recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sherman konderria** (ingelesez: *Sherman County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Stratford da. 2010eko zentsuaren arabera 3.034 biztanle zituen, Sherman kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sherman konderriak 2.391,08 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,43 ura dira. Beste 2.390,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,27 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.034 pertsonetatik 2.989 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.227 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114423
* Commonscat Multimedia: Sherman County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145427045
* LCCN: n81083845
* NARA: 10046994
* **Lekuak**
* OSM: 1807489
* TGN: 2002074

 |

* Wd Datuak: Q114423
* Commonscat Multimedia: Sherman County, Texas
**Sibley konderria** (ingelesez: *Sibley County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gaylord da. 2010eko zentsuaren arabera 15.226 biztanle zituen, Sibley kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sibley konderriak 1.555,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 30,41 ura dira. Beste 1.524,93 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,79 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 15.226 pertsonetatik 14.933 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.098 dira. 41 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 80 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 138 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491184
* Commonscat Multimedia: Sibley County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126678675
* ISNI: 0000 0004 0482 3848
* LCCN: n81066360
* NARA: 10039581
* **Lekuak**
* OSM: 1795860
* TGN: 2001070

 |

* Wd Datuak: Q491184
* Commonscat Multimedia: Sibley County, Minnesota
**Setúbalgo Jesusen monasterioa** (portugesez: *Igreja do antigo Mosteiro de Jesus*) Portugalgo Setúbal hirian dagoen monumentu ezagunena da, izan ere manueldar estiloan egindako lehenengotakoa baita. 1910an Monumentu nazional izendatua izan zen.

Historia
--------

Justa Rodrigues Pereira nobleak 1490an fundatu zuen Jesusen komentua hiriko harresietatik kanpora, eta 1491eatik aurrera Joanes II.a Portugalgoak patrozinatu zuen Diogo de Bopitaca arkitektuari eraikinaren diseinua enkargatuz. Elizaren lehenengo zatiak 1495erako burutu ziren. Urte horretan Joanes II.a hil eta Manuel I.a Portugalgoak jarraitu zuen eraikuntzarekin. Hasiera batean egurrezko sabaidun nabe bakarra egitekoa zen arren Manuel I.ak harrizko sabaidun hiru nabeko eliza egitea erabaki zuen. 1510an amaitu ziren lanak.

XVI mendean pizkundeko erretaula ezarri zen aldarean eta elizaren aurreko plazan bretxazko gurutze dotorea ezarri zen.

Iruditegia
----------

* Ataria.Ataria.
* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Gurutzea.Gurutzea.
* Habearte nagusia.Habearte nagusia.
* Barnealdeko azuleiuak.Barnealdeko azuleiuak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3137311
* Commonscat Multimedia: Convento de Jesus de Setúbal

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124963312
* SUDOC: 204218136
* **Ondare historikoa**
* IGESPAR: 70218
* SIPA: 3439

 |

* Wd Datuak: Q3137311
* Commonscat Multimedia: Convento de Jesus de Setúbal
**Adrian Muxika** (1453 - 1499) noble eta esploratzaile euskalduna izan zen.

Muxika euskal jatorriko familia noble batean jaio zen. 1498an Kristobal Kolonekin batera joan zen Ameriketara bere hirugarren bidaian, non Kolonen aurkako matxinadan parte hartu zuen 1499an, Francisco Roldanen gidaritzapean. Muxika, matxinadan parte hartzaile nabarmena izan zen, bere parte hartzearen norainokoa eta bertakoen aurkako ankerkerien hasieran izan zuen papera ezagutzen ez den arren. Matxinadak arrakasta izan zuen arren, Kolonen tropek Muxika atxilotu eta urkatu zuten.

Herri kulturan
--------------

Adrian Muxika Michael Wincottek interpretatu zuen Ridley Scotten *1492: Conquest of Paradise* filmean. Mújicak paper garrantzitsua du filmean Kolonen nemesia bezala, nork Roldanen matxinadaren lider papera hartzen duen bere eskuineko eskuarekin Hernando de Guevararekin (Arnold Voslook antzeztua). Filmean, Muxikak bere zergak ordaintzeko urrea aurkitu ez duela dioen indigena bati eskua mozten dio. Azkenik, Kolon eta bere aliatuei aurre egin ondoren, bere buruaz beste egiten du amildegi batetik botatzen.

Kanpo estekak
-------------

* Adrian de Moxica *1492an: Paradisuaren konkista*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6041285
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 82752

 |

* Wd Datuak: Q6041285
**Alex North** (Chester, Pennsylvania, 1910eko abenduaren 4a - Pacific Palisades, Kalifornia, 1991ko irailaren 8a) estatubatuar zinema-musikagilea izan zen.

