**Gertrude Caton Thompson** (Londres, 1888ko otsailaren 1a - Broadway, Worcestershire, Ingalaterra, 1985eko apirilaren 18a) arkeologo ingeles garrantzitsua izan zen, eta diziplina horretan aritu ziren lehen emakumeetako bat. Bere ikerketen zehaztasuna eta metodologia aitzindariak izan ziren. Batez ere Egipton, Zimbabue Handian eta Yemenen egin zuen lan. Londresko University College-ko Historiaurreko Gizartea zuzendu zuen lehen emakumea izan zen.

Biografia
---------

Gertrude Caton Thompson William Caton Thompson eta Ethel Gertrude Pageren alaba zen. Londresen jaio zen 1888an, eta Paris eta Eastbourneko ikastetxe pribatuetan hezi zuten. 1911n bere amarekin Egiptora egindako bidaia batean sortu zitzaion arkeologiarekiko interesa, Sarah Patersonek Museo Britainiarrean Antzinako Greziari buruz emandako hitzaldietara gehituta. 1912an herentzia bat jaso zuen, eta horri esker bere finantza-independentzia eta ondorengo indusketak ziurtatu zituen. Lehen Mundu Gerran, Britainia Handiko Itsas Armadako Ministerioan lan egin zuen eta 1919an Parisko Bake Konferentzian parte hartu zuen. 1921ean, Caton Thompsonek Londresko University Collegen hasi zituen ikasketak, eta Margaret Murray, Flinders Petrie eta Dorothea Bate izan zituen irakasle, urte hartako neguan Egipto Garaian indusketak egiten. Hurrengo urtean, Cambridgeko Unibertsitateko Newnham Collegen ikasten hasi zen, 1924an Petrie eta Guy Bruntonekin Egiptoko beste indusketa batzuekin bat egin aurretik.

### Egipto

Badari kulturaren mapa Egipto Garaian
1920ko hamarkadan, arkeologo gisa lan egin zuen Egipton, Egiptoko Arkeologia Eskola Britainiarrarentzat, eta landa-lana ere egin zuen Maltan. Egipton indusketa askotan parte hartu zuen, besteak beste, Abydosen, Badarin eta Qau el Kebir. Caton Thompsonek interes berezia izan zuen historiaurreko Egipton, eta Paleolitotik Egiptoko aro aurredinastikora bitarteko denbora-tarte osoa ikertu zuen lehen arkeologoetako bat izan zen. Haren aurkikuntza asko Museo britainiarraren bilduman daude orain.

  

El Badari 1923 – 24 eskualdean lanean ari zela, Hemamiehko historiaurreko aztarnak aztertzeko ekimena hartu zuen. Caton Thompsonen lana bere zorroztasunagatik nabarmendu zen. Sei hazbeteko (15,24 zentimetro) zatiak arretaz zulatzen zituen eta aurkitutako tresna bakoitzaren kokapen zehatza grabatzen zuen. Induskatzeko modu hori ondorengo belaunaldietan egindako lanaren aitzindaria izan zen alderdi askotan, eta, beraz, haren lana lankide garaikideen eta haien ondorengo askoren aurretik dago.

  

1925ean Caton Thompsonek eta Elinor Wight Gardner geologoak Faiyum iparraldeko lehen prospekzio arkeologikoa egin zuten, non aintziraren antzinako mailak estratifikazio arkeologikoarekin korrelatzeko lan egin zuten. Faiyumen lanean jarraitu zuten hurrengo bi urteetan Errege Institutu Antropologikorako, non bi kultura neolitiko ezezagun aurkitu zituzten. Kharga Oasiseko historiaurreko eremuetan ere lan egin zuten biek 1930ean. Horrek guztiak Ipar Afrikako paleolitoa modu zabalagoan ikertzera eraman zituen. Caton Thompsonek 1952an argitaratu zuen lan hori.

