recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Literatura errabinikoa**k, zentzu zabalenean, juduen historian zehar idatzi errabinikoen espektro osoa hartzen du bere baitan. Hala ere, terminoak, askotan, Talmud garaiko literaturari erreferentzia egiten dio, eta literatura errabiniko moderno eta Erdi Arokoaren aurkako bezala, eta, horrela, ***Sifrut Chazal*** (hebreeraz: ספרות חז״ל‎ euskaraz: «[gure] jakintsuen literatura») hebreerazko terminoarekin bat egiten du, non *Hazal*ek, normalean, Talmud garaiko jakintsuei bakarrik erreferentzia egiten dien. "Literatura errabinikoa"ren adiera zehatzago hau (Talmudim, Midrash (hebreeraz: מדרש‎) eta erlazionatutako idazkiei buruzkoa, baina ez geroagoko testuei buruzkoa) idazkera akademiko garaikidean erabiltzen den terminoa da. *Mefareshim* eta *parshanim* (euskaraz: «iruzkinak») terminoek, testu bibliko eta talmudikoei buruzko glosario errabinikoen Talmud ondorengo idazleak aipatzen dituzte ia beti.

Literatua mishnaikoa
--------------------

Midr'she halakha, Mishnah eta Tosefta (k.o. 200. urte aurreko materialen bilduma) literatura errabinikoaren lehen lanak dira, Judaismoaren Ahozko Legea eta irakaskuntza etikoak erakusten eta garatzen dituztenak. Jarraian bi Talmudak etorri ziren:

* Jerusalemdar Talmuda, c. k.o. 450
* Babiloniar Talmuda, aurreko testu guztien kanonizazio osoa c. k.o. 600.
* Traktatu txikiak (babiloniar Talmudaren parte direnak)

Midrasha
--------

Sakontzeko, irakurri: «Midrash»
Midrash (pl. *Midrashim*) hebreerazko hitz bat da,testu bibliko batean edo kanpoan xehetasun batzuk irakurtzeko moduari erreferentzia egiten diona. Terminoak testu midrashikoak ere aipa dezake, idazkera legal, exegetiko, homiletiko edo narratiboaren forman, Biblia edo Mishnaren iruzkin gisa maiz konputatua izan den irakaspen midrashikoen bilduma. Lan midrashiko "klasiko" asko garai mishnaikotik geonikora iragaten ari dira, antzinako materialetatik lan egin eta birlandu izanaren frogak erakusten dituzte, eta askotan aldaera anitzetan etortzen dira guregana.

Bibliografia
------------

* Holtz, Barry W..  (2008). *Back to the Sources: Reading the Classic Jewish Texts.*  Simon & Schuster ISBN 9781439126653..
* *Introduction to Rabbinic Literature* Jacob Neusner, (Anchor Bible Reference Library/Doubleday)
* *Introduction to the Talmud and Midrash*, H. L. Strack and G. Stemberger, (Fortress Press)
* *The Literature of the Sages: Oral Torah, Halakha, Mishnah, Tosefta, Talmud, External Tractates,* Shemuel Safrai and Peter J. Tomson (Fortress, 1987)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2117603
* Commonscat Multimedia: Rabbinic texts

---

* **Identifikadoreak**
* BNE: XX528636
* BNF: 119476799 (data)
* GND: 4048110-4
* LCCN: sh85110182
* NKC: ph124962
* SUDOC: 02743463X

 |

* Wd Datuak: Q2117603
* Commonscat Multimedia: Rabbinic texts
*Midrash Tehillim*en azala
**Midrash** (hebreeraz: מִדְרָשׁ‎; pl. מִדְרָשִׁים, *midrashim* edo מִדְרָשׁוֹת, *midrashot*) testu bibliko baten exegesi-metodo bat izendatzen duen hebreerazko hitza da, Torahren ulermena errazten duen ikerketa edo azterketara zuzendua. Midrash terminoa irakaskuntza midrashikoen bildumari ere erreferentzia egin diezaioke, Tanakh eta Talmuden iruzkin legal, exegetiko edo homiletiko gisa. Midrashak egungo elementuak hartzen ditu testu zaharrak modu ulergarrian azaltzeko. Bere etimologia hebreerazko *darâs* aditzetik dator, euskaraz "bilatu, ikertu, ikasi" esan nahi duena.

Hiru forma ditu:

* Aggada: Interpretazio narratiboa edo alegorikoa, ez legezkoa.
* Halakha: Legezko araudiaren interpretazioa.
* Pesher: interpretazio irudikorra.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)**  *Midrash.*  in: *Random House Webster's Unabridged Dictionary*. 2019-1-2.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202344
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX539421
* BNF: 11963342k (data)
* GND: 4133700-1
* LCCN: sh85085046
* NDL: 00567636
* NKC: ph262579
* SUDOC: 027633977
* AAT: 300211809
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q202344
**Gorka Setien** (Bartzelona, 1958ko apirilaren 23a - 2024ko otsailaren 5a) euskal idazle heterodoxoa izan zen.

Ibilbidea
---------

Ramon Agirre, Eneko Olasagasti eta Maripi Solbesekin batera idatzi eta argitaratu zuen bere lehen lan kolektiboa, Susa argitaletxearekin: *Eta zergatik ez… Sigrid?*, 1983an. Haren beste lau liburu gehiago ere badakartza Armiarma proiektuaren Zubitegia atariak. 1985ean eman zuen argitara *Ez sinkronia*, hura ere Susa argitaletxearekin, eta 21 urteko etenaldiaren ostean heldu ziren haren hurrengo lanak: *Aparkalekuko felizidadia* (2006), Paperzaleak Elkarteak argitaratua; *Ertzetako inkomunukazioak* (2008, egilea editore) eta *Naufragoen altzoa* (2019, egilea editore), azkenik. 2011n bere irudi eta testuz osatutako erakusketa bat ere zabaldu zuen Hernanin (Gipuzkoa), *Erre produkzioak* izenburupean. Hainbat urtez elikatu zuen bere iritziak biltzen zituen blog bat, eta *Independentea* webgunea ere lagundu zuen hasiera-hasieratik.

Lanak
-----

### Poesia

* *Eta zergatik ez?... Sigrid* (1983, Susa): Ramon Agirre, Eneko Olasagasti eta Maripi Solbesekin batera
* *Ez sinkronia* (1985, Susa)
* *Aparkalekuko felizidadia* (2006, Paperzaleak Elkartea)
* *Ertzetako inkomunukazioak* (2008, egilea editore)
* *Naufragoen altzoa* (2019, egilea editore).

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo loturak
-------------

* Gorka Setien literaturaren zubitegian.
* Heriotzaren berri *Independentea* webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258668
* **Identifikadoreak**
* Literaturaren Zubitegia: 258
* Tabakalera ID: 123884

 |

* Wd Datuak: Q12258668
Mendozako urkabea (Araba).
**Urkabe** (gaztelaniaz Picota) apainduta egon daitekeen zutabea da. Kondenatuak publikoan erakusteko erabiltzen ziren; askotan ere, justiziak eraginez hilarazien buruak edo gorpuzkinak erakusten ziren bertan.