Gurasoak errusiarrak zituen. Musika-ikasketak egin zituen hainbat kontserbatoriotan, eta Aaron Copland eta Ernest Toch izan zituen irakasle. Elia Kazanen *Death of a Salesman* filmerako musika ondu ondoren, zuzendari berak *A Streetcar Named Desire* (1951) filmerako partitura ere sor zezan eskatu zion; bertan, jazz-estiloko gaiak sartu zituen, pertsonaien psikologia bihurriari loturik. Musika-mota hori bera erabili zuen *I´ll Cry Tomorrow* (1955), *The Rose Tattoo* (1955), *The Misfits* (1961), *The Sound and the Fury* (1959) eta *Sanctuary* (1961) filmetan ere. Giro historikoko zenbait filmetan ere lan egin zuen: *Spartacus* (1960), *Cleopatra* (1963), *The Agony and the Ecstasy* (1965) eta *The Shoes of the Fisherman* (1968). *Cheyenne Autumn* (1964) eta *Bite the Bullet* (1975) westernen musikak ere berak ondu zituen. Azken urteetan, John Hustonekin askotan aritu zen lanean: *Wise Blood* (1979), *Under the Volcano* (1984), *Prizzi's Honor* (1985), eta *The Dead* (1987). Ondoren, Volker Schlöndorffek zuzendu zuen *Death of a Salesman* (1985) filmaren bertsio berrirako musika berridatzi zuen. Arrakasta handia lortu zuen bere abestietako bat *Unchained Melody* izan zen, *Ghost* (1990) filmerako egin zuena. Oscar Sarietarako hamabost aldiz izendatu zuten arren, bere obra osoa saritzen zuen Ohorezko Oscarra bakarrik jaso zuen (1986).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q349448
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 2657177
* ISNI: 0000 0003 6854 3848
* BNE: XX1726542
* BNF: 138980284 (data)
* GND: 128962275
* LCCN: n83174977
* NKC: ola2002140155
* SNAC: w6m62hbx
* SUDOC: 061578312
* BIBSYS: 4002291
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04442/eu\_n\_1038/n1038
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q349448
**Sosigenes Alexandriakoa** astronomo eta filosofo Alexandriar bat izan zen, Julio Zesarrek agindutako (K.a. 45, Erromako sorreratik 707. urtea ) erromatar egutegiaren erreforman esku hartze nabaria izan zuena.

juliotar egutegia
-----------------

Astronomo honen kalkuluen arabera, eguzkiaren biraketa 365 egunetan eta sei orduetan ezarri zuten, hurbilketa handia izan zen, errore-marjina oso txikiarekin, garai hartako instrumentu rudimentarioak kontuan hartuta, akats absolutua urteko 11 minutu eta 9 segundokoa besterik ez baitzen. Hau da, egun bateko segundo bat baino gutxiago.

Horrela jaio zen juliatar egutegia deiturikoa, dagoeneko eguzkialdikoa, 365 eta 1/4 (6 ordu) eguneko iraupenarekin, lau urteren buruan egun osagarri bat (zenbaketa doitzeko) otsailaren 25etik 24ra bitartean tartekatzen zuena , eta 24a "sextus kalendas martii" izateagatik egun gehigarriari "bis sextus" deitu zitzaion; bertatik, urte bisustu izena dator.

Erromatar Inperioan ofiziala izan zen egutegi hau, eta Eliza Katolikoak bere kalkuluak egiteko hartu zuen, baina dagoeneko ohartarazi zuen Nizeako I. kontzilioan (325) Sosígenesen kalkuluak okerrak zirela, nahiz eta ez zen bere erreformaren erabakia hartu. Izan ere, kristautasunaren jai nagusiaren ospakizunaren data kalkulatzen jarraitu zuen, Piztueraren Pazkoa (udaberriko ekinokzioaren ondoren lehenengo ilbetearen lehen igandea, data finko gisa hartuz, martxoaren 21a), haren arabera.

Izen-ematea
-----------

* Sosigenes Ilargiko kraterra izen hori darama bere oroitzapenean.

Ikus, gainera
-------------

* Egutegi gregoriano
* Christophorus Clavius

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Sosigenes». *Gazetteer of Planetary Nomenclature* (en inglés). Flagstaff: USGS Astrogeology Research Program. OCLC 44396779."Sosigenes". *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. USGS Astrogeology Research Program.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q316867
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 27455849
* GND: 102406375
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q316867
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Shelbyville da. 2010eko zentsuaren arabera 44.436 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 1.069,03 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,17 ura dira. Beste 1.064,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 41,57 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 44.436 pertsonetatik 43.269 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.647 dira. 428 beltzak edo afroamerikarrak. 85 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 242 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 385 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431826
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Indiana

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145433643
* ISNI: 0000 0004 0390 112X
* LCCN: n82018486
* NARA: 10037087
* **Lekuak**
* OSM: 1325667
* TGN: 1002886

 |

* Wd Datuak: Q431826
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Indiana
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sidney da. 2010eko zentsuaren arabera 49.423 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 1.063,69 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,81 ura dira. Beste 1.055,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 46,46 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 49.423 pertsonetatik 47.084 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 661 dira. 928 beltzak edo afroamerikarrak. 76 amerikar natiboak ziren eta 48 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 421 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 45 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 821 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489546
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 133702768
* LCCN: n81099117
* **Lekuak**
* OSM: 911292
* TGN: 1002889

 |

* Wd Datuak: Q489546
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Ohio
**Shelby konderria** (ingelesez: *Shelby County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Harlan da. 2010eko zentsuaren arabera 12.167 biztanle zituen, Shelby kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shelby konderriak 1.531,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,49 ura dira. Beste 1.530,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,94 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 12.167 pertsonetatik 11.982 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 219 dira. 31 beltzak edo afroamerikarrak. 24 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 77 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485491
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127848050
* GND: 5259843-3
* LCCN: n81022705
* NARA: 10039069
* **Lekuak**
* OSM: 1789531
* TGN: 2000643

 |

* Wd Datuak: Q485491
* Commonscat Multimedia: Shelby County, Iowa
**Alexandriako Errege Liburutegia** edo **Alexandriako Antzinako Liburutegia**, bere garaian, munduko liburutegirik handiena izan zen. Alexandro Handiak Egipton sortutako Alexandria hirian kokatua, uste denez, K.a. III. mendearen hasieran sortu zuen Ptolomeo I.a Soter faraoiak, baita 700.000 liburu inguru izan zituela ere. Bibliotheca Alexandrina izeneko liburutegi berri bat, UNESCOk bultzatua, 2002an inauguratu zen hiri berean.

