recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ricardo Queiroz de Alencastro Graça**, (Rio de Janeiro (Brasil), 1997ko otsailaren 16a), futbolean aritzen den kirolari brasildarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen futbolean Brasil ordezkatuz; Espainiako taldearen (zilarrezko domina) eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Brasilgo taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Brasilgo taldea: Santos, Gabriel Menino, Diego Carlos, Ricardo Graça, Douglas Luiz, Guilherme Arana, Paulinho, Bruno Guimarães, Matheus Cunha, Richarlison, Antony, Brenno, Dani Alves, Bruno Fuchs Nino, Abner, Malcom, Matheus Henrique, Reinier, Claudinho, Gabriel Martinelli eta Lucãok.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 01 !1. postua, urrezko domina | Futbola, gizonezkoa.
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ricardo Graça» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑  "Ricardo Graça" *olympics.com* **(Gaztelaniaz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q52419105

 |

* Wd Datuak: Q52419105
West Ham Uniteden aurkako partida.
**Wolverhampton Wanderers Football Club** Ingalaterrako futbol taldea da, Wolverhampton hirian egoitza eta zelaia (Molineux Stadium) dituena. Inglaterrako 3 Liga eta 4 Kopa ditu. 1972an UEFA Kopako finala jokatu zuen.

Historia
--------

St. Luke's elizan sortu zen taldea 1877an eta 1879an hiriko The Wanderers taldearekin bat egin zuen, hortik bere izena. 1888an bihurtu zen profesionala eta Ligaren sortzaileetariko bat izan zen. Lehenengo denboraldian hirugarren egin zuen eta Kopako finalera ere iritsi zen baina 3-0 galdu zuen. 1893an irabazi zuen lehenengo kopa finalean Evertoni 1-0 irabaziz. Bigarren kopa 1908an irabazi zuen bigarren mailako taldea zela.

1949an hirugarren kopa eskuratzearekin batera hasi zen Wolverhampton Wanderersen "urrezko aroa", hiru liga eta laugarren kopa eskuratu baitzituen Billy Wright kapitaina zela. Dena dela taldearen garaipenik entzutetsuena Europako Kopan izan zuen Budapest Honvéden aurka. Izan ere Hungariako selekzioko jokalari onenak baitzituen eta Ingalaterrak haiekin jokaturiko azken bi partidak galduak baitzituen. 1964an maila galdu zuen 30 urteren ondoren.

1967an lehen mailara itzuli eta Bill McGarry entrenatzailea fitxatu zuen. 1971ean ligan laugarren egin ondoren UEFA Kopako estreinako txapelketarako sailkatu zen finalera iritsi zen. Tottenham Hotspurrek garaitu zuen joanekoan 1-2 eta itzulerakoan 1-1 eginez. 70. hamarkadan beste bi titulu eskuratu zituen, 1974ko eta 1980ko Ingalaterrako Ligako Kopak.

1979an ordea diru arazo larriak izan zituen eta 1982an desagertzear ere egon zen. Urte horretan jeitsi egin zen eta ordutik urte banaka batzutan baino ez da lehen mailan izan. 2014an berriz igotzea lortu du.

2023an Julen Lopetegi entrenatzaile asteasuarra fitxatu zuen.

Palmares
--------

### Ingalaterran: 13

* Ingalaterrako Liga (3): 1953-54, 1957-58, 1958-59
* Ingalaterrako Kopa (4): 1892-93, 1907-08, 1948-49, 1959-60
* Ingalaterrako Ligako Kopa (2): 1973-74, 1979-80
* Ingalaterrako Superkopa (Charity Shield) (4): 1949, 1954, 1959, 1960

### Nazioartean: 1

* UEFA Kopa (0): finalista 1972an.
* Texaco Kopa (1): 1971

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19500
* Commonscat Multimedia: Wolverhampton Wanderers F.C.

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152583547

 |

* Wd Datuak: Q19500
* Commonscat Multimedia: Wolverhampton Wanderers F.C.

  


|  |
| --- |
|  **Premier League 2022-23**  |
| 
Arsenal | Aston Villa | Bournemouth | Brentford | Brighton | Chelsea | Crystal Palace | Everton | Fulham | 
Leeds United | Leicester City | LiverpoolManchester City | Manchester United | Newcastle | Nottingham Forest | Southampton | Tottenham Hotspur | West Ham United | Wolverhampton |
**Čvrsnica** (serbokroazieraz latindar alfabetoan; *Чврсница* alfabeto zirilikoan) Dinariar Alpeetako mendia da, Bosnia-Herzegovinan dagoena. Bere tontorrik altuena Pločno (2.228 m) da eta Bosnia-Herzegovinako Federazioko garaiena da.

Kokapena
--------

Iparraldeko Herzegovinan dago eta bere lur eremua batez ere Herzegovina-Neretva kantonamenduko Mostar eta Jablanica udalerrietan dago; %10a Mendebaldeko Herzegovina kantonamenduko Posušjeren mugen barruan dago. "10. kantonamendua" (kroaziarrentzat Herzeg-Bosnia) ere hurbil dago eta hango Tomislavgrad hiria mendira hurreratzeko lekuetakoa da.

**Čvrsnicak** ekialdean Neretva ibaia du, bere ibaiadarrak diren Doljanka iparraldean eta Drežanka hegoaldean eta ipar-mendebaldean bai Dugo polje ordokia bai Vran mendia.

Jakingarriak
------------

Mendia zenbait goi-ordokik osatzen dute: Plasa eta Muharnica iparraldean, Mala Čvrsnica hegoaldean. 2000 metrotik gorako 10 tontor baino gehiago dago: Plocno (2228 m), Veliki Jelinak (2179 m), Veliki Vilinac (2118 m)...Amildegi bertikal batzuk (Pesti brdo, Mezica stijene, Strmenica ...) oso ikusgarriak dira eta Blidinje, Crepulja eta Crvenjak aintzirak ere badaude.

Hajdučka Republika Mijata Tomića izeneko micronazioaren lurralde ez ofiziala **Čvrsnica** eta Vran mendien artean dago.

### Klima

Hiru klima mota daude: mediterraneotarra mendiaren magalean, Erdialdeko Europakoaren modukoa tarteko eremuetan eta alpetarra tontor eta goi-ordokietan. Hori dela eta zuhaitz mota desberdinak ere topatzen dira. Espezie endemiko asko daude, adibidez Munika pinua; sarrioak ere bizi dira mendian.

Urtean sei hilabetez zero azpitiko batez besteko tenperaturak daude; urtarrila eta otsailean 23 bat egunez elurra egiten du eta goi-ordoki altuenean azarotik apirilera elurra dago.

Igoera
------

Erregistratutako lehen igoera 1933ko abuztuaren 13an egin zuen eskualdeko Kongora herriko Ante Jolić Antićek gidatutako taldeak.

