recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Domingo Urbón de Alcántara** edo **Domingo Hurbon de Alcántara** (Guaza de Campos, Palentziako probintzia, 1811ko abuztuaren 4a-Palentzia, 1851), abenturaria, militar espainiarra izan zen. Liberalak utzita karlisten aldera pasa zen Lehen Karlistaldian eta Euskal Herrian zehar borrokatu zuen. Indian ere I. Gerra Anglo-sikhen parte hartu zuen.

Biografia
---------

Gizon honen biografiak benetako eleberria ematen du. Lorenzon Urbon eta María Alcántararen semea Valladolideko Ingeniarien errejimenduan sartu zen eta I. Karlistadan tropa liberalekin hainbat ekintzatan parte hartu zuen. Nafarroa Garaiko Garesen zegoela eta, 1836ko irailaren 28an, Arga ibaia zeharkatu zuen eta Basilio García jeneralaren tropa karlistetan sartu zen. Honek Gesaltzara, Gipuzkoara, bidali zuen batailoi berriarekin Bilboko setioan parte hartzeko. 1837an, Urbiztondo jeneralaren Gaztelako dibisiora pasa zen eta Sarsfield jeneralaren aurka Biaizpeko gudan parte hartu zuen. Gudu horren ondoren, 1837ko martxoaren 16an, bere dibisio guztiarekin Oriamendiko guduan parte hartu zuen, kondekoratua eta mailaz igota. Handik gutxira Huescan zauritua izan zen eta, horregatik, kondekoratua izan zen. Behin osasuna berreskuratuta, bere dibisioarekin batera, Cabrera jeneralaren tropekin bat egin zuten Aragoin.

1838ko hasieran, Morellako blokeoan parte hartu ondoren, teniente izendatu zuten, eta kapitain uda hartan bertan, Cabrera jeneralaren eskutik. 1840an, erbesteratu baino lehentxeago, teniente koronel izendatu zuten. Urte horretan bertan, Espainiatik errefuxiatu gisa atera zen, eta Frantzian giltzapetu zuten. Suitzan, Italian, Grezian, Turkian, Persian eta Omanen hainbat gorabehera izan zituen, eta bi aldiz espetxeratu zuten militar gisa lan baten bila Indiara iritsi aurretik.

Sikh gortean kontratatu zuten Sher Singh Marajaren zerbitzura. 1843an Marajaren eta boterearen kupularen hilketaren ondoren, egungo Pakistanen dagoen Lahoreko gazteluaren aurkako erasoaren buru izan zen, Duleep Singh printze beltza bere bahitzaileengandik pertsonalki erreskatatuz, eta, ondorioz, Lahoreko Erresumako Zulatzaileen Lehen Jeneral izendatu zuten.

I. Gerra Anglo-sikhean aktiboki parte hartu zuen Sobraongo guduaren porroteraino. Punjab britainiar protektoratu bihurtu zuen bake-itunak gortean jarraitzen zuten europar apurrak kanporatzea eskatzen zuen, eta, beraz, 1846an Espainiara abiatu behar izan zen iheska. Espainian egin zituen azken urteak, berriz ere, armadako kapitain gisa, eta Medina de Rioseco eta Palentzian bizi izan zen, 1851n hil zen arte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Singh Bansal, Bobby (2010). *The lions firanghis: Europeans at the court of Lahore*. Coronet House. ISBN 978-0-9561270-1-3. OCLC 707486503

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Domingo Urbónen biografia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q85730763

 |

* Wd Datuak: Q85730763
**Covington konderria** (ingelesez: *Covington County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Collins da. 2010eko zentsuaren arabera 19.568 biztanle zituen, Covington kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Covington konderriak 1.074,67 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,95 ura dira. Beste 1.071,72 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,21 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.568 pertsonetatik 12.571 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 369 dira. 6.798 beltzak edo afroamerikarrak. 20 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 42 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 129 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q486064
* Commonscat Multimedia: Covington County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 124358944
* LCCN: n82104403
* NARA: 10039681
* **Lekuak**
* OSM: 1832988
* TGN: 2001101

 |

* Wd Datuak: Q486064
* Commonscat Multimedia: Covington County, Mississippi
**Seiko** bat, 5 puntuko emaitza izan duena. Izkina kamutsak ditu jira-birak errazago egin ditzan.
Paschier Joostens, *De Alea*, 1642
**Dadoa** poliedro tankerako gailu txiki bat da, zorizko zenbaki edo bestelako ikurrak sortzeko erabiltzen dena. *Dado* hitza latinezko *datum* hitzetik dator, *suertaturiko zerbait* esan nahi duena. Zorizko osagai bat duten jokoetan maiz erabiltzen da, partxisean esaterako. Ohizko dadoak 6 alde ditu, kubo tankerakoa da eta horregatik **seiko** izena eman dakioke. Seikoaren 6 aldeetan puntu multzoak agertzen dira, 1etik 6ra bitarteko puntu kopuruekin. Seikoak izkina kamutsak ere izan ohi ditu, bota eta gero alde jakin bat suertatu arte nahiko jira-bira egin ditzan. Kasinoetan ordea izkina zorrotzeko seikoak erabiltzen dira, probabilitate berdintasuna ziurtatzeko.

Seikoaz gainera, alde kopuru handiagoak dituzten dadoak ere badaude, besteak beste rol jokoetan erabiltzeko. Sei alde baino gehiagoko dado hauek poliedro tankera konplexuagoak dituzte, baina kasu guztietan, alde guztien probabilitate berdintasuna bilatzen bada. 2, 3, 4 eta 5 aldeko dadoak ere badaude: 2 aldeko dado bat txanpon bat besterik ez da, *aurpegiko* eta *gurutzeko* aldeak erakusten dituena.

