recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jamelia Niela Davis**, **Jamelia** izenez ezaguna' (1981eko urtarrilaren 11) britainiar abeslaria da. Hiru disko kaleratu ditu.

Hasierako bizitza
-----------------

Jamelia guraso jamaikarrengandik jaio zen Birminghamen. Ama ezkongabeak hazi zuen han, kontzeju-etxalde batean.

Karrera
-------

15 urte zituela Capitol Records-ekin sinatu zuen. 1999an bere lehen singlea kaleratu zuen, "So High". Ez zuen kopia asko saldu, beraz, Jamelia Capitol Records utzi eta Parlophone-rekin sinatu zuen. *Drama* bere lehen diskoa kaleratu zuten 2000. urtean.

2003ko irailaren 29an bere bigarren diskoa argitaratu zuen *Thank You*. Zazpi single atera ziren diskotik. "Superstar" bigarren singlea Erresuma Batuko Singleen Zerrendaren hirugarren postua lortu zuen. Lehen postua lortu zuen Australian eta Herbehereetan. "Thank You" hirugarren singlea bigarren postua lortu zuen Erresuma Batuan. 2005eko BRIT sarietan britainiar single onenaren saria jaso zuen. "See It in a Boy's Eyes" laugarren singlea Jameliak idatzi zuen Chris Martinekin batera. Erresuma Batuko Singleen Zerrendaren bosgarren postua lortu zuen. Jameliaren disko hori Erresuma Batuan gehien saldu dena da.

Jameliaren *Walk with Me* hirugarren diskoa 2006an kaleratu zen.

2013ko azaroan, *Loose Women* telesailaren aurkezle bihurtu zen.

Diskografia
-----------

* *Drama* (2000)
* *Thank You* (2003)
* *Walk with Me* (2006)

Bizitza pertsonala
------------------

Jamelia bere lehen alaba Teja izan zuen 2001ean. 2005ean bere bigarren alaba Tiani izan zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Jamelia Proud To Be A Loose Woman - OnTheBox» *www.onthebox.com*.

Kanpo estekak
-------------

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q234199
* Commonscat Multimedia: Jamelia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 100322463
* ISNI: 0000 0000 7841 4140
* BNF: 14189854v (data)
* GND: 135169003
* LCCN: n2004117425
* NKC: xx0020826
* NLA: 43799483
* SUDOC: 086263722
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: jamelia

 |

* Wd Datuak: Q234199
* Commonscat Multimedia: Jamelia
**Nikolas erregearen jauregia** Cetinjen (Montenegro), dago. Jauregia 50 urtetan errege-familiaren egoitza izan zen. Obraren arkitektoa Dragislav Jakotić izan zen eta 1863tik 1867ra eraiki zen.

Historia
--------

Errege familiarentzako egoitza bezala eraikia, monarkia amaitu zenean (1918), jauregia museoa bihurtu zen, 1926an. 1980an Montenegroko Museo Nazionalaren parte izedatua izan zen.

Ezaugarriak
-----------

Jauregiaren estiloa Cetinje-ren arkitektura tradizionala imitatzen du, ezaugarri neoklasizitekin batera. Barrualdea gehien batea Art Nouveauren ezaugarriak erakusten ditu, historizismoaren estiloarekin nahastuta. Jauregia lorategiez inguratuta dago; lorategiak 1870ean eraiki ziren eta 1971an berrituak. Loreak aparte pinuak dira zuhaitz nagusiak. Lorategiaren atzealdean beste etxe bat dago, bere garaian gonbidatuentzat erabilia izan zena. Haren inguruan zedroak ikus daitezke.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2265468
* Commonscat Multimedia: King Nikola's Palace in Cetinje

---

 |

* Wd Datuak: Q2265468
* Commonscat Multimedia: King Nikola's Palace in Cetinje
**Johannes Bernhardus Theodorus "Hans" Hugenholtz** (Vledder, Drenthe, 1914ko urriaren 31 - Bentveld, Ipar Holanda, 1995eko martxoaren 25a) Holandako lasterketa-zirkuitu eta automobil-diseinatzailea izan zen.

Aita, izen berekoa, ministro protestantea eta ekintzaile baketsua zen, bere familiarekin Purmerend-era 1918an eta Ammerstolera 1924an joan zen bizitzera.

Hugenholtzek zuzenbidea ikasi zuen eta lanbidez kazetaria izan zen, baina bere interesak autoetan zeuden. Gaztetan, motor-gidari *amateurra* zen. 1936an Nederlandse Auto Race Club sortu zuen eta Zandvoorteko zirkuituko zuzendaria izan zen 1947tik 1974ra. Geroago Parisen Association Internationale de Circuits Permanents eta Pionier Automobielen Kluba sortu zituen 1956an, eta Fédération Internationale des Voitures Anciennes (FIVA) antzinako autoetarako federazioa zuzendu zuen.

1 Formulan erabilitako hainbat zirkuituren diseinatzaile izateagatik egin zen ezaguna, erronka naturalagatik eta ezaugarri berritzaileengatik goraipatu zuten. Beste batzuekin batera, Japoniako Suzuka (1962), Belgikako Zolder (1963), Hockenheim Zirkuituko "Motordrom" zatia (1935), Espainian Jarama (1967), Kaliforniako Ontario Motor Speedway (Portland Michael Parker-en kokatutako arkitektoarekin batera) (1970) eta Belgikako Nivelles (1971) zirkuituak diseinatu zituen. Zandvoort zirkuituaren diseinuak ere askotan eman dio ospea.

1995eko urtarrilaren 10ean, Hugenholdtzek eta bere emazteak auto istripua izan zuten Zandvoorten. Bere emaztea berehala hil zen, eta bi hilabete geroago bere lesioen ondorioz hil zen etxean. Bere semea Hans Hugenholtz Jr. (1950ean jaioa) lasterketako gidaria da.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Biografia familiaren historian (32. orrialdea) **(Nederlanderaz)**
* Biografia diseinatutako ibilbideak azpimarratuz **(Nederlanderaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q725086
* Commonscat Multimedia: Hans Hugenholtz