Historia
--------

Espainian oso ugari izan dira urkabeak; dena dela, Europa osoan erabili izan ziren.

Urkabearen zigorra XIII. mendeko dokumentuetan agertzen da. Esaterako Gaztelako Alfontso X.aren Siete Partidas liburuan. Tratatu horretan zigor hau arinen arteko gogorrena bezala aipatu egiten da. Zigorraren helburua delinkuentearen desohorea guztien aurrean adieraztea zen. Dena dela, urkabe gehienak XVI. eta XVII. mendean altxatu ziren, batez ere Koroari gerrarako emandako diruaren truke jasotako zerga salbuespenei esker.

Urkabe hitza dezente orokortu da eta askotan izen hori berez beste motatako zutabei ematen zaie, Espainiako rolloei adibidez. Azken hauek hiribilduetan altxatzen ziren, jasotzen zuten erregimena adierazteko, esaterako, erregearen menpekotasuna, elizaren menpekotasuna, e.a.

Espainian Cadizko Gorteek, 1813ko maiatzaren 26an urkabeak botatzeko dekretua plazaratu zuten. Dena dela, Fernando VII.ak berriro ere baimendu zituen.

Urkabe asko, denborarekin, kalbario moduan moldatu zituzten ez botatzeko.

Euskal Herrian
--------------

Gurean ere gordetzen dira urkabe batzuk, esaterako Lakuntza, Durango, Mendoza eta Zangotzakoa.

Iruditegia
----------

* Lakuntzako urkabea.Lakuntzako urkabea.
* Durangoko urkabea.Durangoko urkabea.
* Bragantzako urkabea (Portugal).Bragantzako urkabea (Portugal).
* Penamacorreko urkabea (Portugal).Penamacorreko urkabea (Portugal).
* Schwäbisch Halleko urkabea (Alemania).Schwäbisch Halleko urkabea (Alemania).
* El Bonilloko urkabea, Albaceten (Espainia).El Bonilloko urkabea, Albaceten (Espainia).

Ikus, gainera
-------------

* Urkamendi

Kanpo estekak
-------------
***Heriotzaren Garaipena*** Pieter Bruegel Zaharrak 1562 inguruan egindako margolana da. Madrilgo El Prado museoan 1827z geroztik egon da.

Deskribapena
------------

Koadroak eskeletoen armada bateko sortutako txikizioa irudikatzen du, paisaia ilun eta mortu batean. Suteak daude urruntasunean, eta ontzi hondatuak agertzen dira itsasoan. Hostorik gabeko zenbait zuhaitz mantentzen dira zutik muino soilduetan. Arrainak usteltzen dira gorpuz beteriko aintzira bateko ertzetan.

Hondamendi horretan, eskeletoen oste batek eraso egiten die bizidunei, zein izuaren izuz ihesi ateratzen baitira edo armada beldurgarri horri eusten alferrik saiatzen baitira. Ero batek lauta jotzen du, eta haren atzean eskeleto batek laguntzen du. Zakur gosetu bate kume baten aurpegitik jaten du. Jendea tranpa batera eramaten dute, eta zaldi gaineko eskeleto batek hiltzen ditu. Maila sozial ezberdinetakoak irudikatzen dira: nekazariak, soldaduak, nobleak, bai eta errege bat eta kardinal bat ere. Herioak guztiak hartzen ditu berdin-berdin.

Eskeleto batek iseka egiten du gizakien zoriontasunaz bere gurdiaren gurpiek gizon bat zaplatzen duten bitartean. Emakume bat erori da gurdiaren bidean, josteko ardatz eta goru bat dauzkala esku artean, bizitzaren hauskortasunaren sinboloak.

Mahai batean jankideak altxatu dira eta ezpatak atera dituzte eskeletoei alferrik aurre egiteko. Bufoiak mahaia hartu du babesleku. Ondoko jolasak lurrera botata daude, eta eskeleto maskaradun batek ardo botilak husten ditu. Beste eskeleto batek emakume bat hartu du, jan ondoko maitasunaren burlan. Mahai gainean, otordu etenaren janariak ogi puska batzuk eta pertsona baten buru-hezurra baino ez dago ikusgai. Eskeleto batek, txabusin kaputxadun batean jantzita, beste plater bat ekartzen du, gizakien hezurrez osatua.

Kadroak XVI. mendeko bizitza arrunta erakusten du. Jantziak argi ezagutzen dira, baita zenbait jolas ere, hala nola kartak eta backgammona. Musika tresnak eta erloju mekaniko bat irudikatzen ditu. Eszenen artean, hileta elizkizun bat dago, baita zenbait exekuzio metodo ere.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q644856
* Commonscat Multimedia: The Triumph of Death by Peter Bruegel

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4594089-7

 |

* Wd Datuak: Q644856
* Commonscat Multimedia: The Triumph of Death by Peter Bruegel
*Flama del Canigó*, katalanaren ikurra, 2007ko *Correllengua*ren afixan.
**Correllengua** urtero antolatzen den sentsibilizazio kultural eta politikorako kanpaina da, katalana sustatzera eta bultzatzera bideratuta. *Coordinadora d'Associacions per la llengua Catalana* (CAL, Hizkuntza Katalanaren Aldeko Elkarteen Koordinadora) da Katalan Herrietako lurralde guztietan *Correllengua* antolatzen duena Valentzian izan ezik, non *Acció Cultural del País Valencià* arduratzen baita.

Korrikan dauka ideia honek bere sorburua. Mota honetako ekimen bat burutu zen Mallorcan 1993n, 1995ean Valentzian hasi zen eta 1996tik aurrera katalana hitz egiten den beste lurralde guztietara zabaldu zen.

Lau zutabetan egituratzen da, bakoitza katalan kultura eta hizkuntzaren aldeko lanean nabarmendu den pertsona baten omenez.

*Correllengua*rekin batera hainbat ekimen ludiko, pedagogiko eta aldarrikatzaile eta jaiak antolatzen dira. Guztietan adierazgarriena lurraldeetako herrietatik lekukoaren (garraren) igarotzea izaten da.

Antolatzaileen esanetan helburuak katalanaren aldeko ekimen ireki, parte-hartzaile, herritarra eta alaia egitea eta heldu berriei eta katalanez ez dakitenei katalana eta Kataluniako kultura erakustea dira.