Dadoen aldeak eta balioak
-------------------------

Hauek dira dado arruntak eta pokerreko dadoak duten aldeen izena, balioa edota ikurra:

DADO ARRUNTAK| IZENA | Balio |
| --- | --- |
| Batekoa | 1 |
| Bikoa | 2 |
| Hirukoa | 3 |
| Laukoa | 4 |
| Bostekoa | 5 |
| Seikoa | 6 edo 7 |

POKERREKO DADOAK| IZENA | IKURRA |
| --- | --- |
| Batekoa | O |
| Erregea | K (King ingelesez) |
| Zalduna/Dama | Q (Queen) |
| Txanka | J (Joker) |
| Zortzikoa gorria edo Hamarrekoa gorria |  |
| Zazpikoa beltza edo Bederatzikoa beltza |  |

Dado-jokoen osagaiak
--------------------

| *Zer* | Zer da? |
| --- | --- |
| *Godaleta* | Dadoak jaurtitzeko erabiltzen ontzia |
| *Tapetea* | Dadoak jaurtitzen diren oihala |
| *Dadoak* | jaurti (itzan, itzak, itzazu...) Dadoak bota |
| *Jaurtiketa* | Dadoak botatzeko ekintza |
| *Gezurtian aritu, ibili* | Dadoen joko mota bat |
| *Kirikian aritu* | Dadoen joko mota bat |
| *Lasterketan aritu* | Dadoen joko mota bat |
| *Pokerrean aritu* | Dadoen joko mota bat |
| *Errepokerra* | Bost alde berdinak |
| *Pokerra* | Lau alde berdin |
| *Fulla* | Hiru alde berdin eta beste biak ere bai |
| *Hirukotea* | Hiru alde berdin |
| *Bikotea* | Bi alde berdin |
| *Kirikia* | Hamarreko eta bederatziko aldeak batera |

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Angulo, Santi.  (1998). «Euskaraz jokatzen - Jokoenea» *www.jokoenea.eus* (Hik hasi) (Noiz kontsultatua: 2022-02-05).

Ikus, gainera
-------------

* Dadoetako probabilitateak

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q45089
* Commonscat Multimedia: Dice

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 16194934s (data)
* GND: 7632420-5
* LCCN: sh85037657
* NARA: 10646683
* AAT: 300211084
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q45089
* Commonscat Multimedia: Dice
**Dade konderria** (ingelesez: *Dade County*) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Greenfield da. 2010eko zentsuaren arabera 7.883 biztanle zituen, Dade kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Dade konderriak 1.311,19 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,07 ura dira. Beste 1.269,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.883 pertsonetatik 7.597 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 121 dira. 29 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 160 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q484760
* Commonscat Multimedia: Dade County, Missouri

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140734182
* LCCN: n81138992
* **Lekuak**
* OSM: 1180513
* TGN: 2001191

 |

* Wd Datuak: Q484760
* Commonscat Multimedia: Dade County, Missouri
**Cipriano Olaso** (Iruñea, 1868ko irailaren 16a - *ib.*, 1930eko azaroaren 15a) nafar apaiz bat izan zen

Bizitza
-------

Iruñea eta Toledon ikasi ondoren, azken hiri horretan 1893an Teologian lizentziatu zen. Iruñera itzuli eta 1894ko Erromarako langileen erromesaldian parte hartu zuen.

Iruñeko Apaiztegiko irakasle izan zen. Ikastetxeko horretako arduradun eta ondoren zuzendaria ere izan zen, bai eta Gaueko Gurtzearen ikastetxearen zuzendari orde eta zuzendaria ere. Tarsiziar Euskaristiarren sortzailea, Luistarren katekista eta zuzendaria ere izan zen, bai eta Iruñeko Batasun Apostolikoa eta San Frantzisko Xabierkoa Apaizgaien Elkartea ere sortu zituen.

Gaztelaniazko hainbat erlijio idazlan labur ere argitaratu zituen, bere heriotzaren ondorioz Apaiz Teologiaren Lekzioak idazlana amaitzeke utzi zuen. «Gloria. Amor...» kristau aldizkariaren sortzailea eta zuzendaria izan zen (1910, Iruñea), Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen Iruñeko Diozesiko Apaiz Sekularren Batasun Apostolikoko zentrua ere sortu zuen.

Kaleak
------

* Cipriano Olaso kalea, Iruñeko Bigarren Zabalgunea

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Cipriano Olaso. 2011ko uztailaren 18a. Diario de Navarra **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q25475643
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 116595
* GEN: 15493

 |

* Wd Datuak: Q25475643
**Deikundeko eliza frantziskotarra** (eslovenieraz: *Frančiškanska cerkev Marijinega oznanjenja*) edo **Eliza frantziskotarra** (eslovenieraz: *Frančiškanska cerkev*) Ljubljanako eliza ezagunena da, hiriko parrokia ere badena. Frantziskotar ordenekoa denez, kolore gorri sinbolikoa dauka.

Historia
--------

1314 urtean agustindarrak Ljubljanara iristean harresietatik kanpo eraiki zuten beren eliza, hirirako zubiaren ondoan. 1491ean ordean turkiarrek hiria erasotzerakoan eliza suntsitu eta monjeek hirian babestu behar izan zuten. 1553 urtean agustindarrek hiri utzi zuten baina 1623an berriz itzuli ziren eta aurreko eliza izan zen tokian eliza berria altxatu zuten. 1628an eta 1645ean suteak izan zituen eta eliza oso kaltetua gelditu zen.

1645ean beraz elizaren hondarrak eraitsi eta Konrad Ruessenstein baroiak eliza berria altxatzeko egitasmoa eta dirua jarri zituen. Proiektuaren egilea nor izan zen ezagutzen ez bada ere Italiako joera estetiko modernoak hartu zituen. 1669an bukatu ziren lanak eta gaur egun duen itxurarekin. 1784an Vienako gobernuak agustindarren ordena desegin zuen eta **Deikundeko parrokia** izena hartu zuen elizak. 1805ean frantziskotarrek hartu zuten.

Deskribapena
------------

Aurrealdea barroko goiztiarraren adierazgarria da eta Prešeren enparantzara (Prešernov trg) begira dago. Barnealdea gela handi batek osatzen du, basilikak izan ohi diren antzera. Koroa bera ere habeartea bezain zabala da. Alboetan dauden kaperak ilunagoak dira. Aldare nagusia Francesco Robba arkitektuak bukatu zuen 1736an.

