recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bingling Tenplua** (txinera tradizionalez: 炳靈寺; pinyinez: *Bǐnglíng Sì*) Txinako Gansu probintzian dauden leize ezagunak dira.

Lanzhou hiritik 100 kilometro hego-ekialdera daude, Ibai Horiak eraturiko arroilaren ertzean.

Historia
--------

Aurreneko leizea 420 urtean eraiki zen, Mendebaldeko Qin erresumaren amaieran. Lanek mila urtetan zehar jarraitu zuten Wei, Sui, Tang, Song, Yan, Ming eta Qing dinastietan zehar. Zetaren Bidean zihoazen monje budistek egin zituzten eskulturak. Garai bakoitzean dinastiari zegokion estiloan egin ziren eskultrak.

Mendeetan zehar izan diren lurrikarek eta higadurak leizeak eta eskulturak kaltetu egin dituzte.

Deskribapena
------------

183 leize daude eta hauetan harrizko 694 eskultura eta buztinezko beste 82 gelditzen dira oraindik. Ibaiaren mendebaldeko ertzeko 60 metrotako altuera duen horman eraiki dira leize eta eskulturak eta 200 metrotako luzera hartzen dute. Arroilaren hasieran dauden leizeetan erliebe eskulturak eta irudi budisten freskoak aurkitzen dira.

### Leizerik esanguratsuenak

Honako hauek dira leize aipagarrienak:

* **169. leizea:** Maitreya Budaren estatua erraldoia dago, 27 metrotako altuera duena. Tang dinastiaren garaian eraiki zen.
* **126. leizea:** 3 metrotako altuera eta 2'9 metrotako sakonera duen leizea da. Bertan 112 eskultura aurkitzen dira, beste inon baino gehiago. Inskripzio batek 513 urtean eraiki zela adierazten du.
* **6. leizea:** Bi Buda daude aurrez aurre, baina aipagarrienak margolanak dira. Bertan altxorraren zuhaitza, mila budak eta Tximu erregearen istorioa irudikaturik dago.
* **3. leizea:** Pagoda baten itxuran erikitako leizea da.

Nola iritsi
-----------

Bingling tenpluko eskultura eta margolanek mundu guztiko turista ugari erakartzen dituzte baina tokia nahiko ezkutatua dago eta urez baino ezin da iritsi bertara. Liujiaxia urtegiaren ertzean hainbat moila daude eta bertatik txalupak ateratzen dira uda sasoian. Gainerako urtaretan ez dago tenplua bisitatzerik, ez baitago errepiderik inguruan.

Iruditegia
----------

* Buda erraldoia.Buda erraldoia.
* Eskulturak.Eskulturak.
* Margolanak.Margolanak.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   «Bingling Thousand Buddha Caves in Lanzhou of Gansu» *China Highlights* (Noiz kontsultatua: 2019-06-24).
2. 1 2 3 4   «Bingling Temple Caves, Lanzhou Bingling Temple» *www.visitourchina.com* (Noiz kontsultatua: 2019-06-24).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q259336
* Commonscat Multimedia: Bingling Temple

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143109461
* ISNI: 0000 0000 9680 5524
* LCCN: n83207201
* NLA: 36623315
* SUDOC: 084091789
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 1442-027

 |

* Wd Datuak: Q259336
* Commonscat Multimedia: Bingling Temple
***L'Osservatore Romano*** (euskaraz: "Erromatar behatzailea") Vatikano Hiriko egunkari ofiziala da. 1861ean sortu zen, Elizaren Estatuen, katolizismoaren eta Aita Santuaren defentsa apologetikoa egiteko.

Hasieratik italieraz argitaratua da, egunero. Horrez gain, astekariak beste hizkuntza batzuetako bertsioak ditu: ingelesez, alemanez, frantsesez, portugesez, gaztelaniaz, baita hilabetekari bat ere, polonieraz.

Italierazko egunkariak, Elizako eta Vatikanoko albisteei ez ezik, nazioarteko albisteei ere lekua egiten die, batez ere gatazka eta gerra gogorrenak jasaten dituzten herrietakoei (Ekialde Hurbila eta Saharaz hegoaldeko Afrika, batez ere). Gai moraletan, Elizaren doktrina betetzen du zehatz mehatz, baina gai politikoetan neutrala izaten ahalegintzen da.

Egunkaria formatu handian plazaratzen da, baina orrialde gutxi izaten ditu (12-14 orrialde inguru), noizean behingo gehigarriak kontuan izan gabe. Gainera, publizitaterik gabe finantzatzen da.

Kanpo estekak
-------------

* Egunkariaren gune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q746112
* Commonscat Multimedia: L'Osservatore Romano

---

* **Identifikadoreak**
* ISSN: 0391-688X
* WorldCat
* VIAF: 174178771
* GND: 4172915-8
* ACNP: 33571
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q746112
* Commonscat Multimedia: L'Osservatore Romano
**Boudhanath** (nepaleraz: बौद्ध स्तुप), Katmanduko estupa sakratuena da. Hiriburuaren erdigunetik 11 kilometrotara kokaturik dago eta Nepalgo estupa biribil handienetakoa da.

Ez dago argi nork eraiki zuen. Batzuek diote 600 urte inguruan eraiki zuela Licchavi dinastiako Sivadeva erregeak, beste batzuek aldiz zaharragoa dela 500 urte inguruan Manadeva erregeak eraikia, eta tibetarren esanetan Trisong Detsän enperadore tibetarrak eraiki zuen 797an. Tibetetik Patanerako antzinako komertzio bidean kokaturik dago, eta mendeetan zehar tibetar merkatariek bertan atseden hartu eta otoitz egin izan dute. Tibetar mitologiak dioenez Kasyapa aitzindariaren gorpua dago bertan. Kasyapa budistek eta hinduistek gizon handitzat dute.

1950ko hamarkadan, Txinak Tibet inbaditu zuenean, Nepalek errefuxiatu ugari hartu zituen. Hauek Boudhanath inguruan 50 *gompa* (monasterio) eraiki zituzten. 1979tik aurrera UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua du estupa eta bere ingurua. Gaur egun Swayambhunath estuparekin batera Katmanduko toki bisitatuena da.

* Boudhanath
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Boudhanath.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q889902
* Commonscat Multimedia: Boudhanath

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Ondare historikoa**
* Gizateriaren ondare: 121bis-005

 |

* Wd Datuak: Q889902
* Commonscat Multimedia: Boudhanath
**Lilly Maxwell** edo **Lily Maxwell** (Scotland, Eskozia, 1800 ingurua - 1876ko urriaren 24a) sufragista britainiarra izan zen, eta Mánchesterren kanpainaren aldeko botoa eman zuen lehen emakumea omen zen. Horrek proba-kasu garrantzitsu bat ekarri zuen Eskaera Komunen Gortean.

