recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bicoccako gudua** edo **Bicoccako Lehen Gudua** (italieraz: *Battaglia della Bicocca*) 1522ko apirilaren 27an Lau Urteko Gerraren baitan gertatutako gudua izan zen, garaiko Milanerria zegoen Bicocca herritik gertu. Frantzia eta Veneziako Errepublikaren indar armatuen eta Espainiako Inperioaren eta Aita Santuen Lurraldeetako armaden arteko gudua izan zen, azken hauek Prospero Colonnaren agindupean. Taktika hobea dela eta Karlos V.aren agindupeko tropek garaipen erraza lortu zuten, 1525an gertatuko zen Paviako guduaren aurrekari garrantzitsua markatuz. Suitzar-Veneziarren aldean 3.000 heriotza izan ziren eta Espainiak heriotz bakarra, guduarekin harremana ez zuten arrazoiengatik, gainera. Zentzu honetan gazteleraz *bicoca* hitzak "pagotxa" esan nahi du eta frantsesez "apurtutako etxea".

Suitzako mertzenarioek ez zuten euren ordainsaria jaso eta berehalako gudua eskatu zuten, Odet Lautrecekoa komandante frantziarra Bicoccako fortifikazioa erasotzera behartuz, Milango harresietatik iparraldera. Frantziarrak gehiago ziren eta suitzako infanteriak pika ugari zituen. Gudua hasterakoan suitzarrak bi koadrotan jarri ziren eta Prospero Colonnaren tropen aurka oldartu ziren, honek kainoiekin erantzuten zien bitartean. Bi armadak bereizten zituen bidea gurutzatu ostean suitzarren aldapa txikia aurkitu zuten aurrez aurre, eta ezin izan zuten zuzeneko erasoa jo espainiarren aurka, baina diana erraza ziren. Suitzarren 3.000 kide galdu zituzten horrela, euren artean 27 kapitain, eta erretiratu behar izan ziren benetako aurrez aurreko borrokaldirik egin gabe.

Gudu honek su-arma eramangarrien garrantzia markatu zuen, bereziki espainiarrek zituzten arkabuzenak, eta pika edo zaldunen aroaren bukaera markatu zuen.

Bitxikeriak
-----------

Hil zen espainiar soldadua mando baten ostikoz hil zela dio historiak.

Oharrak
-------

1. ↑  Lautrec Milanera iritsi zen 12.000 gizonekin, ondoren Suitzako 16.000 pika gehitu ziren, 3.000 italiar (Banda Beltzak) eta ezezaguna den frantziar eta veneziar kopuru bat. Zenbat hil ziren ere ezezaguna da guztiz.
2. ↑  Colonnak 4.000 arkabuzero espainiar zituen, 10.000 Landsknecht, 4.000 infante italiar eta armatutako ehunen bat gizon.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Oman. *A History of the Art of War in the Sixteenth Century*. *, 176 or.**.*
2. ↑   Mallet. *The Italian Wars.* , 143. or..
3. ↑   Delbrück, Hans.  (1990). J. Renfroe Jr. ed. *The Dawn of Modern Warfare.*  Westport: Greenwood Press, 90 or. ISBN 978-0-80326-586-8..
4. 1 2    *La batalla más fácil de ganar de la historia.*  (Noiz kontsultatua: 2017-01-20).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q683341
* Commonscat Multimedia: Battle of Bicocca

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 008902

 |

* Wd Datuak: Q683341
* Commonscat Multimedia: Battle of Bicocca
**Box Butte konderria** (ingelesez: *Box Butte County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Alliance da. 2010eko zentsuaren arabera 11.308 biztanle zituen, Box Butte kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Box Butte konderriak 2.791,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,59 ura dira. Beste 2.785 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,05 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.308 pertsonetatik 10.721 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.157 dira. 49 beltzak edo afroamerikarrak. 328 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 33 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 175 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484282
* Commonscat Multimedia: Box Butte County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126673283
* LCCN: n80155719
* **Lekuak**
* OSM: 1425451
* TGN: 2001322

 |

* Wd Datuak: Q484282
* Commonscat Multimedia: Box Butte County, Nebraska
**Bristol konderria** (ingelesez: *Bristol County*) Massachusettsko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Taunton da. 2010eko zentsuaren arabera 548.285 biztanle zituen, Bristol kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bristol konderriak 1.790,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 357,75 ura dira. Beste 1.432,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 306,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 548.285 pertsonetatik 502.364 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 33.020 dira. 15.736 beltzak edo afroamerikarrak. 1.089 amerikar natiboak ziren eta 119 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10.140 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 7.206 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 11.631 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Bristol County, Massachusetts age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q54082
* Commonscat Multimedia: Bristol County, Massachusetts

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 150083315
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 1840537
* TGN: 1002201

 |

* Wd Datuak: Q54082
* Commonscat Multimedia: Bristol County, Massachusetts
Lehen ordenako behe-paseko Butterworth iragazki baten Boderen diagrama, tentsio-irabazia (goian) eta fasea (behan).
**Boderen diagrama** sistema baten maiztasun-erantzuna aztertzeko balio duen irudikapen grafikoa da. Normalean bereizitako bi grafika dira, bata *magnitudea* irudikatzeko eta bestea *fasea*. Hendrik Wade Bode zientzialariak garatu zuenez, irudikapen sistema honek bere abizena du izenez.

Elektronikan oso erabilia da zirkuituak diseinatzeko eta aztertzeko, batez ere iragazki eta anplifikadoreetan.

Boderen magnitudearen diagraman transferentzia-funtzioaren moduloa dezibeletan (dB) marrazten da, maiztasunaren edota maiztasun angeluarraren funtzioan eskala logaritmikoan.

Boderen fasearen diagraman berriz, fasea marrazten da maiztasunaren edota maiztasun angeluarraren funtzioan eskala logaritmikoan. Gradutan edo radianetan egon daiteke. Diagrama honek hasierako seinalearen eta lortutako seinalearen arteko desfasea irudikatzen du.

Ikus, gainera
-------------

* Maiztasun-erantzun
* Transferentzia-funtzio

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q245627
* Commonscat Multimedia: Bode plots

---

 |

* Wd Datuak: Q245627
* Commonscat Multimedia: Bode plots
**Boieral** Zangozaldeko Zangoza udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Herria Espainiako Kolonizazio Institutuak XX. mendearen erdialdean eraikitako bat izan zen, Nafarroan beste 4 herrirekin batera. Hala ere, honek ez zuen inoiz biztanlerik jaso.