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 285000868
* ISNI: 0000 0003 9118 6914

 |

* Wd Datuak: Q725086
* Commonscat Multimedia: Hans Hugenholtz
Juanes
**Rock en español** (euskaraz "Rock gaztelaniaz") ingelesez hitz egiten den munduan oso erabilia den terminoa da, gaztelaniazko ahotsak dituen edozein rock musika mota izendatzeko. Ingelesez hitz egiten duten taldeek ez bezala, oso talde gutxik lortu zuten mundu osoan arrakasta, askotan ezta gatelaniazko herrialdetan ere, promozio faltagatik. *Rock en español* 1950eko hamarkadaren amaieran sortu zen arren*, rock* talde askok nazio mailan ospea lortu zuten, Internetek entzuleak finkatu zituen arte. Hala ere, *rock en español-eko* artista batzuk nazioartean ezagunak egin ziren 1980ko hamarkadaren erdialdetik 1990eko hamarkadaren erdialdera arte "Rock en tu idioma" ("Rock zure hizkuntzan") izeneko sustapen kanpainaren laguntzarekin. Erritmo folklorikoen eraginez rock-ean oinarritutako estilo espezifiko batzuk ere garatu dira eskualde hauetan. Estilo nabarmenenetako batzuk *rock latinoa* (rock musikaren fusioa Latinoamerikako eta Karibeko soinu folklorikoekin latino komunitateetan garatua); *Alterlatinoa*, rock alternatiboko eszena, soinu latinoa beste genero batzuekin nahasten zuena, besteak beste, Karibeko ska, reggae eta soca; edo *Andaluziako rocka*, Espainian sortu zen flamenko kutsuko estiloa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2994332

 |

* Wd Datuak: Q2994332
**Rock konderria** (ingelesez: *Rock County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bassett da. 2010eko zentsuaren arabera 1.526 biztanle zituen, Rock kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Rock konderriak 2.620,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,81 ura dira. Beste 2.611,53 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.526 pertsonetatik 1.504 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 3 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q489747
* Commonscat Multimedia: Rock County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158329366
* LCCN: n84177639
* **Lekuak**
* OSM: 1425454
* TGN: 2001390

 |

* Wd Datuak: Q489747
* Commonscat Multimedia: Rock County, Nebraska
**Jan Timman** (Delft, 1951ko abenduaren 14a) holandar xake-jokalaria da.

Zortzi urterekin ikasi zuen xakean, beste xake-jokalari handi batzuk jokalari aditu ziren adinarekin. Batxiler-ikasketak amaitu ondoren, matematika-ikasketak egiten hasi zen unibertsitatean, baina amaitu gabe utzi zituen. Soldadutzari uko egiteatik kartzela-zigorra ezarri zioten, eta inkonformista eta bohemio ospea hartu zuen. 1974an maisu handien mailara iritsi zen. Jokalari irregularra izan zen hasieran; garaipen eta porrot handiak izan zituen, harik eta, ezkondu ondoren (1978), bere bizimodu bohemioa alde batera utzita, bere jokatzeko moduan sakontzen hasi zen arte. Mendebaldeko maisu handien artean onena izan zen, sobietarren monopolioa hausteko gauza izan zen bakarra. 1987. urtetik aurrera munduko sailkapeneko aurreneko tokietara iritsi zen. 1990ean hautagaien txapelketako finalera iritsi zen lehenengo aldiz, baina ezin izan zuen Anatoly Karpov menderatu. 1992ko apirilean berriro iritsi zen finalera, final zortzirenetan Robert Hubner alemana, laurdenetan Viktor Kortxnoi errusiarra (Suitzako herritartasuna hartua, baina), eta final-aurrekoetan Arthur Yusupov errusiarra menderatu ondoren. Hautagaien txapelketako finalean Nigel Short ingelesak mendean hartu bazuen ere, FIDErekin izandako desadostasunak tarteko, orduko munduko txapeldun zen Gari Kasparovek eta Shortek FIDEz kanpoko munduko xake txapelketa jokatzera erabaki zuten eurek sortutako PCAren babespean, eta ondorioz FIDEk bi jokalariok kanporatu eta FIDEren munduko txapelketa Timmanek eta Anatoli Karpovek jokatu zuten 1993an; bertan Karpovek Timman garaitu zuen (12½–8½). Munduko xake-aldizkari onenaren erredakzioan lan egin du *(New in Chess)* eta xake-jokoari buruzko hainbat eta hainbat artikulu eta liburu idatzi ditu. Gaur egun, Timmanek xakean jokatzen jarraitzen du.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Jan Timman*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Chessgames

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q139438
* Commonscat Multimedia: Jan Timman

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 188941701
* ISNI: 0000 0000 6679 094X
* BNE: XX935350
* BNF: 16664902d (data)
* CANTIC: a10452205
* GND: 119072491
* LCCN: n82256567
* NKC: jo20020097081
* BIBSYS: 90096920
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05629/eu\_t\_0998/t0998

 |

* Wd Datuak: Q139438
* Commonscat Multimedia: Jan Timman
**Joaquín Beuntza Redin** (Iruñea, 1872ko abuztuaren 4a - Hondarribia, 1936ko irailaren 4a) euskal abokatua eta politikaria izan zen.

Biografia
---------

Familia xume batean jaioa, beka bati esker 1895ean Salamancako Unibertsitatean zuzenbidean lizentziatura lortu zuen. Doktoretza Madrilen eta Parisen egin zuen.

Iruñean abokatu bilakatu eta foru zuzenbidean nabarmendu zen. Karlista sutsua, Comunión Tradicionalistaren Iruñeko zinegotzia izan zen 1901 eta 1906 artean. Gero 1909 eta 1917 artean ahaldun izan zen.

Euskal Herriarentzako Sortaraua bultzatu zuen. Erlijioarekiko bere jarrera zela eta, Espainiako Bigarren Errepublika borrokatu zuen. Hala ere, diputatu hautatu zuten eta euskal gutxiengoaren presidentea izan zen.

Alderdikideek ez zuten matxinadari buruz jakinaren gainean jarri eta altxamenduak Zestoako bainuetxean harrapatu zuen. 1936ko uztailaren 23an milizianoek atxilotu zuten eta Guadalupeko gotorlekura eraman zuten. Nahiz eta Manuel Irujok bere alde egin, erreketeak Irun hartzekotan zeudela, fusilatu egin zuten.

Ikus, gainera
-------------

* Ignacio Baleztena
* Víctor Pradera
* Nabarrismo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754258
* Commonscat Multimedia: Joaquín Beunza

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 38145244615174480430
* BNE: XX1336654
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 13724
* GEN: 5580
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3754258
* Commonscat Multimedia: Joaquín Beunza
**Joachim Lafosse** (Uccle, 1975eko urtarrilaren 18a) zinema zuzendari eta gidoilaria da.

Karrera
-------

Lafossek IADn (Difusio Arteen Institutua) ikasi zuen Louvain-la-Neuven 1997 eta 2001 artean. Bere graduazio filma izan zen *Tribu*k, 24 minutuko iraupena duen film laburra, film laburrik hoberenaren saria lortu zuen 2001eko Namurreko Zinemaldian. Bere lehen film luzeak, *Folie Privée* (2004), FIPRESCI saria irabazi zuen Bratislavako Nazioarteko Zinemaldian, eta erdi autobiografikoa den *Ça rend heureux* (2006) 2007ko Premiers Plans d'Angers jaialdian Sari Nagusia lortu zuen. 2006an *Nue Proprieté* filma ere egin zuen, protagonista bezala Isabelle Huppert eta Jérémie eta Yannick Reiner anaiak zituela, honekin Veneziako Mostran debutatu zuelarik, non Urrezko Lehoia lortzeko izendatua izan zen eta SIGNIS saria lortu zuen. Bere azken filma den '*Élève libre*gatik Zuzendari Hoberenarentzako Magritte Sarirako izendatua izan zen.

