988). *Aragón musulmán.*  Zaragoza: Mira editores ISBN 84-86778-06-9..
2. ↑   Cervera Fras, M ª José.  (1999). *El reino de Saraqusta.*  Zaragoza: CAI ISBN 84-88305-93-1..

| * i
* e
* a
Zaragozako taifako erregeak |
| --- |
| Banu Tujibi | 
* Al-Mundhir I.a ibn Yahya al-Tujibi
* Yahya ibn al-Mundhir
* Al-Mundhir II.a ibn Yahya ibn al-Mundhir
* Abd Allah ibn al-Hakam al-Tjibi

 |
| Banu Hud | 
* Al-Mustain I.a Sulayman ibn Hud al-Judhami
* Ahmad ibn Sulayman al-Muqtadir
* Yusuf ibn Ahmad al-Mutamin
* Al-Mustain II.a Ahmad ibn Yusuf
* Abdelmalik ibn Ahmad Imad al-Dawla

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3573053
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEA: 89
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3573053
**Garibai dorretxea** Gipuzkoako Oñati udalerrian dagoen dorretxe bat da. Garibai auzoan dago, Ubao eta Arantzazu errekek bat egiten duten lekuan, eta ULMA Pack lantegiaren atzealdean. 1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Historia
--------

Garibaitarrak Lazarraga leinutik zetozen, hortaz ahaide nagusien garaitik, beraz, dorretxea jada XIV. mendean eraikia legokela uste da. 1846ean dorretxea zeharo erre zen, ondoren berreraiki egin zen.

Erdi Aroan dorretxe honetako seme bat Arrasatera bizitzera joan omen zen, eta Arrasaten Garibaitar ospetsu bat jaio zen: Esteban Garibai(1533), kronikari eta historialari ezaguna.

Eraikina
--------

Teilatu gainean eraikinaren antzinakotasuna adierazten duten pinakuluak daude. Ateondo dobelatua eta defentsarako erabiltzen diren gezilehioak ditu.

Garibai dorretxea.

Ikus, gainera
-------------

* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20888458
* Commonscat Multimedia: Garibai Dorretxea

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0001535

 |

* Wd Datuak: Q20888458
* Commonscat Multimedia: Garibai Dorretxea
*Artikulu hau Elortzibarreko kontzejuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gerendiain».*

Gerendiain 21-4-23
Gerendiain 21-4-23
**Gerendiain** Noain Elortzibarko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 23 biztanle zituen.

Kokapena
--------

Elortzibarko hegoaldean dago, eta honako herriekin egiten du muga: Dorre iparraldean, Untzue hegoaldean, Tebas eta Oritz mendebaldean, eta Ezperun ekialdean.

Herria NA-234 edo "Tebasko errepidetik" gertu dago.

Historia
--------

Gerendiaingo herrigunetik gertu trapezoide itxurako Brontze Aroko aizkora bat aurkitu da. Erdi Aroan zehar petxa ordaintzen zuen jaurerria izan zen. Petxa ekoiztutako garagar eta gari aletan ordaintzen zuten.

1802ko erroldaren arabera 47 pertsona bizi ziren herrian. 1847an, udalerrien birmoldaketa burutu eta Elortzibar sortu zenean, Gerendiainen zazpi etxe zeuden, garai hartako erroldak "etxe miserable" izendatzen zituen. Horrez gain, abatetxea eta frantsesek mende hasierako Independentzia Gerran erretako jauregi bat zeuden.

Iruñea eta Zangoza arteko bidetik gertu egon arren, XIX. mendean inguruko herriekiko komunikabideak nahiko txarrak ziren eta posta astean behin jasotzen zuten.

Demografia eta biztanleria
--------------------------

Gerendiaingo biztanleria| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 22 | 27 | 24 | 22 | 22 | 23 | 22 | 23 |

Ondarea
-------

* **San Joan Bataiatzailearen eliza**: Jatorri erromanikoa duen harrizko egitura sendoa da. Gaur egungo eliza XVI. mendean burututako birmoldaketaren ondorio da. Birmoldaketa hartan, pizkundetar arkitekturaren elementuak erabili ziren eta harriaz gain adreiluak erabili zituzten.

