recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mekako xerifea** (arabieraz **شریف مکة**, *šarīf makka*), Goi Erdi Arotik eta 1924 arte, Meka eta Medina (Saudi Arabia) hirietako erregeordeek eraman zuten titulua. Xerifearen funtzioa, hasiera batean behintzat, Islamaren bi toki santuak eta bertara joaten ziren erromesak babestea zen.

Xerife hitzak (*sharif* arabieraz), "noblea" esan nahi du, eta, bere alaba Fatima az-Zahra eta honen senar Ali ibn Abi Taliben bidez, Mahomaren ondorengo diren pertsonei erreferentzia egiten die. Tribu zentzu batean, tribu edo lurralde bateko pertsonen babeslea denarentzako ere erabil daiteke. Mekako xjerifeen kasuan, bi ezaugarriak ematen ziren.

Titulua, 1201etik aurrera, haxemiarrek izan zuten, kargu hau, desagertu arte mantenduko zutenak. 1517an, xerifeak, otomandar kalifaren autoritatea onartu zuen, hala ere, xerifeek, autonomia zabal bat izan zutelarik.

1916an, azken xerifea izan zen Husayn ibn Ali eta bere semeak, otomandar boterearen aurkako altxamendu baten buru izan ziren, altxamendu honek, Arabiar Matxinada izena jaso zuelarik. Matxinada honen ondorioz, Hiyaz eskualdea Estatu independente bihurtu zen. Husayn xerifea, une horretan, kalifa bihurtu zen. Baina, 1924an, Hiyaz eskualdea, Banu Saud klanak hartu zuen, ondoko Netxd eskualdeko erregeordeak, Erdialdeko Arabian. Haxemiarrak, boteretik boteak izan ziren, eta Hiyaz, Netxdi erantsia, 1932an, Saudi Arabia estatu berria eratzeko. Saudiar dinastia ez da xerifea, hau da, ez da Mahomaren ondorengo, eta, beraz, Estatu berriko erregeak ezin zuen beretzat aldarrikatu Mekako xerife titulua. Honela, titulua desagertu zen, etengabe existitu zena Islamaren hasieratik. Hau nolabait konpondu nahian, Toki Santuen Zaindaria izeneko titulu berria sortu zen, Saudi Arabiako erregearen irudiarekin lotuta doana.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15109402

 |

* Wd Datuak: Q15109402
**Marrakex Estadioa** (arabieraz: ستاد مراكش‎) Marrakexen dagoen erabilera anitzeko estadio marokoar bat da. Gregotti Associati International diseinatu zuen eta 2011ko urtarrilean amaitu zen. Nagusiki futboleko partiduentzat erabiltzen da. KAC Marrakech-ren estadioa da. Estadioa, 45 240 ikusleentzarako gaitasuna dauka.

Esparrua, Stade El Harti ordezkatzen du, hiriko estadio nagusia da. Haren inaugurazioan 2011ko urtarrilaren 5an txapelketa lagunkoi bat egin zuten Kawkab De Marrakechen  eta Wydad Casablanca marokoar kluben artean eta  Olympique De Lyonen eta Paris Saint-Germain frantsesen aurrean.

Geroko planak
-------------

Gaur egungo gaitasuna 41,245 jarlekukoa da, inguratzen duen pista batekin, lan nagusi guztiak Marokoko gobernuak finantzatuko ditu, eta estadio guztia hondeatzea planeatzen da, pista kanporatzeko eta gaitasuna 69 565 ikuslentzaraino handitzeko.

Txapelketa egoitza
------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **FIFA-ko Kluben Txapelketa Mundialaren Finalaren Egoitza**Maroko 2013 |
|  | **FIFA-ko Kluben Txapelketa Mundialaren Finalaren Egoitza**
Maroko 2014 |

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1578430
* Commonscat Multimedia: Grand Stade de Marrakech

---

 |

* Wd Datuak: Q1578430
* Commonscat Multimedia: Grand Stade de Marrakech
Mazisa
Intxaur muskatua oskolarekin, mazisarekin eta barneko fruituarekin
**Mazisa** intxaur muskatuaren zuhaitzaren (*Myristica fragans*) arilua da (haziaren estalki mamitsua). 

Mazisa bereizteko, fruitua lehortzen uzten da hilabete batzuetan, eta ondoren azala zuritu eta trinkotasuna kentzen zaio. Ondoren, lehortzen uzten da, xafla moduan prentsatu ahal izateko. Lortutako produktuak kolore eskarlata du. 

"Muskata-lorea", "intxaur muskatuaren lorea" eta "mazis-lorea" deitzen zaio, baina izen hauek okerrak dira. Intxaur muskatua bera baino preziatuagoa izatera iritsi zen.

Erabilerak
----------

Mazisa gehien erabiltzen dituzten gastronomiak indiar sukaldaritza eta txinatarra dira, bai plater gozoetan bai gazietan. Europan maiz ikusten da patata-purean eta, Italiako sukaldaritzan, hainbat pasta eta haragi-plateretan. Erdi Aroko sukaldaritzan azukre edo eztirako espezia gisa ere erabiltzen zen.

Ikus gainera
------------

* Intxaur muskatua

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1882876
* Commonscat Multimedia: Mace (spice)

---

* **Identifikadoreak**
* NKC: ph138906
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 9R828X074Q

 |

* Wd Datuak: Q1882876
* Commonscat Multimedia: Mace (spice)
**Marie Smith Jones** (Cordova, Alaska, 1918ko maiatzaren 14a - 2008ko urtarrilaren 21a) Alaska hego-erdialdealdean (AEB) mintzatzen zen Eyak hizkuntzaren azken hiztuna izan zen. Eyak Nazioaren ohorezko burua zen eta jatorri Eyak osoko (hau da, bi gurasoak Eyakak zituena) lagun bakarra .

2005ean eginiko elkarrizketa batean, Smith Jonesek Eyak hizkuntzan bere izena **Udach' Kuqax\*a'a'ch** zela esan zuen, hau da, "urrundik jendea deitzen duen soinua" .

Jones arrantzale batekin ezkondu zen, William F. Smith, 1948ko maiatzaren 5ean. Elkarrekin bederatzi seme-alaba izan zituzten, baina ez zion ezta bati ere Eyaka irakatsi, zioenez, hizkuntzari lotzen zitzaion gizarte estigma zela eta. 1970eko hamarkadan Anchorage-ra joan zen bizitzera.

Michael Krauss hizkuntzalariarekin hasi zen lanean, Eyak hizkuntzaren gramatika eta hiztegia burutzen ziharduena. Bere azken anaia zaharra, bestalde, 1990eko hamarkadan hil zen. Ondoren, Jones politikagintzan murgiltzen hasi zen, eta bi alditan Nazio Batuetara joan zen bakeaz eta herri indigenen hizkuntzez hitz egitera. Halaber, ekintzaile ekologista ere bazen.

