recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dracheko leizeak** (katalanez *Coves del Drac*) Espainiako Balear Uharteak autonomia erkidegoko Mallorca uharteko Manacor udalerrian dauden leize batzuk dira. Porto Cristo udalerritik hurbil daude. Leizeak 25 metroko sakoneraraino barneratzen dira, 2,4 kilometroko luzera dutelarik.

Multzoa lau leizeek osatzen dute: Cova Negra, Cova Blanca, Cova de Lluis Salvador eta Cova dels francesos, hauek euren artean loturik daudelarik. Leizeak Mediterraneo itsasoko uraren sarreran ondorioz sortu dira, eta ikerlari batzuen arabera euren sorrera garaia Miozeno aroan legoke.

Bertan, harpeko aintzira handia bat dago, Llac Martel delakoa, luzeraz 115 metro eta zabaleraz 30 metro ditu. aintzira honetan egunero zuzeneko musika klasiko emanaldiak eskaintzen dira. Emanaldia amaitzean aintzira txalupaz zeharkatu daiteke.

Porto Cristo udalerrian bi leize daude: Hamseko leizeak eta Dracheko leizeak.

Dracheko leizeetara ailegatzeko, Porto Cristo udalerrian sartu eta argi eta garbi "CUEVAS DEL DRACH" adierazten duten seinaleak jarraitzea besterik ez dago.

Kanpo estekak
-------------

* Dracheko leizeen webgunea **(Katalanez)** **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)** **(Frantsesez)** **(Alemanez)**
* Dracheko leizeak Balear Uharteetako webgunean ikusgai **(Katalanez)** **(Gaztelaniaz)** **(Ingelesez)** **(Frantsesez)** **(Alemanez)** **(Italieraz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q429431
* Commonscat Multimedia: Coves del Drac

---

* **Ondare historikoa**
* BIC: RI-51-0002329

 |

* Wd Datuak: Q429431
* Commonscat Multimedia: Coves del Drac
Penaeidae familiako krustazeo baten naupliusa
**Nauplius** krustazeoen larba sortu berria. Hiru luzakin pare izaten ditu toraxean, krustazeo heldu egitean antena eta murtxikatzeko baraila bihurtzen direnak. Nauplius larbak ez du segmenturik izaten. Krustazeo primitiboetan, bitarteko aldirik gabe bihurtzen dira naupliusak krustazeo heldu. Goi-mailako krustazeoek, berriz, larba-aldi bat edo gehiago izan dezakete krustazeo heldu izan arte.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q570505
* Commonscat Multimedia: Nauplii

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q570505
* Commonscat Multimedia: Nauplii
**Mount Gimie** (ofizialki ingelesez) edo **Mòn Djimi** (antillar kreoleraz) Karibeko Santa Luziako mendirik altuena da. 950 m ditu.

Izenak
------

Ez da gorde karibearrek erabilitako bere balizko izena. Santa Luzian ingelesa da hizkuntza ofiziala eta egun gehien hitz egiten dena; hizkuntza honetako generikoak lagunduta **Mount Gimie** da. Britainiarren presentzia baino lehenagoko herri-hizkera, ordea, Santa Luziako kreolera da, *kwéyòl* edo antillar kreoleraren aldaeretakoa eta oso bizirik gorde dena; toponimoa bezala, frantsesean jatorria duen hizkuntza honetako generikoarekin **Mòn Djimi** deitzen da. Frantsesez (Santa Luzia Frankofoniaren barruan ere kokatzen da) **Mont Gimie** da.

Datu nagusiak
-------------

Uharteko mendebaldeko kostaldean dagoen Soufrière hiriaren ekialdean dago, Edmond baso erreserbatik eta Enbas Saut ur jauzietatik hurbil. Soufrière eta Canaries *quarter* edo auzoetako eremuen arteko mugan dago.

Jatorri bolkanikoa du eta oihan tropikalez inguratuta dago. Mendiaren inguruan komunitate rastafariak daude, besteengandik aldenduta bizi direnak.

1973ko urriaren 29an hiru hildako egon ziren mendian gertatutako hegazkin istripuan.

Igoera
------

Mendi honetara igotzea zaila da naturaren ezaugarriengatik, oihan itxian zehar ibili behar delako eta beraz fisikoki nahiko ondo prestatuta egotea komeni da. Fond Saint Jacques herritik gora doan errepidea hartu behar da; oinez herritik mendira doan bidearen hasierarantz 2-3 ordu dira eta hiru ibai gurutzatzen dira. Gidaria beharrezkoa da, gutxik egiten dute igoera eta ibilbide osoak hamar bat ordu ematen du; jaitsiera ere konplikatua izan daiteke, lokaztua izaten delako.

Oskarbi badago gailurretik Santa Luzia osoa ikus daiteke baina gehienetan laino dago eta ikuspegia oso mugatua izaten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Atlas de los techos de estados e islas del mundo*, Ricardo Hernani eta Andoni Gorostiaga, Pyrenaica, Bilbo, 2008. Ikus 34.or.
2. ↑  *35th Anniversary of Plane Crash at Mount Gimie, Saint Lucia* CDEMAren webgunean.
3. ↑  Jah Bless gidari rastafariaren proposamena.
4. ↑  Igoeraren deskribapena *Big Country Leo* blogean.

Ikus, gainera
-------------

* Santa Luzia
* Mòn

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Mòn Djimi Peakbagger webgunean.
* **(Ingelesez)** *The triumph of climbing Mount Gimie* *Big Country Leo* blogean.
* **(Ingelesez)** Igoeraren deskribapena webgune turistiko batean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1811114
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1811114
**William Dwight Schultz** (Baltimore, Maryland, 1947ko azaroaren 24a) estatubatuar zinema, antzerki eta telebistako aktorea da. *The A-Team* telesailean H.M. Mad Murdock capitaina interpretatzeagatik oso ezagun bihurtu zen, *Star Trek* filmetan ere parte hartu du Reginald Barclay rola interpretatzen.

Karrera
-------

Schultz fama izan zuen buru desegonkorra zuen Murdock Capitain pertsonaia izateagatik *The A-Team* telebistako saioetan. Hasieran, produktoreak bere pertsonaia nekagarria izan zitekeela pentsatu zuen baina aldrebes izan zen, ikusleen telebistako pertsonaia estimatuenetakoa bihurtu zen. Horren ondorioz, parte gehiago hartu zuen.

Dwight Schultz zenbait pelikulan agertu zen *The Fan* (1981), Lauren Bacallekin, eta *Fat Man and Little Boy* filmean ere agertu zen (1989), J. Robert Oppenheimer fisikaria bezala, Paul Newmanekin.

Ondoren, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990ko hamarkadaren hasieran, Reginald Barclay tenientea interpretatu zuen Star Trek: The Next Generation, Star Trek: Voyager eta Star Trek: First Contacten.