Bere 2012ko filma den *À perdre la raison*ek Canneseko Zinemaldiko *Un Certain Regard* sekzioan parte hartu zuen. Filma Belgikatik 2012ko Oscar Sarietako Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria jasotzeko izendatua izan zen.

2015ean Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuen.

Filmografia
-----------

* 2000: *Égoïste Nature* (film laburra)
* 2000: *Tribu* (film laburra)
* 2001: *Scarface* (dokumentala)
* 2004: *Folie Privée*
* 2006: *Ça rend heureux*
* 2006: *Nue Propriété*
* 2008: *Élève libre*
* 2012: *À perdre la raison*
* 2015: *Les Chevaliers Blancs*
* 2016: *L'Économie du couple*
* 2018: *Continuer*
* 2021: *Les Intranquilles*

Beste sari batzuk
-----------------

* Belgikar film onenarentzako André Cavens Saria

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Joachim Lafosse*** Aldatu lotura Wikidatan |

1. ↑   Sarasola, Ainhoa.  (2015-09-27). «Runar Runarssonen 'Sparrows' lanak irabazi du Urrezko Maskorra» *Berria*.
2. ↑  IMDb.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3179479
* Commonscat Multimedia: Joachim Lafosse

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 17534187
* ISNI: 0000 0000 1118 1987
* BNE: XX5397546
* BNF: 15531901d (data)
* LCCN: no2017079657
* NKC: xx0185598
* SUDOC: 142987301

 |

* Wd Datuak: Q3179479
* Commonscat Multimedia: Joachim Lafosse
**Jean Bony** (Le Mans, 1908ko azaroaren 1a - Brisbane, 1995eko uztailaren 7a) artearen historialari frantsesa izan zen.

Frantziako Erdi Aroko artea eta arkitektura aztertu zituen, batez ere. *Architecture gothique en France aux XIIe et XIIIe siècles* (1983, *Arkitektura gotikoa Frantzian, XII. eta XIII. mendeetan*) sintesi bikainaren egilea da. Oinarrizko ikasketak egin ondoren, Britainia Handiko eta Estatu Batuetako unibertsitateetara joan zen. Berkeley Unibertsitatean (Estatu Batuak) Erdi Aroko Artearen eta Arkitekturaren Historiako Katedra izan zuen, 1962tik 1990ra bitartean. Erromaniko bukaerako eta gotiko hasierako Ingalaterra eta Normandiako elizak eraikitzeko teknikak aztertu zituen lehenbizi. Hala, 1930eko hamarraldiaren bukaeran, *Bulletin monumental* idatzi zuen. 1943an saiakera labur bat idatzi zuen, Parisko Notre Dame eta Bourgesko Saint-Étienne katedralen espiritualtasunari buruz. Bonyren iritziz, ez da, esaterako, estilo gotiko bat bakarrik, bat baino gehiago baizik. Ideia horretan oinarri hartuta idatzi zuen, 1983an, Frantziako arkitekturari buruzko lana. 1950. urtetik aurrera, eraikuntza-tekniketan eta moda- eta joera-aldaketetan jarri zuen arreta Bonyk, zerikusi zuzena baitute, haren ustez, garai jakin batean gertatzen diren gatazkekin. 1980an eragin handia izan zuen lan bat argitaratu zuen, *Genèse du gothique: accident ou nécessité?* (*Gotikoaren sorrera: ustekabea ala beharra?*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3170845
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 66464035
* ISNI: 0000 0001 1661 6705
* BNF: 11892910t (data)
* CANTIC: a11155164
* GND: 127214828
* LCCN: n79026995
* SUDOC: 026739135
* ULAN: 500251532
* BIBSYS: 90196379
* UB: a1254097
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 01122/eu\_b\_4302/b4302
* **Bilduma digitalak**
* Persée: 48396

 |

* Wd Datuak: Q3170845
**Joakin Eugenio Placido Senosiain Otxoteko**, erlijio-izenaz ***Buenabentura Oieregikoa*** (Oieregi, 1886ko abenduaren 7a - Lekaroz, 1956ko otsailaren 27a) nafar idazlea eta kaputxinoa izan zen. Idazlanak ***Arbelaitz***, ***Osinburu*** eta ***O-tar B.*** goitizenekin sinatzen zituen.

Bizitza
-------

Eliza-ikasketak Iruñean eta Tuteran egin ondoren, 1910ean apaiztu zen. Damaso Intzarekin elkarlanean aritu zen, eta bion artean sortu zuten *Irugarrengo Prantziskotarra* (1913) aldizkaria, lehenbizi, eta *Zeruko Argia* (1919), gero.

Aldizkari horiek 1936 arte iraun zuten. Gerra ondoren, *Artzai deia* hilabetekaria sortu zuen, eta *Zeruko Argia*ren bigarren aldiari hasiera eman zion, 1954an, bera zuzendaria zela.

Obra nagusiak: *Jesu Kristo gure Jauna´ren bizitza* (1921), Pelegrin Mataróren obraren itzulpena; *Aita Samuel Kaputxinoa. Gaurko izkillu edo arma* (1922); *Diccionario castellano-vasco y vasco-castellano de voces comunes a dos o más dialectos* (1929).

Euskaltzain urgazlea izan zen.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  Patxi Ondarra: OIEREGI-KO BUENAVENTURA AITA (1886-1956)
2. ↑  Gran Enciclopedia de Navarra

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260402
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 04814/eu\_p\_1312/p1312

 |

* Wd Datuak: Q12260402
|  |
| --- |
| **Neptunoren iturria**1 **UNESCOren gizateriaren ondarea** |
| 
Iturria itsasoaren aurrean. |
| **Mota** | Kulturala |
| **Irizpideak** | iv, v |
| **Erreferentzia** | 204 |
| **Kokalekua** |  Kuba |
| **Eskualdea2** | Latinoamerika/Karibe |
| **Koordenatuak** | 23°08′33″N 82°21′00.3″W﻿ / ﻿23.14250°N 82.350083°W﻿ / 23.14250; -82.350083 |
| **Izen ematea** | 1982 (VI. bilkura) |
| 1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena |

**Neptunoren iturria**, baita ere **Komertzioren iturria** eta **Taconen iturria** bezala ezaguna, Habanan, Portuko ibilbidean, dagoen monumentu neoklasikoa da. Miguel Tacón espainiarrak, garaian Kubako jenerala gorenak, egiteko agindua eman zuen 1836. Gaur egun Habana Zaharreko elementu enblematikoa da. urte luzeetan biltzeko toki ohikoa izan zen.