Ikus, gainera
-------------

* Korrika
* *Corsa Aran per sa lengua*
* *Correlingua*
* *Ar Redadeg*
* *Rith*
* *Ras yr Iaith*

Kanpo-estekak
-------------

* **(Katalanez)** *Correllengua* 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2997901
* Commonscat Multimedia: Correllengua

---

 |

* Wd Datuak: Q2997901
* Commonscat Multimedia: Correllengua


| * i
* e
* a
**Korrikaren ekitaldiak** |
| --- |
| Edizioak | 1980 • 1982 • 1983 • 1985 • 1987 • 1989 • 1991 • 1993 • 1995 • 1997 • 1999 • 2001 • 2003 • 2005 • 2007 • 2009 • 2011 • 2013 • 2015 • 2017 • 2019 • 2022 • 2024 |  |
| Korrikaren ahizpak | Correlingua • Ar Redadeg • Correllengua • La Passem • Corrilingua • Sprochrenner • Lefkantun • Rith • Ras yr Iaith |
**Hidden Disabilities Sunflower** (euskaraz: «Ezkutuko Desgaitasunen Ekilorea») ezkutuko desgaitasunak dituzten pertsonei leku publikoetan nabigatzen eta laguntza aurkitzen laguntzeko sortutako ikurra eta izen bereko erakunde britainiarra da.

Historia
--------

Ekimena 2016an sortu zuten Londres-Gatwick aireportuak eta ongintzazko hainbat erakundek. 2019ko apirilean, London North Eastern Railway ikurra aitortu zuen lehen tren konpainia bihurtu zen. 2020ko uztailean, britainiar tren-konpainia guztiek ekilore estanpatua daukan lokarri berdea aitortu zuten bidaiariek laguntza gehiago behar dutela eta maskara eramatetik salbuetsita egon daitezkeela langileei jakinarazteko baliabide gisa.

Ameriketako Estatu Batuetako aireportu batzuek ere aitortzen dute ekilorearen ikurra, Tulsako aireportuak eta Erdialdeko Illinoisko aireportuak barne. Espainian, Málaga-Costa del Sol aireportuan erabiltzen da.

Banaketa
--------

Ekilore estanpatua duten lokarriak eta txapak doan lor daitezke parte hartzen duten erakundeetan edo zuzenean eros daitezke Hidden Disabilities Sunflower erakundearen webgunean. Erakundeak kritikatu du beren produktuak kostu handiz saltzea, Amazon eta eBay webguneetan barne.

Kritika
-------

COVID-19 pandemian, kezkak agertu ziren desgaitasunik gabeko pertsonek ekilorearen ikurra erabiltzen zituztelako maskararik ez eramateko. Hidden Disabilities Sunflower erakundeak ere halako erabilera kritikatu zuen, ezkutuko desgaitasun mota bat (diagnostikatua edo ez) dutela uste duten pertsonek bakarrik lokarria erabili behar dutela esanez.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «All of Britain’s rail companies to adopt Sunflower lanyard scheme» *RTM* 2020-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
2. ↑   **(Ingelesez)** O'Donoghue, Sarinah. «Sunflower lanyards - what are they for?» *BBC The Social* 2021-04-08 (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
3. ↑   **(Ingelesez)** «Hidden Disabilities Sunflower Lanyard Program Adopted at Tulsa International Airport» *Aviation Pros* 2020-12-16 (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
4. ↑   **(Ingelesez)** Skaggs, Robyn Gautschy. «Central Illinois Regional Airport has a new way to help people with hidden disabilities» *The Pantagraph* 2021-06-18 (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
5. ↑    Cayado, Nahikari. «Zer esan nahi du ekilore estanpatua daukan lokarri berdeak?» *El Correo* 2021-01-12 (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
6. ↑   **(Ingelesez)** «Beware of the Sunflower counterfeits» *Hidden Disabilities Sunflower* 2021-01-26 (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
7. ↑   **(Ingelesez)** Evans, Paul. «Concerns over misuse of hidden disabilities 'sunflower lanyard'» *Tenby Observer* 2021-01-25  jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2022-10-12) (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).

Kanpo estekak
-------------
**Paul Amadeus Pisk** (Viena, 1893ko maiatzaren 16a; † Los Angeles, 1990eko urtarrilaren 12a) musikologo eta konpositore austro-estatubatuarra izan zen.

Bizitza
-------

Paul Pisk musikologian doktoratu zen Vienako Unibertsitatean 1916an Guido Adlerrekin. Ondoren Vienako Kontserbatorioan ikasi zuen eta Arnold Schönberg eta Franz Schreker irakasleengandik jaso zituen lezioak. Jarraian, Vienako Kontserbatorioan eskola emateari ekin zion, baita hainbat vienar unibertsitate entzutetsuetan ere, bereziki *Volkshochschule Volksheim Ottakring*en, non Kurt Pahlenekin aholkulari gisa lan egin zuen 1932 eta 1934 artean. Bere ikasleen artean Leopold Spinner zegoen. 20ko hamarkadatik aurrera austriar Droit Humainaren Vienako Logiaren partaide izan zen.

Emanaldi Musikal Pribatuetarako Elkartearen zuzendaritza-batzordearen kide, idazkari eta pianista izan zen ere bai. Musika Garaikiderako Nazioarteko Elkartearen sortzaileetako bat izan zen eta, 1920tik 1928ra arte, Musikblätter des Anbruch aldizkariaren koeditorea eta Arbeiter-Zeitungaren argitaratzaile musikala. 30eko hamarkadan Musik der Gegenwart (alemanez "gaur egungo musika") kontzertu-zikloa sortu zuen, zeinen jarraipenaz Friedrich Wildgans arduratu zen 1936tik 1938ra.

1936an judutar zelako Estatu Batuetara erbesteratu zen. Redlandseko Unibertsitatean, Kalifornian (1937-1951), Texasko Unibertsitatean Austinen (1951-1963) eta Washingtoneko Unibertsitatean Saint Louisen (1963-1972) irakatsi zuen. Piskek orkestra-lanak, ganbera-musika, balletak eta abestiak konposatu eta musika teorikoko lanak idatzi zituen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85274
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 92385858
* ISNI: 0000000114519530
* BNE: XX1767723
* BNF: 164099997 (data)
* GND: 119068389
* LCCN: n88144812
* NKC: mzk2011619331
* NLA: 35424430
* SNAC: w6j10g72
* SUDOC: 080467296
* ICCU: CFIV156675
* Open Library: OL4693044A

 |

* Wd Datuak: Q85274
Skala portua Patmosen
**Patmos** (grekoz, *Πάτμος*) Greziako uharte txikia Dodekaneso artxipelagoan, Egeo itsasoan. 2001eko erroldaren arabera, 3.044 biztanle zituen, eta bere azalera 34,6 km²-koa da. Patmoseko herri nagusienak Skala (uharteko portu bakarra) eta Hora dira. Uhartearen puntu altuenean (269 metrotara), Profitis Ilias mendian, San Joan Teologo monasterioa dago.

Patmos izenaren jatorria Joanen Apokalipsian dago; liburuaren sarreran esaten da egilea Patmosen desterratua izan zela, eta han ezagutu zuela Jesus. Joan hori San Joan ebanjelaria dela esaten da.

