recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frances Fanny Imlay** (legez **Fanny Wollstonecraft** ; **Fanny Godwin** izenez ere ezaguna; 1794ko maiatzaren 14a - 1816ko urriaren 9a) Mary Wollstonecraft feminista britainiarraren eta Gilbert Imlay estatubatuar abenturazale, espekulatzaile eta merkatariaren alaba ez-legitimoa izan zen.

Mary Wollstonecraft eta Gilbert Imlay elkarrekin zoriontsu bizi izan ziren tarte batez, Fanny jaio aurretik eta ondoren, Frantzia iraultzailean, herrialde nahasia utzi eta Ingalaterrara joan baino lehen. Londresen zirela Imlayk Wollstonecraft baztertu zuen. Haien harremana berpiztu nahian, Wollstonecraftek Imlayren Eskandinaviako negozioetan sartu zen, urtebeteko Fannyrekin bidaiatuz, baina harremana ez zen inoiz berriro piztu. Geroago, Wollstonecraft maitemindu eta William Godwin filosofoarekin ezkondu zen, eta harekin beste alaba bat izan zuen, Mary, baina Wollstonecraft erditzearen ondorioz hil zen 1797an. Hiru urteko Fanny Godwinekin eta Mary Wollstonecraft Godwin (Mary Shelley) jaioberriarekin geratu zen, etorkizuneko *Frankensteinen* egilea.

Lau urte geroago, Godwin bere bizilaguna zen Mary Jane Clairmontekin ezkondu zen. Godwin andre berriak bere alaba Claire Clairmont maitasunez eta begirunez tratatu zuen, Fanny eta Mary alabaordeekin inoiz izan ez zuen arreta. Tratamendu-desberdintasun horiek Godwinen etxea gero eta leku deserosoagoa bihurtu zuten bizitzeko, tirabirak eta zorra areagotuz. Orduan, Mary eta Claire nerabeek Europako kontinentera ihes egin zuten Percy Bysshe Shelley poeta erromantikoarekin, Maryren bikote erromantikoa, 1814an. Bere aldetik, Fannyk ezin izan zuen bere gain eroritako pisua jasan, are gutxiago bere aitaorde Godwinen haserrea. Bere familiatik isolatu eta gero eta bakartiago bihurtu zen. 1816an, 22 urte zituela, bere buruaz beste egin zuen.

1. ↑  Todd, 450-456.
2. ↑  Amores secretos. La historia de Fanny Imlay y los Godwin Estrella Cardona Gamio, Volumen 4, La especulación sobre un enigma, Mary Shelley.
**Spotify** *streaming* bidez *DRM* erabiltzen duen musika erreproduzitzeko aplikazioa da. Diskoetxe independente eta handietako musika eskaintza zabala dago, besteak beste Sony, EMI, Warner Music, eta Universal. 2008ko urrian plazaratu zen, eta 2010eko irailaren 15an zerbitzuak gutxi gorabehera hamar milioi erabiltzaile zituen. Hurrengo urtean, 2011ko azaroan, bi milioi eta erdi erabiltzaile ordainpekoak bazituztela iragarri zuten .

Microsoft Windows, MAC OS X eta Linux (azken horretan, ordainpeko bertsioetan bakarrik) sistema eragileetan eta mugikorretako Symbian, iPhone eta Android sistema eragiletan erabilgarri dago. Artistaren arabera, albumaren arabera edo erabiltzaileak sortutako erreprodukzio-zerrendetan bilatutako gai musikalak entzuteko aukera ematen du.

Historia
--------

Spotify AB enpresak garatzen du: egoitza Stockholmen du, Suedian, eta etxe nagusia, Ingalaterran.

Spotify hiru kontu edo erabiltzaile motatan egituratuta dago. Horietako bat ordainpekoa da eta beste biak, doakoak. Doako kontuak dituzten erabiltzaileak bitan banatzen dira: batetik, libreak, gonbidapenaren bitartez sortuak direnak eta publizitatearen truke mugagabeko kontsumoa dutenak, eta bestetik, irekiak, web orrian bertan izena eman dutenak eta hilero 20 orduko kontsumoa dutenak. Azken erabiltzaileak zenbait diskoetxeren pista entzun ahal du, baita zigilu independenterenak, multinazionalarenak ere, maiz eguneratzen den listatu baten arabera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Spotify News* 2011/11/23 "Spotify reaches 2.5 million paying subscribers"
2. ↑    *How much Spotify pays artists?.* .

Kanpo estekak
-------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q689141
* Commonscat Multimedia: Spotify

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 968162301478020270009
* NKC: xx0260511
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q689141
* Commonscat Multimedia: Spotify
Kastor eta Polluxen tenpluko hondarrak
**Kastor eta Polluxen tenplua**, Aulo Postumio Albino diktadoreak K.a. 496an, erromatar eta latindarren artean gertatutako Regilo lakuko guduan sagaratu zuen tenplu bat izan zen Kastor eta Poluxen omenez. Guduan, erromatarren alde borrokan ari ziren bi gazte ikusiak izan ziren. Garaipenaren arratsalde hartan bertan, euren zaldiei Yuturna iturrian ura edaten ematen ikusi zituzten, eta erromatarrei, lortutako garaipena iragarri zieten, ondoren, desagertuz. Dioskuroekin identifikatu zituzten. Agerkunde horren tokian, Aulo Postumiok eskaini eta honen semeak K.a. 484an sagaraturiko tenplua eraiki zen.

Zenbait alditan berreraikia eta edertua izan zen, K.a. 117an, Luzio Zezilio Metelo Diademato kontsulak, podioa, K.a. 73an altxatuz, Gaio Verresek, Siziliako gobernariak, baita Augustoren garaian ere, K.a. 14an gertatutako sute baten ondoren, 6an amaituz.

Tenplua peripteroa zen (zutabedun arkupeak cellaren kanpoaldeko perimetroan), oktastiloa (zortzi zutabe aurrealdean), eta korintiar ordenako hamaika zutabe albo nagusietan. Podioa, 50 metro luze eta 30 zabal da, eta 7 metroko altuera zuen, harri-hormaz eraikia, eta, jatorrian, tobaz estalia, ondoren, kendua eta beste eraikin batzuetan berrerabilia izan zena. Zutabeetako hiru, egundaino mantendu dira. Aurrean harmailadiren bat ote zuen eztabaidatzen da, hala agertzen da Septimio Severoren garaiko Forma Urbisean, baina ez da hondarrik aurkitu indusketetan. Hipotesi baten arabera, *Tria rostra* Foroan zegoen hizlari tribunetako bat kokatzeko kendu behar izan ziren.