Ibilbide teknikoki arrunta da tontorrera daramana; igotzeko hilabeterik onenak ekaina-iraila artekoak dira. Pločno tontorrik altuenean ejerzitoaren irrati estazioa dago eta pista bat heltzen da haraino. Dugo polje ordokian dagoen Masna Luka monasterio frantziskotarretik 4 ordu eta erdi inguru behar dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Čvrsnica, Pločno* mendiko bizikletarako ibilbidea *Takeadventure.com* webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Dinariar Alpeak
* Maglić

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Čvrsnica *SummitPost* webgunean.
* **(Ingelesez)** Mendia *Peakware* webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1267542
* Commonscat Multimedia: Čvrsnica

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316747624
* NKC: ge892044

 |

* Wd Datuak: Q1267542
* Commonscat Multimedia: Čvrsnica
**Redwood eraikina** Galesko Cardiff hiriburuko Cathays Parkean dagoen eraikin bat da. Cardiffko Unibertsitatearen eraikin bat da. Bakearen Templua, Crown eraikinak eta Aberdare Hall eraikinaren artean dago.

1960an inauguratu eta 1979an Redwood familiako senideak ziren, Theophilus Redwood eta haren semea Sir Boverton Redwood, bai eta Theophilusen anaia zen Lewis Redwood eta haren seme Thomas Redwooden omenez izendatu zen, azken bi hauek medikuak ziren.

Gaur egun eraikina Cardiffko Unibertsitatearen Farmaziako fakultatearen egoitza da eta unibertsitate horretako Zientzia eta Teknologia Institutuaren barnean dago.

  

Edward Bainbridge Copnall eskulturgilearen erliebea Redwood eraikinean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7306482
* Commonscat Multimedia: Redwood Building, Cardiff University

---

* **Lekuak**
* OSM: 11151292

 |

* Wd Datuak: Q7306482
* Commonscat Multimedia: Redwood Building, Cardiff University
**Ruben Ruiz** (Gasteiz, Araba, 1973) euskal idazlea da. Gasteizen irakasle ikasketak egin zituen, eta Psikopedagogiakoak Donostian. 2005-2012 urteetan *Behinola* Haur eta Gazte Literatura aldizkariko koordinatzailea izan zen; Galtzagorri Elkarteko zuzendaritza batzordeko kidea ere izan da hainbat urtean. Gaur egun, Lehen Hezkuntzako irakaslea da Nafarroan.

Literatur ibilbidea
-------------------

Bere obra Euskarazko Haur eta Gazte Literaturan kokatzen da, eta album ilustratua, poesia eta ipuina landu ditu. Lan horiek bere ikasleen adineko haurrei zuzenduta daude, eta haurren esperientzietatik abiatuz, haien errealitatera hurbiltzea lortzen du.

Bere lehenengo obra 2002. urtean argitaratu zuen, *Itsasoaren lezioa*, Enrique Morente euskal ilustratzailearekin batera. Handik urtebetera, irudigile berarekin *Azken giltza*; urte berean *Txokolatezko atzamarra* eta *Eta txorimaloa mintzatu zen* ere argitaratu zituen. Azken hori Elena Odriozolaren kolaborazioarekin. 2006an Jokin Mitxelenaren ilustrazioek lagunduta *Nora joan da argia* idatzi zuen, I. Etxepare Saria eskuratuz. 2007an lehenengo poesia liburua plazaratu zuen, *Sekretuak belarrira*. Beste liburuek, ipuinak izanagatik ere, autorearen estilo poetikoa nabarmena dute.

Bere literatur-ibilbidean *Anekdotak* liburuarekin jaso ditu sari nagusienak, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria (2009) eta Zarauzko Udalak antolatutako XXVI. Lizardi Saria (2008). Ipuin oso laburrak biltzen dira bertan, mundura eta bizitzara irekitzen den begirada poetikoa eskainiz. Epaimahaiak autorearen estilo intimista eta minimalista nabarmendu zuen saritzerakoan, euskal Haur eta Gazte Literaturako zenbait idazle ezagun gogora ekartzen gaituen estiloa, hain zuzen, Mariasun Landa edo Juan Kruz Igerabide kasu; betiere autorearen unibertso pertsonalari uko egin gabe. Ilustrazioei dagokionez, Eider Eibarren estilo pertsonalak ere atmosfera intimo hori sortzen laguntzen du.

Lanak
-----

* *Itsasoaren lezioa* (2002, Desclee)
* *Txokolatezko atzamarra* (2003, Erein)
* *Eta txorimaloa mintzatu zen* (2003, Aizkorri)
* *Azken giltza* (2003, Desclee)
* *Nora joan da argia?* (2006, Aizkorri)
* *Sekretuak belarrira* (2007, Aizkorri)
* *Anekdotak* (2008, Pamiela)
* *Gure etxea* (2012, Erein)
* Oihartzun isilak (2017, Erein)

Sariak
------

* I. Etxepare Saria, 2004, *Nora joan da argia* lanagatik.
* XXVI. Lizardi Saria, 2007, *Anekdotak* lanagatik.
* Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria, 2009, *Anekdotak* lanagatik.
* IBBYren (International Board on Books for Young People) Ohorezko Zerrenda, 2010, *Anekdotak* lanagatik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Ruben Ruiz» *galtzagorri elkartea*.
2. ↑   «Anekdotak, Ruben Ruiz» *pamiela.com*.
3. ↑   «Sekretuak belarrira, Ruben Ruiz» *argia*.
4. ↑   «2009ko Euskadi Literatura Sariak» *euskadi.eus*.

Kanpo estekak
-------------

* *Naiz* egunkariko artikulu bat
* Euskal literaturako 10 liburu, haur eta gazteentzakoak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25476181
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 86664212
* Literaturaren Zubitegia: 1080
* BNE: XX1058344
* LCCN: no2011016627

 |

* Wd Datuak: Q25476181
**Rhizobium** generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, bazilo itxura dutenak. Aerobio eta mugikorrak dira, eta ez dute esporarik sortzen.

Bakterio hauen ezaugarririk nabarmenena nitrogenoaren finkapena burutzeko gaitasunean datza. Nitrogenoa finkatzen duten beste bakterioen aldean, baina, *Rhizobium*-ek landareekin sinbiosian dagoenean besterik ez du finkatzen. Landarerik gabe nekez finkatzen du nitrogenoa mikrobio honek.

*Rhizobium*-ek landare lekadunekin bakarrik egiten du sinbiosia (soja, ilarra, alpapa, leka, babarruna...). Landarearen eta *Rhizobium*aren arteko sinbiosiarekin egiten den nitrogenoaren finkapenak garrantzia handia du nekazaritzan, lurraren emankortasunari eragiten baitio. Nitrogeno organikoz era naturalean hornitzen da lurzorua, eta landareak ez du ongarri nitrogenatuaren beharrik.

