recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Batista Oliden Tolosa** (Orio, 1925 - Orio, 1998ko abuztuaren 30a) euskal arraunlari handienetakoa izan zen Kontxako 13 Bandera irabazi baitzituen, guztiak arraunlari lanetan.

Kirol ibilbidea
---------------

Orioko Ortzaika auzoan jaio zen Batista Oliden. Bere kirol ibilbidea Orioko traineruari loturik egon zen hiru hamarkadatan eta berarekin lortu zituen Kontxako 9 Bandera eta hainbat Espainiako txapelketa, traineru, trainerilla zein bateletan.

Baditu ordea beste hiru bandera talde desberdinekin lortuak. 1950an Zierbena zen Bandera irabazteko faborito argia. Gipuzkoarrek orduan selekzio bat egin zuten eta Donostiako Esperanza taldearen izenean Bandera eskuratzea lortu zuten. Traineru hartan zazpi arraunlari baino ez ziren donostiarrak, eta gehitu zitzaizkien arraunlarien artean hainbat oriotar baziren, tartean Batista Oliden.

1957 eta 1960 urteetan Oriok trainerurik ez ateratzea erabaki zuen eta hainbat oriotar arraunlarik Aginagaren traineruan egin zuten arraun eta urte bietan Kontxako Bandera eskuratu zuten. Han zen Batista Oliden ere.

Palmaresa
---------

* Kontxako Banderak (13): 1939, 1940, 1942, 1944, 1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1957, 1958, 1960, 1964.
* Espainiako Traineru Txapelketak (4): 1945, 1951, 1952, 1955.
* Espainiako Trainerilla Txapelketak (3): 1952, 1953, 1954.
* Espainiako Batel Txapelketak (2): 1951, 1952.

Ikus, gainera
-------------

* Orio Arraunketa Elkartea
* Kontxako Bandera

Bibliografia
------------

* *Orio en el Remo, 75 años de historia*, Luis Azcue Aldaz

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* **(Gaztelaniaz)** La bancada del Remo.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16516510
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 149130

 |

* Wd Datuak: Q16516510
**Astondoko dunak** Gorliz (Bizkaia) udalerriko Astondo hondartzan (Gorlizko hondartzaren muturra eta Ermua mendia) dagoen eraketa geologikoa dira. Batasuneko garrantzizko leku eta Natura 2000 sarearen lekutzat jotzen dira. Interes geologiko berezia duen leku honek bi erreplika besterik ez ditu Kantauriko kostaldean.

Jatorria
--------

Zementatutako dunez edo duna fosilez osatuta daude: ipar haizeak bultzatutako eta Astondoko haitzaren hegalean metatutako harea-sedimentazioaren ondorioz sortutakoak, duela sei mila urte inguru harri bihurtu ziren.

Garrantzi ekologikoa
--------------------

Duna eremu hau gure kostaldeko zabalenetakoa dugu. Bertan EAEko landare baskularren kopururik handiena katalogatu da, 177 guztira, eta horien artean, gure lurraldean ia erabat desagertu diren espezie batzuk nabarmentzen dira. Zoritxarrez, gaur egun, hainbat hesi igaro behar ditu hareak duna hazten laguntzeko: hesi bat, errepide bat... Turismoak, bestetik, presio handia eragiten du inguruan.

Iruditegia
----------

* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* 
* 
*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Astondotik Armintzara ibilbidea.
* Astondoko dunak Geologia Interesdun Lekuen Inbentarioa Euskal Autonomia Erkidegoan.
*Inonotus radiatus*

Sinonimoak: *Polyporus radiatus. Xanthochrous radiatus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, dimidiatua, inbrikatua, goiko aldea erradialki zimurtua, belusatua, arre-burdin kolorekoa, belztua, ertza arre-horixka kolorekoa.

**Poroak:** Txikiak, irregularrak, pruinaren azpian (grisaxka) arre-orein kolore biziarekin.

**Haragia:** Arre-laranja-orein bizi kolorekoa, fibrila finekin, eremu zirkular zentrokideekin.

**Etimologia:** *Inonotus* terminoa grekotik dator, zuntz, haria, esan nahi duen "ino" hitzetik eta belarria esan nahi duen "oûs, ōtós" hitzetik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria, gogorra eta larrukara da.

### Nahasketa arriskua

*Pseudoinonotus dryadeus* delakoarekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua
----------------

Urte osoan. Haltz, urki, hurritz, sahats eta abarretan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 320 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  Asociación Micológica de Durango Errotari.
**Petri Ruiz Azagrakoa** (? - 1186) nafar noblea izan zen, Albarracíngo jaunerri independentea ezarri zuena.

Aita Rodrigo Perez Azagrakoa, anai nagusia Gontzalo eta anaia txikia Fernando Ruiz zituen.

Tota Perez, Petri Aratzurikoaren alaba, ezkondu zuen. 1150ean Gartzea IV.a Ramirez Berrezarlea hil zenean, Antso VI.a *Jakituna* onartu ez zutenean, erbesteratu eta Murtzian eta Valentziako taifan gobernadorea zen Muhammad ibn Mardanisen zerbitzupean jarri ziren, 1166 eta 1168 artean edo 1169 eta 1170 artean

Ibn Mardanisek Albarracíngo jaun izendatu zuen Petri Ruiz, iparraldeko muga Alfontso II.a Aragoikoaren erasoetatik babesteko. Laster Petrik eskualdea kristautu eta elizak eraiki zituen. Martin bertoko apezpikuak ere ez zuen onartu Zaragozako apezpikuaren gorentasuna, nahiz eta Aita Santuak berak hala agindu. Petrik nafar kolonoekin birpopulatu zuen Albarracín.

Petri harreman onak izan zituen Antso VI.arekin eta Alfontso VIII.a Gaztelakoarekin. Izan ere, 1170eko abuztuan, Gontzalo anaiarekin batera Bordelera joan zen Leonor eskolta eman eta gaztelar erregearekin ezkontzeko. Bere aitaginarreba gaztelarren alde egin zuenean, bera neutral izan zen. 1172an Cerebrun Toledoko artzapezpikuak Santa María de Albarracíngo azpezpikua sagaratu zuen. 1176an, *Andre Mariaren basailu* izendatu zuen bere burua bere independentzia aldarrikatzeko.

1184an Bertran de Bornen *Quan vei pels vergiers despleiar* bere poeman "Peire Rois" izenaz agertzen da.