Bizitza
-------

Maxwell 1800 inguruan jaio zen. Mánchesterreko denda baten jabea zen, eta, beraz, gizon bat izan balitz, botoa eman zezakeen. Haren izena Mánchesterreko boto-emaileen zerrendan agertu zen. Botoa eman zuen lehen emakumea ez zen izan, baina kasu honetan Lydia Beckerrek proba-kasu bat izatera bultzatu zuen. Erregistroek erakusten dutenez, emakumeek Britainia Handian bozkatu zuten, eta, agian, hogeita hamar Lichfielden 1843an. Jabetzak zituzten eta Maxwell bezalako etxeak zuzentzen zituzten emakumeak ziren. Maxwellek produktu-sorta bat saltzen zuen denda bat zuen, baxerekin hasi eta hareharri gorria ere bai. Botoa ematera joan zenean, ofizialak baimena eman zion Maxwelli Chorltongo Udalean botoa emateko. Jacob Brighten aldeko botoa eman zuen Maxwellek, kausa sufragistaren aldekoa. Beckerrek beste 5.346 emakume familiaburu animatu zituen beren izenak hauteskunde-zerrendetan ager zitezen eskatzeko. Erreklamazio horiek Sir John Coleridge-k eta Richard Pankhurst-ek aurkeztu zituzten, Chorlton-en, Lingsen aurka, 1868ko azaroaren 2an. Legea ez zen argia, legeria egokiak ez baitzuen "gizonak" hitza sartzen, "gizona" termino anbiguoa erabiltzen baitzuen. Erreklamazioaren emaitza kasuaren aurkakoa izan zen, emakumeek ezin zuten hauteskunde britainiarretan bozkatu.

Maxwell *Withington Workhouse* asiloan sartzera behartu zuten eta 1876ko urrian hil zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «The History Press | Lily Maxwell: The first woman to vote» *www.thehistorypress.co.uk* (Noiz kontsultatua: 2022-05-22).
2. 1 2   **(Ingelesez)** Pugh, Martin; Pugh, Research Professor in History Martin.  (2000). *The March of the Women: A Revisionist Analysis of the Campaign for Women's Suffrage, 1866-1914.*  Oxford University Press ISBN 978-0-19-820775-7. (Noiz kontsultatua: 2022-05-22).
3. ↑    *Women voted 75 years before they were legally allowed to in 1918.* .
4. 1 2   **(Ingelesez)** Editorial.  (2013-03-19). «In praise of … Lily Maxwell» *the Guardian* (Noiz kontsultatua: 2022-05-22).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16595821

 |

* Wd Datuak: Q16595821
Lilliput eta Blefuscuko mapa (Hermann Molletek egina, 1726 baino lehen)
**Lilliput** fikziozko uharte bat da, Jonathan Swiften *Gulliver-en bidaiak* liburuan agertzen dena. Bere biztanleak oso txikiak ziren, "ez sei hazbete baino altuagoak". Zortziehun yardako kanal batek banatzen zuen Lilliput Blefuscu uhartetik.

Flora eta fauna gure mundukoa baino hamabi aldiz txikiagoa zen. Lilliput-eko hiriburua Mildendo da.

Lilliput eta Blefuscu etsaiak ziren arrautza egosiak nola kraskatzen ziren arrazoiagatik. Liliputarrak alde estutik kraskatzearen aldekoak ziren (muturestuzaleak), eta blefuscutarrak, alde zabaletik (muturzabalzaleak).

Istorioa Ingalaterra eta Frantziaren arteko ezinikusiaren parodia zen, biak etengabeko gerran zeudelako arrazoi hutsalengatik. Arrautzen liskarra Eliza Katolikoaren eta Protestanteen arteko liskarren isla zen (konsubstantziazioa eta transubstantziazioaren liskarra, adibidez).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q102424699

 |

* Wd Datuak: Q102424699
**La caja de los diez cerrojos** Francisco Ibáñezen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da, 1971n idatzi eta marraztua.

Argitalpen ibilbidea
--------------------

Komikia lehen aldiz sail eran Mortadelo aldizkarian argitaratu zen 20. zenbakitik (1971ko apirilak 12) 30.erarte (1971ko ekainak 14). Beranduago, bilduma formatuan argitaratu zen Ases del Humor bildumako 11. zenbakian, Colección Oléren 102. zenbakian eta Súper Humorren 21. zenbakiko komikietako bat da.

Istorioa
--------

Mortadelo eta Filemonek kutxa gotor bat irekitzen duten hamar giltzak aurkitu behar dituzte.
Oraingo honetan, Mortadelo eta Filemonek kutxa gogor bat ireki behar dute, honen barnean dagoenean milioidun batek bere diru guztia erabili zuelarik. T.I.Ako agenteek ez dakite kutxa gotorraren barnean dagoen gauza baliotsu hori zer izan daitekeen. Kutxa blindatua dago, eta beraz, ezin da ireki hamar sailarraren bidez izan ezik, horiek irekitzen dituzten giltzak munduko tokirik pentsaezinenetan daudelarik, Kongotik hasi eta Ilargiraino, honen ondorioz, agenteek giltzak banan-banan berreskuratu behar izango dituztelarik.

Azkenean, kutxatik, ustekabean, txotxongilo erraldoi bat airean irtetzen da, eta beraz, guztia adarjotze bat izan dela ustez, haserretuta kutxa itsasora botatzen dute. Azken biñetak itsas hondoan dagoen kutxa erakusten du hautsitako txotxongiloaren buruarekin, honek, barnean, ohartu ez ziren diamante erraldoi bat zuelarik.

Eragina eta ondarea
-------------------

Hipopotamo batzuen gainetik harriekin nahastuz igarotzearen gaga 1956an Spirou eta Fantasioren Le gorille a bonne mine) (Mina eta gorila) komikian agertu zen.

Komiki honetan ikusten da lehen aldiz Mortadelo eta Filemonen ondorengo abenturetan errepikatuko den eskema bat; agenteek toki ezberdinetan hamar MacGuffin berreskuratu behar izatearena. Teknika honen beste adibide batzuk Los diamantes de la gran duquesa (1972), El plano de Alí-gusa-no (1974) edo El caso del calcetín (1976) dira.