*Rhizobium* landareen erroetan hazten da. Bertan nodulu batzuk eratzen ditu, eta nodulu horietan nitrogenoaren finkapena burutzen da. Noduluetan ingurugiro anaerobio dago, finkapena egiteko egokia dena (oxigenoaren aurrean ez baita finkapenik garatzen, oxigenoak finkapena prozesuan parte hartzen duen nitrogenasa izeneko entzima inhibitzen baitu).

*Rhizobium*/lekadun elkartea benetako sinbiosia da, kideetako bakoitzak zenbaitetan laguntzen baitio besteari. Landareak nitrogeno organikoaren horniketa bermatuta dauka, lurzoruak nitrogeno gutxi eduki arren. Eta bakterioak ingurumen ezin hobea aurkitzen du sustrai-noduluetan, hauek babesa eta elikagaia ematen baitiote.

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Rhizobium*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Nitrogenoaren finkapena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q830142
* Commonscat Multimedia: Rhizobium
* Wikispecies Espezieak: Rhizobium

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00566596
* NKC: ph388505
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 97616
* GBIF: 3220733
* ITIS: 957956
* NCBI: 379
* uBio: 4330282
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D012231

 |

* Wd Datuak: Q830142
* Commonscat Multimedia: Rhizobium
* Wikispecies Espezieak: Rhizobium
**Rovinj** (Istrieraz *Ruvèigno* edo *Ruveîgno*, italieraz *Rovigno*), Istria eskualdeko hiria da. Istria penintsularen mendebaldean dago, itsaso Adriatikoaren ertzetan eta Poreč eta Pularen artean. 13.562 biztanle ditu (2001) eta Herri turistikoa da, bai arkitektura veneziarragatik eta baita udako gaugiroagatik ere. Itsas portu aktiboa ere bada.

Populazioa
----------

13.562 biztanle ditu (2001). Hauetatik %76'31 kroaziarrak dira, %16 italiarrak eta %3'51 serbiarrak. Albaniarrak eta bosniarrak ere badaude. Udan italiarrak, alemanak eta austriarrak etortzen dira nagusiki. Rovinjen oraindik istriera edo *rovignese* hitz egiten da.

Historia
--------

Iliriarrek sortu zuten baina erromatarrek eman zioten gaur egungo izenaren sorburua izango zena, *Arupinium* hasieran, gero *Mons Rubinium* eta azkenik *Ruvinium*. Herria kostaldetik banaturik zegoen irla batean eraikiz joan zen. 1283 eta 1797 artean Veneziarren itsas portu garrantzitsuenetakoa izan zen. 1763an kostaldetik banatzen zuen kanala materialez bete zuten *Rovigno* penintsula bihurtuz.

Istria guztia bezala, 1797tik aurrera Austria-Hungariako Inperioaren barnean egon zen Lehen Mundu Gerran Italiak eskuratu zuelarik. Bigarren Mundu Gerra bukatzean Jugoslavia jabetu zen hiriaz eta bertako biztanle italiar askok alde egin zuten. Kroazierazko *Rovinj* izena hartu zuen orduan. 1991tik aurrera Kroaziako hiria da.

Ondasun nabarmenak
------------------

Rovinjeko arkitektura guztia veneziar estilokoa da, bai eliza, kaleak, kaia eta gelditzen diren harresiak ere.

Santa Eufemia eliza (*Svetog Eufemija*): Istriako kanpandorre altuena du, 61 metrotakoa, eta Veneziako San Marko basilikaren kanpandorrearen irudiko egina da. Penintsularen tokirik altuenean dago eta bere inguruan labirinto itxurako kale estuek osatzen dute hiriaren alde zaharra.

Iruditegia
----------

* Santa Eufemia eliza.Santa Eufemia eliza.
* Airetiko ikuspegia.Airetiko ikuspegia.
* Alde zaharra.Alde zaharra.
* Kirol kaia.Kirol kaia.

Kanpo estekak
-------------

* **(Italieraz)** Rovinjeko web orri ofiziala
* **(Ingelesez)** Rovinjeko turismo elkartea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5316
* Commonscat Multimedia: Rovinj

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131344674
* BNF: 14647690q (data)
* GND: 4105049-6
* LCCN: n80040808
* NKC: xx0092974
* NARA: 10046416
* **Lekuak**
* OSM: 2277596
* Atlas Digital del Imperio Romano: 16674

 |

* Wd Datuak: Q5316
* Commonscat Multimedia: Rovinj
**Raúl Sánchez Cedillo** (1969, Madril) Madrilen jaiotako ekintzaile, saiakeragile eta itzultzailea antimilitarista da. Mugimendu Komunistan hasi zuen bere ibilbidea, gerora intsumisoa izan zen eta Madrileko hainbat gune autogestionatuetan aritu izan da. *Fundación de los Comunes* pentsamendu gunean landu izan hainbat ideia kritiko. 2022. urtean Katakrak argitaletxearekin *Esta guerra no termina en Ucrania* (Gerra hau ez da Ukrainan amaitzen) liburua atera zuen. Gai sozial eta politikoei buruz hedabideetan idazten dituen iritzi-zutabeengatik ere ezaguna da.

Bizitza
-------

1980ko hamarkadaren amaieran hasi zuen bere jarduera politikoa Mugimendu Komunistan, eta handik hamar bat militanterekin atera zen, 1991n porrot egin zuen LCRrekin bateratzeko aldian autonomiarako joera gisa. Beti kolektiboki, intsumiso gisa parte hartu zuen 1989an hasitako kanpaina antimilitaristan eta, 1994az geroztik, Madrilgo okupatutako eta autogestionatutako gizarte-zentroen mugimenduan, batez ere Lavapiés auzoko Laborategiko esperientzietan (1997-2003).

2001eko uztailaren 8ko Genoaren aurkako jardunaldiak bizi izan zituen Genoan. 2001ean Unibertsitate Nomadaren sorreran parte hartu zuen, eta, 15Mko esperientziaren eta haren ondorioen ondoren, 2011n Komunen Fundazioan, han jarraitzen baitu. 1990eko hamarkadaren hasieratik, Italiako operaismoaren ondorengo sareekin bat etorriz lan egin du. Teoria marxista, feminista eta emantzipatzaile globalaren dozenaka titulu itzuli ditu.

Idazlea
-------

2023ko martxoan Bergarako jardunaldi antifaxistetan bere *Gerra hau ez da Ukrainan amaitzen* liburua aurkezten.
Felix Guattari, Toni Negri eta Paolo Virnoren liburuen hitzaurreak argitaratu ditu, baita hainbat artikulu eta saiakera ere, besteak beste, Lo absoluto de la democracia (2021, Subtextos) lanaren egilea da.