Petrik ez zuen semerik izan eta Fernando bere anaia bere oinordeko bilakatu zen. Baina, alaba bat izan zuen: Tota Perez Azagrakoa, Diego II.a Lopez Harokoa ezkondu zuena.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4   Suárez Fernández, Luis.  (1976). *Historia de España antigua y media.*  Ediciones Rialp, 606 or..
2. 1 2 3   Buresi, Pascal.  (2004). *La frontière entre chrétienté et Islam dans la pénisule Ibérique: du Tage à la Sierra Morena (fin XIe-milieu XIIIe siècle).*  Editions Publibook, 214–5 or..
3. ↑   Ladero Quesada, Miguel Ángel.  (2001). *Sobre la evolución de las fronteras medievales hispánicas (siglos XI a XIV).*  in: *Identidad y representación de la frontera en la España medieval, siglos XI–XIV: seminario celebrado en la Casa de Velázquez y la Universidad Autónoma de Madrid, 14–15 de diciembre de 1998*. Madril: Casa de Velázquez, 22 or..
4. 1 2   Asperti, Stefano.  (2001)). *Per «Gossalbo Roitz».*  in: *Convergences médiévales: épopée, lyrique, roman. Mélanges offerts à Madeleine Tyssens*. Paris: De Boeck Université, 53 or..
5. ↑   Doubleday, Simon R..  (2001). *The Lara Family: Crown and Nobility in Medieval Spain.*  Harvard University Press. 76 eta 162 or..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7159927
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 16985
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q7159927
**Luzio Zezilio Metelo** (latinez: *Lucius Caecilius Metellus*, K.a. 290 - K.a. 221a) Lucius Caecilius Metellus Denteren semea izan zen. K.a. 251.etik K.a. 247. urtera arte Kontsula izan zen, K.a. 243an *Pontifex Maximus* eta K.a. 224an Diktadorea.

Panormuseko batailan Hasdrubal nagusi kartaginiarra garaitu zuen, Lehen Gerra Punikoan nagusitasuna eskuratuz eta Erromaren agintea Sizilian lortuz. Bataila hartan "Garaipenaren Ohoreak" lortu zituen, hamahiru jeneral aurkari gainditu baitzituen eta ehun eta hogei elefante eskuratu. Horietako batzuk Erromako jendeari erakutsi zitzaizkien.

Bataila horretan, Antzinako Erromarentzat oso garrantzitsua, etsaiaren supremaziarekin amaitzeko (lehen aldia zen Erromak elefanteen aurka borrokatu behar zela) zuloz, tranpaz eta estakaz betetako eremu batera eraman zituzten.

*Pontifex Maximus* izanda suak Vestaren tenplua hartu zuen eta *Paladio*an zeuden objektu sakratuak apurtzeko mehatxua egin. Luzio Zezilio Metelok, dudarik gabe, sua gurutzatu eta objektu sakratu horiek berreskuratu zituen. Hortxe galdu zituen begiak, eta Senatuak Curiara gurdian joateko eskubidea eman zion. Gertakaria oroitzeko *Caecilii* leinukoek egiten zituzten txanpon kontsularretan Pallasen irudia sartzen hasi ziren.

Luzio Zezilio Metelo, Kinto Zezilio Metelo eta Marko Zezilio Meteloen aita izan zen.
**Muhammad VI.a Granadakoa**, ezizenez "Gorria" (gaztelaniaz: *El Bermejo*), (?, 1332 - Sevilla, 1362ko apirilaren 25a) Granadako errege nazaria izan zen 1360 eta 1362 urteen bitartean.

Erregealdia
-----------

Ismail II.aren erregealdia oso motza izan zen. Abu Abdallahek erailtzeko agindua eman zuen, bai bera eta baita bere anaia eta bisirrak ere. 1360ko ekainaren 28an izan zen hori eta antolatzaileak berak hartu zuen agindua, Muhammad VI.a izenarekin.

Agintari berriak ere Granadako herriaren eta aristokraziaren mesfidantzak izan zituen. Tik ugari zituen gizon hark, baldarra zen, zaindu gabea; arropa zatarrez janzten zen eta horrela ibili ohi zen hiriburuaren kaleetan zehar. Hori gutxi balitz, Muhammad VI.a harremanetan zebilen arerio zen Petri IV.a Aragoikoarekin eta Granada eta Bartzelona artean enbaxada trukea izan zen.

1362ko urtarrilean Guadix eraso zuen eta gaztelar gatibu asko harrapatu zituen.

Heriotza
--------

Aurrez-aurre zegoen Muhammad V.aren alde zeudenekin eta honen laguna zen Petri I.a erosteko asmotan joan zen Sevillara. 300 zaldun, 200 peoi, bitxiak, diamanteak, esmeraldak eta urrezko txanponez jositako kutxak zeramatzan berarekin, baina Petrik kartzelan sartu zuen Ismael II.aren heriotzaren eragile izan zelako. Lopez Aiarakoaren kronikak dioenez, mando gainean igo zuten kapa gorri batekin eta lantzaz hil zuen Petri I.ak berak. Eskolta osatzen zuten beste Granadako 37 zaldun ere era berean erori ziren eta denen buruak Sevillan erakusgai izan ziren, gero tronura itzuliko zen Muhammad V.ari bidali zizkiotelarik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Harvey, Leonard Patrick.  (1992). *Islamic Spain 1250 to 1500.*  University of Chicago Press.
2. 1 2  **(Gaztelaniaz)**identidadandaluza.wordpress.com
3. ↑   Esto, Clara.  (1995). *Pedro the Cruel of Castile 1350-1359.*  in: *The Medieval Mediterranean : Peoples, Economies and Cultures, 400-1453*. 6 Brill Academic Publishers.
4. ↑   Ricardo Villa-Real.  (1986). *Historia de Granada: acontecimientos y personajes.*  M. Sánchez, 354 or. ISBN 8471690381..[*Betiko hautsitako esteka*]

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Ismail II.a Granadakoa** | **Granadako emirra**1360-1362 | Ondorengoa**Muhammad V.a Granadakoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q559373
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q559373
*Artikulu hau aizkora amerindiarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tomahawk (argipena)».*

Pipa funtzioa ere baduena, Ojibwa kultura, 1850. urtearen ingurukoa.-
**Tomahawk** bat Ipar Amerikan herri indiarren aizkora mota bat da.

Etimologia
----------

17. mendean Virginia aldean ingeles kolonoek aurkitutako algonkinar herrien artean tomahawk bezalako terminoak erabiltzen ziren: Powhatan herriaren *tamahaac / aizkoratxoa* izango da seguruenik, ingelesezko forman finkatu denaren jatorri zuenean, hura aditz batetik datorrelarik **t*amaham / ebaki.***

Mohikanoen hizkntzan *tummahegan* esaten zen, Delaware hizkuntzan *tamoihecan*, eta mikmakeraz *tumeegun*.

Ezaugarriak
-----------

Antzinako tomahawakek zurezko kirtena eta hezurrezko edo harrizko burua zuten, baina europarrak Ameriketara iritsi zirenean metal edo burdinazko burudunak egiten hasi ziren. Borrokarako erabili ohi zituzten, baita erritu eta ospakizunetan ere; bi leinuren artean bakea egin zutela adierazteko, adibidez, leinu bakoitzak bere tomahawaka lurperatzen zuen.

Tomahawk batzuek, alde zorrotzaren kontrakoan pipa funtzioa zuen partea izan ohi dute. Bertan tabakoa jar daiteke eta kasu hauetan kirten barnehutsa izango delarik, beste muturretik erre daiteke. Erabilera zeremonialerako ziren era honetakoak.

