recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Perry konderria** (ingelesez: *Perry County*) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Linden da. 2010eko zentsuaren arabera 7.915 biztanle zituen, Perry kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Perry konderriak 1.095,23 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,08 ura dira. Beste 1.074,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,23 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.915 pertsonetatik 7.633 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 131 dira. 116 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 14 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 107 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Perry County, Tennessee age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501976
* Commonscat Multimedia: Perry County, Tennessee

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 146605541
* LCCN: n82115748
* NARA: 10040116
* **Lekuak**
* OSM: 1847639
* TGN: 2001904

 |

* Wd Datuak: Q501976
* Commonscat Multimedia: Perry County, Tennessee
**Thurston konderria** (ingelesez: *Thurston County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pender da. 2010eko zentsuaren arabera 6.940 biztanle zituen, Thurston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Thurston konderriak 1.025,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,46 ura dira. Beste 1.019,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,77 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 6.940 pertsonetatik 2.929 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 190 dira. 17 beltzak edo afroamerikarrak. 3.890 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 96 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502511
* Commonscat Multimedia: Thurston County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129011051
* LCCN: n81107098
* NARA: 10039540
* **Lekuak**
* OSM: 1425472
* TGN: 2001402

 |

* Wd Datuak: Q502511
* Commonscat Multimedia: Thurston County, Nebraska
Partaideak
**1856ko Parisko Ituna** Krimeako gerra amaitutzat eman zuen ituna izan zen, non Errusiar Inperioak Erresuma Batua, Frantzia, Piamonte eta Otomandar Inperioaren aurka borrokatu zuen. Itunak, martxoak 30ean sinatu zena, Itsaso Beltza lurralde neutral bihurtzen zuen, gerra ontziei handik pasatzea eta itsasoaren ertzetan gotorleku eta armen presentzia debekatuz. Itun honek sekulako kaltea eragin zion eskualde honen gaineko errusiar eraginari.

Moldavia eta Valakiak otomandarren domeinupean jarraituko zuten, baina konstituzioak eta biltzar nazionalak emango zitzaizkien, potentzia garaileek gainbegiratuak izango zirenak. Erreferendum bat proiektatu zen jendeak bateratzeari buruz zuen iritzia jakiteko. Moldaviak, Besarabia hegoaldea ere jaso zuen (Bujak).

Itunak Åland uharteak ere desmilitarizatu zituen Itsaso Baltikoan, Finlandiako Dukerri Handiarenak zirenak, eta hau, aldi berean, Errusiar Inperioarena. Bomarsundeko gotorlekua frantziar eta britainiar tropek suntsitu zuten 1854an, eta aliantzak errusiar base militar bezala erabiltzea eragotzi nahi izan zuen. Parisko bakeak Nikolas I.a Errusiakoaren porrota berretsi zuen.

* Errusiak Danubio ibaiaren itsasoratzean eman zitzaion lurraldea galdu zuen.
* Frantzia bezala, Otomandar Inperioko kristauak babesteko asmoei uko egitera behartua izan zen.
* Errusiak errumaniar printzerrien gaineko eragina galdu zuen, Serbiarekin batera, independentzia handiago bat lortu zutenak.
* Korso agiriak baliogabetu ziren, herrialdeen agintari militarren aginduetara mertzenariorik ez erabiltzeko.

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**Itunaren testua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q319260
* Commonscat Multimedia: Treaty of Paris, 1856

---

* **Identifikadoreak**
* NDL: 00569061
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q319260
* Commonscat Multimedia: Treaty of Paris, 1856
**Perseus Liburutegi Digitala** Bostongo Tufts Unibertsitateko proiektuaren liburutegi digitala da, Humanitateetako iturrien bilduma digital bat biltzen duena, Klasikoen Departamentuak kudeatua. Sortu zenetik, proiektuaren editore nagusia Gregory Crane da, unibertsitate horretako katedraduna.

1987an sortu zen proiektua, Antzinako Grezia aztertzeko materialak bildu eta eskaintzeko asmoz. Bi CD-ROM argitaratu ziren. Interneten Perseus 1995etik dago eskuragarri Project Library izenarekin. Proiektuaren helburua gainditu da eta gaur egungo bildumek Grezia eta Erromako klasikoak, Errenazimentu ingelesa, Edwin Bolles-en dokumentuak eta Tufts Unibertsitatearen historia biltzen dituzte, baita tresna lagungarriak ere, hala nola hiztegiak eta entziklopediak.

Perseus Project kode irekiaren aldekoa da eta XML formatuan dauden eta deskargatzeko eskuragarri dauden testuak argitaratzen ditu.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Perseus Digital Library» *www.perseus.tufts.edu* (Noiz kontsultatua: 2023-04-10).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q639661

 |

* Wd Datuak: Q639661
**Thurston konderria** (ingelesez: *Thurston County*) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Olympia da. 2010eko zentsuaren arabera 252.264 biztanle zituen, Thurston kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Thurston konderriak 2.003,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 133,49 ura dira. Beste 1.869,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 125,92 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 252.264 pertsonetatik 216.806 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 17.787 dira. 6.420 beltzak edo afroamerikarrak. 3.009 amerikar natiboak ziren eta 1.869 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12.820 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 417 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10.923 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q113773
* Commonscat Multimedia: Thurston County, Washington

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 131361539
* **Lekuak**
* OSM: 1153508
* TGN: 1002942

 |

* Wd Datuak: Q113773
* Commonscat Multimedia: Thurston County, Washington
**Parisko Kluba** (frantsesez: *Club de Paris*) hartzekodun ofizial eta herrialde zordunez osatutako foro ofizial bat da. Bere funtzioa herrialdeen kanpo zorrak birnegoziatu eta mailegu erakundeen ordainketa motak koordinatzea da. 1956an sortu zen, hain zuzen ere taldea bildu zen lehenengoz bildu zenean, eta Argentina bere hartzekodun publikoekin biltzeko ados agertu zenean. Akordioa maiatzaren 16ean lortu zen.

Bilera edo topaketak urtero Paris hirian 10-11 aldiz ospatzen dira, bertan birnegoziazio ekitaldiak, zorren analisia eta ikuspegi metodologikoak aztertzen dira. Bilera hauetako presidentea Frantziako Diruzaintzako goi funtzionari bat izaten da, bai eta presidente ordeak ere.

