*Testamendu Zar eta Berrico Condaira* lanaren azala, 1908ko argitalpenean.

**Frantzisko Ignazio Lardizabal Urretabizkaia** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1806ko uztailaren 5a – 1855eko abuztuaren 20a) euskal idazlea eta Erromatar Eliza Katolikoko apaiza izan zen, Zaldibiako erretorea.

Bizitza
-------

Zaldibiako Albisu etxean jaioa, Lazkaon, Burgosen eta Madrilen egin zituen apaiz-ikasketak. Ikasketak bukatu eta jaioterriko erretore izan zen, harik eta, Gipuzkoa osora hedatu zen izurri beltzak jota, hil zen arte. *Testamentu Zarreco eta Berrico condaira* lana eman zuen argitara hil zen urte berean, 1855ean. Itun Zahar eta Berriko kontakizunen bilduma egin zuen obra horretan. Villasanteren ustez hiztegi hautatu, zehatz eta landua darabil Lardizabalek: "El control racional nunca le permite dar rienda suelta a la pasión ni a la fantasía. Su libro, como lo exige el tema, es narrativo, expositivo, y aunque pueda resultar un tanto frío, está escrito con positiva belleza, y el autor se revela en él como profundo conocedor del vascuence" (Villasante, 1979). Oso irakurria izan zen, Mitxelenak dioenez: "Es probablemente la obra que ha sido más leída en Guipúzcoa en los últimos cien años, y no sin razón: aunque algo monótono, Lardizábal es un buen hablista y un buen narrador" (Mitxelena 1960).

Hil eta handik urtebetera Gipuzkoako Foru Aldundiak Lardizabalek idatziriko *Gramática Vascongada* argitara eman zuen. Gipuzkeraren gramatika bat da oinarrian, baina badu gehigarri bat eta xehetasun franko bizkaierari eta goi-nafarrerari buruz ere. Lardizabalenak omen dira, halaber, *Historia de San Miguel Excelsis de Aralar* eta *Maria Santisimaren amodio ederraren novena* idazlanak, gaur egun galdutzat jotzen direnak.

Lanak
-----

* *Testamentu Zarreco eta Berrico Condaira* (1855)
* *Gramática Vascongada* (1856)
* *Historia de San Miguel Excelsis de Aralar*
* *Maria Santisimaren amodio ederraren novena*

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*.
2. ↑    Urgell, Blanca (arg.).  (1995). *Testamentu Zarreko Kondaira (I eta II).*  Euskal Editoreen Elkartea ISBN 84-88947-18-6 // 84-88947-17-8..
3. ↑    Urgell, Blanca (arg.).  (1999). *Testamentu Berriko Kondaira.*  Euskal Editoreen Elkartea ISBN 84-89816-87-5..
4. ↑   {{es | eu}} Rodriguez Ranz, Jose Antonio (zuz.).  (2006). *Gramática Vascongada.*  Gipuzkoako Foru Aldundia ISBN 84-7907-534-1..

Kanpo estekak
-------------

* «Frantzisko Inazio Lardizabal», *Literaturaren Zubitegia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8962397
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 43805108
* ISNI: 0000 0001 1949 2031
* Literaturaren Zubitegia: 733
* BNE: XX1337951
* BNF: 106818140 (data)
* CANTIC: a1040417x
* GND: 138631190
* LCCN: nb2001083166
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 85601
* Lur: 03718/eu\_l\_0611/l0611
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q8962397