Gaur egun, Dwight Schultz ez du ez zinemarik ez telebistarik egiten, baina oso ahots-aktorea ezaguna eta oso curriculum luzea du. Ahotsa ipini du bideo-joko eta marrazki-bizidun askori.

Bere paper laburra, bere "cameo"a The A-Team zinemako filmean Dirk Benedictekin (Dirk Benedictek *The A-Team* telesaileko beste pertsonaia nagusia antzezten zuen: Fenix)

Lanak
-----

* **Zinema**n: Hamar filmetan parte hartu izan du.
* **Telebista**n: Telebistan eman ziren hogeita hamabost filmetan eta telesailetan partu hartu du.
* **Bideo-jokoak** (ahotsa): Hamazortzi bideo-jokoei ahotsa ipini dizkie.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q355344
* Commonscat Multimedia: Dwight Schultz

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 39588385
* ISNI: 0000 0001 1490 4893
* BNE: XX1107798
* BNF: 14225433r (data)
* GND: 1262360757
* LCCN: no97077126
* SNAC: w6s03h09
* SUDOC: 149680090
* BIBSYS: 4098570

 |

* Wd Datuak: Q355344
* Commonscat Multimedia: Dwight Schultz
**Nikola Dedović**, ziriliko serbiarrez Никола Дедовић, (Belgrad, Serbia, 1992ko urtarrilaren 25a), waterpolon aritzen den kirolari serbiarra da, eta Spandau taldearekin lehiatzen da.

Partizanen hazita, Serbiako Kopa, Euro Interliga eta LEN Txapeldunen Liga irabazi zituen. 2014ko udan, 22 urte zituela, Kragujevac klubera joan zen.

2015eko otsailean, Sliema talde maltarrarekin sinatu zuen udako hilabeteetan burutzen den artxipelagoko txapelketarako, beste hainbat mundu-mailako waterpolo jokalariek egiten duten bezala, zeinek, urtero oso laburra den lehiaketa maltarrean lehiatu ostean, beren klubetara itzultzen diren. Maltako esperientziaren amaieran Primorjerekin sinatuko du.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Nikola urrezko domina irabazi zuen Serbiako taldean izan zen.
Greziak, zilarrezkoa, eta Hungariak brontzezkoa eskuratuko zuten. Serbiaren taldea honako hauek ordezkatu zuten: Milan Aleksić, Nikola Dedović, Filip Filipović, Nikola Jakšić, Đorđe Lazić, Dušan Mandić, Branislav Mitrović, Stefan Mitrović, Duško Pijetlović, Gojko Pijetlović, Andrija Prlainović, Sava Ranđelović eta Strahinja Rašović-ek.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
---------------------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia
  | 01 !1. postua, urrezko domina | Waterpoloagizonezkoa.
  |

Gainerako lorpenak
------------------

### Klubekin

* **Serbiako Kopa : 1**

Partizan: 2011
* **Txapeldunen Kopa/Euroliga**

Partizan: 2010-11
* **Euro Interliga : 1**

Partizan: 2010-11

Oharrak
-------

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Nikola Dedović» *olympedia.org* 2022-01-05ean begiratua**(Ingelesez)**
2. ↑  «Nikola Dedović» Olympics.com 2022-01-05ean begiratua **(Gaztelaniaz)**
3. ↑  "Waterpoloa, gizonezkoa, emaitzak 2012" olympedia.org **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------
***Dr. Slump*** (japonieraz: Dr. スランプ, Hepburn: *Dokutā Suranpu*?)
 Akira Toriyamak idatzi eta marraztutako manga japoniarra da. 1980 eta 1984 tartean Shueisha-ko Weekly Shōnen Jump aldizkarian argitaratu zen 18 tankōbon aleetan bilduta.

Serieak Arale Norimaki izeneko neskato-robot baten, bere sortzaile Senbei Norimaki eta Pinguino herriako biztanle xelebreen humorezko abenturak kontatzen ditu.

  

1980ko urtarrilean, Shūeisha-ko Shōnen Jump aldizkarian aurrenekoz agertu zenean sortzailea ia erabat ezezaguna zen. Hain ona izan zen, ordea, mangaren harrera ezen urtebetera (1981eko apirilaren 8a) animazio serieko lehen kapitulua argitaratu zela. Orduko marka berria ezarri zuen mangatik animera pasatzeko denbora eskasagatik. Telebista serieak 240 kapitulu baino gehiago izan zituen, 1986ko otsailaren 19an bukatu zelarik.

  

1993an manga eta seriea argitaratzeari berrekin zioten. Manga, oraingoan koloretan, Takao Koyama-k idatzita eta Katsuyoshi Nakatsuru-k marraztuta, Shūeisha-ko V-Jump aldizkarian argitaratu zen. 1996ko irailean atera zen azken alea. 1996-199 tartean anime seriaren bigarren atal bat ere egon zen. Takao Koyama-k errepikatu zuen idazle lanetan baina Tadayoshi Yamamuro izan zen marrazkilaria.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q18008936
* Commonscat Multimedia: Dr. Slump

---

 |

* Wd Datuak: Q18008936
* Commonscat Multimedia: Dr. Slump
**Dresdengo Kodexa** edo **Codex Dresdensis** amate paperaren gainean egindako maia kodex bat da, Dresdengo liburutegian (Sächsische Landesbibliothek (SLUB)) gordeta dagoena. Konkistaren aurreko kodex hau gure egunetara heldu diren arteko osatuena eta ederrena da. Berez, kodex hau egutegi bat da; bertan jainkoen eragina egunen arabera erakusten da. Aldi berean maien egutegia eta zenbaki sistema azaltzen da. Europan liburu honen inguruko lehenengo berri 1739koa da. 1825-1826. urtetan Agostino Aglio italiarrak kodex honen kopia bat egin zuen, ondoren Mexikoko beste dokumuntuekin batera argitaratua izan zen; dokumentu bilduma horri Kingsborough Kodex bezala ezagutzen zaio.

Jatorria
--------

Espezialisten ustez kodex honek Yucatán penintsula erdian-iparraldean izan dezake bere jatorria, Chichén Itzá inguruan. Estiloa eta edukia kontutan hartuta ziur aski XIV. mendean izan zen idatzia baina ordukoa aurreko beste baten kopia izango zen. Eskuizkribu hau Mesoamerikan aurkitutako ederrena da.