2009. urterarte 86 herrialde zordunekin 408 akordio lortu dira.

Klubeko herrialde hartzekodunen artean honakoak daude: Alemania, Australia, Austria, Belgika, Kanada, Danimarka, AEB, Espainia, Finlandia, Frantzia, Irlandako Errepublika, Italia, Japonia, Norvegia, Errusia, Herbehereak, Erresuma Batua, Suedia, Suitza eta Israel.

Aldiz, orain arte herrialde zordun gisa bileretan parte hartu dutenen artean honakoak daude: Argentina, Brasil, Txile, Peru, Hego Korea, Arabiar Emirerri Batuak, Israel, Angola, Kuwait, Maroko, Mexiko, Zeelanda Berria, Portugal, Trinidad eta Tobago, Turkia eta Tuvalu.

Kanpo estekak
-------------

* Parisko Klubaren webgunea **(Ingelesez)** **(Frantsesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q461736
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 148860852
* ISNI: 0000 0001 2296 0991
* BNF: 14600298v (data)
* LCCN: no2016099608
* NKC: kn20020626014
* SUDOC: 082774552

 |

* Wd Datuak: Q461736
**Pearl eta Hermes** (hawaieraz: *Holoikauaua*) Ipar-mendebaldeko Hawaiiar Uhartedian dagoen atoloi bat da. AEBerako Hawaii estatuan dago. 0,36 kilometro karratuko azalera du.

Atoloia oso higatua eta erdi urperatua dago. Koral uharrien gainean dauden hainbat hondarrezko uharteez osatua dago: North, Little North, Southeast, Bird, Sand, Grass, Seal eta Kittery. Uharteen garaiera eskasa zela eta noizbehinka urak estaltzen ditu.

1822an *Pearl* eta *Hermes* ingeles baleontziak bertan hondoratzean topatuak izan ziren eta horregatik haien omenezko izena daramate. Bi eskifaiek baleontzien hondakinekin txalupa bat eraiki eta Honolulura nabigatzea lortu zuten. 1927an William Greig Anderson kapitainak atoloiko aintziran perladun ostrak topatu zituen, horregatik duela urte gutxira arte ondare hori ustiatu izan da, hain zuzen ere, Hawaiiko Gobernuak atoloia bertako hegaztiak babesteko babesgunea izendatu zuen arte.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1357927
* Commonscat Multimedia: Pearl and Hermes Atoll

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315132322
* LCCN: sh92003834

 |

* Wd Datuak: Q1357927
* Commonscat Multimedia: Pearl and Hermes Atoll


| * i
* e
* a
Hawaii uharteak |
| --- |
| **Uharte Nagusiak**: Hawaii • Maui • Oahu • Kauai • Molokai • Lanai • Niihau • Kahoolawe**Ipar-mendebaldeko Hawaiiar Uharteak**: Nihoa • Necker • French Frigate Shoals • Gardner PinnaclesMaro uharria • Laysan • Lisianski • Pearl eta Hermes • Midway • Kure |  |
**Toledoko kontzilioak** Toledo hirian 397 eta 702 urteen artean ospatu ziren hamazortzi kontzilio partikularrek jasotzen duten izena da, eta lehena izan ezik guztiak Iberiar penintsula bisigodoen agintepean zegoenean ospatu ziren. Espainia Bisigodoan ordezkaritza kolektiboko biltzarrak egon ziren: *Senatus* delakoa eta Toledoko kontzilioak.

Biltzar bisigodo kontziliarrak bi motakoak izan ziren: probintzialak, gotzaindegi probintziala metropolitar presidentziapean biltzen zutenak eta orokorrak, erresuma osoko gotzainak batuz interes orokorreko gaiak jorratzen zituztenak.

Monarkia bisigodoko biltzar politiko-erlijioso hauek Erregeak deitzen zituen eta artzapezpikurik antzinakoenak presiditu (ondoren Toledokoak), non ordezkaritza elizako goi hierarkiara eta nobleziara mugatzen zen.

589an ospatu zen Toledoko III. kontzilioa izaera orokorra izan zuen lehena izan zen, eta bertan erabaki zen hierarka bisigodoek arrianismoari uko egin behar ziotela, eta horrek ondorio bezala ekarri zuen hispanoerromatarren inkorporazio politikoa, une horretan Rekaredo I.a eta gainontzeko godoak katolizismora bihurtu zirelarik.

633an ospatu zen Toledoko IV. kontzilioan monarkia bisigodoaren hautaketazko izaera berretsi zen. Kontzilio hauetan zehar errege boterearen mugei buruzko erabakiak hartu ziren, baina asko indar kolpeak eta usurpazioak legeztatzeko erabili ziren, eta batzuk judutarren aurkako errepresio neurriak ezarri zituzten, 694an ospatu zen Toledoko XVII. kontzilioan kasu.

Kontzilioak
-----------

* Toledoko I. kontzilioa (397)
* Toledoko II. kontzilioa (527)
* Toledoko III. kontzilioa (589) (Leandro Sevillakoak presiditua)
* Toledoko IV. kontzilioa (633) (Isidoro Sevillakoak presiditua)
* Toledoko V. kontzilioa (636) (Isidoro Sevillakoak presiditua)
* Toledoko VI. kontzilioa (638)
* Toledoko VII. kontzilioa (646)
* Toledoko VIII. kontzilioa (653)
* Toledoko IX. kontzilioa (655)
* Toledoko X. kontzilioa (656)
* Toledoko XI. kontzilioa (675)
* Toledoko XII. kontzilioa (681)
* Toledoko XIII. kontzilioa (683)
* Toledoko XIV. kontzilioa (684)
* Toledoko XV. kontzilioa (688)
* Toledoko XVI. kontzilioa (693)
* Toledoko XVII. kontzilioa (694)
* Toledoko XVIII. kontzilioa (702 inguruan)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1783761
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1783761
Birds Head plakaren mapa
**Txori Buruko plaka**, mikroplaka tektoniko bat da, 0,01295 estereorradianeko hedadura duena. Oro har, Australiako plakari lotua dago. Bere izena, Ginea Berria uhartearen mendebaldeko muturra osatzen duen Txori Buru penintsulatik hartzen du.