Telebistako 50 x 15 lehiaketan 50 milioi pezetak irabazi zituen lehiakide bakarrak azken galderetako bat asmatu zuen, hotentoteak nortzuk ziren zioena, komiki honetan *bibotedun tipo horiek hotentote aurpegia dute* pasahitza irakurri izanari esker.

Beste medio batzuetan
---------------------

Hezur eta haragizko aktoreekin eginiko La gran aventura de Mortadelo y Filemón filmean Superra zurezko zaldi baten gainean jarria ikus daiteke, komikian bezala.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Chapeau el "esmirriau"** | **Mortadelo eta Filemonen abenturak**1971 | Ondorengoa**Magín el mago** |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753105

 |

* Wd Datuak: Q3753105
**La Voz del Pueblo - LVP** Bizkaiko Etxebarri herriko tokiko alderdia da. Alderdi honek 1990eko hamarkadatik nagusitasuna du udaletxean; LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an, ordea, PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.

Historia
--------

LVP talde independentea 80. hamarkadaren azkenaldera sortu zen, Etxebarriko San Antonio auzoak jasaten zuen gizarte eta hirigintza utzikeriari erantzun gisa. 1991. urtean hauteskundeetara aurkeztu ziren, herri bilera jendetsu batek hala erabakita, eta alkatetza eskuratu zuten sei zinegotzi lortuta; hogei urtetan zehar mantendu dute alkatetza. Lehen alkatea Pedro Lobato izan zen. Taldearen emaitzak hobetu egin dira urtez urte, 9 eta 10 inguruko zinegotzi lortuz; udalbatzan 13 zinegotzi dira guztira.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.

2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.

2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.

Kudeaketaren arrakasta beste herrietako erreferentea izan da, eta urterik urte, Talde Independente gehiago sortuz joan dira. Gaur egun, 89 herrietako Udalbatzetan daude zinegotzi independenteak, guztira 353 ordezkari, zeintzuetatik 39 alkateak diren.

Ezaugarriak
-----------

La Voz del Pueblo talde irekia da, edozein herritar sar daiteke eta parte hartu, betiere bere helburua Etxebarri herria hobetzea baldin bada.

Eredu parte hartzailea jarraitzen dute, lan eta eztabaida talde desberdinekin: Asanblada Orokorrak, Foroak, taldeko ohiko Batzarrak eta Lan-Batzordeak. Egitura horretatik, Informazio Batzorde eta Osoko Bilkuretan eztabaida eta onespenerako aurkezten diren ekimenak sortzen dira.

Azken emaitzak
--------------

|  |
| --- |
| **La Voz del Puebloko udalbatza** |
| Alderdia | 2019 | 2015 |
| **Zinegotziak** | **Boto kopurua** | **Zinegotziak** | **Boto kopurua** |
|  | La Voz del Pueblo / Herriko Ahotsa (LVP) | 12 / 17 | 3.885 (% 67,02) | 13 / 17 | 3.742 (% 71,30) |
|  | Euskal Herria Bildu (EH Bildu) | 2 / 17 | 624 (% 10,76) | 2 / 17 | 554 (% 10,56) |
|  | Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) | 2 / 17 | 718 (% 12,39) | 1 / 17 | 526 (% 10,02) |
|  | Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE)) | 1 / 17 | 435 (% 7,50) | 1 / 17 | 328 (% 6,25) |
| **Datuen iturria:** Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean |

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Alderdiaren webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5965597

 |

* Wd Datuak: Q5965597
**Ligak** (mongolieraz: ; Txinera sinplifikatuz: 盟; pinyineraz: méng) Barne Mongoliak dituen berezko egitura administratiboak dira. Txinako Herri Errepublikaren antolaketa administratiboaren barnean bigarren mailan daude probintzien azpiko mailan alegia.

Historia
--------

Ligei buruzko lehen aipamen historikoa Qing dinastia garaikoa da, XVII. mendearen inguruan. Jatorrizko sei ligak honakoak izan ziren: Jirim, Juu Uda, Josutu, Xilingol, Ulanqab, eta Yeke Juu. Ondorengo mendeetan liga berriak sortu eta beste batzuk desagertu egin ziren.

XX. mendearen amaieran Txinako Herri Errepublikako gobernuak berrantolaketa sakona egin zuen Txinako probintzia gehienetan, eta Barne Mongoliako ligetako batzuk prefektura mailako hiri bihurtu zituen.

Gaur egungo ligak
-----------------

* Alxa Liga
* Hinggan Liga
* Xilin Gol Liga

Ikus, gainera
-------------

* Txinaren banaketa administratiboa
* Barne Mongolia eskualde autonomoaren banaketa administratiboa

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q288653

 |

* Wd Datuak: Q288653
**Leodegundia Ordoñez** IX. mendeko Iruñeko erregina ezkontidea zen.

Aita Ordoño I.a Asturiaskoa eta ama Munia edo Nuña zituen. Neba, berriz, Alfontso III.a Asturiaskoa.

Ezaguna da Iruñeko errege bat ezkondu zuela, baina ez dakigu ziur nor den. Noizkoa zen eta lehendabiziko izen ezezaguneko emaztea zuela eta, litekeena da Gartzia Eneko edo Ximeno Iruñekoa izatea.

Leodegundia ezaguna da batik bat *Leodegundiaren Epitalamioa* edo Leodegundiaren eztei-kanta deritzon konposizioa gorde delako. Epitalamioak ezteietarako egiten ziren kantuak ziren, eta latinezko kantu honen agiriak Ertaroko Europako lehen notazio musikaletako bat dauka idatzia.


| ⛭Zuhaitz genealogikoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ramiro I.a Asturiaskoa |  | Ordoño I.a Asturiaskoa |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Leodegundia Ordoñez |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Nuña |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2634014
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* GEN: 13061

 |

* Wd Datuak: Q2634014
**Bacillus coagulans** Bacillus generoko bakterioa da, elikagai-kontserbak batzuetan kutsatu eta hondatzen dituena. B.W. Hammer mikrobiologoak deskribatu zuen lehenbizikoz 1915ean.

Ezaugarriak
-----------

Bacillus coagulans bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Anaerobio fakultatiboa da, katalasa (+) eta mugikorra. Bacillus guztien antzera endosporak sortzeko gai da. Endosporak erresistentzia handiko egiturak dira, bakterioa bizirik eta sor egoeran mantentzen dutenak ingurugiroko baldintzak oso gogorrak eta aurkakoak izan arren.

Termofiloa da eta pH azidoak jasateko gaitasuna du.