Hori dela eta, Patmos kristau-pelegrinazioarentzat leku garrantzitsua da, hainbat monasterio daude San Joani eskainiak, eta San Joanek ikuskariak izan zituen koba ere bisita daiteke. Patmoseko elizak eta erlijio-elkarteak ohitura ortodoxoak dira.

Patmosek portu hauekin lotzen duen ferry-zerbitzua du: Agatonisi uhartea, Mikonos uhartea, Paros uhartea, Pireo Atenaseko portua, Pythagoreio eta Karlovassi Samos uhartean, Siros uhartea, Leros uhartea, Kotapola uhartea, Naxos uhartea, Arkoi uhartea, Leipsoi uharteak, Symi uhartea eta Rodas uhartea.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Patmoseko webgune ofiziala
* **(Ingelesez)**, **(Hebreeraz)** Patmoseko gidaliburua

Erreferentziak
--------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q190053
* Commonscat Multimedia: Patmos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315594361
* GND: 4044911-7
* LCCN: n2015026555
* **Lekuak**
* OSM: 533714
* Atlas Digital del Imperio Romano: 29028

 |

* Wd Datuak: Q190053
* Commonscat Multimedia: Patmos
*Pluteus thomsonii*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1 eta 3,5 cm bitarteko diametrokoa, marroi ilun samarra, normalean zain elkartuez osatutako sarez estalia, batez ere erdian. Hasieran kamutsa, gero ganbila, ondoren zabaldu egiten da; askotan titi zabal batekin, glabroa, (lupa) pixka bat pruinaduna.

**Orriak:** Gaztetan zuri-grisaxkak, libreak, zabal samar, lamelulekin, ertzak osoak eta kolore berekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 2 eta 4,5 (6) cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,6 cm bitarteko lodierakoa, berdina edo zertxobait lodiagoa eta okertua oinarrira, hauskorra, hasieran betea eta gero barnehutsa, pruinaduna edo zilar kolorez ildaskatua hondo zuri-zilar kolorekoaren gainean, adinarekin zetaduna, oinarrian gris ilunagoa, zahartzean ia ez du izaten aldaketarik.

**Haragia:** Mehea, zurixkatik gris-marroirako kolorekoa, usaina eta zaporea errefauaren antzeko arin bat, gozoa edo nitrosoa. Espora jalkina, arrosa-marroi koloretik gorrixka-okrera.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Zuhaitz hostozabalen eroritako enbor eta adarretan.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 198 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** Cuña Fernandez Avelino. Avelinosetas.info 2023.
**Haydée Agirre Doradell** (Santurtzi, Bizkaia, 1907ko otsailaren 26a - Bilbo, Bizkaia, 1998ko otsailaren 15a) Euzko Alderdi Jeltzaleko mitinlari ospetsua izan zen 1936ko gerraren aurretik, Polixene Trabudua, Julene Urzelai eta Maria Teresa Zabalarekin batera, emakumezko laukote famatuko kidea izan zen.

Bitan espetxeratu zuten. Lehenengo aldia 1932an izan zen. Bigarrenez, 1933an, atxilotu zuten eta Larrinagako kartzelan sartu zuten Polixene Trabuduarekin batera, mitin batean esandakoengatik. 15 egun eman zituen bertan.

Erizaina zen ikasketaz. 1936an,
Espainiako Gerra Zibila hasi zenean Basurtuko erietxean egon zen emakume batzuei bandajeak nola jarri irakasten. 1937an ihesari eman zion. Hasieran, Baionara joan zen. Bertatik jakin zuen frankistek bere aita fusilatu ziotela. Eresoinkan parte hartu zuen, dantzari bezala. Azkenik, Andorran bizi izan zen 30 urtez Euskal Herrira itzuli aurretik.

Andorrako garaian estraperloan ibili zen frankismoaren aurka ziharduten euzko abertzale eta errepublikazaleentzat dirua biltzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Efeméride. Haydée de Aguirre Doradell murió en Bilbao el 15 de febrero de 1998 a los 91 años de edad» *www.euskonews.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-11-04).
2. ↑   «'Emakume bizkor eta eraginkorrak Bilbon (1800-1936)'» *www.kulturklik.euskadi.eus* 2020-09-25 (Noiz kontsultatua: 2020-11-04).
3. ↑    Larrinaga, Zihara Jainaga. «Bilbo egin zuten hamar emakume» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2020-11-04).

Kanpo estekak
-------------

Haydée Agirre bere bizitza kontatzen Bideoa eitb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q30239233
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 21070

 |

* Wd Datuak: Q30239233
Artistak pentsatutako Atlantroparen eremua airetik ikusita.
**Atlantropa** 1920ko hamarkadaren amaieran, Herman Sörgel (1885-1952) arkitekto alemaniarrak Europa eta Afrika fisikoki batzeko egin zuen proiektu handizalea izan zen, Gerra Handiaren ondorengo krisi orokorrari aurre egitea xede. Sörgelek uste zuen Afrikari ez zitzaiola inolaz ere behar bezalako etekinik ateratzen, eta Mediterraneo itsasoak hiri eta estatu berriak sortzeko erabil zitekeen lur-eremu aproposa betetzen zuela.

Azpiegiturak
------------

Proiektutzarrari Atlantropa esan zion eta, besteak beste, Gibraltar itsasartean presa bat aurreikusi zuen, ozeano Atlantikoari bidea itxiko ziona eta energia elektrikoa sortzeko erabiliko zena. Dardaneloen itsasartean beste presa bat eraikiko zuten. Bi ertz horiek itxita itsasoko ura pixkanaka lurrunduko zen eta, hala, urpeko eremu asko berreskuratuko ziren. Ondoren, baliabideak eskuratzeko aukera egongo zen lur eremu lortu berrietan. Sörgelen kalkuluen arabera, mende erdi pasatxoan 600.000 kilometro koadro inguru berreskuratuko ziren.

Baina ur hura guztia ez zen lurrunketa mantsoaren menpe egongo; lehentasunezko helburuetako bat Mediterraneo itsasoaren zati bat Afrika erdialderaino kanalizatzea eta han itsaso artifizial bat sortzea zen; Saharako basamortua ureztatu eta laborantzan ustiatzeko lurrak lortuko omen ziren Mediterraneoko lur afrikaratuari esker.

Babes falta
-----------

Zentzurik eta etorkizunik gabeko proiektua badirudi ere, arkitekto eta ingeniari ezagunen babesa lortu zuen Sörgelek; Peter Behrensena, esaterako. Baina proiektua gauzatu zezaketenek, agintari politikoek, ez zioten jaramonik egin. Adolf Hitlerren igoera gogo onez eta itxaropentsu hartu zuen Atlantroparen aitak. Kontinente berri bat sortzeko ideia buruzagi naziaren megalomaniarekin bat etor zitekeela pentsatu zuen, baina Hitlerrek hasieratik baztertu zuen.