Ozeano Barearen mendebaldeko muturrean dago. Ginea Berriaren mendebaldeko zatia (Txori Buru penintsula), Moluka uharteen iparraldea eta Moluka uharteetako itsasoaren ekialdea hartzen ditu.

Txori Buruko plakak, Filipinetako plakarekin, Sondako plakarekin, Moluka itsasoko plakarekin, Banda Itsasoko plakarekin, Woodlark plakarekin eta Caroline plakarekin muga egiten du.

Txor Buruko plaka, milioi bat urteko, 0,3029º-ko errotazio abiadurarekin mugitzen da, 12º 56' ipar latitudean eta 87º 96'ko longitudean kokatutako polo baten arabera.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1200497
* Commonscat Multimedia: Bird's Head tectonic plate

---

 |

* Wd Datuak: Q1200497
* Commonscat Multimedia: Bird's Head tectonic plate
**Txomin San Sebastian Murua** (Astigarraga, Gipuzkoa, 1886ko urtarrilaren 9a - Hernani, Gipuzkoa, 1964ko abenduaren 21a) astigartar idazlea eta pentsalari herrikoia izan zen.

Bizitza
-------

  

Astigarragako Gorrane etxean jaio zen. Soldaduska zela medio, Afrikara joan behar izan zuen arte, apretagile izan zen aita bezala. Itzulitakoan, sakristau lanetan hasi zen.

Bere adiskide Basarriren laguntzaz, *Euzkadi*, *El Día* eta *Argia* aldizkarietan, euskaraz nahiz gazteleraz, "Txadonzai" (Eliz-zaindari) izengoitiarekin idatzi zuen.

Gizon jantzia, konposatzaile, organujole, txistulari eta sakristau izan zen Astigarragan. Lau hizkuntzatan mintzatzeko gai zen: euskaraz, gazteleraz, frantsesez eta latinez.

Fandango eta arin-arin lehiaketetan epaile izan ohi zen, euskaltzale eta txistulari aditua izaki. Arturo Campionek, kultura eta arte mailan zuen jakinmin eta kezkagatik "Astigarragako filosofo txikia" ezizena ezarri zion. Eusko Ikaskuntza hainbat aldiz bisitatu zuen *Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*n agertutako artikuluen azalpenak eta interpretazioak eskatzeko.

Gerra garaian, Astigarragako Batzokiaren sortzaileetakoa izatearen salaketa batek zenbait hilabetetarako Ondarretako kartzelara eraman zuen. Emaztearen heriotzaren ostean, Hernanin bizi izan zen, nahiz eta jai eta ospakizunetan Astigarragan txistua jotzen jarraitzen zuen. Hernanin hil zen, 78 urte zituela, 1964ko abenduaren 21ean.

Astigarragako Udalak, 2001eko urriaren 19an "seme kuttun" izendatu zuen.

Txomin San Sebastianen omenezko eskultura Astigarragan

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    «Txomin San Sebastián» *Astigarraga* (Noiz kontsultatua: 2020-08-21).
2. 1 2    «San Sebastián Murua, Txomin - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-08-21).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98549302
* Commonscat Multimedia: Txomin San Sebastián Murua

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 114173

 |

* Wd Datuak: Q98549302
* Commonscat Multimedia: Txomin San Sebastián Murua
***Ubú Imperator*** (Ubu Enperadorea) Max Ernstek 1923an margotutako margolana da. Oihal gaineko olio honek ziba itxurako Aita Ubu gorri bat irudikatzen du. Parisko Arte Modernoaren Museo Nazionalean gordeta dago. Ernst Irrazionaltasunaren, ametsen eta subkontzientearen pintoretzat hartu izan da. Tamainua 81x65koa da.

Historia
--------

Max Ernst, Koloniako Dada taldearen sortzailea, non collage intimoak egin zituen, Parisera joan zen 1922an. Bertan bere teknika olio-pintura monumentaletara eboluzionatu zen, freudiar psikoanalisiarekiko eta inkontzientearen irudiekiko interes nabarmena adierazten zutenak.

Orientazio berri horren ezaugarria da *Ubu Imperator*: artistak 1927an *La Révolution surréaliste* liburuan kontatzen duen amets batetik sortzen da eta Ubu bere aitaren irudikapen gisa izendatzen du. Alfred Jarryk 1896an argitaratutako antzezlan bateko pertsonaia nagusia, *Ubu errege*, Ubu bere buruaz betetako boteredun gizon baten enkarnazio groteskoa da, harrotasunaren indarrez isekatuta.

Deskribapena
------------

Erdian, giza besoak luzatuta dituen dorre bat eta forma arkitektonikoa duen buru bat agertzen dira. Dorrea oreka ezegonkorrean dago, ziba bat bezala, goialdea egonkor dagoen bitartean. Arkitekturaren egonkortasuna erakusteko modu bat da, eta barne-gatazka eta kontraesana erakusten dizkigu. Dorrea basamortu batean dago, atzean sega bat duela.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  *Chefs-d'œuvre du Centre Pompidou*, Paris, Éditions du Centre Pompidou, 2017, 205 or. (ISBN 978-2-84426-772-6), 50. or.
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* *Ubu errege* antzezlana.

Kanpo estekak
-------------

* Margolanaren erreprodukzioa.
* **(Frantsesez)**:Georges Pompidou Zentroaren webguneko fitxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q60149039

 |

* Wd Datuak: Q60149039
**Txitxarro** Itziarko diskoteka eta musika areto ospetsua izan zen. 1976an Narciso Kortak ireki eta 1980ko hamarkadatik aurrera euskal txirrindulariak urtero denboraldia amaitzeko igoera bat antolatu izan dute.

1990eko hamarkadan, dantzako Bakalao musika hedatzen ari zelarik Euskal Herrian, zirkuito edo moda horretan sartzen lehenetarikoa izan zen Txitxarro, Irungo Jennifer dantzalekuaren ondoren. Zehatzago, *trance* musika izan zen Txitxarroren berezitasuna urte haietan.