2022. urtean Errusia-Ukrainako gerra ikuspegi antimilitarista batetik landu zuen "Esta guerra no termina en Ucrania" (2022, Katakrak) saiakeran. Lana Katakrak argitaletxearen enkargu bat izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Susaeta, Igor. ««Gerra apartekoa da antolaketa sozial bat ezartzeko»» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
2. ↑    «Lo Absoluto De La DemocraciaNorkSánchez Cedillo, Raúl 978-84-123697-0-0» *www.todostuslibros.com* (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
3. ↑   «ESTA GUERRA NO TERMINA EN UCRANIA | Katakrak Liburuak - Liburutegia, Kafetegia, Argitaletxea, Ikasketa kritikoetarako gunea, kooperatiba, ekonomia eraldatzailea» *katakrak.net* (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).

Ikus, gainera
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q117191086

 |

* Wd Datuak: Q117191086
**Raymond Edward Kendall** (Canterbury, Ingalaterra, 1933ko urriaren 5 -) Interpoleko idazkari nagusia izan zen 1985etik 2000 arte. Euskal Herriko egoera politikoari buruzko 2010eko Bruselako Adierazpenaren sinatzaileetakoa da.

Biografia
---------

Armadako bere zerbitzuak 1951n hasi zituen Royal Air Forcen; geroago Malaysia independentea bihurtu zen herrialdean ibili zen 1953 arte. Goi mailako ikasketei ekiteko kontzentratuta, 1953 eta 1956 artean Oxfordeko Unibertsitatean ibili zen eta bai hizkuntza modernoetan bai bertako *Master of Arts* deitutakoan graduatu zen. Armadara bueltatuta 1956tik 1962ra Ugandan lan egin zuen. Urte horretan Scotland Yard Berriaren Metropolitar Polizia Zerbitzuan sartu zen. Batez ere *Special Branch* edo "Adar Berezian" aritu zen eta *Deputy Assistant Commissioner* izeneko goi ardura izatera heldu zen. Erakunde britainiarrean 1986ko martxoa arte aritu zen.

Horrekin batera 1971n Interpolera pasatu zen eta Drogen gaineko zuzendari laguntzailea izan zen 1975 arte. Lau urte geroago zuzendari kargua erdietsi zuen "Intelijentzia kriminal" delako atalean. Hiru agintalditan erakunde osoaren idazkari nagusia izan zen. 1985eko urrian aukeratu zuten lehen aldiz Washington Hirian (AEB) burututako 54. Batzar orokorrean; 1990eko urrian (59. Batzar orokorra, Ottawa, Kanada) eta 1995eko urrian (64.a, Beijing, Txina) berraukeratu zuten.Orain Interpoleko Ohorezko Idazkari orokorra da. 2001eko abuztuan Europar Batasunaren Iruzurraren Kontrako Komite Behatzaileko presidente ere izendatu zuten.

Saritua
-------

Estatu batzuetako polizia zerbitzu edota ministerioek **Kendalli** dominak eta ohorezko izendapenak eman dizkiote: AEB, Bulgaria, Erresuma Batua (Queen's Police Medal), Errusia, Espainia, Finlandia, Frantzia (Ohorezko Legioaren Zalduna), Peru, Txile eta Ukrainan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Comating Transnational Crime: Concepts, Activities and Responses*, Frank Cass Publishers, Londres, 2001, 376–377.or.; ISBN 0-7146-5156-7.
2. ↑  *International Association against Drug Trafficking and Drug Abuse*.
3. ↑  Brighterion.com. *Brighterion* **Kendallek** San Franciscon sortutako segurtasun pribatuko konpainia da; batez ere iruzurra eta diru-zuritzearen kontra aritzen da.
4. ↑  Biografia Interpolen webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Interpol
* Bruselako Adierazpena

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)** Kendallen biografia Interpolen webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7298925

 |

* Wd Datuak: Q7298925
**Roma Invicta est** latinezko esaera bat da, euskaraz *Erroma Garaitezina* edo *Erroma garaitu/menderatu gabea jarraitzen du*. Honek Erromak zuen goreneko boterea aipatzen zuen. Errepublikaren garai dizdiratsuenean eta Aro Inperialean zehar *Romar mater* delakoa munduko lur eremu zabal batean zehar hedatzen zen, Esto se traduce como el poderío supremo ejercido por Roma, en el pleno esplendor de la república y durante la era imperial, bere agintari nagusiak ziren *Caesares Imperatores* zirelakoek atzerritarrengan begirunea eta barbaroengan ikara pizten zuten. Bestaldetik, esaera hori legioek gudalekuan izandako garaipen ugariak eta galera eskasak sortutakoa ere izan liteke.

Esaldi hau Julio Zesarren konkisten garaian erromatar indarrek galiar eta germaniar etsaien lerro nahaspilatuen aurrean harrokeri moduan (edo arerioak ikaratzeko asmoz nahi izan ezkero) erabili ohi zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7361518

 |

* Wd Datuak: Q7361518
**Ricardo Arias Calderón** (Panama Hiria, 1933ko maiatzaren 4a - Panama Hiria, 2017ko otsailaren 13a) panamar politikaria izan zen. Herrialdeko lehendakariordea izan zen 1989-1992 bitartean.

Bizitza
-------

Estatu Batuetan eta Frantzian ikasia, hainbat unibertsitate eta ikastetxetako irakaslea izan zen 1962az geroztik. 1964an, Panamako Alderdi Kristau-demokratan sartu zenetik, buru-belarri aritu da politikagintzan. Bi aldiz izan da Panamako lehendakarigai: 1968 eta 1984an. Urte horretan hiru alderdik osatutako *Alianza Democrática de Oposición* koalizioko buru izan zen, eta hauteskundeak irabazi arren, iruzurren bat izan zela-eta ukatu egin zieten garaipena. 1988an, Noriega jenerala gobernuburu bilakatu zenean, Ricardo Ariasek aurka egin zion, lehenik atzerritik eta gero Panamatik bertatik.

1989an estatubatuarrek Panaman indarrean sartu eta Noriega kargutik kendu zutenean, hilabete batzuk lehenago hauteskundeak irabazi zutenek agintea hartu, eta Ricardo Arias Gobernu eta Justizia Ministerioko buru eta lehen lehendakariorde izendatu zuen Endara lehendakariak. Urte berean atentatu bat jasan zuen, eta berak kalterik izan ez bazuen ere, bere bi laguntzaile zauritu ziren.