Bertako biztanleak *boieraldarrak* ziren.

Izena
-----

Boieral toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* gaztelaniaz: *El Boyeral* ("el boierál" ahoskatua)
* nafar erromantzez edo aragoieraz: *O Boiaral* ("o boiarál" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Boieral* (1603)
* *Boyaral* (1603)
* *Boieral* (1761)
* *Boyeral* (1890)
* *Boyeral* (1897)
* *El Boyeral* (1998)
* *El Boyeral* (2019)

### Etimologia

Enklabe hau, jatorrian, Olibako monasterioaren menpeko finka bat zen, jatorrizko izena *Boieral* zuena. Herri berriaren sorrerarekin, izena gaztelaniara egokitu zen, jatorrizkoa nafar erromantzez baitzegoen, eta *El Boyeral* izena hartu zuen.

Historia
--------

Boieral inor bizi ez den herria da, eta, hala ere, ezin da herri hustutzat hartu. Esako urtegiaren eraikuntzari esker, XX. mendearen erdialdean ureztatzea Nafarroako zenbait eremutara eraman ahal izan zen, non ordura arte lurrak pobreak ziren, nekazaritza ustiatzeko aukerarik gabe, batez ere Erriberara. Horrela, XX. mendearen bigarren erdiko lehen urte horietan, Nafarroan "kolonizazio" izeneko bost herri eraiki ziren: Gabarderal, Figarol, Arrada, San Isidro del Pinar eta Boieral.

Boieralen kasuan etxeak eraiki ziren, sei familiarentzat, baina ez ziren bizi izan. Gaur egun, etxe horiek abandonatuta eta erabat suntsituta daude. Teilak eraman zituzten lehenik, eta haien atzetik espoliazio etengabea etorri zen. Zangozan ohikoak ziren lur horiek, hasiera batean Gabarderalgo bizilagunek eraman zituztenak, laurogeita hamarreko hamarkadan itzuli ziren Zangozako Udalara. Beraz, eraiki zen herri baten historiaren aurrean gaude, baina inoiz ez zuen bizitzarik izan.

Oharrak
-------

1. ↑  /boʝeɾál/ ahoskatua (laguntza)  
Azentua: zorrotza hirugarren silaban

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
2. ↑   «Boieral - Lekuak - EODA» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).
3. ↑   «BOYERAL, EL» *Pueblos deshabitados de Navarra* (Noiz kontsultatua: 2022-03-20).

Ikus, gainera
-------------

* Zangoza
* Zangozerria

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256630

 |

* Wd Datuak: Q12256630

| * i
* e
* a
  Zangoza |
| --- |
| ***Zangoza*** |
| Auzoak | Alde Zaharra (Zangoza Berria • Zangoza Hiribildua • Oltra • *Castillon*) • Cantolagua • Irigoien • San Babil |
| Kontzejuak | Gabarderal • Rocaforte |
| Herri hustuak | Añoze • Boieral • Casales Lerda • Laiazeta • Lerda • Pastoritza • Santa Olaia • Ull • Vadoluengo |
Estatistikan, **Box-Cox aldakuntza** aldagai bakarreko datu multzo bat banaketa normalera egokitzeko aldakuntza da: funtzio baten bitartez, jatorrizko datuak beste datuetara bihurtzen dira, banaketa normalera egokituagoak izango direlako helburuz.

Jatorrizko datuak *x* eta datu aldatuak {\displaystyle x^{(\lambda )}} izanik, honela definitzen da aldakuntza:

{\displaystyle x^{(\lambda )}=\left\{{\begin{matrix}{\frac {(x+m)^{\lambda }-1}{\lambda }}&\lambda \neq 0&x>-m\\ln(x+m)&\lambda =0&m>0\end{matrix}}\right.}

non {\displaystyle \lambda } datuetan oinarrituz zenbatesten den parametroa den, **aldakuntza parametroa** alegia. *x+m* balio guztiak positibo egiten dituen *m* balioa aukeratu behar da. Beraz, m=0, datu guztiak positiboak badira, eta bestela, datu txikienaren balio absolutua izango da, datu negatiborik badago.

Aldakuntza parametroaren zenbatespena
-------------------------------------

Datuak banaketa normalera egokitzen dituen {\displaystyle \lambda } parametroa honela zenbatetsi daiteke:

* datu bakoitzeko {\displaystyle z(\lambda )={\frac {x^{\lambda }-1}{\lambda {\dot {x}}^{\lambda -1}}}} definitzen da, {\displaystyle {\dot {x}}} izanik datuen batez besteko geometrikoa;

  

* ondoren, {\displaystyle L(\lambda )=-{\frac {n}{2}}{\text{ln}}\sum (z\_{i}(\lambda )-{\overline {x}}(\lambda ))^{2}} adierazpena maximizatzen duen {\displaystyle \lambda } izango da aldakuntza parametro egokiena, zehatzago, normaltasunerako parametroaren egiantz handieneko zenbateslea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q27032458

 |

* Wd Datuak: Q27032458
**Berueteko hilketa** 1924ko irailaren 11an jazotako gertakizun beltza izan zen. Hilketa argitu eta arduradunak zigortzeko aurrera eramandako epaiketako aktetan agertzen denaren arabera, Uitzi ondoko Berueteko Santa Engrazia mendian Bernardo, Juan Martin eta Jose Goñi anaiek aizkoraz hil zuten Martin Aizkorbe lankidea baso lanetan ari zirela, lanagatik irabazitako dirua ebatsi eta gero.

Antza denez, Bernardok Martin Aizkorberi bere lanagatik 1.260 pezeta ordaindu behar zizkion, baina 600 eman zizkion bakarrik. Ondoren, Bernardok bere bi anaiak Martini emandako 600 pezeta horiek lapurtzera bultzatu zituen, bakoitzari 100 pezeta emanen zizkienaren promesa eginez. Hurrengo egunean, irailaren 11an goizeko 4.30etan Juan Martin eta Jose anaiak Bernardok emandako aizkora eskutan Martinengana jo zuten, Josek aizkora kolpez hil egin zuen eta bere gorpua kilometro gutxi batzuetara aurkitzen zen mendiko zulo batera bota zuten. Artzain batek gorpua 10 egun geroago aurkitu zuen eta Goñi anaiak berehala atxilotu eta irailaren 27an Iruñean epaitu zituzten (itzultzaile batek lagunduta, euskara baizik ez baitzekiten) eta heriotza zigorra ezarri zieten hiru anaiei.