Alexandriako Liburutegiaren suntsipena, mendebaldeko zibilizazioaren misteriorik handienetako bat da. Ez dago lekukotza zehatzik bere alderik funtsezkoenei dagokienez, eta ez dira Museoaren hondakinak aurkitu, Alexandriako Serapeumekoak oso urriak direlarik. Hala ere, erabat ziur esan daiteke Ptolomeotar dinastiak sortutako Liburutegi Handiak, K.a. 48ko Alexandriako Gerran kalterik ez zuela jasan, eta, ziuraski, arabiarren inbasioaren garaian, jada desagertua zegoela, garai honetan, Omar kalifak, milaka liburu suntsitzea agindu zuelarik. Kristau eta musulmandarren erruetatik aparte, liburutegiaren amaiera, III. edo IV. mendeko zehaztu gabeko une batean kokatu behar da, beharbada 273an, Aureliano enperadoreak, hiria hartu eta arpilatu zuenean, edo 297an, Diokleziano enperadoreak beste horrenbeste egin zuenean. Serapeumeko liburutegi-alaba, Liburutegi Handiaren ondorengoa, 391n espoliatua edo, gutxienez, hustua izan zen, Teodosio Handia enperadoreak, Ptolomeotarren hiriko tenplu jentil guztiak suntsitzea agindu zuenean.

Ospe eta garrantzi handiko aditu ugarik lan egin zuten bertan K.a. III. eta II. mendeetan: Zenodoto Efesokoa, Homeroren poemen testuak estandarizatzeari ekin ziona; Kalimako, *Pinakes* idatzi zuena, hots, liburutegi bateko lehendabiziko katalogotzat jotzen dena; Apolonio Rodaskoa, *Argonautika* poema epikoa sortu zuena; Eratostenes Zirenekoa, Lurreko zirkunferentzia kalkulatu zuena ehunka kilometroko errorearekin; Aristofanes Bizantziokoa, grezieraren diakritikoak asmatu zituena eta poesia lerrotan banatzen lehenengoa; eta Aristarko Samotraziakoa, Homeroren behin betiko testuak eman eta haien gaineko komentarioak egin zituena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q435
* Commonscat Multimedia: Library of Alexandria

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143229069
* CANTIC: a11243363
* GND: 4234192-9
* LCCN: n95095212
* ULAN: 500356300
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q435
* Commonscat Multimedia: Library of Alexandria
**Alexandro I.aren uhartea** Antartikako uharte handia da, Bellingshausen itsasoaren hego-ekialdean eta penintsula antartikoaren hego-mendebaldean kokatua, azken honetatik Jurgi VI.a kanalak banatzen duelarik, ia urte osoan izotz iraunkorrez estalia. 435 kilometro luze eta 200 zabal da, eta 43.250 kilometro koadroko hedadura du, azalerari dagokionez, Antartikako uharterik handiena, Hego Antilletako handiena eta munduko 28. handiena bihurtzen dutena.

Toki hau biziki malkartsua da, Jurgi VI.a kanalean zehar Douglas mendikatea hedatzen da, 2.987 metroko altuerara iristen dena. Uharteak goilara forma du iparraldetik hegoaldera 200 milia baino gehiago neurtzen dituelarik.

Uhartearen ipar muturrari Cabo Arauco deitzen dio Txilek, eta Cabo Ruso Argentinak. Kostaldearen zati gehiena izotz hesiek blokeatzen dute. Mendebalderantz Wilkens badia dago. Uhartearen hego-mendebaldean Beethoven penintsula nabarmentzen da.

Historia
--------

Fabian Gottlieb von Bellingshausenek zuzendutako errusiar espedizioak aurkitu zuen 1821eko urtarrilaren 28an, baina kontinentearen zatitzat hartu zen, eta, ondorioz, garai hartan Errusiar Inperioko tsarra zenaren omenez izendatu zen: *Alexandro I.aren Lurraldea*. Finne Ronnek zuzendutako AEBetako espedizioak, 1940ko azaroa eta 1941eko urtarrila bitartean uharte bat zela frogatu zuen. Kartaren batzuetan *Margarita uhartea* bezala agertu zen.

1950eko hamarkadan Fossil Bluff britainiar basea ezarri zen, gaur egun babesleku eta zentro meteorologiko bezala erabiltzen dena.

Lurralde aldarrikapenak
-----------------------

Aldarrikapenak Antartikan: Alexandro I.aren uhartea Argentinak, Txilek eta Erresuma Batuak aldarrikatzen dute.
Uhartea Argentinak, Txilek eta Erresuma Batuak aldarrikatzen dute, hiru aldarrikapenak Itun Antartikoak jartzen duenari lotuta daudelarik.

* Argentinarenak uhartearen zatirik handiena hartzen du, Alexandro I.a deitzen duena (74ª mendebal longitudetik mendebaldera dagoen Beethoven penintsularen zatia izan ezik) Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamenduaren barnean.

* Txilek ere uharteari Alexandro I.a deitzen dio, eta Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hirian hartzen du.

* Erresuma Batuak uhartea Britainiar Antartikako lurraldearen barnean hartu eta *Alexander Island* deitzen du.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia.  (2012-10-18). *172. araua: Itsaslasterren izenak, itsasgune batzuen izenak eta Antartikako toponimia.*  (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q200223
* Commonscat Multimedia: Alexander Island

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 246936203
* GND: 4343137-9
* LCCN: sh2006003313
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2823817
* TGN: 1006229

 |

* Wd Datuak: Q200223
* Commonscat Multimedia: Alexander Island
**Alexandria city konderria** (ingelesez: *Alexandria city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 139.966 biztanle zituen, Alexandria city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Alexandria city konderriak 40,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,14 ura dira. Beste 38,92 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3493,91 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 139.966 pertsonetatik 97.402 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 22.524 dira. 29.778 beltzak edo afroamerikarrak. 327 amerikar natiboak ziren eta 109 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8.351 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 485 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.514 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479016

 |

* Wd Datuak: Q25479016
**Senar-emazteen sarkofagoa** (italieraz: *Sarcofago degli Sposi*), K. a. VI. mendearen amaierakoa, giza formako sarkofago etruriar bat da, 1, 14 metroko altuera eta 1,9 metroko zabalera duena, margotutako terrakotaz egina. Beste bizitzan, ohe batean etzaten ari den bikote ezkondu bat adierazten du (garai hartako pitxer greziarretan agertzen direnen antzeko eszena batean). XIX. mendean aurkitu zen, Cerveteri (antzinako Caere)ko nekropolian eginiko indusketa batzuetan.