1979. urteaz geroztik, Panamako Alderdi Kristau-demokrataren lehendakaria izan zen, geroago Amerikako Erakunde Kristau-demokrataren lehendakari ere izan zen, eta baita Nazioarteko Erakunde Kristau-demokrataren lehendakariordeetako bat ere. Latinoamerikako hainbat aldizkaritako argitalpen batzordeko kide eta *La Prensa* egunkariko zuzendaritza-batzordeko sortzaileetako bat izan zen. *Panama, hondamena eta demokrazia* liburua argitaratu zuen 1985ean.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753506
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 41878135
* ISNI: 0000 0000 2490 7994
* BNF: 12152345x (data)
* GND: 1047948540
* LCCN: n85245203
* SUDOC: 067028373
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 00454/eu\_a\_4540/a4540

 |

* Wd Datuak: Q3753506
**Youngen modulua** edo tentsiopeko elastikotasun-modulua propietate mekaniko bat da, material solido baten trakzioaren zurruntasuna neurtzen duena. Hortaz, σ trakzio-tentsioaren (indarra azalera-unitateko) eta ε luzeratako deformazio unitarioaren arteko erlazioa kuantifikatzen du material baten eremu elastiko linealean, eta formula honen bidez zehazten da:

{\displaystyle E={\frac {\sigma }{\varepsilon }}}

Youngen moduluak oso handiak dira eta ez dira pascaletan adierazten gigapascaletan baizik.

Youngen modulua XIX. mendeko Thomas Young zientzialari britainiarraren izena duen arren, kontzeptua 1727an garatu zuen Leonhard Eulerrek. Youngen moduluaren kontzeptua gaur egungo moduan erabili zuten lehen esperimentuak Giordano Riccati zientzialari italiarrak egin zituen 1782an, Youngek baino 25 urte lehenago. Modulu terminoa latinezko *modus* errotik eratortzen da, eta horrek *neurria* esan nahi du.

Youngen moduluari esker, trakzio- edo konpresio-kargen pean material elastiko isotropiko batez egindako barra batek jasaten duen dimentsio-aldaketa kalkula daiteke. Adibidez, iragar daiteke zenbat luzatzen den material baten lagina tentsiopean edo zenbat laburtzen den konpresio bidez.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-11-20).
2. ↑    Etxebarria Bilbao, Jose Ramon eta beste.  (1992). *Fisika orokorra.*  Udako Euskal Unibertsitatea, 264 or. ISBN 84-86967-44-9. PMC 434695621. (Noiz kontsultatua: 2020-11-21).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2091584
* **Identifikadoreak**
* GND: 4151691-6
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q2091584
**Redongo Saint-Sauveur abadia** (frantsesez: *Abbaye Saint-Sauveur de Redon*) Bretainiako Redon herriko abadia ezaguna da. 1875ean Frantziako monumento historiko izendatu zuten.

Historia
--------

832 urtean bertakoa zen Ratwili nobleak Conwoïon monje bretoiari lurrak eman zizkion abadia eraikitzeko Oust eta Vilaine ibaiek bat egiten zuten gunean. Nantesko Ricwin kondeak eta Vannesko Raginarius apezpikuak diruz laguntzeari uko egin zioten baina bi urte beranduago apezpikuak atzera egin eta Luis I.a Errukitsua enperadoreari proiektua bultza zezan esaktu zion. Bi eliza eraiki zituen batera, ata Kristo Salbatzaileari eskeinia (hortik izena) eta bestea Ama Birjinari eskinitakoa. San Apodème-ern erlikiak ezarri zituen aldare nagusian.

Hasierako urte haietan normandiarren eraso ugari jasan zituen. 852an Loira ibaian gora zihoazen normandiarrak ekaitzaren aurrean babesa bilatu zuten abadian. Gauean elizako ardo kutsatua edan zuten eta ia denak hil ziren. X mendearen amaierararte iraun zuten erasoek eta sarritan bertan behera utzi behar izan zuten abadia.

XII mendean handitu egin zuten gotiko estiloko kupula, transeptua eta klaustroa gehituz. Koroa XIII mendean eraiki zuten. 1780 urtean suak habeartea kaltetu zuen eta berreraiki egin zuten, txikiagoa ordea, eta ondorioz dorre gotikoa elizatik banatuta gelditu zen.

1839an eudistek eskuratu zuten eraikina eta ordutik hona eskola katolikoa izan da. Hala jarraitzen du gaur egun ere. 1950an berrizte lan batzuk egin ziren eta Erdi Aroko freskoak aurkitu zituzten hormetan.

Iruditegia
----------

* Kanpandorre gotikoa.Kanpandorre gotikoa.
* Koroa.Koroa.
* Klaustroa.Klaustroa.
* Abadiaren dorre erromanikoa.Abadiaren dorre erromanikoa.
* Aldare nagusia.Aldare nagusia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q334214
* Commonscat Multimedia: Abbaye Saint-Sauveur de Redon

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131391956
* BNF: 13509830r (data)
* LCCN: n83123995
* CiNii: DA16734182
* SUDOC: 050317121
* **Ondare historikoa**
* Mérimée: PA00090664

 |

* Wd Datuak: Q334214
* Commonscat Multimedia: Abbaye Saint-Sauveur de Redon
***Robowar*** 1988ko zientzia-fikziozko film italiar bat da, ingelesez egina, Bruno Mattei zuzendariak Vincent Dawn goitizena erabiliz zuzendu zuena. ***Robot da guerra*** izenburuaz ere ezaguna, B seriekoa esan ohi den film horietako bat da, aurreko urteko *Predator* film amerikar entzutetsuaren kopia bat, funtsean.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Filipinetan, Robowar izeneko robot bat, oraindik garapen fasean dafoena, bere sortzaileen kontroletik askatzen da, eta bere bidean dagoen guztia suntsitzen hasten da.

Robotaren sortzaile Macherrek mertzenario talde bat biltzen du, robot hilgarria atzeman eta desaktibatu ahal izateko. Baina banan-banan taldeko kideak hiltzen ditu Robowarrek. Traman aurreratuz, deskubrituko da robotaren barnean ez dela dena teknologikoa, eta gizatiar zantzuak ere badaudela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Filmazpit, via. «Robowar» *AZpiTituluak.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-09-14).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q588078

 |

* Wd Datuak: Q588078
| **Zaballa-Zentroa (1)** |
| --- |
|  Barakaldo |
| Bide Onera plaza |
| Herrialdea | Euskal Herria |
| Probintzia | Bizkaia |
| Udalerria | Barakaldo |
| Auzoak | Zaballa eta Zentroa |
| Azalera | 0,188 km² |
| Biztanleria | 7.915 (2013) |

**Zaballa-Zentroa** Barakaldoko (Bizkaia) 1. barrutia da. Eustatek emandako datuen arabera barrutiak 7.915 biztanle zituen 2013. urtean, eta 0,188 kilometro koadroko azalera. Hiriko erdigunea da, Bideo Onera eta Herriko plazak Foruen pasealekuaren bitartez lotzen dituena. Barrutiak Urban Galindo auzoarekin egiten du muga ekialdean, eta Beurko-Bagatza barrutiarekin iparraldean. Bi auzoz osatzen da: Zaballa eta Zentroa.