Kodexaren berreskurapena
------------------------

1739an Dresdengo Erret Liburutegiaren zuzendariak, Johann Christian Götze, Vienan, eskuizkribua erosi zuen. Ondoren, mende erdi bat baino gehiago, libura erabat ahaztuta egon zen. 1810 Alexander von Humboldt kodexaren lehenengo bost orrialde argitaratu zituen. Hala ere, hemezortzi urte behar izan ziren dokumentua jatorri maiakoa bezala identifikatzeko (1828). Jatorrizko dokumentuaren egoera ez zen oso ona eta egoera hori Bigarren Mundu Gerran larritu zen aliatuen bonbardaketa baten ondorioz (1945ko otsailaren 13 eta 15ean) okertu egin zen:: orri askoren goiko partea hezetasunez ezabatu egin zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  The Dresden Codex
2. ↑  *Antiquities of Mexico*
3. ↑  Miguel León-Portilla, 88.or.

Bibliografia
------------

* Miguel León-Portilla: *Literaturas indígenas de México*. Mexiko Hiria: FCE, 1992. ISBN: 9789681638771.

Ikus, baita ere
---------------

* Maia kodexak
* Parisko Kodexa
* Amate paper
* Kodex

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Codex Dresdengoaren 3Dko animazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q200944
* Commonscat Multimedia: Dresden Codex

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 210086296
* GND: 4252873-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q200944
* Commonscat Multimedia: Dresden Codex
Dofinaren koroa.
**Dofina** Frantziako noblezia titulua da, erregearen ondorengo eta oinordekoak eramana.

Historia
--------

Dofinerriko jaunek eta Viennoisko kondeek zeukaten goitizena, lehen, eta titulua, geroago, izan zen dofina. Horrela, Viennoisko dofin eta Albongo kondeen titulua hartu zuten. Izan ere, Viennoisko konde andanek *Dauphin* (frantsesez) izan zuten bigarren izen, ohikoa ez zena, Gigues IV Dauphinez geroztik (1133-1142). Izen horrek (*izurde* euskaraz eta *delphinus* latinez) dofinerriaren Proventzarekiko eta Mediterraneoarekiko loturak indartu nahi zituen.

Frantziako tronurako oinordekoek 1349z geroztik daramate titulu hori. Humbert II.a Viennoiskoak Albon eta Viennoisko jaurerriak (dofinerria, hain zuzen) Frantziako Filipe VI.ari saldu zizkion, baldin eta oinordekoak dofin titulua hartzen bazuen. Titulua jaso zuen lehenengoa, beraz, Frantziako Karlos V.a izatekoa zena izan zen, Filipe VI.aren biloba. Tronurako oinordekoa ez ezik, erregearen ondorengoa ere izan behar zen dofin titulua eraman ahal izateko. Luis XIV.aren erregealdira arte, Viennoisko dofina zen titulua, baina ondoren, Frantziakoa izan zen. Titulua eraman zuen azkena Luis-Antonio Angulemako dukea izan zen, Karlos X.aren semea. Alabaina, tituluari 1830ean egin zion muzin.

Aragoiko koroan ere erabilia izan da dofin titulua, baina kasu bakar batean besterik ez, 1387-1388 bitartean, Jakue infantearentzat. Nolanahi ere, erresuma horretan oinordekoek eramandako titulua Gironako dukea izan da, baina Joanes I.a Aragoikoaren erregealdian, Frantziako ereduaren eraginez ziur asko, Gironako dofina erabili zen. Jakue infantearen heriotzaren ostean, titulu hori ez zen berriro hartu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192883
* Commonscat Multimedia: Dauphins of France

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q192883
* Commonscat Multimedia: Dauphins of France
*Dressed to Kill*
***Dressed to Kill*** (euskaraz Hiltzeko jantzita) Ameriketako Estatu Batuetako luzemetraia da. Pertsonaia nagusiak Sherlock Holmes eta Watson doktorea dira. Nahiz eta Sherlock protagonista izan, argumentua ez dago Arthur Conan Doyleren narrazioetan oinarrituta; dena dela, bi narrazio aipatzen dira filman: *Eskandalua Bohemian* eta *The Adventure of the Six Napoleons*; filmaren argumentua badu bigarren horrekin nolabaiteko lotura. Filmaren zuzendaria Roy William Neill izan zen. Protagonista nagusiak Basil Rathbone Sherlock gisa, eta Nigel Bruce Watsonen paperean: Filma 1946an plazaratu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Preso batek, zigorra betetzen ari dena, musika-kutxak egiten ditu zigorra arintzeko. Kutxa horietako hiru enkantean jartzen dira eta hainbat pertsonak erosteko interesa dute. Baina erosleetako inork ez daki, ordea, lapur talde bateko kide izan zen preso hark Ingalaterrako bankuko bost liberako billetearen xaflak ezkutatuta zeuden gakoa txertatu zuela kutxen doinuetan.

Erosleetako baten hilketak erne jartzen ditu polizia eta Sherlock Holmes, zeinak Watson bere lagunarekin ikerketa bat hasten baitu eta ohartzen baita, lagun baten laguntzaz, poliziak gordetzen duen kutxak kodearen zati bat duela. Hau beste bi kaxekin osatuko da, Courtney andrea eta Cabanna koronela kide dituen gaizkile talde batek lapurtutakoak. Zorionez, Holmes eta Watsonen esku-hartze adimentsuari esker, Ingalaterrako bankurako plantxak berreskuratu dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Ibidem.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Jatorrizko bertsioa Internet Database webgunean.
* **(Ingelesez)**:Filma IMDben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q151994
* Commonscat Multimedia: Dressed to Kill (1946 film)

---

 |

* Wd Datuak: Q151994
* Commonscat Multimedia: Dressed to Kill (1946 film)
Ikuspegi orokorra.
**Dual** izeneko eskultura Espainiako Gerra Zibileko errepresioak Donostian eragindako hildakoak ohoratzeko oroigarri bat da, Donostiako Ijentea kalean dagoena, Goikoa Jauregiaren aurrean.

Amaia Mateos eta Tomás Villanueva arkitektoek diseinatutako lana da. Altzairuz eta metakrilatoz egindako lana da eta frankistek fusilatutako pertsonak oroitzeko 400 zulo dauzka (400 lagun inguru izan baitziren). Eskulturaren azpiko aldean idulkia du, bertan, fusilatuak izan zirenen izen-abizenak zerrendatuta.

2014ko maiatzaren 31n inauguratu zen. Harrezkero, oroitzapen ekintza seinalatuak egiteko aukeratzen da toki hau Donostian.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «La memoria de los fusilados ilumina la historia de Donostia» *GARA* 2014-05-31 (Noiz kontsultatua: 2019-07-22).
2. ↑   «Dual - Esculturas en San Sebastián» *www.santelmomuseoa.eus* (Noiz kontsultatua: 2019-07-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q65344145

 |

* Wd Datuak: Q65344145
**Nazio Batuen Egoitza** New York hiriko eraikin multzo bat da. Arkitektura-konplexu hau Nazio Batuen Erakundearen egoitza izan da eraikitzen lanak burutu zirenetik, 1952an. Manhattango Turtle Bay auzunean dago kokatua, East River-era ematen duten zoru zabaletan. Bere mugak hauek dira: mendebaldean, Fist Avenue; hegoaldean East 42nd Street; iparraldean East 48th Street eta, ekialdean, East River itsasartea. "Turtle Bay" terminoa batzuetan Nazio Batuen egoitza edo Nazio Batuak bere osotasunean izendatzeko ere erabiltzen da.