Atentatua eta berrirekiera
--------------------------

Txitxarro atentatuaren ostean.
Dantzalekuen giroa droga kontsumoarekin lotuta zegoelakoan, 2000ko irailaren 10ean ETAk bonba bat jarri zuen bertan eta kalte handiak izan zituen. Diskotekaren jabearentzat eta honen familiarentzat kolpe bereziki latza izan zen, Narciso Korta dantzalekuaren jabearen anaia, Joxe Mari Korta enpresaria, aste batzuk lehenago hil zuelako ETAk, abuztuan.

Jarduna eten egin behar izan zuen Txitxarrok, baina hiru urteren buruan berriro ireki zuten, Ima Txillaut DJ legazpiarra *resident* edo disko-jartzaile finko zela bertan. 2010eko hamarkadara arte irekita jarraitu zuen Txitxarrok, baina azkenean itxi egin zuten.

Txitxarrokoaren ondoren, ETAk diskoteken kontrako beste atentatu bat egin zuen 2001ean Lakuntzako Universal dantzalekuaren kontra. Lendakaris Muertos punk taldeak "*ETA, deja alguna discoteca*" kantan islatu zituen eraso haiek.

Txitxarroko igoera
------------------

1980ko hamarkadatik aurrera *Txitxarroko igoera* txirrindularitza proba amateurra egin izan zen dantzalekura igotzen. Marino Lejarreta izan zen sustatzaileetako bat, probaren nondik norakoa Narciso Kortarekin adostuta. Hasiera batean Zumaiatik igotzen ziren (erlojuaren kontrako proba eginez), baina aurreragoko jardunaldi batzuetan jaitsiera bilakatu zuten, Itziarko gainetik Zumaiaruntz. Urrian ospatu ohi zen, afizionatu zein profesionalentzako jai-giroko proba gisa. Ondoren, festa egin ohi zen dantzalekuan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Txitxarro sobrevive a las bombas» *El País* 2000/10/24.
2. ↑    Lartzanguren, Edu. «Bakalaoaren tenpluak» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
3. ↑   «ETA destruye la discoteca de la familia de un empresario asesinado para acallar sus críticas» *El País* 2000/10/24.
4. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Ha fallecido Ima Txillaut» *Clubbingspain.com* (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
5. ↑   MusicMadafaca.  (2012-07-03). *Lendakaris muertos - ETA, deja alguna discoteca - Se Habla Español.*  (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q40345420
* Commonscat Multimedia: Txitxarro

---

 |

* Wd Datuak: Q40345420
* Commonscat Multimedia: Txitxarro
**The Curragh Of Kildare** (euskaraz *Kildareko* ) irlandar abesti herrikoi bat da. Jatorria Kildareko konderrian du. Ingelesez abestu ohi da. Irlandako abesti eta musika talde ugarik abestu eta bere bertsio ugari moldatu izan ohi dituzte.

*Curragh* delako hau, Kildare konderrian dagoen eskualde edo lautada bat da, *Curragh* hitza irlanderazko *An Currach* hitzetik dator, hots, euskaraz *Ordeka* edo *Lautada* esan nahi du, hortik abestiaren izenburuaren zergatia. Kildareko lautada honek eta Newbridge eta Kildare udalerrien artean kokatzen da, Irlandan, bai eta mundu osoan, zaldi heziketa eta hazketa leku gisa ongi merezitako ospe ona bereganatua du.

Hitzak
------

Oh the winter it has passed  

And the summer's come at last  

And the small birds are singing in the trees  

And their little hearts are glad  

Ah, but mine is very sad  

Since my true love is far away from me  
  

And straight I will repair  

To the Curragh of Kildare  

For it's there I'll finds tidings of my dear  

For it's there I'll find tidings of my dear  
  

A Livery I'll wear and I'll comb back my hair  

And in Velvet so green I will appear  

For I'm going far away ah but I'll return some day  

I'll return to the land that I hold dear  
  

And it's straight I will repair to the Curragh of Kildare  

For it's there I'll find tidings of my dear  

For it's there I'll find tidings of my dear  
  

Oh the rose upon the briar  

By the water running clear  

Brings joy to the linnet and the bee  

And their little hearts are blessed  
  

Ah but mine can know no rest  

Since my true love is far away from me  

And it's straight I will repair to the Curragh of Kildare  

For it's there I'll find tidings of my dear  

For it's there I'll find tidings of my dear  
  

All you who are in love  

Aye and cannot it remove  

I pity all the pain that you endure  

For experience lets me know  

That your hearts are full of woe  

A woe that no mortal can cure  
  

And it's straight I will repair to the Curragh of Killdare  

For it's there I'll fond tidings of my dear  

And It's straight I will repair t the Curragh of Kildare  

For it's there I'll find tidings of my dear  

For it's there I'll find tidings of my dear

Ikus gainera
------------

* Curragh

Kanpo estekak
-------------

* Christie Moore abeslariaren *The Currgah of Kildare* abestiaren bertsioa entzungai. **(Ingelesez)**
* The Jonhstones taldearen *The Currgah of Kildare* abestiaren bertsioa entzungai. **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7728440

 |

* Wd Datuak: Q7728440
***Perfect Strangers*** (euskaraz: «Erabateko Ezagunak») EEBBko umorezko telesaila bat izan zen. ABC katean 1986eko martxoaren 25a eta 1993ko abuztuaren 6a bitartean aireratu zen.

Telesaileko aktore nagusiak honako hauek izan ziren: Bronson Pinchot, Mark Linn-Baker, Lise Cutter, Ernie Sabella, Belita Moreno, Melanie Wilson, Rebeca Arthur eta Sam Anderson.

Ipar Euskal Herrian 1988an Canal+ kateak *Larry et Balki* izenburuz aireratu zuen. Aldiz, Hego Euskal Herrian lehenbizi Canal+ kateak 1990an *Primos Lejanos* izenburupean, eta ondoren Cuatro eta FDF kateek 2009-2011 bitartean berraireratu zuten.

Bitxikeria gisa, telesaila honetan *The Chronicle* egunkariko egoitzan Harriette Winslow izeneko bigarren mailako eta arraza beltzeko igogailuzain ironiko emakumea agertu ohi zen. Ikusleei pertsonaia hau asko atsegin izan zitzaienez, telesaileko ekoizleek pertsonaia honen familian eta eguneroko bizitzan barneratuko zen telesaila paralelo bat sortzea erabaki zuten, honela *Family Matters* telesaila sortu zen.