Foru Pasealekuko Batzoki Zaharra
Barakaldoko erdiguneko barrutia izanik, hainbat denda eta bulego biltzen ditu barrutiak. Azken urteetan garrantzi handia eman zaie oinezkoei eta horretarako Bide Onera eta Herriko plazak berriztu dira, oinezkoentzako ia erabat berreskuraturik. Bide Onera plazan, auzitegi berriak zabaldu ziren 2002an. Horrez gain, 2002ko apiriletik Bilboko metroaren Barakaldoko geltokia zabaldu zen.

Kale garrantzitsuenak
---------------------

* Juan de Garay kalea
* Herriko Plaza

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Barakaldoko Udala. «Datu Orokorrak» (Noiz kontsultatua: 2014-10-27).
2. ↑   Eustat. «Bizkaiko biztanleria barruti eta zentsu-sekzioen arabera, sexuaren, adin-taldeen eta naziotasunaren arabera. 2013» (Noiz kontsultatua: 2014-10-27).
3. ↑   Barakaldoko Udala. «Datu Orokorrak» (Noiz kontsultatua: 2014-10-27).

Ikus, gainera
-------------

* Zaballa
* Zentroa (Barakaldo)
* Barakaldo

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12269149

 |

* Wd Datuak: Q12269149
**Zabalgarbi** Bilbon (Bizkaia) dagoen erraustegia da. Udalerriko hego mendebaldean dago kokaturik, Alonsotegiko mugatik gertu. Bizkaia ia osoko hiri-hondakinak errausten ditu, gas naturalarekin batera, elektrizitatea sortzeko. 2014ean, Bizkaiko etxeen %30-ak kontsumitutako hein sortu zuen Zabalgarbik, 475,5 milioi kWh.

Urte horretan, 223.344 tona hiri-hondakin erre zituen , horietatik, hiri-hondakinen %85 birziklagarria zen, eta %1,5a, arriskutsua. Bestalde, Euskal Herriko karbono dioxido gehien isurtzen zuen bosgarren enpresa izan zen Zabalgarbi, urte horretan 235.000 tona isurita.

Gaur egun, Euskal Herrian martxan dagoen erraustegi bakarra da.

Errausketa prozesua
-------------------

Zabalgarbi, ziklo konbinatuko erraustegia da. Alde batetik, hondakinak errausteko lerroan, labe galdaran 30 tona hondakin erretzen dira orduko, bertatik hondakinen gasak 310 °C-ko tenperaturan eta 100 bar-etako presioan irteten delarik. Hondakinetatik etorritako gas horiek gas naturala erretzearen ondorioz sortutako gasekin batera berotzen dira berreskuratze galdara batean, 540ªC-raino, presioa berdin mantenduz. Ostean, 56 MW-tako sorgailuarekin elektrizitatea sortzen da. Beste aldetik, gas naturalaren erreketako gasek berreskuratze galdarara sartu aurretik, 43 MW-ko gas turbina mugiarazten dute.

Hortaz, Zabalgarbin sortzen den energia elektrikoaren potentzia gordina 99,5 MW-koa da, eta potentzia garbia (erraustegiak kontsumitzen duena kenduta), 94 MW-koa.

Hiri-hondakinen erreketa prozesu honek ere hainbat hondakin sortzen ditu. 2014ko fitxa teknikoaren arabera, erretzen diren hiri-hondakinen laurdena ez da gas bihurtzen eta hondakin solido gisa geratzen da labean hiru forma desberdinetan: zepak (erretzen diren hiri-hondakinen pisuaren %20,13), txatarra (%1,71) eta errautsak (%3,64). Hauek toxikoak izaten dira eta zabortegi berezietara eraman behar izaten dira. Besteak beste, Zabalgarbiko hondakinak Zalla zabortegira eraman izan dira.

Kudeaketa
---------

*Zabalgarbi S.A.* enpresa da erraustegiaren jabe eta kudeatzailea. Enpresa horretan erakunde publiko eta pribatuetako bazkideak daude. Akzioen %65 enpresa pribatuen esku dago: Sener (%30), FCC (%30) eta Kutxabank (%5). Gainotzeko %35-a, erakunde publikoen esku: Bizkaiko Foru Aldundia (%20), Energiaren Euskal Erakundea (%10) eta Ezkerraldeko Udalerrien Mankomunitatea (%5). Gaur egun, 72 langilek egiten dute lan Zabalgarbin.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Zabalgarbi.eus: Hondakinek energia barriztagarria sortzeko aukerea emoten dabe
2. 1 2   Zabalgarbi.com: 2014ko fitxa teknikoa eta balantzea
3. ↑   Argia Zero Zabor: Zabalgarbik erretako hondakinen %85 birziklagarria zen eta %1,6 arriskutsua
4. ↑   Argia.eus: Zabalgarbi, karbono dioxido gehien isurtzen duten enpresen artean
5. ↑   Zabalgarbi.com: Zabalgarbi edo SENER sistemea
6. ↑   Argia.eus: Zallako Udalak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio hondakindegia ixteko
7. ↑   Zabalgarbi.com: Gure bazkideak
8. ↑   Zabalgarbi.com: Zabalgarbi S.A.

Ikus, gainera
-------------

* Errausketa (hondakinak)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28547507

 |

* Wd Datuak: Q28547507
**Zabalguneko zirku-antzokiaren zorigaitza** Bilboko Circo del Ensanche zineman 1912ko azaroaren 24an gertatu zen ezbeharra izan zen. Zinemako goiko eserlekuetan eserita zeuden hainbat umek sute bat piztu zela pentsatu zuten eta, ateratzen saiatzerakoan, ateak itxita aurkitu zituzten. Eskailera batetik behera amildu ziren eta 44 ume eta 2 heldu hil ziren ezbeharraren ondorioz.

Zirkua
------

Zirkua, 1903ko mapa batean.
Zabalguneko zirku-antzokia edo "Circo del Ensanche" Bilbon XIX. mendearen amaieran ireki zen zirkuetako bat zen. 1895eko azaroaren 24an ireki zen, Pozas Lizentziatua, Concha Jenerala eta Elkano kaleen artean, Plaza Eliptikoaren inguruan. Atanasio Anduizaren lana izan zen. Antzokian zirkua, dantzak, zaldi-erakustaldiak eta gimnastika egiten ziren, baina 1910etik aurrera zinema-eskaintza zen bere programazio nagusia.

Zorigaitza
----------

1912ko azaroaren 24an, igandea, filmak saio jarraituan eskaintzen ziren, eguerdiko hiruetatik gauerdira arte. Zinemarako sarrerak 10 zentimo balio zituen, eta saio berezia egin zen eskoletako ikaslerik onenak saritzeko. Saio nagusia, egun horretan, *¿Quién ha robado el millón?* filma zen. Arratsaldeko 18:00ak aldera norbaitek "SUA!" oihukatu zuen. Hilabete batzuk lehenago, maitzaren 27an, Castellóko probintziako Vila Realen sute batek 69 pertsona hil zituen, eta jendeak beldur handia zien suteei zinemetan. Eskaileratatik jaitsi ezinik, 44 ume eta bi heldu hil ziren.