Alemaniar nazien babesik gabe, Sörgel antipodetara joan zen laguntza bila: juduengana. Erich Mendelsohn arkitektoarekin batera, Sörgelek uste zuen Atlantropan kolono juduentzat nahikoa toki egongo zela eta, hala, juduek ez zutela palestinarrei lurrak kentzeko beharrik izango. Baina Bigarren Mundu Gerrak Sörgelen itxaropen urriak uxatu zituen; gobernuak arduratuago zeuden suntsitzeaz eraikitzeaz baino.

1952an, Municheko Unibertsitatean hitzaldi bat ematera bizikletan zihoala, auto batek jota hil zen arkitekto ameslaria.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6  Nagore Irazustabarrena, «Atlantropa: Afrika eta Europa josita», *Argia*, 2014-10-19, CC-BY-SA lizentzia

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q431214
* Commonscat Multimedia: Atlantropa

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4517267-5

 |

* Wd Datuak: Q431214
* Commonscat Multimedia: Atlantropa
Albedoa, flabedoa eta mamia pomelo batean
**Albedoa**, elikadura gaietan, zitrikoen azaleko zati bat da. Zitriko batek bi parte ditu jatunarentzat: mamia eta azala; eta honek, berriz, bi geruza: barruko zuria (**albedoa**) eta kanpokoa (flabedoa; hori, berde edo gorrixka dena). Flabedoan biltzen dira aroma-olioen guruinak, olio esentzialak dituztenak.

Elikaduran. fruituen azaleko zati zuria da **albedoa**.Fruta jaten dugunean albedoa baztertu egiten dugu, mikatz edo mingotsa delako. Bestetik, pektina gehien daukan partea denez, konfitura eta marmeladak loditzeko beharrezkoa izaten da.

### Sukaldaritza

Albedoko konposatuak mingotsak izatearren, postreak egiteko laranja-atalei geruza zuri hori kentzen zaie; hala ere, osagaiak uretan erraz disolbatzen direnez, zitrikoen azalak konfitatu aurretik, behin eta berriz uretatik pasatzea komeni da, mikaztasuna desagertu arte.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    Agirre, Edorta.  (2022). *Amantala ta mantela.*  Pamiela, 27 or. ISBN 978 84 9172 259 5..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Qué es el albedo.*  (Noiz kontsultatua: 2024-01-31).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** juanmi. *Partes de la naranja (1) – Flavedo y Albedo | La Naranja de Valencia.*  (Noiz kontsultatua: 2024-01-31).

Kanpo estekak
-------------
**Mafia serbiarra** edo **Serbiako krimen antolatua** (serbieraz: Cpпска мафија / Srpska mafija) Serbiako edo etnikoki serbiarrez osatutako erakunde kriminalek jasotzen duten izena da. Ez da erakunde bakarra, batzuk baizik. Serbiako kriminalak aktibo daude Europar Batasuneko herrialdeetan, eta haien jarduera ohikoenen artean daude kontrabandoa, arma eta droga trafikoa, xantaia, pertsonen salerosketa, legez kanpoko jokoa, bizkartzain eta sikario lanak.

Jugoslaviako Gerrek kriminalei ihesbidea eman zieten nazioarteak Serbiari ezarri zizkion zigor ekonomikoetan. Kriminal serbiar batzuk, estatuko segurtasun indarretako kide bezala kontratatuak izan ziren, Milorad Ulemek "Legija" bezala, Arkanen Tigreen komandante bat, gerraren ondoren, (Txapel Gorriak bezala ezagutzen direnak) JSO berrizendatu zena, eta Serbiako Lehen Ministro zen Zoran Đinđićen hilketa planeatu zuena 2003an.

Zabaldutako herrialdetan
------------------------

Mafia honen aktibitateak toki askotan ezagutu da. Hona hemen garrantzitsuenak: Serbia, Bosnia & Herzegovina, Montenegro, Kolonbia, Mexiko, Peru, Brasil, Bolivia, Argentina, Balkanak, Alemania, Austria, Suedia, Amerikako Estatu Batuak, Italia, Ipar Mazedonia, Grezia, Cypre, Australia, Espainia, Erresuma Batuan, Frantzia, Norvegia, Danimarka, Errumania, Hungara, Kroazia, Eslovenia, Herbehereak, Belgika.

Buru nagusiak Miloševićen garaian =
-----------------------------------

Slobodan Milošević garaia mafia honen urrezko garaia izan zen. Hauek ziren nagusiak: 

* Željko Ražnatović (Arkan), garrantzitsuena
* Milorad « Legija » Ulemek
* Kristijan Golubović

Mafia serbiarra kulturan
------------------------

Serbiako mafia hainbat pelikula, eleberri eta bideo-jokotan agertu da. Haiek erakusten dituzten irudiak antzeko erakundeen antzekoak dira: basatiak, odolzaleak, e.a.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------
*Pluteus plautus*

Sinonimoak: *Pluteus albogurosus*, *Pluteus boudieri*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 50 mm arteko diametrokoa, lehenengo esfera-erdi formakoa, ondoren konikoa, ganbila, azkenean zabaldua eta titi apur batekin, ertz zorrotza, ildaskatua, kapelaren gainazala, higrofanoa, denbora hezean zeharrargitsua, erradioaren erdiraino ildaskatua, gutxi-asko zainekin diskoa, kolore aldakorrekoa, zurixka tonu arrosakaren batekin, marroitik marroi ilunera erdirantz, oro har zurbilagoa ertzerantz eta denbora lehorrean.

**Orriak:** Nahiko estu, desberdinak, libreak, sabeldunak, lehenengo zuriak, gero grisaxkak edo kremak, helduaroan arrosak, kolore bereko ertza edo zurixka, osoa edo flokulosa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 80 mm arteko garaierakoa eta 15 mm arteko lodierakoa, zilindrikoa, oinarrirantz pixka bat loditua, betea, helduaroan barnehutsa, fibrilosoa, zuria edo zurixka goialdean, marroia edo okre kolorekoa oinarrirantz.

**Haragia:** Mehea kapelan, hauskorra, higrofanoa, zurixka edo krema-zurixka kolorekoa, usain ez oso nabarmena edo desatsegin samarrekoa, zaporea ere ez oso nabarmena.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik. *Plautus* epitetoa ere latinetik dator, zabala, oin lauekin, hankaren erraboilari erreferentzia eginez.

Jangarritasuna
--------------

Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua

*Pluteus granulatus* delakoarekin nahas daiteke, hau arruntagoa da.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Hostozabalen egur oso degradatuetan. Oso urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 196 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   **(Gaztelaniaz)**  ociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
***Udarregiri omenaldia*** Remigio Mendiburuk Juan Jose Alkain *Udarregi* bertsolariari Usurbilen jarritako eskultura bat da. Eskultura 1966ko maiatzean jarri zen, Udarregiren omenez egin zen jaialdi batean, ezkutuan frankismoaren zentsura pasatzeko euskal jai bat zena.