Honez gain, Nazio Batuen Erakundeak baditu beste hiru azpi-egoitza. Genevan (Suitza) 1946an, Vienan (Austria) 1980an, eta Nairobin (Kenia) 2011n. Egoitza hauek NBEen interesak ordezkatzen lagundu eta lan diplomatikoa errazteaz gain, badituzte lurraldez kanpotasun pribilegioak ere. Hala ere, New Yorkeko egoitzan aurkitzen dira NBEren organo nagusiak, besteak beste, Batzar Nagusia eta Segurtasun Kontseilua. Nazio Batuen Erakundeak dituen hamabost agentziak New Yorketik kanpo daude, beste egoitzetan edo beste hiri batzuetan. Alta, tokiko poliziaren, suhiltzaileen eta beste hainbat zerbitzuren ordainean, Nazio Batuen Erakundeak onartzen ditu tokiko, estatuko eta nazio mailako lege gehienak.

Nazio Batuen Erakundearen egoitza multzoa hainbat alditan eraiki zen eta arkitektura-konplexu guztia 1948a eta 1952a bitarte eraiki zen. Egoitzak East River itsasartearen ondoan dagoen lursail bat okupatzen du, 7 hektarea ingurukoa, eta William Zeckendorf-i erosi zitzaion, garai hartan New Yorkeko eraikitzaile nagusietako bat. Nelson Rockefeller-ek erosi zuen, familiaren Kykuit jabegoan kokatzeari ezezkoa esan ondoren, Manhattandik urrutiegi baitzegoen. 8 milioi dolarrengatik erosi zen lursaila eta Nelsonen aitak, John D. Rockefeller Jr.-ek finantzatu zuen, ondoren hiriari dohaintzan emateko. Wallace Harrison-ek, Rockefeller familiaren arkitekto pertsonalak, egoitza eraikitzeko lanak zuzendu zituen. Bere bulegoak, *Harrison and Abramovitz*, diseinuaren exekuzioa gainbegiratu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Erainkuntza nagusia 1948an hasi zen eta 1952an amaitu zen. Halere, 1951ko irailaren 9an inauguratu zen

Ikus, gainera
-------------

* Nazioen Jauregia Genevan

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11297
* Commonscat Multimedia: Headquarters of the United Nations

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134391889
* GND: 110309-X
* LCCN: n82117243
* CiNii: DA00316591
* SUDOC: 111056268

 |

* Wd Datuak: Q11297
* Commonscat Multimedia: Headquarters of the United Nations
Greziako mitologian, **Nausítoo** (Ναυσίθοος) Poseidonen eta Peribearen semea da, Eurimedonen alaba. 

Nausitoo Eskeriaren sortzailea izan zen eta hiri hartako feaziar mitikoen lehen erregea izan zen.

Bi seme izan zituen: Altzinoo, beraren ondorengo errege izan zena, eta Rexenor, Apolok hil zuen eta Arete utzi zuen oinordeko bakar gisa.

*Odisearen* arabera, Nausitook Hiperiatik Eskeria uhartera gidatu zituen feaziarrak, izugarrizko kalteak eragiten ari zieten ziklopeetatik urruntzeko asmoarekin. Eskerian hiri bat sortu zuen: harresiak, etxebizitzak eta jainkoentzako tenpluak eraiki zituen eta lantzeko lurrak banatu zituen. 

Nausitook izan zen hiriko agintari gorena, ondo eta mepean zituen printze talde baten laguntzarekin. Hil zenean, Nausitooren semea Altzinoo bihurtu zen errege eta, Rexenor hil ondoren, Arete lehengusinarekin ezkondu zen. Era horretan aitaren *oikos*a gorde ahala izan zuen bere osotasunean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Odisea*, VII, 56 - 57.
2. ↑  *Odisea*, VI, 4 - 10.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q80493

 |

* Wd Datuak: Q80493
Estatistikan, **egokitasun-analisia** kontingentzia taula bateko bi aldagai kualitatiboetako kategorien artean dagoen harremana (erakarri/aldendu) hauteman eta irudikatzeko teknika bat da, bere bertsiorik sinpleenean. Aldi berean aldagai bateko kategorien arteko gertutasuna edo antzekotasuna hautemateko ere erabiltzen da. Adibidez, lurralde bateko biztanleen herria eta opor-tokia jasotzen badira taula batean, egokitasun-analisiak herri bakoitzeko biztanleek leku jakin batera joan edo ez joateko joera duten erakutsiko du, opor-tokiari buruz antzekoak diren herriak ere azalduz (eta baita turisten jatorri antzekoa duten opor-tokiak ere). Ezarpen zabalak izan ditu jakintza-arlo guztietan, marketinetik (kontsumitzaileen profilak taxutuz) arkeologiara (arrasto arkeologikoen tipologiak osatuz). Bestalde, zenbait aldaera eta garapen izan dituen teknika da, besteak beste egokitasunen analisi kanonikoa sortuz. Egokitasunen analisiaren garapena Jean-Paul Benzécri frantziar estatistikariari zor zaio.

Kanpo-estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1784754
* **Identifikadoreak**
* BNF: 119308867 (data)
* LCCN: sh91005848

 |

* Wd Datuak: Q1784754
Plaka tektonikoen mapa. Nazcako erdialdean ikus daiteke, urdin argi kolorez margotua.
**Nazcako plaka** ozeanoko plaka tektoniko bat da. Ozeano Barearen ekialdean dago, Hego Amerikako mendebaldeko kostaldearen ondoan. Peruko Nazca eskualdetik datorkio izena.

Plakaren ekialdeko ertza, Hego Amerikar Plakapeko subdukzio gune batean dago, honek, Andeak eta Peru-Txileko fosa sorrarazi dituelarik.

Nazca Plakaren hegoaldeko ertza, banatzailea da Antartikako plakarekiko, mendebaldekoa Pazifikoko plakarekiko bezala eta iparraldekoa Cocosko plakarekiko bezala.

Hiru mikroplaka daude, zehazki, plaken arteko elkarguneetan. Galapagoetakoa Nazcako, Pazifikoko eta Cocosko plaken arteko elkargunean dago; Juan Fernandez plaka, Pazifikoko, Antartikako eta Nazcako plaken artean; eta Pazko uhartekoa, Nazcako eta Pazifikoko plaken arteko elkargunean, Juan Fernandez plaka baino iparralderago.