Oroimena
--------

Hilkutxa zuriek Bilbo zeharkatu zuten Hildakoen trenbidea hartzeko. Derioko Vista Alegre hilerriko mausoleo batean daude gordeta hildako guztiak.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Zabalguneko zirku-antzokaren zorigaitza - Archivo Foral - Bizkaia.eus» *web.bizkaia.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).
2. ↑     *La catástrofe del Circo de Ensanche.* .
3. ↑   «BILBAO (Bizkaia) – TEATRO CIRCO DEL ENSANCHE (44 niños y 2 adultos asfixiados). Programas de cine. Prospectos de cine» *www.prospectosdecine.com* (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Cuarenta y cuatro ataúdes blancos» *El Correo* 2012-11-18 (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).
5. ↑   «Bilbaopedia - Teatro Circo del Ensanche» *www.bilbaopedia.info* (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).
6. ↑   «Bilboko Hileta Zerbitzuak - Zabalguneko zirkoan hildako haurren panteoia» *www.bilbao.eus* (Noiz kontsultatua: 2023-02-28).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255844

 |

* Wd Datuak: Q12255844
**Zabol** (persieraz زابل) Irango Sistan eta Balutxistan probintziako hiri bat da, Pakistan eta Afganistanekin muga egiten duena. Ez da Afganistango Zabulekin nahasi behar.

2005eko erroldan, 128.476 biztanle zituen.

Zabol Sistango arroko Hamun-e Helmand aintziratik gertu dago, eta eskualdea Helmand ibaiak bustitzen du. Zabolgo jendeak sistanera deitutako persieraren aldaera bat hitz egiten du, darieraren oso antzekoa. Eskualdeko tribuen artean, xahrakiarrak, arbabiarrak, baraniarrak, saraniarrak, fakhireharrak, mirtarrak, dahmardeharrak, rashkiarrak, sanchooliarrak, pahlevanarrak, faghiriarrak, divaneharrak, gorgtarrak, nohtaniarrak eta sayyadiarrak daude. Azken urteetan, tribu izen hauek, eskualdeko biztanleen abizenetan agertzen dira. Hirian badira paxtuak, belutxiak eta brahuiak ere.

Zabol eskualdea, bere "120 eguneko haizea"gatik (bād-e sad-o-bist-roz) da ezaguna, iparraldetik hegoaldera jotzen duen udako hauts ekaitz iraunkorra.

Hirian dago Zabolgo Unibertsitatea, eta tokiko aireportu bat du. Zabolgo heroia Rostam da, Ferdowsik idatzitako *Xahname* liburuko pertsonaia epikoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q139024
* Commonscat Multimedia: Zabol

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144589628
* LCCN: no2003002661
* SUDOC: 027749819

 |

* Wd Datuak: Q139024
* Commonscat Multimedia: Zabol
Rhins of Galloway.
Penntsula, iparraldetik hegoaldera begira.
**Rhins of Galloway** (Eskoziako gaeleraz: *Na Rannaibh*) Eskoziako hegoaldean kokatzen den penintsula bat da.

Geografia
---------

Rhins of Gallowayko muturretako bat, Mull of Galloway lurmuturra, Eskozian hegoalderen dagoen puntua da. Dumfries eta Galloway eskualdeari dagokio eta bertako herri handiena Stranraer da, Loch Ryanen ertzean dagoena. Beste aldean Luce badia dago.

40 kilometrotako luzera du iparraldetik hegoaldera, baina zabaleraz oso estua da. Mailu buruaren itxura duela esaten da. 80 kilometrotako kosta-lerroa dauka. Mendebaldeko ertzean itsaslabarrak daude eta ekialdean aldiz malda leunagoa da.

Historia
--------

Britoiak bizi izan ziren penintsulan eta gotorlekuak eraiki zituzten. Erromatarren garaian *Novantae* leinu zeltiarra bizi zen bertan eta erromatarrekin merkatal harremanak izan zituzten. Ondoren Irlanda eta Eskoziaren eskuetan ere egon da.

Gaur egun nekazaritza egiten da eta naturak erakarrita turismoa ere nabarmen hazi da.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Stranraer.Stranraer.
* Portpatrick.Portpatrick.
* Mull of Galloway.Mull of Galloway.
* Logan lorategi botanikoak.Logan lorategi botanikoak.
* Lochnaw gaztelua.Lochnaw gaztelua.
* Stranraerko gaztelua.Stranraerko gaztelua.
* Corsewell itsasargia.Corsewell itsasargia.
* Killantringan badia.Killantringan badia.
* Sandhead hondartza.Sandhead hondartza.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2348561
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244277953
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* Atlas Digital del Imperio Romano: 41716

 |

* Wd Datuak: Q2348561

54°51′N 5°03′W﻿ / ﻿54.85°N 5.05°W﻿ / 54.85; -5.05
**Zope**, kode irekiko aplikazio zerbitzaria da, bere programazio-lengoaia Python delarik. Zerbitzari hau ia era guztietan erabilia izan daiteke Web orrian oinarritutako interfaze erabiltzailea erabiliz.

Abantailak
----------

Zope web guneak objektuz konposatuak daude artxiboen beharrean, bestelako web zerbitzarietan ohikoa den bezala. Objektuen sistema hau erabiltzearen abantailak ondorengoak dira:

* Datuak testu lauko artxiboetan baino modu naturalagoan konbinatzen dira.
* Web aplikazioak sortzen dituzten osagai estandarren erabilera sustatzen dute malgutasuna onartuz.
* Informazio gestio prozesu automatikoa ahalbidetzen du.

Ezaugarriak
-----------

Zope-ren ezaugarri bereziena bere datu-basea da objektuetara bideratua, ZODB edo Zope Object Database deitua. Datu-base honek, objektuak ordenaturik biltzen ditu fitxategi sistemaren antzera, baina baita ere, objektu bakoitzak propietateak, metodoak edo bestelako objektuak ditu.

Hurbilketa hau ohiko datu-baseren oso ezberdina da. Aldiz, Zopek datu-base ohikoentzako hainbat lokailu dauzka eta konexio sistema sinpleak eskaintzen ditu. Baita ere, kontsultatu egiten ditu objektuen antzera abstrakzioen bidez.

Gaur egun, bi ataletan bereizi daiteke, Zope2 eta Zope3. Azken hau, zope zerbitzuaren berregituraketa da, non zope2-ren esperientzian oinarritzen saiatu diren.