Ez da giza patogenoa. Aitzitik, probiotiko moduan erabilia onuragarria da hainbat gaitz gastro-intestinal sendatzeko eta immunitate-sistema bizkortzeko

Elikagaien hondatzailea
-----------------------

Mikrobio honek kalteak egiten ditu elikagaien industrian, latetan ontziratuak dauden elikagaietan, batez ere. Kontserba-latetan "garraztasun laua" deritzona eragiten du, elikagaiak hartzitzen dituelako gasik sortu gabe eta latak desitxuratu gabe (badaude laten elikagaiak hartzitzen dituzten beste bakterio batzuk -klostridioak, eskuarki- gasa askatzen dutenak, laten bizkorra eta puzte-prozesua eraginez)

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Hun, L. (2009). "Bacillus coagulans significantly improved abdominal pain and bloating in patients with IBS". Postgraduate Medicine 121 (2): 119–124 Bacillus coagulans Significantly Improved Abdominal Pain and Bloating in Patients with IBS
2. ↑   Fitzpatrick, LR. (Aug 2013). "Probiotics for the treatment of Clostridium difficile associated disease.". World J Gastrointest Pathophysiol 4 (3): 47–52 Probiotics for the treatment of Clostridium difficile associated disease

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2603895
* Commonscat Multimedia: Bacillus coagulans
* Wikispecies Espezieak: Bacillus coagulans

---

* **Datu taxonomikoak**
* Catalogue of Life: 110245
* EOL: 974238
* GBIF: 5428016
* ITIS: 959820
* NCBI: 1398
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D000070000
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 68038-65-3
* UNII: ISK1LOY57E
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 68038-65-3

 |

* Wd Datuak: Q2603895
* Commonscat Multimedia: Bacillus coagulans
* Wikispecies Espezieak: Bacillus coagulans
San Vitorren erlikia.
**Bitor Gaunakoa** edo **Bitor Laboraria**, eliz-izena **San Bitor**, euskal santu anakoreta bat zen.

Biografia
---------

Ezer gutxi dakigu San Bitorren bizitzari buruz eta, gainera, dakiguna kondairarekin lotuta dago. Tradizioak dio Elorriaga inguruko laboraria zela (besteek Mendoza ingurukoa zela diote). San Bitor Gaunako mendi batera (egungo San Bitor mendia) otoitzerako baztertu zen. Hantxe bizi zen hil arte.

San Bitorren gurtza
-------------------

Araban San Bitorren gurtza XI. mendetik ezaguna da. Gaunan baseliza du, bere balizko bizilekuaren gertu. 1587an bere balizko gorputz ustelgabea aurkitua zen eta garezurra XVII. mendeko hasierako zilarrezko erlikiontzi barroko batean mantendu zen. Garezurretik ura irazten da zelaiak bedeinkatzeko eta buruko minak osatzeko. Gurtza Arabako lautadan, Mendialdean eta gertuko herri nafarretan hedatuta dago. Deportivo Alaves taldeko zaindaria da.

 San Bitor baseliza XX.mendeko hirurogeigarren hamarkadan.
Bere omenezko erromeria bere baselizan irailaren lehendabiziko larunbatean ospatzen da.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**: Festaren gaineko dokumentala.
* **(Gaztelaniaz)**: Gurtzari buruzko dokumentala.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3817960

 |

* Wd Datuak: Q3817960
Esmeraldazko eraztun bat.
**Bitxiak** gorputzean, apaingarri gisa eramaten diren janzkiak dira, oro har, harribitxi eta metal preziatuekin eginak, balio gutxiagoko materialak ere erabil daitezkeen arren. Izan ere, ia edozein material erabili izan da bitxiak egiteko. Bitxigintza artikuluen artean, besokoak, idunekoak, eraztunak, belarritakoak eta ilerako apaingarriak ere daude.

Bitxia, material baliotsuekin egina dagoena bereziki, preziatu eta desiragarritzat jotzen da. Kultura batzuetan, aberastasuna, bitxi forman gordetzen da, Indian adibidez, non, ohiturak, ezkontza opari gisa, urrea adierazten duen, beti oso erabilgarria, beharrik balego. Bitxiek zentzu sinboliko bat ere izan dezakete, kristauek, gurutze formako zintzilikariodun lepokoak eramateko duten ohitura bezala, baita mendebaldeko herrialde askotan eramaten diren ezkon eraztunak ere.

Euren forma anitzetan, bi sexuetako pertsonek eramaten dituzte bitxiak, munduko ia kultura guztietan eta kontinente guztietan. Itxuraz, gizakiek euren burua apaintzeko ohitura dute. Oso ez ohikoak diren kasuetan, lotsagatik erabiltzen dira bitxiak, titimuturrak estaltzeko adibidez, baina, esan bezala, bere erabilera ohikoena, apaingarri bezala da.

Bitxi metalikoak metal preziatuekin eginikoak dira, urre, zilar edo platinoarekin, adibidez. Kasu honetan, bitxigile-urreginak, lehengaia eraztun edo uztaietan eraldatzen du. Urrearen kasuan, kalitatea kilateetan neurtzen da. Zilarraren kasuan, legea da neurria, 925/1000 proportzio bat izaki.

Bitxi motak
-----------

* Koroak
* Diademak
* Tiarak
* Eraztunak
* Zigiluak
* Eskumuturrekoak
* Besokoak
* Lepokoak
* Kateak
* Torkeak
* Lokarriak
* Zintzilikarioak
* Medailoiak
* Belarritakoak
* Paparrekoak
* Zetroak
* Lurbirak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2142903
* **Identifikadoreak**
* BNE: XX525983
* BNF: 119310581 (data)
* GND: 4052945-9
* LCCN: sh00005946
* AAT: 300209286
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D055498

 |

* Wd Datuak: Q2142903
**Levy konderria** (ingelesez: *Levy County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bronson da. 2010eko zentsuaren arabera 40.801 biztanle zituen, Levy kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Levy konderriak 3.659,12 kilometro koadro ditu. Horietatik 762,98 ura dira. Beste 2.896,14 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,09 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 40.801 pertsonetatik 36.005 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 3.047 dira. 3.756 beltzak edo afroamerikarrak. 129 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 228 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 48 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 621 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q501022
* Commonscat Multimedia: Levy County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123178027
* ISNI: 0000 0004 0627 4803
* LCCN: n82088485
* **Lekuak**
* OSM: 1210721
* TGN: 2000277

 |

* Wd Datuak: Q501022
* Commonscat Multimedia: Levy County, Florida
***Babel aurretik: euskal literaturaren historia bat*** Joseba Gabilondok 2016an ingelesez plazaratu zuen saiakera baten euskarazko itzulpena da. Jatorrizko liburuaren izenburua ***Before Babel: A History of Basque Literatures*** da. Egilearen asmoa historia berritzaile bat egitea da; haren ustez, "Euskal Herriko literatura historiak oso zaharkituak ziren". Bertan, tradizionalki baztertuak izan diren diziplina eta jardunak ere bildu nahi ditu. Euskarazko bertsioa Amaia Apalauza Ollok egin du.

