**Aleksandr Vasilevitx Bortnikov** (errusieraz: Алекса́ндр Васи́льевич Бо́ртников) (Perm, Sobietar Batasuna; 1951ko azaroak 15–) Errusiako funtzionario bat da. Segurtasunaren Zerbitzu Federalaren (FSB) zuzendaria, 2008ko maiatzaren 12tik, egungo Errusiako Presidente den Vladimir Putinen zirkulu intimoko *siloviki*aren parte da.

Biografia
---------

Bortnikov Permen (Errusiako SESFa, Sobietar Batasuna) jaio zen 1951n. Leningradoko Trenbide Ingeniarien Institutuan lizentziatu zen 1973an, eta Estatuko Segurtasunerako Sobietar Komitean (KGB) sartu zen 1975ean. Hurrengo 28 urteak KGBren behin-behineko oinordekoarentzat lanean eman zituen, Konpainigentziako Zerbitzu Federalarentzat (FSK), eta, azkenik, FSB osoarentzaz, lehen egoitza zuena, San Petesburgon –garai hartan, Leningrado–. *The Times of London* egunkariaren arabera, Bortnikovek eta Vladimir Putinek 1970eko hamarkadan ezagutu zuten elkar lehen aldiz, biak Leningradora destinatuta zeudenean. 2003ko ekainean, Bortnikov San Petersburgo hiriko eta Leningrad Oblasteko FSBaren Zuzendaritzako buru bihurtu zen. 2004ko otsailaren 24an Moskura eraman zuten, eta FSBko Segurtasun Ekonomikoko Zerbitzuko buru izendatu zuten, agentziako zuzendariorde bat.

2008ko maiatzaren 12an, Dmitri Medvedev presidenteak FSBko zuzendari izendatu zuen, eta segurtasun-analista batzuek uste dute biak pertsonalki elkartuta daudela. FSBko zuzendari gisa egindako agintaldiak agentzia garai batean Txeka-ri egozten zitzaion "ezpata zigortzailera" itzultzea ekarri du.

*Sovkomflot*eko administrazio-kontseiluko kidea ere bada, Errusiako ontzi-konpainia eta hidrokarburoen garraio-konpainia handiena.

Nazioarteko agerpenak
---------------------

2015eko otsailean, Estatu Batuek gonbidatuta, Bortnikov errusiar ordezkaritza baten buru izan zen Washingtonen, indarkeriazko estremismoaren aurkako borrokari buruzko goi-bilera batean. Estatu Batuetara hegan egin zuen FSBk opartutako Tupolev Tu-214VPU aire-aginteko postu berri bat estreinatuz, bere generoan bakarra.

2018ko urtarrilaren 27an eta 28an, Bortnikovek AEBak bisitatu zituen, oso ezohiko bidaia batean, Sergei Narixkin –Kanpo-Inteligentzia Zerbitzuko burua– eta Igor Korobov-ekin batera –Errusiako Indarren inteligentzia militarreko burua–. Hirurak Mike Pompeo-rekin, CIAko zuzendariarekin, bildu ziren Washingtonen, eta, CIAren komunikatuen arabera, ustez, Siriatik Errusiara eta Asia Erdialdera itzultzen diren Estatu Islamikoko borrokalariek suposatutako mehatxua eztabaidatu zuten, Siriako Gerra Zibilean AEBek zein Errusiak parte hartu ondoren.

### Bizitza pertsonala eta familia

Bortnikoven semea, Denis Bortnikov, Errusiako bigarren finantza-erakundea den VTB Bank-eko zuzendariordea da.

Arrazoibideak
-------------

### Aleksanr Litvinenkoren hilketa

Sakontzeko, irakurri: «Aleksandr Litvinenkoren pozoinketa»
Alexander Bortnikov FSBko burua (*eskuinean*) Dmitri Medvedevrekin –garaiko Errusiako Presidentea–bildu zen 2009ko martxoan, Txetxeniako terrorismoaren aurkako operazioaren amaieraz hitz egiteko.
2007ko otsailean, *The New Times* aldizkari errusiarrak Aleksandr Litvinenko, FSBko ofizial desertorea, hiltzeko planari buruz idatzi zuen, FSBko iturri bati erreferentzia eginez, esanez "FSBko Segurtasun Ekonomikoko Departamentuko burua, Alexander Bortnikov teniente jenerala, operazioaren ikuskatzaile izendatu zutela".

### Andrei Kozloven hilketa

2007ko maiatzean, Bortnikovek Errusiako Barne Ministerioak Andrei Kozlov-ren –Banku Zentraleko zuzendariordea– hilketarekin lotuta ikertutako diru-zuriketako kasu batean parte hartu zuela jakinarazi zen.

### Ustelkeria-salaketak

2015eko uztailaren 27an, *Novaya Gazeta*k ikerketa-txosten bat argitaratu zuen, Bortnikov eta FSBko beste goi-kargudun batzuk Moskuko Odintsov barrutiko lursailak likidatzen ari zirela esanez. Egunkariaren arabera, taldeak 4.8 hektareako lur-salmenta antolatu zuen Rublevo-Ospenski autobideko umeentzako lorategi batean. Lur publikoa legez kanpo pribatizatzearen truke, bakoitzak 2.5 milioi dolar inguru jaso zituen. Egunkariaren arabera, argitaratutako ikerketak dira FSBk *Rosreestr*aren jabetza-erregistrorako sarbide publikoa ixtea eskaini izanaren arrazoietako bat. Kremlingo bozeramaileak, Dmitri Peskov-ek, esan zuen ez zuena irregulartasunei buruzko ikerketaren berririk.