Zope2-rentzako eginiko osagaiak ez dute balio, horregatik zope3-k aurrekoekin ez du bateragarritasunik.
Oraindik ere, Zope berria moldaketa prozesu baten barnean dago, horretarako, five deituriko osagai bat erabiltzen ari dira. Five honekin, erraztasunak lortu ditzakete bi zoperen artean.

Zope3
-----

Zope-ren bertsio berria, Zope 3, hainbat urtetan zehar garatzen egon da. Web aplikazioetan Zope2 oso erabilgarria izan da baina erabiltzeko orduan akatsak ere aurkitu dira. Akats hauek direla eta, hauek konpontzeko zope3 sortu da, Zope-ri famatua egin zioten abantailak mantenduz. Zope3 elementuen arkitekturan oinarritzen da non elementuen konbinazioa errazten duen Python-en idatzia. Lehenengo Zope X3 3.0.0 2004ko azaroak 6ean atera zen. Eta azkeneko Zope 3.3.1 2007ko urtarrilak 14an.

Ikus, gainera
-------------

* Software libre

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q836650
* Commonscat Multimedia: Zope

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4278608-3
* WorldCat
* LCCN: n2001002540

 |

* Wd Datuak: Q836650
* Commonscat Multimedia: Zope
Logo of Women Wage Peace
**Women Wage Peace** ("Bakearen aldeko emakumeen kanpaina") Israelgo bakearen aldeko mugimendua da, 2014an sortua Gazako Gerra amaitu eta pixka bat ondoren. Helburu nagusia du Israelgo Gobernua mugiarazi Palestinako Herriarekin akordio politikoa lortzeko, bi aldeek onartuko zutena, 2018. urtea baino lehen.

Hastapenetan israeldar emakume talde batek abiatuta, mugimendua lanean egon da palestinar emakumeekin loturak sortu ahal izateko, bai eta beste zonalde eta erlijio batzuetako emakume eta gizonengan iristeko. Ipar Irlanda eta Liberiako antzeko emakumezko mugimenduek eragina eduki zuten sorreran. Halaber, 1997an abiatutako "Lau amen mugimendua"-k inspiratu zituen, lortu zuena israeldar armada erretiratzea Hego Libanotik.

2017ko maiatzean 20.000 kide eta sustatzaile baino gehiago zituen.

2016ko urriko martxa
--------------------

2016ko urrian, 3.000 israeldar eta palestinar emakumek parte hartu zuten martxa batean Israelgo iparraldetik Jerusalemeraino, Netanyahu lehen ministroaren egoitzaren aurrean amaituz. Hizlarien artean Leymah Gbowee zegoen, Bakearen Nobel Sariduna Liberiako Bigarren Gerra Zibilaren amaiera bultzatzeagatik.

Ibilaldia eta gero, Yael Deckelbaum kanadar-israeldar abeslariak kolaboratu zuen mugimenduarekin "Prayer of the Mothers" abestiarekin, 2017ko maiatzerako Youtuben 3 milioi ikustaldi baino gehiago jaso zuena.

Ikus, gainera
-------------

* Israel-Palestina Gatazka
* Breaking the Silence

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)****(Hebreeraz)**GKEaren webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30688157
* Commonscat Multimedia: Women Wage Peace

---

 |

* Wd Datuak: Q30688157
* Commonscat Multimedia: Women Wage Peace
**Ranger 5** Ameriketako Estatu Batuek 1960ko hamarkadan ilargiari argazkiak ateratzeko helburua zuen Ranger Programa barnean ilargira bidalitako bostgarren espazio-zunda izan zen.

Misioaren datuak
----------------

* Jaurtiketaren data: urriaren 18an, 1962. urtean.
* Espazioaren pisu lehorra: 342.5 kg.
* Forma: base hexagonala eta dorre konikoa.
* Helburu nagusia: espazioan ateratzea funtzionamenduaren sistemak frogatzeko eta ilargiaren azalean talka egitea, baina talka egin baino lehen, argazkiak bidaltzea.
* Helburuaren egoera: 25% osatua.
* Ilargiratzearen data: erratuta.
* Talkaren eremua: ez zuen lortu
* Beheratzearen data: urriaren 19an, 1962. urtean

Ibilbidearen erdialdean izan zuen zuzenketaren ondorioz ilargiaren kontra talka egin 10 minutu baino lehen ilargiaren argazkiak lortzea eta bidaltzea zuen helburu. Geroago egingo zituen lan zientifiko batzuk. Oraindik ez dakiten akats baten ondorioz funtzionatzeko behar zuen energia galdu egin zen. Bateriak bukatu egin ziren 8 ordu geroago. Ilargitik 725 km.ra igaro egin zen. Orbita batean dago, eta saiatzen ari dira energia galdu baino 4 ordu lehenago lortutako datuak lortzen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q767342

 |

* Wd Datuak: Q767342


| * i
* e
* a
Ranger programa |
| --- |
| 
* Ranger 1
* Ranger 2
* Ranger 3
* Ranger 4
* Ranger 5
* Ranger 6
* Ranger 7
* Ranger 8
* Ranger 9

 |
1885eko planoa, ezkerrean dagoen uharte txikia da.
Uhartearen ikuspegia.
**Riddarholmen** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stadsholmen eta Helgeandsholmen uharteekin batera Gamla Stan alde zaharra osatzen duena.

Izenaren historia
-----------------

Hasiera batean *Kidaskär* izena izan zuen eta honek ahuntzak hazteko erabiltzen zela adierazten du. 1270an Frantziskotarren (monje grisen) monasterio bat eraiki zen eta *Gråbrödraholm* izena hartu zuen, "monje grisen uhartea". Erreforma protestantearen eraginez monasterioa itxi egin zen. Orduan *Riddarholmen* izena hartu zuen, "Zaldunen uhartea".

Ondasun nabarmenak
------------------

Uhartean dagoen eraikin nabarmenena Riddarholmen eliza, Suediako errege erreginak bertan hobiraturik baitaude. Uharte txikiaren erdigunea Birger Jarls torg enparantza da eta inguruan hainbat jauregi daude, aipagarriena Wrangel jauregia.

Iruditegia
----------

* Riddarholmen eliza.Riddarholmen eliza.
* Birger Jarls torg enparantza.Birger Jarls torg enparantza.
* Wrangel jauregia.Wrangel jauregia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q904462
* Commonscat Multimedia: Riddarholmen

---

* **Lekuak**
* OSM: 5695401
* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbra/21300000019240

 |

* Wd Datuak: Q904462
* Commonscat Multimedia: Riddarholmen


| Stockholmeko uharteak |
| --- |
| Beckholmen  •  Djurgården  •  Helgeandsholmen  •  Kastellholmen  •  Kungsholmen  •  Långholmen  •  Lilla Essingen  •  Reimersholme  •  Riddarholmen  •  Skeppsholmen  •  Södermalm  •  Stadsholmen  •  Stora Essingen  •  Strömsborg |