Jonesek arazoak izan zituen alkoholarekin, baina 50 urte betetzean edateari utzi zion. 2008ko urtarrilaren 21ean, 89 urte zituela, Anchorageko bere etxean hil zen arrazoi naturalak tarteko. Berarekin, Eyak hizkuntzak bere azken hiztuna galdu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Mary Pemberton, "Last full-blooded Eyak and fluent speaker of Native language dies", Associated Press (*Anchorage Daily News*), 2008ko urtarrilaren 22a.
2. ↑  Elizabeth Kolbert, "Last Words", *The New Yorker*, 2005eko ekainaren 6a.

Ikus, gainera
-------------

* Zerrenda:Hilda edo hilzorian dauden hizkuntzen azken hiztun ezagunak

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** "Last Alaska language speaker dies", *BBC*, 2008ko urtarrilaren 24a.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q266679

 |

* Wd Datuak: Q266679
***Papilloderma altonagai*** aire-arnasketa duen lurreko bare-espezie bat, lurreko molusku gastropodo pulmonatu bat Sigmurethra talde informalean.

*Papilloderma altonagai* ***Papilloderma*** generoko espezie bakarra da, eta bera da **Papillodermatidae** familia barruan dagoen genero bakarra, eta era berean hori da **Papillodermatoidea** superfamilia barruko familia bakarra.

 Espezie honen izena Kepa Altonaga doktorea omentzeko aukeratu zuten (2009), Euskal Herriko Unibertsitateko biologoa da bera. 
*Papilloderma* izen generikoa da, papila esan nahi duen *Papillo-* aurrizkiarekin eta grezieraz "azal" esan nahi duen *-derma* atzizkiarekin osatua. Izen hori aukeratu zuten gorputzak erpinetan ordenatutako papila konikoak dituelako.*Altonagai* izen espezifikoa Euskal Herriko Unibertsitateko Kepa Altonaga doktore malakologoaren gorazarrez ezarri zuten, espezie honen lehen aleak bildu zituena.

Papilloderma altonagai is located in EspainiaAlisasko mendateaAlisasko mendateaCovadongako santutegiaCovadongako santutegia*Papilloderma altonagai* barearen banaketa.
Espezie hau endemikoa da Espainiako iparraldean.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Seddon, M.B..  (2018). «Papilloderma altonagai.» *IUCN Red List of Threatened Species* (The IUCN Red List of Threatened Species) (Noiz kontsultatua: 2019-09-03).
2. 1 2 3  Wiktor A. Martin R. & Castillejo J. (1990). "A new slug family Papillodermidae with description of a new genus and species from Spain (Gastropoda, Pulmonata terrestria nuda)". *Malakologische Abhandlungen Museum für Tierkunde Dresden* **15**(1): 1-18.
3. 1 2   Bouchet, Ph. (Philippe).  (2005). *Classification and nomenclator of gastropod families.*  ConchBooks ISBN 3925919724. PMC 61351079. (Noiz kontsultatua: 2019-08-29).
4. ↑    Lartzanguren, Edu. «Euskarak zientziari emanak» *Berria* (Noiz kontsultatua: 2017-04-14).

Kanpo estekak
-------------

* Papilloderma altonagai Wiktor, Martín y Castillejo, 1990. www.miteco.gob.es Biodiversidad

|  |  |
| --- | --- |
| Datu-base taxonomikoak | EOL GBIF WoRMS  |
***Peter Capusotto y sus videos*** (euskaraz: *Peter Capusotto eta bere bideoak*) Diego Capusotto aktore eta umoristak gidatutako telebistako programa umoretsu eta musikal argentinarra da. Honek rockaren bideo klasiko eta garaikideen bilduma bat aurkezten du, bera protagonista duten esketx umoristikoekin tartekatuz. Peter Capusottok aurkezten ditu esketxak, programari izenburua ematen dion pertsonaiak, eta sortzaileen izenen elkarketatik sortzen da: Pedro Saborido (Peter) saioaren gidoigile izenaren bertsio anglosaxoia eta gidari eta sortzailearen abizena.

Saioak hainbat ñabardura dituen umorea erabiltzen du, begi-bistatik alegorikoa dena (zentzu bikoitza barne), batez ere argentinarren portaera, pentsamendu eta jarrera tipikoak irudikatzeko eta parodiatzeko, bai musika figurenak, bai herrialdeko biztanle gehienenak. Modu honetan, azpi-narrazioa erabiliz edo ez, Argentinako herriaren nolabaiteko idiosinkrasia eta ekintza komunen ikuspegi eta kritika belatua sortzen du, oro har testuinguru musikal batean kokatuz.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6073364

 |

* Wd Datuak: Q6073364
*Artikulu hau musika taldeari buruzkoa da; protesta-modua gaitzat duena beste hau da: «Manifestazio»*

**Manifa** Errepelegan (Portugalete, Bizkaia) 2003an sortutako punk rock taldea da.

Biografia
---------

2003ko maiatzaren 30ean Manifa bere lehenengo kontzertua eman zuen Bilborock salan. Bere lehengo kontzertuan abesti batzuk grabatu zituzten zuzenean eta maketa bat atera zuten "Manifa: Ruido del bueno". Formazio honetan: Unax baterian, Asier gitarran, Imanol baxuan eta Mena ahotsa. 2004ean bigarren gitarra jolea gehitzen dute "Marpe". Data hauetatik Josu sartzen da baxua jotzeko, Imanol ordezkatzen, horrela 2004ean gaur egun arte dagoen Manifako formazioa eratu zen: Unax baterian, Asier eta Marpe gitarra eta Mena ahotsa.

2003 eta 2006 artean zuzenean grabaturiko hiru maketa atera zuten, 2003an "Ruido del Bueno", 2004an "Seguimos dando por culo" eta 2005ean "tocando los cojones en directo".
2007an taldea gauzak serioago hartzen ditu eta bere lehenengo disko ofiziala kaleratzen dute: "Poder y fascismo". Honek estudioan grabatuta dago eta aurreko maketen abestiak biltzen ditu beste bi abesti berri gehitzen "PePe el facha" eta "Punki de el Corte Inglés".

Disko honek 2007ko martxoan aurkezten dute kontzertu batekin Bilboko "Kafe Antzokian".
Euskal Herriko eta Espainiako hainbat lekuetan jo ondoren hiru urtetik, 2010eko uztailean bigarren diska editatu zuten "Working Class Records" seiluaren menpean, "Ni tan Buenos como quisieran, ni tan malos como piensan". Bigarren diskarako, Manifa taldeari bururatzen zaio itsasontzi batean aurkeztea. Itsasontzi honek, "Txinbito" izenekoa Nerbioi ibaitik igaro zuen, Santurtzitik Bilbora, Sex Pistols Tamesis ibaian egin zuen bezala. Horretarako Manifa, Subversion X eta Flema argentinako punk taldearen konpainia izan zuen. 2010aren bukaeran lehenengo bideklip ofiziala publikatu zuen "Cuidaran de ti" abestiarekin.