21. mendean modan jarri diren aizkora jaurtiketako lehiaketa eta jolastokietan tomahawk erako aizkora arinak erabiltzen dira. 19. mendeko AEBetako lehia popularretan du jatorria ohitura honek, eta orduan ere tomahawkak erabili ohi ziren.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑   **(Ingelesez)** «tomahawk | Etymology, origin and meaning of tomahawk by etymonline» *www.etymonline.com* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Penn Museum Blog | Investigating a Pipe Tomahawk» *Penn Museum Blog* (Noiz kontsultatua: 2023-06-07).
3. ↑   **(Ingelesez)** lincolnaxe.  (2018-02-19). «History of Axe Throwing» *Craft Axe Throwing* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q86436
* Commonscat Multimedia: Tomahawks

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4845488-6
* LCCN: sh85135913
* AAT: 300037109
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q86436
* Commonscat Multimedia: Tomahawks
**Alderdi Sozialista Herrikoia** (errusieraz: Трудовая народно-социалистическая партия, translit.: *Trudovaya Narodno-Sotsialisticheskaya Partiya* edo **NS**) edo 1906an Alderdi Eseristaren eskuineko banaketa batetatik sortu zen alderdia izan zen. Bere jarraitzaileei **enesistak** deitzen zitzaien.

Ideologia politikoa
-------------------

Enesistak, eseristen gisan, errusiar nekazal sozialismoaren aldekoak ziren, tradizio populistatik zetorren alderdi bat zen; hala ere, eseristekiko bi ezberdintasun zuten: alde batetik ez zuten eseristek defendatzen zuten atentatuen bidezko politika babesten eta legalismoaren aldeko apustua egin zuten; eta bigarrenik monarkiaren uzkailtzea ez zuten ardatz bezala hartzen, enesisten ustez, euren programa monarkia konstituzional batean betetzea ere posible zen.

Historia
--------

Enesistek ez zuten sekula ere eseristek izan zuten babesa eta eragina izan. 1914an hasi zen Lehen Mundu Gerra babestu zuten, eta 1917ko Otsaileko iraultzaren ostean Errusiako Behin-behineko Gobernua baita. Guda Zibilean Armada Zuriaren alde egin zuten.

Taldekideak
-----------

Beren buruzagirik garrantzitsuenak Aleksei Pexekhonov (Behin-Behineko Gobernuan Elikadura ministro izan zena), Aleksandr Zarudni (Behin-behineko Gobernuan Justizia ministro) eta Nikolai Txaikovski (militante sozialista beteranoa, San Petersburgoko lehen zirkulu sozialistaren fundatzailea, baina Guda Zibilean Arkhangelsk hirian britainiarren peko gobernu zuri baten burua izandakoa) izan ziren.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4  Enesistak (sozialista-herrikoiak), *K17*, 2017-05-16. CC0 Domeinu Publikoa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q954933

 |

* Wd Datuak: Q954933
Orientazioa aldatzea koordenatuen ardatzak biratzearen baliokidea da .
Objektu baten **orientazioa** espazioan erreferentzia-puntu finko bat aldatu gabe kokatzeko aukera posibleetako bakoitza da. Puntu finko bat duen objektua oraindik puntu finko horren inguruan biratu daitekeenez, erreferentzia-puntuaren posizioak ez du posizioa guztiz zehazten, beraz, posizioa guztiz zehazteko orientazioa ere zehaztu behar duzu. Orientazioa objektuaren erreferentzia-puntuan oinarri bektorial ortogonal bat gehituz ikus daiteke; oinarri ezberdinek orientazio desberdinak irudikatuko lituzkete.

Eulerren angeluak
-----------------

Orientazioa definitzeko beste modu posible bat gorputza oinarri bektorial batek zehaztutako posizio batetik orientazio berri bat definitzen duen beste oinarri batera eramango luketen angelu sorta bat ezartzea da. Normalean hiru Eulerren angeluak hartzen dira, prezesioa, nutazioa eta biraketa edo errotazioa izenekoak.

*N* dimentsioko espazio batean orientazio-aldaketa zehazteko beharrezkoak diren angelu-kopurua *n*( *n* -1)/2 da, beraz planoan ( *n* = 2), bere ardatz perpendikularraren inguruko angelu bakar batek orientazioa definitzen du, hiru dimentsioko espazioa (*n* = 3) hiru angelu behar ditugu posizioa zehazteko, adibidez Eulerren angeluak. Errotazioaren kontzeptua *n* > 3rako orokortu dezakegu, n dimentsioko espazio batean biraketen edo orientazio-aldaketen multzoa hain zuzen ere SO(*n*) (matrizeen) talde gisa *n(n-1)/2-ren* *dimentsio* berdina duena da.
**Ane Garmendia** (Oiartzun, Gizpuzkua, 2005eko abuztuaren 9a) euskal aktorea da.

Biografia
---------

Bere izena famatu bilakatu da Irabazi Arte telesailean agertzen delako. Aktore lanetaz aparte, futbolaria izan da denbora luzez Oiartzuneko Futbolt Taldean, baina gaur egun bere Zuzendidea eta ADE ikasten ari da Bilbon.

2021ean Donostiako Zinemaldia egon zen Irabazi Arte aurkezten, eta 2022an, Sua Enparantza, Nahia Sillero, Ainhoa Azpitarte eta Ane Iturraterekin batera Cima Saria jaso zuten FesTVal Sarietan.

2005eko abuztuaren 9an jaio zen Oiartzunen (Gizpukua). Ahizpa bat dauka; Maddi Garmendia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    «Ane Garmendia: '*Irabazi arte' telesailean antzezteak lotsa kendu dit eta heldutasun puntu bat eman ere bai*» *EITB* 2021-10-21 (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Ane Garmendia» *FilmAffinity* (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q123374816

 |

* Wd Datuak: Q123374816
Frantziako IRBM S3 neurketa inertzialeko unitatea.
**Neurketa inertzialeko unitatea** edo **IMU** (ingelesezko *inertial measurement unit-*etik) gailu baten abiadura, orientazioa eta grabitate-indarrak neurtzen eta jakinarazten dituen gailu elektroniko bat da, azelerometro eta giroskopioen konbinazioa erabiliz. Neurketa inertzialak hegazkinak maniobratzeko erabiltzen dira normalean, tripulaziorik gabeko aireko ibilgailuak barne, beste erabilera askoren artean, eta espazio ontziak ere, transbordadoreak, sateliteak eta lurreratze moduluak barne. 

IMU da hegazkinetan, espazio ontzietan, itsasontzietan eta misil gidatuetan erabiltzen diren nabigazio inertzialeko sistemen osagai nagusia, besteak beste. Erabilera honetan, IMU baten sentsoreek bildutako datuek gailuaren posizioa jarraitzeko aukera ematen diote ordenagailu bati, estimazio bidezko nabigazio izeneko metodoa erabiliz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *'GPS system with IMUs tracks first responders'.* .