Historia
--------

1836an, oraindik uhartea Espainiako kolonia zenean, Miguel Tacónek, Kubako jenerala gorenak Italiatik ekarritako materialez egindako iturria eraikitzea agindu zuen. Iturria, apaingarria izatetik aparte, itsasontziei uraz ornitzeko erabiltzen zen; hiru itsasontzi aldi berean ornitzeko pentsatuta zegoen eta, horregatik, burni-uztai egokitu zitzaizkion. Urteen poderioz, bere funtzioa galdu zuen eta, ondorioz, 1871an gaur egungo Pradoko Pasealekura eraman zuten. Leku desberdinak ezagutu ondoren azkenik gaur egungo tokian lekuratu zen, Portuko ibilbidean, *Oficina del Historiador de la Ciudad* edo *Hiriaren Historialariaren Bulegoaren* lanari esker.

Ezaugarriak
-----------

Genovako Carrarako marmol zuriz eginda sei tonako pisua du.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:De Cuba webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5870194

 |

* Wd Datuak: Q5870194
**Josefa Masegosa Gallego** (Oria, Almeria, 1957ko azaroaren 22a) almeriar astronomoa da, CSICen ikertzaile zientifikoa Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA).

Biografia
---------

Granadako Unibertsitateko Zientzia Fakultatean ikasi zuen, eta Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen 1981ean. Ondoren, zientzia-masterra egin zuen, astronomian espezializatua, Sussex-eko Unibertsitatean (Erresuma Batua), eta, 1988an, Zientzia Fisikoetan doktoretza lortu zuen Granadako Unibertsitatean.

### Ikertzaile

Ikertzaile nagusia izan zen Plan Nazionalak edo eskualdeko ikerketa-planek finantzatutako 6 ikerketa-proiektutan eta Europako funtsekin finantzatutako nazioarteko bi proiektutan. Ikerketa kudeatzeko hainbat batzordetan parte hartu du, besteak beste, CSICeko Zientzia eta Teknologia Fisikoen Arloko Batzordean 1992tik 1994ra; arlo horretako ordezkaria izan da CSICeko Emakumeen eta Zientzia Batzordean.

Jarduera profesionala astrofisikaren eta Emakumeak eta Zientzia ikasketen artean partekatu du. Astrofisikaren arloan, gai interesgarriena honako hauek aztertzea da: izar-prestakuntza bortitza pizteko mekanismoak, maiztasun anitzeko azterketak, galaxien eraketa eta bilakaera, galaxietatik kanpoko kartografiatuak eta, batzuetan, galaxietako jarduera nuklearretik eratorriak.

Lanak
-----

97 artikulu argitaratu ditu Sloxeko aldizkarietan; 3.000 hitzordu baino gehiago ditu eta nazioarteko 50 kongresutan baino gehiagotan parte hartu du, eta guztira 70 ekarpen argitaratu ditu. 

Emakumeak eta Zientzia arloan, astronomiei buruzko hamar artikulu argitaratu ditu, eta astronomo historikoak nahiz gaur egungoak ikusarazi ditu; hainbat hitzaldi eman ditu, eta emakumeak zientzian duen zeregina zabaltzeko hainbat ekitaldi antolatu ditu. Nabarmentzekoa da UNEDek "*Mujeres en las Estrellas*" TVErako emandako programaren koordinazioa, 2. kanaletan emana. AMIT-Andaluzia nodoaren sortzaileetako bat izan zen 2012an, eta kargu hauek bete zituen: bokala eta koordinatzailea -Jaén-Almeria 2013ra arte, eta gero lehendakariordea.

CSICeko ikertzaile zientifikoa da Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA), eta hainbat erantzukizun-kargu izan zituen: zientzialarien ordezkaria, Astronomia Estragalaktikoaren Saileko burua, Gai Teknologikoen zuzendariordea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Las mujeres reivindicamos poco nuestras aportaciones»
2. ↑  Las investigadoras Josefa Masegosa Gallego y Eulalia Pérez Sedeño participan en Gijón en las jornadas de coeducación ‘Igualdad con todas las letras’
3. ↑  Instituto Asturiano de Administración Pública Adolfo Posada
4. ↑    *IV Jornada de la asociación de mujeres investigadoras y tecnólogas de Andalucía (AMIT-A).* .
5. ↑    *Josefa Masegosa Gallego habla en la UGR de "Mujeres en Astronomía".* .

Kanpo estekak
-------------

* Comercio, El. ««Las mujeres reivindicamos poco nuestras aportaciones». El Comercio» *www.elcomercio.es*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19812690
* **Identifikadoreak**
* ORCID: 0000-0002-3170-4137
* **Bilduma digitalak**
* Dialnet: 2164636

 |

* Wd Datuak: Q19812690
**Nerbio trigeminoaren** (*V. bikote kranealaren*) bizkar-muineko nukleoa, **entzefalo enbor**rean kokaturiko nukleo sentsitiboa da. Nukleo honek, buruaren informazio **ez zehatza** (**protopatikoa**) hartuko du.

Argazki honetan, erraboilean gorriz irudikaturik nerbio trigeminoaren bizkar-muin nukleoa agertzen da.

Egitura anatomikoa
------------------

### Kokapena

Trigeminoaren bizkar-muineko nukleoa, entzefalo enborreko erraboil atalean kokatzen da.

### Orokortasunak

Nukleo hau erraboil osoan zehar luzatzen da eta hiru atal edo azpinukleotan banatzen da:

* Aho zatia: garaldean kokatzen dena.
* Polo arteko zatia
* Buztanaldeko zatia: buztanaldean kokatuta.

Nukleo honek errepresentazio somatotopikoa du:

* Aho zatia: sudur eta aho eremuaren errepresentazioa. Ukimen informazioa helduko da.
* Polo arteko zatia: begi eta aho alboko eremuaren errepresentazioa. Ukimena eta hortz min informazioa heldu.
* Buztanaldeko zatia: buruko atzeko eremua eta barailaren errepresentazioa. Nozizepzioa eta termozepzioa informazioa heldu.

Konexioak
---------

### Aferentziak

Nukleo honek Buruaren (sudur barrunbea, kornea, aurpegia...) informazio ez zehatza, hau da, informazio protopatikoa hartuko du trigemino gara nerbioaren adarrak diren **nerbio orbitario** (V1), **barail nerbio** (V2) eta **nerbio maxilarraren** (V3) bitartez. Trigeminoaren bizkarmuin nukleo honetara belarri inguruko informazio sentsitibo protopatikoa ere helduko da eta **nerbio estatoakustiko** (VII.), **nerbio glosofaringeo** (IX.) eta **nerbio bago** (X.) bidez iritsiko da informazioa.
V1ek begi eta bekoki eremutik hartuko du sentikortasuna, masail nerbioak (V2) masail eremutik hartuko du eta barail nerbioak (V3) aho-barail eremutik hartuko du informazio baina gero nukleoan beste antolaketa desberdin bat dute.