Aurpegi irribarretsuek, almendra formako begiek eta mototxetan bildutako ile luzeak, ohearen oinen formez gain, eragin greziarra adierazten dute. Goi erliebeko soingainen eta berna zapalduen arteko kontrastea, tipikoki etruriarra da. Etruriar artistaren interesa, irudien goialdeko erdialdean finkatu zen, eta, bereziki, aurpegi hunkigarrietan eta beso keinukarietan.

Lan hau, Villa Giuliako Etruriar Museo Nazionalean erakusten da. Cerveteriko sarkofagoaren oso antzerakoa da, eta, beharbada, bi lanak, artista berak egingo zituen. Biek, gizon bat eta emakume baten arteko maitasuna islatzen dute, aurretik, kultura greziarren sekula ikusi gabeko irudia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2294393
* Commonscat Multimedia: Sarcofago degli Sposi

---

 |

* Wd Datuak: Q2294393
* Commonscat Multimedia: Sarcofago degli Sposi
**Serpis** Valentziako Erkidegoko kostaldeko ibaia da, Alacant eta Valentzia probintzietan dagoena.

Ibai-erregimena mediterraneoa da, maximoa urtarrilean eta minimoa abuztuan. Uholde euritsuen ondorioz, goraldi handiak izaten ditu udazkenean. 1986ko urriaren 1eko ur-goraldian 770 m³/s. eraman zituen Beniarrésen (Alacant). 1987ko azaroaren 3an gainezka egin zuen Gandían (Valentzia), 24 ordutan 720 mm-ko euriteen ondorioz. Beniarrésko urtegiak, 30 hm³ dituenak, bere urak erregulatzeko balio du, eta Safor eskualdeko baratzean ureztatzea ahalbidetzen du.

Serpis ibaian honako arrainak aurki daitezke: barboak, ortzadar amuarrainak, zamo arruntak, perkak eta valentziak (populazio txikietan, valentzien populazio handiena Encantada sakanean dago).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Miñano y de Bedoya, S. de.  (1826). *Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal.*  Madril, 108 or..
2. ↑   Pellicer Bataller, J..  (1997). *De la Mariola a la Mar. Viatge pel riu Serpis.*  Bellreguard: Col.lectiu de Mestres de la Safor.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54882
* Commonscat Multimedia: Serpis River

---

* **Lekuak**
* TGN: 1129878

 |

* Wd Datuak: Q54882
* Commonscat Multimedia: Serpis River
Hizkuntzalaritzan **sinkronia eta diakronia** ikuspegiak erabili izan dira hizkuntzei buruzko analisiak eta ikerketak egiteko Saussureren garaietatik. Analisi **sinkroniko** batek hizkuntza bat une jakin batean aztertzen du; analisi **diakroniko** batek, ordea, hizkuntzaren bilakaera historikoa aztertzen du. Edo hizkuntzaren atal baten bilakaera historikoa.

Une jakin bateko hizkuntzaren deskripzioak edo analisiak sinkroniaren ikuspegitik egiten dira, esate baterako: Euskaltzaindiaren *Euskara Baturaren Eskuliburua*. Gramatika horrek, bere garaiko hizkuntzari buruzko argibideak ematen dituen heinean, batez ere ikuspegi sinkronikoa erakusten du.

Analisi diakronikoak, ordea, hizkuntzaren bilakaera historikoren analisiak egiten ditu. Analisi diakroniko ezagun bat, esate baterako, Mitxelenaren Fonética histórica vasca doktore tesia da.

Analisi diakroniko batzuek historiatik harago joaten dira, hau da lehen dokumentuak baino lehenagora, eta hizkuntzaren atalen bat berreraikitzeraino iristen dira, hizkuntzaren historiaurreko garaietako atalen bat berreraikitzeraino. Berreraikitako hizkuntzei proto-hizkuntza edo aitzin-hizkuntza esaten zaie. Horrela, esate baterako, berreraiki egin dira proto-euskara, aitzineuskararen, atal batzuk.

Ikus, gainera
-------------

* Eugen Coseriu

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Sarrera - Euskara Batuaren Eskuliburua» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-06-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1208048

 |

* Wd Datuak: Q1208048
**Almirantearen gotorlekua** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai San Pedro barrutian eta Donostiako mugan dagoen gotorleku baten hondakinak dira. Pasaiako badiaren bokalaren gain dago, Ulia mendian, eta Platako lurmuturra eta Platako itsasargitik hurbil, Gurutzeta izeneko muino batean dago kokatuta, 206 metrora itsas mailaren gainetik. Bi udalerrien arteko mugan kokatuta izanik, Donostiako eraikintzat ere hartua izan da.