### Zimbabue handia

Ruinas en el Gran ZimbabweZimbabue Handiko aurriak
1928an, Britainiar Akademiak Caton Thompson gonbidatu zuen Zimbabweko hego-ekialdeko aurrien jatorria ikertzera, Mutirikwe lakutik gertu. XVI. mendetik ezaguna, Zimbabwe Handia aurretik James Theodore Bent eta David Randall-MacIverrek induskatu zuten eta afrikarrek egindako lan bat (MacIverren posizioa) edo beste zibilizazioren bat ote zen eztabaida sortu zen. Kathleen Kenyonekin lan eginez, Caton Thompsonen indusketek Zimbabwe Handia "zibilizazio natibo" baten lanaren emaitza zela ondorioztatu zuten. Komunikabideen eta komunitate arkeologoaren aldetik kritika ugari jaso zituen, ikuspegi eurozentrikoarekin eraikitzaileak afrikarrak izateko aukera ukatzen baitzuen. Gaur egun, arkeologoak bat datoz hiria Shona hizkuntza erabiltzen zuen afrikar zibilizazioa izan zela esatean.

Ikus, gainera: «Gran Zimbabue#Excavaciones arqueológicas»
### Indusketak Yemenen

Hadhramaut 1929, Wadi Dawan. 1929ko azaroan hartutako argazkia, Hadhramaut aurrien inguruko eremu altuenetik egindako lehen azterketan.
1932an, Mary Leakey kontratatu zuen *El Desierto Fayoum* liburua ilustratzeko, eta eragina izan zuen, neurri handi batean, gerora paleontologian egin zuen ibilbidean. 1937ko amaieran, Caton Thompsonek eta Elinor Wight Gardnerrek, Freya Starkekin batera, Hadhramauten lehen indusketa sistematikoari ekin zioten Yemenen. Caton Thompson eta Starken arteko harremanak nabarmenki tirabiratsuak izan ziren, Stark emakume arkeologo anonimo baina identifikagarri batez iseka egiten aritu baitzen 1940ko *Un Invierno en Arabia* liburuan.

Caton Thompson landa-lanetik erretiratu zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. 97 urte zituela hil zen Broadwayn, Worcestershiren (Ingalaterra)

Ohoreak eta goraipamenak
------------------------

1938an Disney Arkeologiako irakasle lanpostua eskaini zioten Cambridgeko Unibertsitatean, baina gerora Dorothy Garrodek onartu zuen postua baztertu zuen. Cambridgeko Newnham Collegeko kide ikertzailea izan zen 1923an eta ohorezko kidea 1934 eta 1945 artean, 1954an ohorezko doktoretza jasoz. 1940tik 1946ra Historiaurreko Elkarteko lehen emakumea izan zen, eta 1944an Akademia britainiarreko kide ere hautatu zuten. 1961ean, Ekialdeko Afrikako Historia eta Arkeologia Eskola britainiarraren sortzaileetako bat izan zen, eta ohorezko kide izendatu zuten, 10 urtez kontseiluan parte hartu ondoren.

Argitalpenak
------------

* Guy Brunton, G. Caton Thompson, *The Badarian zibilisation and predynastic remains near Badari,* British School of Archaeology in Egypt, Londres 1928.
* *The Zimbabwe Culture*, 1931; F. Cass, 1970
* Gertrude Caton Thompson, Elinor Wight Gardner *The Desert Fayum*, Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, 1934.
* *Kharga Oasis in Prehistory*, Londresko Unibertsitatea, 1952
* *Mixed memoirs*, Paradigm Press, 1983

Erreferentziak
--------------

Kanpo estekak
-------------

* Gertrude Caton Thompson (1888–1985), Archaeologist documentos de la Cambridge University Capacity of Asian and Middle Eastern Studies (ingelesa)
* Gertrude Caton Thompson, Selectished *Women* 1997 (ingelesez)
* "Gertrude Caton Thompson: Society Girl, Suffragist and Scientific Archaeologist", TrowelBlazers2013 (ingelesa)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q276177
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 24594943
* ISNI: 0000000082067313
* BNF: 11264404b (data)
* GND: 1104860600
* LCCN: n85040900
* NLA: 35026660
* CiNii: DA15455875
* SNAC: w6vx3r3g
* SUDOC: 126646880
* BIBSYS: 3030741
* Open Library: OL122285A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q276177

[[Kategoria:1888} jaiotzak]][[Kategoria:1985} heriotzak]]