Hego Amerikako kostan dagoen subdukzio guneak, inguru hori biziki sismiko eta bolkanikoa izatea eragin du. Nabarmendu beharrekoa da Valdiviako 1960ko lurrikara, Richter eskalan, 9,5eko magnitudea gainditu zuena, gizateriaren historian erregistratutako indartsuena.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q538867
* Commonscat Multimedia: Nazca tectonic plate

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 249386045
* GND: 4477608-1
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q538867
* Commonscat Multimedia: Nazca tectonic plate
**Doña Ana konderria** (ingelesez: *Doña Ana County*) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Las Cruces da. 2010eko zentsuaren arabera 209.233 biztanle zituen, Doña Ana kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Doña Ana konderriak 9.879,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,79 ura dira. Beste 9.861,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 209.233 pertsonetatik 200.506 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 137.514 dira. 2.825 beltzak edo afroamerikarrak. 1.521 amerikar natiboak ziren eta 128 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2.029 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 329 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.895 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q112953
* Commonscat Multimedia: Doña Ana County, New Mexico

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153624616
* ISNI: 0000 0004 0513 055X
* **Lekuak**
* OSM: 1832188
* TGN: 2001435

 |

* Wd Datuak: Q112953
* Commonscat Multimedia: Doña Ana County, New Mexico
Termodinamikan, **egoera-funtzio** bat edo **egoera-aldagai** bat magnitude fisiko makroskopiko bat da, orekan dagoen sistema baten egoera ezaugarritzen duena. Orekan dagoen sistema termodinamiko bat emanda, egoera-aldagaien kopuru finitu bat aukeratu daiteke, halako moldez non beren balioek sistemaren egoera modu unibokoan zehazten baitute.

Egoera-funtzio baten balioa sistemak unean duen egoera termodinamikoaren araberakoa da, bertara nola iritsi den kontuan hartu gabe. Horrek esan *n*ahi du, une jakin batean, bi sistema termodinamiko baldin baditugu n askatasun-gradurekin orekan eta n egoera-funtzio independenteren balio bera neurtzen badugu, beste edozein egoera-funtziok balio bera izango duela bi sistemetan, aurreko uneetako aldagaien balioa edozein dela ere. Oro har, orekatik kanpoko sistemak ezin dira irudikatu askatasun-graduen kopuru jakin baten bidez, eta deskribapena askoz konplexuagoa da.

Orekan dagoen sistema baten egoera-aldagai batzuk hauek dira:

* barne-energia
* presioa.
* tenperatura.
* bolumena
* entalpia
* entropia
* Gibbsen energia librea
* dentsitatea
* polarizazioa.

Sistema edo "substantzia" mota bakoitzak egoera-ekuazio bat edo eratze-ekuazio bat du ezaugarri, eta ekuazio horrek egoera-aldagai batzuk elkarrekin erlazionatzen ditu; izan ere, esan bezala, oreka termodinamikoan dauden sistemek askatasun-graduen kopuru jakin bat dute, Gibbsen faseen arauaren arabera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Termokimika. Lehenengo printzipioa, barneko energia, entalpia eta Hess-en legea - hiru» *www.hiru.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-18).
2. ↑   «Egoera-funtzio, egoera-akdagai - ZT Hiztegi Berria» *zthiztegia.elhuyar.eus* (Noiz kontsultatua: 2022-12-18).

Ikus, gainera
-------------

* Egoera-ekuazioa
* Hessen legea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q230937
* **Identifikadoreak**
* GND: 4068159-2

 |

* Wd Datuak: Q230937
Energia xurgatu ondoren, elektroi batek oinarrizko egoeratik energia handiagoko egoera kitzikatura jauzi egin dezake.
Mekanika kuantikoan, sistema baten **egoera kitzikatu** bat (hala nola elektroi bat, nukleo atomiko bat, atomo bat edo molekula bat) edozein egoera kuantiko metaegonkor da, oinarrizko egoera baino energia handiagoa izanik (hau da, minimo absolutua baino energia gehiago), "berez desegiten" du, eta oinarrizko egoerara itzultzen da.

Egoera kitzikatuan dagoen sistema baten bizitza erabilgarria laburra izaten da: energia kantitate bat (fotoi bat edo fonoi bat, adibidez) berez edo modu induzituan igortzen da, oro har, sistema egoera kitzikatura sustatu eta gutxira, eta sistema energia apalagoko egoera batera itzultzen da (egoera ez hain kitzikatua edo oinarrizko egoera). Energia-maila batera itzultze horri gainbehera deitzen zaio askotan, eta kitzikapenaren alderantzizkoa da.

Bizitza ertain luzeko egoera kitzikatuei metaegonkor deritze maiz. Bizitza ertain luzeko isomero nuklearrak eta oxigeno singletea dira horren bi adibide.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Diccionario de química física. J. M. Costa. Ediciones Díaz de Santos, 2005. ISBN 8479786914. Pág. 222

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q215328
* **Identifikadoreak**
* GND: 4142423-2
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q215328
Etxekotutako landareak.
Nekazaritzako produktuak eguzkitan lehortzen Punjabeko etxe batean, Indian.
**Nekazaritza-** edo **laborantza-produktu** bat modu estentsiboan landu eta uzta ematen duten landareak dira, dirua irabazteko edo bizirauteko. Nekazaritzako produktuak uzta bildu duten zatiei edo egoera finagoan dagoen uztari buruzkoak izan daitezke. Labore gehienak nekazaritzan edo akuikulturan lantzen dira. Labore izan daitezke ere onddo makroskopikoak (adibidez, perretxikoak) edo itsas alga makroskopikoak (adibidez, itsas algak).

Labore gehienak gizakientzako elikagai gisa edo abereentzako bazka gisa biltzen dira. Zenbait labore basa-ingurunetik biltzen dira (bilketa intentsiboa barne, adibidez, ginsenga).

Elikadurakoak ez diren laborantza garrantzitsuetan baratzezaintza, lorazaintza eta laborantza industrialak sartzen dira. Baratzeko laboreetan beste labore batzuetarako erabiltzen diren landareak sartzen dira (adibidez, fruta-arbolak). Lorezaintzako laboreek barne hartzen dituzte barrualdeko landareak, lorategiko landareak eta lorontziak, hosto berde landuak eta lore moztuak. Industria-laboreak arroparako (zuntz-laboreak, adibidez, kotoirako), bioerregairako (laborantza energetikoak, alga-erregaia) edo botiketarako (sendabelarrak) ekoizten dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Definition of CROP» *www.merriam-webster.com*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q235352
* Commonscat Multimedia: Crops

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12045151n (data)
* GND: 4123194-6
* LCCN: sh85034249
* NDL: 00568695
* NKC: ph116548
* NARA: 10639679
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D018556

 |

* Wd Datuak: Q235352
* Commonscat Multimedia: Crops
**Ego** Bizkaia ekialdeko eta Gipuzkoa mendebaldeko ibai bat da, Debaren ibaiadar nagusia. XIII. mende inguruan, hiribilduak eta probintziak sortu aurretik, Ego ibarraren ingurua industrigune garrantzitsua izan zen.

