Psike eta Kupido *elkarri* begira; *elkar* musukatzeko gertu. Antonio Canovaren eskultura, 1793.

  

**Elkar** izenordain elkarkaria da euskaraz, erreziprokoa, eta elkarrekikotasuna adierazten du, hau da: A-k B-ren egintza jasaten du, eta B-k A-rena. Hala nola: *Ak eta Bk elkar maite dute*, edo *A-k eta B-k elkarri musu eman diote.*

Erabilera
---------

*Elkar*-ek hartzen dituen kasu markak beti mugagabean doaz, eta bizidunen markekin (\* markadunak, okerrak dira adibide hauetan):

* elkarri / \*elkarrari / \*elkarrei lagundu diogu
* elkarrengandik / \*elkarretatik bereizi ditugu

|  |  |
| --- | --- |
| NOR | elkar |
| NORK | *(ezinezkoa)* |
| NORI | elkarri |
| NOREN | elkarren |
| NOREKIN | elkarrekin |
| NORENTZAT | elkarrentzat |
| NORTAZ | elkarrez |
| NORENGAN | elkarrengan |
| NORENGANDIK | elkarrengandik |
| NORENGANA | elkarrengana |
| NORENGANANTZ | elkarrenganantz |
| NORENGANAINO | elkarrenganaino |
| NORENGATIK | elkarrengatik |

*Elkar* ezin da ageri ergatiboarekin, ez dago Nork kasurik, goiko taulak erakusten duen bezala: \*Elkarrek ezinezko forma da. Nor kasu absolutuaren marka daramanean, berriz, beti objketua da elkar, sekula ez sujetua. Adibidez, "elkar jango dugu" esan genezake, betiere zentzu metaforikoan, hau da, "nik zu jango zaitut, eta zuk ni", baina *elkar* objektu zuzenaren lekuan dago, ikusten denez.

Elkar izenordainak ez du berezko erreferentziarik. Erreferentzia-testuingurutik jaso behar du. Aurrekari batek ematen dio erreferentzia. Horregatik, anaforikoa dela esaten da: a) *Horiek elkar maite dute.* b) *Neska-mutilak elkarri begira gelditu ziren.* Bi adibide horietan, ELKAR izenordainak aurrekaria du: *horiek*, kasu batean, eta *neska-mutilak*, bestean. Elkarkariak batak bestea, batak besteari, bata bestearekin eta abar esan nahi du. Erreferente plurala eskatzen du, hortaz. Horregatik, aurrekariak beti plurala izan behar du, edo, berdin balio duena, izen-sintagma juntatua. Aurrekari plural horrekin lotuta, jokatutako aditzaren forman pertsona beti plurala izango da.

### Erabilera okerra

*Elkar* izenordaina bada eta izen sintagmak osatzen baditu, izen sintagmak perpaus barnean betetzen duen funtzioaren arabera hartzen duen deklinabide atzizkia hartu beharko du. Horregatik, *Guk gurasoekin afalduko dugu* esaten dugun bezala, *Guk elkarrekin afalduko dugu* esan beharko dugu. Hala ere, topatzen dira halako moldeak, euskal gramatikalariek okertzat ematen dituztenak:

* \*Guk elkar bazkalduko dugu
* \*Elkarrik bazkalduko dugu
* \*elkar bizi gara

Guztiarekin, errore hau ez da batere berria eta 18. mendetik dokumentatu dira horrelako adibideak:

* Argatik Jainkoak, itsasirik zeudela biak *alkar,* bata besteagandik bereiztu zuen. (*Euskal testuak*, Manuel Larramendi)
* bostekoa *alkar* emanda (*Iltzalleak*, Martin Ugalde)
* *Alkar* konponduko bagiña… (*Joanak joan*, Yon Etxaide)

Aldaerak
--------

*Elkar* finkatu da euskara batuan, baina tokian tokiko euskalkiak dokumentatu ahal izan diren tokietan beste forma batzuk ere erabili izan dira. Bizkaieraz, gipuzkeraz, erronkarieraz eta zubereraz *alkar* erabili izan da (zubereraz, *alkhar*). *Elkar* Nafarroa Garaian erabili izan da nagusiki. Lapurdi eta Nafarroa Beherean *elgar* erabiltzen da egun, baina lapurtera klasikoz *elkhar* erabiltzen zuten autore nabarmenek.

Etimologia
----------

George Uhlenbeck euskalariak *hark-har* forman ikusi zuen elkar terminoaren jatorria, alegia, *har* erakusle primitiboa, ergatiboz eta absolutiboz.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3    «Elkar [Sareko Euskal Gramatika»] *www.ehu.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-06-06).
2. ↑    «Orotariko Euskal Hiztegia» *www.euskaltzaindia.eus* (Noiz kontsultatua: 2018-06-06).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61070264

 |

* Wd Datuak: Q61070264