Iruditegia
----------

* Deikundeko eliza frantziskotarra.Deikundeko eliza frantziskotarra.
* Elizaren aurrealdea.Elizaren aurrealdea.
* Ljubljanica ibaiko zuhaitzaren ondoan frantziskotarren eliza.Ljubljanica ibaiko zuhaitzaren ondoan frantziskotarren eliza.
* Zubi hirukoitza eta eliza.Zubi hirukoitza eta eliza.
* Barnealdea.Barnealdea.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1785618
* Commonscat Multimedia: Annunciation Church (Ljubljana)

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3380151717058213900006
* GND: 1151235628
* NKC: ko2017956186

 |

* Wd Datuak: Q1785618
* Commonscat Multimedia: Annunciation Church (Ljubljana)
**Dhampiro** Errumania, Albania eta Bulgariako folklorean, orokorrean Balkanetan, ijitoen eta eslaboen kulturan, banpiro eta gizakiaren arteko nahasketa da. Baita sasi-banpiro bezala ezagutzen zaio. Mitologiaren arabera, Dhampiroa banpiro eta emakumearen arteko harremanen ondorioa da. Tradizio horiek esaten duten arabera, banpiro-ehiztari eraginkorrena da.

Izaki hau beste izenekin ere ezaguna da, besteak beste, *vampirdižia*, *glog* edo *sâbotnik*.

Mitoa
-----

Banpiroak, bizirik ez daudenez, antzuak direla esaten da, seme-alabak ezin dutela izan. Baina Balkanetan zabaldutako beste mito batek zera dio: gizonezko banpiroak, nahiz eta hilda egon, bizirik zeudenean maite zuten emakumearengana itzul daitezke eta haiekin larrua jo, ondorengoak izanik. Bulgarian, bestetik, banpiroek emakume birjinei eraso eta bortxatu egiten zieten. Dirudienez horrelako kondairak batik-bat hegoaldeko eslaboen artean daude zabalduta. Beste tokietan ere esaten da banpiroa ezaguna ez den herri batera joan daitekeela eta han ezkondu eta familia izan.

Dhampiroen ezaugarriak
----------------------

Dhampiroak, neurri handi batez, aitaren ezaugarriak jasotzen ditu, baina ez haren ahuleziak. Gauza dira banpiroak detektatzeko nahiz eta haiek ikusezinak izan. Banpiroak ezagutzeko duten metodo bat haien alkandoren mauketatik begiratzea da. Horregatik, ahalmen horiei esker, herrietan banpiroak harrapatzeko kontratatuak izaten ziren, hau da, banpiro-ehiztariak bezala.

Dhampiroek genetikoki haien abileziak trasmititzen dituzte baina bi belaunaldi behar dira haien ezaugarriak susmatzeko.

Dhampiroak fikzioan
-------------------

Dhampiroaren irudia dezente zabaldu da literaturan XX. mendean zehar, batez ere mendearen bigarren erdian. Komikiek, telesailek eta filmek dhampiroak protagonista moduan aurkeztu dituzte.

Hona hemen adibide batzuk:

* *Blade* (1973-2004), Marvel Comicsek sortutako pertsonaia.
* *D*, Vampire Hunter D, japoniar animeren pertsonaia.
* *Bruno Dhampiro*, Rosa Gilek idatzitako eleberriaren protagonista (2008).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Inc Icon Group International. Folklore: Webster's Quotations, Facts and Phrases. Editor ICON Group International, Inc. 2008. ISBN 0-546-66266-8, 9780546662665
2. ↑  Elsie,Robert. A dictionary of Albanian religion, mythology and folk culture. Editor C. Hurst & Co. Publishers, 2001. ISBN 1-85065-570-7, 9781850655701
3. ↑  McClelland, Bruce. Slayers And Their Vampires: A Cultural History of Killing the Dead. Editado por University of Michigan Press, 2006. ISBN 0472069233, 9780472069231.
4. ↑  S.G.B. St. Clair and Charles A. Brophy. A residence in Bulgaria or Notes on the resources and administration of Turkey, the condition and character, manners, customs, and language of the Christian and Musselman populations, with reference to the Easter question. J. Murray. Londres 1869.
5. ↑  M. J. Trow (2003) *Vlad the Impaler*: 56-57

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q723656

 |

* Wd Datuak: Q723656
***Deinosuchus*** krokodilio alligatoideen genero desagertua da, orain dela 82 eta 73 milioi urte (Ma) bizi izan zen aligator modernoarekin erlazionatuta, Kretazeo amaieran. Izena "krokodilo izugarria" gisa itzultzen da eta grezierazko *deinos* (δεινός), "ikaragarria" eta *soukhos* (σοῦχος), "krokodiloa" hitzetatik dator. Lehen aztarnak Ipar Carolinan (Estatu Batuak) aurkitu zituzten 1850eko hamarkadan; generoari izena eman eta deskribatu zen 1909an. 1940ko hamarkadan zati gehigarriak aurkitu ziren eta gerora Amerikako Historia Naturalaren Museoan eginiko garezurra berreraikitze eragingarrian sartu ziren, zehazgabea izan arren. **Deinosuchus**-en ezagutza osatu gabe jarraitzen du, baina azken urteotan aurkitutako garezurreko material hobeak harrapari masibo honen ulermen zientifikoa zabaldu du.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q133223
* Commonscat Multimedia: Deinosuchus

---

* **Datu taxonomikoak**
* EOL: 4472733
* GBIF: 4822222
* Paleobiology Database: 38442
* uBio: 4137959

 |

* Wd Datuak: Q133223
* Commonscat Multimedia: Deinosuchus
**Cipriano de Valera** (Valera?, Badajozko probintzia, 1532-Londres, 1602) espainiar erlijioso eta humanista bat izan zen, Casiodoro de Reinarekin batera Sevillako probintziako Santiponce herriko San Isidoro del Campoko monasteriokoa eta Iruñeakoa izan zena.

Joan Kalbin ezagutu zuen, noren ikasle eta bere lanen itzultzaile izan zen (1597an *La institución de la religión cristiana*ren lehen gaztelaniazko edizioa itzuli zuen). Ingalaterran jarri zen bizitzen 1558an, Cambridgen, Oxforden eta Londresen arteak, teologia eta gaztelania irakatsiz.