Deskribapena
------------

Oin altuaren gainean modu informalean egituratutako prismazko bloke txiki batek eta oinarrian duen oskol modukoak osatzen dute artelana. Arte adituek egituraren eta kanpoko geruzen iragazkortasunaren arteko harremanean denboraren iragatearen historia pilatzen doala diote.

Kode ezkutua
------------

Udarregiren lerro bidezko izkribu bat.
Udarregi 1829an Aiako Uztaetaburu baserrian jaiotako bertsolaria zen, gazte zela Usurbilgo Udarregi baserrira familiarekin etorri zena. Nekazaria ogibidez, herriz herri eta plazaz plaza asko ibili zen bertsolaria izan zen. Bertsoak sortzen zekien arren, alfabetatu gabeko euskalduna zen eta berak bakarrik ulertzen zuen teknika bat asmatu zuen sortzen zituen bertsoak gogoratzeko: marren bidezko kode bat. Eskulturan bere izkribuetako bat ikus daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2     *Ibilbidea – Harria Hitz.*  (Noiz kontsultatua: 2020-10-28).

Kanpo estekak
-------------

* Andoni Imazen artikulua *Berria*n, 2022/08/02an.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q98738062
* Commonscat Multimedia: Udarregiri omenaldia

---

 |

* Wd Datuak: Q98738062
* Commonscat Multimedia: Udarregiri omenaldia
**Ibon Perez Bartzena** (Lekeitio, Bizkaia, 1987ko otsailaren 28a) kazetari eta aurkezle euskalduna da. Euskal Autonomia Erkidegoan kokatzen diren hedabideetan lan egin du gehienbat, telebista, irratia, prentsa idatzia eta Internet euskarrietan.

Ikasketak
---------

Ibon Perez 2009. urtean lizentziatu zen Leioako Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean.

2007. urteko udan, Telebilbaoko lana Local Media Televisióngo programak aurkezten txandakatu zuen: "Mundo Astrológico" eta "Coktail de tarde" magazinak aurkeztu zituen eta 2010. urtean, ikus-entzunezkoen munduan murgildu zen Multimedia Komunikazioa masterra eginda.

TeleBilbaotik ETBra
-------------------

2008. urteko udan, Bizkaia Irratiko langile izan zen eta. Han hasi zen Ibon Perezen kazetari ibilbidea.

2009ko udan El Correo egunkariaren baliokide digitalean egon zen lanean eta haren funtzioa El Correoren sareko telebista / WEBTV elikatzea zen.

2010ean, Radio Euskadiko lokutorea izan zeen apiriletik ekainera bitartean. Haren ahotsa kulturako buletinetan eta Teresa Yustaren 'La noche despierta' saioan entzun zitekeen. Urte horretako uztailean EiTBn sartu zen 'Egun On Euskadi'Teleberri' eta 'Gaur Egun' albistegietan erreportari eta erredaktore lanak egiteko.

Estatu mailako telebistetako ibilbidea
--------------------------------------

2011ko abenduaren 8an eta 9an, Bilboko Euskalduna jauregian Telecincok ospatu zuen Gabonetako galako errealizazio laguntzailea izan zen. Horrela hasi ziren Ibon Pérezek estatu mailan egin dituen lanen ibilbidea.

Hurrengo urtean, 2012. urteko urtarrilean, Cuatro kateko 'Uno para ganar' programako errealizazio laguntzailea izan zen. Maiatzean berriz, ´El Precio del Deseo` pilotuko erredaktorea izan zen.

2012ko ekainetik 2013ko urtarrilera bitartean, Telecincoko 'El Gran Debate' saioan ibili zen beharrean. Bertan, ikertzaile lanak eta kaleko erreportari lanak egin zituen.

2021an Cuarto milenion Garraitz uhartearen historiak landu zituen.

Argitalpenak
------------

Modu aktibo batean, *Deia*, *Euskonews* eta beste hainbat euskal komunikabideetan parte hartzen du artikuluak idazten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Ibon Perez Antena3ko ´Espejo Publico´ saioan.
* Ibon Perez ETB1en ( Sut&Blai, Pausoka)
* Ibon Perezen Videobook-a 2005-2013
* Ibon Perezen Twitter kontua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q24944213

 |

* Wd Datuak: Q24944213
**Acuario hirukotea** (Espainia, 1976-1980) pop musika-talde melodiko espainiarra izan zen. 1976ko uztailean TVEko *Un, dos, tres... responda otra vez* saioko langile batzuek osatua. Hasieran bi azafatek osatu zuten taldea María Durán eta Beatriz Escuderok, eta gero Mayra Gómez Kemp programaren aurkezleak ere bai.

Historia
--------

Hirukoteak album bat grabatu zuen, Ramón Arcusaren ekoizpenarekin, eta Dúo Dinámicoko kideek osatutako letra batzuekin: *Acuario* (1977). Disko horretan, arrakasta handia lortu zuen R. Pérez Botijaren *Rema, rema, marinero* abestia eta B aldean Pepe Iglesiasen *Eso es el amor* atera ziren.

1978an, Mayra Gómez Kemp taldetik alde egin zuen bere musika- eta telebista-ibilbidearekin bakarka jarraitzeko, eta Elia Monteoliva granadar ezezagunak ordezkatu ondoren, beste sinple bat argitaratu zuten: *Haz el amor*, Ramón Arcusarena eta Manuel de la Calvarena, autore beraren *Amor salvaje* kantarekin B aldean. Sinple hori 1978ko Mallorca Musika Jaialdian aurkeztu zen.

1980an, Rebeca Vallejo sevillarrak ordezkatu zuen Beatriz Escudero. Urte horretan bertan, hirukotea desegin eta bikote bihurtu zen: Durán eta Vallejoren artean *Tú* (1981) izeneko azken sinplea atera zuten.

Diskografia
-----------

### Albumak

* *Akuarioa* (1977).

### Sinpleak

* *Eso es el amor* (1976)
* *Rema, rema, marinero* (1977).
* *Flor de viento* (1977).
* *Haz el amor* (1978).
* *Samba de amor* (1978).
* *Tú* / *Vale, vale ya* (1981).

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *¡Qué tiempo tan feliz!.*  2011.
2. ↑    Acuario*: Tres caras bonitas con voces fluidas.*  4 de junio de 1978.
3. ↑    *El mundo del espectáculo.*  17 de febrero de 1980.
4. ↑    Acuario*.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6153508

 |

* Wd Datuak: Q6153508
**NBEren Batzar Nagusiaren 46/86 Ebazpena**, 1991ko abenduaren 16an onartu zen, aldeko 111 botorekin, aurkako 25 eta 13 abstentziorekin. Ebazpen honek 3379 ebazpena balio gabe uzten zuen. Aurreko ebazpen horrek sionismoa eta arrazismoa parekatzen zituen, eta Israelen jarrera Hego Afrikako apartheidarekin alderatzen zuen. 46/86 ebazpena NBEk bere historian egindako laburrenetako bat da.

Testuingurua
------------

Sei Eguneko Gerraren ondoren, garaitutako Estatu arabiarrek, bereziki Egiptok eta Siriak, oldarraldi diplomatikoa hasi zuten NBEn eta nazioarteko beste foro batzuetan Egipto eta Sirian, galdutako lurraldeak berreskuratzeko. Aldi berean, Sobietar Batasunak emandako armamentu modernoa eskuratu zuten. Yom Kipurreko gerra lurralde horiek indarra erabiliz berreskuratzeko ahalegina izan zen, "entitate sionistarekin" negoziatzeari uko egiten baitzioten. Israelek lortu zuen lurraldeak mantentzea, eta, erasoa jasan arren, Israelen isolamendu diplomatikoa larriagotu besterik ez zuen egin; bitartean, palestinarren kausak bidaideak eskuratu zituen munduan zehar, Israel potentzia inbasore gisa agertzen zen bitartean.

NBEren 3379 ebazpena Gerra Hotzeko blokeen aritmetikaren testuinguruan soilik uler daiteke, herrialde arabiarrekin, sozialistekin eta lerrokatu gabeekin batera botoa emanez, NBEn gehiengo automatiko bat osatuz, behin eta berriz Israel sistematikoki gaitzetsi zuena. Egoera horren ondorioz, NBEk hogei ebazpen baino gehiago eman zituen Israelen aurka (3089, 3210, 3236, 32/40 eta abar), UNESCOk, Lanaren Nazioarteko Erakundeak edo Munduko Osasun Erakundeak egindako ebazpenekin batera. Horiek, okupatutako lurraldeetatik israeldarrak erretiratzea ez ezik, zalantzan jarri zuten Israelgo Estatuaren zilegitasuna eta haren oinarri ideologikoak. Testuinguru horretan, eraso diplomatiko horren korolario gisa, 3379 ebazpena aurkeztu zen, Israelen existentziaren oinarrietako bat, sionismoa, errotik deslegitimatu zuena, arrazismoarekin parekatzean. 

1991ean Israelek Madrilgo Bake Konferentzian parte hartzeko baldintza gisa ezarri zuen 3379 ebazpena bertan behera uztea. George H. W. Bushek babestu zuen proposamena eta NBEk onartu zuen.

Testua
------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | 46/86. Arrazismoaren eta arrazari lotutako diskriminazioa ezabatzea.
Batzar Nagusiak erabaki du 1975eko azaroaren 10eko 3379 (XXX) ebazpenean agertzen dena ezeztatzea.
74. plenoa.
1991eko abenduaren 16. |  » |

Bozketaren emaitza
------------------

Bozketaren emaitza.Bozketaren emaitza.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ebazpenaren testua[*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q287345

 |

* Wd Datuak: Q287345
Pogo makila arrunta.
**Pogo makila** lurrean jauzika aritzeko gailua da.

Mekanika
--------

Jatorriz jauzia malguki baten laguntzaz egiten bazen ere, gerora beste teknologiak ere aplikatu dira.

Jauzilariak oinak pedaletan ezartzen ditu beheko muturretik hurbil, eta oreka mantenduz. Gero, belaunak tolestuz, jauzi egiten du, malgukiari indarra transmitituz, eta honek jauzilaria goraka proiektatuz. Prozesu hau behin eta berriro errepikatuz, erabiltzailea jauzika mugitzen da.

Erabilpena
----------

Jostailu bezala erabil daiteke, baina muturreko kirol tresna gisan ere bai (extreme pogo edo Xpogo).

Asmatzaileak
------------

1891ean, EEBB-etan, George H. Herringtonek hanka bakoitzean malgukiak zuen sistema patentatu zuen, *"distantzia eta altuera luzeak gainditzeko"*. Gero, pogo makila Max **Po**hlig eta Ernst **Go**ttschall alemaniarrek asmatu zuten; 1920ean Hannoverren patentatu zuten. Itxuraz pogo hitza asmatzaile hauen abizenen lehenengo hitzen nahastea da.

Bilakaera
---------

Ostean, jauzi egiteko sistemak eta kirtenaren diseinuak hainbat hobekuntza izan ditu, gailuaren ahalmenak handituz. ,

1976an, punk mugimenduak garatutako dantza bortitz bereziari pogo izena eman zitzaion, dantzaren jatorrizko bertsioa gailu honekin egiten zen bezalako mugimendua egiten zelako.

Xpogo erakustaldia.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  depatisnet.dpma.de
3. ↑  google.com/patents/
4. ↑  vurtegopogostick.com
5. ↑  flybar.com
6. ↑  The Bowgo Project

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1506083
* Commonscat Multimedia: Pogo sticks

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300211186

 |

* Wd Datuak: Q1506083
* Commonscat Multimedia: Pogo sticks
Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da.Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu hemen klik eginez gero.Lagundu dezake teknologiak nekazaritza jasangarriagoa egiten?
**Zehaztasunezko nekazaritza** edo **doitasunezko nekazaritza**, informazioaren kudeaketa-mota bat da, nekazaritzako ekoizpena hobetzea helburu duena. Nekazaritza-partzelen kudeaketa definitzen duen adierazpen agronomiko gisa erabiltzen da: behaketan, neurketan eta nekazaritza barruko aldakortasunean oinarrituta.

Bildutako informazioa ereite-dentsitate optimoa zehaztasun handiagoz ebaluatzeko, ongarrien edo beharrezko beste sargai batzuen kantitate egokia zehazteko eta laboreen errendimendua zehaztasun handiagoz doitzeko erabil daiteke. Informazio hori aplikazio aldakorreko teknologiek ere erabiltzen dute (VRT), hazien eta ongarrien banaketa optimizatzeko.

Definizioa
----------

> 
> Kudeaketa-estrategia bat, denbora-, espazio- eta norbanako-datuak bildu, prozesatu eta aztertzen dituena, eta beste informazio batzuekin konbinatzen dituena, erabilera-erabakiak aurreikusitako aldakortasunaren arabera babesteko, eta, hala, baliabideen erabileraren eraginkortasuna, produktibitatea, kalitatea, errentagarritasuna eta jasangarritasuna hobetzeko.
> 
> 
>   
> 
> 
> Zehaztasunezko Nekazaritzaren Nazioarteko Elkartea

Teknologia
----------

Nekazaritza doitzeko erabiltzen diren teknologien artean daude:

* Satelite bidezko nabigazio-sistema globalak (GNSS)
* Droneak
* Ikasketa automatikoa
* Datu handiak
* Urruneko sentsoreak
* Informazio geografikoko sistemak
* Doitasunezko ureztatze sistemak
* Gauzen interneta

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Zehaztasunezko nekazaritza ikastaroa.*  Neiker.
2. ↑    *Drone bidezko nekazaritza.*  Tknika.