Kanpo estekak
-------------

* giroskopio isolatutako IMU laguntza baten deskribapena (ingelesez)
* Nabigazio inertziala: 40 urteko bilakaera - Laburpena www.imar-navigation.de webgunean (ingelesez)
* Hiru ardatzeko IMU bat (ingelesez)
* IMU lan-printzipioa
**Sakris Kupila** (Humppila, 1996ko apirilaren 14a) finlandiar medikuntzako ikasle eta trans aktibista da. 2019 eta 2020 artean Seta LGBT erakundeko presidentea izan zen.

Bizitza
-------

Jaiotzez emakumezko generoa esleitu zioten baina umetatik genero disforia sentitu zuen. Hemeretzi urte zituela, emakumezkotik gizonezkorako sexua berresleitzeko prozesu juridikoa hasi zuen. Horretarako baldintza gisa, lehenik transexualitatearen diagnostiko psikiatrikoa jaso behar izan zuen, egoera hau buruko gaitz batekin parekatzen duena. 

Horrez gain, Finlandiak esterilizazioaren legezko betekizuna zuen sexua berresleitzeko. Kupilak horri uko egin zion, eta genero juridikoaren aldaketa ukatu zioten. Horren harira, nazioarteko kanpaina bat hasi zuen Amnistia Internazionalak Finlandiako legea alda zezaten pertsona transen eskubideak urratzeagatik. Hori bere giza eskubide orokorren partetzat hartzen du. 

Kanpaina 2017ko abuztuan amaitu zen, Finlandiako gobernuak genero trantsizioei buruzko legea ez aldatzea erabaki zuenean. 

Sakris Kupila Jaana Tiirirekin ezkonduta dago, pertsona desgaituen eskubideen aldeko aktibista dena. Finlandiako legearen arabera, haien ezkontza sexu bereko pertsonen arteko ezkontzatzat hartzen da. Helsinkin bizi dira, non Kupilak medikuntza ikasketak egiten ari da Helsinkiko Unibertsitatean. 

2018ko azaroan, Kupila hautatu zuten Seta LGBT erakundeko presidente gisa 2019-2020 urterako. Medikuntzako ikasle gisa, Kupila etorkizuneko medikuak trebatzen ditu pertsona transgeneroekin modu zentzuzko batean komunikatzeko lan egiteko. 

2019an Finlandiako eragin handieneko hamar medikuen artean sailkatu zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Finlandieraz)** «Setan uusi puheenjohtaja on Sakris Kupila» *Seta* 2018-11-25 (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
2. ↑   **(Ingelesez)** «Bill to change Finland's transgender sterilization requirement comes up short» *Yle* 2017-10-07 (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Stop Finland discriminating against transgender people» *Amnesty International*  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2020-02-24) (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
4. ↑   **(Ingelesez)** «Sakris Kupila. Denied legal gender recognition» *Amnesty International* (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
5. ↑   **(Ingelesez)** «Finland must protect trans rights» *Amnesty international* (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
6. ↑   **(Ingelesez)** «Life In Limbo: How Finland Is Failing On Gender Identity Rights» *News Now Finland* 2018-03-08  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2019-12-18) (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
7. 1 2   **(Suedieraz)** Wegelius, Maria. «De säger att vi är psykiatriskt rubbade» *Yle* 2018-12-06 (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
8. ↑   **(Finlandieraz)** Skytén, Emmi. «Sakris Kupila kouluttaa lääkäreitä kohtaamaan transihmisiä» *Helsingin yliopist* 2019-02-15 (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).
9. ↑   **(Finlandieraz)** «Koko lista on nyt julki! – Katso täältä kaikki terveysalan sata vaikuttajaa vuodelta 2019» *Mediuutiset* 2019-12-13 (Noiz kontsultatua: 2024-01-08).

Kanpo estekak
-------------
**Gerrit Schimmelpenninck** kondea (Amsterdam, 1794ko otsailaren 25a – Arnhem, 1863ko urriaren 4a) herbeheretar negozio-gizon eta politikaria izan zen, ideologia liberaletik kontserbadorera.

Herbehereetan lehen ministro kargua bete zuen lehen pertsona izan zen. San Petersburgoko eta Londresko enbaxadetan ere jardun zuen.

Gilen II.a erregeak lehen ministro izendatu zuen Johan Rudolph Thorbecke Ministroen Kontseilutik kanpo mantentzeko. Schimmelpenninckek 1848an hartu zuen lehen ministro kargua, eta, gainera, Kanpo Arazoetako eta Finantza Ministerioez arduratu zen. Britainiarraren antzeko konstituzio bat onartzea proposatu zuen, baina bere proposamena baztertu egin zen. 1848ko maiatzean dimititu zuen.



| * i
* e
* a
Herbehereetako lehen ministroak |
| --- |
| 
* Schimmelpenninck
* De Kempenaer
* Thorbecke
* Van Hall
* Van der Brugghen
* Rochussen
* Van Hall
* Ja. Van Zuylen van Nijevelt
* Van Heemstra
* Thorbecke
* Fransen van de Putte
* Ju. Van Zuylen van Nijevelt
* Van Bosse
* Thorbecke
* De Vries
* J. Heemskerk
* Kappeyne van de Coppello
* Van Lynden van Sandenburg
* J. Heemskerk
* Mackay
* Van Tienhoven
* Roëll
* Pierson
* Kuyper
* De Meester
* T. Heemskerk
* Cort van der Linden
* Ruijs de Beerenbrouck
* Colijn
* De Geer
* Ruijs de Beerenbrouck
* Colijn
* De Geer
* Gerbrandy
* Schermerhorn
* Beel
* Drees
* Beel
* De Quay
* Marijnen
* Cals
* Zijlstra
* De Jong
* Biesheuvel
* Den Uyl
* Van Agt
* Lubbers
* Kok
* Balkenende
* Rutte

 |  |

[[Kategoria:Herbehereetako lehen ministroak])
**Belharra** Hendaia eta Donibane Lohizuneko kostaldean dagoen uharri bat da, eguraldiaren arabera olatu edo uhin erraldoi bat sorrarazten duena. Uhinari ere *Belharra* deritzo eta surflariei esker egin da ezaguna.

Izena itsas belarretik datorkio, eta gehienetan lapurterako grafiaz erabiltzen da (*belharra*, eta ez *belarra*).

Ezaugarriak
-----------

Uharria Hendaia eta Donibane-Lohizune arteko kosta parean dago43°24′37″N 1°43′08″W﻿ / ﻿43.410316°N 1.718931°W﻿ / 43.410316; -1.718931. Itsasertzetik urrun sortzen da eta ur-motorrekin iritsi behar izaten da. Ez da olatu ziklikoa, eguraldiaren arabera sortzen baita. Maiz hamar metro baino handiagoko altuera izaten du, batzuetan 16 eta 17 metro bitartekoa izanik. Hala ere, 20 metroko altuera ere hartzen duela baieztatu izan da.