Bere herrikide Casiodoro de Reinaren *Biblia del Oso* ospetsua berrikuskatzen hasi zen, 1582tik aurrera *Para la gloria de Dios y el bien de la Iglesia Española* eskainiz. 20 urteren ondoren eta hil aurretik, irailean amaitu zuen. Europar konkistatzaileak Amerikan euren interes pertsonalengatik fedeagatik baino gehiago arduratzen zirela idatzi zuen, eta aberasteko bertakoak, "Jesukristo eurengatik hil ziren pertsonak" hil eta hauei lapurtzen zietela. Inkisizioak jazarri zuen, azkenean kalterik gabe irten zen arren. Editorea ere izan zen. Hartzaren Biblia edo Casiodoro de Reinarena, berak 1602an berrikuskatua, eliza protestante eta berrezarpenekoetan onarpen gehien duen edizioetako bat da.

Lan teologikoak
---------------

* *Opúsculos*
* *Los dos tratados del Papa y de la Misa*
* *Tratado para confirmar a los pobres cautivos de Bervería*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1092753
* Commonscat Multimedia: Cipriano de Valera

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 51698305
* ISNI: 0000 0000 6631 3609
* BNA: 000057274
* BNE: XX1021153
* BNF: 119883217 (data)
* CANTIC: a10173146
* GND: 124630596
* LCCN: n50046665
* NKC: xx0035175
* NLA: 54957084
* CiNii: DA12725124
* SUDOC: 058296190
* BIBSYS: 90411856
* UB: a1221434
* Open Library: OL935240A
* **Bilduma digitalak**
* Gutenberg proiektua: 40990

 |

* Wd Datuak: Q1092753
* Commonscat Multimedia: Cipriano de Valera
**David Lincoln Rabinowitz** (1960an jaioa) Yale unibertsitateko ikerlari bat da. Rabinowitzek, besteak beste, programa informatikoentzat zein kamerentzat CCDa sortu zuen, Lurretik hurbil igarotzen ziren asteroideak atzemateko. Bestalde, Lurretik urrun dauden objektuak aurkitzeko sistemak sortu ditu, hala nola, transneptunotar objektuak, supernobak, quasarrak, etab. behatzeko. Honek unibertsoaren hedapenari eta eguzki-sistemaren eboluzioari zein sorrerari buruz gehiago jakiten lagundu digu eta segurasko, lagunduko digu.

Michael E. Brown eta Chad Trujillorekin batera (biak ere *Quasar Equatorial Survey Team*eko kideak), hainbat zentauroren aurkikuntzetan parte hartu du, adibidez:

* 90377 Sedna
* 90482 Orcus
* Eris
* (136108) 2003 EL61
* (136472) 2005 FY9

Azkeneko hirurak egun berean aurkitu ziren.

Arizonako unibertsitateko Tom Gehrels eta bere Spacewatch Teamekin batera, Rabinowitzek beste argizagi bat aurkitu zuen: (5145) Folo.

Ikus, gainera
-------------

* Transneptunotar objektuak
* Astronomo ospetsuak
* Supernoba
* Yale unibertsitatea
**Denise C. Nuttall** **Stephens** (AEB, 1973 edo 1974) estatubatuar astronomiako irakasle laguna da Brigham Young Unibertsitateko Fisika eta Astronomia Departamentuko Fisika eta Matematika Zientzien Eskolan.

Biografia
---------

Denise Stephensek Brigham Young Unibertsitatean eskuratu zuen lizentzia (B.Sc.), bere maisutza eta doktoretza New-Mexikoko Estatu Unibertsitatean. Gero, Space *Telescope Science Institute-n* eta Johns Hopkins Unibertsitatean hasi zuen karrera, Brigham Young Universityra itzuli aurretik. Han irakasle elkartua da (Associate Professor).

Nano marroien atmosferak aztertzen espezializatu da. Hurbileko sistema bitarrak, nano marroiak eta masa txikiko izar-sistema bikoitzak identifikatu eta karakterizatzen ere aritu zen. Bere izarraren aurrean pasatzen diren planeta estrasolarrak aztertzen ditu. Horretarako, Brigham Young Unibertsitateko 16 hazbeteko teleskopioarekin eta Kepler teleskopioarekin biltzen ditu bere datuak. Teleskopio espazialak eta lurrekoak ustiatzen dituzten zientzietan ere interesa izan zuen, datuak infragorrian biltzeko.

Aurkikuntzak
------------

Denise Stephens da (79360) Sila-Nunam, Zoé, Logos, Thorondor, Echidna edo S/2002 ((48639) 1995 TL8) 1 satelitearen (48639), 1995 TL8 satelitearen, aurkikuntzaren edo baterako aurkikuntzaren jatorria.

2009an, Space Telescope Science Institute-ko Keith S. Noll-en arabera, objektu transneptunoen %11k izango luke satelite bat.

Komunitatearen parte-hartzea
----------------------------

Stephens BYUko Elkarte Astronomikoaren koordinatzailea da. Astrofest izeneko ekitaldi publikoa ere antolatzen du urtero, eta fisika eta astronomia erakusten dizkie haurrei modu dibertigarrian. Bera izan da campuseko futbol-talde bateko kapitaina, BYUko emakume-talde intramural bakarra.

Bizitza pertsonala
------------------

Denise Stephens ezkonduta dago eta zazpi seme-alabaren ama da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   «Denise Stephens» *physics.byu.edu* (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
2. ↑    *Faculty/Staff Directory : Denise Stephens.* .
3. ↑
4. ↑   «Clubs | Night Sky Network» *nightsky.jpl.nasa.gov* (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
5. ↑   **(Ingelesez)** «BYU professors lead next generation of female scientists» *The College of Physical and Mathematical Sciences (CPMS)* 2016-08-12 (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
6. 1 2   **(Ingelesez)** Murphy, Jen.  (2017-11-25). «The Football Team Full of Ph.Ds» *Wall Street Journal* ISSN 0099-9660. (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q21188891
* Commonscat Multimedia: Denise C. Stephens

---

 |

* Wd Datuak: Q21188891
* Commonscat Multimedia: Denise C. Stephens
**Chesapeake** Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 222.209 biztanle zituen, Chesapeake city kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Chesapeake city konderriak 908,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 26,05 ura dira. Beste 882,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 244,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 222.209 pertsonetatik 143.957 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 9.706 dira. 65.204 beltzak edo afroamerikarrak. 720 amerikar natiboak ziren eta 147 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6.289 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 266 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5.626 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49222
* Commonscat Multimedia: Chesapeake, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 140716702
* ISNI: 0000 0004 0390 9033
* GND: 4090360-6
* LCCN: n80060995
* NKC: ge679116
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 206671
* TGN: 2111086

 |

* Wd Datuak: Q49222
* Commonscat Multimedia: Chesapeake, Virginia
**Cotton Club** AEBetako New York hirian Lege lehorraren garaian zehar irekia egon zen gau klub bat izan zen.