Laburpena
---------

Literaturaren historia tradizionalak alde batera utzirik, saiakerak ikuspegi berritzaile bat dakar. Euskal Herriko historia eta kultura ezaugarritzen dituzten gatazka edo bortizkeria historikoak abiapuntutzat hartuta, gutxienez bi literatura aztertzen ditu elkarren lehian:

* Klase subalterno edo zapalduek (nekazari, baserritar…) euskaraz adierazitakoa, gehienbat ahozko tradizioari loturik.
* Euskal eliteek erdaretan idatzitakoa.

Gabilondoren ustez, gaur egun euskaraz idatzitako literaturak sinbolikoa du, oraindik ere estatu-hizkuntzetan gehienbat hitz egiten eta idazten duen euskal herri bati nortasun diferentzial bat ematea, alegia. Espainiar eta frantses literaturak birdefinitzen ditu eta, euskal kasutik abiatuta, literatura minoritarioen gaineko teorizazio berria dakar.

Historiografia tradizionalek aintzat hartzen ez dituzten testu, diziplina eta jardunetan jartzen du arreta egileak: diskurtso politikoan, antropologian, turismoan eta ekonomian. Gainera, literatura-diskurtso historiko gehienak aletzen ditu (historizismo berria, teoria postkoloniala, multikulturalismoa, ikasketa subalternoak), eta proposamen metodologiko eta teoriko berri bat egiten du.

Historia horrek argi berri baten azpian aurkezten dizkigu zenbait mugimendu historiko, esate baterako, nazionalismoa, feminismoa, modernitatea eta globalizazioa.

Bibliografia
------------

* *Babel aurretik: euskal literaturaren historia bat*. Tafalla: Txalaparta argitaletxea, 2020. 400 or. ISBN 978-84-18252-28-0.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q100998654

 |

* Wd Datuak: Q100998654
**Brière Natur Parkea** (bretainieraz: *Ar Briwer*) Bretainian kokaturik dagoen naturagune babestua da, administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dagoena. 1970an Natur Parke izendatu zuten eta 1995 urtean Ramsarko hitzarmenean sartu zuen.

Geografia
---------

Loira ibaiaren estuarioan kokaturik dagoen padura eremua da. Morbihango golkoan hasi eta hegoalderantz zabaltzen da, Guéranderaino. 548 km²-ko azalera du eta hauetatik 170 km² hezeguneek osatzen dute. Guztira 17 udalerri hartzen ditu eta 80.000 biztanle inguru daude.

Grand-Lieuko aintzira dago barnean, negu partean Frantziako handiena dena. Inguruan zohikatza ustiatu izan zen mendeetan zehar.

Fauna eta flora aberatsa dauka eta ubide ugarietan txalupek nabigatu dezakete.

Iruditegia
----------

* Parkearen logoa.Parkearen logoa.
* 
* 
* Etxola tipikoak.Etxola tipikoak.
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q691480
* Commonscat Multimedia: Parc naturel régional de Brière

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 129030177
* ISNI: 0000 0001 2323 4975
* BNF: 13331446c (data)
* GND: 4708681-6
* SUDOC: 028696794
* **Lekuak**
* OSM: 2023660

 |

* Wd Datuak: Q691480
* Commonscat Multimedia: Parc naturel régional de Brière
**Bretxako azoka** edo **Bretxako merkatua** Donostiako (Gipuzkoa) Parte Zaharrean dagoen azoka historikoa da. 1871an sortu zen, Bretxa izeneko lekuan, harresiak eraitsi ondoren. Egun, hiru gunetan hedatzen da: Merkatu eraikina (Boulevardean, zaharrena; hor dago Bretxako merkataritza gunea), Arrandegi eraikina (Iñigo kalean) eta Bretxa plaza (eta haren lur azpia, berriena).

Merkatu eraikinaren hormetako batean Andresa Portugal irudia dago.

Historia
--------

Bretxako azoka 1870an ireki zen, baina bere izena XVIII. mende hasierako gertakari batetik datorkio. 1719an, Berwick dukearen tropek hiria eraso zuten, eta inbasioa burutzeko Frantziako armadak bi arrakala handi (bretxa) egin zituen garai hartan bertan zegoen harresian. Gerora, 1813ko abuztuaren 31an, tropa anglo-portugaldarrek hiria bereganatu zuten, gune beretik erasotzen.

1815ean, eta batez ere, 1841eko Ugartemendiaren planean, Bretxa eremuaren sorreraren lehen zantzuak agertu ziren. 1862an hiria hedatzeko lehiaketa bat egin eta harresia eraistea erabaki zen. 1864an bota zuten harresia, eta hiri "zaharraren" eta hiri "berriaren" artean kokatu zen Bretxa eremua.

1870ean hasi ziren merkatua eraikitzen, U itxurako oinplanoa, hegoalderantz irekita zuen iturridun patioarekin.

Jose Goikoa arkitektoaren eskutik egin ziren merkatuaren lehen berritze lanak 1898an: patioa estali eta Boulevardera ematen zuen fatxada irekia itxi ziren. Eraikinean bestelako aldaketak ere egin ziren, hala nola, ate berriak ireki eta horma-atalak estaltzeko itxi.

Arrandegi eraikina
Juan Rafael Aldai arkitektoren proiektuari esker, 1928an eraiki zen gaur egun Arrandegi eraikina bezala ezagutzen dena. Egungo eraikinaren aurretik beste
bi eraikin egon ziren bertan eta izen berberarekin; bata 1842 eta 1899 urte bitartean, eta, bestea, 1901. urtetik aurrera.

1999an, bi eraikinak hustu egin ziren barrualdetik, merkataritza-gunea eta gaur egungo parkina eraikitzeko. Lan hauek burutzen ziren bitartean, antzinako harresiaren arrastoak azaldu ziren, gaur egun lur azpiko parkinean ikusgai daudenak.