Ibilbidea
---------

Arrangizgana mendatearen inguruan du iturria, Oiz mendiaren hegalean, Mallabian (Bizkaia). Ahoa, berriz, Deba ibaian, Eibarko Maltzaga auzoan (Gipuzkoa).

Udalerri hauek zeharkatzen ditu: Bizkaian Mallabia, Ermua (non bideratuta eta estalita dagoen) eta Zaldibar; eta Gipuzkoan Eibar (non berriro estalia duten, ahora heltzeko azken zatian).

Ingurumena
----------

Ermuan sartu ondoren ibaia zeharo kutsatua dago. XX. mendean eskualdean eraikitako industriak ibaia erabili du ekoizpenean. Era berean, Eibar bizitako garapenak harana etxez bete ditu.

Kutsadura dela eta, oraintsu arte ia ez du faunarik izan, iturburutik hurbileko zatian ez bada. Hala ere, 2007ko martxoan Elgoibarko Apraiz auzoan eraikitako ur araztegiak zerbait hobetu du egoera: 2008az geroztik, Debarekin duen lotunean ahateak ere ikusi izan dira.

Ibaiadarrak
-----------

Ego, Eibarren.
Hona hemen Egoren ibaiadar nagusiak:

* Ezkerraldetik:
	+ Berano.
	+ Arrajola, Urko menditik etorria.
	+ Abontza.
	+ Matsaria.
	+ Asua.
	+ Txarakoa.
	+ Azitain.

* Eskuinaldetik:
	+ Mallabia edo Urtia.
	+ Aixola, Elgetatik eta Zaldibartik etorria.
	+ Unbe.
	+ Txonta.
	+ Kinara.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: *166. araua: Euskal Herriko ibaiak*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3049222
* Commonscat Multimedia: Ego River

---

 |

* Wd Datuak: Q3049222
* Commonscat Multimedia: Ego River


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Herriko Wikiatlasa** |
**Nekazarien Borrokaren Nazioarteko Eguna** urtero apirilaren 17an ospatzen da. Egun horretan Brasilen 17 nekazari hildakoak gogorarazten dira.

Gertaerak
---------

1996ko apirilaren 17an, Via Campesina erakundeak deituta, Brasilen Lurrik Gabeko Landa Langileen MST mugimenduko hemeretzi kide hil eta 70 zauritu zituen poliziak. 16an, hau da, bezperan, lurrik gabeko 1.100 lagun Belém hirira abiatu ziren, Eldorado do Caraajás herrian karretera okupatuz. Gobernadoreak polizia operazioa agindu zuen. Forenseen txostenaren arabera hildakoetatik hamar oso gertutik egindako tiroen ondorioz hiz zituzten. Beste zazpi arma zuriz egindako zauriengatik. Geroztik, 1996tik, egun hori, Nekazarien Borrokaren Nazioarteko Eguna.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Egunaren inguruko informazioa.
* **(Frantsesez)**:Bideoa Youtuben.
* **(Ingelesez)**:Via Campesinaren webguneko informazioa.
* **(Gaztelaniaz)**:Egunaren inguruko informazioa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109331595

 |

* Wd Datuak: Q109331595
**Covasna** (errumanieraz koˈvasna ahoskatua; hungarieraz *Kovászna*, ˈkovaːsnɒ ahoskatua, alemanez *Kowasna*) Errumaniako Transilvania eskualdeko Covasna konderriko herri bat da, 550 eta 600 metro arteko altueran dagoena.

1000 iturburu mineralen herria bezala ezagutua, Covasna bere ur mineralengatik da ospetsua. Iturburu hauek mineral nahasketa ezberdinak dituzte, nagusiki karbono dioxidoa, sulfuroa eta amoniakoa. Izena *Cvaz* eslabiar hitzetik dator, azidoa esan nahi duena, bertako ur mineralen zaporeagatik.

Chiuruş
-------

Herriak herrixka bat administratzen du, Chiuruş (hungarieraz Csomakőrös). Herrixka honek 451 biztanle ditu eta hungariar székely etnia da nagusi bertan.

Demografia
----------

2011ko erroldaren arabera, Covasnak 11.369 biztanle ditu. Hungariar jatorrikoa dira gehienak: 7549 (%66,4), eta gainontzeko 3.820ak (%33,6), errumaniarrak dira.

*Errolden araberako mugimendu demografikoa*:

* 1956 (7.290)
* 1966 (7.831)
* 1977 (9.308)
* 1992 (12.515)
* 2002 (11.369)

Historia
--------

1567an lehen aldiz aipatua izan zen dokumentu batean. 1952an bihurtu zen udalerri.

Herritar ospetsuak
------------------

Sándor Kőrösi Csoma hungariar esploratzaile eta linguista ospetsua Chiuruş/Csomakőrösen jaio zen 1784an. Kőrösi Tibetologiaren sortzaile bezala da ezaguna, lehen Tibetera-Ingelesa hiztegia eta gramatika liburuaren biltzaile eta egile izan zelarik. Indiako Darjeeling herrian hil zen 1842an.

Bere omenezko estatua bat herrixkaren erdian altxatu zen 1972an eta kulturgunean erakusten da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q837157
* Commonscat Multimedia: Covasna

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 244712266
* NKC: ge1106285
* **Lekuak**
* SIRUTA: 63526

 |

* Wd Datuak: Q837157
* Commonscat Multimedia: Covasna
***Negu Gorriak***, Negu Gorriak taldearen lehen diskoa da, Lp formatuan kaleratu zuena.1990eko ekainean argitaratu zuen Oihuka diskoetxeak. Abesti guztiak, Negu Gorriak taldearenak dira *Bide baten bila* abestia izan ezik. Abesti hau, Rich Kids on Lsd taldearen moldaketa bat da. Honez gain, *Nahi duzuena (Milenia II)* abestiaren letra Xabier Montoiarena da.

  

Muguruzatarren proiektu berriaren sekretua erabatekoa izan zen. Ez zuten kontzerturik ematen eta ez zuten deus esan disko berriari buruz. Lehenengo «aurkezpena» 1990eko maiatzaren 4an Parisera Public Enemy ikustera zihoan autobus batean egin zuten

Kritikariek ideia onak zituen sarbide-albumtzat jo zuten, gero hobetuak izango zirenak.

Bi *single*ak atera zituzten albuma saltzeko: hurrenez hurren ekainean eta abenduan argitaraturiko *«Radio Rahim»* eta *«Bertso-Hop»*.