2011an, beste kontzertu berezi bat egin zuten, aldi honetan Errepelega auzoan, kamioi baten gainean ibiltze bat egiten. Urte honetan ere, Manifa "monstruo-rock" batean sartu zen, "Aupa Lumbreiras" eta hurrengo urtean festibal honetan berriro errepikatu zuten eta nahiz eta eszenatoki "txikian" jo hainbat ikusle bildu zituzten. 2013ko apirilean hirugarren diska kaleratu dute Mungiako GAUA estudioetan grabatuta izan dena. Diska probokatzailea da zeinek eztabaida handia sortu du haien letra ausartengatik rock ingurunea kritikatzen.

Diskografia
-----------

### Maketak

* *Manifa, Ruido del Bueno* (2003)
* *Manifa, seguimos dando por culo* (2004)
* *Manifa, tocando los cojones en directo* (2005)

### Estudioko albumak

* *Poder y Fascismo* (2006)
* *Ni tan buenos como quisieran ni tan malos como piensan* (2010)
* *El gran circo del rock* (2013)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9027427

 |

* Wd Datuak: Q9027427
**Palmas Atea** edo gaztelaniaz **Porta de Palmas**, antzinean **Puerta Nueva** edo *Ate Berria*, Badajoz hiriko atea zen eta, egun, monumentu ezagunetariko bat da. Badajoz hiriko harresien sarrera bat zen. 1551an ireki zen.

Kokapena
--------

Guadiana gainean dagoen Palmasko zubiaren aurrean dago. Inguruko harresiak bota egin ziren.

Deskribapena
------------

Atea 1903an
Ateak arku konmemoratiboa eta bi dorre zilindrikoak ditu. Kanpoko fatxadan erdi puntuko arkua du, Karlos Habsburgokoaren armarriarekin hornituta. Barruko aldean Ama Birijinari eskainitako kapera dago. Dorreak errege-espetxe moduan erabili ziren XIX. mende amaiera arte.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**:Badajoz Udalaren informazioa.
* **(Gaztelaniaz)**:Badajozko harresien ateak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3399083
* Commonscat Multimedia: Puerta de Palmas

---

 |

* Wd Datuak: Q3399083
* Commonscat Multimedia: Puerta de Palmas


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Palmas atea*** Aldatu lotura Wikidatan |
***Pambikalbae*** Ediacararra garaian bizi izan ziren fosilen genero bat da. Sifonoforoen arbasoak zirela uste da. 570 eta 542 milioi urte bitartean bizi izan ziren. Espezie bakarra ezagutzen da, *Pambikalbae hasenohrae*.

Aurkikuntza eta etimologia
--------------------------

Australia Hegoaldean dagoen Flinders mendilerroko Nilpena eremuan aurkitu zen, Ediacara aztarnategitik gertu. Richard Jenkins geologoaren taldearekin lanean ari zen Pamela Hasenohr geologo amateurrak aurkitu zuen eta bere omenez *Pambikalbae hasenohrae* izena eman ztzaion espezieari. Richard Jenkins eta Chris Nedinek 2007an argitaratu zuten *Pambikalbae*-ren deskribapena.

Itsasoaren zikloak eragindako hareazko kanaletan aurkitu dira *Pambikalbae* aleak. Lurperatuak izan aurretik bere ganbaretan harea partikula ugari zegoen eta honek hiru dimentsiotan kontserbatzea ekarri zuen.

Deskribapena
------------

*Pambikalbae*-k hosto zabal itxurako gorputza zeukan, erdiko adatz batetatik hainbat "ganbara" lerrokatzen zitzaizkion alboetara, zigi-zaga. Ganbara hauek antzeko organismoenak baino handiagoak ziren, honek egiten zuen berezi *Pambikalbae*. 20 eta 30 zentimetro arteko luzera duten fosilak aurkitu dira, punturik zabalenean 12 cm-ko zabalera dutenak.

Bizimodua
---------

Lurrean finkarutik bizi zen organismo bentiko eta sesila zen. Bere ganbarak ireki eta itxi egiten ziren itsasoko uraren zirkulazioa ahalbidetuz eta uretako partikulak iragaziz elikatzen zen. Ganbara hauetako zelulak ziliatuak edo fladelatuak izango ziren partikula horiek eskuratu ahal izateko.

Taxonomia
---------

*Pambikalbae* generoa Cnidaria filumean kokaturik dago, marmoka eta polipoekin batera. Hasiera batean pennatulazeoen taldean sartua izan bazen ere ganbaren anatomia ikusita sifonoforoen taldean kokatu da.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   Jenkins, R. J. F.; Nedin, C..  (2007). «The provenance and palaeobiology of a new multi-vaned, chambered frondose organism from the Ediacaran (later Neoproterozoic) of South Australia» *Geological Society, London, Special Publications* **286** (1): 195–222. doi:10.1144/sp286.15. ISSN 0305-8719. (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).
2. ↑   Jenkins, R. J. F.; Ford, C. H.; Gehling, J. G..  (1983-07-01). «The Ediacara member of the Rawnsley quartzite: The context of the Ediacara assemblage (late precambrian, flinders ranges)» *Journal of the Geological Society of Australia* **30** (1-2): 101–119. doi:10.1080/00167618308729240. ISSN 0016-7614. (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).
3. 1 2 3   Nedin, Chris.  (2010-11-22). «Palaeoporn 20» *Ediacaran* (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).
4. 1 2   **(Ingelesez)** Vickers-Rich, Patricia; Komarower, Patricia.  (2007). *The Rise and Fall of the Ediacaran Biota.*  Geological Society of London ISBN 9781862392335. (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q49002437
* **Datu taxonomikoak**
* GBIF: 9296518

 |

* Wd Datuak: Q49002437
**Marie Politzer**, jaiotzaz **Larcade** eta **Maï Politzer** izenez ere ezaguna (Biarritz, 1905eko abuztuaren 15a - Oświęcim / Auschwitz, 1943ko martxoaren 6a) Lapurdin jaiotako militante komunista eta nazien kontrako erresistentziako kidea da.

Bere deitura senarrarengatik hartu zuen; Georges Politzer hungariar jatorriko filosofo eta teoriko marxista frantsesa zen.

Biografia
---------

Lanbidez emagina zen.