Bakarrik surflari adituak ausartzen dira Belharrari aurre egiten. Horien artean, Peio Lizarazu euskal surflaria Belharraren gainean ibili den surflarietako bat da.

Munduko olaturik nabarmenen zerrendetan aipatu ohi da Belharra olatua.

Surflari bat, eskuinean, Belharra izeneko olatuan. 2013ko abenduaren 22an.
Belharra. 2017ko otsailaren 3an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** SurferToday.com, Editor at. «Belharra: the magnificent French outer reef break» *Surfertoday* (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
2. ↑   **(Ingelesez)** SurferToday.com, Editor at. «Belharra: the French reef break awakens» *Surfertoday* (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Surf Blog - Legendary Surf Spot Belharra» *www.surfholidays.com* (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
4. ↑  Kazeta.info - 2014-01-07[*Betiko hautsitako esteka*]
5. ↑   **(Ingelesez)** SurferToday.com, Editor at. «The biggest waves in the world» *Surfertoday* (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).

Kanpo estekak
-------------

* Berria: *Belharra uhin mitikoa*
* Gara: *Iritsi da Belharra olatu erraldoia Lapurdiko kostara*[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2894399
* Commonscat Multimedia: Belharra-Perdun

---

 |

* Wd Datuak: Q2894399
* Commonscat Multimedia: Belharra-Perdun
Categoría:Mujeres
**Li Fanghua** ( Britainiar Hong Kong, 1932ko urtarrilaren 6a - Pekin, 2020ko urtarrilaren 24a) Txinako fisikari bat izan zen, Txinako Zientzien Akademiako, Munduko Zientzia Akademiako eta Nazioarteko Kristalografia Batasuneko kidea. Txinako Fisika Elkarteko eta Kristalografia Batasuneko zuzendaria ere izan zen, eta *Journal of Chinese Electron Microscopy Society*, *J. Electron Microscopy*, *Chinese Physics Letter* eta *Chinese Journal of Physics* aldizkarietako editorea.

  

Lik erraz hitz egiten zuen ingelesez, frantsesez, alemanez, japonieraz eta errusieraz.

2003an Emakumezko Zientzialarien L 'Oréal-UNESCO Saria irabazi zuen, sari hau lortu zuen lehen emakume txinatarra izan zelarik.

Biografia
---------

Li Hong Kong britainiarrean jaio zen 1932ko urtarrilaren 6an, eta Deqing konderrian (Guangdong) zuen antzinako bizilekua. Lau neba eta ahizpa bat zituen. Bere aita, Li Jiong (txineraz: 李炯), jeneral nagusia izan zen Armada Iraultzaile Nazionalaren Laugarren Armadan. Bere ama, Liu Jiqing, (txineraz: 刘季卿) Pekinekoa zen. Lik haurtzaroa Hong Kong britainiarrean, Pekinen eta Guangdongen igaro zuen.

  

Bigarren hezkuntza ikasi zuen Fu Jen Emakumeen Eskolan (txineraz: 辅仁女子中学) eta Peidao Institutu Pribatuan (txineraz: 培道私立中学). Ondoren, Lingnan Unibertsitate Pribatuan onartu zuten (gaur egun Sun Yat-sen Unibertsitatea). Fisikako graduondokoa Wuhango Unibertsitatean ikasi zuen. Leningradoko Unibertsitatean (gaur egun San Petersburgoko Estatu Unibertsitatea) ere graduatu zen 1956an, fisikan espezializatuz. Graduatu ondoren, egonaldi bat lortu zuen Txinako Zientzien Akademiako Fisika Institutuan, eta bertan Lu Xueshanekin lan egin zuen (txineraz: 陆学善).

  

Iraultza Kulturalaren garaian, Maiatzaren Zazpiko Eskoletara bidali zuten lanera. 1973an Txinako Zientzien Akademiara itzuli zen.

  

1982tik 1983ra irakasle bisitaria izan zen Osakako Unibertsitatean.

1993an Txinako Zientzien Akademiako eta 1998an Munduko Zientzia Akademiako kide hautatu zuten.

2003ko otsailean, Emakumezko zientzialarien L'Oréal-UNESCO Saria jaso zuen , sari horien bosgarren edizioan.

Li Fanghua banakako kristalen elektroien difrakzio-egituraren analisiaren arloan aitzindaria da, eta funtsezko figura Txinan bereizmen handiko mikroskopia elektronikoaren garapenean. Bereizmen handiko mikroskopia elektronikoaren arloan lan egin zuen, irudiak prozesatzeko programa informatikorako oinarrizko kalkuluak ezarri zituen, fenomeno parasitarioak (interferentziak, esaterako) ezabatzeko soluzio bat landuz. Bere lanak mikroskopia elektronikoko irudiak hobetzea ahalbidetu zuen, materialak aztertzeko.

  

Pekinen hil zen 2020ko urtarrilaren 24an, laurogeita zortzi urte zituela, gaixotasun baten ondorioz.

Bizitza pertsonala
------------------

Li Fan Haifu-rekin ezkonduta zegoen, hau ere fisikari txinatarra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *李方华：显微科学的"半边天".*  18 de julio de 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9218433

 |

* Wd Datuak: Q9218433

[[Kategoria:1932} jaiotzak]][[Kategoria:2020} heriotzak]]
Categoría:Mujeres
Categoría:Nacidos en 1932
Categoría:Fallecidos en 2020
**Narodnaia Volia** (errusieraz Народная воля, *Herriaren Gogoa*) autokraziaren aurka jardun zuen mugimendu politikoa izan zen, 1880 aldean Errusian sortua. Ondo antolatutako egitura zuen eta Errusiako 50 hiritan baino gehiagotan zituen jarraitzaileak. Hauek langileak, ikasleak eta militarrak ziren. Ukrainan eta Volgako eskualdean ondo sustraituta egon zen. 500 kide baino gehiago izan ez baziren ere, milaka jarraitzaile izan zituen. Zuzendaritza batzordeko kide izan ziren, besteak beste: Aleksandr Mikhailov, Aleksandr Kviatkovski, Andrei Zheliabov, Sofia Perovskaia, Vera Figner, Nikolai Morozov, Mikhail Frolenko, Lev Tikhomirov, Aleksandr Baranikov, Ana Jakimova eta Maria Oxanina.