1876an Donostia inguruan zeuden gotorleku liberal eta karlistak. **Almirantearena** goian eskuinaldean.
Antzinako kokaleku militarra da, XIX. mendean Karlistaldietan Donostia inguratu eta defendatzen duten liberalen gotorlekuetako bat izan zen. 1836ko apirilean Britaniar legio batek eraiki zuen forte horren aurrekari bat, gerizpe edo parapeto-gune modukoa Pasaiako badia zaintzeko eginkizunarekin. Almirante, Ingelesena edo Morales izenekin ere ezaguna izan zen orduan; hori dela eta, kokapenaren araberako izenarekin ere ezaguna da, hots, Gurutzetako fortea. Bigarren Karlistadan liberalek eraiki zuten fortea bera eta 1874 urtean kainoiez hornitu Pasaiako portutik. Ordurako Donostiak bere harresiak kenduta zituen eta Donostia liberala defendatu zuten tropek behin-behineko gotorlekuak eraiki zituzten hiru lerrotan, hiriaren inguruan presaka eraikiak ere. Hauek ziren lehenengo lerroko gotorlekuak: Hernandez, Farola, Lugaritz, Puio, Ametzagaina, Altza, Miracruz y Almirante. Halere, gero eta eginkizun xumeagoa izan zuen, Altza, Ametzagaina edo Arramendiko forteak egokiagoak baitziren eremua karlistengandik defendatzeko..

Egiturari dagokionez, oinplano karratua da itxuraz, baina neurtzean trapezio irregularra dela antzematen da. Uliako harearriz egina dago. Barrutian zenbait eraikin dokumentatu dira munizioa gordetzeko eta soldaduen aterperako..

Almirantearen gotorlekua.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Sáez García, Juan Antonio.  (2007). «Los fuertes de Alza y del Almirante en la última confrontación carlista» *Altza, hautsa kenduz* (Altzako Historia Mintegia): 9-18..
2. ↑  Arrieta, Antton.- *Euskal Herriko Forteak : Berpizkundetik karlismora*.-Tafalla : Txalaparta, 2015
3. ↑  Saez, Juan Antonio; Agirre Gorka.- *Gotorlekuak Gipuzkoan : XVI-XIX. mendeak* (Bertan, 18 zk.).- Donostia : Gipuzkoako Foru Aldundia, 2002

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q20492409
* Commonscat Multimedia: Almirantearen gotorlekua (Ulia)

---

 |

* Wd Datuak: Q20492409
* Commonscat Multimedia: Almirantearen gotorlekua (Ulia)
**Ambergris Caye** (gaztelaniaz Cayo Ámbar Gris ere esaten zaio) Belizeko uharterik handiena da

Kokapena
--------

Herrialde horren ipar-ekialdean dago, Mexikoko mugatik gertu, Karibe itsasoan. Administratiboki Belizeko barrutian dago.

Ezaugarriak
-----------

40 kilometro luze da iparraldetik hegoaldera, eta 1,6 kilometro zabal da gutxi gorabehera, eta 64 km²-ko azalera du. Bertan, 2.000 pertsona inguru bizi dira, gehienak herri handienean, San Pedron, itsasoko kostaldean. Munduko arrezifeen bigarren oztoporik handiena denez, helmuga turistiko ezaguna ere bada. 1996an Unescoren Gizateriaren Ondare gisa sailkatzea merezi izan zuen eta habitat babestu oso ospetsua da.

Iruditegia
----------

* San Pedro hondartza.San Pedro hondartza.
* Kaiatik ikusitako parke nagusia.Kaiatik ikusitako parke nagusia.
* Ambergris Cayeren itsasetzea.Ambergris Cayeren itsasetzea.
* Ilunabarra Ambergris Cayen.Ilunabarra Ambergris Cayen.
* Arrantzaleak.Arrantzaleak.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q457186
* Commonscat Multimedia: Ambergris Caye

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 1170145424626486830817

 |

* Wd Datuak: Q457186
* Commonscat Multimedia: Ambergris Caye
**Almonaster la Realgo meskita** (gaztelaniaz: *mezquita de Almonaster la Real*) Espainiako Andaluzia erkidegoko Huelvako probintziako herri horretan zegoen islamdar otoitz-gune bat izan zen. Kordobako kaliferriaren garaian eraiki zen, IX. eta X. mendearen artean, Almonastergo gazteluaren barnean, VI. mendeko basilika bisigodo baten hondakinen gainean, honen materialak berrerabili egin zirelarik. Kristau Errekonkistaren ondoren ermita bihurtua izan zen, Andre Maria Sortzez Garbiari eskainia, ordutik gurtza katolikoa zuelarik.

Balio handiko multzo historiko eta artistiko bat da, landa gune batean Espainian ia kalterik jasan gabe mantendu den andalustar meskita bakarra baita, egundaino eraikin hauen propioa den xalotasun eta baretasuna mantenduz. Erromatar, kalifar eta kristau elementuekin, 1931ko ekainak 3an Monumentu nazional izendatua izan zen, modu orokorrean 1949ko apirilak 22ko dekretua eta Espainiar Ondar Historikoari buruzko 16/85 Legeak modu orokorrean babestua. Gaur egun, bere funtzio erlijiosoa kulturgune funtzioarekin uztartzen du.

Deskribapena
------------

Barnealdeko zutabeak.
Meskita Almonaster la Real herria domeinatzen duen muino baten eraikia dago. Otoitz-guneaz gain, zezen plaza baten ondoan dagoen gotorleku musulman bat ere hartzen duen multzo batean dago.

Trapezoide formako eraikin bat da, ziur asko lurrazalaren gainbeherak eragindako forma. Tenpluaren egituran islamdar gurtza tokien antolaketa klasiko bat ikus daiteke, bi gune ezberdin ikus daitezkeelarik: Abluzioen patioa edo sahna, eta otoitz aretoa edo harama, alboko hamaika metro inguruko area karratu bat osatuz. Otoitz aretoa zabalera ezberdineko bost nabez osatua dago. Bere arkudiak, Kordobako meskitakoak bezala, alkiblarekiko zeharka doaz. Erdiko nabea hurrengo biak baino zabalagoa da, hauek, era berean, kanpoaldeko biak baino zabalagoak direlarik. Hegoaldeko aldean dauden zatiak besteak baino zabalagoak dira, argi eta garbi T forma hartuz. Patioa mendebaldeko alboko bi nabeen luzapenean, zati batean harkaitzean zulatua dago.