Alemaniarrek atxilotuta, 1943ko urtarrilaren 24an Paris aldeko Romainvilletik (Sena-Saint-Denis) Auschwitzera bidali zuten erresistentziako emakume ez judu, gehienbat komunista, ziren beste batzuekin; haien artean fusilatutako askoren alargunak zeuden. 230 bat ziren; batzuk aipatzearren:

* Hélène Langevin, Paul Langevin fisikariaren alaba eta Jacques Solomon idazlearen emaztea.
* Marie-Claude Vaillant-Couturier paristarra. Ez zen bertan hil eta PCFko diputatua izan zen urte luzez.
* Danielle Casanova komunista korsikarra. Kontzentrazio-esparruan tifusak hila.
* Marie-Élisa Nordmann.
* Charlotte Delbo.

**Marie Politzer**, Casanova eta beste batzuk bezala, tifusak hil zuen 1943ko martxoaren 6an. Gaixotasun hau Lublingo kartzelatik lekualdatutako atxilotuek eraman zuten Auschwitzera 1941eko apirilean. 1943an "erdialdeko esparruan" (Auschwitz I) 10-15000 bat lagun hil zituela kalkulatzen da.

Birkenaun (Auschwitz II) epidemiak 1943-1944ko neguan izan zuen indarrik gehien.

*Mort pour la France* ("Frantziaren alde hila") aipamena 1946ko maiatzaren 18 eman zioten. *Interné* eta *deporté* tituluak 1956ko ekainaren 5ean onartu zizkioten.

**Marie Politzer** karrika Biarritzen.

Bere oroimenez
--------------

Biarritz sorterriak bere izena karrika bati (*Allée Marie-Politzer*) emanez omentzen du; Maisonnabe Industrialdean dago, aireportutik hurbil. Karrikan Atlantica argitaletxearen egoitza dago, besteak beste.

Mugerren ere izen berbera duen beste zumardi bat dago, hau ere industrialde batean.

Arcueilen (Marne Harana) dagoen Osasun Etxeak bere izena darama eta frantses estatuko beste zenbait hiritan, Paris tartean *rue Georges et Maï Politzer* izenarekin
bikotea gogoratzen dute.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Ezin izan da konprobatu ea "Maï" horrek zerikusia duen euskarazko "Maddi" edo antzekoren batekin.
2. ↑  Nagyvárad / Oradea / Großwardein (hungariera, errumaniera, alemanieraz hurrenez hurren) orduan Hungaria zen; orain Errumanian dago.
3. ↑  Emakumezko konboi honi *équipe de France* deitu zion Louis Aragonek *Le Musée Grévin* olerkian.
4. ↑  Ikus curagiu.comen.
5. ↑  Parisko 12. barrutian. Ikus kalearen fitxa.[*Betiko hautsitako esteka*]

Ikus, gainera
-------------

Kanpo loturak
-------------

* **(Frantsesez)** Politzer eta Casanova lagunak curagiu.comen.
* **(Frantsesez)** Bere fitxa *Mémoire vive* elkartearen webgunea.
* **(Ingelesez)** Politzerren konboiarekin zerikusia zuten alemaniarren epaiketa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3292749
* Commonscat Multimedia: Marie Politzer

---

 |

* Wd Datuak: Q3292749
* Commonscat Multimedia: Marie Politzer
**1/1992 Lege Organikoa, otsailaren 21ekoa, Herritarren segurtasuna babestekoa** Espainiako lege organikoa izan zen, 1992ko martxoaren 13tik 2015eko uztailaren 1era arte indarrean egon zela. Egun hartan 4/2015 Lege Organikoa, martxoaren 30ekoa, Herritarren segurtasuna babestekoak ordezkatu zuen.

Herri mailan **Corcuera Legea**- aprobatu zutenean José Luis Corcuera sozialista Barne Ministroa zelako- edo **Atean emandako ostikoaren Legea** -segurtasun-indarrek delitu bat gertatzen ari zelaren susmoa bazuten erabaki judizial barik jabetza pribatuko ondasun sartzeko eskubidea ematen zielako- deitzen zioten.

Aurrekariak
-----------

Espainian herritarren segurtasunari buruzko zenbait lege izan dira: 1940an masoneria eta komunismo zapaltzeko legea eman zuten baina jada Espainiako Bigarren Errepublikan 1933ko Alfer eta gaizkinen Legea bazegoen, 1954an emendatu zutena.

45/1959 Legea, ordena publikokoa, frankismoaren ikur izan zen eta 1992ra arte zenbait atal indarrean izan ziren.

Konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoak
-----------------------------------------

Legeak eztabaida handia sortu zuen eta bere kontra zenbait konstituzio-kontrakotasuneko errekurtso jarri zituzten. Errekurtso hauek guztiak Espainiako Konstituzio Auzitegiak 341/1993 epaiaren bitartez ebatzi zuen. Auzitegiak errekurtso gehienak indargabetu zituen baina horietako bi partzialki onartu zituen. Epai honen bitartez 21.2 eta 26 j) artikuluak baliogabetu zituen (lehenengoa "atean ostiko"arena zen)

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Gaztelaniaz)** «Ley Orgánica 1/1992, de 21 de febrero, sobre Protección de la Seguridad Ciudadana (Vigente hasta el 1 de julio de 2015).» *Noticias Jurídicas*.
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Cientos de personas se manifiestan en Madrid contra la 'ley mordaza'» *El País* 2015/06/30.
3. ↑   «Mezularia otzantzeko asmoz» *Berria* 2015-03-14.
4. ↑   «Egoera ez justuetan, beti atera behar dugu smartphonea eta grabatu» *Argia* 2016-4-17.
5. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Enrique Dans - Patada en la puerta» *Libertad Digital*.
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** legal15m.  (2012/05/03). *Análisis de algunos aspectos de la Ley 1/1992 sobre Protección de la Seguridad Ciudadana relacionados con el ejercicio del Derecho de reunión.* .
7. ↑   «Corcuera legearen printzipio batzuk oso kezkagarriak dira» *Argia* 1993-12-26.
8. ↑   **(Gaztelaniaz)**  *Sentencia 341/1993, de 18 de diciembre de 1993. Recursos de inconstitucionalidad..*  BOE 1993-12-10.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q17619779
* **Identifikadoreak**
* BOE: BOE-A-1992-4252

 |

* Wd Datuak: Q17619779
Esperimentuaren eskema orokorra
**Hershey-Chase esperimentuak** Alfred Hersheyk eta Martha Chasek ADNa material genetikoa zela baieztatzeko 1952an egin zituzten saioen multzoa dira. Teoria hau 1944an frogatu zen lehen aldiz, Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentuari esker. ADNa 1869tik ezagutzen bada ere, zientzialari gehienek uste zuten proteinak zirela heredentzia-informazioa gordetzen zutenak.