Dioskuroei eskeinia zen arren, modu herrikoiagoan, *Kastorren Tenplua* bezala ezagutzen zen. Zenbait alditan, senatuaren biltzar gune izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q380530
* Commonscat Multimedia: Temple of Castor and Pollux, Rome

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5777161453866564330008
* GND: 4310284-0

 |

* Wd Datuak: Q380530
* Commonscat Multimedia: Temple of Castor and Pollux, Rome

41°53′29.88″N 12°29′8.74″E﻿ / ﻿41.8916333°N 12.4857611°E﻿ / 41.8916333; 12.4857611
**Manu Sagastume Arregi** (Ziordia, 1945 - Gasteiz, 2024ko otsailaren 17a) musikaria eta musika ikerlaria izan zen.

Gasteizko Jesús Guridi Musika Kontserbatorioko liburuzaina izan zen 1980ko hamarkadan (Carmelo Bernaola Kontserbatorioko zuzendari zela).

Araba Abesbatza bultzatu zuen (abestzaren zuzendari ere izan zen) eta Capilla Peñafloridako kidea izan zen sortu zenetik.

Ber irakasle gisa aipatzen zituen Carmelo Bernaola, Luis Aramburu, José Rada eta Sabin Salaberri musikariak.

Musikari buruzko hainbat artikulu idatzi zituen, ikerketakoak (XVII. eta XVIII. mendeko musikariei buruzkoak batez ere), zein dibulgaziokoak bai Auñamendi Entziklopedian bai egunkarietan.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   «Manu Sagastume musikaria hil da» *Alea*.
2. 1 2 3   Albertus, Ramón.  (2024-02-19). «Adiós a Manu Sagastume, gran director de coros y divulgador musical» *El Correo*.
3. ↑  Auñamendi Entziklopedian idatzitako artikuluak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q124622576
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 169615306
* ISNI: 0000000118483299
* BNE: XX1614955

 |

* Wd Datuak: Q124622576
**Horace Bénédict de Saussure** (Chêne-Bougeries, 1740ko otsailaren 17a – Geneva, 1799ko urtarrilaren 22a) genevar botanikari, geologo, meteorologo, fisikari, mendizale eta Alpeetako esploratzailea izan zen. Alpinismoaren eta meteorologia modernoaren aita deitzen zaio

Amaren gaixotasuna zela eta, amaren izebak eta Charles Bonnet osabak hezi zuten, eta botanikan interesatu zitzaion. Genevako Akademian ikasi zuen, eta 1760an hainbat txango egin zituen Mont Blancen oinean, Albrecht von Haller-erako landareak biltzeko. 1760an Mont Blanc gailurrera igo zen lehenengoari saria eskaini zion. 1762an *Observations sur l'écorce des feuilles et des pétales* argitaratu zuen eta filosofia irakasle izendatu zuten Akademian. 1783 arte fisika, geografia, geologia, kimika eta astronomia ere irakatsi zituen.

Alpeetan zehar bidaiatu zuen botanika eta glaziarrak, hotza eta beroa, atmosferaren pisua, elektrizitatea eta magnetismoa aztertuz. Lehenengo elektrometroetako bat diseinatu zuen, eta Etna mendira eta beste sumendi batzuetara ere bidaiatu zuen.

Ideia liberalei dagokienez, hezkuntza zientifikorako plan bat aurkeztu zuen, baina ez zen onartu.

1774tik aurrera, Mont Blanc gailurrera igotzen saiatu zen. 1787an lortu zuen, eta lortu zuen hirugarren pertsona izan zen.

Hainbat aparatu meteorologiko asmatu zituen, hala nola magnetometroa, zianometroa, anemometroa eta eudiometroa.

1789an Bianco Pizzoa igo eta Theodulpassa zeharkatu zuen Zermatteraino.
**Lurperatuko zaituztegu!** (errusieraz: Мы вас похороним!, translit.: *My vas pojorónim!*) 1956ko azaroaren 18an, Moskuko poloniar enbaxadan burututako ekitaldi batean, orduko Nikita Khrustxov, Sobietar Batasuneko presidenteak bertaratutako mendebaldeko enbaxadoreei aipatutako esaldi ospetsu bat izan zen.

Gerra Hotzaren garaia zenez, eta munduan tentsio etengabea bizi zenez, esaldi honek harridura sortu zuen, batzuengan baita izua ere.

Testuingurua
------------

SESBko estatuburuak sobietar komunismoaren erregimenaren ustezko "nagusitasun intrintsekoa" adierazi nahi izan zuen, haren bitartez mendebaldeko kapitalismoa menderatzen amaituko omen zuen, marxisten arabera bere "barne kontraesanen" preso baitzegoen, "maila sozial aurkarien, burgesiaren eta proletarioen arteko ezinikusia" zela eta.

Izan ere, jatorrizko esaldia nolabait aldatua izan zen. Benetakoa honakoa izan baitzen:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | "Zuon gustukoa izan ala ez, historia geure alde dago. Lurperatuko zaituztegu." |  » |

1963ko abuztuaren 24an, Khrustxov berak esandakoa berretsi eta aurrez aipatutako kontzeptuak argitu nahi izan zituen, orduko Jugoslaviako Josip Broz Tito mariskalari egindako bisitaldi batean burututako hitzaldi batez baliatuz. Hartan sobietar estatuburuak honakoa aipatu zuen:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | "Behinola [duela 7 urtea] honakoa esan nuen: 'lurperatuko zaituztegu', eta horregatik arazoak izan nituen. Noski, ez zaituztegu pala batekin lurperatuko. Zeuon langile mailak egingo du." |  » |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1076702

 |

* Wd Datuak: Q1076702
**Clàudia Malagelada** (Sant Feliu de Llobregat, 2007) bartzelonar aktorea eta dantzaria da, eta ezaguna da *Creatura* filmean duen protagonistakide-rolarengatik. Elena Martinek eta Gimenok zuzendu zuten filma, eta 2023ko irailaren 8an estreinatu zen.

Biografia

Bartzelonako Antzerki Institutuko Dantza Kontserbatorio Profesionalean ikasi zuen eta Instagramen bidez *Creatura* filmerako castinga aurkitu zuen.

Sariak
------

2024ko urtarrilaren 4an Gaudí 2024 Interpretazio hoberenaren saria irabazi zuen Creaturagatik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Se estrena en España «Creatura».*  2023-09-07.
2. ↑    *'Creatura', valiente exploración de la sexualidad femenina desde la infancia.*  2023-09-07.
3. ↑    *Elena Martín: "'Creatura' és una pel·lícula sobre el cos i els seus bloqueigs".* .
4. ↑    *Entrevista a Clara Segura i Clàudia Malagelada - Creatura.* .
5. ↑   «Conoce a Clàudia Malagelada, mejor actriz revelación en los Gaudí por ‘Creatura’, la película sobre el deseo sexual femenino» *woman.elperiodico.com* 2024-02-07.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123013359

 |

* Wd Datuak: Q123013359

[[Kategoria:2007} jaiotzak]]
Bidasoa gainean dagoen zaharrena da.
Tren bat zubia gurutzatzen.
**Nazioarteko Trenbide Zubia** edo **Madril–Paris trenbidearen zubia** 1862 eta 1863 artean eraiki zen. Euskal Herriko Gipuzkoako Irun eta Lapurdiko Hendaia udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da, Bidasoa ibaiaren gainean. Ipar eta Hego Euskal Herria ere elkarlotzen ditu, baita Frantzia eta Espainia ere. Trenez bakarrik igaro daiteke. 2012an monumentu izendatu zuten. Garraio-sektoreko edertasunaren eta funtzionaltasunaren adibide argia da.