### Purgaketa estalinisten justifikazioak

Sakontzeko, irakurri: «Purga Handia»
*Kommersant*ek argitaratutako 2017ko abenduko gutun ireki batean, Errusiako 30 akademikok baino gehiagok Bortnikov kritikatu zuten Purga Estalinista Handia legitimatzen saiatzeagatik, *Rossiiskaya Gazeta*ri Txeka-ren ezarpenaren mendeurrenean emandako elkarrizketa batean. Elkarrizketa horretan, Bortnikovek esan zuen artxiboek erakusten zutela garai horretako kasu kriminalen "zati esanguratsu batek alde objektibo bat zuela". Nikita Petrov-ek, Memorialerako segurtasun-zerbitzu sobietarrak aztertzen dituen historialariak, Bortnikovek *Novaya Gazeta*rekin izandako elkarrizketa batean nihilismo juridiko gisa egindako adierazpenak gaitzetsi zituen.

### Zigorrak

Sakontzeko, irakurri: «2022ko Ukrainako inbasioaren ondoriozko nazioarteko zigorrak»
2022ko otsailaren 22an, Errusiak Ukraina ekialdeko eskualde separatisten independentzia aintzatetsi zuenean, Errusiaren Ukrainako inbasioaren testuinguruan, Joe Biden-ek –AEBko Presidenteak– iragarri zuen Errusiako hainbat pertsona eta banketxeri zigorrak ezarriko zizkiela, besteak beste, Bortnikov bera eta bere seme Denis Bortnikov, VTB Bankeko presidenteordea badena.

### Konplot kolpistaren akusazioak

2022ko martxoaren 20an, Ukrainako Segurtasun-Zerbitzuak (SBU) argudiatu zuen Bortinkov faboritoetako bat zela Vladimir Putin ordezkatzeko, Putin hiltzeko konspiratzen ari zen errusiar elite talde baten artean, ekonomia egonkortzeko eta Mendebaldearekiko harremanak berrezartzeko asmoz, 2022an Ukrainako inbasioagatik Errusiari ezarritako zigorren ondoren.

Ohore eta sariak
----------------

* "Aberriaren Merezimenduarengatik" Ordena, 1. 2. 3. eta 4. mailak;
* "Merezimendu Militarrarengatik" Ordena;
* Ohorezko Domina; eta
* Errusiako Federazioaren Gobernuaren Diploma (2006ko azaroaren 15ean) – herrialdearen segurtasun ekonomikoari egindako ekarpen pertsonal handiagatik eta zerbitzu zintzoan emandako urte ugariengatik.

Oharrak
-------

1. ↑  Bortnikoven inguruko beste *siloviki* batzuk Igor Setxin, Nikolai Patruxev eta Viktor Ivanov dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindiaren 156. araua – Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema.
2. 1 2   **(Ingelesez)** «Putin, the Kremlin power struggle and the $40bn fortune» *the Guardian* 2007-12-21 (Noiz kontsultatua: 2022-03-20).
3. ↑  "Biographies of the political leaders of the Medvedev Administration"
4. ↑   **(Ingelesez)** Ball, Tom. *This war will be a total failure, FSB whistleblower says.*  ISSN 0140-0460. (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
5. ↑   «The Moscow Times - FSB Shuffle Seen Helping Medvedev» *web.archive.org* 2008-05-17 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
6. ↑   Kovacevic, Filip. «Meet Putin's Top Enabler, FSB Boss Alexander Bortnikov» *www.spytalk.co* (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
7. ↑   **(Errusieraz)** «В Минск из Москвы прилетел лайнер ФСБ» *РБК* (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
8. ↑   **(Errusieraz)** «Директор ЦРУ раскрыл тему тайной встречи с главами российских разведок» *BBC News Русская служба* 2018-02-01 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
9. 1 2   **(Ingelesez)** Strohecker, Karin.  (2022-02-22). «Explainer: How Western sanctions will target Russia» *Reuters* (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
10. ↑   «Кто и зачем убил Литвиненко.» *web.archive.org* 2008-05-29 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
11. ↑   **(Errusieraz)** «Австрийская полиция может возбудить дело против ключевых чиновников Кремля, утверждает New Times» *NEWSru.com* 2007-05-23 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
12. ↑   «Raiffeisen's Russia Scandal - Part I (Robert Amsterdam) - Politics - Europe - Putin - Vladimir Putin - Russia Blog - Russia - KGB - Kremlin» *web.archive.org* 2008-03-17 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
13. 1 2   «Лубянские на Рублевке - Расследования - Новая Газета» *web.archive.org* 2016-04-06 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
14. 1 2   «Кремль прокомментировал публикацию о земельных сделках руководителей ФСБ :: Политика :: РБК» *web.archive.org* 2018-11-23 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
15. ↑   «СМИ узнали о сделке начальства ФСБ по продаже элитной земли в Подмосковье :: Политика :: РБК» *web.archive.org* 2020-10-23 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
16. ↑   **(Ingelesez)** «Russian scientists slam security chief for Stalin purge comments» *France 24* 2017-12-23 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
17. ↑   **(Ingelesez)** Kika, Thomas.  (2022-03-20). «Russia's elite want Putin out, successor in mind: Ukraine intel chief» *Newsweek* (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q516824
* Commonscat Multimedia: Alexander Vasilyevich Bortnikov

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315719826
* GND: 1218734051

 |

* Wd Datuak: Q516824
* Commonscat Multimedia: Alexander Vasilyevich Bortnikov