### Eferentziak

**Bizkarmuin-talamo traktuaren** bitartez talamora proiekzioak bidaltzen ditu (modu kontralateralean), **atze erdialdeko sabelaldeko nukleora**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7577476
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D014279
* TA: A14.1.04.211
* FMA: 54565

 |

* Wd Datuak: Q7577476
**Nizeako Inperioa** (grezieraz: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων) estatu greko bizantziarra izan zen, Bizantziar Inperioko aristokraziak 1204. urtean sortutakoa, Konstantinopla gurutzatuen esku geratu zenean. Hiriburua Nizea zen.

Historia
--------

1204an, guratzatuek Konstantinopla hartu zutelarik, Teodoro I.a Laskaris enperadoreak Nizeara ihes egin zuen bere jarraitzaile batzuekin; han estatu berri bat sortu zuen, Bizantziar Inperio berria eratzeko eskaerari erantzunez. Inperioa Asia Txikiko eta Greziako lurretara zabaldu zen, baita Epiro Despoterrira ere. Berez, inperio- eta erlijio-boterez Bizantziar Inperioaren ondorengo zuzena zenez, eskualdeko bizantziarrak erakarri zituen, ekonomia-, biztanleria- eta kultura-garapen handia lortuz.

1261. urtean Mikel VIII.a Paleologo enperadoreak eta Alexis Estrategopoulos jeneralak Konstantinopla berriz konkistatu zutenean amaitu zen Nizeako Inperioaren aldia, Bizantziar Inperioa berrezarri egin zutelako.

Nizeako Inperioko enperadoreak
------------------------------

Nizeako Inperioko enperadoreak Laskaris dinastiakoak izan ziren:

* Konstantino Laskaris (1204)
* Teodoro I.a Laskaris (1204-1222)
* Joan III.a Dukas Vatatzes (1222-1254)
* Teodoro II.a Laskaris (1254-1258)
* Joan IV.a Dukas Laskaris (1258-1261)
* Mikel VIII.a Paleologo (enperadorekidea, 1259-1261)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q181254
* Commonscat Multimedia: Empire of Nicaea

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 239492101
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q181254
* Commonscat Multimedia: Empire of Nicaea
**Jose Luis Padron Plazaola** (Legazpi, Gipuzkoa, 1970eko apirilaren 20a) euskal poeta da.

Biografia
---------

Ebanista baten semea, Urretxura joan zen bizitzera bere familiarekin batera eta, hor, batxilergoa ikasteaz gain, Hits&Fits kultur taldea sortu zuen. Gaur egun, Zarautzen bizi da. Euskaraz, gazteleraz eta galegoz aritzen da poesia idazten, eta baditu hainbat sariren babesean argitaratutako olerki-sortak. 1999an Kritika Saria jaso zuen, *Ibaia euri-erasotan bezala* poema liburuagatik.

Bereak dira, *Ilargirik gabeko kalea* (1987, Urruzuno saria), *Antioju biribilduen kristaletatik zehar* (1991, Pasaia Hiria saria), *Egunez egun jendetzaren kiratsa* (1993), *Itzal izotzezkoan bildurik* (1996ko Imajina Ezazu Euskadi saria), *Txori erratuen bilera* (Erein, 1998), *Ibaia euri-erasoetan bezala* (Felipe Arrese Beitia saria, 1999), *Hitz-erraietan* (2001), *Bihotzak planto* (2001) eta *Zure bila itsasoa bidaliko dut* (2002) poema-liburuak. Euskal Filologia ikasi zuen Gasteizen, eta Eusko Ikaskuntzan Espezialista Diplomatua da.

Euskal Herriko Unibertsitateak babesten duen "Gaur Egungo Euskal Poesia" bilduman itzultzaile eta koeditore izan da. Literatura-kritika lanak egin ditu urtetan komunikabide ezberdinetan, baita ETBko "Sautrela" telebista saiorako ere. Artikulugile ibili da "Argia" astekarian, eta hala dabil Urola Garaiko "Aisia" aldikarian edota "Pérgola" Bilboko udal-hilabetekarian orain ere.

Gari, Gontzal Mendibil, Jexusmai Lopetegi edota Jabier Muguruza bezalako kantariek bere hainbat poema musikatu dituzte. Itzulpengintzan ari da azken urteetan, eta poesia-jardunaldiak koordinatzen Koldo Mitxelena Kulturunean.

"Lizardiren Baratza" irratsaio zuzendu eta aurkezten du Euskadi Irratian.

Euskarara itzuli du, Pello Zabaletarekin batera, Jorge Oteizaren poesia lan osoa.

Poesia
------

* *Zure bila itsasoa bidaliko dut* (2002, *Bermingham*)
* *Bihotzak planto* (2001, *Olerti Etxea*)
* *Hitz-erraietan* (2001, *Urretxuko Udala*)
* *Ibaia euri-erasoetan* (1999, *BBV*)
* *Txori erratuen bilera* (1998, *Erein*)
* *Itzal izotzezkoan bildurik* (1995, *Central Hispano*)
* *Egunez egun jendetzaren kiratsa* (1993, *Lasarte-Oriako Udala*)
* *Ilargirik gabeko kalea* (1987, *Eusko Jaurlaritza*)
* *Antioju biribilduen kristaletatik zehar* (1991, *Pasaiako Udala*)

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Ikus, gainera
-------------

* Gipuzkoako idazleen zerrenda

Kanpo estekak
-------------

* «Jose Luis Padron», Literaturaren Zubitegia.
* Lizardiren Baratza

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12260666
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 63335502
* ISNI: 0000 0000 5945 1106
* Literaturaren Zubitegia: 150
* BNE: XX837126
* LCCN: n99011792
* SUDOC: 060648872
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 126014
* Lur: 04685/eu\_p\_0027/p0027

 |

* Wd Datuak: Q12260666
Nizamaren tronua, Chowmahalla jauregian, Hyderabad.
**Nizam titulua** Indiako Hyderabad Estatuko agintariek ziren XVIII. mendetik XX. mendera arte erabili zuten titulua da. Hyderabadeko Nizamak Asaf Jah I.a lehen agintariak (Mir Qamar-ud-Din Siddiqi izenekoak) ezarri zuen dinastia dira, baina izena ez da familia bati dagokion terminoa, baizik eta funtzio batetik dartor, *Nizam-ul-Mulk* tituluaren laburdura izanik, Erresumaren Administratzailea esan nahi duena. Hyderabadeko estatuaren agintea Mogol Inperioaren erregeordetza gisa hasi zen Dekkan eskualdean, eta hortik izen hori.

Historia
--------

Mir Osman Ali Khan, azken nizama.
Asaf Jah I.ak sortu zuen Asaf Jahi dinastiak Nizam titulua hartu zuen beretako, erregeordetza esanahiak zentzua galdu zuenean. Mogolen kontrola ahuldu egin zen 18. mendean zehar, eta Hyderabad lotu zen Maratha Inperioea zerga-ordaintzaile gisa lehenbizi, eta gero Raj Britainiarrekin bat egin zuen, nolabaiteko independentzia mantenduz, eta Nizamen dinastiaren jarraitasuna bermatuz.