Eraikina adreiluz, granitozko harlanduz eta harri-hormaz egina dago. Eraikitzeko, I. eta II. mendeetako erromatar jatorriko hil aldare, zutabe eta kapitelak bezalako eramateko gaiak erabili ziren, baita V. eta VI. mendeetako zati bisigodoak ere, epitafiodun hilarri bat, ikonostasi kantzel bat, zimazio bat eta ateburu bat. Arkuak adreiluz eginak daude, eta euskarri heteroklito batzuetan pausatuak daude. Batzuk zutabe fusteak dira, beste batzuk harrizko zutabeak.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3109589
* Commonscat Multimedia: Mezquita de Almonaster

---

 |

* Wd Datuak: Q3109589
* Commonscat Multimedia: Mezquita de Almonaster
**San Migel eliza** Izarbeibarrako Biurrun-Olkotz udalerriko Olkotz kontzejuan kokatutako Erdi Aroko kristau eliza bat da, erromaniko estiloan. XVII. mendean berregin zen.

Habearte bakarra da, angeluzuzena, burualde zuzena duten lau ataletan banatuta. Hasierako fabrikatik iparraldeko fatxadako arkupea dago, Eunateko santutegiaren erreplika. Portada loreraino zabaltzen diren bola kapusaiatsuz apainduta dago, zurtoin fin eta uhintsuen eta apaindura txikiaren artean, akarkoladun kapitel bitxi baten gainean. Eunaterekin batera, grecak apaintzen ditu eta irudi oso luzeak eransten dizkio arkuaren kanpoko harian. Errenazimendu garaiko hiru erretaula izan zituen. Pedro Arraidu eskultorearen esku-alboko biak antikuario bati saldu zizkioten duela urte batzuk. Erretaula nagusia Domingo Bidarterena da. Tenpluan, era berean, Aurkezpeneko Andre Mariaren irudi bat dago, XVII. mende hasierako erromanista, zeinaren biluztasunak anatomia irmoa erakusten duen. Desagertutako La Presentación ermitatik dator.

Erreferentziak
--------------

* *Nafarroako Entziklopedia Handia | OLKOTZ.*  (Noiz kontsultatua: 2022-12-28).

Ikus gainera
------------

* Olkotz
* Biurrun-Olkotz
* Izarbeibar
* Izarbeibar-Novenera

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q66059223
* Commonscat Multimedia: Church of Olcoz

---

* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 669-340

 |

* Wd Datuak: Q66059223
* Commonscat Multimedia: Church of Olcoz
**Amaia Agirre Muñoa** (Getxo, Bizkaia, 1974ko uztailaren 2a) Getxoko emakumezko lehen alkatea izan da. 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJren izenean alkate hautatu zuten.

Formazioa
---------

Gerra Zibilaren garaietan familia osoak atzerrira ihes egin behar izan zuen eta ezin izan zen Euskal Herrira 1981era arte itzuli. Haurtzaroa Donibane Lohizunen igaro zuen eta nerabezaroa Donostian. 1989az geroztik Getxon bizi izan da. Psikologian lizentziatu zen eta gradu-ondoko ikasketak egin zituen, gatazken ebazpen eta artekaritza alternatiboan espezializatzeko. Prestakuntza zabaltzearren Suitza, Frantzia eta Estatu Batuetara joan zen.

Ibilbide profesionala
---------------------

Berriz ere etxera etorri eta Deustuko Salestarreen ikastetxean hasi zen beharrean, gizarte proiektuen atala koordinatzen.

Gero Gatazka Eraldatzeko Unibertsitate Zentroa sortu zuen UPV/EHUren eskutik, unibertsitatetik sortu zen lehen spin off enpresetako bat izan zena. Unibertsitate zentroa artekaritza komunitarioan, zigor-artekaritzan, talde handien eta bizikidetza-proiektuen laguntzan espezializatu zen, hala udaletan nola ikastetxeetan. Enpresan 12 urte egin zituen eta tarte horretan gatazken ebazpenari lotuta dauden esparru askotan lan egin zuen.

Aldi horren ostean Agirre Lehendakari Center for Social and Political Studies (ALC) Zentroan lan egin zuen.

2015ean Getxoko udaleko Gobernu Ireki eta Gardentasuneko zinegotzi aukeratu zuten eta ataza horretan ikerketa-zentroko lanpostuarekin batera aritu ahal izan zuen.

Getxoko alkatea
---------------

2019ko ekainetik Getxoko alkatea da. Udalbatza berria osatzeko bilkuran, Agirrek jaso zituen EAJ/PNVren 11 zinegotzien botoak. PPren hautagaiak, Eduardo Andradek, bost jaso zituen, bere taldearenak; EH-Bilduren hautagaiak, Nerea Guijarrubiak, bere alderdiaren lauak; eta Elkarrekin Podemosen hautagaiak, Ignacio Roblesek, bere taldeak lortutako bi zinegotzienak. PSE-EEk boto zuria eman zuen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2    «Udalbatza berria osatu da eta Amaia Agirre da udalburua.» *GetxoBerri* 2019-06-20 (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
2. ↑   «Amaia Agirre: "Pertsonengan zentratzen diren politikak martxan jarriko ditugu" | Hamaika Telebista» *www.hamaika.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).[*Betiko hautsitako esteka*]
3. ↑   «Getxo - Udala - Alkatea - Biografia» *www.getxo.biz* (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
4. ↑    «Getxoko Udala "egonkortasun politiko handiagoz hornitzeko" helburuagaz akordioa sinatu dute EAJk eta PSE-EEk - Getxo» *Hiruka.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).