Hala ere, 1996an, Esan Ozenki zigiluak berriz argitaratu zuen, oraingoan cd formatuan eta Mikel Laboa kantariaren *Gaberako aterbea* bertsioa gehituz. Abesti hau, Txerokee, Mikel Laboaren Kantak CD bilduman kaleratua izan zen lehenagotik 1990ean.

Abestien zerrenda
-----------------

1. Esan ozenki
2. Irakatsi ziguten historia
3. NG dator
4. Azken tangoa
5. Nahi duzuena (Milenioa II)
6. Amodiozko kanta
7. Bertso-Hop
8. Radio Rahim
9. Seinalea
10. Nire bizitza osoa
11. Malkoak
12. Napartheid
13. Raggamuffin jaia
14. Bide baten bila
15. Gaberako aterbea (1996ko berrargitarapenean gehitu zuten abestia)

Taldekideak
-----------

* Fermin Muguruza - Ahotsa.
* Kaki Arkarazo - Gitarra, ahotsa eta teknikari.
* Iñigo Muguruza - Gitarra eta ahotsa.

Bateria eta baxua grabatzeko, erritmo kaxa bat eta sampler batzuk erabili zituzten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Gostin, A..  (2003-11-2). «Ez dugu Kortaturen revival bilakatu nahi» *Argia* (1283).
2. ↑  *Negu Gorriak. La victoria de la palabra*, 9. orr.
3. ↑  MTV: «Biografía de Negu Gorriak»
4. ↑   Cervantes, Xavier.  (1999ko iraila). «Fermin Muguruza disco a disco» *Rockdelux* (166): 18..
5. ↑   Snowden, Don.  (2006). «Negu Gorriak» *Allmusic*.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9049159

 |

* Wd Datuak: Q9049159
**Nazioarteko Izendapen Komuna**, *NIK*, (baita INN ere, ingelesezko *International Nonproprietary name*) izenaz ezaguna, substantzia farmakologiko baten (sendagaia zein droga) izen ofizial ez-komertziala edo generikoa da. Osasunaren Mundu Erakundeko Nomenklatura Batzordeak WHA3.11 ebazpena eman zuen 1950ean, eta 1953an argitaratu zen lehen zerrenda. NIK duten 7.000 substantzia inguru daude, eta urtero 120 eta 150 bitartean gehitzen dira.

Substantzia farmazeutiko batek hainbat izen kimiko, ikerketa-kode bat edo gehiago, sinonimo, izen ofizial bat (gutxienez) eta hainbat herrialdetan erregistratutako izen edo marka komertzialak izan ditzake. Medikuntzan zein izen den egokiena aukeratzeko, izen farmakologikoa (zehazki, NIK Nazioarteko Izendapen Komuna) eta izen komertziala aukeratu behar dira. NIKaren zehaztasuna, uniformetasuna eta nazioarteko onarpena direla eta, hainbat herrialdetako medikuen arteko komunikazio-bide ezin hobea da; beraz, funtsezkoa da dokumentu ofizialetan eta argitalpen medikoetan.

NIKaren bidez, hainbat herrialdetako osasun-agintariek sendagaien formulario nazional bat egin ahal izan dute, sendagaien erosketak eta preskripzioak bateratzeko, bai eta haien ekoizpenaren eta elaborazioaren kalitatea errazteko ere. Estatu Espainolean *Espainiako Izendapen Ofiziala* (DOE) usatzen da. Estatu frantsesean ezinbesteko da NIK erabiltzea sendagaiak preskribatzeko softwareetan.

Europako Batasunak 92/27/CEE Zuzentarauaren bidez NIK erabiltzea gomendatzen die Batasuneko herrialde guztiei.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Décret n° 2014-1359 du 14 novembre 2014 relatif à l'obligation de certification des logiciels d'aide à la prescription médicale et des logiciels d'aide à la dispensation prévue à l'article L. 161-38 du code de la sécurité sociale | Legifrance.*  .
2. ↑    *Directive 92/27/CEE du Conseil, du 31 mars 1992, concernant l'étiquetage et la notice des médicaments à usage humain.*  .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q824258

 |

* Wd Datuak: Q824258
*Artikulu hau greziar mitologiaren pertsonaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nartziso».*

Greziar mitologian, **Nartziso** (antzinako grezieraz Νάρκισσος) bere edertasunagatik ospetsua zen efebo edo nerabea izan zen.

Publio Ovidioren arabera, dontzeila guztiak Nartzisoz maitemintzen ziren arren, honek errefusatu egiten zituen. Errefusatuen artean Eko izeneko ninfa zegoen, Herak esandakoaren azken hitzak errepikatzeko zigortua. Ekok ezin izan zion Nartzisori bere amodioa azaltzea. Nartziso behin basoan zegoela, lagunetik aldendu eta galdu egin zen. «Ba al dago norbait hortik?» galdetzean, Ekok «Hortik, hortik» erantzun zuen. Zuhaitzetan ezkutatuta zegoenez Nartzisok ezin izan zuen Eko ikusi eta «Hator!» oihukatu zuen. Ekok «hator» erantzun eta zuhaitzetatik beso-zabalik atera zen. Nartzisok errukigabe errefusatu zuen Eko eta ninfa atsekabea leize batean sartu eta bertan geratu zen iraungi eta bere ahotsa bakarrik geratu zen arte. Nemesis mendekuaren jainkosak Nartziso zigortzea erabaki eta eta, bere burua iturriko uretan ikusi zuenean, maitemindu egin zen, baina uretako irudia laztandu ezinarekin etsita, tristuraren tristuraz hil zen eta ondoren lore bilakatu.

Ikus, gainera
-------------

* Nartzisismo

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *76. araua: Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia.* .
2. ↑   Calimach, Andrew.  (2002). *Lovers' Legends: The Gay Greek Myths.*  New Rochelle: Haiduk Press.
3. ↑   Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. *Nartziso3.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179256
* Commonscat Multimedia: Narcissus (mythology)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 67257842
* GND: 118586467
* LCCN: nb2016002049
* SUDOC: 027724417
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q179256
* Commonscat Multimedia: Narcissus (mythology)
**Nazioen Liga** (ingelesez *League of Nations*, frantsesez *Société des Nations*) nazioarteko erakunde bat izan zen, Lehen Mundu Gerraren osteko Parisko Bake Biltzarraren ondorioz sortutakoa.

Lehen Mundu Gerra irabazi zuten aliatuek sortu zuten eta bultzatzailerik handiena Estatu Batuetako Wilson lehendakaria izan zen eta egoitza Genevan, Suitzan zuen.

Desarmatzea, elkarren arteko segurtasunaren bidez gerra saihestea, negoziazioaren bidez herrialdeen arteko gorabeherak konpontzea eta elkarren aberastasuna sustatzea ziren erakundearen helburuak. Ligaren atzean zegoen diplomazia-filosofiak aurreko 100 urteko nazioarteko harremanetan aldea markatu zuen. Hala ere, Ligak ez zuen inolako indar-armaturik, eta, beraz, garaiko herrialde boteretsuen esku utzi behar izan zuen bere ebazpenak betetzeko autoritatea.