Argumentua
----------

**Oharra:** *Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.* 

Chicago hiria 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean. Larry Appleton (Mark Linn-Baker) Wisconsingo udalerri batetik hirira etorri eta kazetaria izatea amets egiten duen gazte bat da, aldiz Balki Bartokomous (Bronson Pinchot) europar etorkin gaztea Larryren urruneko lehengusu txikia da, Mypos izeneko mediterranear uharte batetik etorri berria den etorkina, gainera ingelesez hala-hola moldatzen da, honi bere herrialdeko ez ohiko usadioei gehitu, eta ondorioz pertsonaia honek bere eguneroko *amerikar ametsa* partikularrean pasarte xelebre ugari biziko ditu.

Telesailak bi lehengusuen eguneroko gorabeherak azaltzen ditu, hirira etorri berriak direnetik, *The Chronicle* egunkarian lanean hasi eta azkenik neska-lagunak bilatzen dituzten arteraino.

Kanpo estekak
-------------

* *Perfect Strangers* telesailaren sarrerako abestia entzungai eta ikusgai **(Ingelesez)**
* *Perfect Strangers* telesailaren webgunea **(Ingelesez)**
* *Perfect Strangers* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1304597

 |

* Wd Datuak: Q1304597
**Pedro Lira Urquieta** (Santiago, 1900eko uztailaren 16a - Ibidem, 1981eko azaroaren 26a), Txileko abokatu eta legegaria izan zen .

Filologiako eta historiako ikaslea, Txileko Hizkuntza Akademiako biziarteko idazkaria eta Espainiako Errege Akademiako eta Kolonbiako, Mexikoko, Paraguaiko eta Uruguaiko akademietako kide izan zen.

Biografia
---------

Santiagoko alemaniar lizeoan egin zituen lehen eta bigarren mailako ikasketak. Zuzenbidea ikasi zuen Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalan, eta han abokatu titulua lortu zuen 1926an. Urte horretan bertan Langileen Aseguruen Nahitaezko Funtsaren administratzailea izan zen.

1931an Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Zuzenbide Zibileko katedrako irakasle gisa hasi zuen Zuzenbide, Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatean. 1940ko hamarkadan Unibertsitate Katolikoko Zuzenbide Fakultateko zuzendari izendatu zuten, eta 1952 eta 1968 artean Zuzenbide Fakultateko dekano izendatu zuten. 1934tik 1968ra, Txileko Unibertsitateko irakasle izan zen.

1963 eta 1965 artean, Txileko enbaxadore izan zen Egoitza Santuan.

Unibertsitate Katolikoaren kaperan ezkondu zen 1942ko apirilaren 26an Luz Larraín Vial-ekin, beraien hirugarren alaba jaio zenean hil zena 1956an. Pedro Lira Santiagon hil zen, 81 urte zituela, 1981eko azaroaren 26an.

Lanak
-----

* *El régimen de las aguas en Chile* (1940) (Lorenzo de la Mazarekin Lankidetzan).
* *El Código Civil y el Nuevo Derecho* (1944).
* *La partición de bienes* (1948).
* *El Código Civil y su época* (1956).
* *Temas chileno-argentinos* (1941).
* *Balmes, Newton y Felipe II* (1942).
* *Estampas de Italia* (1948).
* *Andrés Bello* (1948).
* *José Miguel Carrera* (1960).
* *Don Carlos* (1962).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6069327
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 19802676
* ISNI: 0000 0000 8098 9373
* BNE: XX1047113
* BNF: 127140313 (data)
* GND: 174131763
* LCCN: n87841204
* SUDOC: 081440405

 |

* Wd Datuak: Q6069327
Pallavako lurraldeak
**Pallava** Indiako hego-ekialdeko dinastia izan zen. Dinastia honen agindupean egon zen Dekango ekialdea eta, bereziki, Madrasko lurraldea III-IX. mendeetan. Garrantzi handia izan zuen itsasoan; portu asko eraiki ziren, eta garai hartan hasi bide zen Indiako komertzioa Sri Lankarekin eta Malaysiarekin. Pallava estiloko tenplu handiak eraiki zituen dinastia honek Madrasko lurraldean. IX. mendean Chola dinastiak hartu zuen haren lekua.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q466803
* Commonscat Multimedia: Pallava Empire

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300018918
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q466803
* Commonscat Multimedia: Pallava Empire
**Penmarc'h lurmuturra** Bretainiako Finistère departamentuko hego-mendebaldeko muturrean kokatzen den lurmutur bat da, hots, Frantziako ipar-mendebaldeko muturrean dago. Audierne badiaren hegoaldeko muga da, bestalde Bizkaiko golkoaren iparraldeko muga ere bada.

Gaur egun Saint-Guénolé eta Kerity badien artean hedatzen den Penmarc'h udalerrian XIV. mendetik XVI. menderarte garrantzi handia izan zuen hiri baten hondakinak daude. Hiri honen oparotasuna bertan zeuden bakailao bankuei zor zien, baina bankju horien desagerpenak, Ternuako bakailao bankuen aurkikuntzak eta 1595. urtean La Fontenelle itsaslapurrak toki honetan burututako arpilatzearen ondorioz hiriaren gainbehera etorri zen.

Lurmutur honetan Eckmuhl itsasargia kokatzen da, honen argia 60 itsas miliatara (111 kilometro) ikus daitekelarik.

Kanpo estekak
-------------

* Penmarc'h

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3754925
* Commonscat Multimedia: Pointe de Penmarc'h

---

 |

* Wd Datuak: Q3754925
* Commonscat Multimedia: Pointe de Penmarc'h
Madrilgo Pradoko museoan dagoen *Atseginen baratzea* triptikoa.
*Atseginen baratzea* triptikoa isten badugu, *Munduaren sorrera* agertzen da.
**Tríptikoa** (grezieratik τρίπτυχο, *tri-* «hiru» + *ptychē* «tolestu», hau da, «hirutan tolestuta», margolaritzan, hiru sailetan antolatutako arte-lana da. Normalean hiru taula dute, gontzez helduta. Horren arabera, poliptiko bat dela esan dezakegu. Normalean, erdiko taula handiena da eta alboetakoak txikiagoak izaten dira. Alboetakoak isterakoan, laugarren margolan bat ager daiteke, adibidez Jeronimo Boschen *Atseginen baratzea* isterakoan *Munduaren sorrera* ikus daiteke, edo babestuta gelditu behintzat. Alboetako lanek balio gutxiago izaten dute, erdikoa nagusia izanik. Dena dela, badira tamainuz hiru taula berdinak dituzten triptikoak.

