*Artikulu hau Sakana eskualdean kokatutako geltokiari buruzkoa da; Iruñerria eskualdean kokatutako geltokia gaitzat duena beste hau da: «Uharteko geltokia»*
**Uharte Arakil** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Uharte Arakil udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1865eko ekainaren 22an ireki zen.

Egoera
------

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* *Zaragoza — Altsasu*: 214,530 kilometro-puntua

Sarbideak
---------

* Arrapala bidezko sarbidea Sarbide irisgarria  Geltoki kalea, 25

Historia
--------

Geltokia 1865eko ekainaren 22an ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Irurztun-Altsasu zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.

1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.

1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

### Tren istripua

Artikulu nagusia: «1997ko Uharte Arakilgo tren istripua»
1997ko martxoaren 31n, Bartzelona-Hendaia ibilbidea egiten ari zen Intercity *Miguel de Unamuno* trenbidetik atera zen orratz-aldaketa batean, eta abiadura handiegian sartu zen, makinistak eta laguntzaileak mantendutako bertsioaren arabera, geltokira hurbiltzeko seinale aurreratua zegoelako bide libreko akatsagatik (argi berdea), zuhurtasun-iragarkian izan beharrean (30 km/h-ko murrizketa adieraziko zuen). Geltokirako sarrera geldialdi-iragarkian, 137tik gelditzeko denborarik gabe Seinaleen arduraduna zen geltokiko buruaren bertsioan, hark ukatu egin zuen aurreratze-seinalea bide librean egon zitekeenik. 18 pertsona hil ziren, eta 80 eta 100 artean zauritu.

### Irisgarritasun lanak

2011ko maiatzean, ADIFek geltokia hobetzeko lanak hasi zituen, 218 596 euroko aurrekontuarekin. Erosotasun-baldintzak hobetzea eta erabiltzaileen irisgarritasun osoa erraztea zen asmoa, batez ere mugikortasun urriko pertsonentzat. Proiektuak trenbide-barrutiko zirkulazioa hobetzeko hainbat jarduketa jasotzen zituen, hala nola nasa nagusia handitzea eta geltokiko eremu guztietarako sarbideak arrapala bidez egokitzea. Era berean, argiztapena hobetu zen eta geltokiko eraikinak eta plaza zaharberritu ziren. Nasa nagusia 68 zentimetrora iritsi zen erreiaren mailatik gora, nasa altueraren eta treneko ateen altueraren artean alde nabarmenik egon ez dadin. Gehikuntza hormigoizko zola eta ertzak erabiliz egin zen, eta, bai nasa handitua, bai gainerako nasa-gainazalak, aglomeratu asfaltiko antilabaingarri batekin estali ziren, erabiltzaileen joan-etorria errazteko. Halaber, bi nasetako ertzak seinaleztatu ziren, pintura eta hurbilketa-baldosa bidez. Bestalde, erabiltzaileentzako irisgarritasun osoa errazteko, sarbide-arrapalak eraiki ziren azalera guztien artean, geltokiko plazako kotatik bidaiarien eraikineko espaloietara, eta horietatik nasetara, eta, azkenik, nasen eta horien arteko trenbide-pasagunearen artean. Halaber, kanpoko argiztapen-sistema hobetu zen trenbide-esparru osoan, eta, horretarako, luminarien ordez, ekipamendu modernoagoak eta prestazio hobekoak jarri ziren. Era berean, eraikin nagusiko fatxadak saneatu eta berrituko ziren, bai eta bigarren mailako nasaren aterpea ere, non markesina berri bat jarri baitzen. Birgaitzearen barruan sartzen zen geltokiaren kanpoko azalera guztiak pintatzea, bi nasetako seinaleak barne.

Geltokia
--------

Geltokia hirigunearen mendebaldean dago, Sakanako autobiaren edo A-10 eta Arakil ibaiaren artean. Arakil ibarreko eta Nafarroako iparraldeko estilo tradizionaleko eraikina hiru zatitan banatutako egitura da. Trenbideekiko paraleloan dauden bi etxe dira, biek bi solairuko altuera dute eta solairu bateko egitura batez lotuta daude. Hormak zuriak dira, harrizko erliebe inkrustatuekin, Etxarri Aranatzeko geltokia bezala, nahiz eta kasu honetan ate eta leiho gehienak berdeak izan. Egia da leiho gorriren bat badagoela.