Ikus, gainera
-------------

* Nekazaritza
* Nekazaritza jasangarri

Kanpo estekak
-------------
*Pluteus podospileus*

Deskribapena
------------

**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, zimurtua, ertza ildaskatua, arre-gorri edo sepia kolorekoa, oso iluna erdian (titi-erdi antzeko batekin) , ia beltza, ertzerantz argituz, ezkatatxoekin. 

**Orriak:** Nahiko lodiak eta zabalak, estu samar, libreak, zuriak gaztetan, arrosak ondoren, ertz ilunagoarekin eremu batzuetan, flokosoa, pruinaduna eta arre kolorekoa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 2,4 eta 3 cm bitarteko garaietakoa eta 0,1 eta 0,3 cm bitarteko lodierakoa, arre koloreko pikorrekin hondo zurixkaren gainean.

**Haragia:** Hauskorra, mehea eta zurbila, zurixka. Usain arinekoa eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik.

Jangarritasuna
--------------

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

*Pluteus diettrichii* eta *Pluteua nanus* delakoekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua
----------------

Udan eta udazkenean. Zuhaitz hostoerorkorren egur usteletan. Urria.

### Banaketa eremua

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Bon,Marcel.  (1988). *Guia de Campo de los hongos de Europa.*  Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 198 or. ISBN 84-282-0865-4..
2. ↑   Cuña Fernandez Avelino.  (2023). Avelinosetas.info.
**Peadar Kearney**, irlanderaz **Peadar Ó Cearnaigh** (Dublin, 1883ko abenduaren 12a - *ib.*, 1942ko azaroaren 24a) irlandar errepublikar nazionalista eta abesti matxinoen (*rebel songs*) konposatzailea izan zen. 1907an *Amhrán na bhFiann* (*Gudariaren Abestia*) ereserkia konposatu zuen, hain zuzen ere, gaur egun Irlandako Errepublikako ereserki nazionala dena.

Brendan Behan eta Dominic Behan idazleen osaba izan zen.

Gaztaroa
--------

Kearney Dublin hiriko Lower Dorset Street kaleko 68. zenbakian dagoen etxebizitzan jaio zen. Bere aita Louth konderrikoa zen, ama berriz Meath konderrikoa. Model School, Schoolhouse Lane eta Dublin hiriaren iparraldean dagoen Fairview barrutiko St Joseph's Christian Brothers School ikastetxetan ikasi zuen. Hamalau urterekin eskola utzi eta etxeetako margolari-mutil gisa lanean hasi zen.

Politika ibilbidea
------------------

1901an Kearney Gaelic League erakundeko kide bilakatu zen, aldiz, 1903an Irish Republican Brotherhood erakundean ere sartu zen. Gau eskoletan irlandera irakasle lanetan aritu zen, ikasle ugariren artean Sean O'Casey idazlea ere izan zuela. National Theatre Society elkarteak lana topatu eta 1904an gerora Abbey Theatre antzokia izango zen eraikin abandonatua ikuskatzen lehenengoetakoa izan zen, azkenik antzoki ospetsu honek bere ateak urte hartako abenduaren 27an ireki zituelarik. 1916. urterarte antzokiari bere babesa eman eta aldiroko berrikuskapenak burutu ohi zituen.

1913an Kearney Irish Volunteers erakundearen sortzailetako bat ere izan zen. 1914ko Howth eta Kilcoole barrutietako liskar eta tiroketetan ere parte hartu zuen. 1916ko Pazkoko matxinadan zehar Kearneyk Thomas MacDonagh buruzagitzarenpean Jacob's gaileta lantegian kokaturik zegoen taldearekin batera borrokatu zen, azken ekintza horretan parte hartzearen ondorioz Abbey Theatre antzokiak Ingalaterran zehar burutzen ari zen biratik at gelditu zen. Poliziek atxilotu aurretik ihes egin zuen.

Irlandar Independentzia Gerran ere esku hartu zuen. 1920ko azaroaren 25ean Dublingo Summerhill barrutiko bere etxebizitzan atxilotu zuten, lehenbizi Dublingo Collinstown Camp kontzentrazio-esparruan preso sartuz, eta ondoren Downeko konderrian dagoen Ballykinler Camp kontzentrazio-esparrura iraganez.

Michael Collinsen lagunmina izan zen, Irlandar Independentzia Gerraren hasieran Kearneyk lehenbizi Irlandako Estatu Askearen aldekoekin bat egin zuen baina Collins hil zenean, Estatu Askearengan fedea galdua eta Errepublikarren aldera iragan zen. Ez zuen luzaroan politikan parte hartu, azkenik bere hasierako etxebizitza margolaritzako lanbidera itzuli zelarik. 1942an Kearney nahiko txiroa zelarik Dublingo Inchicore auzoan zendu zen. Dublingo Glasnevineko Hilerria hilobiraturik dago. Eva bere emazteak, eta Pearse eta Con semeek biziraun zioten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. 1 2 3 4
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  htttp://www.anphoblacht.com/
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1292737
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 17425887
* ISNI: 0000000083607430
* BNF: 14055192q (data)
* GND: 140082026
* LCCN: no2007042667
* Open Library: OL1818919A

 |

* Wd Datuak: Q1292737
**Motogurdia** hiru gurpileko ibilgailua da. Aurreko aldea motozikleta baten zati mekanikotik eratorria da eta atzeko aldea banaketa-ibilgailua kargatzeko gune bat du.

 Piaggio motogurdiak.
Lehen bertsioetan, motozikleta egokitzea atzeko aldea aldatzera mugatzen zen, atzeko gurpila bi gurpileko ardatzarekin ordezkatuz. Denboraren poderioz aldaketak ibilgailuaren aurrealdera bideratzen hasi ziren, non motozikleta baten ohiko gidaritza posiziotik kabina jartzeak ematen zuen babesera igaro zen.

Lehenengo modeloak zilindrada handiko motorrez hornituta zeuden, garai hartako ekoizpenaren ezaugarriak, baina denboraren poderioz txikiagoak ziren, gaur egun oso zilindrada txikiko bertsioak badaude, gidabamena izatearen beharrik gabe gidatu daitezkeenak. Hori da Ape-ren kasua.

Ibilgailuak hainbat konfigurazio har ditzake, hala nola, furgoia, kutxa eta bidaiarien garraioa (autorickshaw izenarekin ere ezaguna). Oso gomendagarriak dira hiri banaketarako ibilgailuak, mantentze kostu txikiari esker eta maniobrabilitateari esker, dimentsio txikiak dituztelako.

Lehenengo modeloak scooterren antzeko eskuleku batek gidatzen zituen, baina denborarekin auto konbentzional baten antzeko bolantea egokitu zitzaien.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1707713
* Commonscat Multimedia: Cargo motor trikes

---

 |

* Wd Datuak: Q1707713
* Commonscat Multimedia: Cargo motor trikes