Anai zaharrena, Bernardo, Alejo Fleta apaizarekin konfesatu zen, Juan Martín San Lorenzo elizako parrokoa zen Marcelo Zelaietarekin eta txikiena, Jose, Alejandro Maistarrena espetxeko apaizarekin. Gauean Leandro Nagore Iruñeko alkatea eta Mateo Muxika Urrestarazu Iruñeko apezpikuaren bisita jaso zuten, azken hau euskaraz zuzendu zitzaien.

1925eko otsailaren 1eko goizeko 7 etan Gregorio Mayoral Sendino borrero famatuak Goñi anaiak exekutatu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑  Gregorio Mayoral, Canovas del Castillo Espainiako Lehen Ministroa Arrasateko Santa Ageda bainuetxean hil zuen Michele Angiolillo anarkistaren borreroa izan zen ere.

Kanpo estekak
-------------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070647

 |

* Wd Datuak: Q61070647
Iparraldekoen uniformea zuen gazteak.
**Billi Yank** Ameriketako Estatu Batuen Iparraldeko estatuen nazio pertsonifikazioa zen, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila garaian. Estatu horien sinboloa zen, soldadu arrunten sinboloa. Hegoaldekoen sinboloa Johnny Reb zen, bestetik. Haren abizena yankee hitzatik zetorren; Ingalaterra Berriko hiritarrei horrela esaten zitzaien.

Ezaugarriak
-----------

Billi Yank artile urdinez egindako uniformea darama. Buruan ohiko txano kepia darama: kotoizkoa, urdina, laua eta larruzko biseraz. Normalean armekin eta Iparraldeko banderarekin irudikatzen zaio.

Komikiak
--------

DC Comics unibertsoan, *Spirit of America,* lehendabizi Minuteman gisa agertu zen eta gero Brother Jonathan gisa. Ondoren, Gerra Zibilean bitan banatu ziren. Azkenenean, bi erdiek, Johnny Reb eta Billy Yank, irudi bakarra sortu zuten: Osaba Sam.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Johnny Reb

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2437777

 |

* Wd Datuak: Q2437777
**Aketz zeltiberikoak** eskultura zoomorfoak dira, Iberiar penintsulako ipar-ekialdeko laurdeneko eremu geografikokoak oro har, betoi herriaren garai eta zabalkundearekin loti daitezkeenak, k.a. V. mendearen inguruan.

Ezaugarriak
-----------

Eskultura hauek jainbat forma dituzte, eta horien artean hauek dira nagusi: zezena, txerria, basurdea eta gutxiagotan hartz forma. Denboraren poderioz nahiko deformatuta daudenean, figura ez dago guztiz definituta eta erraz har daiteke animalia ezberdinentzat. *Verraco* esan ohi zaie gazteleraz, aketza euskaraz, ernaltzeko erabiltzen den txerri arra alegia.

Eskulturen esanahiaren inguruan hainbat teoria daude: alde batetik, abeltzaintzari eskainitako lurrak mugatzen zituztela uste da; bestetik, esanahi mistiko edo erlijiosoa izan dezaketela, zehazki hildakoen kultua edo hileta-erritoak (hau da, hainbat nekropolietarako bideetan kokatzen direlako, eta batzuek erromatarren garaiko latinezko hileta-idazkiak grabatuta dituztelako, geroago gehituak). Fertilitate kultuekin lotura izatea edo exvotoak izatea ere posible da.

Hedapena
--------

Topatzen ahal dira Espainian, Cáceres, Salamanca, Zamora, Ávila, Toledo eta Segoviako probintzietan eta Portugalen, Beira Interior Norte eta Trás-os-Montes eskualdeetan. Guztira 300 ale baino gehiago ezagutzen dira. Esparru horietatik kanpo, Mikeldiko idoloa, Bizkaian aurkitua, antzekoa da forman, baina aketz zeltiberikoek ez daukaten ezaugarri bat ere badu: disko biribil bat dauka hanka artean.

* Toroko aketza.Toroko aketza.
* Salamancako zubikoa.Salamancako zubikoa.
* Villanueva del Campillokoa, aurrea du zaharra bakarrik, baina denik aketz handiena da.Villanueva del Campillokoa, aurrea du zaharra bakarrik, baina denik aketz handiena da.
* Guisandoko Zezenak.Guisandoko Zezenak.
* Murçakoa, Portugalen.Murçakoa, Portugalen.
* Bizkaiko Mikeldiko idoloa, antzekoa baina bere disko biribil bereizgarriarekin.Bizkaiko Mikeldiko idoloa, antzekoa baina bere disko biribil bereizgarriarekin.

Ezagunenetako batzuk Guisandoko zezenak dira, Ávila probintzian, eta orain arte ezagutzen den handiena (gorputz atzealdea errestaurazioko gehikuntza da) Villanueva del Campilloko plaza nagusian dago, Ávilan. Salamanca hiriko *Zubiko aketza* ere ezaguna da, eta Toro herriari apokrifoki izena ematen dion eskultura ere bai.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Mikeldiko Idoloa.*  Euskal Arkeologia, Etnografia eta Kondaira Museoa.

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko Wikipediako «Verraco de piedra» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-07-25eko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2988353
* Commonscat Multimedia: Verracos (sculptures)

---

 |

* Wd Datuak: Q2988353
* Commonscat Multimedia: Verracos (sculptures)
**Betolatza** Bilboko auzoa da. Errekaldeko barrutian kokatua, zazpigarren barrutian alegia. Auzoak 1960. urtean eraiki zen burdinezko mehategi batzuen gainean. Betolatza eta bere azpian dagoen Uretamendi artean igogailu bat egin zuten beraien arteko komunikabidea sendotzeko.

2020. urtean oraindi Bilboko udaletxean guztiz legalak ez ziren etxeetako batzuk legearen barruan sartu dituzte. Izan ere Euskal Herritik kanpo etorritako familiek (galiziarrak bereziki) ahal zuten moduan eta beraien eskuekin eraikin zituzten denborarekin ganorazko etxebizitzak bihurtuko zirenak.

Hiriaren hego-mendebaldeko mendietan kokatzen da, Errekaldeberriko auzoaren gainaldean, eta Masustegiko ekialdean. Auzora heltzeko Iturrigorri auzora doan errepidean hasten den bide bat hartu beharra dago, edota Errekaldeberrin eraiki berri diren eskailera batzuen bitartez.