Ikus, gainera
-------------

* Noain Elortzibar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Nafarroa** |

* Kontzejuaren urrutiko ikuspegia NA-234 errepidetik, Google Street View-n.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258402
* Commonscat Multimedia: Guerendiáin (Elorz)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 10866

 |

* Wd Datuak: Q12258402
* Commonscat Multimedia: Guerendiáin (Elorz)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Noain Elortzibarko kontzejuak |  |
| Andrikain · Dorre · Elortz · Ezperun · Gerendiain · Iharnotz · Imarkoain · Noain · Oritz · Otao · Zabalegi · Zulueta |
Ohar medikoaOhar medikoa **Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen**. *Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.*  

**Gangrena gaseosoa** *Clostridium perfringens* bakterioak eragindako patologia larria da, ehun organikoen nekrosia eta deskonposizioa sortzen duena. Gaitza zauri bat infektatzen denean harrapatzen da.

Orokorrean, bi gangrena mota bereizten dira:

* gangrena lehorra, odol-zirkulazioaren ezak sortutakoa. Ez du jatorri infekziosoa, eta arteriosklerosiak, enboliak edo tronboek eragin dezakete. Odola ez da gangrenatutako tokira iristen.

* gangrena hezea, jatorri infekziosoa duena. Gangrena gaseosoa multzo honetako gangrena mota da, *Clostridium perfringens*-ek sortutakoa. Infektatuta dauden ehunetan gasa agertzen da, bakterio horrek burutzen duen hartziduraren ondorioz.

Infekzioa
---------

Zauri zikin eta sakonak dira bakterio patogenoaren sarbidea. Zauri hauetako ehunek ingurugiro anaerobioa dute, mikrobio eragilearen hazkuntza errazten duena, tetanosen antzera (gangrena gaseosoa eta tetanosa *Clostridium* genoroko espezieek sortutakoak dira, eta infektatzeko antzeko era dute).

Ehunetan kokaturik *Clostridium perfringens*-ek toxina indartsu batzuk ekoizten ditu, odolera pasatzen dutenak, gaitzaren sintomatologia larria eraginez.

Sintoma klinikoak
-----------------

Gaitzaren inkubazio epea 18-36 ordu bitartekoa da.

Gangrenatutako gorputz zatia (zauriarena) moretzen eta iluntzen da, eta kirats handiko zornea isurtzen du, gas-burbuilak dituena. Kiratsa eta gasa mikrobio patogenoak burutzen duen hartziduraren ondorioak dira.

Bakterioaren toxinek ehunetako nekrosia sortzen dute. Odolera pasatzerakoan toxina horiek sukarra, okadak, bihotz-arazoak eta shock orokorra eragiten dute, sarritan heriotza dakartena.

Tratamendua
-----------

Lehenbailehen ezarri behar da.

Lehenengo fase batean antibiotikoak ematen dira, zain barneko bidetik, mikrobioaren hazkuntza galerazteko (penizilinaren familiakoak). Horrekin batera kirurgia erabiltzen da, hilda, minduta eta infektatuta dauden ehunak errotik ateratzeko.

Oxigenoterapia hiperbarikoa ere erabiltzen da, arrakasta aldakor batekin. Terapia hau infektatutako ehunetan oxigenoaren ezarpenean datza; *Cl. perfringens* anaerobioa denez, oxigenoaren aurrean hiltzen da.

Neurri horiek nahikoak ez direnean gangrenatutako gorputz-zatiaren ebakitze edo anputazioa ezinbestekoa da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q168805
* Commonscat Multimedia: Gangrene