Kanpo estekak
-------------

* Bretxako merkatua, *Hiru.com* webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12255491
* Commonscat Multimedia: Bretxa Market, Donostia-San Sebastián

---

 |

* Wd Datuak: Q12255491
* Commonscat Multimedia: Bretxa Market, Donostia-San Sebastián

  

**Luanda errorea in Modulu:Navbar at line 58:Invalid title Donostiako leku interesgarriak.**

| Euskal Herriko merkataritza-guneak |
| --- |
| Arcco Amara • Artea • BAB2 • Ballonti • Bidarte • Bilbondo • Boulevard • Bretxako azoka • Carrefour OiartzunEl Corte Inglés Bilbo • El Corte Inglés Gasteiz • El Corte Inglés Iruñea • Eroski Iruña • Dendaraba • Garbera • Gorbeia • IbarretaItaroa • Lakua Center • Las Cañas • Los Fueros Boulevard • Mamut Oiartzun • Max Center • MegaparkMendibil • Morea • Puente de la Ribera • San Martingo merkatua • Txingudi • Urbil • Vialia Abando • Zubiarte |
**Lalisa Manoban** (thailandieraz: ปราณปรียา มโบาล; Buri Ram probintzia, 1997ko martxoaren 27a) **Panpriya Manoban** jaioa eta **Lisa** izen artistikoaz ezagunagoa, rap-kantari, modelo, abeslari eta dantzari thailandiarra da. Blackpink taldeko parte da YG Entertainmentek sortutakoa 2016an.

Bere rap, dantza eta abeslari talentuengatik ezaguna, Lisak thailandiarra, koreera, ingelesa eta japoniera hitz egiten ditu. 30 milioi jarraitzaile baino gehiago ditu instagramen, artista eta K-pop ospetsu jarraituena da Thailandian eta Hego Korean.

Lehen Urteak
------------

Lisa 1997ko matxoaren 27an jaio zen Panpriya Manoban izenarekin, Buri Ram probintzian, Thailandia, baina beranduago bere izena Lalisara aldatu zuen, "bedeinkatua dena" bedeinkatua dena esan nahi du. Igarle batek oparotasun handiagoa ekarriko ziola esanez. Alaba bakarra da, bere amaren izena Chitthip Bruschweiler da, eta Thailandiarra da, bere aita ordea berriz, Marco P. Brüschweiler, suitzar chef ospetsua Thailandian.

Lisa 8 urterekin hasi zen dantzatzen, eta abesten bigarren mailako hezkuntzan. Beranduago dantza txapelketetan parte hartzen hasi zen haurtzaroan zehar, eta Waa Zaa Cool hamaika partaideko taldera batu zen, BamBamekin batera, gaur egun Got7 taldeko partaidea. 2009ko irailean, bere taldeak *LG Entertainment Million Dream Sanan World* txapelketan parte hartu zuen, Channel 9an bota zutena eta "talde berezia" saria irabazi zuten. Lisak "Top 3 Good Morals of Thailand" txapelketan ere parte hartu zuen, bere eskola ordezkatu zuen.

Sariak
------

Lisak hainbat sari irabazi ditu azken urteetan, 2018an eta 2019an adibidez, "The Standard" txapelketan "Person of the year" saria irabazi zuen. 2020an "Sanook X Joox Thailand Music Awards" sarietan hautagaietako bat izan zen "Social Superstar" sarirako, eta "Premio Anual k4us" sarietan "Favorite News From The Hwstar" saria irabazi zuen. Azkenik, 2021ean "Thailand Master Youth Club 2020-2021" "Inspirational Role Model for Youth Award" saria irabazi zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Blackpink.*  YG Family.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26707663
* Commonscat Multimedia: Lisa (Thai vocalist)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 457162664392455001922
* ISNI: 0000 0004 6757 3073
* BNF: 180586973 (data)
* **Bilduma digitalak**
* Billboard: lisa-of-blackpink

 |

* Wd Datuak: Q26707663
* Commonscat Multimedia: Lisa (Thai vocalist)
Alkandora bat lisatzen.
**Lisaketa** arropa garbitu ondoren jantzietan sortzen diren zimurdurak kentzeko operazioa da. Hori egiteko berotzen den tresna bat erabiltzen da, lisagailua edo lisaburdina alegia. Lisatzea teknika gisa ulertuta, antzinakoa da. Hala eta guztiz ere, historialariak ez dira ados jartzen noizkoa den esateko garaian, baina oro har txinatarren asmakizuna izan zela esaten da. Lisaburdina beroarekin arropa gainean presio egiten da.

Lisatzeko tenperatura egokiak
-----------------------------

* Azetato: 143°C
* Akriliko: 135 °C
* Kotoi: 204 °C
* Artile: 148 °C
* Likra/Spandex: 135 °C
* Liho: 230 °C
* Nylon 6.6: 135 °C
* Poliester: 148 °C
* Zeta: 148 °C
* Triazetato: 200 °C
* Biskosa: 190 °C

Arropa ez itsasteko trukua
--------------------------

Arropa lisatzean, sarritan lisaburdina itsatsi egiten da jantzietan. Horrelakorik ez gertatzeko, lisaburdinaren azpia beroa dagoenean xaboi zati lehor batekin igurtzi. Ondoren, egunkari orri batekin ondo lehortu. Hurrengo aldian, arropak lisatzea errazagoa izango da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Lisaburdina
* Lisatzeko ohola

Kanpo estekak
-------------

* "Arropa lisatzeko lanaren garapena".
* Lisatzeko ohitura zaharrak. Ahotsak webgunea.
* **(Gaztelaniaz)**:Ondo lisatzeko aholkuak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1650142
* Commonscat Multimedia: Ironing

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph127916
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1650142
* Commonscat Multimedia: Ironing
Labirintoa
Soka estilo Advent labirinto 2500 Centre kristau meditazioa ere tealights erretzea eta Limburg Elizbarrutiko Espiritualitatea Gurutze Santuaren eliza Frankfurt am Main-Bornheim
Labirintoa
**Labirintoa**, kanpoan dagoen jatorrizko puntu batetik, oro har, erdian edo kontrako aldean dagoen helmuga puntu bateraino lerro bat marraztean datzan denbora-pasa grafiko bat da. Zailtasuna, helmuga punturaino bide zuzena aurkitzean datza. Labirintoak, bere antolaketa propioagatik, luzeagoak edo laburragoak izan daitezkeen irteerarik gabeko zenbait bide ditu, eta bide zuzen bakar bat. Forma ezberdinak izan ditzake: karratua, arrautza formakoa, borobila, laukizuzena, etab...

