**Tarquinia** (tarˈkwiːnja ahoskatua), lehen **Corneto** deitua, Italiako udalerri bat da. Viterboko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 15.942 biztanle ditu, 279,34 kilometro koadroko azaleran banatuta.

Etruriar Ligako kidea izan zen. Eskualdeko nekropoliak ospetsuak dira,, 2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zutenak.

Historia
--------

Tarquinia (latinez: Tarquinii; etruskoz: Tarchnal edo Tarch(u)na, zeinaren izena Tarconte mitikotik baitzetorren) Dodekapolis etruskoaren kokalekurik antzinakoenetako eta garrantzitsuenetako bat izan zen. Esaten denez, hiri loretsua zen Demarato Korintokoak bere langile greziarrak hara eraman zituenean.

Etruriako hiri nagusia zen, eta Erromaren historia goiztiarrean Tarkinio Prisko eta Tarkinio Harroa erregeen bizileku gisa agertzen da. Esaten denez, bertatik antzinako Erromara erritu eta zeremonia asko eraman zituzten, eta inperioaren garaian ere hirurogei *haruspices*-ek osatutako *collegium* edo elkargo bat zegoen han. Tarquinia eta Veiiko jendea Tarkinio Harroa tronuan berrezartzen saiatu zen kanporatua izan ondoren.

K.a. 358. urtean Tarquiniako hiritarrek 307 erromatar soldadu harrapatu eta hil zituzten; ondorioz, gerra 351eann amaitu zen berrogei urteko su-etenarekin, 308an antzeko aldi batez berritua. Tarquinia erromatarren menpe erori zen K.a. 281ean eta ez dakigu noiz bihurtu zen udalerri; K.a. 181ean bere portua, Graviscae (mod. Porto Clementino), behe itsasertzean zegoen leku osasungaitz bat, erromatar kolonia bihurtu zen. Ardoa esportatzen zuen eta koralezko arrantzalekuak ustiatzen zituen. Erromatarren garaian ez zen haren berri askorik izaten; kostaldeko errepidearen gaineko muinoetan geratzen da. Autore klasikoek lihoa eta bere lurralde zabaleko basoak aipatzen dituzte, eta Tarquiniak Eszipioni K. a. 195. urtean itsasontzietarako loneta eskaini zion. Tarquiniako gotzain bat aipatzen da 456an.

Tarquinia hiri etruriarraren jatorrizko lekua, "*Civita*" bezala ezagutzen dena, egungo hiriaren iparraldean dagoen goi-ordoki luzanga baten gainean dago. Biak batera existitu ziren Goi Erdi Aroaren zatirik handienean, Tarkinia txikitzen ari zela, «*Castellina*» lekuaren gainean gotorleku txiki bat izateraino, eta Corneto, estrategikoki hobeto kokatua (ziur asko, erromatar iturriek aipatzen duten «Korito»), pixkanaka hazteko, beheko Maremmaren kostaldeko hiri nagusi bihurtu arte, bereziki *Centumcellae*ko portua (modernoa Civitavecchia) suntsitu ondoren. Tarquiniaren azken erreferentzia historikoak 1250. urte ingurukoak dira.

Bere elizbarrutia, V. mendekoa, 1854an Civitavecchiari lotu zitzaion. Cornetoren izena Tarkiniak aldatu zuen 1934an. Leku historikoen izenetara itzultzea (ez beti modu zehatz batean), Italiako gobernu faxistaren garaian ohikoa zen fenomeno bat izan zen, aurreko lorpenak gogora ekartzeko kanpaina nazionalistaren parte bezala. Bigarren Mundu Gerraren aurreko garai berean paraxutismo eskolaren egoitza bihurtu zen.

Mugakideak
----------

Tarquiniak honako udalerri hauekin egiten du muga:

Allumiere  
Montalto di Castro  
Monte Romano  
Tolfa  
Tuscania  
Civitavecchia

Herri eta hiri senidetuak
-------------------------

* Kuba Jaruco, Kuba
* Malta Rabat, Malta

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Dasti, L..  (1878). *Notizie storiche archeologiche di Tarquinia e Corneto.*  Erroma.
2. ↑  Estrabon, Geografia, V.2.2
3. ↑  Virgilioren *Eneidan (III, 170; CI, 209; IX, 10; X, 719)* Korito hiria aipatzen da, Dardanoren aberria, Tarquinia etruskoarekin identifikatu izan dena *(N. Horsfall, "Corythus: the return of Aeneas in Virgil and his sources", in* The Journal of Roman Studies*, 63, 1973, 68 or. eta hur.; berrikuste kritikoa E.L. Harrison en respuesta a Horsfall, in* The Classical Quaterly*, 26, 1976, 293-295 e 296-297; N. Horsfall,* Corito reexaminado *, in J.N. Bremmer e N. Horsfall* Roman Mith and Mythografy*, Groningen, 1987)*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q179999
* Commonscat Multimedia: Tarquinia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125478941
* GND: 4105777-6
* LCCN: n79086771
* NKC: ge376278
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 41828
* TGN: 7024305
* Atlas Digital del Imperio Romano: 16705

 |

* Wd Datuak: Q179999
* Commonscat Multimedia: Tarquinia


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Italia | Gizateriaren Ondarea Italian | Italia |
| 
Eoliar uharteak  • 
Alberobello  • 
Alpeen inguruko historiaurreko palafitoak  • 
Amalfiko kostaldea  • 
Aquileia  • 
Asis  • 
Burdinbide erretikoa Albula eta Bernina paisaietan1  • 
Piazza del Duomo (Pisa)  • 
Casertako jauregia, Vanvitelliren akueduktua eta San Leucioko multzoa  • 
Castel del Monte  • 
Cerveteri eta Tarquinia  • 
Cilento eta Vallo di Diano parke nazionala, Paestum eta Velia eta Padulako kartusia  • 
Crespi d'Adda  • 
Dolomitak  • 
Erroma2  • 
Ferrara  • 
Florentzia  • 
Genova  • 
Hadrianoren villa  • 
Mantua eta Sabbioneta  • 
Medicitarren villak  • 
Modenako katedrala, Torre Civica eta Piazza Grande  • 
Napoli  • 
Paduako Lorategi Botanikoa  • 
Piemonteko mahasti-paisaia: Langhe-Roero eta Monferrato  • 
Pienza  • 
Ponpeia, Herkulano eta Torre Annunziata  • 
Porto Venere, Cinque Terre eta uharteak (Palmaria, Tino eta Tinetto)  • 
Ravenna  • 
Savoiako errege etxearen egoitzak  • 
Piemonte eta Lombardiako *Sacri Monti*  • 
San Gimignano  • 
Santa Maria delle Grazie  • 
Sassi di Matera  • 
Siena  • 
Sirakusa eta Pantalicako nekropolia  • 
Su Nuraxi  • 
Urbino  • 
Val d'Orcia  • 
Val di Noto (Caltagirone, Militello in Val di Catania, Catania, Modica, Noto, Palazzolo Acreide, Ragusa, Scicli)  • 
Val Camonicako labar-artea  • 
Valle dei Templi  • 
Venezia  • 
Verona  • 
Vicenza eta Venetoko Palladioren villak  • 
Villa d'Este  • 
Villa del Casale
1 Suitzarekin batera; 2 Vatikanoarekin batera |