Hersheyk eta Chasek T2 fago izeneko birusa erabili zuten esperimentuan. Fagoak egitura sinplea du, bi osagaiz osaturik baitago: material genetikoa eta hura babesten duen proteinazko geruza bat. Fagoak bakterioen kanpo-geruza erasotzen dute eta beren material genetikoa injektatzen dute; ondoren, bakterioaren makineria genetikoak birusaren ale berriak ekoizten ditu. Birusaren proteinazko geruza bakterioaren kanpoaldean itsatsita geratzen da.

T2 fagoaren egitura
Lehen esperimentuan, fagoaren ADNa fosforo-32 erradioaktiboz markatu zuten. Proteinak osatzen dituzten 20 aminoazidoetan ez da fosfororik agertzen. Ondoren, fagoek E. coli infekta zitzaten eragin zuten, eta gero birusen proteinazko geruza ezabatu zuten infektatutako bakterioetatik zentrifugazio bidez. Erradioaktibitatea proteinazko geruzetan ez zela ageri, bakterioetan soilik zegoela ikusi zuten.

Bigarren esperimentuan, fagoak sufre-35 erradioaktiboz markatu zituzten. Sufrea ez da ageri ADNan, baina bai zisteina eta metionina aminoazidoetan. Bakterioak eta birusen proteinazko geruzak banatu ondoren, erradioaktibitatea geruzetan soilik ageri zela frogatu zuten. Honela, bakterioa infektatzen duena ADNa dela ebatzi zuten.

Hersheyk 1969ko medikuntzako Nobel saria jaso zuen "birusen egitura genetikoan egindako aurkikuntzengatik".

Bibliografia
------------

* Hershey, A.D. and Chase, M. (1952) *Independent functions of viral protein and nucleic acid in growth of bacteriophage*. J Gen Physiol. 36:39-56.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q152561
* Commonscat Multimedia: Hershey–Chase experiment

---

 |

* Wd Datuak: Q152561
* Commonscat Multimedia: Hershey–Chase experiment
**Helgolandeko badia** (alemanez: *Helgoländer Bucht*) Ipar Itsasoaren hego-ekialdean dagoen badiaa da, Jutlandiako mendebaldeko kostaldea eta Alemaniako ipar-mendebaldeko kostaldea mugakideak dituena. Alemaniar Badiaren hegoaldeko zatia da.

56 metroko sakonera duen badia da, Elba ibaiaren bokaletik Helgoland uharteraino hedatzen dena, Wangerooge ekialdeko frisiar uhartetik eta Eiderstedt penintsulatik pasatuz, Ipar Frisian.

Itsas-ibilbiderik ibilienetako batek badia hau zeharkatzen du: Hanburgo, Elba ibaiaren bokalean, Doverreko itsasartearekin eta Mantxako kanalarekin lotzen duena. Badia parke nazional baten parte da, Helgoländer Felssockel izenekoa eta Wadden itsasoko Parke Nazionalen parte dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Drower, George.  (2011). *Heligoland: The True Story of German Bight.*  The History Press.
2. ↑   **(Alemanez)**  *Helgoländer Becken.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q702691
* Commonscat Multimedia: Heligoland Bight

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 247364810
* GND: 4393546-1
* LCCN: sh85059988
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q702691
* Commonscat Multimedia: Heligoland Bight
**Gramofonoa** soinua irartzeko eta entzuteko lehenengo gailua izan zen[erreferentzia behar], disko lau bat erabiltzen zuena. Fonografoak, ordea, zilindro baten gainean grabatzen zuen. 1888-an Emile Berlinerrek patentatu zuen.

Gramofonok grabazio mekanika analogikoa erabiltzen du, non soinu-uhinak bibrazio mekanika bihurtzen dira; bibrazio hauek mugiarazten dute ezten batek, kimikoki tratatu izan den disko baten azalaren gainean, kiribil moduko osatzen duten ildo bat lantzen duena.

Berlinerren gramofonoa, geroago garatzen ziren disko-jogailuak bezala, plater birakari, beso, ezten edo orratz eta anplifikadore baten datza. Soka edo motor elektriko batek 33, 45, edo 78 minutuko biraketa abiadura iraunkor batera platera birarazten du.

 Emile Berlinerren gramofonoa, (1910-1929 urteen artean).
Gramofonoren fonografo baztertzea lortu zuen azkenean bere ekoizpen-kostuak txikiagoak zirela eta, molde bakar batetik milaka kopia egin zitekeen. Fonografok errepresentazio original bakoitzean soinu hartze bakar bat baino ez zen egin. Horrexegatik, grabazioa egiten zenean, fonografo batzuk erabiltzen ziren.

Hala ere, fonografoak, 1877an Edisonek asmatua, abantaila bat zuen, gramofonoak ez zuena: erabiltzaileek beraien zilindroetan irarri edo grabatu zezaketen, musika ez ezik ahotsak ere, umeenak, txakurrenak... nahi zutena irarri zezaketen. Aukera honek abantaila asko zituen baina ez gramofonoak ez binilozko diskoak ere, ez zuten eskaintzen eta grabagailua azaldu arte ez zen berriz erabiltzeko moduan egoten.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7112808
* Commonscat Multimedia: Phonograph turntables

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 169443512 (data)
* GND: 4174890-6
* NKC: ph120603
* AAT: 300310107
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q7112808
* Commonscat Multimedia: Phonograph turntables
**Osborne 1** arrakasta komertziala izan zuen lehenengo ordenagailu eramangarria izan zen, Mendebaldeko Kostako Konputazio Azokan aurkeztua. Osborne Computer Corporation-ek kaleratu zuen. Ordenagailu horrek 11 kg pisatzen zituen, 1795US$ balio zituen eta orduan ezaguna zen CP/M 2.2 sistema eragilea zuen.

Bere hutsune nagusienak 5 hazbeteko (13 cm) pantaila ñimiñoa eta negozio aplikazioetarako behar adina ahalmen ez zuten disko malguak ziren.1976an Xerox PARC-ek garatutako Xerox NoteTaker prototipoak eragin handia izan zuen bere diseinuan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *La primera laptop cumplió 30 años.* .
2. ↑    *El Osborne I, el ordenador "portátil" de 1981.* .
3. ↑    *Osborne 1 - 1981.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1129603
* Commonscat Multimedia: Osborne 1

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85095888
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1129603
* Commonscat Multimedia: Osborne 1
De Grashaven, **Matthias Withoos**
**Matthias Withoos**(1627 – 1703), baita **Calzetta Bianca** eta **Calzetti** izenez ezaguna . Holandako margolaria, izadi hilak eta hiriko eszenak margotu zituen baina batez ere intsektuak, narrastiak eta sasiak aurreko planoan margotzeagatik ezaguna.

Withoos Amersfoort hirian jaio zen. Bere lehendabiziko irakaslea Jacob van Campenizan zen eta geroago Otto Marseus van Schrieck.