Nagusiki umeentzako prestatutako denbora-pasa denez, adibidez, arratoi batek gazta batetara heldu beharreko moduko proba bezala proposatzen da, arratoia kanpoan eta gazta labirintoaren erdian irudikatuz.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**pdf formatuan deskargatzeko mila milioi labirinto
* **(Ingelesez)**Inprimatzeko labirintoak - 20x20tik 100x100eraino

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q606777
* Commonscat Multimedia: Mazes

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4132985-5
* NDL: 00567566
* AAT: 300312218
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q606777
* Commonscat Multimedia: Mazes
**Lolland**, aurrez *Laaland* izenarekin ezagutzen zena, Danimarkako laugarren irla handiena da. 1.243 km²-ko azalera eta 65.764 biztanle ditu (2009). Seelandia eskualdearen hegoaldeko hiru irletako bat da, Falster eta Møn irlekin batera. Erabat laua da, punturik altuenak 25 m-ko altuera baino ez duelarik.

Irlaren mendebaldea Lolland udalerriak hartzen du eta bertan daude irlako hiri handienak diren Nakskov (13.886 biztanle) eta hiriburua den Maribo (6.023). Irlaren ekialdea eta Falster irla Guldborgsund udalerriaren barnean daude eta bertako herri handiena Sakskøbing da (9.299). Iparraldean baditu hiru irla txiki: Fejø, Femø eta Askø.

Historikoki azukre erremolatxaren ekoizlea izan da eta gaur egun ere berau da industria handiena. Energia berriztagarrien apostua ere egin du eta irlaren hegoaldean bi itsas parke eoliko ezarri ditu, Rødsand eta Nysted Havmøllepark.

Ondasun nabarmenak
------------------

* Aalholm gaztelua.
* Fuglsang jauregia.

Iruditegia
----------

* Nakskov.Nakskov.
* Sakskøbing.Sakskøbing.
* Aalholm gaztelua.Aalholm gaztelua.
* Fuglsang jauregia.Fuglsang jauregia.
* Kramnitse hondartza.Kramnitse hondartza.
* Parke eolikoa.Parke eolikoa.
* Nakskov hiriko kaia (1914).Nakskov hiriko kaia (1914).

Ikus, gainera
-------------

* Danimarkako uharte nagusiak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q605839
* Commonscat Multimedia: Lolland

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 130230591
* GND: 4036291-7
* LCCN: n83800811
* NDL: 001116211
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 5178554

 |

* Wd Datuak: Q605839
* Commonscat Multimedia: Lolland
New Grosvenor Stadium.
**Lisburn Distillery F.C.** (izen osoa *Lisburn Distillery Football Club*) Ipar Irlandako futbol talderik onenetakoa da 6 Liga eta 12 Kopa irabazi baititu.

Historia
--------

Robert Baxter Banbridgetik Belfasteko Grosvenor Streetera joan zen bizitzera 1878an, eta bertan zegoen Royal Irish Distilleryko langileekin batera *V.R. Distillery Cricket Club* taldea sortu zuen. Kriketa ez da neguan jokatzen eta langileek futbol taldea eratzea pentsatu zuten urte osoan zehar aktibo egoteko. Horrela **Distillery Football Club** sortu zen 1880an.

XIX mendearen bukaeran eta XX mendearen hasieran Irlandako talderik indartsuena izatera iritsi zen. Eskozian eta Ingalaterran ere partidak jokatu zituen, tartean aipatzekoa da Newton Heath (orain Manchester United dena) taldearen aurka lorturiko 2-1eko garaipena.

Bonba-auto batek bere estadioa suntsitu zuen 1971ean eta Distilleryk futbol zelaiak hainbat talderekin konpartitu ondoren 1980an Lisburn auzoan estadio berria egin zioten. Ordutik aurrera *Lisburn Distillery F.C.* izena darama.

2013an azken postuan gelditu eta maila galdu zuen eta 2016an hirugarren mailara jeitsi da.

Palmaresa
---------

* Liga **(6)**: 1896, 1899, 1901, 1903, 1906 eta 1963.
* Kopa **(12)**: 1884, 1885, 1886, 1889, 1894, 1896, 1903, 1905, 1910, 1925, 1956 eta 1971.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q312360
* Commonscat Multimedia: Lisburn Distillery

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 135338022
* LCCN: nr2005004895

 |

* Wd Datuak: Q312360
* Commonscat Multimedia: Lisburn Distillery
**Lexington city konderria** (ingelesez: *Lexington city County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 7.042 biztanle zituen, Lexington city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Lexington city konderriak 6,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,07 ura dira. Beste 6,47 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1076,76 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.042 pertsonetatik 6.078 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 271 dira. 668 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 153 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 119 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25479044

 |

* Wd Datuak: Q25479044
**Liseberg** Goteborgen (Suedia) dagoen jolas-parkea da. 1923an zabaldu zituen ateak. Eskandinaviako jolas-parke bisitatuenetako bat da, urtero hiru milioi bisitari inguru erakartzen baititu. Besteak beste, Balder zurezko errusiar mendia nabarmena da; bi aldiz (2003 eta 2005) munduko *zurezko errusiar mendirik onena* izendatu dute nazioarteko inkesta handi baten ondorioz. *Forbes* aldizkariak munduko hamar jolas-parke garrantzitsuenetakotzat ere hautatu du parkea (2005).

Udako denboraldiaz gain, urria eta abendua bitartean ere zabalik egoten da parkea, baina atrakzio gutxiago egiten dira. Halloween garaian, hainbat terrore-etxe eta Eguberrietako azoka izaten dira, Suediako sukaldaritza tradizionalarekin (adibidez, ardo beroa) eta zenbait espezialitaterekin (adibidez, döner kebab, elur-oreinez egina).

Erreferentziak
--------------

1. ↑   O'Yeah, Zac.  (8 March 2019). «Gothenburg: A City Built on Rock 'n' Roll» *natgeotraveller.in* (National Geographic Traveller India).
2. ↑    *Lisebergs årsredovisning 2018.*  Liseberg.se.
3. ↑  Wood Roller Coaster Poll Results 2005
4. ↑  Forbes.com

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1413270
* Commonscat Multimedia: Liseberg

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 126082802

 |

* Wd Datuak: Q1413270
* Commonscat Multimedia: Liseberg
**Leyna Bloom**, **Leyna Raous** izenaz ere ezaguna, (Ameriketako Estatu Batuak, 1990eko apirilaren 25a) estatubatuar modeloa, dantzaria, aktorea eta pertsona transgeneroen aldeko ekintzailea da.