Historia
--------

Inguru berean lau zubi daude, horietako lehenengo hiruak Gipuzkoan Bidasoako zubien multzoa Santiago gunea barruan daude. Ibaian gora joaten aurkitzen den lehen zubia da Trenbide Zubia. Multzoan dauden hiru zubietatik zaharrena eta artistikoena da. 

Bidasoa ibaiaren gaineko zubi hori Compañía de los Caminos del Hierro del Norte de Españak enkargatu zuen Norteko Trenbidea izeneko linearako. 1862 eta 1863 artean egin zuen ikerketa, eta bi teknikarik egin zuten: Kalixto Santa Cruz Ojanguren bide-ingeniariak eta Ernest Jean Gaston Duvignaud zubi eta galtzadetako ingeniariak. Zubi honi esker Espainiako eta Frantziako trenbideak lehen aldiz batu ziren, Madril eta Paris lotuz. Hala, bidaia laburragoa eta erosoagoa egin zen, hain zuzen kostaldera zein beste hiri batzuetara eliteko turismoa uda pasatzera etortzen hasi zen garaian.

Ezaugarriak
-----------

Zubiak kareharrizko harlanduak ditu horma-bularretan, gangetan eta zutarrietan, eta harroinak eta piloteak masa-hormigoiz eta hormigoi hidraulikoz beteak daude barrutik. 132 m neurtzen ditu eta 20 m-ko luzerako 5 arkuz osatzen da. Zutabeek 2,67 m dituzte, eta piloteek 7 m-ko sakonera dute. Zubi-brankak erdizirkularrak dira eta dekoratuta daude: Espainiako eta Frantziako armarrien harrizko taila landuak dituzte, bai eta bi estatuetako garai hartako errege-erregina Isabel II.aren eta Napoleon III.aren alegoriak ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Etorbidearen zubia
* Santiago zubia
* Behobiako nazioarteko zubia

Kanpo estekak
-------------

* Amaia Jiménez Larrea: "Mugaren loturak", *Berria*, 2023ko irailaren 1a.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65782119
* Commonscat Multimedia: Euskotren bridge over the Bidasoa

---

 |

* Wd Datuak: Q65782119
* Commonscat Multimedia: Euskotren bridge over the Bidasoa
**Agorregiko burdinola** instalazio hidrauliko historikoa da, Pagoetako natura parkean dagoena, Aian. Konplexu berean atxikia du errota bat, nahiz eta egun batek ere ez duen funtzionamendurik, burdinola XIX. mende arte egon baitzen indarrean. Egun irauten duen eraikina 1754koa da, burdinola hiru mende lehenago sortua zen arren. Egun, zaharberrituta dago eta turista, ibiltari eta ikasleei harrera egiten die.

Historia
--------

Erdi Aroaz geroztik erabili izan da ura energia sortzeko eta, agirietan jasota dagoenez, XV. mendekoa da Agorregi burdinola ere, Laurgaingo jaurerrian kokatuta. XVI. mendean, burdinolak funtzionamendu betean ziren euskal kostaldeko arrantza eta itsas merkataritza jarduerei lotuta.

1754an, Joakin Lardizabal burdinolaren jabeak plano berriak egiteko agindu zion Frantzisko Iberori. Azken honek urari albait probetxu handiena ateratzeko, sistema burutsu bat diseinatu zuen, inguruko erreketatik bost ur-hartune jarriz. Mailakatze sistema baten bitartez, uraren indarra behin eta berriz baliatzen zen, gabia mugiarazteko, gero errota, etab. Ia bi kilometroko ubide sarea eratu zuten, eta bi antapara (ur biltegi) eraiki, ura bideratzeko. Hau burdinola nagusia zen, beste txikiago batzuk baitzeuden; hemen, burdina ateratzen zuten, eta gero beste burdinola txikiagoetara bidaltzen, hor burdina lantzeko.

Iruditegia
----------

* Antapara edo andel batAntapara edo andel bat
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    *Agorregiko Burdinola (Aia) - Gipuzkoa.*  (Noiz kontsultatua: 2017-10-14).
2. 1 2    «Agorregiko Burdinola eta Errotak – Ferrería y Molinos de Agorregi» *Parketxe Sarea* 2014-01-15 (Noiz kontsultatua: 2017-10-14).
3. ↑     *Agorregiko burdinola eta errota - hiru.eus.*  (Noiz kontsultatua: 2017-10-14).

Ikus, gainera
-------------

* Mirandaola burdinola
* El Pobaleko burdinola

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41985481
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 24163

 |

* Wd Datuak: Q41985481
17. Korrikaren ibilbidea.
**2011ko Korrika** edo **17. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamazazpigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Euskaltzaindia izan zen omendua. *Maitatu, ikasi, ari... Euskalakari* leloa izan zuen.

* Mans Hulden informatikari finlandiarra eta Olatz ArbelaitzMans Hulden informatikari finlandiarra eta Olatz Arbelaitz
* Mans Hulden eta Olatz Arbelaitz Donostian.Mans Hulden eta Olatz Arbelaitz Donostian.

Ibilbidea
---------

Trebiñun abiatzea sinbolikoa izan zen. Apirilaren 7an hasi zen eta hilaren 17an bukatu zen Donostian. Azken kilometroa Mihiluze lehiaketako aurkezle ziren Kike Amonarriz tolosarrak eta Ilaski Serrano bermearrak egin zuten eta ondoren beraiek idatzitako mezua irakurri zuten Donostiako bulebarrean.

Euskalakaria
------------

Edizio honetako "Euskalakari" kontzeptuak arrakasta nabaria izan zuen. Horrela esaten zaio euskara maite duenari, ikasten eta erabiltzen duenari.

Korrika Kulturala
-----------------

Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

Abestia
-------

Gose taldeak egin zuen *Pausoz pauso euskalakari* abestia.