21 urte zituela, Withoos, Van Schrieckrekin eta Willem van Aelst-ekin Erromara joan zen. Bertan "Bentvueghels" taldean izan ziren eta Withoosen ezizena "Calzetta Bianca" ("Mahuka Zuria") izan zen.

Italian Leopoldo de Medicik hainbat margolan agindu zizkion.

1653 urtean Amersfoortera itzuli zen. 

1672 urteko "Urte Negargarria"n, frantziako tropek Amersfoort euren esku hartu zutenean, Withoosek Hoorn-era ihes egin zuen eta bertan bizi izan zen bere heriotza egunera arte, 1703 urtean.

Lanak
-----

Withoosen izadi hilak, aurreko planoen ilunak eta misteriotsuak diren basa-landareak, sasiak, intsektuak, narrastiak eta bestelako izakiak agertzeagatik dira aipagarriak. Pintura horietako batzuk *vanitas* motiboa dute eta garai hartako bildumagileen artean ohikoak ziren.

Horrez gain, hirietako hainbat ikuspegi ere irudikatu zituen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3  Seymour Slive, *holandako Pintura 1600-1800*, Yale University Press Pelican Artearen historia, New Haven, Conn: Yale University Press, 1995, p. 290.
2. ↑  H.-G. Dijk-Koekoek, "Withoos [Calzetti; Galzetta Bianca], Matthias [Matteo]," *Grove Artea Konektatuta*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1983347
* Commonscat Multimedia: Matthias Withoos

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 95681189
* ISNI: 0000 0000 6993 9607
* GND: 1064023622
* LCCN: no2019042015
* SNAC: w6qc153x
* ULAN: 500000100
* BPN: 94414419
* RKD: 85146

 |

* Wd Datuak: Q1983347
* Commonscat Multimedia: Matthias Withoos
Frantziar soldaduak erreten batean gerizatuak, Marneko lehen guduan (1914)
**Marneko guduak**, Lehen Mundu Gerran, Marne ibaiaren ondoan, Alemaniaren eta armada aliatuen artean gertatutako bi gudu izan ziren: Marneko lehen gudua eta Marneko bigarren gudua .

Lehenean, 1914ko irailaren 6tik 12ra, frantziar armadak, Michel-Joseph Maunoury jeneralaren agindupean, Alexander von Kluck jeneralaren agindupean zegoen alemaniarren armadari eraso zion, eta alemaniarrek ihes egin behar izan zuten.

Bigarrenean, 1918ko maiatzaren 27tik ekainaren 1era frantziarrek irabazi zuten Erich Ludendorffen armada alemaniarren kontra. 1918ko ekainaren 2tik 7ra, berriz, Marne ibaian aurrera zihoan alemaniar armadak frantziarren erasoa izan zuen. Uztailaren 15ean, Ludendorff jeneralak eraso egin zuen berriro ere. Aliatuen erantzuna oso gogorra izan zen, eta hantxe hasi zen Alemaniaren gainbehera eta gerraren bukaera.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  EIMA: *Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q348346

 |

* Wd Datuak: Q348346
**Gonzales konderria** (ingelesez: *Gonzales County*) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gonzales da. 2010eko zentsuaren arabera 19.807 biztanle zituen, Gonzales kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gonzales konderriak 2.770,91 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,2 ura dira. Beste 2.762,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 19.807 pertsonetatik 18.189 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 9.353 dira. 1.353 beltzak edo afroamerikarrak. 41 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 73 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 17 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 129 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q26614
* Commonscat Multimedia: Gonzales County, Texas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 144236884
* LCCN: n79115999
* NARA: 10036493
* **Lekuak**
* OSM: 1828445
* TGN: 1002414

 |

* Wd Datuak: Q26614
* Commonscat Multimedia: Gonzales County, Texas
**Gonzalo Carré Alvarello**, (Coruña, 1891ko urtarrilaren 24a - *ib.*, 1983ko abenduaren 18a) galiziar kirolari eta kazetaria izan zen.

Ibilbidea
---------

Eugenio Carré Aldao bere semeekin. Ezkerretik eskuinera: Gonzalo, Leandro, Eugenio, Luis eta Carlos
Bere gurasoak **Uxío Carré Aldao** eta **Purificación Alvarello Pena** izan ziren eta bere anaiak **Xosé**, **Uxío**, **Leandro** eta **Lois** Carré Alvareles. **María del Pilar Carré** eta **May Carré** idazleen aita izan zen.

1905ean hasi zen futbolari gisa jokatzen Victoria FC, eta FC Galizian eta María Pitan ere jokatu zuen. 1908tik aurrera kirol kazetaria izan zen *El Noroeste* egunkarian, eta Galiziako Futbol Federazioko idazkariorde izendatu zuten. Galiziako lehen Txirrindularitza Itzuliaren antolatzaileetako bat izan zen 1933an, eta 1955 eta 1972 artean Galiziako Atletismo Federazioko zuzendaritzan egon zen. 

Galiziako Atletismo Federazioaren merituaren urrezko domina, Espainiako Atletismo Federazioaren zilarrezko domina (1960) eta Gorputz eta Kirol Hezkuntzako Ordezkaritza Nazionalaren brontzezko domina (1965) jaso zituen. Espainiako Errege Federazio Atletikako ohorezko epaile nazionala izan zen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Gonzalo Carré Alvarellos | Galegos | Gallegos» *galegos.galiciadigital.com* (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
2. ↑   **(Gaztelaniaz)** «http://ivn.fwd.wf/assets/themes/lvdg2017/detail\_hemeroteca.php?id=» *La Voz de Galicia* (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).[*Betiko hautsitako esteka*]

Bibliografia
------------

* Gran Enciclopedia Galega (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q47429329

 |

* Wd Datuak: Q47429329
Herbert Parkeko kioskoa.
**Herbert Parkea** (irlanderaz *Páirc Hoirbeaird*) Dublingo Ballsbridge auzoko parke publikoa da.

Egitura
-------

Parkearen itzulinguruak milia baten luzera dauka. Oinezkoen bide batek zeharkatzen du parkea, hegoaldeko zatia iparraldekoa baino handiagoa delarik.

Hegoaldean Dodder ibaiaren ondoan hainbat futbol-zelai eta lorategi daude, bai eta ahateentzako putzu handi bat ere. Iparraldeko zatian aldiz tenis pistak eta bolatokiak daude.