Bizitza
-------

Chicagon hazi zen. Ama filipinar etorkina du; aita, berriz, afro-amerikar artista eta ekintzailea. Bloom txikia zenean ama deportatu zutenez, aita arduratu zen Bloom hezteaz. Bloom gizon jaio bazen ere, bere burua emakumetzat dauka txikitatik eta aita izan zuen lagun emakumerako trantsizio prozesuan.

Seigarren ikasturtean zegoenean hasi zen dantzatzen. *Joffrey Ballet* konpainiarekin dantzan egin zuen Chicagon. Hamalau urterekin New Yorkeko *American Ballet Theatre* konpainiarekin dantzan egin zuen, agertokian Misty Copeland dantzaria ondoan zuela. Chicagoko Arte Akademiara dantzan egitera joateko erabateko diru-laguntza eman zioten, baina uko egin zion jasotako gizonezkoentzako bekarekin ez zuelako emakume bezala dantzatzerik.

2014an *C☆NDY* aldizkariaren azalean agertu zen beste 13 emakume transgenero nabarmenekin batera.

2017ko New Yorkeko modaren astean desfilatu zuen Chromat moda-markaren jantziekin.

2017ko urrian *Vogue India* aldizkarirako posatu zuen lehen emakume transgenero beltzarana bihurtu zen.

Filmografia
-----------

### Filmak

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | *Fluidity* | Zuni |  |
| 2019 | *Port Authority* | Wye McQueen |  |

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q41520362
* Commonscat Multimedia: Leyna Bloom

---

 |

* Wd Datuak: Q41520362
* Commonscat Multimedia: Leyna Bloom
**Liga Foral Autonomista** Gipuzkoan 1904an sortu zen erakunde politiko foruzalea izan zen. Integristak, karlistak eta errepublikanoak bildu ziren proiektu hartara, eta Espainiako kontserbadoreak, liberalak eta sozialistak eta Euskal Herriko nazionalista abertzaleak kanpoan geratu ziren.

Liga Foral Autonomistak foruak berriro indarrean jartzea, eta Hego Euskal Herriko lurraldeen batasuna zituen helburu. Gipuzkoan, 1905eko hauteskundeetan, irabazle izan ziren. 1906an *Solidaritat Catalana* erakundearekin harremanetan hasi ziren, baina berehala desegin zen, ideologia argirik eta egitasmo politiko sendorik ez zuelako.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12262303

 |

* Wd Datuak: Q12262303
**Borghild proiektua** (*Sexy Nazi doll prodject* izenez ere ezagutua) Adolf Hitlerrek Bigarren Mundu Gerran alemaniar soldaduei sexu bidez transmititutako gaixotasunak eragozteko panpinak sortzeko proiektua izan zen.

Testuingurua
------------

1940an, Berlinen (Alemania), Adolf Hitlerrek gutun bat idatzi omen zion Olen Hannussen daniar doktoreari, plastiko galbanizatuzko panpina baten prototipoa sortzeko eskatuz, gero Dresdeneko fabrika batean seriean ekoiztuko zutena.

Alemania Bigarren Mundu Gerran sartuta zegoen. Soldadu bakoitzak panpina puzgarri bana jaso eta motxilan eramango zuen, bizirauteko ezinbestekoak zituen gainerako objektuekin batera. Hala, soldaduek beren behar sexuala aseko zuten, gaixotasun benereoak hartzeko arriskurik gabe, eta beren odol garbia arraza kaskarrekin nahastu gabe.

Panpinen garapena
-----------------

Fürherrak mediku daniarrari bidalitako ustezko gutunean zioenez, "*panpinak 1,76 metro neurtu behar du, bular handiak izan behar ditu, hankak, besoak eta burua artikulatuak, eta ongi diseinatutako zilborra*". *Borghild* izenez bataiatu zuten panpina, naziek gustuko zuten mitologia nordikoan oinarrituta. Ile horia, azal zuria eta begi urdinak izan behar zituen.

Borghild proiektuan eskultore batek, material sintetikoetako aditu batek, ile-apaintzaile batek eta mekanikari batek parte hartu zuten. Giza azalaren egituratik ahalik eta hurbilen zegoen materiala lortzea zen erronka eta horretarako polimero bereziak garatu zituzten. Gorputzaren eredu gisa Wilhelmina von Bremen eta Annette Walter atletak erabili zituzten. Aurpegirako, aldiz, Käthe von Nagy aktorea aukeratu zuten, baina, diotenez, hark ez zuen baimenik eman.

Azkenean, 1941ean altuera ezberdineko hiru panpina aurkeztu zituzten. Baina proiektua bertan behera geratu zen aliatuen hegazkin bonbaketariek Dresdengo fabrika suntsitu zutenean.

Proiektuaren inguruko zalantzak
-------------------------------

Informazioa 2005eko ekainean eman zen aditzera Alemaniako egunkari eta telebista kate nagusietan. Denek egiazkotzat jo zituzten Borghilden gorabeherak. Baina egundaino nazien ustezko panpina puzgarriak ez du inolako oinarri dokumentalik. Gainera, kontuan izan behar da berria argitaratzen lehena Alemaniako *Bild* egunkari sentsazionalista izan zela; beraz, zalantzazkoa da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3 4 5 6   Irazustabarrena, Nagore.  (2008-09-28). «Hitlerren panpina puzgarria» *Argia* CC-BY-SA lizentzia.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19892098

 |

* Wd Datuak: Q19892098
**Liniers** 9. Komunan kokatuta dago eta Buenos Aires Hiri Autonomoko 48 auzoetako bat da. Hiriko mendebaldean dago, 5,4 km²-ko azalera du eta hegoaldetik Mataderos auzoak mugatzen du, ekialdetik Villa Luro-k, mendebaldetik Lomas del Mirador-ek eta Ciudadela-k eta iparraldetik Versalles-ek .

Bere mugen barruan, Vélez Sarsfield Athletic Club kluba eta San Cayetano santutegia daude. Liniers-en klase ertaineko familiak bizi dira batez ere. Merkataritza zentro bat eta Boliviako komunitateko beste merkataritza gune batzuk ditu eta, neurri txikiagoan, Perukoak.

44.000 biztanle baino gehiago ditu eta 5,4 km²-ko azalera.

Kanpo estekak
-------------

* «Liniers» auzoa wikimapia.org-en

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1826778
* Commonscat Multimedia: Liniers, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 136251871
* BNA: 000030856
* LCCN: n2005079945
* **Lekuak**
* OSM: 2222235

 |

* Wd Datuak: Q1826778
* Commonscat Multimedia: Liniers, Buenos Aires