1920an Harlem auzunean ireki zen, Manhattango afroamerikar auzoa, nahiz eta orokorrean afromerikarrek sarrera galerazia izan. Kluba Jack Johnson pisu astunen boxeo txapeldunak ireki zuen, eta 1923an Owney Madden gangster eta kontrabandistak Sing Sing espetxean preso zegoela erosi zuen, Cotton Club izenera aldatuz.

Klub mitiko honetan musikal ugari estreinatzeaz gain artista eta musikari nabarmen askok jo izan zuten, tartean Fletcher Henderson, Duke Ellington, Count Basie, Bessie Smith, Cab Calloway, The Nicholas Brothers, Ella Fitzgerald, Louis Armstrong, Nat King Cole, Billie Holiday edo Ethel Waters. Igandetan "Celebrities Nights" ("Ospetsuen Gauak") ohikoak ziren, hauetara politika eta kultura munduko pertsona nabarmenal publiko edo bezero gisa bertaratzen ziren, tartean Jimmy Durante, George Gershwin, Al Jolson, Mae West, Irving Berlin, Eddie Cantor, New York hiriko Jimmy Walker eta beste hainbat pertsona ospetsu ere.

1925ean denboraldi labur batez legezkanpoko pattarra saltzeagatik itxiarazi zuten. Jada poliziaren etengabeko presiorik gabe berrirekia izan zen. 1933an Madden berriz ere Sing Sing espetxean preso sartu zuten, baina bere gozamenerako klubeko dantzari eta streapperrak bisitatzeko pribilegioa eman zioten.

1940ean behin betiko itxia izan zen, ondoren leku berdinean eta Latin Quarter izenez beste klub bat ireki zen, 1989an hotel bat eraikitzeko asmoz eraikina eraitsia izan zen arte. 1978an Harlemen Cotton Club berri bat ireki zen, baina 125 kalean.

Zinema
------

* *The Cotton Club* (1984), Francis Ford Coppolak zuzendu eta Richard Gere, Gregory Hines, Diane Lane, Bob Hoskins, Nicolas Cage, James Remar eta Laurence Fishburne aktoreek antzeztua.

Kanpo estekak
-------------

* 1931 German broadcast recording of a live performance in Cotton Club, New York City
* "Harlem Jazz: Essential Recordings", Ted Gioia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1136776
* Commonscat Multimedia: Cotton Club

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1136776
* Commonscat Multimedia: Cotton Club
**Deuel konderria** (ingelesez: *Deuel County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chappell da. 2010eko zentsuaren arabera 1.941 biztanle zituen, Deuel kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Deuel konderriak 1.141,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,23 ura dira. Beste 1.139,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,7 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 1.941 pertsonetatik 1.914 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 75 dira. 1 beltzak edo afroamerikarrak. 6 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q428902
* Commonscat Multimedia: Deuel County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 145527179
* LCCN: n88187043
* **Lekuak**
* OSM: 1411464
* TGN: 2001340

 |

* Wd Datuak: Q428902
* Commonscat Multimedia: Deuel County, Nebraska
**Dadaab** Kenyan, Somaliako mugatik gertu, Garissa konderrian dagoen giza kokagunea da. Bertan, 2015eko urriatik Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren Bulegoko base handi bat dago. Base horretan 313 255 pertsona bost kanpamentuetan babestuta daude. Munduko babes-kanpamendu handiena da.

Dadaab Kenya eta Somalia arteko mugatik 100 kilometrotara dago. Hiri hurbilena Garissa da, konderriko hiriburua.

Dadaaden biltzen den populazio nagusia Somaliako gerra zibiletik ihes egindako somaliarrak dira. Kanpamenduaren ekonomia batez ere errefuxiatuei zuzendutako zerbitzuen inguruan antolatzen da; bestetik, somaliar batzuk abeltzainak dira.

Dadaaben zentroa.

Ikus, baita ere
---------------

* Kakuma

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑

Kanpo loturak
-------------

* **(Ingelesez)**:Somaliako errefuxiatuen egoera.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1007680
* Commonscat Multimedia: Dadaab

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3389153532506948820000
* LCCN: no2013105601

 |

* Wd Datuak: Q1007680
* Commonscat Multimedia: Dadaab
**Costilla konderria** (ingelesez: *Costilla County*) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua San Luis da. 2010eko zentsuaren arabera 3.524 biztanle zituen, Costilla kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Costilla konderriak 3.186,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,83 ura dira. Beste 3.177,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,9 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.524 pertsonetatik 3.413 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 2.327 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 34 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 30 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Fitxategi:USA Costilla County, Colorado age pyramid.svg

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q311897
* Commonscat Multimedia: Costilla County, Colorado

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 158385293
* LCCN: n88205723
* **Lekuak**
* OSM: 421120
* TGN: 2000203

 |

* Wd Datuak: Q311897
* Commonscat Multimedia: Costilla County, Colorado
Hegazkinetarako JP-5 erregaiaren dentsitate erlatiboa neurtzen.
**Dentsitate erlatiboa** gai baten dentsitatearen eta erreferentziatzat hartzen den beste gai baten dentsitatearen arteko erlazioa da. *Grabitate espezifiko* ere deitzen zaio, baina *dentsitate erlatibo* terminoa lehenesten da erabilera zientifiko modernoan.

Eskuarki, uraren dentsitatea hartzen da erreferentziatzat, hau da, *urarekiko dentsitate erlatiboa* esan nahi du gehienetan. Hartara, «korindoiaren dentsitate erlatiboa 4ra hurbiltzen da» irakurtzen badugu, korindoiaren *urarekiko dentsitate erlatiboa* adierazi digute.