Historia
--------

Pembrokeko kondeak hiriari emandako lurrek osatzen dute gaur egungo Herbet Parkea. 1907an mundu mailako feria bat egin zen bertan,  *Irish International Exhibition* (Irlandako Nazioarteko Erakusketa) deitu zena. Orduan eraikitako egiturak kendu zirenean parkea publiko bihurtzea erabaki zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4342218
* Commonscat Multimedia: Herbert Park

---

 |

* Wd Datuak: Q4342218
* Commonscat Multimedia: Herbert Park
Herbehereak, bere herrialde guztiekin. Hegoaldeko eta iparraldeko Herbehereen arteko muga gorriz
**Hegoaldeko Herbehereak** (nederlanderaz: *Zuidelijke Nederlanden*, frantsesez: *Pays-Bas méridionaux*), baita **Herbehere Katolikoak** deitua, Herbehereen eskualdea izan zen, espainiarren (1556-1714), austriarren (1714-94) eta frantziarren (1794-1814) eskuetan izandakoa. Berez, eskualdean Espainiak edo Austriak inoiz ez zituen zenbait estatu ere barnean zituen: Liejako Printzerria, Stavelot-Malmedyko Printzerria, Bouillongo Konderria, Horneko Konderria eta Thorngo abadia. Frantziar iraultzaileek eskualdea bereganatu arte Germaniako Erromatar Inperio Santuaren zati bat zen.

Hegoaldeko Herbehereak egungo Belgika eta Luxenburgo herrialdeen gehiengoa ziren, baita Herbehereak eta Alemaniako eskualde batzuk ere (Gueldre Garaia, 1713an Prusiakoa zena, eta Bitburg hiri ingurukoa). 1678ra arte, Frantziako Nord-Pas-de-Calais eskualdea eta Longwy hiri ingurukoa ere Hegoaldeko Herbehereen barnean zeuden.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** Kann, Robert A..  (1974). *A History of the Habsburg Empire 1526-1918.*  University of California Press, 229–230 or..
2. ↑   **(Frantsesez)** Bitsch, Marie-Thérèse.  (1992). *Histoire de la Belgique.*  Hatier, 73–75 or..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q6581823
* Commonscat Multimedia: Southern Netherlands

---

 |

* Wd Datuak: Q6581823
* Commonscat Multimedia: Southern Netherlands
Marokoko mapa
Maroko satelite irudian
**Marokoko geografia**ren ezaugarri nagusiak ozeanoko kosta, erdialdeko mendiak eta basamortua dira, Afrikako iparraldearena.

Mugak
-----

Marokoren ekialde eta hego-ekialdean Aljeriarekin du muga (1.559 km), hegoaldean Mendebaldeko Sahararekin (443 km), mendebaldean Ozeano Atlantikoa eta iparraldean Mediterraneoa eta Espainiaren Zeuta (6 km) eta Melilla (10 km) autonomia hiriak.

Mendiak
-------

Rif mendiek Mediterraneo ertzeko eskualdean daude, ipar-mendebaletik ipar-ekialdera. Atlas mendiak estatuaren bizkarrezurra dira, hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatuz. Mendi garaiena Jbel Toubkal da (4.167 m). Estatuaren hego-mendebaldearen gehiengoa Sahara basamortuak hartzen du eta, horregatik, eskualdea ez da emankorra ezta oso populatua ere. Biztanle gehienak Atlas mendien iparraldean bizi dira.

Ibaiak
------

Marokok hainbat ibai ditu, *oued* edo *wed* izenekoak :

* *Moulouya* (600 km)
* *Oum Errabiaa* (600 km)
* *Sebou* (614 km)
* *Bouregreg* (240 km)

Ikus, gainera
-------------

* Maroko

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1977556
* Commonscat Multimedia: Geography of Morocco

---

 |

* Wd Datuak: Q1977556
* Commonscat Multimedia: Geography of Morocco
**Hauteskundeen humoreak** William Hogarthen olio-pinturen eta ondorengo grabatuen serie bat da. 1754an Oxfordshiren parlamentuko kide bat hautatu zuteneko prozesua erakusten dute. Margolanak 1755ean egin ziren. Lehenengo hiru koadroek, *Hauteskunde entretenimendua*, *Botoak eskatzen* eta *Hauteskundea* dira, eta ustelkeria endemikoa erakusten dute XVIII. mendeko hauteskunde parlamentarioetan, Erreforma Lege Handia baino lehen. Azken koadroan, *Hautetsia aulkian eramaten* izenekoan, garaile Toryaren eta haien aldekoen ospakizunak ageri dira.

Garai hartan, barruti bakoitzak bi diputatu aukeratzen zituen, eta boto-emaileek jabetza-baldintza bat zuten; beraz, gizonezkoen gutxiengo batek bakarrik zuen boto-eskubidea. Ez zegoen boto sekreturik, eta eroskeria eta larderia ugari zeuden. Hala ere, ikuspegi tradizional hori zalantzan jarri dute historialari berriek, garai honetan tokiko parte-hartze politiko bizia ikusi baitute.

Jatorrizkoak Londresko Sir John Soane Museoan gordetzen dira. Lanak grabatu batzuetan ere erreproduzitu ziren.

Galeria
-------

* 
* 
* 
*

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5941196
* Commonscat Multimedia: The Humours of an Election

---

 |

* Wd Datuak: Q5941196
* Commonscat Multimedia: The Humours of an Election
Erdialdea probintziaren kokapena Zambian
Hegoaldeko Probintzia Zambiako bederatzi probintzietako bat da, Zambian ikuskizun turistiko bisitatuena bertan kokatzen delarik, Mosi-oa-Tunya (Victoria ur-jauziak), Zimbabwerekin batera. Probintziako erdialdean, Hegoaldeko Lautadan, Zambiako nekazaritza gune garrantzitsuena da, arto gehiena bertan ekoizten delarik.

Barrutiak
---------

Zambiako Hegoaldea probintziako barrutiak
Hegoaldeko probintzia 11 barrutitan banatzen da:

* Choma
* Gwembe
* Ithezi-Thezi
* Kalomo
* Kazungula
* Livingstone
* Mazabuka
* Monze
* Namwala
* Siavonga
* Sinazongwe

Hegoaldea probintziako ministroak
---------------------------------

* Daniel Munkombwe
* Alice Simango
* Joseph Mulyata
* Chilufya Kazenene

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q738382
* Commonscat Multimedia: Southern Province (Zambia)

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4345149-4
* **Lekuak**
* OSM: 318863
* TGN: 1001544

 |

* Wd Datuak: Q738382
* Commonscat Multimedia: Southern Province (Zambia)

Txantiloi:Zambiako lurralde banaketa
Hegoaldeko Galesen kokapen mapa (gorriz).
**Hegoaldeko Gales** (galesez *De Cymru* eta ingelesez *South Wales*) Galesko hegoaldeko eskualde edo eremua da. Ekialdean Ingalaterrarekin mugatzen du, hegoaldean Bristolgo kanalarekin, ipar eta mendebaldean Erdialdeko Gales eta Mendebaldeko Galesekin.

Galesko nahiz Erresuma Batuko hego-mendebaldeko eremu populatuena da, 2,2 milioi biztanleen bizilekua. Galesko biztanleri osoaren 3/4 bertan bizi dira, batez ere Cardiff hiriburuan (350.000 biztanle inguru), bai eta Swansea (240.000 biztanle) eta Newport (150.000 biztanle) hirietan ere.