Nizamak eta beraiekin batera agintzen zutenak Urdueraz mintzo zen elite musulman bat ziren oro har, baina herrialdea nagusiki telugueraz mintzatzen zen.

Indiaren partizioaren unean, kolonizazioaren amaiera, Nizamen lurraldea, Hyderabad ez zen integratu ez Pakistanen ez Indian. Baina Indiako batasunaren erdian kokatua zegoelarik, 1948an Indiaren anexioa gertatu zen. Ondoren, Mir Osman Ali Khanek, 7. Nizamak, Indiarekin bat egiteko itun bat sinatu zuen, *de facto* egoerari men eginez
.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Sherman, Taylor C..  (2007). «The integration of the princely state of Hyderabad and the making of the postcolonial state in India, 1948–56» *The Indian Economic and Social History Review* 44 (4): 489–516. doi:10.1177/001946460704400404..
2. ↑  Chandra, Mukherjee & Mukherjee 2008.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q613006
* Commonscat Multimedia: Nizams of Hyderabad

---

 |

* Wd Datuak: Q613006
* Commonscat Multimedia: Nizams of Hyderabad
Roberto Regazzik 2008 urtean egindako biolina
**Roberto Regazzi** (Bolonia, 1956ko abuztuaren 20a) oso ezaguna den italiar luthierra da. Txikitatik hasi zen bere instrumentuak sortzen. Otello Bignamiren ikaslea izan zen 1970 urteetan zehar, eta urte batzuk geroxeago, Ansaldo Poggiren biolinak aztertuz, biolin boloniarraren luthier famatua bihurtu zen.

Bere bibolinak munduan zehar ezagunak dira eta Europako Luthierren eta Arketeroen Presidentea izan da.

Haren biolinak, soinu italiarraren esentzia badaukate eta Guarnieri del Gesu-an oinarritutak daude. Gaure egun bere bibolinek Japonian, Alemanian, Estatu Batuetan etab. ezagunak dira. 2006 urtean Boloniako Komertzioko Ganberak, Roberto Regazzik saritu zuen bere lanarengatik. Munduko bibolinista ezagunenak beren instrumentuak erosi eta jotzen dute, esate baterako, Boris Belkin, Ruggiero Ricci, Anne-Sophie Mutter, Franco Gulli, Joaquin Palomares, Franco Mezzena...

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Roberto Regazzi*** Aldatu lotura Wikidatan |

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q363547
* Commonscat Multimedia: Roberto Regazzi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 4980494
* ISNI: 0000 0001 0864 6955
* BNF: 12213274t (data)
* GND: 132668769
* LCCN: n87902542

 |

* Wd Datuak: Q363547
* Commonscat Multimedia: Roberto Regazzi
**Ring of Kerry** (irlanderaz: *An Mhór Chuaird*; euskaraz *Kerryko Eraztuna*) Irlandako hego-mendebaldean kokatzen den Kerryko konderrian dagoen ibilbide edo bira turistikoa da. Ibilbide honek errepidez 170 kilometro inguru ditu, Killarneyko udalerrian hasi, Iveragh penintsulari bira eman, Kenmare, Sneem, Waterville, Cahersiveen eta Killorglin udalerriak zeharkatu ondoren, Killarneyko lakuak eta Killarney Parke Nazionala igaroz berriz ere Killarney udalerrian amaitzen duelarik (hortik "Kerryko Eraztunaren" ezizen hori).

Bere erakargarri turistiko ugarien artean Muckross etxea (Killarney inguruko etxaldea), Staigue harrizko gotorlekua eta Derrynane House, Daniel O'Connell zenaren jaiotetxea daude. Waterville udalerria ospetsua da bertan Charles Chaplin zinegileak zenbait uda igaro zituelako eta herritarrek udalerriko hondartzaren aldamenean dagoen irudia eskaini zioten. Killarneyko hegoaldean, hortaz Kerryko Eraztunaren bukaeran, Ross gaztelua, Killarneyko lakuak eta *Ladies View* delakoa dago, azken hau, Victoria I.a Erresuma Batukoaren arabera, lakuen ikuspegi bikainez gozatu ahal zitezkeen behatokia da.

Kerryko Eraztuneko "biraren" hainbat aldaera badaude, betiere aukeratutako garraiobidearen arabera. Zenbait ibilaldi Valentia uhartea eta Skellig uharteetara eraman gaitzake. Udan Irlandara hurbiltzen diren turisten artean, eta zehazki Killarneyra, Kerryko Eraztuna nahiko ohiko ibilbidea da. Autobusez burutzen diren ibilaldiak erlojuaren aurkako norantzan egin ohi dira, honekin bi autobus bertako errepide estuetan topa ez daitezen sahisten da. 2008an GPSei autobus gidariak erlojuaren aldeko norantzan nahastu eta zuzentzeaz egotzi zitzaien.

Iruditegia
----------

* Ring of Kerryko mendebaldeko zatia*Ring of Kerryko* mendebaldeko zatia
* Kell's Bay badia*Kell's Bay* badia
* Uharteak Deenish eta ScariffUharteak Deenish eta Scariff
* Beenarourke-ko ardiBeenarourke-ko ardi
* Hodeiak eta itsasoa CaherdanielenHodeiak eta itsasoa Caherdanielen

Kanpo estekak
-------------

* Ring of Kerryko argazkien iruditegia
* Ring of Kerryko argibide, mapa eta argazkiak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1757200
* Commonscat Multimedia: Ring of Kerry

---

 |

* Wd Datuak: Q1757200
* Commonscat Multimedia: Ring of Kerry
***Juliabkommen*** ("Uztaileko Akordioa"; batzuetan "Gizon Zintzoen arteko Ituna") Austriako Estatu Federalak eta Alemania Naziak 1936ko uztailaren 11n sinatutako akordio bat izan zen. Franz von Papen Alemaniako enbaxadoreak eta Kurt von Schuschnigg Austriako kantzilerrak negoziatu zuten.

Austria-Alemania harremanak tirabiratsuak ziren 1934ko uztailaren 25eko estatu-kolpetik, Alemaniak lagundu zuena. Bien artean gerturatzeko bultzada Italia faxistatik etorri zen; 1936an, Alemaniara hurbiltzea lortu nahi zuen, Etiopiako inbasioa babesten zuelako. Horrek Austria diplomatikoki isolatuta utzi zuen. Akordioa presio italiar-alemaniarraren emaitza izan zen. Schuschniggek berak hartu zuen negoziazioen ardura, 1936ko ekainaren 5ean eta 6an Benito Mussolinirekin Rocca delle Caminaten izandako bileraren ondoren.