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85053025
* NKC: ph917942
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 10179
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* ICPC-2: K92
* DiseasesDB: 19273
* MedlinePlus: 007218
* eMedicine: 217943
* MeSH: D005734

 |

* Wd Datuak: Q168805
* Commonscat Multimedia: Gangrene
**Cenote Sagrado** zeru zabaleko cenote bat da, urez betetako sakonune zirkular bat bezala agertzen dena, 60 metroko diametroa duena, eta uraren azalerako sarbidearen mailatik 15 metroko altuera neurtzen duten horma bertikalak dituena. Kukulkanen piramidetik iparraldera dago eta 300 metroko luzera duen galtzada baten bidez lotuta dago. Cenoten kasu orokorrean bezala, mantu freatikoaren mailan lurrazpiko beste fluxu laminar batzuekin lotuta dago, azkenean ozeanora doazenak. Esaten denez, itzáek, Chichén Itzáren sortzaileak, eta, beranduago, kultura maiaren aro postklasikoan eskualdea menperatu zuten xiueak, animaliak eta gizakiak sakrifikatzeko erabiltzen zuten, euren jainkoentzako zerga bezala. Zeramika eta bitxiak ere botatzen zituzten hondora, eskaintza eta erritu erlijiosoetan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Casares G. Cantón, Raúl; Duch Colell, Juan ; Antochiw Kolpa, Michel ; Zavala Vallado, Silvio et ál.  (1998). *Yucatán en el tiempo.*  Mérida, Yucatán ISBN 970 9071 04 1..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2597058
* Commonscat Multimedia: Sacred Cenote

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh93002856

 |

* Wd Datuak: Q2597058
* Commonscat Multimedia: Sacred Cenote
**Ganteko Unibertsitatea** (**Universiteit Gent**, **UGent** laburtua) Flandriako hiru unibertsitate handienetako bat da. Gante hiri historikoan dago, Flandesen (Belgika). 30.000 ikasle inguru ditu eta 6.400 irakasle eta funtzionarioko talde bat. Campus globalak Hego Korean egoitza bat dut, Incheonen, Incheon Global Campus-en bidez.

Historia
--------

Unibertsitatea Gilen I.ak sortu zuen eta 1817ko urriaren 9an zabaldu zituen ateak. Lehen urtean 190 ikasle eta 16 irakasle izan zituen. Jatorrizko lau fakultateak Humanitateak, Legeak, Medikuntza eta Zientzia ziren, eta hizkuntza latina zen. Frantsesa unibertsitateko hizkuntza ofizial bihurtu zen Belgikaren independentziaren ondoren. 

1903an, Lodewijk De Raet politikari flandestarrak kanpaina arrakastatsu bat gidatu zuen neerlanderako ikasketak hasteko, eta hizkuntza horretako lehen ikasgaiak1906an hasi ziren. "Flamenko Institutu" bat (*Vlaamse Hoogeschool*) 1916an sortu zen, baina itxi egin zuten Lehen Mundu Gerraren ondorioz. Pierre Nolf kabineteko ministroak mozio bat egin zuen 1923an, neerlandera unibertsitateko hizkuntza gisa erabat ezartzeko, frantses hiztunen protestak eragin zituena. Hori 1930ean ofizialdu zen, eta Ganteko Unibertsitatea Belgikako neerlanderako lehen unibertsitate bihurtu zen.

Bigarren Mundu Gerran, Unibertsitateko Alemaniako administrazioa germaniar orientazioa ematen saiatu zen, fakultateetako kideak ordezkatuz eta ekintzaile leialak jarriz. Hala ere, unibertsitatea erresistentziako kide askoren puntu fokala izan zen gerra aurrera zihoala. 

1953 inguruan, 3.000 ikasle baino gehiago zeuden, eta 1969an, 11.500 baino gehiago. Fakultate kopurua hamaikara igo zen, 1957an Zientzia Aplikatuekin hasi eta 1968an Ekonomia eta Albaitaritza Medikuntza, 1969an Psikologia eta Biozientziak eta Zientzia Farmazeutikoak jarraitu ondoren. Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatea da berriena, 1992koa.