Kanpo estekak
-------------

* «Amaia Agirre, Getxoko lehen alkate emakumea» *www.eitb.eus*. Noiz kontsultatua: 2020-03-08.
* Amaia Agirre bilaketaren emaitza Uribe kostako Hiruka.eus aldizkari lokalean (>200 albiste)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65047446

 |

* Wd Datuak: Q65047446
***Amodiozko penak bertso berrietan*** Antonio Zavalak atondutako bertso-antologia da. 1976an plazaratua, egile eta iturri desberdinen ak bildu zituen.

Ezaugarriak
-----------

Hitzaurrean Antonio Zavalak aitortu zuen bertso hauek Bilintxen ehun urtemugarekin batera prestatzen ari zen lanekin aurkitu zituela. Bertsoak anonimoak dira, zenbait kasutan Bilintxenak izan daitezkeen zalantza adierazi zuen Zavala, eta gehienak Ipar Euskal Herrikoak eta Gipuzkoakok dira. Garaiari begira, oso urte desberdinetakoak dira, batzuk Bilintx aurretikoak, beste batzuk Zavalaren garaikideak.

Izenburua
---------

Izenburua Zavalak *Markesaren alaba* poemaren bigarren bertsoaren hasieratik hartu zuen. Liburuaren gai nagusia amodiozko penak dira. Bertso Berriak, bestetik, bertso paperen betiko izenburua izan da.

Motatako bertsoak
-----------------

Bi mota bereizi zituen antolagiaren egilea:

* Bertsolariak bere sentimentuak jaulkitzen dituen bertsoak. Hauek lirika bezala sailkatzen ditu.
* Bertsolariak amodioari buruz zerbait kontatzen duenean, besteei gertatutako zerbait azaltzen duenean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Liburua Euskaltzaindiaren webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q57670367

 |

* Wd Datuak: Q57670367
**Sheridan konderria** (ingelesez: *Sheridan County*) Wyomingko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sheridan da. 2010eko zentsuaren arabera 29.116 biztanle zituen, Sheridan kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Sheridan konderriak 6.545,1 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,99 ura dira. Beste 6.537,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,45 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 29.116 pertsonetatik 28.132 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.013 dira. 94 beltzak edo afroamerikarrak. 324 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 192 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 352 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490522
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Wyoming

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 137198952
* LCCN: n79145355
* **Lekuak**
* OSM: 288660
* TGN: 2002381

 |

* Wd Datuak: Q490522
* Commonscat Multimedia: Sheridan County, Wyoming
**Shanghai New International Expo Center** (euskaraz: «Shanghaiko Nazioarteko Erakusketa Gune Berria») Shanghain, Txinan, dagoen biltzar-zentroa da. Erakusketa ugari hartzen ditu, besteak beste, Shanghaiko Automobil Erakusketa. 2002ko Tennis Masters Cup-a ere antolatu du, erakustokietako bat aldi baterako tenis zelai bihurtu zenean. Urtean 90 erakusketa baino gehiagorekin eta 32ko fakturazio-indizearekin (2011), SNIEC munduko erakustazoka arrakastatsuenetako bat da.

Eraikuntza 1999ko azaroaren 4an hasi zen eta 2011ko azaroaren 2an ireki zuten. Bere erakusketa-eremuak 200.000 metro koadroko edukiera du barrualdean eta 130.000 metrokoa kanpoan. Expo Centerren instalazioek 17 erakusketa areto, hitzaldi areto eta negozio zentro bat dituzte. Erdiguneko sarrerako areto batean hotel bat eta metro geltoki bat daude. Lehen faseko inbertsioa 99 milioi dolarrekoa izan zen.

Shanghai New International Expo Center Co. Ltd. Shanghai Lujiazui Exhibition Development Co. Ltd. eta Alemaniako Exposition Corporation International GmbH (GEC) 50:50 sino-alemaniar joint venture bat da. GEC Deutsche Messe AG, Messe Düsseldorf GmbH eta Messe Munich GmbH-en joint venture bat da. 2006az geroztik, Hans-Joerg Geduhn alemaniarra da konpainiako zuzendari nagusia.

Zentroa Murphy/Jahn Architects diseinu-enpresa estatubatuarrak diseinatu zuen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30177
* Commonscat Multimedia: Shanghai New International Expo Centre

---

 |

* Wd Datuak: Q30177
* Commonscat Multimedia: Shanghai New International Expo Centre
**Saturday Night's Alright for Fighting** (euskaraz *Larunbata gaua da, borrokatzerako bikain*) edota **Saturday Night's Alright (For Fighting)** (*Larunbata gaua da, bikain (borrokarako)*) edota Elton John ingeles abeslariaren rock abesti bat da. Garaiko bere bikotea zen Bernie Taupin musikagilearekin batera konposatu zuen. 1973ko *Goodbye Yellow Brick Road* ("Aio Adreilu Horidun Errepidea") diskoaren barnean plazaratu zuen.

Abestia taberna zuloetako borroka eta liskarren gorazarrea da, Erresuma Batuan bereziki herri kulturgunearen oso sustraitua dagoen jarduera Edo fenómeno soziala, horregatik estreinatu zenean herrialde askotako irratietan zentsuratua izan zen. Dena den, sekulako arrakasta izan zuen eta gaur egun Elton Johnen abesti ezagunetako bat da.

Kanpo estekak
-------------

* *Saturday Night's Alright for Fighting* abestia entzungai, YouTube.com **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2711755

 |

* Wd Datuak: Q2711755
**Shackelford konderria** (ingelesez: *Shackelford County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Albany da. 2010eko zentsuaren arabera 3.378 biztanle zituen, Shackelford kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Shackelford konderriak 2.371,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,27 ura dira. Beste 2.367,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,42 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.378 pertsonetatik 3.301 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 340 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 43 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q114550
* Commonscat Multimedia: Shackelford County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143077709
* LCCN: n81083847
* NARA: 10040209
* **Lekuak**
* OSM: 1827100
* TGN: 2002072

 |

* Wd Datuak: Q114550
* Commonscat Multimedia: Shackelford County, Texas
**Aleksandr Ilitx Ulianov** (errusieraz Александр Ильич Ульянов; Nizhni Novgorod, 1866ko apirilaren 12agreg./martxoaren 31jul. - Shlisselburg, 1887ko maiatzaren 20agreg./maiatzaren 8ajul.) errusiar iraultzaile bat izan zen, Vladimir Leninen anaia nagusia.