Bideen antolamenduari dagokionez, espazio txikia dagoenez, bi bidek soilik osatzen dute, alboetako bi nasaren artean kokatuta. Lehenengo nasan, edo hegoaldean, eraikinetik hurbilen, trenak gelditzen dira Iruñerako noranzkoan. Bigarren nasan edo iparraldean gauza bera egiten dute Altsasu helmuga dutenek.

Zerbitzuak
----------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Renfe Operadora** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Zerbitzua**  |  **Hasiera**  |  **Ibilbidea**  |  **Amaiera** ⁠ |
| **26** | Gasteiz | Estibalitz–Oreitia • Dulantzi • Agurain • Araia • Altsasu–Herria • Etxarri Aranatz • Uharte Arakil • Iruña • Tafalla • Erriberri • Martzilla • Alesbes • Castejon • Tutera • Ribaforada • Cortes • Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • Casetas • Utebo • Zaragoza–Delicias • Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya | ZaragozaMiraflores |

 |

Etorkizuna
----------

Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   EuroFerroviarios. «Uharte Arakil (geltokia)» *www.euroferroviarios.net* (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
2. ↑   «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» *web.archive.org* 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
3. ↑  Herri Lanen Memoria 1884
4. ↑  Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak
5. ↑   *www.noticiasdenavarra.com* (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
6. ↑
7. ↑
8. ↑   «elmundo.es - El accidente ferroviario más grave de los últimos 30 años» *www.elmundo.es* (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
9. ↑   **(Gaztelaniaz)** IRUÑA, EUROPA PRESS.  (2011-05-07). «ADIFek Uharte Arakilgo geltokiko irisgarritasuna hobetzeko lanak hasi ditu» *diariodenavarra.es* (Noiz kontsultatua: 2020-06-14).

Ikus, gainera
-------------

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

Kanpo estekak
-------------

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4464145
* Commonscat Multimedia: Uharte-Arakil train station

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 240133391

 |

* Wd Datuak: Q4464145
* Commonscat Multimedia: Uharte-Arakil train station

| * i
* e
* a
 Nafarroako garraioa |
| --- |
| Errepideak | Nafarroa Garaiko errepideen sarea • Nafarbide • Nafarroa Garaiko herri errepideak |
| Autobusak | Eskualdeko Hiri Garraioa • Nafarroako Hiriarteko Garraioa • Lizarrerria Bus • Tafallako hiribusa • Tuterako hiribusa |
| Burdinbideak | Zaragoza — Altsasu burdinbidea • Iruña — Donostia burdinbidea • Madril — Hendaia burdinbidea • Castejon — Bilbo burdinbidea |
| Aerodromoak | Iruñea-Noain aireportua • Berbintzanako aerodromoa • Ororbiako aerodromoa • Sesmako aerodromoa • Tutera-Aguasalada aerodromoa • Zangozako aerodromoa • Irunberri • Bardeak • Ablitas |
| Bizikleta | Iruñeko Bidegorrien sarea |
| Taxi | Taxi Iruñerria |
| Proiektuak | Zaragoza — Iruña — Euskal Y burdinbidea • Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioaren Sare Nagusia |

| * i
* e
* a
    **Zaragoza — Altsasu burdinbidea** |
| --- |
| **Euskal Herria** |
|  Nafarroa | **Altsasu** • Altsasu–Herria • *Bakaiku* • Etxarri Aranatz • *Lakuntza* • Uharte Arakil • *Hiriberri Arakil* • *Izurdiaga–Irurtzun* • *Zuasti* • **Iruña** • *Landaben* • *Zizur Nagusia* • *Noain* • *Biurrun–Arrizabalaga* • *Artederreta* • *Garinoain* • *Puiu* • Tafalla • Erriberri • *Beire* • *Pitillas* • *Murelu Konde* • *Kaparrotsu* • Martzilla • Alesbes • *Milagro* • *Kadreita* • **Castejon** • *Argetas–Muskaria* • **Tutera** • Ribaforada • *Buñuel* • Cortes |
| **Espainia** |
|  Aragoi | Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • *La Joyosa–Torres* • Casetas • Utebo • *Utebo–Monzalbarba* • *La Almozara* • **Zaragoza–Delicias** |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Lakuntza | **Uharte Arakil** | Hiriberri Arakil |  |  |  |
|  | Altsasu |  |  |  |  |  | Zaragoza–Delicias |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |