**Evangelos Odiseas Papathanasiu** (grezieraz: Ευάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου), **Vangelis** artista izenaz ezaguna (Volos, Grezia, 1943ko martxoaren 29a - Paris, 2022ko maiatzaren 17a) musika elektronikoko konposatzailea izan zen. Gehienbat film ospetsuen soinu bandak konposatzeagatik ezaguna da, adibidez: *Chariots of Fire*, *Blade Runner*, *The Year of Living Dangerously*, *The Bounty*, *1492: Conquest of Paradise* edota *Alexander*. 1968an Demis Roussos, Loukas Sideras eta Anargyros "Silver" Koulouris musikariekin batera Aphrodite's Child rock taldea sortu zuen.

Bizitza
-------

Vangelis, doctor honoris causa izendatua, Atenasko Unibertsitatean (2008. urtea).
Gazte-gaztetatik teklatu-jotzaile gisa nabarmendu zen, eta kontzertuak eman zituen. 1960ko hamarraldiaren hasieran Formynx taldean jo zuen. Geroxeago, Demis Roussos kantariarekin eta Lucas Sideras bateria-jotzailearekin batera Aphrodite's Child taldea eratu zuen, eta ospe handia lortu zuten, Grezian ez ezik nazioartean ere.

1968an, koronelen estatu kolpeaz gero, hirukotea Frantziara erbesteratu zen. Talde horren disko aipagarrienak: *Rain And Tears* (1968), *Aphrodite´s Child*; *It´s Five O´clock*; *666* (1972).

Vangelisek 1970ean hasi zuen bere bakarkako lana, Aphrodite's Child desegin baino lehen, *Dragon* izeneko disko batekin. 1972an *L'Apocalypse aes animaux* *(Animalien apokalipsia)* filmeko soinu bandarako musika grabatu zuen, eta harrezkero film, antzezlan eta balleterako musika egiten hasi zen. Urtebete geroago Londresa joan zen, eta *Nemo* estudioak zabaldu zituen, sintetizadore eta teklatuetan espezializaturik. 1976an *Heaven and Hell* diskoa argitaratu zuen, eta beste film baterako musika ere bai: *La fête sauvage*. Disko hartan *Yes* taldeko kantari Jon Andersonek hartu zuen parte. Hurrengo urteetan *Albedo 0.39* (1976), *Spiral* (1977) eta *Beaubourg* (1978) argitaratu zituen. 1980an Jon Andersonekin elkartu zen ostera ere, *I Hear You Now* kanturako eta *Short Stories* diskorako, arrakasta handiz, gainera.

1981ean *Chariots of Fire* filmaren soinu banda Ingalaterrako zerrendetako bosgarren tokira iritsi zen, eta urte horretan bertan postu berera iritsi zen *The Friends of Mr. Cairo* kantuarekin. 1982an *Chariots of Fire* diskoak lehen postua lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako zerrendetan hilabetez, musikako Oscar saria irabazi zuen, eta milioitik gora ale saldu zituen Estatu Batuetan. Urte horretan bertan *Blade Runner* filmerako musika idatzi zuen. 1983an, Jon Andersonekin batera, *Private Collection* argitaratu zuen, eta *The Best of Jon and Vangelis*, 1984an, bien arteko elkarlanaren amaiera gisa. Gero bakarkako lan bat egin zuen, *Soil Activities*, eta 1988an zuzeneko disko bat, *Direct, Vangelis*.

1990eko hamarraldian *The City* (1990), *1492: Conquest of Paradise* (1992) filmetarako soinu banda, *Voices* (1995, *Ahotsak*), *A Tribute to El Greco* (1995), eta *Oceanic* (1996) lanik aipagarrienak izan zituen.

Bitxikeria
----------

Vangelisen omenez jarri zion izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak (6354) Vangelis asteroideari.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo loturak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Vangelis*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Vangelisen webgunea **(Ingelesez)**
* Vangelisi buruzko webgunea **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q153172
* Commonscat Multimedia: Vangelis / Q153172

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 64193360
* ISNI: 0000000109094902
* BNA: 000064879
* BNE: XX845254
* BNF: 13900723q (data)
* GND: 134545338
* LCCN: n80080556
* NDL: 001312310
* NKC: js20020408004
* Tabakalera ID: 65712
* CiNii: DA18518585
* SUDOC: 080493203
* BIBSYS: 62952
* ICCU: RAVV088657
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05958/eu\_v\_0160/v0160
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: vangelis

 |

* Wd Datuak: Q153172
* Commonscat Multimedia: Vangelis / Q153172