*Mingain zorroztuak ginen*  

*zuri, hori, berde eta gorri ginen*  

*Barakaldon beterano ginen*  

*arriskua ginen, erromeria ginen*  

*Su iraultzaile ginen*  

*enpresari eta sindikatu ginen*  

*lesbiana, hetero, gay ginen*  

*gehiegi izan ginen, nahikoa ez ginen*  

*Euskalakari izango gara!*  

**Pausoz pauso, gelditu barik**  

**pausoz pauso, maitatu, ari...**  

**pausoz pauso, euskalakari!** (errepika)  

*Eserita zer itxoiten zenuen?*  

*beldurtuta, nekatuta ote zinen*  

*trena pasa da ta zu begira hemen*  

*ukabila ginen eta hitza ginen*  

*Euskalakari izango gara!*  

**Pausoz pauso, gelditu barik...**

Erreferentziak
--------------

1. ↑     *Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
2. ↑   auzoberri.  (2011-01-20). *KORRIKA 17 "Euskalakari" -Gose-.*  (Noiz kontsultatua: 2017-09-02).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61069284
* Commonscat Multimedia: Korrika 2011

---

 |

* Wd Datuak: Q61069284
* Commonscat Multimedia: Korrika 2011


| * i
* e
* a
**Korrikaren ekitaldiak** |
| --- |
| Edizioak | 1980 • 1982 • 1983 • 1985 • 1987 • 1989 • 1991 • 1993 • 1995 • 1997 • 1999 • 2001 • 2003 • 2005 • 2007 • 2009 • 2011 • 2013 • 2015 • 2017 • 2019 • 2022 • 2024 |  |
| Korrikaren ahizpak | Correlingua • Ar Redadeg • Correllengua • La Passem • Corrilingua • Sprochrenner • Lefkantun • Rith • Ras yr Iaith |
**San Petri eliza** (arameraz: Knisset Mar Semaan Kefa; turkieraz: *Senpiyer Kilisesi*) edo **San Petri haitzuloa** Antiokiatik gertu dagoen Starius mendiko harkaitz-eliza da. 13 metroko sakonera eta 7 metroko altuera ditu. Kristautasun primitiboan biltoki bezala erabilia zuten, eta lehen elizetako bat bezala hartzen dute. Apostoluen Eginetan (11 25:27), Antiokian San Paulo eta San Bernaberen predikazioa deskribatzen dute, hiri horretan erabili zela lehen aldiz "kristau" izendapena adieraziz. Tradizioak San Petri Antiokiako elizaren sortzailetzat jotzen du, eta haitzulo hau gurtzarako lehen lekutzat.

Eraikuntzaren zatirik antzinakoenak IV. edo V. mendekoak dira (mosaikozko zoruak eta freskoen aztarnak aldarearen eskuinaldean). Tunel bat du eta, behar izanez gero, larrialdietarako irteera gisa erabil zitekeela uste dute. Gertuko iturburuetatik, bataioa egiteko balio zuen ur-hodi bat egin zen, mirarigarritzat jotzen dena. Duela gutxiko lurrikarek ur-hodiak hondatu dituzte.

Gurutzatuek Antiokia hartu zutenean (Lehen Gurutzada, 1098), eliza metro batzuk handitu eta fatxada eraiki zituzten. 1863an, kaputxinoek fatxada zaharberritu zuten, Pio IX.a Aita Santuaren aginduz eta Napoleon III.a enperadorearen ekarpenei ezker. Elizaren ezkerraldean, aurretik fatxadan zegoen kolomadiaren hondakinak jarri zituzten.

San Petriren jaialdia Antiokian otsailaren 21ean ospatzen dute. 1932an, bertan, marmolean zizelkatutako santuaren irudia kokatu zuten.

Elizaren ataria hilerri bezala erabili zuten mendeetan zehar. Eliza barruan ere ehorzketak egin zituzten, batez ere aldarearen inguruan.

Gaur egun, agintariek museo bezala kudeatzen dute, noizbehinka, baimenarekin gurtza zeremoniak ospatzea baimentzen duten arren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Fant, Clyde E.; Reddish, Mitchell Glenn.  (2003). *A guide to biblical sites in Greece and Turkey.* , 149 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q516472
* Commonscat Multimedia: Church of Saint Peter

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 295148269
* LCCN: no2013000407
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 44537

 |

* Wd Datuak: Q516472
* Commonscat Multimedia: Church of Saint Peter
**Požega** (hungarieraz: *Pozsega*, alemanez: *Poschegg*, turkieraz: *Pojega*) Kroaziako Požega-Eslavonia eskualdeko hiriburua da.

Historia
--------

Požega izen bereko ibarraren hego-mendebaldean dago. Erromatarrek *Vallis Aurea* (urrezko ibarra) deitu zuten bere aberastasunagatik.

XII mendeko Bela III.a Hungariakoaren *Gesta Hungarorum* idatzian aurkitzen da lehenengo aldiz, non esaten den errege hungariarrak Koraziako hiru gotorleku konkistatu zituela, Zagreb, Vukovar eta Požega. Gotorlekua XI mendekoa izan bide zen baina gaur egun aztarnak baino ez dira gelditzen.

XV mendean harresiak inguratu zuen herria. 1537an Turkiarren setioa gainditu zuen arren azkenean otomandarren eskuetan erori zen. 1688ko martxoaren 12an hiritarrak matxinatu eta otomandarrengandik askatu eta Habsburgotarren esku utzi zuten beren hiria. 1765ean Habsburgeko Maria Teresak *Santa Teresa de Avila* katedrala eraikitzeko laguntza eman zuen.

1847an Požega izan zen kroazierari ofizialtasuna eman zion Kroaziako lehen herria.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q273114
* Commonscat Multimedia: Požega, Croatia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123226422
* BNF: 15507446t (data)
* GND: 4326231-4
* LCCN: n85257714
* NKC: ge442141
* **Lekuak**
* OSM: 8801758

 |

* Wd Datuak: Q273114
* Commonscat Multimedia: Požega, Croatia
| Gainazala | Albedoa (%) |
| --- | --- |
| Elurra | 85 |
| Laino argiak | 78 |
| Batazb. lainoak | 50 |
| Basamortuak | 21 |
| Landare gabeko lurrazala | 13 |
| Basoak | 8 |
| Sumendi-errautsa | 7 |
| Ozeanoak | 5-10 |

**Albedoa** —latinez: *albus, albēdo*, zuritasuna— ahoskera klasikoan— gainazal batek jasotzen duen argi kopurutik, berriz islatzen duena da. Gainazal argiek ilunek baino albedo handiagoa dute. Adibidez, elurraren albedoa %80 ingurukoa da, argi asko islatzen baitu.

Albedoak eragin handia du planeta baten kliman. Albedoa igotzen bada, islatutako argi kopurua handitzen da, tenperatura jaitsiz. Kontrara, albedoa jeitsiko balitz (izotz eta elur geruzak urtzean, adibidez) planetak energia gutxiago islatuko luke, eta berotu egingo litzateke.

Elikaduran
----------

Albedoa, flabedoa eta mamia pomelo batean
Beste ikuspuntu batetik, zitriko batek bi parte ditu jatunarentzat: mamia eta azala; eta honek, berriz, bi geruza: barruko zuria (**albedoa**) eta kanpokoa (flabedoa; hori, berde edo gorrixka dena). Flabedoan biltzen dira aroma-olioen guruinak, olio esentzialak dituztenak.