Ganteko Unibertsitatea munduko 100 unibertsitate onenetako bat da. Shangaiko rankingaren arabera, 66. postuan dago 2020an. Belgikako lehen unibertsitatea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Ghent university Global Campus.* .
2. ↑    *Icheon Global Campus.* .
3. ↑   **(Ingelesez)** Times, Wireless To the New York.  (1923-01-30). «BRUSSELS PROTESTS ON LANGUAGE ISSUE; 100,000 People Demonstrate Against Compulsory Flemish in Ghent University.» *The New York Times* ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2023-01-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1137665
* Commonscat Multimedia: Ghent University

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136759130
* ISNI: 0000 0001 2069 7798
* BNE: XX125818
* BNF: 118670567 (data)
* CANTIC: a11714098
* GND: 10019747-4
* LCCN: n80098187
* NKC: ko2007416524
* NLA: 36072122
* SUDOC: 026420023
* BIBSYS: 90658673
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 3881057

 |

* Wd Datuak: Q1137665
* Commonscat Multimedia: Ghent University
**Charles Mix konderria** (ingelesez: *Charles Mix County*) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lake Andes da. 2010eko zentsuaren arabera 9.129 biztanle zituen, Charles Mix kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Charles Mix konderriak 2.979,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 136,62 ura dira. Beste 2.842,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 9.129 pertsonetatik 6.051 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 152 dira. 8 beltzak edo afroamerikarrak. 2.830 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 222 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489159
* Commonscat Multimedia: Charles Mix County, South Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 139567555
* LCCN: n81117664
* NARA: 10040172
* **Lekuak**
* OSM: 1425463
* TGN: 2001781

 |

* Wd Datuak: Q489159
* Commonscat Multimedia: Charles Mix County, South Dakota
**Aalborghus gaztelua** (danieraz *Aalborghus Slot*), Kristian III.a Danimarkakoak 1539 eta 1555 artean eraikitako gaztelua da, hasieran Aalborg babesteko gotorleku funtzioa zuena eta ondoren Ipar Jutlandiako gobernadorearen egoitza izan zena.

Historia
--------

1340 urteko idatzi batean jadanik aipatzen da aurretik egon zen Aalborhus izeneko eraikin bat. Kristian III.ak 1539an behera bota zuen berria egiteko. Morten Bussert arkitektuak diseinatu zuen hasierako gotorlekua, Limfjord ertzean harresia zeukana.

Kristian IV.ak 1633an iparraldeko zatia gehitu zion, kairarte luzatzen dena. Aletegia ezarri zuen bertan. Ondoren mendebaldera zabaldu zen eta arraina eta haragiaren biltegiak eraiki ziren.

1808 eta 1809 artean altxatu zen hegoaldeko zatia.

Iruditegia
----------

* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1165691
* Commonscat Multimedia: Aalborghus Slot

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2017004610
* **Ondare historikoa**
* FBB: 23082536

 |

* Wd Datuak: Q1165691
* Commonscat Multimedia: Aalborghus Slot
**Girga** (arabieraz جرجا‎) Egiptoko hiri bat da, Suhag probintzian dagoena. Bere biztanleria, 150.000 biztanlekoa da. Gobernazioaren hiriburua izan zen 1960 arte, urte honetan, Suhag hiriburu bihurtu eta gobernazioak izenez aldatu zuelarik.

Bere izena, Mara Girgis koptoerazko hitzetik dator (San Jorgeren monasterioa), inguruan dagoena, bere inguruetan, monasterio katoliko bat ere badu, ustez, Egiptoko antzinakoena dena. Hirian "portzelanazko meskita" da nabarmendu beharrekoa (*Al Sini*). Gotzain kopto baten egoitza da.

Zeramika eta azukre birfintze lantegiak ditu.

Aztarnategi arkeologikoa
------------------------

Girgatik gertu, Bet Khalaf dago, 5 kilometro inguru mendebaldera, non nekropoli garrantzitsu bat aurkitu den, antzinako hiriburua izan zen Abidosetik gertu, eta Mahasnako nekropolia, Antzinako Inperioko hilobiekin. 20 kilometro inguru ipar-mendebaldera, Al Birba dago, antzinako Tinis hiriaren kokapena izan daitekeena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q749187
* Commonscat Multimedia: Girga

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159627881
* LCCN: n98951273
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q749187
* Commonscat Multimedia: Girga
**GNU C Library**
**Glibc**, *libc6* bezala ere ezagutua, GNU proiektuaren C liburutegi estandarra da.