Dentsitate erlatiboak ez du unitaterik, bi dentsitateren arteko erlazioa denez. Gai baten dentsitate erlatiboa bat baino txikiagoa baldin bada, erreferentzia baino dentsitate txikiagokoa da; bat baino handiagoa baldin bada, berriz, erreferentzia baino dentsitate handiagokoa da. Dentsitate erlatiboa zehazki bat baldin bada, dentsitate berdinekoak dira; hau da, bi gaien bolumen berdinek masa berdina dute. Erreferentziako gaia ura baldin bada, bat baino dentsitate erlatibo txikiagoko gai batek flotatu egingo du ur gainean. Adibidez, izotz puska batek, 0,91 inguruko dentsitate erlatiboa izaki, flotatu egingo du. Bat baino dentsitate erlatibo handiagoa duen gai bat, ordea, hondoratu egingo da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Iñaki, Azkune Mendia.  (1994-01-01). «Harrijasotzearen fisika» *Zientzia.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).

Ikus, gainera
-------------

* Dentsitate (fisika)

Kanpo estekak
-------------

* Joxemi Campillo: *Fluidomekanika- 1, Hidrostatika*, Unibertsitatea.net, 2007-10-02.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q11027905
* **Identifikadoreak**
* NDL: 00563307
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D013046

 |

* Wd Datuak: Q11027905
**Cottage** bat.
***Cottage***, ingelesez eta bereziki herrialde anglosaxoietan, landa tokietako etxebizitza bat da, material apalez egina, hirietan, estilo honetako etxebizitzak ere badauden arren.

Erdi Aroan, *cottage* hitzak (latinez *cotagium*) ez zuen bakarrik etxebizitza bat esan nahi, baizik eta etxebizitza bat (*domus*) eta etxalde bat (*grangia*) ate batek (*portum*) itxitako hesituriko lurrezko lurralde batetaz gain.

Honen adibide batzuk XV. mendeko epaitegietako biribilkietan aurki daitezke. Txabola erako etxebizitzak, latinezko izena sortu zuen: *domum dicti cotagii*, etxaldea *grangia dicti cotagii* deitua izan zen bitartean.

Denboran aurrerago, txabola hitzak, baso eta nekazaritza lurretako dependentziak hartzen zituzten etxalde txikiak adierazten omen zituen. Txabola batek, zentzu honetan, bere barnean, tipikoki, landutako lur akre gutxi batzuk baino ez zituen izango.

Denboran oraindik aurrerago, XVIII. mendetik aurrera, industriaren garapenak, ehungileen eta meatzarien txabolen garapena ekarri zuen.

Oxford ingeleseko hiztegiaren arabera, *cottage* hitza (txabola) Ipar Amerikan erabiltzen da udako etxebizitza bat adierazteko, zein, inguru urtsu batean dagoen. Edo, baita ere, osasuna edo gozamenarentzako leku bat, lehen aldiz, 1882an erabili zena, Maine estatuko Bar Harborrari erreferentzia eginez.

Ikus, gainera
-------------

  

* Borda
* Txabola

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5783996
* Commonscat Multimedia: Cottages

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85033295
* NKC: ph119132
* AAT: 300005500

 |

* Wd Datuak: Q5783996
* Commonscat Multimedia: Cottages
**Costa Ricako Errepublikaren ereserkia** Costa Ricako ereserkia ofiziala da 1852. urtetik. Manuel María Gutiérrez Floresek egin zuen ereserkia honen musika, eta Gabriel-Pierre Lafondi dedikatu zion.

Ereserkia Nazionalaren musika
-----------------------------

1821eko independentzia aldarrikatu zuenetik, Costa Ricak ez zuen ereserkia nazionalik izan. 1852an, orduko lehendakariak, Juan Rafael Mora Porrasek, Ingalaterrako eta Estatu Batuetako ordezkari diplomatikoen heldueraren berri izan zuen.

Honek Costa Ricako banda militarreko zuzendariari, Manuel María Gutiérrezi, herrialdeko ereserkia nazionala jo behar zuela esan eta honek Espainiako independentziatik ez zela ereserkirik existitzen erantzun zion. Orduan, Juan Rafael Mora Porras lehendakariak Manuel María Gutiérrezi segituan sortzeko agindu zion. Tradizioak esaten duenez, Gutiérrezek ezetz esan zuen, oso denbora gutxi zuelako. Beraz Morak bere atxiloketa ordenatu zuen *Cuartel Principal*ean; Errepublikako lehendakariak bere zeregina amaitu arte ateratzea debekatu zion eta azkenean idaztea lortu zuen.

Costa Ricako ereserkiaren letrak
--------------------------------

1876. urtean zegoen ereserkiaren zati bat hau da, Juan Garita eta Guillének idatzita:

*Cantaré de la patria querida*

*el honor, libertad y esplendor*

*Con el alma de júbilo henchida*

*cantaré de la patria el honor.*

Beste jende askok ereserkiaren letrak ere idatzi zituen: batzuk ofizialak izan ziren (adibidez Juan Férnandez Ferrazek idatzi zuena) eta beste batzuk ez ziren ofizialak izatera heldu. Oraingo letra 1903. urtean egindako lehiaketaren deialdian aukeratu zuten eta Ascensión Esquivel Ibarrakoa da.
Hainbat MDF taula.
**Dentsitate ertaineko zuntzezko taula** edo **MDF** (ingelesez *Medium Density* Fibreboard) zur-hondakin gogorrak edo bigunak zur-zuntzetan zatituz lortzen den berreraikitako zur-produktua da, askotan desfibriladore batean, argizaria eta erretxina aglutinatzailearekin nahasiz, eta panelak osatuz bero eta presio handia aplikatuz. MDFa, oro har, kontratxapatua baino trinkoagoa da. MDF aglomeratua baino sendoagoa eta trinkoagoa da.

Zura (aurretik desfibratu eta zeukaten lignina kenduta) presio eta bero handiaren bidez erretxina sintetikoekin lotzen da, lehorrean, dentsitate ertaina lortu arte.