Akordioak hamar artikulu zituen. Alemaniak Austriaren "subiranotasun osoa" onartzen zuen. Hitz eman zuen ez zuela Austriako barne-arazoetan esku hartuko eta nazionalsozialismo austriarra babesteari utziko ziola. Trukean, Austriak konpromisoa hartu zuen kartzelan zeuden nazionalsozialistak amnistiatzeko eta horietako bi gobernuan sartzeko. Alemaniak mila markoen debekua kentzea onartu zuen, eta Austriak, berriz, bere kanpo-politika Alemaniakoarekin lerrokatzea onartu zuen, *Deutsche Weg* deritzona (*bide alemaniarra*) martxan jarriz. Akordioak prentsaren administrazio bateratua eta helburu kultural komunak ere jasotzen zituen. Austriak "Alemaniar Estatua" zela onartu zuen.

Akordioaren ondorioz, Schuschniggek Edmund Glaise-Horstenau eta Guido Schmidt naziak izendatu zituen karterarik gabeko ministro eta Kanpo Arazoetako ministro, hurrenez hurren. Austriako Alderdi Nazionalsozialistak legez kanpokoa izaten jarraitu zuen, eta Alemaniak hain gatazkatsuak ez ziren bitartekoen bidez lortu zituen bere helburuak. 1936ko urriaren 23an, italiar-alemaniar hurbilketa bederatzi puntuko protokolo batekin amaitu zen, non italiarrek *statu quo* austriar-alemaniarra onartu zuten. Akordioa porrota izan zen. Bi urte geroago, Alemaniak Austria anexionatu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *The encyclopedia of the Third Reich.*  New York : Macmillan ; Toronto : Collier Macmillan 1991 ISBN 978-0-02-897500-9. (Noiz kontsultatua: 2022-10-13).
2. ↑   Zuber, Frederick Raymond.  (1975). *THE WATCH ON THE BRENNER: A STUDY OF ITALIAN INVOLVEMENT IN AUSTRIAN FOREIGN AND DOMESTIC AFFAIRS, 1928-1938.*  Rice University (Noiz kontsultatua: 2022-10-13).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1626838

 |

* Wd Datuak: Q1626838
**Naka** (japonieraz: 中区, *Naka-ku*?)
 Nagoia hiriko auzo administratiboa da. 2011ko erroldaren arabera 79.410 biztanle ditu.

Geografia
---------

Nagoia hiriaren erdigunean dago. Sakura-dōri (桜通り), Ōtsu-dōri (大津通り), Fushimi-dōri (伏見通り) eta Tsurumai-dōri (鶴舞通り) kaleen artean dago eta Sakae merkatal eremua dauka barnean, 5 km²-ko azalera duen aire girotudun denda eremua.

Honetaz gain Naka auzoan daude Nagoiako eraikin ezagunenetakoak; Nagoiako gaztelua, Ōsu Kannon tenplua, hainbat museo eta parke.

Historia
--------

1908 urtean Nagoia hiria eratu zuten hasierako lau auzoetako bat da. Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek ia erabat suntsitu zuten eta berreraikitzerakoan auzoa birplanifikatu egin zen kale zabalak eraikiz suari aurre egiteko. Honen adibide da Sakaeko 100 metroko kalea (100メートル道路), horrela deitua 100 metrotako zabalera duelako.

1980 arte debekatua egon zen 6 solairutik gorako eraikinak altxatzea.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Nagoiako gaztelua
* Ōsu Kannon tenplua
* Nagoya TV Tower

Iruditegia
----------

* Sakae eremua.Sakae eremua.
* Nagoiako gaztelua.Nagoiako gaztelua.
* Ōsu Kannon tenplua.Ōsu Kannon tenplua.
* Hisaya Ōdori parkea.Hisaya Ōdori parkea.
* Nagoya TV Tower.Nagoya TV Tower.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)****(Ingelesez)** Naka auzoaren webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1207921
* Commonscat Multimedia: Naka-ku, Nagoya

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 127111809
* LCCN: nr92009865
* NDL: 00647305
* **Lekuak**
* OSM: 4567580

 |

* Wd Datuak: Q1207921
* Commonscat Multimedia: Naka-ku, Nagoya
**Julian Etxeberria Orbea** (Eibar, 1875eko urtarrilaren 9a - Eibar, Gipuzkoa, 1948ko ekainaren 8a), euskal enpresari eta irakaslea izan zen.

Biografia
---------

Eibarren familia ezaguneko semea zen: Bonifazio anaia STAR tailerreko sortzailea, Polonia arreba eskola-maistra...16 urte zituela merkataritza ikasketak amaitu eta Soraluzeko kanoi lantegian hasi zen. Gero Zornotzan eta G.A.C. (*Garate, Anitua y compañía*) lan egin zuen, Donostiako Victor Mendizabalen tailerrean lan egin eta *campogiro* pistola asmatu arte.

1909an Star pistola automatikoa patentatu eta, Jose Cruz Etxeberria aitari patentea eman ondoren, STAR, Bonifacio Echeverría S.A. lantegian ekoizten hasi ziren.

1912an jaioterriko Armeria Eskola sorberriko lehendabiziko zuzendari bilakatu zen. Bertan 25 urteegon zen, Gerra Zibilera arte, matematikak eta teknologiako klaseak emanez.

Aitortzak
---------

* Eibarko erdigunean, kale batek bere omenezko Julian Etxeberria izena darama

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Auñamendi Eusko Entziklopedia. *Julian Echeverria Orbea.* .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9016597
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 150166

 |

* Wd Datuak: Q9016597
**Julian Ordoki Fagoaga** "Julianmari" (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1959ko maiatzaren 5a) futbolari ohia da. Futbolaren munduan *Ordoqui* izenez ezaguna, defentsa balioaniztuna izan zen, erdiko atzelari zein hegalean joka zezakeena.

Lesakako Beti Gazten hasi eta Errealeko harrobira egin zuen salto han jokalari ari zelarik Espainiako Selekzioarin jokatu zuen jubenil mailan. Sansen Zubillagarekin batera aritu ondoren, Logroñesera iritsi zen, non Bigarren B Mailan aritu zen urtebetez. Jarraian, talde titularrean postu finkoa lortu zuen, defendatzaile sendoa eta segurua zelako, Tomás Santosen arabera, baina erasoarekin bat egiteko erraztasun handiz. CD Logroñeseko jokalaririk erregularrena 1982-1983 denboraldian, kirol-prentsak egin zuen bozketa baten arabera. Funtsezko gizon bat, Pedro María Uribarriren iritziz. Futbolari bikaina, Delfin Alvarezen iritziz. Hemen 45 partida jokatu eta bost gol lortu zituen.

Uribarriren hitzetan, oinarrizko jokalaria zen, "ofizioa badaki, baldintza bikainak ditu eta altuera ere bai (1,81 metro)," eta kaudimenez jokatzen zuen ezker hegalean. Delfin Alvarezek erdiko atzelari gisa jarri zuen, eta emaitza bikaina eman zuen. Horren froga da prentsak bere errendimendu eta iraunkortasunagatik saritu zuela. Tomas Santosek idatzi zuen: «Ondo erdiko atzelari gisa jokatzen duenean, eta oso ondo hegalean jokatzen duenean».