Biografia
---------

Ilia Ulianov (1831-1886) eta Maria Alexandrovna Blanken (1835-1916) semea eta 5 anai-arrebaren artean nagusia (Aleksandr bera, Dmitri, Maria, Anna eta Vladimir), Aleksandr Simbirskeko eskolan graduatu zen 1883an urrezko dominarekin eta San Petersburgoko Unibertsitatean sartu zen, non natur zientzietan lizentziatu zen eta urrezko domina lortu zuen zoologia arloan eginiko bere lanagatik. Unibertsitatean legez kanpoko biltzar eta manifestaldietan parte hartu zuen, ikasle eta langileei hitzaldiak emateaz gain. 1886an *Narodnaja Volja* (Herriaren Borondatea) talde terroristako kide bihurtu zen.

1887an Alexandro III.a Errusiakoa tsarra hiltzen saiatu zen talde bateko kide bihurtu zen; arrazoi horregatik, urte horretan bertan Shisselburgen urkatu zuten. Haren exekuzioak eragin handia izan zuen anaia Vladimirrengan (handik zenbait urtera, Sobietar Batasunaren lider eta sortzailea izan zen).

Ondarea
-------

1972ko ekainaren 13an aurkitu zuen 2112 Ulyanov asteroidea haren omenez izendatu zen.

Ikus, gainera
-------------

* 1917ko Errusiako Iraultza
* Narodnik

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q333241
* Commonscat Multimedia: Aleksandr Ulyanov

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 20543942
* ISNI: 0000 0000 1583 2900
* BNE: XX5041820
* BNF: 16277647s (data)
* GND: 121672220
* LCCN: no89002473
* SNAC: w6284h9z
* SUDOC: 155421093

 |

* Wd Datuak: Q333241
* Commonscat Multimedia: Aleksandr Ulyanov
Skonto estadioa neguan.
**Skonto FC** edo **Skonto Riga** (izen osoa *Skonto futbola klubs*) Letoniako futbol talde onena da, Riga hiriburukoa. 15 aldiz irabazi du Letoniako futbol liga eta 8 aldiz Kopa.

Historia
--------

Oso talde berria da, Letoniaren independentziarekin batera 1991an sortu baitzen *Forums-Skonto* izenarekin. Urte berean irabazi zuen Letoniako lehen liga eta jarraian beste 13 ere iritsi ziren, 2004 arteko guztiak, kasu batzutan puntu diferentzia handiaz gainera, 1995an bigarrenari 27 puntu atera zizkion esate baterako. 2005ean bigarren egin zuen eta makalaldia iritsi zen. 2010an berriz lortu zuen liga irabaztea eta 2012an bwere zortzigarren kopa ere bai.

Europako txapelketetan ohiko taldea izan arren ez du emaitza aipagarririk lortu. 1999-2000 denboraldian Txapeldunen Ligako hirugarren kanporaketara iritsi zen baina Chelsea FC-k kanporatu zuen eta ez zen taldekako fasean sartu, hau izan zuen urterik onena. Livoniako Kopa, Estonia eta Letoniako txapeldunen artean jokatzen dena, hiru aldiz lortu du eta Liga Baltikoa beste behin. Estatu Independenteen Erkidegoko Kopa ordea ezin izan du irabazi hiru aldiz finala jokatu duen arren.

2015ean bigarren gelditu en baina diru arazo larrien erruz bigarren mailara jeitsiarazia izan zen. Honek ez zuen egoera honetu eta 2016ko abenduan ekonomia porrota adierazi eta taldea desegin zen.

Palmaresa
---------

### Letonian: 23

* Liga (15): 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2010.
* Kopa (8): 1992, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2012.

### Nazio artean: 5

* Estatu Independenteen Erkidegoko Kopa (0): finalista 2001, 2003 eta 2004an.
* Livoniako Kopa (3): 2003, 2004, 2005.
* Liga Baltikoa (1): 2011.
* Baltikoko Txapeldunen Kopa (1): 2011.

Kanpo estekak
-------------

* **(Letonieraz)****(Errusieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q223823
* Commonscat Multimedia: Skonto FC

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146112454
* GND: 3014498-X

 |

* Wd Datuak: Q223823
* Commonscat Multimedia: Skonto FC
**Satelite bidezko mikrouhinak** komunikazio satelite artifizialekin uhinak igortzeko eta jasotzeko erabiltzen dira, errepikagailu gisa.

Sateliteak lurrean dauden estazioekin komunikatzen dira, lurreko estazioen arteko distantzia handia ahalbidetuz. Lurreko estazioak sateliterekin lerrokatua egon behar du.

Sare pribatuak, telebista eta urruneko telefono komunikazioetan erabiltzen dira gehien bat.

Igortzen eta jasotzen diren seinaleen artean interferentziak ez gertatzeko, seinaleen maiztasun hein desberdinak erabili behar dira, bata igortzeko eta bestea jasotzeko. Transmisioa igorletik hartzailera heltzeko, seinaleak segundo batzuk behar ditu, hau dela eta, errore- eta fluxu-kontrola arretaz kudeatu behar dira.

Ikus, gainera
-------------

* Pare kordatu
* Kable ardazkide
* Zuntz optiko
* Izpi infragorri
* Lurreko mikrouhin
* Irrati-uhin

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12267119

 |

* Wd Datuak: Q12267119