Elikaduran. fruituen azaleko zati zuria da **albedoa**.Fruta jaten dugunean albedoa baztertu egiten dugu, mikatz edo mingotsa delako. Bestetik, pektina gehien daukan partea denez, konfitura eta marmeladak loditzeko beharrezkoa izaten da.

### Sukaldaritza

Albedoko konposatuak mingotsak izatearren, postreak egiteko laranja-atalei geruza zuri hori kentzen zaie; hala ere, osagaiak uretan erraz disolbatzen direnez, zitrikoen azalak konfitatu aurretik, behin eta berriz uretatik pasatzea komeni da, mikaztasuna desagertu arte.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    Agirre, Edorta.  (2022). *Amantala ta mantela.*  Pamiela, 27 or. ISBN 978 84 9172 259 5..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Qué es el albedo.*  (Noiz kontsultatua: 2024-01-31).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** juanmi. *Partes de la naranja (1) – Flavedo y Albedo | La Naranja de Valencia.*  (Noiz kontsultatua: 2024-01-31).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q101038
* Commonscat Multimedia: Albedo

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 120470766 (data)
* GND: 4141802-5
* LCCN: sh85003217
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q101038
* Commonscat Multimedia: Albedo
> *Artikulu hau greziar mitologiako zentauroari buruzkoa da, beste esanahietarako ikus: Zentauro (argipena)*
> 
> 

Zentauro lapitar baten kontra borrokan (Partenongo detailea).
**Zentauroa** Antzinako Greziako elezaharren arabera, gorputzaren erdia gizonarena eta beste erdia zaldiarena zituen izakia zen, Peliongo eta Arkadiako mendietan bizi zena.

Zentauroak iturrien eta haizearen espiritutzat hartuak ziren. Elezahar batzuen arabera Ixion eta Nefeleren ondorengoak ziren eta orokorrean, gaiztoak eta maltzurrak ziren, beren animalia-espirituak gidatzen baitzituen.

Lapitekin izandako borrokengatik dira ezagunak: lapiten errege eta Ixionen ondorengoa zen Piritooren ezkontzara joan eta haren emaztea bahitzeko ahaleginak egin zituzten. Lapitek menderatu eta Pelion mendira bidali zituzten.

Elezahar batzuen arabera baziren zentauro onginahiak ere, Kiron, esaterako, jainkoen eta izakien adiskide zena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q83203
* Commonscat Multimedia: Centaurs

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300379740
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q83203
* Commonscat Multimedia: Centaurs
*Artikulu hau zaldi mitologikoari buruzkoa da; automobil-enpresa gaitzat duena beste hau da: «Pegaso (automobilgintza)»*
Greziar mitologian **Pegaso** (grezieraz: Πήγασος, *Pḗgasos*; latinez: *Pegasus, Pegasos*) hegodun zaldi bat zen.

Pegaso Medusak isuri zuen odoletik edo haren lepotik jaio zen, Pertseok burua moztu zionean. Erabat zuria da eta hegan egitea ahalbidetzen dioten bi hego ditu. Haren hegaldiaren ezaugarrietako bat hankak mugitzea da, airean korrika ariko balitz bezala.

Iturri klasikoen arabera, Pertseo ez zen Pegasori esker hegan egitera iritsi. Horretarako, hegodun sandalia batzuk erabiltzen zituen baina, dena dela, Pizkundeko artista askok Pertseo Pegaso muntatzen irudikatzen dute.

Belerofonek gehiegizko handinahiaren akatsa irudikatzen du. Azkenean, Pegaso muntatzea lortzen duenean, eta horrekin oraindik pozik ez dagoela, Olinpora eramatera behartzen du, jainko bihurtzeko, baina Zeusek, Belerofonen ausarkeriagatik haserre, eltxotxo bat bidaltzen du, Pegasoren azala ziztatzen duena, eta hutserantz jaurtitzen du Belerofon: ez da hil, baina elbarri geratu da eta mundutik aparte noraezean ibiltzera kondenatuta dago, iraganeko bere loria gogoratuz.

Pegasoren elezaharrak buraqaren irudiaren eraketan eragina izan lezake tradizio musumanean.

Literaturako zaldirik ezagunenetakoa da, On Kixoteren Rozinante, Cid Campeadorren Babieca, Alexandro Handiaren Buzefalo eta Troiako zaldiarekin, beste batzuen artean.

Gaur egungo erreferentziak
--------------------------

Pegaso zinera gehien eramandako zaldietako bat da: adarbakarrarekin batera, fantasia eta fikziozko filmetan egoki sartzen diren ohiz kanpoko izakietakoa da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q162797
* Commonscat Multimedia: Pegasus

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 49155042667672401407
* GND: 1177950278
* LCCN: sh85099233
* NKC: jo2017956187
* SUDOC: 031249086
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q162797
* Commonscat Multimedia: Pegasus
Mutiozabal ontziolak Euskal Autonomi Elkarteko Euskal Kultura-ondasun gisa inskribatuta dago, Monumentu kategorian du eta babes-maila inbentariatuaz.
**Euskal kultura ondareko Zerrendatutako Kultura Ondasun (EAE)** bat, Euskal Kultura Ondareari buruzko uztailaren 3ko 7/1990 Legearen 16. artikuluan, II. atalburuan definitutakoaren arabera, aipatutako legaren 10. atalean 

> ...esandako garrantzia edo balioa izan ez arren, euskal kultur ondarearen osagai direnak joko dira zerrendatutako ondasuntzat eta, Lege honen zein hau osabideratuko duten manuen ondoriotarako, Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Turismo-Sailaren menpe dagoen Euskal Kultur Ondarearen Zerrenda Nagusian errolderatuko dira.
> 
> 

Beste atal batzuetan, kontzeptu honen inguruko beste agindu batzuk ematen dira:

> 17. atala
> 
> 
> 1.- Kultur ondasunak Euskal Kultur Ondarearen Zerrenda Nagusian errolderatu, Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Turismo-Sailburuaren aginduz errolderatuko dira. Dagokion zehaztapidetzari hasiera Eusko Jaurlaritzako Kultur-Sailburuordearen erabakiz emango zaio. Horren biderapena lege honetako 11.3 atalean agintzen denez egingo da.
> 
> 
> 2.- Kultur ondasun bat errolderatzeko hartutako erabakiaren berri, atal honetako 1. zatian agindutakoari jarraiki, horren jabeei eta dagokion Foru Aldundiari eta ondasuna kokaturik dagoeneko udalerriko Udalari eman beharko zaie; gaztigu hau, beti ere, hastetik sei hilabete igaro baino lehenago egin beharko da. Monumentu-multzoak badira, gaztitugua egin-ordez, Euskal Herriko Agintaritza-Aldizkarian eta dagokion Kondaira-Lurraldeko Aldizkari Ofizialean argitaratuko da.
> 
> 
> 18. Atala.-
> 
> 
> 1.- Euskal Kultur Ondarearen Zerrenda Nagusian agertuko dira legezko egintza eta Zerrendan jasotako kultur ondasunei doazkien itxura-aldaketa guztiak. Lege-aldetikako aldaketen berri ondasun-jabeek eman beharko dute, lege honetako 14.2 atalean araututako neurrietan.
> 
> 
> 2.- Zerrendarako irispidea nornahirentzakoa izango da, lege honetako 14.2 atalean araututako neurrietan.
> 
> 
> 3.- Atalburuu honetan arautzen den Zerrendaren antolakuntza eta ihardunbidea araudiz ohartemango dira.
> 
> 
> 19. Atala.-
> 
> 
> 1.- Euskal Kultur Ondarearen Zerrenda Nagusiko ondasun bat bertatik kentzeko, errolderatzeko esandako ihardunbide berbera erabili beharko da.
> 
> 
> 
> 2.- Kultur ondasun bat Zerrenda Nagusitik kentzeko, 15. ataleko 2 eta 3. zatietan agindutakoa izango da kontutan.
> 
>

