Malacako (egungo Malaga) hiri-legearen 4. kapitulua. Testuan zehazten da Malaca herri federatua izatetik municipium izatera pasa zela.
**Municipium** (pluralean *municipia*) hitz latinoa hiri mota bat izendatzeko erabili zen Antzinako Erroman. Etimologikoki, udalerriko *municipes-en* ("betebehardunak") edo hiritarren arteko gizarte-kontratua zen. Betebeharrak (*munera*) herritarrek bere gain hartzen zituzten modu komunitarioan, pribilegioen eta herritarren babesaren truke beren. Herritar bakoitza *municeps* bat zen.

Erromatar kolonia motako hiriekin alderatuta, *muncipium* batek, maila baxuagoa zuen baina autonomia handiagoa zuen. Aldi berean, *oppida stimpendiaria* bat baino maila politiko altuagoa zuen, eta hiri (*civitas*) izendapena ez zuen herri edo biztanle-aglomerazio baina altuagoa (herri federatua*, praefecturae, fora, vici, conciliabula,* *castella*, *canabae*...

Historia
--------

Erromak k.a. IV. mendean sortu zituen lehen *municipia*, Liga Latinoa desegin ostean. Hasieran udalerri horietako biztanleak erromatar hiritarrak ziren (Erromako hiritartasuna zuten), bozkatzeko eskubiderik gabeak. Italiako probintziak erromatar estatuaren barruan sartu ahala, *municipia* horietako biztanleak Erroma hirira joaten zirenean, boto-tribuetan erregistratzen ziren eta eskubide politiko guztiak lortzen zituzten. Zenbait hiriri boto-eskubideak eman zitzaien eta aldi berean autonomia pixka bat onartu zitzaien, beren gobernuak eta tokiko magistratuak kontserbatu baitzituzten, botere judizial eta finantzario mugatuak bazituzten ere. Hala ere, *municipium*-a Erromaren jurisdikziopean geratzen zen kanpo-politikako gaietan, tropak eman behar zizkioten Erromari, eta ez zitzaien txanponik egiten usten. Gerra Sozialaren ondoren (K. a. 90-89 ), latindar eta italiar komunitate guztiak hiritar erromatarren *municipia* bihurtu ziren.

Municipium-aren sistema, neurri handi batean, latin hiztunen probintzietan nagusitu zen, baina oso gutxitan gertatu zen gauza bera iparraldean edo greziera erabiltzen zuten ekialdeko probintzietan. Udalerri mota honetako diru-sarrera nagusiak hiritar aberatsen dohaintzak izan ziren, esportazio- eta inportazio-zergak eta hiriko lur publikoen diru-sarrerak. Inperioko probintzietan, tokiko aristokraziak kontseilu bat osatzen zuen, tokiko politika eta finantzak gainbegiratzen zituena, magistratuen eskumenen mende jarriz. Udal kontseiluko parte-hartzaileei *decurioi* esaten zitzaien, eta osatzen zuten talde, erromako senatarien imitazioz, *ordo decurionum*. Zure hiriko *ordo decurionum-ean* sartzea ohore handia zen, eta botere iturria. *Municipium*-aren sistemari esker, mendebaldeko Europa erromatartu egin zen. Erromatar hiritartasuna inperioko biztanle gehienei eman zitzaienean K.o. 212. urtean, Karakala enperadorearen garaian, sistema zaharkitu egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Municipium | ancient Roman government | Britannica» *www.britannica.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-10).

Ikus, gainera
-------------

Beste erromatar hiri, herri eta herrixka mota administrazioaren ikuspuntutik:

* *Oppidum*
* *Pagus*
* Erromatar hiri
* Erromatar kolonia
* *Canaba*
* *Vicus*
* Villa
* Mansio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q213468
* Commonscat Multimedia: Municipium

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12365897t (data)
* AAT: 300008394
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q213468
* Commonscat Multimedia: Municipium