*Narodnaia Volia* alderdiaren programa
--------------------------------------

Hauek dira proposatzen zituzten puntu nagusiak:

* konstituzioa egingo duen Asanblada biltzea
* boto emateko denontzako eskubidea
* errepresentatua izateko eskubidea eta asanbladak eratzekoa
* adierazpen eta prentsa askatasuna
* autogestiorako aukera
* armada boluntarioek osatua izatea
* herriari lurren jabetza ematea
* ezarian-ezarian lantegiak beharginen eskumenean jartzea
* Errusiar Inperioko herriek autodeterminaziorako eskubidea izatea

Narodnaia Voliakoek uste zuten bazela aukera iraultza politikoa eta gizartearena aldi berean gertatzeko, hau da, erakundeen eraldatzea ez zela aldez aurretiko premisa edo baldintza.
Alderdiaren barruko fronte batek borroka armatuaren alde egin zuen. Pervomartovtsi deiturikoak dira. Errusiako Alexandro II.aren aurko 7 atentatu saio prestatu zituzten, eta azkenean hiltzea ere lortu zuten. Alexandro III.arekin saiatu baziren ere, ezin; Vladimir Leninen anaia Aleksandr Uljanov tsarraren kontrako saio bat prestatzeagatik atxilotu zuten eta heriotzara kondenatu. Hasiera batean gobernuak tentuz hartu bazuen ere fronte honen dinamika, eta sasoiko hainbat kontzesio politiko horren trukean eman izana esatea badago ere, errepresioaren bideari ekin zion: 1879-1883 tartean 70 epaiketatik gora izan ziren eta 2000 pertsona baino gehiago akusatuak izan ziren. Narodnaiarenak egin zuen.

Kanpo estekak
-------------

  

* *Narodnaya Volya alderdiko kideak gogoratzeko Odesan, Ukrainan, ezarritako oroigarria.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q787001
* Commonscat Multimedia: Narodnaya Volya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143431732
* GND: 2051559-5
* LCCN: no2006024269
* NKC: ko2004238945
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q787001
* Commonscat Multimedia: Narodnaya Volya
**Broadcastin** soinu eta bideo seinaleen distribuzioa da, audio eta bideo komunikabideen bidez hedatzen direnak. Publiko orokor bati edo zehatz bati bideratuta izan daiteke. Ezagunenak eta erabilienak telebista (irudiak eta soinua) eta irratia (soinua bakarrik) dira.

Helbideratze metodoak
---------------------

| Helbideratze motak
 |
| --- |
| anycast
 |
| broadcast
 |
| multicast
 |
| unicast
 |
| geocast
 |
| * i
* e
* a
 |

Lau helbideratze metodo aitortzen ditu Internet Protokoloak eta beste sare helbideratze sistemek:

* Unicast helbideratze motak "1-1" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuaren artean: igorle bakar batek hartzaile bakar bat identifikatzen du.
* Multicast helbideratze motak "1-N" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuen artean: igorle bakar batek, identifikaturiko N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa.
* **Broadcast** helbideratze motak, "1-N" asoziazioa erabiltzen du: igorle bakar batek, N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa, baina N horiek, berriz ere beste N erabiltzaileri bidaliko dizkiote informazioa.
* Anycast helbideratze motak, "1-1" asoziazioa erabiltzen du, baina hartzailearen identifikazioa bakarra den arren, identifikazio horren atzean hartzaile talde bat egongo da.

Difusio IPv4 sareetan
---------------------

IPV4 protokoloak, datuen difusioa ahalbidetzen du. IPv4 protokoloan,

Sare baten barruan dauden azpisare konkretu batzuetan bakarrik erabil daiteke difusioa, orokorrean, bideratzaile baten azpian daudenen artean.
Hau egiteko, bi difusio modu daude:

### Difusio mugatua(limited broadcast)

255.255.255.255 helbidea duten IP paketeak bidaltzan datza. Pakete honek, sare fisiko berdinean dauden adabegietara bakarrik iritsiko da. Orokorrean, LAN sare bat izango da.

### Multidifusioa(multicast)

Multidifusioak, helbide-tarte berezi bat erabiltzen du D klasea izenez ezagutzen denak. Helbide hauek ez dituzte adabegiak identifikatzen, sareak eta azpisareak baizik. Pakete bat berbideratzen denean multidifusio helbide batekin,tarteko bideratzaile guztiak paketea azpisare horretara bidaltzeaz arduratzen dira. Azken hau, azpisare horretan dauden adabegi guztietara bidaltzeaz arduratzen da.

Broadcast helbideak "sortzeko" azken bitak 1 balioarekin betetzen dira.Adibidez, 192.168.11.0/24 helbidearen broadcast helbidea 192.168.11.255 izango da.
Gaur egun, multidifusioa experimentalki erabiltzen da.

Erreferentziak
--------------

Txantiloi:Erreferentzia Lista

Kanpo Loturak
-------------

* Encyclopædia Britannica entry *broadcast network*[*Betiko hautsitako esteka*]
* Network Broadcasting and Multicast

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q922122

 |

* Wd Datuak: Q922122
**Porky Txerritxoa** marrazki bizidunetako pertsonaia da, eta bere izenburu originala *Porky Pig* da. Warner Brosen 1935- 1965 urteetan sortutako marrazki biziduna izan zen.

Loony Tunes eta Merrie Melodies marrazki bizidunetan agertzen den pertsonaia da. Pertsonaia hau, lasaia, lotsatia eta hitz totela da. Honen sortzailea Friz Freleng da. Urteen poderioz Bob Clampettek berreragin zuen. Apurka-apurka, arrakasta lortu zuen, baina arrakasta horren arrazoia beste pertsonaiekin, beste programetan zuen harremanaren ondorioa izan zen. Hala nola, Lucas ahatea bezalakoekin. Bi pertsonaien nortasunen arteko alderaketak, Stan Laurel eta Oliver Hardyk *Argala eta Gizena* seriean zutenen antzekoak dira. Porkyk ere hainbat programa protagonizatu ditu, esate baterako Tini Toons bezalakoak. Honetan, Plucky pertsonaiaz lagundurik garbitasunarekiko desira izugarria du.

Marrazki biziduna haurrentzako sortua izan da, nahiz eta garai batean, helduen artean ere arrakasta izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «PORKY TXERRITXOA [MG[11/156]»] *www.euskal-encodings.com* (Noiz kontsultatua: 2018-10-24).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Porky» *OpusVida* (Noiz kontsultatua: 2018-10-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q937186
* Commonscat Multimedia: Porky Pig

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh93008243
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q937186
* Commonscat Multimedia: Porky Pig
**Itziar Imaz Artazcoz** (Gares, Nafarroa Garaia, 1980ko azaroaren 10a) langilea eta politikaria da. 

Garesko alkate bilakatu zen, 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

Biografia
---------

Itziar Imaz Artazcoz material elektrikoko enpresa bateko langilea da, eta 8 urte daramatza enpresa-batzordeko ordezkari gisa.2022ko maiatzetik 2023ko maiatzera Garesko udalean zinegotzi jardun zuen.2023an Alkate izateko hautagai aurkezpenean honako adierazpenak egin zituen:

> *Azken zortzi urteotan, Oihan Mendo buru dela, herriari ahotsa eman zaion Gares berritu, parte-hartzaile, justu, euskaldun eta kolektiboa eraiki dugu. Horrela jarraituko dugu, herri gisa jasangarritasunean, bizigarritasunean, subiranotasunean eta pertsona guztientzako eskubideetan aurrera egiteko dugun potentziala zorroztuz.*
> 
> 

2023ko ekainaren 17an Itziar Imaz Artazcozek (EH Bildu) gehiengo absolutua ziurtatuta zuen Garesko alkate izateko, baina zazpi boto horiez gain, harrigarria bada ere, UPNko lau ordezkarietatik hiruk aldeko emanda hamaika lortu zituen. Yolanda Tejero UPNko zerrendaburuak boto bakarra lortu zuen. 