Bilboko auzo askok bezala, Betolatzak malda handiak dauzka. Irisgarritasun arazo horietaz oharturik, udalak arrapal mekanikoak eraiki ditu, eta guztira 23 metroko malda gainditu zituzten. Horrez gain, udalaren zaharberritzerako Surbisa agentziak, hainbat eraberritze egin zituen auzoan, espaloiak handituz eta egoera txarrean dauden etxebizitza blokeak zaharberrituz.

Auzoa Pagasarri, Arraiz eta Arnotegiko mendien maldetan kokaturik dago, eta hiriaren ikuspegi bikaina dago bertatik Errekaldeberri auzoa, hiriaren erdigunea eta Bilboren ekialdeko auzoak bertatik ikus daitezkeelarik.

Kale garrantzitsuenak
---------------------

* Betolatza auzoa
* Arraiz bidea
* Altube kalea
* Ingurubide errepidea

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Kanpo estekak
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Bilbo** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bilbo | Bilboko auzoak | Bilbo |
| Abando • Abusu • Altamira • Ametzola • Arabella • Arangoiti • Atxuri • Basurtu • Begoña • Bilbo Zaharra • Bolueta • Deustuko Doneperiaga • Errekaldeberri • Gazteleku • Ibarrekolanda • Indautxu • Iralabarri • Iturrialde • Iturrigorri • Kastrexana • Larraskitu • Lorategi-hiria • Masustegi • Matiko • Miribilla • Olabeaga • Otxarkoaga • San Adrian • San Frantzisko • San Ignazio • Santa Ana • Santutxu • Solokoetxe • Txurdinaga • Uretamendi • Uribarri • Zabala • Zazpikaleak • Zorrotza • Zurbaran |
**Burgundiako Erresuma** Erdi Aroko bi erresumen izena da, gaur egungo Frantzia, Italia eta Suitzaren artean eratu zirenak:

* Burgundiarren Erresuma (V. mendea–534) edo Burgundiako Lehen Erresuma.
* Arlesko Erresuma (933–1378) edo Burgundiako Bigarren Erresuma.

Historia
--------

Lau Burgundiak IX. eta X. mendeetan: Burgundiako Dukerria, Burgundiako Konderria, Burgundia Garaia eta Burgundia Beherea; azken hiruak Germaniako Erromatar Inperio Santuko lurretan eratu ziren
Burgundiako Lehen Erresuma burgundiar herriak eratu zuen, V. mendean, Léman aintziraren ertzean, Sapaudian, kokatu zirenean. Erresuma honetako erregerik garrantzitsuena Gundebaldoa izan zen, Langrestik Marseillara eta Rhinetik Loirara arteko lurraldea gobernatu zuena. 534an frankoek berenganatu zuten eskualdea eta Frankoen Erresumaren zati bilakatu zen.

Ondoko mendeetan zenbait entitate geopolitiko sortu ziren eremu horretan, denek ere Burgundia izena hartu zutenak. 843ko Verdungo Hitzarmenaren bitartez, Karolingiar Inperioa Luis Errukitsuaren hiru semeen artean banatu zen; Burgundiari dagokionez, ekialdea, Franche-Comté, Lotario I.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorearen esku gelditu zen, eta mendebaldea, geroko Burgundiako Dukerria, Karlos II.a Burusoilaren esku.

855ean, Lotario I.a hil zenean, haren mendeko Burgundia semeen artean banatua izan zen: Lotariok Burgundia Garaia, *Juraz honaindiko Burgundia* ere deitua, jaso zuen eta Luisek Burgundia Beherea, *Juraz haraindiko Burgundia* ere deitua. 933 aldean, Rodolfo II.a Borgoinakoa errege zelarik, Burgundia Garaia eta Burgundia Beherea batu ziren, Arlesko Erresuma sortuz.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    *Kingdom of the Burgundians.*  historyfiles.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-05-16).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q530670
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Burgundy

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 248095834
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* HDS: 006620

 |

* Wd Datuak: Q530670
* Commonscat Multimedia: Kingdom of Burgundy
**Bilbao Burtsa 2000 Indizea**, gaztelaniaz Indice Bolsa Bilbao 2000, Bilboko Burtsako indize nagusia da. 2000. urteko urtarrilaren 2an jarri zen martxan, eta hasierako balioa 2.000 puntutakoa izan zen.

Historia
--------

2000 Indizeak Bilboko Burtsako indize tradizionala ordezkatu zuen. Indize hori 1986. urtean sortua izan zen. Indizearen sorrerak, 1999an hasitako burtsaren igoeraren amaierarekin bat etorri zen. Horrela, hasierako 2.000 puntuetako hasierako mailatik 2.200 puntura igo zen 2000ko martxoan. Baina ondoren, indizea beherantz hasi zen teknologia berri eta interneteko baloreen krisialdiak eraginda. Bi urtez beherantzko joerarekin egon eta gero, 2002ko urriaren 10ean indizeak gutxiengo maila eskuratu zuen 968,84 puntu.

Gorabehera handien ondoren 2003ko martxoan munduko burtsen susperraldia hasi zen. Hilabeteetako igoereren ostean, 2006ko udazkenean 2000 Indizeak 2000. urteko maximoa gainditu zuen eta urte amaierararte igotzen jarraitu zuen eta 2.600 puntuko mailan itxi zuen 2006. urtea.

Indizearen kalkulua
-------------------

Bilbao Burtsa 2000 Indizea, Espainiako burtsako 50 balorerik garrantzitsuenek osatzen dute. Indizeak kapitalizazioaren araberako ponderazioa erabiltzen du. Hau dau, zenbat eta kapitalizazio handiagoa, pisu handiagoa indizean. Sesio bakoitza amaitzen denean, ponderazioa berkalkulatu egiten da egunean izandako mugimenduekin eta hurrengo egunerako berritzen da. Horrez gain, Bilboko Burtsako batzorde batek indizearen konposaketa sei hilabetean behin berritzen du.