Egitura uniforme eta homogeneoa du eta testura fina, aurpegiei eta ertzei akabera ezin hobea izatea ahalbidetzen diena. Ia zur trinkoaren antzera funtzionatzen du, osorik fresatzeko eta zizelkatzeko gai baita. Dimentsio-egonkortasuna, zur trinkoa ez bezala, ezin hobea da, baina bere pisua oso handia da. Zurezko xaflak egiteko oinarri bikaina da. Lakatzeko edo margotzeko ezin hobea da. Bernizatu ere egin daiteke (nahiz eta bere ezaugarriengatik ez den beharrezkoa ). Itsatsi egiten da (kola zuriarekin) erraz eta arazorik gabe. Kolore marroi ilun ertainekoa izan ohi da eta gaur egun merkatuan dagoen kostu baxuko taula merkea da.

Pisua arazorik ez den altzari mota guztiak (funtzionalak edo artistikoak) eraikitzeko gomendatua. Lakatzeko oinarri bikainak dira. Bikaina mahaien eta lan-mahaien goiko gisa.

Ez da egokia kanpoko edo hezetasunerako, zur mota hau berehala hantzen da urarekin gutxieneko kontaktuan. Etengabeko baldintza hezeetan, oholak hauskor bihurtzen dira, bolumena bikoiztuz ere. Badira MDF plakak hezetasunaren aurkako tratamendua dutenak (hidrofugoa).

Funtsean altzarigintzan erabiltzen da (armairu eta tiraderen hondoetarako armairuetan oso merkeak direlako eta ez direlako usteltzen edo pipiatzen), eraikuntzan eta erlazionatutako industrietan, baina taila eta eskulturak egiteko ere erabiltzen da, hainbat ohol itsatsiz. elkarrekin, lodiera egokia lortu arte, euskarri edo margo-mihise gisa, maketen oinarri gisa eta argazki markoen, kartelen eta puzzleen atzealde gisa.

Batez ere pinu radiata motako txirbil edo zerrauts finez edo antzeko egurrez egiten da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *El uso de la madera en las mesas de centro.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q642231
* Commonscat Multimedia: Medium-density fibreboard

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300390932

 |

* Wd Datuak: Q642231
* Commonscat Multimedia: Medium-density fibreboard
**Desordutan** 2005ean, Tolosako hiru lagunek sortutako taldea da.

Ibilbidea
---------

Txus, Iñigo eta Gorkak sortu zuten proiektu akustiko bat da, gitarra akustikoa, baxua eta bateriaz baliatuz. Beranduago, bigarren gitarra-jotzailearen etorrerarekin (Egoitz) hirukoa pop-rock bandan bilakatu zen. Beranduago berriz, lan kontuak zirela medio, Gorkak erreleboa Juleni pasa behar izan zion. Hasieratik azpimarratu nahi izan ditu laukoteak abestien doinu eta melodiak; letra eta poema landuak doinu melodikoez eskeiniak…baino base rockeroa baztertu gabe.

Lehen kontzertua 2006ko apirilean eman zuten Tolosako Bonberenean. Urte horretako abenduan bertan, lehen maketa grabatu zuten Tolosako Bonberenean, Screech eta Etxebe teknikari zirelarik. Nahasketaz Karlos Osinaga ‘Txap’ arduratu zen. Lagun artean egindako lan hau ‘DESORDUTAN’ izenarekin kaleratu zuten eta autoekoiztua izan zen. ‘Ordularien’ lehen maketa honek makina bat kontzertu eskaintzeko aukera eman die azken urte hauetan, eta baita bandak bere nortasuna eta norabidea definitzeko ere. Hasieran anekdotikoa zen haizezko instrumentuen laguntza esaterako, orain taldearen baitan funtsezkotzat hartu daiteke, batik bat zuzenekoetan. Esan beharra dago, taldekideek beste formatu musikaletan ibiliak direla eta badutela nolabaiteko esperientzia beste taldetan: kamara orkestra, txaranga, musika banda, kolaborazioak beste rock taldeekin… Lanaren helburua, taldearen musika hedatu eta zuzeneko gehiago eskaini ahal izatea alegia, ez dute amaitutzat jotzen eta dagoeneko kanta berriak eta zuzeneko formatu ezberdinetan ari dira lanean ate gehiago irekiko lizkieken lehen diskari begira.

Partaideak
----------

* Joseba Aranburu, txus;
* Iñigo Karrera;
* Egoitz Ezkerra;
* Julen Goikoetxea

Diskografia
-----------

* *Desordutan* (2006, maketa)
* *Eromena zor dizut...* (2009)

Kolaborazioak
-------------

* *Oinarria eraikitzen. Irura, Kilometroak 2008* (2008)

Kanpo estekak
-------------

* Taldearen webgunea.[*Betiko hautsitako esteka*]
* Taldearen myspace webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12256195

 |

* Wd Datuak: Q12256195
**Denis Levaillant** (Paris, Frantzia, 1952ko abuztuaren 3a -) frantses musikagilea eta pianista da.

Biografia
---------

Nancyn egin zituen piano- eta musika-idazketarako ikasketak. 1970eko hamarraldian berdin-berdin ikus zitekeen piano-errezitaletan edo jazz-kontzertuetan. Ondoren filmetako eta ikuskizun musikaletarako musika osatzen hasi zen. 1981ean *Bleu 17* elkartea sortu zuen, ikuskizun-modu berrietara zabalik zegoena. 1995ean, berriz, Frédéric Leibovitzekin batera *Musika generalista* bulegoa sortu zuen, ikus-entzunezko alor guztiak lantzen zituena.

Koreografoekin eta antzerki-zuzendari ospetsuekin lan egin zuen: *Le Jardin du sanglier* (1979, *Basurdearen lorategia*), *Les Pas perdus* (1983, *Urrats galduak*). Jarduera horiez gainera, azpimarratzekoa da Levaillantek zuen idazteko gaitasuna; hainbat aldizkaritan idatzi zuen: *Le Monde de la musique, Revue d´esthétique, Corps écrit*. Liburu bat ere idatzi du: *L´Improvisation musicale* (1980).