Egoera horren aurrean, UPNk iragarri zuen kanporatze espedientea irekiko ziela EH Bilduri botoa eman zioten Garesko hiru zinegotziei.

Yolanda Tejero eta Carmen Soto zinegotziek dimisioa eman zuten, eta alderdia utzi. Tejero UPNren zerrendaburua izan zen, eta Soto, zerrendan laugarrena. UPNk lau zinegotzi lortu zituen maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan. Alderdiak jakinarazi zuen Carmen Esain Moreno eta Francisco Martinez Nicolasek ordezkatuko dituztela Tejero eta Soto; zerrendako bosgarrenak eta seigarrenak, alegia.

EH Bilduren aldeko botoa eman zuen hirugarren zinegotzia Alberto Azeldegi Apestegia da. UPNk azaldu zuen mezu bat bidali ziola Azeldegiri, zinegotzi akta itzul zezan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Muñoz, Sheyla.  (2023-06-17). «UPN abre expediente de expulsión a tres concejales de Puente la Reina por votar a EH Bildu» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
2. ↑   Urieta, Virginia.  (2023-02-04). «EH Bildu ratifica las candidaturas de otros dieciséis municipios en Navarra» *Diario de Noticias de Navarra* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
3. ↑   Actual, Pamplona.  (2023-03-05). «Itziar Imaz Artazcoz, candidata de EH Bildu a la Alcaldía de Puente la Reina» *Pamplona Actual* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
4. ↑   «EH Bildu: Imparable. Nafarroa» *geldiezina.ehbildu.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
5. ↑   Muñoz, Sheyla.  (2023-06-17). «UPN abre expediente de expulsión a tres concejales de Puente la Reina por votar a EH Bildu» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).
6. ↑    Urain, Jon O..  (2023-06-20). «Garesen EH Bildu babestu zuten bi zinegotziek UPN utzi dute» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).

Kanpo estekak
-------------

* EKITALDIA Garesen Itziar Imaz alkategaiarekin 2023. YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q119727356

 |

* Wd Datuak: Q119727356
**German Barkin Gonzalez** (Zierbena, 1903ko urriaren 23a - Santurtzi, 1993ko ekainaren 30a) arrantzalea eta traineru estropadetako patroia izan zen.

Kirol ibilbidea
---------------

Kaikun eta Santurtzin arraunlari ibili zen. 1949an Zierbenak traineru indartsua atera zuen *Sociedad Virgen del Puerto* elkartearen izenean. 18 eta 28 urte arteko herriko mutilekin osatu zen trainerua eta Barkin ezarri zuten patroi. Kantauriko Txapelketa jokatu zuen eta hirugarren egin zuen. Ondoren Donostian Espainiako txapelduna izan zen.

1950ean Kontxako Bandera jokatu zuen. Zierbenarrak faborito argiak ziren eta horren aurrean Donostiako *Esperanza* traineruan inguruko herrietako hainbat arraunlari gehitu ziren. Donsotiarrek irabazi zuten eta Zierbenak bigarren postua eskuratu zuen.

Palmaresa
---------

* Espainiako Traineru Txapelketa (1): 1949.
* Kontxako Bandera (0): bigarrena 1950an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «BARQUÍN GONZÁLEZ, Germán - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-06-29).
2. ↑    «"Egitasmoak jasotako erantzuna hunkigarria izaten ari da"» *Bizkaiko Hitza* 2013-05-17 (Noiz kontsultatua: 2023-06-29).
3. ↑   Ollobarren, Rober Areizaga.  (2017-06-11). «Haixeder: KIROL JAIA ZIERBENA 2017» *Haixeder* (Noiz kontsultatua: 2023-06-29).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q120096669
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 21043

 |

* Wd Datuak: Q120096669
**Claudia Alejandra Sagastizábal** matematika aplikatuan lizentziaduna da, eta ezaguna da optimizazio ganbila eta energiaren erabilera ikertzen duelako eta *Optimización Numérica: Aspectos Teóricos y Prácticos* liburuaren egilekide delako. Brasilgo Campinas Unibertsitateko ikertzailea da. [2] 2015etik, *Set-Valued and Variational Analysis* aldizkariaren buru da.

Hezkuntza eta ibilbidea
-----------------------

Sagastizabalek Kordobako Unibertsitate Nazionaleko Matematika, Astronomia eta Fisika Fakultatean lortu zuen lizentziatura, Argentinan, 1984an. Ph.D bat osatu zuen. 1993an, Frantziako Pantheon-Sorbonne Unibertsitatean; haren hitzaldia, *Quelques methodes numeriques d'optimization: Application en gestión de stocks* (Zenbakizko optimizazioko zenbait metodo: inbentarioen kudeaketan aplikatzea), Claude Lemaréchalek gainbegiratu zuen. 

Frantzian egon zen bitartean, Électricité de France-rekin aritu zen lanean elektrizitate-sorkuntzarekin lotutako optimizazio-problemetan, eta gai hori ikertzen jarraitu du ordutik. [3] 1997an Brasilera joan zen bizitzera. 2017an Kanpinen Unibertsitatean hasi aurretik, Matematika Puruaren eta Aplikatuaren Institutu Nazionalean eta Informatika eta Automatizazioko Ikerketarako Frantziako Institutuan ere afiliatu zen, besteak beste.

Aitortza
--------

Sagastizabal hizlari gonbidatua izan zen Matematika Industrialaren eta Aplikatuaren Nazioarteko 8. Biltzarrean, 2015ean. [3] 2018ko Matematikari buruzko Nazioarteko Kongresuan ere hizlari gonbidatua izan zen, kontrol eta optimizazio matematikoaren teoriari buruz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Set-Valued and Variational Analysis» *Springer* (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).
2. 1 2   «Claudia Sagastiz�bal's CV and Research Interests» *web.archive.org* 2018-08-16 (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).
3. ↑   *web.archive.org* (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q56222591
* Commonscat Multimedia: Claudia Sagastizábal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 208973753
* ISNI: 0000 0001 3938 2446
* SUDOC: 09581454X
* ORCID: 0000-0002-9363-9297
* MGP: 80307
* Google Scholar: zs0ogccAAAAJ
* ResearcherID: H-9554-2012

 |

* Wd Datuak: Q56222591
* Commonscat Multimedia: Claudia Sagastizábal
**Sagamiharako sarraskia** hilketa masibo bat izan zen, 2016ko uztailaren 26an, asteartea, goizaldeko 2: 30etik 3: 00etara (Japoniako ordua). 191 pertsona hil zituzten eta 26 zauritu. Krimenen lekua desgaitasuna duten pertsonentzako zentro bat izan zen Sagamiharan (Japonia). Egilea, NHKren arabera, bertako langilea izandako 26 urteko gizon bat izan zen. 1945etik herrialdeko sarraskirik handiena izan zen.