Kalkuluan formula hau erabiliko litzateke: 2000 Indizea(t) = 2000 Indizea(t - 1) × Σ Kapi(t) / [ Σ Kapi(t - 1) ± J ] baloreak honakoak direlarik:

t = Indizearen kalkulatze data
c = Indizean sartuta dagoen enpresa.
S = Kalkulua egiteko aintzat harturiko akzio kopurua.
P = Akzioek (t) momentuan daukaten prezioa.
Kapi = Indizean sarturiko konpainiak duen kapitalizazioa, hau da, (S \* P).
Σ Kapi = Indizea osatzen duten enpresa guztien kapitalizazioen gehiketa.
J = Indizearen balioa kapital gehikuntza eta bestelakoetara egokitzeko kantitatea.

Indizea osatzen duten baloreak
------------------------------

Bilbao Burtsa 2000 Indizea Espainiako burtsako 50 balore garrantzitsuenek osatzen dute. 2007ko urtarrilean indizea honako baloreek osatzen zuten:

* Abengoa
* Abertis
* Acciona
* Acerinox
* ACS
* Aguas de Barcelona
* Altadis
* Antena 3
* Astroc
* Avanzit
* Banco Popular Español
* Banco Pastor
* Banco Sabadell
* Banco Santander
* Banesto
* Bankinter
* BBVA
* BME
* Cepsa
* Cintra
* Corporacion Mapfre
* Ebro Puleva
* Enagas
* Endesa
* Ercros
* Fadesa
* FCC
* Ferrovial
* Gamesa
* Gas Natural
* Grifols
* Inmocaral
* Iberdrola
* Iberia
* Inditex
* Indra
* Jazztel
* Metrovacesa
* NH Hoteles
* Prisa
* Red Electrica
* Repsol YPF
* Sacyr Vallehermoso
* Seda Barcelona
* Sogecable
* Tecnicas Reunidas
* Telecinco
* Telefonica
* Union Fenosa
* Urbas

Ikus, gainera
-------------

* Bilboko Burtsa

Kanpo estekak
-------------

* Bilboko Burtsaren web gune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255204

 |

* Wd Datuak: Q12255204
**Billings konderria** (ingelesez: *Billings County*) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Medora da. 2010eko zentsuaren arabera 783 biztanle zituen, Billings kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Billings konderriak 2.987,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,97 ura dira. Beste 2.975,52 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,26 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 783 pertsonetatik 775 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 4 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 3 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q28321
* Commonscat Multimedia: Billings County, North Dakota

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132527209
* LCCN: n80165140
* NARA: 10039503
* **Lekuak**
* OSM: 1271252
* TGN: 2001560

 |

* Wd Datuak: Q28321
* Commonscat Multimedia: Billings County, North Dakota
**Bjørn Dιhlie** (Elverum, Norvegia, 1967ko ekainaren 19a) norvegiako iraupen-eskiatzaile erretiratua da, eta Neguko Olinpiar Jokoetan lortutako dominen errekorra (10) du. Historiako eskiatzaile onenetakotzat jotzen da, eta bere garaipen-zerrendan zortzi titulu olinpiko eta Munduko Txapelketako bederatzi titulu ditu.

Albertvillen (Frantzia) egindako 1992ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta lau domina olinpiko irabazi zituen: 50 km-ko probetan urrezko hiru domina, 10/15 km-ko jazarpena eta 4x10 km-ko errelebuak eta 30 km-ko proban zilarrezko domina, eta 10 km-ko lasterketan laugarren amaitu zuen. 1994ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Lillehammeren (Norvegia) lau domina berri irabazi zituen: 10 km-ko eta 10/15 km-ko lasterketetan urrezko bi domina eta 30 km-ko lasterketan zilarrezko bi domina eta 4x10 km-ko errelebuak. Horrez gain, 50 km-ko lasterketan laugarren domina lortu zuen. Azkenik, Naganon (Japonia) egindako 1998ko Neguko Olinpiar Jokoetan, berriz ere lau domina lortu zituen: urrezko hiru domina 10 km, 50 km eta 4x10 km-ko lasterketetan, eta zilarrezko domina 10/15 km-ko jazarpenean. Horrez gain, 30 kilometroko proban hogeigarren postuan amaitu zuen.

Bere karreran zehar 17 domina irabazi zituen Munduko eski nordikoko txapelketan. Horietako bat urrezkoa izan zen, eta bereziki nabarmendu behar da 1997. urtean lortu zuela bost probetan dominak irabaztea.

2000. urtean gertatutako istripu baten ondorioz, kirolaria erretiratu egin zen.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** www.sports-reference.com - Bjørn Dæhlie Arxivat 2008-07-31 a Wayback Machine.
* **(Ingelesez)** www.fis-ski.com - Bjørn Dæhlie

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q217505
* Commonscat Multimedia: Bjørn Dæhlie

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 225364469
* ISNI: 0000 0004 0801 6250
* LCCN: no2015034881
* BIBSYS: 97044013
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kirolariak**
* COI: bjorn-daehlie

 |

* Wd Datuak: Q217505
* Commonscat Multimedia: Bjørn Dæhlie
**Gas idealen legea** ulertzeko bideoa.

---

Bideo hau Jakindun elkarteak egin du. Gehiago dituzu eskuragarri euren gunean. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu **hemen**.
**Boyle-Mariotteren legea**, gas idealen legeetako bat da, prozesu isotermoa aztertzen duena hain zuzen ere. Robert Boylek Oxforden (1664)eta Edme Mariottek Parisen (1676) bakoitzak bere aldetik aurkituriko legea da.

Legea
-----

Legeak dioenez, *gas baten sartu-irtenik gabe gasaren tenperatura konstante mantentzen bada gas honen gaineko presioa eta gasaren bolumena alderantziz proportzionalak dira*. Hau da:

{\displaystyle P\_{1}V\_{1}=P\_{2}V\_{2}\,}

Ikurrak:

{\displaystyle P\_{1}\,}= Hasierako presioa (atm)
{\displaystyle V\_{1}\,}= Hasierako bolumena (litro)
{\displaystyle P\_{2}\,}= Amaierako presioa (atm)
{\displaystyle V\_{2}\,}= Amaierako bolumena (litro)

Boyleren saiakuntza
-------------------

 Tenperatura konstante mantenduz bolumena eta presioaren arteko erlazioa azaltzen duen saiakuntzaren animazioa
Hau da Boylek egin zuen esperimentua. Tenperatura konstante mantenduz presioa handitu ahala bolumena jeisten zela ikusi zuen, baina beti ere bien arteko biderkaketa konstante mantentzen zen. Horretarako ontzi batean gasa sartu zuten eta goiko aldean enbolo batekin hermetikoki itxi. Enboloan pisua jarriz hau jeitsi eta bolumena txikitzen zenean ontzi barruko gasaren presioa igo egiten zen, aldiz enboloa jasoz bolumena handitzean presioa txikitu egiten zen.

| P (atm) | V (l) | P.V |
| --- | --- | --- |
| 0.5 | 60 | 30 |
| 1.0 | 30 | 30 |
| 1.5 | 20 | 30 |
| 2.0 | 15 | 30 |
| 2.5 | 12 | 30 |
| 3.0 | 10 | 30 |

Beraz:

{\displaystyle PV=k\,}

Azalpena
--------

Bolumena txikitzerakoan gas molekulek toki gutxiago dute mugitzeko eta maizago jotzen dituzte ontziaren hormak. Aldiz bolumena handitzerakoan molekulek toki gehiago dute eta hormen kontrako talkak gutxiagotzen dira.