Unix98, Single UNIX Specification, POSIX (1c, 1d eta 1j) espezifikazioez eta C99 ISOaren zenbait funtzionalitatez gain, Glibc-k GNU garatzeko hainbat hedadura erabilgarri edo beharrezko dauzka.

Glibc oso portagarri da, bai kernel ezberdinetan erabiltzeko edo baita hainbat hardware ezberdinetan ere. Ofizialki honako harwdarean funtzionatzen du: x86, mk68, alpha, powerpc, arm, cris, mips, s390, and sparc.

Glibc erabiltzeko gai diren kernelak aldiz: Hurd, Linux eta FreeBSD eta NetBSDren kernelekin. BeOS eta ondorioz Haiku sistema eragileetan *libroot* bezala erabiltzen da (modifikatuta).

2006ko Irailean kaleratu zen 2.5 bertsioa.

Kanpo estekak
-------------

* Glibc-en webgunea
* Eskuliburua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q856089
* Commonscat Multimedia: GNU C Library

---

 |

* Wd Datuak: Q856089
* Commonscat Multimedia: GNU C Library
Gemini espazio-ontzia orbitan.

*Artikulu hau NASAren programa buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gemini».*
**Gemini Programa**, 1965. urtean hasi zen NASAk bere lehenengo proba espazialak egin ondoren (Mercury programa).

Nahiz eta honekin lortutako datuak oso garrantzitsuak izan hurrengo programak martxan jartzeko, ez zen egin Apollo programa edo lehen aipatutakoa bezain ospetsua.

Programaren Helburuak
---------------------

**Programa Apolo** nahiko garatuta zegoenean, **Gemini programa** ofiziala egin zuten 1962ko urtarrilaren 3an.

Gemini 4 misioko ikurra
Helburu nagusia Apollo programan erabiltzeko garapen teknikoak lortzea zen. Horien artean Ilargi-modulua eta aginte-modulua elkartu nahi zuten, modu horretan, astronautak Ilargia utzi eta gero Lurrera bueltatzeko gai izango ziren espazio-ontzi osoarekin. Programaren beste helburu bat astronauten egonaldia espazioan bi asteetara luzatzea izan zen, hori Apollo programan eskatzen zena baino gehiago zen. Hegaldi luzeekin psikologikoki eta fisikoki astronautek nola erantzuten zuten ikusi nahi zuten, Apollo programarako prestatuta egoteko.

20 hilabete baino gutxiagotan 10 aireratze egin ziren, hauek guztiak Cañaveral lurmuturrean (Florida)kokaturik zeuden plataformetan. Programa honetan Lyndon B. Johnson Zentro Espaziala (Texas) erabili egin zen programari segimenduak egin eta kontrolatzeko.

|

Gemini 1 misioaren aireratzea

Ontziaren ezaugarriak
---------------------

Gemini ontzia Mercury bezalakoa zen baina hobekuntza batzuekin, horregatik, *Mercury Mark II* izendatu zuten. Aldaketa horiek tamainan eta kontroletan eman ziren gehien bat. Gemini espazio-ontziak 3.628,72 kg pisatzen zuen, Mercury-k, aldiz, erdia. Bestetik, Mercury-ko kabinan bakarrik astronauta baterako zegoen eginda, eta Geminirena birentzako, hori zela eta, kabina %50 batean handitu zuten. Bi pertsona zirenez eta nahiko denbora emango zutenez espazioan, biltegiratze handiagoa behar zuten erreserba gehiago gordetzeko.

Gemini kapsularen erreplika Neil Armstrong Air and Space Museum-an

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q214996
* Commonscat Multimedia: Gemini program