Brecon Beacons Parke Nazionalak Hegoaldeko Galesko azaleraren herena barne hartzen du, tartean Pen y Fan mendia, Snowdoniatik hegoaldera dagoen Galesko gailurrik garaiena dena.

Berez, eremu historikoa da, gaur egun ez dago ongi zehaztua, historikoki Glamorgan eta Monmouthshire konderri historikoak barne hartzen zituen, batzutan mendebalderago dauden Carmarthenshire eta Pembrokeshire ere bere barnean zeudela ere jotzen zen. Jada Brecon Beacons eta Black Mountains mendietatik iparraldera dauden lurraldeak Erdialdeko Gales eskualdearen barnean daudela onartu ohi da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1286223
* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh85144892
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1286223

51°41′00″N 3°23′00″W﻿ / ﻿51.6833°N 3.3833°W﻿ / 51.6833; -3.3833
Mantentze-unitatearen ikurra.
Mantentze-unitatearen ikur xehatua.
**Mantentze unitate pneumatikoak** instalazio pneumatikoetan airea egokitzeko erabiltzen diren unitateak dira. Aire konprimaturako iragazki, presio-erregulatzaile eta aire konprimaturako olioztagailuez osatuta daude.

Iragazkiak aireak dituen ez-purutasunak (hautsa, herdoila, partikula likidoak) kentzea du helburu instalazioko osagaien bizitza erabilgarria luzatzeko. Izan ere, ez-purutasunek higadurak sortzen dituzte gainazal irristagarrietan, pistoien zurtoinetan, junturetan, eta abar.

Presio-erregulatzaileak lan-presioa (presio sekundarioa) konstate mantentzea du helburu, sareko presioan (presio primarioa) egon daitezkeen presio-aldakuntzak alde batera utzita. Horretarako, presio primarioa sekundarioa baino handiagoa izan behar du beti.

Olioztagailuak instalazioko osagaiak olioztatzea du helburu, instalazioko pieza mugikorren higatze goiztiarra saihesteko eta herdoilaren aurka babesteko. Olioztagailuak, oro har, Venturi efektua du oinarri.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1526859

 |

* Wd Datuak: Q1526859
**Hegoaldeko Itsasoetako Alderdi Komunista**, **Nanyangeko Alderdi Komunista** (txinera tradizionalez: 南洋共產黨) izenez ere ezaguna, Asiako hego-ekialdean 1925ean sortu zen alderdi komunista izan zen. Alderdi Komunista Txinatarrak bere sukurtsalak Nanyangen desegin zituenean sortu zen, alderdi komunistak nazionalak sortzeko bidean. SSCPk arrakasta izan zuen eskualdean alderdi komunistak ezartzeko, Tan Malaka komunista indonesiarraren aurreko ahaleginetan.

SSCPk Singapurren zuen egoitza. SSCP 1930ean desegin zen, eta alderdi komunista nazionalak eratu ziren, hala nola Indotxinako Alderdi Komunista (Ho Chi Minhek zuzendua), Malayako Alderdi Komunista eta Siameko Alderdi Komunista. Myanmarren Wu Wei Saik alderdiaren adar bat sortu zuen.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Lintner, Bertil. *The Rise and Fall of the Communist Party of Burma (CPB)*. Southeast Asia Program series, no. 6. Ithaca, N.Y.: Southeast Asia Program, Cornell University, 1990. p. 5

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q7568396

 |

* Wd Datuak: Q7568396
**Panpa-lezka**, **panpa-belarra** edo **muztuka** (*Cortaderia selloana*) jatorriz Hego Amerikakoa den belar altu bat da. Besteak beste, bere izenak adierazten duen bezala, panpan bizi da, bai eta Patagonian ere.

Belar hau mutzo dentsoetan hazten den eta 3 metroko altuera eduki dezakeen landarea da. Hosto luze eta estu betiberdeak dauzka, luzeran 1-2 metrokoak eta zabaleran 1 cm ingurukoak direnak eta ertz zorrotza daukatenak. Urdin-berdexkak izan ohi dira, baina gris zilarkarak ere izan daitezke. 20-40 cm luze den panikula trinko batean sortzen ditu loreak, 2-3 metro inguruko zurtoin baten gainean.

Ekologia
--------

Panpa-lezka oso moldakorra da eta askotariko ingurune eta klimatan haz daiteke. Hazi asko ekoizten ditu: ale bakoitza milioi bat hazi ekoiztera irits daiteke bere bizitzan zehar. Leku batzuetan, esaterako Euskal Herrian, landare inbaditzailetzat hartu da. Kalifornian eta Hawaiin ere inbaditzaile gisa tratatzen da, eta Zeelanda Berrian eta Australian debekatuta dago saltzea eta landatzea. Landarea erre arren, berriro sortzen da. Hura hiltzeko produktu kimikoak erabiltzen dira.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    Ana, Galarraga Aiestaran.  (2008-02-01). «Panpa-lezka: mapan jarri, gero kentzeko» *Zientzia.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-09-23).

Kanpo estekak
-------------

* Panpa-lezkari buruzko artikulua Zientzia.net-en[*Betiko hautsitako esteka*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q470109
* Commonscat Multimedia: Cortaderia selloana
* Wikispecies Espezieak: Cortaderia selloana

---

* **Identifikadoreak**
* LCCN: sh2001010814
* AAT: 300011883
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Datu taxonomikoak**
* African Plant DB: 53306
* BioLib: 42750
* Dyntaxa: 6011358
* EOL: 1114856
* Fl. China: 200025084
* GBIF: 2704523
* GRIN:
* IPNI: 66317-2
* ITIS: 41597
* NCBI: 58286
* PlantList: kew-405805
* W3TROPICOS: 25509455
* USDA Plants: COSE4
* **Kimikako identifikadoreak**
* UNII: 64F46JE3RQ

 |

* Wd Datuak: Q470109
* Commonscat Multimedia: Cortaderia selloana
* Wikispecies Espezieak: Cortaderia selloana
**Guernsey konderria** (ingelesez: *Guernsey County*) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cambridge da. 2010eko zentsuaren arabera 40.087 biztanle zituen, Guernsey kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Guernsey konderriak 1.368,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,67 ura dira. Beste 1.352,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 29,3 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 40.087 pertsonetatik 38.625 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 349 dira. 580 beltzak edo afroamerikarrak. 86 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 109 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 653 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490168
* Commonscat Multimedia: Guernsey County, Ohio

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 159441783
* LCCN: n80025887
* **Lekuak**
* OSM: 911270
* TGN: 1002432

 |

* Wd Datuak: Q490168
* Commonscat Multimedia: Guernsey County, Ohio