 Ariketak
---------

* Estekiometria
* **Gas idealen legea** lantzeko ariketa.

Ikus, gainera
-------------

* Gas idealen legeak
* Gay-Lussacen legea
* Charlesen legea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q175974
* Commonscat Multimedia: Boyle's Law

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q175974
* Commonscat Multimedia: Boyle's Law
**Boyle konderria** (ingelesez: *Boyle County*) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Danville da. 2010eko zentsuaren arabera 28.432 biztanle zituen, Boyle kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Boyle konderriak 473,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,46 ura dira. Beste 466,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 60,1 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.432 pertsonetatik 25.500 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 796 dira. 2.106 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 211 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 512 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486920
* Commonscat Multimedia: Boyle County, Kentucky

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129042322
* LCCN: n83061822
* NARA: 10039044
* **Lekuak**
* OSM: 1846502
* TGN: 2000771

 |

* Wd Datuak: Q486920
* Commonscat Multimedia: Boyle County, Kentucky
Bowman kostaldea erakusten duen penintsula antartikoaren mapa.
**Bowman kostaldea** (ingelesez **Bowman Coast**) penintsula antartikoaren ekialdeko kostaldeko zatia da, (Graham Lurraldearen hegoaldeko muturra) Weddell itsasoan, Northrop lurmuturra (Foyn kostaldeagandik banatzen duena) eta Agassiz lurmuturraren artean (Wilkins kostaldeagandik banatzen duena).

Antartandeek Bowman kostaldea Fallières kostaldeagandik banatzen dute, penintsula Antartikoaren mendebaldeko zatian dagoena. Larsen izotz hesia Bowman kostaldetik Weddell itsasoan zehar hedatzen da. Kostalde honetan Joerg penintsula eta Mobiloil lakua nabarmentzen dira.

Kosta hau hegazki batetik aurkitua izan zen 1928an. Hubert Wilkinsek aurkitu eta argazkitu zuen, Isaiah Bowmanen omenez izendatu zuena, American Geographical Societyren zuzendaria zena. Agassiz lurmuturra Kenyon penintsularen muturrean dago, eta 1940an aurkitu zuen Estatu Batuetako Zerbitzu Antartikoko Espedizioak.

Lurralde aldarrikapenak
-----------------------

Argentinak Bowman kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *costa Bowman* deitzen du
* Txilek *Costa Bowman*
* Erresuma Batuak *Bowman coast*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2998669

 |

* Wd Datuak: Q2998669
Alligator Creek.
**Bowling Green Badiaren Parke Nazionala** Australiako Queenslanden dagoen parke nazionala da. City of Townsville eta Shire of Burdekinen dago, Townsvilletik 28 kilometrotara. Hezeguneak babesteko Ramsarko hitzarmena barruan dago. Parkeak habitat sorta zabala babesten du, dena dela: Elliot mendia eta Saddle mendia inguratzen dituen paisaia gorabeheratsu eta basotsua barne, baita Cleveland lurmuturraren eta Bowling Green lurmuturraren arteko kostaldeko estuarioak ere.

Fauna
-----

Agian bertako faunaren elementu garrantzitsuenak hegaztiak dira: *Anseranas semipalmata* eta mikak oso habitat egokia dute Bowling Green badiaren zingiretan. Oso gutxitan ikusten den beste hegaztia ihi-txori da. Beste hegazti espezie batzuk hauek dira: *Anas arcuata*, *Anas superciliosa*, mokozabal, ibis, jabiru...

Krokodiloak estuarioetan eta zingiren inguruetan daude.

Ezaugarriak
-----------

Ez da oso parke handia, 554 km². Elliot mendia 1.342 metro ditu eta bere ekialdeko hegaletan erreka ugari dituelarik, horietatik garrantzitsuena Alligator Creek delarik. Erreka leku ezaguna da igeri egiteko eta hegaztiak behatzeko, bai ura edaten edo ibaiertzeko landarediaz elikatzen direnean.

Parkeak Haughton ibaiaren lautada alubialak hartzen ditu. Hau Australiako ekialdeko kostaldeko hezegune handienetako bat da. Kostaldeko korronteek Bowling Green Badiako ur lasaietan materiala utzi zutenean sortu zen hezegunea. Hondar lohi eta lautadaz, zingirez, muino isolatuz, mangladi basoz eta marearteko lautadaz osatua dago.

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Parkearen inguruko informazioa Queensland Gobernuko webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q895450
* Commonscat Multimedia: Bowling Green Bay National Park

---

* **Lekuak**
* OSM: 8414333

 |

* Wd Datuak: Q895450
* Commonscat Multimedia: Bowling Green Bay National Park
**Bolivar konderria** (ingelesez: *Bolivar County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cleveland and Rosedale da. 2010eko zentsuaren arabera 34.145 biztanle zituen, Bolivar kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Bolivar konderriak 2.346,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 75,74 ura dira. Beste 2.270,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,55 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 34.145 pertsonetatik 11.880 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 639 dira. 21.839 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 186 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 177 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115356
* Commonscat Multimedia: Bolivar County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144267807
* ISNI: 0000 0004 0606 6772
* LCCN: n82067429
* NARA: 10039643
* **Lekuak**
* OSM: 1829138
* TGN: 2001091

 |

* Wd Datuak: Q115356
* Commonscat Multimedia: Bolivar County, Mississippi
**Briscoe konderria** (ingelesez: *Briscoe County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Silverton da. 2010eko zentsuaren arabera 1.637 biztanle zituen, Briscoe kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Briscoe konderriak 2.335,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,07 ura dira. Beste 2.330,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.637 pertsonetatik 1.574 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 411 dira. 40 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 0 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 21 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q109165
* Commonscat Multimedia: Briscoe County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151279614
* GND: 4080538-4
* LCCN: n81066282
* NARA: 10046990
* **Lekuak**
* OSM: 1810734
* TGN: 2001946

 |

* Wd Datuak: Q109165
* Commonscat Multimedia: Briscoe County, Texas
Egungo Conchas de Haro izeneko pasabidea, Bilibioko haitzetik ikusita.
**Bilibioko urmaela** Ebron zegoen aintzira izan zen, egungo Burgos, Araba eta Errioxa arteko mugan zegoena.