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «AGINDUA, 2018ko otsailaren 9koa, Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuarena, zeinaren bidez Orioko (Gipuzkoa) Mutiozabal ontziola monumentu-kategoriako kultura-ondasun gisa inskribatzen baita Euskal Kultura Ondarearen Inbentario Nagusian» *EHAA* (Eusko Jaurlaritza) 34: 2018/880 (7/1)..
2. 1 2    «7/1990 LEGEA, uztailaren 3koa, Euskal Kultur Ondarrari Buruzkoa.» *Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria* (Eusko Jaurlaritza) 157 1990eko abuztuaren 6a (Noiz kontsultatua: 2024-02-23).

Ikus, gainera
-------------

* Kultura ondarea Euskal Herrian

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q29024527

 |

* Wd Datuak: Q29024527
Ultramaratoia (ultra distantzia ere deitua) 42,195 kilometroko (26,2188 milia) maratoi tradizional baten luzera baino handiagoa den oinezko lasterketa bat barne hartzen duen edozein kirol-ekitaldi da.

Itsasoz haraindiko bi gertaera mota daude: distantzia jakin bat betetzen dutenak eta denbora jakin batean gertatzen direnak (denbora-tarte horretan distantzia handiena estaltzen duenak irabazten du). Distantzia ohikoenak 50 km, 50 milia (80 km), 100 km eta 100 milia (160 km) dira.

Beste distantzia eta/edo denbora batzuk 24 orduko lasterketak eta hainbat eguneko lasterketak dira, Multiday espezialitatea. Multiday lasterketek 1000 kilometro edo denbora gehiagoko distantzia bete dezakete, New York hirian urtero egiten den 3100 miliako munduko lasterketarik luzeena bezala (Self-Transcendence 3100 mile race).

Ekitaldi horien formatua eta ibilbideak aldatu egiten dira, eta hainbat itzulitako zirkuituetatik (batzuk 400 metroko pista bezain laburrak) puntuz puntu bide edo bidezidorretatik egiten diren lasterketetara iristen dira.

Itsasoz haraindiko makina askok, batez ere erronketan oinarritutakoek, oztopo larriak izaten dituzte, hala nola klimaren malda, goratze-aldaketa edo lursailen istripua.

Ultrakorredoreen Nazioarteko Elkarteak (AIU) munduko txapelketak antolatzen ditu itsasoz haraindiko hainbat distantziatan: 50 km (31 mi), 100 km (62 mi), 24 ordu eta ultrakarrerak trail bakoitzeko, Atletismo Federazioen Nazioarteko Elkarteak (IAAF) ere aitortzen dituenak.

Munduko herrialde askok itsasoz haraindiko lasterketa-erakunde propioak dituzte, eta, batzuetan, herrialdeko atletismoko federazio nazionalak berak aitortzen ditu, edo erakunde atletiko nazional horiek bermatzen dituzte.

Distantzia, denbora eta kategoria desberdinen munduko errekorrak IUAk aitortzen ditu.
Nafarroa eta Lapurdi arteko mugan dago Larun ( 905m). Pirinioko mendebaldean aurkituko dugun bigarren gailur garaiena da (Artzamendi 925m). 

Ibilbide ugari dago gailurreraino iristeko, iparraldetik zein hegoaldetik (Bera, Sara, Askain, Olhette…). Larrungo magaletik igarotzen da baita GR10 ibilbidea ere. Oinezko bidean, bunkerrak eta kromletx-ak ikusteko parada dago.

Ez dira mendizaleak baina Larun gehien bisitatzen dutenak. Euskal Herriko toki bisitatuenetako bat da eta ez da harritzekoa, 905 metroko altueratik ikusten den panoramika zoragarria da. 360ºko begiratokia da Larun eta zerua urdin dagoenen, Lapurdiko kostalde guztia ez ezik, Txingudiko badia ere ikus daiteke. Mitxelin Gida Berdean dituen 3 izarrak, Larungo kalitate turistikoaren berme dira.  

  

Sara eta Askain artean dagoen Saint Ignace geltokian, Laruneko gainera abiatzen den trena, Le Petit Train izenekoa, gailurrera igotzeko garraiobide erabiliena da. Urdazubi eta Zugarramurditik hurbil eta Donibane Lohizunetik 10 kilometrora dagoen trenbide hau, 1925ean eraiki zuten. 35 minutuko ibilbide zoragarrian gailurreraino eramanen gaitu eta bidean, pottokak, ardiak, putreak,…ikusteko parada izanen dugu.

Historia
--------

Juan Peñak, Berako gazteak, bide erdian zegoen harrizko txabola batean negozio txiki bat ireki zuen 1947. urtean. Bertan, laranjak, espartinak, edariak,…saltzen zizkien Larhunera joaten ziren iparraldeko bizilagunei; izan ere, II.Mundu Gerraren ondotik, mugak itxita zeuden eta Frantzian hornidura arazoak zeuden. 50. hamarkadan, gailurretik hurbilago egurrezko etxola eraiki zuen eta hamarkada horren bukaeran gailurrean bertan instalatu zen. Hasieran mando eta idien gainean igotzen zituzten eraikuntza-materialak eta merkantziak. Ondoren, kable sistema bat ezarri zuten, poleen bidez mugitzen zena. 12 kaiola zituen eta haietan garraiatzen zituzten merkantziak. 70.hamarkadan goraino igotzeko pista ireki zutelarik kablearen erabilera bertan behera geratu zen.
**Fomalhaut**, **Alpha Piscis Austrini** gisa izendatua (**α Piscis Austrini**, laburtuta **Alpha PsA** edo **α PsA**), Piscis Austrinus konstelazioan kokatuta dagoen izarra da eta zeruan ikus daitekeen izarrik distiratsuenetako bat ere bada. Sekuentzia nagusiko A motako izar bat da eta Eguzkitik 25 argi-urtera dago Hipparcos satelitearen neurketen arabera. 1943. urtetik aurrera, Pollux izarrarekin egin bezala, Fomalhauten espektroa beste izarrak sailkatzeko erreferentzia gisa baliatu da. Vega-motako izar gisa sailkatuta dago, erradiazio infragorrien gehiegizko igorpenak egiten ditu eta hortik ondoriozta daiteke disko zirkumestelar batek inguratzen duela. Fomalhautek, Tw Piscis Austrini K motako sekuentzia nagusiko izarrak eta LP 876-10 nano gorriak izar-sistema bat eratzen dute, nahiz eta gaitzat dugun izarra besteetatik 8 gradura kokatuta egon.