Egilea
------

Sarraskiaren egilea, 26 urteko Satoshi Uematsu, ezinduentzako zentroko instalazioetan lan egin zuen, eta bertan egin zuen sarraskia. Polizia-agenteek Tsukui Yamayuri-en zentroan atxilotu zuten, Sagamihara hirian (Kanagawako prefektura), Tokio eta Yokohama mendebaldean, Kanagawako hiriburuan.

Aurrekariak
-----------

2016ko otsailean, tokiko agintariek Uematsu ospitale psikiatriko batean sartu zuten. Udal agintariek, Japoniako Ordezkarien Ganberako presidenteari zuzendutako gutun batean inkriminatzen zuela frogatu ondoren sartu zuten. Gutun horretan, desgaituentzako bi zentro erasotzeko asmoa zuela zioen, Sagamiharakoa barne. 
Ospitale psikiatrikoan sartzean marihuanaren positibo eman zuen, baina egun batzuk geroago psikikoki ondo zegoela uste izan zutenean zentrotik atera zen.

Epaiketan, 2020an, Uematsuk ez zuen damuaren jarrerarik erakutsi. Epaitegiak heriotz-zigorra ezarri zion.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------
**Halobacterium** arkeobakterioen genero bat da, Halobacteriaceae familiakoa. Bere ezaugarririk nabarmenena mikrobio oso halofiloa izatea da, hots, bizitzeko gatzaren kontzentrazio oso handiak behar izatea. Mikrobio hauek ez dira hazten ingurugiroaren gatz-kontzentrazioa %10 baino txikiagoa denean , eta bere gatz-kontzentrazio optimoa %25ekoa da (horrek esan nahi du halofilo hertsiak direla).

Halobacterium itsasoko ura baino askoz gaziagoak diren ingurugiroak behar ditu bizitzeko. Laku oso gaziak (Itsaso Hila, Aintzira Gazi Handia...), gatzagak, oso gaziak diren elikagaiak.... dira arkeobakterio honek gehien maite dituen habitatak.

Gatz kontzentrazio hain handiak jasan ahal izateko Halobacterium-ek proteina bereziak ditu (bere entzimek ez dute lan egiten gatzarik gabe edo gatz gutxirekin). Bere horma zelularraren egitura sodio ioiek egonkortzen dute .

Aerobioak dira eta mugikorrak. Materia organikoaren (gehienbat, aminoazidoen) oxidazioa burutzen dute energia (ATP) lortzeko, baina espezie batzuk fotosintesi bereziren bat burutzeko gai dira, duten arrosa koloreko pigmentu bati esker (bakteriorrodopsina) .

Halobacterium mikrobio Gram negatiboa da, erdibiditzearen bidez ugaltzen dena. Espezie gehienek bazilo itxura dute, eta ez du esporarik sortzen .

Ikus, gainera
-------------

* Halofilo

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Ingraham, J. eta Ingraham, C. *Introducción a la Microbiología* vol. 1, Ed. Reverté, 268 orr.
2. 1 2   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:549-551 orr.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q139014
* Commonscat Multimedia: Halobacterium
* Wikispecies Espezieak: Halobacterium

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* BioLib: 480538
* EOL: 97601
* GBIF: 1000182
* ITIS: 951500
* NCBI: 2239
* WoRMS: 754129
* uBio: 5352958
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D006217

 |

* Wd Datuak: Q139014
* Commonscat Multimedia: Halobacterium
* Wikispecies Espezieak: Halobacterium
**Karlos Emanuel II.a** italieraz: *Carlo Emanuele II di Savoia*); Turin, 1634ko uztailaren 20a – *ibidem*, 1675eko ekainaren 12a) Savoiako dukea izan zen 1638tik hil zen arte.

Viktor Amadeo I.a Savoiakoaren eta Kristina Frantziakoaren semea izan zen. Lau urterekin, Frantzisko Hiazinto anaia nagusiaren oinordekoa izan zen Savoiako dukerrian, eta haren ama arduratu zen erregeordetzaz. 1648an adin-nagusitasunera iritsi zenean, Viktorrek bere amari gobernatzen jarraitzeko eskatu zion, eta bera plazerezko bizitzan aritu zen.
Zoritxarrez ezaguna egin zen valdetarren jazarpenagatik, 1655eko sarraskian amaitu zena.

1663an hartu zuen boterea, ama hil zitzaionean. Merkataritza hobetu zuen, Nizako mendatea garatu zuen eta Alpeetan zehar Frantziarako errepide bat eraiki zuen. Armada eraberritu zuen erregimentuak sortuz eta mertzenario kopurua murriztuz. Turingo Errege jauregiaren eraikuntza enkargatu zuen.

Frantziska Madalena Orleanskoarekin ezkondu zen eta ez zuten seme-alabarik izan. Bere lehen emaztea hil ondoren, Maria Joana Savoiakoarekin ezkondu zen eta Viktor Amadeo II.a Savoiakoaren gurasoak izan ziren.
**Rafael Berrio** (Donostia, 1963 - ibidem, 2020ko martxoaren 31), donostiar kantaria eta musikagilea izan zen. UHF taldearekin hasi zen, punk musikaren estetikatik gertu. Poch-ekin batera aritu zen 1980ko hamarkadan eta Amor a traición eta Deriva taldeetako kidea izan zen.

Diskografia
-----------

* Rafael Berrio

"Diarios″
Warner Music Spain, 2013
Ed. Warner-Chappell.
Ekoipena eta konponketak: Joserra Senperena
* Rafael Berrio

"1971″
Warner Music Spain, 2010
Ed. Warner-Chappell.
Ekoipena eta konponketak: Joserra Senperena
* Deriva

"Harresilanda"
Autoekoizpena/Hotsak, 2005
Ed. Hotsak Ediziogunea. Ekoizlea: Ignacio de Lucas.
* Deriva

"Planes de fuga"
Criminal Discos, 2001
Ed. AGV Ediciones. Ekoizlea: Ignacio de Lucas.
* Amor a traición

"Una canción de mala muerte"
Galerna, 1997
Ed. Hotsak Ediziogunea.
* Amor a Traición "Amor a traición"

Gasa-Warner, 1994
Ed. Vortex Music S.L. Ekoizlea: AaT.
* UHF

Shanti Records, 1981
Maxisingle.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Fallece el músico donostiarra Rafael Berrio» *El Diario Vasco* 2020-03-31 (Noiz kontsultatua: 2020-03-31).

Kanpo estekak
-------------

* Karmele Jaioren iritzia Rafa Berriori buruz, *Berria* 2020/07/23an.
* **(Gaztelaniaz)**:Auñamendi Entziklopedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5641237
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87625890
* BNE: XX827949
* BNF: 18039191g (data)
* Tabakalera ID: 99833
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 25934

 |

* Wd Datuak: Q5641237