Juan Antonio Llorente errioxar jakintsuaren arabera, urmaelak lau legoako zabalera zuen Ircio eta Olaerreako mendietatik Portilla eta Trebiñukoetaraino. Obarenes mendien hegoaldean zegoen eta honen tontorrak bereizi zirenean, egungo Conchas sortu eta urmaela desagertu zen.

Agirien lekukotasuna
--------------------

Estrabon geografoak, Posidoniok *De terrestribus et gesgraphici* bere lanean esandakoa jarraituz, Ebro gertakari meteorologiko zehatz baten gabe (agian, ipar haizea) gainezkatzen zela zioen. Domingo Herguetak Conchetan urmael handia zegoela uste zuen, ipar haizeari esker ur gehiago isuritzen zuena.

1012an Antso Gartzia kondeak Nave de Albura hiribilduari emandako foruan, Oroncilloren bokalean zegoen herri honen herritarrei portuko ontzietan egindako hilketak barkatzen zizkioten.

Conchas
-------

Sakontzeko, irakurri: «Conchas de Haro»
Las Conchas pasabideak presa natural moduan aritzen zuen. Handik, Ebroren ibairatze-mailaraino ur-jauzi bat omen zegoen. Bilibiotarrek nabigazioa samurtzeko itsasargi bat pizten zuten. Denboraren poderioz, arrokak arindu eta higatzen ziren eta urmaela eta ibaiaren maila berdindu ziren.

Zabalera
--------

X. mendearen amaierako iturrien arabera, urmaela Nave de Alburaraino heltzen zen. Hau da, orduko altuera 461 metrokoa omen zen, egungo Conchasek baino 16 metro gehiago. K. a. I. mendeko Arce-Mirapérez aztarnategia maila berean dagoenez, Juan Antonio Llorenteren zabalera (4 legoa → 16,8 km) gehiegizkoa zen.

Altuera kontuan hartuta, La Navetik Conchas de Haroraino, eskuinaldean Aquende (egungo Miranda Ebro izango zena) eta Ircio eta ezkerraldean Arce, Lacorzana, Lacorzanilla, Rivaguda eta Armiñon zituen. Zanbrana inguruko eskualdea urpean ere omen zegoen.

Oraindik XVI. mendean *prado de Bilibio* (Bilibioko larrea) eta *La Laguna* (urmaela) toponimoak erabiltzen zituzten. Batzuen ustez, Rivaguda eta Rivabellosa toponimoak urmaelarekin ere loturik daude.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   Llorente, Juan Antonio.  (1807). *Noticias históricas de las tres provincias Vascongadas. Álava, Guipuzcoa y Vizcaya..*  Madril: Imprenta Real, 273-274 or..
2. 1 2   Hergueta y Martín, Domingo.  (1906). *Noticias históricas de la muy noble y muy leal ciudad de Haro.*  Logroño: Ochoa, 20-23 or. DL LO-271-1979 ISBN 84-735-9062-7..
3. ↑  láminas de inundación
4. ↑   Sánchez-Albornoz, Claudio.  (1974). *Orígenes de la nación española. Estudios críticos sobre la historia del Reino de Asturias.*  Instituto de Estudios Asturianos, 8400040317 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5969176

 |

* Wd Datuak: Q5969176
**Bilborock-La Merced** musika aretoa Bilboko garrantzitsuenetarikoa da gaur egun. Musika emanaldiez gain, antzerkia eta zinema ikuskizunak ere ematen dituzte.

*Mesedeetako zubia*ren hasieran eta *Hernani eta Luis Iruarrizaga kale*en artean dago, San Frantzisko auzoan.

*Bilboko Udala*k kudeatzen du.

Datuak
------

1.330 m2-ko azalera dauka eta hiru solairutan banatuta dago.

Erabilpen askorako aretoa dago beheko solairuan, kontzertuak, antzezlanak, pelikula emanaldiak eta abar eskaintzen dituena. 300 ikusle eserita edo 500 zutik sar daitezke bertan.

Bestela, zazpi *entsegu-gela* dauzka, bai eta *"Euskal Herriko Musika Artxibategia"* ere, 10.000 lan baino gehiago gordeta dauzkana.

Halaber, *"Bilbo Rock"* bihilabetekari elebiduna argitaratzen dute.

Historia
--------

1997ko apirilaren 7an inauguratu bazuten ere, aretoa 1663. urtean hasitako eraikin barrokoan kokatuta dago, Mesedeetako ordenaren komentua *("La Merced"*) eta eskola izandakoan.

*"Villa de Bilbao"* pop-rock lehiaketa antolatzen dute bertan urtero.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Euskal Wikiatlasa** |

* Bilborock *bilbao.net* udal web gunean

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255239
* Commonscat Multimedia: Convent of la Merced, Bilbao

---

 |

* Wd Datuak: Q12255239
* Commonscat Multimedia: Convent of la Merced, Bilbao
*Artikulu hau leku eta denbora jakineko ekitaldiari eta bere antolakuntzari buruzkoa da; bilera erakunde sozial edo politikotzat gaitzat duena beste hau da: «Batzar»*

**Bilera** pertsona multzo bat toki eta denbora jakin batean elkartzeko ekitaldia da, informazioa jakinarazi, gai jakinak eztabaidatu eta erabakiak hartzeko. Bilera bat antolatzeko, aurretik deialdia egin eta gai-zerrenda bat prestatu ohi da, parte hartzaileek jakin dezaten zein izango diren gaiak. Bilera bakoitzaren ondoren horren akta jasotzen da, bileran eztabaidatu eta erabaki denaren ziurtagiri moduan. Bilera bat behar bezala garatzeko, garaiz hasi, gai-zerrendako gaiak jarraitu eta horietara mugatu eta parte hartzea sustatu behar da.