Argi ikusgaia erabilita egin ziren zenbait ikerketek Fomalhaut exoplaneta bat edukitzeko hautagai bihurtu zuten eta metodo hori baliatuta hautagaitza lortu zuen lehen izarra bihurtu zen hala. Alabaina, beranduago egin ziren ikerketek hautagaitza kendu zioten; planeta bat eduki beharrean hedatzen ari den hautsezko disko bat duela uste da gaur egun, talka baten ondorioz sortua. Hautagaitza eman zion argazkia 2008ko azaroan argitaratu zen *Science* aldizkarian. Planeta-sistema bat duen hirugarren izarrik distiratsuena (Lurretik ikusita) da Fomalhaut, Eguzkia eta Pollux izarren ondoren.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q13169
* Commonscat Multimedia: Fomalhaut

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q13169
* Commonscat Multimedia: Fomalhaut
Errusiako postala, S. I. Borisovek 1908an eginiko argazki batean oinarritua. Emakumezko xaman bat ageri da; segur aski turkiar herrietako khakas etniakoa da.
Antropologian, **xamanismoa** espirituen munduarekin komunikatzeari dagozkion sinesmen eta jardunen multzoa da. Xamanismoaren praktikatzaileari **xaman** deritzo. Tribuetan bizi diren herrietan, azti, magoa, mediuma edo sendatzailea, izpirituen munduarekiko harremanetan ahalmen bereziak dituenaren esanahiak hartzen ditu. Siberiako eta Ural-Altai mendietako erlijio sistemetan bereziki izaten dira xamanak, baina inuiten artean, amerikar leinu batzuetan, Asiako hego-ekialdean eta Ozeanian ere badira.

Xamanismoa animismoan oinarritzen da; xamanak izpiritu gaiztoetatik babesten ditu gizakiak, izpiritu horiek indargabetuz. Trantze hipnotikoak izaten ditu, eta horietan espirituekin harremanetan jartzen omen da. Aginpide eta izen handiko lekua izaten du bere tribuan. Taldean hartuko diren erabaki garrantzitsuetan xamanaren iritzia oso kontuan hartuko da.

Xamanak mundu espiritualarekin lotura hertsiago daukala besteek baino sinisten ohi dute bere kideek.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Hungarieraz)** Hoppál, Mihály.  (2005). *Sámánok Eurázsiában.*  Budapest: Akadémiai Kiadó, 77, 287 or. ISBN 963-05-8295-3. (Noiz kontsultatua: 2010-05-18).
2. ↑   **(Hungarieraz)** Znamensky, Znamensky.  (2005). «Az ősiség szépsége: altáji török sámánok a szibériai regionális gondolkodásban (1860–1920)» in Molnár, Ádám *Csodaszarvas. Őstörténet, vallás és néphagyomány. Vol. I.*  Budapest: Molnár Kiadó, 128 or. ISBN 963 218 200 6. (Noiz kontsultatua: 2010-05-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q42042
* Commonscat Multimedia: Shamanism

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX526788
* BNF: 11931141k (data)
* GND: 4052062-6
* LCCN: sh85121085
* NKC: ph127795
* SUDOC: 027222381
* AAT: 300055999
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D019423

 |

* Wd Datuak: Q42042
* Commonscat Multimedia: Shamanism
**Patricia Yurena Rodríguez Alonso** (Tenerife, 1990eko martxoaren 6a - ) modelo espainiarra da, 2008an Miss Espainia edertasun lehiaketa irabazi zuena.

Biografia
---------

Patricia Rodríguez Tenerifeko Granadilla de Abona hirian hazi zen, zehazki Charco del Pino auzoan, euren gurasoen ondoan.

### Ibilbidea Miss Espainia bezala

2008ko martxoak 1ean Miss Espainia 2008 bezala aukeratua izan zen, Castellóko probintziako Oropesa del Mar hirian ospatutako lehiaketan, 17 urte baino ez zituenean eta 18 betetzeko bost egun baino falta ez zitzaizkionean.

Miss Unibertso lehiaketaren araudiaren ondorioz, non bertako parte-hartzaileek 18 urte beteta izan behar dituzten urte horretako edizioko otsaila baino lehen, Patriciak ezin izan zuen lehiaketa honetan parte hartu, eta bere ordez, Miss Espainia lehiaketan bere lehen dama izan zen Claudia Moro bidalia izan zen urte horretan Vietnamen ospatu zen lehiaketa horretara, non zazpigarren postua lortu zuen. Honela, Miss Espainiako antolakuntzak Patricia Miss World lehiaketara bidali zuen, 2008ko urriaren 4an ospatu zena. Patriciak, lehiaketako lehen hamarren artean amaitzea lortu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2235451
* Commonscat Multimedia: Patricia Rodríguez

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86151302826348660779
* GND: 1147718083

 |

* Wd Datuak: Q2235451
* Commonscat Multimedia: Patricia Rodríguez


  

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Natalia Zabala** | **Miss Espainia**2008 | Ondorengoa**Estíbaliz Pereira** |
Estilo desberdinak biltzen ditu San Andres elizak.
**San Andres Eliza** Arabako Villabuena herrian dagoen eraikina da. Herriaren tamaina kontutan hartuta, oso eliza handia da. Balizko Arkeologia Gune gisa babestuta dago.

Historia
--------

San Andres eliza 1538 eta 1728. urteen bitartean eraiki zuten; hortaz, estilo bat baino gehiago du, gotikotik hasi eta barrokoraino. Ataria mendebaldera begira du, eta han jarri zuten 1693. urtean santu titularra, horma hobi batean. Erretaula nagusia Errenazimentukoa da, eta gurutzaduretan erretaula barrokoak ditu, bai eta XVI. mendeko bataiarri bat ere.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Arabako Foru Aldundia. (2010). *Araba herriz herri*. Arabako Foru Aldundia, 114 or.

Kanpo estekak
-------------

* Fitxa Kultura Ondarea webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110972313
* Commonscat Multimedia: Church of San Andrés, Villabuena de Álava

---

 |

* Wd Datuak: Q110972313
* Commonscat Multimedia: Church of San Andrés, Villabuena de Álava
*Phloeomana speirea*

Sinonimoak: *Mycena speirea*, *Agaricus speireus*, *Omphalia speirea*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 4 eta 9 mm bitarteko diametrokoa, lehenbizi kanpai-itxurakoa, gero lau-ganbila eta, azkenik, laua, deprimitua, ertza gardentasunez ildaskatua, zurixka. Azal glabroa, arre-zurbil kolorekoa, arre-horia, erdian ilunagoa.