Historia
--------

Nahiz eta etimologia greziarra izan, hitza beranduago sortu zen, Erdi Aroan alegia, antzinako erromatarren idazteko tableta batetik: ixten ziren hiru taula zituen. XV. eta XVI. mendeetan Flandiar margolaritzan formatu hau oso ohikoa izan zen. Dena dela, askotan ez dira hiru taulak gorde eta asko dira, aldiz, galdu direnak; hori da Pradoko museoan dagoen Roger van der Weydenen *Gurutzetik eraistea*ren taularen kasua: jatorriz hiru ziren.

Margolanetatik kanpo triptikoaren diseinua beste motatako lanetan ere erabili izan da: bitxietan. zintzilikarietan, eskulturetan...

Gaur egun, margolaritza garaikidean, hiru margolan desberdinen triptikoak egiten dira baita ere, haien arteko lotura fisikorik gabe. Horrelakoak dira, adibidez, Aurelio Artetaren gerrari buruzkoa edo Gustavo de Maezturen *Eusko lurra* izenekoa. Elementu amankomuna gai orokorra da.

Euskal Herriko triptikoak
-------------------------

* Zarautzeko Frantziskotarren komentuan Flandriatik 1577an ekarritako Jesusen bizitzari eszenak erakusten dira: *Pazko Jaiotzea* (ezkerreko atea), *Pazko Maiatza* (erdiko taulan) eta *Berpiztea* (eskuinean). Antonio Blocklandt-ek Zarautzera ekarri zuen.
* Gustavo de Maeztu *Eusko lurra* triptikoa egin zuen. Gernikako Batzarretxean erakusten da.
* Aurelio Artetak gerrari buruzko *Gerraren triptikoa* (1937) margotu zuen.

Triptiko ospetsuak
------------------

* Rubensen Gurutziltzatzearen triptikoa, 1610.Rubensen *Gurutziltzatzearen triptikoa*, 1610.
* Hans Memlingen Memento mori, 1485.Hans Memlingen *Memento mori*, 1485.
* Ferdinand Wagnerren Triptikoa, 1927.Ferdinand Wagnerren *Triptikoa*, 1927.
* Hugo van der Goesen Triptico portinari, 1476-1478.Hugo van der Goesen *Triptico portinari*, 1476-1478.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .

Ikus, gainera
-------------

* Diptiko
* Poliptiko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Triptiko*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q79218
* Commonscat Multimedia: Triptychs

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 123568161 (data)
* GND: 4186214-4
* LCCN: sh85137907
* NKC: ph1129779
* AAT: 300178234
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q79218
* Commonscat Multimedia: Triptychs
**Parke Zelta** Lizoainibarko Lizoain lekuan egutegi zelta bat birsortzen duen zuhaitz-parkea. Herriko konplexu-zibiko barruan dago, San Migel eliza zaharraren ondoan, eta monumentu bakarra da Euskal Herrian eta Iberiar Penintsulan.

Egutegia
--------

Parkeak forma biribila du. Alde batetik, zuhaitz bat landatu da ilargiaren egutegi zeltaren 28 eguneko 13 hilabete bakoitzeko (urkia, serbala, lizarra...), erlojuaren orratzen noranzkoari jarraituz. Garai hartan loratzen edo fruitzen zen zuhaitzaren arabera izendatzen dira hilabeteak. Zirkulu hori beste bi zuhaitzek irekitzen eta ixten dute: izeiak eta haginak, hurrenez hurren, urteko lehen eta azken eguna irudikatzen dute, abenduaren 24a eta 23a.

Instalazioa osatzeko, beste lau zuhaitz daude erdialdean, urtaro bakoitzeko bana: negua (pagoa), udaberria (lekaduna), uda (ezkia) eta udazkena (lertxuna). Erdian Peio Iraizotzek egindako ikur zeltak dituen harrizko iturri bat dago, eta egurrezko banku batzuk ere jarri dira, proiektua azaltzen duten kartelez gain.

Erreferentziak
--------------

* **(Gaztelaniaz)** LIZOAIN, ASER VIDONDO.  (2011-07-22). «Zeltar parke bat Iruñetik 20 kilometrora» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2021-10-27).

Ikus, gainera
-------------

* Lizoain
* Egutegi zelta

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109289797

 |

* Wd Datuak: Q109289797
**Parker konderria** (ingelesez: *Parker County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Weatherford da. 2010eko zentsuaren arabera 116.927 biztanle zituen, Parker kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Parker konderriak 2.357,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 17,14 ura dira. Beste 2.340 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,61 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 116.927 pertsonetatik 112.108 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 12.410 dira. 1.842 beltzak edo afroamerikarrak. 768 amerikar natiboak ziren eta 35 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 631 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 64 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.479 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q110779
* Commonscat Multimedia: Parker County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 134875251
* ISNI: 0000 0004 0437 2362
* LCCN: n81042200
* NARA: 10036564
* **Lekuak**
* OSM: 1836989
* TGN: 1002771

 |

* Wd Datuak: Q110779
* Commonscat Multimedia: Parker County, Texas
**Peña del Abrigo**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Alaitz mendialdearen HMan harrotutako gandor harritsu bat da Peña del Abrigo izenarekin goititzen dena, Untzueko Haitzaren parean, Untzue eta Muruarte herrien artean.
HMko hegi aldapatsuan artadia eta ezpela dira nagusi; IEan amildegi batek ebakitzen du mendia, ikuspegi zabala eskainiz Alaitz osatzen duten gainontzeko mendietara.
Gandorrak IM-HE norabidea jarraitzen du, eta beste bi tontor nabarmentzen dira: Urraun izenarekin ageri da bat IMan, 816 metro eta oso horma ikusgarriekin bere Eko amildegian, eta San Bernabe HEan, ermita txiki bat jasoz 822 metrora.
Biderik errazena Untzue herritik abiatu eta gari soroen artetik pasata San Bernabe eta Peña del Abrigoren arteko lepora igotzen da, tontor batera nahiz bestera igotzeko aukera emanez, aparteko zailtasunik gabe.
Peña del Abrigoren HMko hegian gora egiten duen bidezidorra nahiko arina da; harripila eta zintaz markatuta dago, baina arreta jarri beharra dago arrastoa jarraitzeko, jaitsieran batez ere.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

Peña del Abrigo, .
**Tureia** Tuamotu uhartearen atoloi bat da, Polinesia Frantsesan. Uhartediaren hego-ekialdean dago, Tahititik 1.100 km hego-ekialdera eta Mururoatik 115 km iparraldera. Biztanleria osoa 1.321 biztanlekoa zen 1996ko erroldan, baina zifrak alda daitezke eremua hustu duten militarrak kontuan hartuz gero.