Ikus, gainera
-------------

* Batzar

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiztegian** orri bat dago honi buruz: ***bilera***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2761147
* Commonscat Multimedia: Meetings

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11949715t (data)
* GND: 4032055-8
* LCCN: sh85083267
* NKC: ph121337
* AAT: 300054788

 |

* Wd Datuak: Q2761147
* Commonscat Multimedia: Meetings
Ikuspegi orokorra.
**Broken Chair***Testu etzana* (euskaraz: «Aulki hautsia») Daniel Berset artista suitzarrak eta Louis Genève arotzak Genevan (Suitzan) eraikitako zurezko eskultura erraldoia da. Izenburuak adierazten duen moduan, eskulturak aulki bat hanka bat puskatua duena irudikatzen du. Eskulturak pertsonen kontrako mina eta mordo-bonben aurkako sinboloa izan nahi du. nazio Batuen eraikinaren aurrean kokatuta dago.

Ezaugarriak
-----------

*Broken Chair* eskultura zurez egina dago, 5,5 tona erabili ziren, eta 12 metro garaiera ditu.

Historia
--------

*Broken Chair* Paul Vermeulen-en ideia eta proiektua izan zen. Vermeule Handicap International Suisse erakundearen zuzendaria zen. Eskultura Handicap Internationalek egin zuen, Genevako Nazioen Jauregiaren aurrean, 1997ko abuztuan. Hasieran, instalazioa hiru hilabetetarako izan behar zen, 1997ko abendua arte; data horretan Ottawan, Pertsonen kontrako minen aurkako Ituna sinatu behar zen. Izan ere, eskulturak arrakasta handia izan zuen eta, ondorioz, toki berean mantendu dute. 2005ean, Nazioen Plaza birmoldatu behar zutela eta, kendu zuten, 2007ko otsailaren 26an berriro ere jartzeko, orduan Oslon mordo motako bonben aurka horrelako bonben aurka sinatu behar zen itunaren alde.

*Broken Chair* eskulturak Ottawako Ituna mundu osoan ezartzeko eta betetzeko deiadarra da. Itun hori 1999ko martxoaren 1an jarri zen martxan eta 40 estatuek sinatu zuten.

Eskultura 2004 arte Daniel Berset eskultorearen propietatea izan zen. Urte horretan jabegoa Handicap International erakundearen eskuetan gelditu zen.

Erreferentziak
--------------

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)****(Ingelesez)****(Alemanez)**:Broken Chair eskulturaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Broken Chair*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2659575
* Commonscat Multimedia: Broken Chair

---

 |

* Wd Datuak: Q2659575
* Commonscat Multimedia: Broken Chair
**Bilbondo** Basauriko udalerrian kokatuta dagoen merkataritza-gunea. Bilboaldean eraiki zen lehena, 1990ean. Urteak joan ahala pixkanaka handituz joan den arren, Eroskik (merkatal-gunearen jabeak) Bilbondo handitu nahi duela jakitera eman zuen 2003an. Horretarako, Basauriko udalarekin hitz egin zuen, izan ere, merkatal-gunea ezartzen den gunea Basaurin dago. Gaur egun, 30.000 m²-ko merkataritza-azalera du.

Basauriko eta inguruko herrietako merkatariek gogor gaitsetzi zuten handipen horretarako proiektua eta asteetako presioaren ondorioz, Basauriko alkateak ez zuen onartu Eroskik merkatal-gunea handitzerik. Oraindik ez dago argi zer gertatuko den, baina baliteke Eroskik Zaratamoko udalean dauden lurretan egitea handipena.

2010eko azaroaren 18an Media Markt kate alemaniarrak 2.700 metro koadroko denda berria zabaldu zuen merkataritza-gunean. Bizkaiko bigarrena, Barakaldon duenarekin batera.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   El Correo Español egunkariaren webgunea.

Kanpo estekak
-------------

* Bilbondoren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255237

 |

* Wd Datuak: Q12255237


| Euskal Herriko merkataritza-guneak |
| --- |
| Arcco Amara • Artea • BAB2 • Ballonti • Bidarte • Bilbondo • Boulevard • Bretxako azoka • Carrefour OiartzunEl Corte Inglés Bilbo • El Corte Inglés Gasteiz • El Corte Inglés Iruñea • Eroski Iruña • Dendaraba • Garbera • Gorbeia • IbarretaItaroa • Lakua Center • Las Cañas • Los Fueros Boulevard • Mamut Oiartzun • Max Center • MegaparkMendibil • Morea • Puente de la Ribera • San Martingo merkatua • Txingudi • Urbil • Vialia Abando • Zubiarte |
Bihurdura-barra baten eskema funtzionala
Fitxategi:Front axle section torsion bar 2.jpgVW Beetle ibilgailuko esekidura elementu batzuk
**Bihurdura-barra** esekiduraren ardatzak lotzen dituen altzairuzko elementu bat da, eta biren eraginez, xasisean sortzen den mugimendua murriztea du helburu. Ibilgailuaren geometria aldaketarik gabe mantentzea da bere xedea, honela egonkortasuna areagotzen baita.

Bihurdura-barra aurrean zein atzean jar daiteke, eta, gainera, hirugarren puntu batera lotzeko aukera ere badago. Horrela, triangelu bat sortzen da, bere eragin egonkortzailea areagotuz. Bada denbora zenbait automobilek sistema hau erabiltzen dutela, esaterako, Ford Fiestak eta Omega 3.0 eta 4.1-k.

Bihurdura-barrak malguki gisa ere jokatzen du, bere luzera ardatzarekiko bihurritzen denean kolpeen talka xurgatzen baitu. Esekidura mota hau, besteak veste, Volskwagen "kakalardo" modeloko atze-esekiduran aurki dezakegu.

Bihurdura-barrak bi eratara muntatu daitezke: autoaren luzera- edo zeharka- ardatzarekiko. Barra xasisera finkatuta eta gurpilaren estalkiari lotuta egotea da ohiekoena. Beste batzuetan, barraren atzeko muturra xasisera lotuta egoten da eta aurrekoa, berriz, esekiduraren besora.

Auto blindatuetan oso ohikoak dira, pisutsuak baitira eta mugimendu azkarrak egiteko beharra baitute, eta honek ardatzen gainean, tentsio karga handiak sortzen ditu.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q668566
* Commonscat Multimedia: Torsion bar suspension

---

 |

* Wd Datuak: Q668566
* Commonscat Multimedia: Torsion bar suspension