**Santizpirita** (*San Izpiritu* edo *Ezpiritu Saindua* batzuetan eta *Saint-Esprit* frantsesez) egun Baionako auzoa da, Aturri ibaiaren eskuinaldean kokaturik. Egun auzoa bada ere, nortasun handiko gunea izan da eta historian zehar batzuetan berezko udalerria izan du. 2010eko erroldaren arabera 5.342 biztanle zituen.

Izenaz
------

Okzitanieraz, hots, lekuizenaren jatorriko hizkuntzan, *Sent Esperit* edo *Sent Esperit deu Cap deu Pont* (Zubiburuko Espiritu Saindua) da. Euskaraz ezbaian da zein toponimo erabili behar den, sarritan *Santizpiritu*, *Santu Izpiritu* eta beste hainbat aldaera ere erabiltzen baitira.

Jentilizioarekin berdin gertatzen da: euskaraz ebatzi gabe dago. Aldiz okzitaniera normalizatuan *sent esp(e)ritòi* (grafia frantsestuan, *espritoy*) da eta frantsesez *spiritain/spiritaine*.

Historia
--------

XII. mendean sortu zuten Espiritu Santuaren ordenako monjeek, eta hortik hartu zuen izena auzuneak. Bertan, Done Jakue bidearen erromesek hartzen zuten ostatu.

XVI. mendean bertan geratu ziren bizitzera Portugal eta Espainiatik egotzitako juduak. Gaur egun ere etorkinak bizi diren auzoa da.

Historikoki bere esparruak loturak izan ditu bai Aturriz bestaldeko Baionarekin bai goiko ordokiko Doneztebe (okzitanieraz *Sent Esteve*, frantsesez *Saint-Étienne*) herri zahar eta udalerri ohiarekin.

Bereiztea erdietsi eta *Saint-Esprit-lès-Bayonne* udalerria sortu zen. Frantziako Iraultzarekin bi urtez (1793-1795) *Jean-Jacques-Rousseau* izena ipini zioten. Baionatik ere autonomoa zen eta Landak departamentura pasarazi zuten. 1857ko ekainaren 1ean Baionarekin bat egin zuen eta horrekin batera departamentua aldatu zen. Nortasunaren seinale, bere izena duen zubia zeharkatzen dutenean gaur egun ere bertako askoren usadioa "Baionara noa" esatea da.

Demografia
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Biztanleriaren bilakaera** |
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 4 509 | 4 763 | 4 946 | 5 283 | 5 895 | 5 997 | 7 324 | 7 758 | 6 819 |

| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 7 039 | - | - | - | - | - | - | - | - |

| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| - | - | - | - | - | - | - | - | - |

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | - | - | - |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| - | - | - | - | - | - | - | - | - |

 |

Iturria: Cassini proiektua.

Ondasun nabariak
----------------

* Espiritu Sainduaren elizako eta Errepublikako plazak.
* Espiritu Sainduaren zubia.
* Baionako geltokia.
* Baionako zitadela, Vaubanek XVII. mendean egindakoa.
* Hiriko sinagoga, 1837an egindakoa.
* Baionako judu hilerria.
* Zizpa gaztetxea: 2015eko urtarrilaren 23an inauguratua.

Iruditegia
----------

* Baionako sinagoga.Baionako sinagoga.
* Espiritu Sainduaren eliza.Espiritu Sainduaren eliza.
* Baionako zitadela.Baionako zitadela.
* Baionako geltokia.Baionako geltokia.

Erreferentziak
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Baiona** |

1. ↑  Nola erran
2. ↑  *Bayonne & Saint-Esprit* *Geneaweb.org*.
3. ↑  Txomin Laxalt: *Brèves de Pays basque*, 2008. 131.or.
4. ↑  Cassini proiektua: Saint-Esprit

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3462122
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* LCCN: n80063176

 |

* Wd Datuak: Q3462122


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Gasteiz | Baionako auzoak | Gasteiz |
| Amade • Arènes • Baiona Handia • Baiona Ttipia • Balishon • Beyris • Cam de Prats • Caradoc • Crouzade • DoneztebeEuskaldun Handia • Forum • Gurutze Saindua • Habas La Plaine • Itsas Irteerak • Lachepaillet • Lahubiague • Lauga • MarracqMuserola • RN 10 - Polo • San Bernardo • San Frederiko • San Leon • Sainsontan • Zitadela |