Historia
--------

Historikoki Papahena izenez ezagutzen zen. 1791n aurkitu zuen atoloia Edward Edwards ingelesak, Bountyko matxinatuen bila zebilela, eta Carysfort deitu zion.

Deskribapena
------------

Atoloi txikia da, 8,3 km²-ko azalera eta erronbo forma du, 13 km luze eta 7,4 km zabal, barruko aintzirarako itsas pasabiderik gabe. Hiribildu nagusia Hakamaru da. Pazifikoko Esperimentazio Zentroko hainbat eraikin ditu (aterpeak, zisternak, aireportua, meteorologia zentroa, etab.), 1996tik, Frantziako proba nuklearrak amaitu zirenetik, abandonatuak.

Tureia biztanlerik gabeko Tematangi eta Vanavanako atoloi hutsak zein Mururoa eta Fangataufako proba nuklearrak egiteko utzitako atoloiekin batera komuna osatzen duten hiriburua da.

Iruditegia
----------

* Mapa.Mapa.
* TureiaTureia
* Atoloiaren ikuspegi partziala.Atoloiaren ikuspegi partziala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Jacques Bonvallot, *Les Atolls des Tuamotu*, éditions de l'IRD, 1994, ISBN 9782709911757.
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:Turiea Polinesia Frantsesaren lehendakaritzaren informazioa.
* **(Frantsesez)**:Tureiaren irudiak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2031580
* Commonscat Multimedia: Tureia

---

 |

* Wd Datuak: Q2031580
* Commonscat Multimedia: Tureia
**Trichomonas vaginalis** traktu urogenitala infektatzen duen protozoo parasitoa da, trikomoniasi izeneko gaitza sortzen duena. Alfred Donné sendagile frantziarrak protozoo hau deskribatu zuen estreinakoz 1836an. Patogeno honek gizakia besterik ez du infektatzen.

Ezaugarriak
-----------

Beste protozoo patogenoen aldean, Trichomonas vaginalisek morfologia bakarra du, trofozoitoarena (beste patogeno batzuek bi itxura ezberdinak dituzte haien bizi-zikloan: trofozoitoa eta kistea) .

Mugikorra da eta 5 flagelo ditu. 10-20 mikrako luzeera. Erdibiditzearen bitartez ugaltzen da.

Protozoo honek eukariotoengan oso arraroa den ezaugarri berezia du: ez du mitokondriorik. Ondorioz, ez du fosforilazio oxidatiboa burutzen.

Patogenia
---------

Sakontzeko, irakurri: «trikomoniasi»
Mikrobioa sexu-harremanen bidez transmititzen da. Kisterik sortzen ez duenez, ostalaritik kanpo bizirik iraun dezake ordu gutxi batzuk besterik ez. Horrenbestez, fomiteen bidez kutsa badaiteke ere, kutsapen gehienak kontaktu zuzenaren bidez gertatzen dira, sexu-harramenetean .

Protozoo honen infekzioa oso ohikoa da, baina kasu gehienetan (batez ere gizonezkoengan) ez du sintomarik sortzen. OMEk urtero mundu osoan 160 milioi pertsona protozoo honekin kutsatzen direla kalkulatzen du 

Infektatutako gizonezkoen %5ak besterik ez du gaitza (trikomoniasi) garatzen, eta emakumezkoen %25-50ak. Trikomoniasi duten emakumeek baginitis mingarria dute sintoma nagusia.

Gaitza baginako jariakinaren lagina hartuz eta mikroskopioan trofozoito mugikorrak ikusiz diagnostikatzen da. Tratamenduari dagokionez, metronidazol da aukerako antibiotikoa, oso eraginkorra dena. Garrantzitsua da gaixo baten bikote sexualak ere tratamendua hartzea, sintomarik ez eduki arren.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:946 orr.
2. ↑   Madigan M.T. Martinko J.M. Parker J. Brock *Mikroorganismoen biologia* (2007) E.H.U-ak euskaratua:931 orr.
3. ↑   Harp, Djana F.; Chowdhury, Indrajit (2011). «Trichomoniasis: Evaluation to execution». European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology 157 (1): 3–9

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q132595
* Commonscat Multimedia: Trichomonas vaginalis
* Wikispecies Espezieak: Trichomonas vaginalis

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* AlgaeBase:
* GBIF: 7748917
* NCBI: 5722
* WoRMS: 654946
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D014246
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: Q25X3G314L

 |

* Wd Datuak: Q132595
* Commonscat Multimedia: Trichomonas vaginalis
* Wikispecies Espezieak: Trichomonas vaginalis
**Turgon Gondorrekoa**, Tolkienen legendariumean, Gondorreko hogeitairugarren seneskal erregeordea izan zen, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2914 eta 2953 bitartean.

Historia
--------

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2855ean jaio zen, Turin II.aren semea zelarik, honen oinordeko bihurtuz Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2914an.

Bere erregealdian, Sauronek berriz hartu zuen Barad-Dûr, eta, iparraldean, Sarumanek, bere burua, Isengardeko jaun bezala izendatu zuen. Turgon, ez zen bi gertaera hauei aurre egiteko gai izan, Gondorren ahultasunaren ondorioz. Hala ere, ordurarte, Saruman, Gondorren eta Herri Askeen aliatu leialtzat hartua izan zen, Kontzilio Zuriaren buru izateaz gain, baina, aldarrikapen horrekin, ez zuen bakarrik erresumatik bere independentzia adierazten, baizik eta Dorreaz jabetzen zela eta bere kausarekiko traidore bihurtzen zela (azken hau, bere ordurarteko aliatuek ezagutzen ez zuten arren).