**Orriak:** Zuriak, dekurrente samarrak, orritxoekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 25 eta 60 mm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1 mm bitarteko lodierakoa, barnehutsa, zuri distiratsu zeharrargitsu kolorekoa, oinarri horixkarekin, hirtsutua.

**Haragia:** Urria, zurixka. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, esan nahi du. *Speirea* epitetoa berriz grekotik dator, girlanda, esan nahi duen "speira" hitzetik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udazkenean. Hostozabalen motzondoetan eta adarretan hazten da, batez ere ibaiertzetako basoetan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 186 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela.  (2009). *Catalogo micológico.*  Banco de setas.
**Roussillongo ediktua** (frantsesez: '**Édit de Roussillon'**) 1564an Frantzian ezarri zen legea izan zen, estatu osoan urtea egun berean hasteko, hau da, urtarrilaren 1an.

Historia
--------

Bidaia batean Karlos IX.a Frantziakoak jakin zuen, elizbarrutiaren arabera, urtea Gabonetan hasten zela (Lyonen bezala), martxoaren 25ean (Viennen bezala), martxoaren 1ean, edo Pazkoan. Erresuma osoko urte berriaren data bateratzeko, artikulu bat gehitu zion 1563ko urtarrilean Parisen prestatutako ediktu bati, Roussillonen 1564ko abuztuaren 9an aldarrikatu zena. 1567ko urtarrilaren 1ean hasi zen aplikatzen. Ediktuaren 42 artikuluak justiziarekin zerikusia zuten gaiei buruzkoak ziren, azken laurak izan ezik, erregea Roussillonen egon zen bitartean gehitutakoak. 39. artikuluan iragarri zen handik aurrera urtarrilaren 1a izango zela urtearen hasiera-data.

Gregorio XIII.a aita santuak, egutegi gregorianoa 1582an hartuz, neurri hau kristautasun osora zabaldu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ludovic Lalanne: *Dictionnaire Historique de la Francia*, I. liburuki, 84. or. 1877, 1968an berrargitaratuta: Burt Franklin, Nueva York, 1968.
2. ↑

Kanpo estekak
-------------
Mertxika drupa tipiko bat da.
Mugurdia polidrupa bat da, drupeolo ugariz eratutako fruitu anizkoitza.
**Drupa** fruitu indehiszente mamitsu eta hezurdun bat da, pistilo karpelobakarretik eratorria. Epikarpo fina, mesokarpo mamitsua eta endokarpoa hezur gogor bihurtuta dauzka. Drupak dira esaterako arana, gerezia eta oliba.

Fruitu batzuk, drupa ugariz osatuak daude, mulkotan eratuak. Hauei **polidrupa** deritze. Horien artean daude esaterako masustak eta mugurdiak.

*Drupa* hitza latinezko *drupa oliva* esapidetik dator, *oliba heldua* esan nahi duena.

Ezaugarriak
-----------

Drupa baten egitura eskematikoa (mertxika), era berean fruitua eta hazia erakutsiz.
Druparen ezaugarri nagusiak dira perikarpo mamitsu bat (sarkokarpo izeneko mesokarpoa, epikarpo ehuntsu batek estalia) eta endokarpo gogorra (esklerifikatua, esklerokarpo izenekoa).

Perikarpoak mamia osatzen du eta sarri jangarria da. Hala ere, batzuetan ez da hala, *Juglandaceae* familian adibidez (intxaurra bezala), non perikarpoa ezin den jan.

Endokarpoak hazia osatzen du eta jatorria du karpeloaren barne epidermisean. Batzuetan, hazia da jangarria, adibidez intxaura eta arbendola.

Endokarpoa mamitsua bada, orduan baia bat da, adibidez datila (nahiz eta olibaren antza izan.

Adibideak
---------

### Drupak

* gerezia, arana, arbeletxekoa, mertxika
* intxaurra, arbendola, pekan intxaurra
* oliba
* kafea
* mangoa
* kokoa

### Polidrupak

* masusta, mugurdia

Ikus, baita
-----------

* Baia
* Fruitu

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q14712
* Commonscat Multimedia: Drupe

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300266437
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q14712
* Commonscat Multimedia: Drupe
**Nazionalitateen Sobieta** (errusieraz: Совет Национальностей) SESBeko Sobiet Gorenaren bi ganberetako bat zen, sufragio unibertsal, berdin zuzen eta sekretuz aukeratua, Sobietar Demokraziaren printzipioen arabera. Batasuneko Sobieta ez bezala, Nazionalitateen Sobieta, Sobietar Batasuneko nazionalitateez osatuta zegoen, banaketa administratiboak ordezkatzen zituena, eta ez talde etnikoak.

Sobietar nazionalitateak, Sobietar Batasuneko errepublika guztiak berdin ordezkatuak egotearen oinarriaren gainean osatuta zeuden:

* 32 diputatu errepublika bakoitzeko (errepublikaren barnean egon zitezkeen beste unitate autonomo batzuk kontutan hartu gabe, hauek euren kontura bidaltzen baitzituzten ordezkariak)
* 11 diputatu errepublika autonomo bakoitzeko
* 5 diputatu oblast autonomo bakoitzeko
* diputatu 1 barruti nazional bakoitzeko.

Nazionalitateen Sobietean, Errepublika handienak Errusiako Sobietar Errepublika Sozialistak, 147 milioi biztanleko biztanleriarekin, eta txikienak, Estoniak 1,5 milioi pertsonako biztanleriarekin, 32 diputatu zituzten bakoitzak. Errusiarrek, talde etniko bezala, Sobietar Batasuneko biztanleriaren erdia baino gehiago suposatzen zuten, baina hau ez zen adierazten, esan den bezala, Nazionalitateen Sobietak ez baitzituen talde etnikoak ordezkatzen.

Nazionalitateen Sobietak, Batasuneko Sobietaren eskubide berberak izan zituen, ekimen legelariari dagokionez zein SESBeko eskumenen artean zegoen beste kontu batzuk ebazteko.

Nazionalitateen Sobietak bere presidentea aukeratzen zuen, ganberako bilerak zuzentzen zituena, bere lau presidenteordeak eta batzorde iraunkorrak.

* Mandatu Batzordea
* Legegintza Kasuetako Batzordea
* Aurrekontuaren Planifikazioaren Batzordea
* Kanpo Harremanetarako Batzordea
* Gazteriaren Kontuen Batzordea
* Industria Batzordea
* Garraio eta Komunikazio Batzordea
* Eraikuntza eta Eraikuntza Materialen Industriaren Batzordea
* Kontsumo Zerbitzu eta Udalerri Ekonomiako Batzordea
* Ingurugiro Batzordea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2309243

 |

* Wd Datuak: Q2309243