Denboraldi horren amaieran, José Ramón Fuertesek zuzentzen zuen CD Tenerifek fitxatu zuen. 1985ean Logroñesera itzuliko zela zirudien, baina CDE Sabadellek fitxatu zuen, han egun loriatsuak biziz, Lehen Mailara igo baitzen Uribarrirekin batera, eta Ligako 20 partida jokatu baitzituen maila gorenean Genaro Zelaieta eta Periko Alonso taldekide zituela. 1990ean erretiratu zen CD Maspalomasen, 31 urte zituela.

Bere anaia gaztea Javier Sansen jokatu zuen ere.

Kanpo loturak
-------------

* 
*
**Ringer** puxtarri joko bat da, XX. mendearen hasieran Espainian eta egun Estatu Batuetan jokatzen dena. Hiru bat metroko zirkulu batean jokatzen da, 2 jokalari edo gehiagoren artean. Zirkuluaren erdian 13 puxtarri jartzen dira gurutze bat osatuz, puxtarri batetik bestera pare bat zentimetro egon behar direla. Jokalariek txandaka handiagoa den *puxtarri bala* delako batez, zirkulu barruko puxtarriak kanporatzen saiatu behar dira zirkulu kanpotik. Puxtarri bala jaurtitzeko, puxtarria hatz erakusleaz inguratu eta erpuruaz jaurti behar da. Zirkulutik kanporatzen diren puxtarriak jokalariaren esku geratzen dira. Puxtarriak kanporatu eta puxtarri bala zirkulu barruan geratzen bada, jokalariak puxtarri bala dagoen puntutik beste jaurtiketa bat egin ahal izango du. Jokalariak puxtarririk kanporatu ez duenean edo puxtarriak kanporatzearekin batera bere puxtarri bala ere zirkulutik kanpo geratu denean galtzen da txanda. Jokoa puxtarri guztiak kanporatu edo aurrez ezarritako puxtarri kopuru bat kanporatu denean bukatzen delarik, puxtarri gehien lortu dituen jokalariak irabazten du. Arau gehigarriak dituzten joko aldaerak ere badaude.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Ringer Game Rules, American Toy Marble Museum. 2009-06-25.

* **(Ingelesez)** How to play marbles, LandOfMarbles.com. 2009-06-25.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Antonio Méndez, *Nuevas propuestas lúdicas para el desarrollo curricular de educación física*, Paidotribo, 2003. ISBN 84-8019-699-8
**Julian Iantzi Mitxelena** (Woodland, Kalifornia, 1967ko azaroaren 4a) telebista aurkezle euskaltzalea eta jeltzalea da.

Bizitza
-------

1960ko hamarkadan, Julianen gurasoek —Angel Iantzi eta Txelo Mitxelena— Lesakatik Ameriketako Estatu Batuetara emigratu zuten, bizimodu hobe baten bila. Hogeita hiru urte igaro zituzten han, hamahiru artzaintzan eta beste hamar etxalde batean. Euren hiru seme-alabak Kalifornian jaio ziren eta Dixon udalerrian bizi izan ziren Lesakara itzuli arte. Bi arrazoi nagusitu ziren Lesakara bueltatzeko bidea hartzerakoan; batetik, familia Lesakan izatea, eta bestetik, seme-alabak eskolaratu behar izatea.

Telebista-aurkezleak zazpi urte zituela, euskaraz eta ingelesez baino ez zuen hitz egiten. Gainera, Espainian frankismoak gogor eraso zion euskarari. Segur aski garai hartako debekuek eranaraziko zioten gaur egungo euskal zaletasuna. Horrexek motibaturik, Mintzapraktika programaren partaide da eta euskararen aldeko hainbat hitzaldi eman izan ditu Euskal Herriko toki askotan.

Lana hedabideetan
-----------------

Julianen telebistako ibilbidea Euskal Telebistako *casting* batean bere burua ezagutarazi zuenean hasi zen. Ondoren, Canal 4k eman zion bere lehen aukera. Harrezkeroztik, ETBn hartu zuen ospea askotariko *reality show*-ak aurkeztuz: *Basetxea*, *Begia gose*, *Sorginen laratza*, La flecha amarilla *eta* El conquistador del fin del mundo*.*

Espainiako telebista kateetan ere aritua bada ere (Antena 3, Cuatro) *El conquistador* *reality*-aren bidez lortu du izena zabaltzea. Abentura-reality show-aren gidari, hamasei partaideak zuzentzen ditu Faro les Eclaireurseraino, munduaren azken muturreraino, hain zuzen ere. Partaideek (zortzi emakumezko eta zortzi gizonezko bi taldetan banatuta; nahiz eta azken urtealdian hogeita lau partaide eta hiru talde izan diren) Patagoniako klima gogorrari, bizi baldintzei zein proba gogorrei aurre egin behar diete. 2005ean lehen aldiz eman zen telesaioaren helburua ikurrina El Faro del Fin del Mundo-raino eramatea da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  **(Gaztelaniaz)** «Tenemos personas, tenemos proyecto, tenemos partido», *Urkullu Lehendakaria* bloga, 2009-01-25.
2. ↑  **(Gaztelaniaz)** David Yurre: «Porque le conozco», *Ahopeka* bloga, 2012-10-12.
3. ↑  **(Gaztelaniaz)**
4. ↑  **(Gaztelaniaz)**
5. ↑  **(Gaztelaniaz)**
6. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Julian Iantzirekiko elkarrizketaren bideoa, Youtube.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3189092

 |

* Wd Datuak: Q3189092
**Rinku Gate Tower** (japonieraz: りんくうゲートタワービル, *Rinkū Gēto Tawā Biru*?)
 Osaka prefeturako eraikin altuena da Osaka Prefeturako Gobernuaren Sakishima Eraikinarekin batera eta biak ala biak Japoniako bigarren garaienak dira. Izumisano hirian dago dorrea.

Egitura
-------

Kansai nazioarteko aireportuaren ondoan dago eta hasiera batean bi dorretako erikuntza egitea pentsatu zen. 1992an ordea Japon iako ekonomiak behera egin zuen eta Kansai aireportua ere nahikoa erabilia ez zenez egitasmoa aldatu eta dorre bakarra egitea erabaki zuten. All Nippon Airways hegazkin konpainiak kudeaturiko hotela zen baina 2005ean konpainiaren likidazioaren ondoren *Shinsei Bank* eta *Kennedix* konpainiek 4'5 bilioi yenen truke erosi zuten.

Kanpo estekak
-------------

* **(Japonieraz)****(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2673535
* Commonscat Multimedia: Rinku Gate Tower Building

---

 |

* Wd Datuak: Q2673535
* Commonscat Multimedia: Rinku Gate Tower Building