Garai honetan bizi izan zen Fengelen semea eta Rohaneko oinordekoa zen Thengel Gondorren, bere familiarekin batera.

Turgonen oinordekoa, bere seme Ekthelion II.a izan zen, 2953an.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Turin II.a** | **Gondorreko Seneskal Erregeordea**Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2914-2953 | Ondorengoa**Ekthelion II.a** |
Pastel-margoak.
**Pastela**, artean, lehorrean margotzeko teknika da, makilatxo formako margo hauskorrak erabiltzen dituena. Pastel-margoak aglutinatzaile pixka bat, gai likatsuren bat gehienetan eta, XX. mendeaz geroztik, metil zelulosaz egindako kolorezko hautsez osatuak dira. Kolore multzo zabala dute. Kolore bakoitzaren era ilunena hauts soila eta aglutinatzailea besterik ez duena da, eta beste koloreak zuriarekin nahasita lortzen dira. Paperean jarrita itxura freskoa eta distiratsua dute, eta koloreak ez dira aldatzen. Pastela azalean geratzen denez gero, ordea, erraz ezaba daiteke, baldin eta beirazko estalkirik edo eta gai-finkatzailerik eransten ez bazaio margolanari.

Pastel-margolaritza Italian sortu zen XVI. mendean, eta Jacopo Bassano eta Federico Barocci margolariek erabili zuten lehendabizi. XVIII. mendean hedatu zen, eta trebetasun handiz landua izan zen garai hartan, batik bat Frantzian. Garai berriagoetan aipamen berezia merezi dute Edgar Degas, Odilon Redon eta Picassoren pastelek.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q189085
* Commonscat Multimedia: Pastel colors (medium)

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 12182417k (data)
* LCCN: sh85098548
* NKC: ph115686
* AAT: 300122621

 |

* Wd Datuak: Q189085
* Commonscat Multimedia: Pastel colors (medium)
**Pennington konderria** (ingelesez: *Pennington County*) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Thief River Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 13.930 biztanle zituen, Pennington kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pennington konderriak 1.601,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,35 ura dira. Beste 1.596,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 13.930 pertsonetatik 13.247 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 380 dira. 181 beltzak edo afroamerikarrak. 193 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 86 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 216 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q491173
* Commonscat Multimedia: Pennington County, Minnesota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126680441
* LCCN: n81093346
* NARA: 10039730
* **Lekuak**
* OSM: 1740300
* TGN: 2001055

 |

* Wd Datuak: Q491173
* Commonscat Multimedia: Pennington County, Minnesota
***Think tank*** (hitzez hitz, *gogoeta gordailua* edota *hausnarketa gordailua*) giza zientzien inguruko ikerketa izaerako erakunde edo aditu taldea da. Inoiz, alderdi politiko edota presio talde jakinei lotuta egoten dira, baina iritzi publikoaren aurrean ideologia batekiko joera nabarmena izan ohi dute. Haien jarduera gogoeta intelektuala nazioarteko edota herrialde bateko politika eta ekonomia estrategietan oinarritzen denez (ustezko ideologia batek bultzaturik), horren ondorioz alderdi politiko nahiz bestelako erakundeei eskainitako aholku bilakatzen dira, eta alderdi eta erakunde horiek jaramon egite diete, ala ez.

Talde horiek maiz laborategi militar, enpresa pribatu, erakunde akademiko edota bestelako erakundeekin lotuta egoten dira. Normalki diziplina anitzetako teoriagile edo intelektualak biltzen dituzte, analisi edota aholku politikoak elkarlanean gauzatuz edo sortuz. *Think tank* batek erakunde pribatu baten estatusa du, gehienetan erakunde ez komertzial gisa, eta hainbat ideia defendatzen dituzte. Beren lanak sarri garrantzi politiko handia izaten dute, bereziki Ameriketako Estatu Batuetan.

Ikus, gainera
-------------

* Lobby

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q155271
* Commonscat Multimedia: Think tanks

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 7566594-3
* NKC: ph381223
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q155271
* Commonscat Multimedia: Think tanks
*Ez nahasi Pennsilvaniako Estatu Unibertsitatearekin*.
**Pennsilvaniako Unibertsitatea** AEBetako Pennsylvania estatuko Filadelfia hirian dago, eta Ivy League deritzona osatzen duten zortzi unibertsitateetako bat da. 1749an sortu zuen, Benjamin Franklin politikari eta fisikariak. AEBetako eta munduko unibertsitaterik ospetsuenetakotzat hartua, Wharton Business School ospetsuaren egoitza da, baita AEBetako lehen medikuntza eskolarena ere. Fakultate bat baino gehiago izaten lehenengo amerikar instituzioa izateagatik eta unibertsitate bezala onarpen ofiziala lortzen lehena izateagatik, teknikoki, AEBetako lehen unibertsitatetzat hartzen da.

Penn, hau baita unibertsitatearen izen labur ofiziala, ikasleak onartzerako orduan oso zorrotza da, eta ez du edonor onartzen. Gaur egun, Estatu Batuetako laugarren unibertsitaterik hoberena bezala sailkatua dago, Harvard, Princeton eta Yale unibertsitateen ondoren, *U.S. News and World Report*aren arabera.

Kirolak
-------

Bertako taldea, Penn Quakers da.

Pennsilvaniak, NCAA leihaketetan parte hartzen du, eta bertako kirolariei, Quakers deitzen zaie.

Unibertsitateko toki garrantzitsuak
-----------------------------------

* Richards Laborategiak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49117
* Commonscat Multimedia: University of Pennsylvania

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 267632219
* ISNI: 0000 0004 1936 8972
* BNE: XX145662
* BNF: 17031516r (data)
* GND: 37246-8
* LCCN: n79065482
* NKC: ko2003184557
* NLA: 35416061
* CiNii: DA0131007X
* SNAC: w6w41pg6
* SUDOC: 14446389X
* ULAN: 500311162
* BIBSYS: 90334855
* Open Library: OL4729337A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2594845

 |

* Wd Datuak: Q49117
* Commonscat Multimedia: University of Pennsylvania