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4604110-2
* WorldCat
* LCCN: n92063769
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q214996
* Commonscat Multimedia: Gemini program


| * i
* e
* a
Estatu Batuen espazio programa tripulatuak |
| --- |
| Indarrean | 
* ISS

 |  |
| Aurrekoak | 
* X-15 azpi-orbitala
* Mercury
* Gemini
* Apollo
* Skylab
* Apollo-Soyuz (SESBrekin)
* Space Shuttle
* Shuttle–Mir programa (Errusiarekin)

 |
| Bertan behera utzitakoak | 
* MISS
* Orion (nuclear)
* Dyna-Soar
* Manned Orbiting Laboratory
* National Aero-Space Plane
* Space Station Freedom (orain ISS)
* Orbital Space Plane
* Project Constellation

 |
**Gentry konderria** (ingelesez: *Gentry County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Albany da. 2010eko zentsuaren arabera 6.738 biztanle zituen, Gentry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gentry konderriak 1.273,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,76 ura dira. Beste 1.272,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,29 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.738 pertsonetatik 6.640 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 36 dira. 20 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 45 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490369
* Commonscat Multimedia: Gentry County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153644547
* LCCN: n83153942
* **Lekuak**
* OSM: 1180509
* TGN: 2001198

 |

* Wd Datuak: Q490369
* Commonscat Multimedia: Gentry County, Missouri
Turista convoy bat, Gilf Kebirren
Neolitoko petroglifoak Libiako basamortuan.
**Gilf Kebir** (arabieraz: جلف كبير‎), edo **Jilf al Kabir**, Egiptoko Bailara Berria gobernaketan eta Libiako hego-ekialdean dagoen eskualde bat da. Bere izenak "harresi handia" esan nahi du. 7.770 kilometro koadroko hareharrizko goi-ordoki bat da, Puerto Ricoren tamainakoa, Libiako basamortuaen lurretatik 300 metroko altueran altxatzen dena. Eremuaren hegoaldean dagoen Gabal El Uweinat mendia Sudaneraino hedatzen da. Munduko leku lehorrenetako bat da, urtero 2 mm. euri baino ez ditu egiten.

Izena Kamal el Dine Husseinek eman zion, 1925ean. Bere edertasunagatik, urruntasunagatik, interes geologikoagatik eta labarretan dauden petroglifoengatik ezaguna da. Irudi horietan antzina bertan bizi ziren animaliak agertzen dira, guztiak inguru hezeagokoak.

Radararekin hartutako irudiek erakutsi dute bertatik antzina ibai bat zegoela, gutxienez Kufrah oasiseraino zihoana. Teoria baten arabera, hortik aurrea egiten zuen Sirteko golkoraino Wadi Sahabi erabilita. Teorian honen arabera, erreka honek gaur egun Nilok duen garrantzia izango zuen Afrikan Miozenotik Holozenora bitarte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Henning, D. and H. Flohn. "Climate aridity index map, United Nations conference on desertification." *Nairobi, UN Environmental Programme* (1977).
2. ↑   Bagnold, R. A.; Myers, O. H.; Peel, R. F.; Winkler, H. A..  (1939). «An Expedition to the Gilf Kebir and 'Uweinat, 1938» *The Geographical Journal* 93 (4): 281–312. doi:10.2307/1787767. (Noiz kontsultatua: 2017-08-24).
3. ↑   **(Ingelesez)** Linstädter, Jörg; Kröpelin, Stefan.  (2004-12-01). «Wadi Bakht revisited: Holocene climate change and prehistoric occupation in the Gilf Kebir region of the Eastern Sahara, SW Egypt» *Geoarchaeology* 19 (8): 753–778. doi:10.1002/gea.20023. ISSN 1520-6548. (Noiz kontsultatua: 2017-08-24).
4. ↑   Paillou, Philippe; Schuster, Mathieu; Tooth, Stephen; Farr, Tom; Rosenqvist, Ake; Lopez, Sylvia; Malezieux, Jean-Marie.  (2009-01-30). «Mapping of a major paleodrainage system in eastern Libya using orbital imaging radar: The Kufrah River» *Earth and Planetary Science Letters* 277 (3): 327–333. doi:10.1016/j.epsl.2008.10.029. (Noiz kontsultatua: 2017-08-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1462530
* Commonscat Multimedia: Gilf Kebir Plateau

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315143998
* GND: 1099994667

 |

* Wd Datuak: Q1462530
* Commonscat Multimedia: Gilf Kebir Plateau

23°26′29″N 25°50′23″E﻿ / ﻿23.441388888889°N 25.839722222222°E﻿ / 23.441388888889; 25.839722222222