Irrati-ekoizlea ere bazen, eta RAIko Italia saria irabazi zuen *Speakers* (1988) bere irratirako poemagatik, eta Tendanza nazioarteko saria *Piano solo Piano* ikuskizunagatik (1987). Operaren (*OPA mia,* 1990) eta zirkuaren (*Piano Circus,* 1993) alorretan ere aritu da, eta baita zineman ere. Levaillanten katalogoa hirurogei partiturak osatzen zuten 1999an. Musika-lan nagusiak hauek ditu: *Harri beltzak,* hamabi ahots mistotarako (1984); *Gesualdoren hilobia* (1995); *Narzisoren ohiartzuna,* piano eta orkestrarako kontzertua (1996), *Ipuin-paisaiak,* orkestrarako bost pieza (1998). Katalogo hori mestizaje-gune bat da, Afrika, jazza, pop ingelesa, Ravel, Debussy eta abar maisutasun handiz nahasten dituena.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q941992
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 119021064
* ISNI: 0000 0001 1455 9735
* BNF: 13896591s (data)
* GND: 134823451
* LCCN: n81028695
* SUDOC: 026987368
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 03829/eu\_l\_1728/l1728

 |

* Wd Datuak: Q941992
**Desnitrifikazioa** nitrogeno organikoaren (NO3-) erredukzioan datza, nitrogeno gasa (N2) sortzeko. Bakterio batzuek (Pseudomonas, Thiobacillus...) besterik ez dute desnitrifikazio biologikoa burutzen: arnasketa anaerobioa egiten dutenean nitratoa elektroien azken hartzaile gisa erabiltzen dute.

Desnitrifikazioa honako ekuazio honetan labur daiteke:

2NO3- + 10e- + 12H+ → N2 + 6H2O
Tarteko produktuak hauek izanik:

NO3- → NO2- → NO → N2O → N2 gas
Nitratoa arnasketa anaerobioan erabiltzerakoan nitritoak (NO2-) agertzen dira lehen. Nitritoak erreduzitzerakoan nitrogeno gasa sortzen da gero. Nitritoak oso toxikoak dira, eta haien pilaketa arriskutsua da; hori dela eta, desnitrifikazioa osatu behar da nitrito-pilaketa hori ekiditeko.

Desnitrifikazioa kaltegarria da nekazaritzan, lurzoruen nitratoak galtzen direlako. Hala ere, zenbait kasutan onuragarria izan daiteke; esaterako, ur-hondakinen tratamenduan, urak dituen nitratoak ezabatzeko (nitrato horiek eutrofizazioa eta algen hazkuntza eragiten baitute)

Desnitrifikazioak nitrogenoa lurretik atmosferara eramaten du. Alderantzizko bidea nitrogenoaren finkapenaren bidez gertatzen da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q742637
* **Identifikadoreak**
* GND: 4011447-8
* NKC: ph565280
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D058440

 |

* Wd Datuak: Q742637
1731. urteko kobrezko denga. 
**Denga** (errusieraz: **деньгá**) kopek erdi baten baliokidea zen Errusiako diru-unitatea zen (100 kopekek errublo bat egiten dute). Gutxi dakigu bai bere jatorriari eta bai desagertzeari buruz, baina uste da V. mendean Balkanetan erabilitako moneta batetik sortu zela eta XVIII. mendean zehar erabilera gutxitu egin zela eta XIX. Mendearen hasieran desagertu zela. Ez zuen sekula izan truke ofizialik errubloarekin, bere balioa Errusiako eskualde batetik bestera aldatzen baitzen.

Errusian hasi ziren egiten XIV mendearen erdialdean, hasieran Urrezko Horda zilarrezko txanponen imitazio gisa. Gramo bat pisatzen zuten. Dmitri Donskóiren garaian, txanponak errusiar motiboak erakusten hasi ziren, nahiz eta Hordako arabiar alfabetoko inskripzioak agertzen jarraitu zuten Ivan III.aren garaira arte.

Denak Errusiako hegoaldeko printzerrietan bakarrik ekoizten zituzten, izan ere, Novgorod eta Pskov hiriek berezko zilarrezko txanponak zituzten. 1535ean bi denga edo *"moskovka" trukea ezarri* zuten zilarrezko txanpon edo *"novgorodka"* horietako bakoitzerako. Novgorodken produkzioa 1540ko hamarkadan hasi zen lantza batekin zaldun baten irudiarekin (errusieraz *kopyó*), gerora kopek izeneko txanpona sorrarazi zuena.

Txanpon honen egitea XVI. mendearen ondoren behera egin zuela dirudi, gero eta urriagoa izan arren, jakina da, gutxienez, Petri Handiaren erregealdira arte iraun zutela, 0,14 gramoko pisua lortu zutenean eta alferrikako balorazioa lortu zutenean transakzio gehienetan. Tsar horrek moneta honen egin zuen erreforman, bere balioa sendotu zuen, 1916ra arte zirkulazioan jarraituz.

XIX. mendean, moneta honen deitura tradizionala **Denga-tik** **Denezhka** txikigarrira aldatu zen, **Kopek** **½** batean laburbildu aurretik. 

* Zilarrezko bi denga, Novgorodeko Errepublika, 1420-1478. Zilarrezko bi denga, Novgorodeko Errepublika, 1420-1478.
* 1854. urteko Denezhka 1854. urteko Denezhka
* 1909. urteko Kopek ½ 1909. urteko Kopek ½

Txanpongileak
-------------

* Petri I.a Errusiakoa (1700 - 1718)
* Ana Errusiakoa (1730 - 1731, 1734 - 1740)
* Ivan VI.a Errusiakoa (1741)
* Isabel I.a Errusiakoa (1743 - 1754, 1757 - 1760)
* Petri III.a Errusiakoa (1762)
* Petri III.a Errusiakoa (1764, 1766 - 1775, 1783 - 1796)
* Paulo I.a Errusiakoa (1797 - 1801)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q487060
* Commonscat Multimedia: Denga

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q487060
* Commonscat Multimedia: Denga
**Denis Valerievitx Bogdan**, errusieraz Денис Валерьевич Богдан, (Hrodna, Bielorrusia, 1996ko urriaren 13a), boleibolean lehiatzen den kirolari errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean , ROC taldearekin Frantziaren atzetik eta Argentinaren aurretik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Denis Bogdan, Valentin Golubev, Ivan Jakovlev, Jegor Kliuka, Igor Kobzar, Ilias Kurkaiev, Maksim Mikhailov, Pavel Pankov, Viktor Poletaiev, Jaroslav Podlesnykh, Dmitri Volkov eta Artiom Volvitx-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoak, estalia
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Denis Bogdan» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
3. ↑  Denis Bogdan WorldofVolley-en **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q107354489

 |

* Wd Datuak: Q107354489