  

Hainbat arrakasta (eta 1920ko hamarkadaren hasierako zenbait porrot ere) izan zituen eta 30eko hamarkadako istilu nagusien aurrean porrot egin zuen Italiak Etiopian egindako inbasioan, Japoniak Txinan egindakoan eta SESBek Finlandian egindakoan.

Azkenean Ligak ezin izan zuen Ardatzaren erasorik geldiarazi, eta mundu mailako beste gerra bat, Ligak kosta ahala kosta saihestu behar zuena, piztu zen berriro. Gatazka amaitutakoan, Nazio Batuen Erakundea sortu zen Nazioen Liga ordezkatzeko, eta Ligak sortutako zenbait agentzia eta erakunde bereganatu zituen.

Ikus, gainera
-------------

* Nazioen Ligako kideak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q38130
* Commonscat Multimedia: League of Nations

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 245646536
* ISNI: 0000 0001 2248 8367
* BNF: 12172133s (data)
* CANTIC: a11013540
* GND: 36500-2
* LCCN: n79110921
* NDL: 00312875
* NKC: kn20010711418
* NLA: 35295892
* CiNii: DA01635824
* SNAC: w6fj69gn
* SUDOC: 099254778
* BIBSYS: 90116564
* ICCU: TO0V399340
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 026468
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q38130
* Commonscat Multimedia: League of Nations
**Nonnebakken** Odensen (Danimarka) dagoen muino baten izena da, antzina eraztun itxurako gotorleku bat egon zena.

Etimologia
----------

*Nonnebakken* izenak "monjeen muinoa" esan nahi du.

Historia
--------

Gotorleku bikingoa 975 urtearen inguruan eraiki zen Svend I.a "Bizar zatitua" errege zela. Muinoaren azpialdetik pasatzen den Odense ibaia eta gertu dagoen Odenseko fiordoa kontrolatzeko altxatu zen. Gotorlekuak eta 120 metrotako diametrodun eraztun itxura zuen.

Monje beneditarrak egon ziren hurrena XII. mendera arte. Ondoren eliza berria eraiki zuten Odense ondoko Dalum herrixkan. 1598an Georg Braun topografoak idatzitako *Civitates Orbis Terrarum* lanean agertzen da Odenseren mapan.

Indusketak
----------

1775 eta 1889an hainbat aurkikuntza egin baziren ere, egitura guztiaren osaketa 1953an burutu zen. 1988an kableak sartzeko zangak egiterakoak aurkikuntza berriak egin ziren. 2002an abade-etxe beneditarraren zatiak aireratu ziren.

Ikus, gainera
-------------

* Eraztun itxurako gotorleku bikingoak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1566735
* Commonscat Multimedia: Nonnebakken

---

 |

* Wd Datuak: Q1566735
* Commonscat Multimedia: Nonnebakken
Nazioarteko egun aldaketa Lerroa
**Nazioarteko egun aldaketa Lerroa** Lurraren gainean dagoen lerro imaginario bat da, Ozeano Barearen gainean hedatzen dena iparretik hegoaldera eta gutxi gorabehera 180ºko meridianoan kokatzen da. Praktikotasunari begira lerro horrek zeharkatzen dituen hainbat herrialdek egun aldaketa mugitu eta beste hemisferiokoa erabiltzen dute.

Lerro horretatik zehar pasatzeak egun aldaketa dakar. 180ºko meridianoa horretarako erabiltzea Sir Sandford Flemingek asmatu zuen 1879an. Hainbat kongresutan ideia babestu zuen, adibidez 1884an Washingtonen egon zena. Kongresu horretan ordu aldaketak egiteko sistema ezarri zen, Greenwicheko meridianoan oinarritua.

Lerro hau erabiltzearen arrazoia bertan bizi den jende kopuru eskasa da. Hala ere lerro hau ezartzeak hainbat arazo sortu zituen nabigazioaren inguruan.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q131389
* Commonscat Multimedia: International Date Line

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q131389
* Commonscat Multimedia: International Date Line
**Myōkoku-ji** (japonieraz: 仁和寺?)
, Sakai (Osaka) hirian dagoen tenplu budista da. 1868ko Sakaiko istiluengatik da ezaguna.

Historia
--------

Nichiko Shoninek sortu zuen 1592 urtean. 1615ean suntsitu egin zuten Toyotomiren gudarosteek Osakako gaztelua erre eta Tokugawa Ieyasu bertan zegoela entzuna zutenez mendeku bila. 1628an berreraiki zuten. Bigarren aldiz 1945ean suntsitu zen Bigarren Mundu Gerrako bonbaketetan eta 1973an berreraiki zen. Ordukoak dira beraz gaur egungo eraikinak.

Zuhaitz sakratua
----------------

Tradizioak dioenez 1.100 urte dituen zuhaitza dago tenpluan. Misterioa ere badu, izan ere Oda Nobunagak 1580an Azuchi gaztelura aldatu zuen baina gauero ahots batek *Itzul nazazu Myōkokujira* esaten zuen eta Azuchiko biztanleak urduri zeuden. Nobunagak zuhaitza bota zuen eta odola ateratzen hasi zitzaion suge baten forman. Oda Nobunaga beldurtu egin zen eta azkenik zuhaitza Myōkokujiko tenplura itzuli zuen.

Sakaiko istiluak
----------------

1868ko martxoaren 8an 100 marinel frantses Sakaiko kaira iritsi ziren. Hirira sartu ziren bisitan eta tenpluan lo egin zuten. Sakaitarrak izuturik zeuden atzerritarren aurrean eta tenpluaren zaintzaileak ziren Tosa leinuko gerlariak ez ziren gai haiekin komunikatzeko. Frantziar batek Tosa leinuko bandera bat hartu zuenean samuraiek tiro egin ta hamairu hil zituzten. Frantziarrek erantzun egin zuten eta itsasuntzira itzultzen saiatu ziren. Istilu hauek diplomazia arazoa eragin zuten.

Frantziak isun handia ordainarazi zion Japoniari eta hogei samuraik "seppukua" (harakiria) egintera kondenatu zituzten. Frantziar lekukoak ere bertan ziren eta hamaikagarrenak seppukua egiterakoan hauek atera egin ziren ikuskizuna aguantatu ezinik. Ekitaldia gelditu egin zuten baina gainerako 9 samuraiak erbesteratu egin zituzten.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3331932
* Commonscat Multimedia: Myokokuji (Sakai, Osaka)

---

 |

* Wd Datuak: Q3331932
* Commonscat Multimedia: Myokokuji (Sakai, Osaka)