recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adela Úcar Innerarity** (Bilbo, 1980ko martxoaren 16a) euskal herritar kazetaria da. Ikus-entzuneko Komunikazioan lizentziatua da Nafarroako Unibertsitatean. Dokumentalen Zuzendaritzako graduondokoa egin zuen Melbourneko Unibertsitatean (Australia). Bere jarduera profesionala 2004. urtean hasi zen "Discovery Networks Asia"ren eskutik, Singapurren. Aurretik, 2003an, Discovery Channelek dokumentalista gazteentzat antolatzen duen "Reel Race" nazioarteko lehiaketa irabazi zuen.

Hainbat dokumentalen ekoizketa-lanetan egin du lan eta 2007an *Guías Pilot-Lonely Planet* aurkezten hasi zen Discovery Channelen.

Espainian, *Mucho Viaje* eta *Españoles en el mundo* saioetan egin du lan erreportari bezala. 2010eko maiatza geroztik, Cuatro telebista kateko *21 días* saioko erreportaria da, Samanta Villar kazetari kataluniarraren lekua hartuz.

Lanak
-----

### Telebista

* *Guías Pilot-Lonely Planet* (Discovery Channel)
* *Españoles en el mundo* (TVE 1)
* *Mucho Viaje* (La 2)
* *21 días* (Cuatro)
* *El impostor* (ETB 2)
* *Sin ir más lejos* (ETB 2)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q353848
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 53961480
* LCCN: no2008085689

 |

* Wd Datuak: Q353848
**Gotzon Aulestia Txakartegi** (Ondarroa, Bizkaia, 1940ko maiatzaren 27a - Donostia, Gipuzkoa, 2003ko martxoaren 14a) musikagilea, organista eta abesbatza zuzendaria izan zen. Humanitate eta Filosofia ikasketak egin zituen Donostian, eta Teologia ikasketak Granadan. Donostiako Kontserbatorioan Piano, Harmonia, Kontrapuntu, Fuga eta Konposizio ikasketak egin zituen Escudero maisuaren eskutik. Kontserbatorio horretan bertan jardun zuen Konposizio eta Harmonia irakasle, eta 1983. urteaz gero bertan sortutako Laborategi Elektroakustikoko zuzendaria izan zen. 1983-1993 bitartean Artzain Onaren katedraleko organista izan zen. Abesbatza zuzendari ere aritu izan da, eta jaso zituen sarien artean aipagarria da Tolosako Abesbatza Lehiaketaren lehen saria.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258699
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 87110414
* ISNI: 0000 0000 6097 7391
* BNE: XX1335484
* BNF: 167301948 (data)
* Tabakalera ID: 59274
* SUDOC: 143392123
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 19452
* Lur: 00623/eu\_a\_6231/a6231

 |

* Wd Datuak: Q12258699
**Gotzon Garitaonaindia Gorordo** (Urduliz, 1936ko ekainaren 20a - Bilbo, 1970eko urriaren 15a) bizkaitar idazlea izan zen. Derioko apaizgaitegian ikasketak egin ondoren ordenatu zen apaiz.

Bizitza
-------

1963an Bermeora joan zen abade, Mañu auzora. Garitaonaindiak hizkuntzaren eta euskal kulturaren garrantzia zabaldu zuen bermeotarren artean; batez ere gazteekin batzen zen. 1967an *Sukarri* elkartea sortu zuten, hasiera batean mendiko-talde modura, baina gerora kultura sustatzeko ekimenak antolatzen ibili ziren (antzerkiak...).

Abadea bazen ere, Bermeoko kontserba-enpresa batean lan egin zuen, eta itsasoratzeko nahia ere adierazia zuen.

*Gotzon Garaitonandia Euskaltegia* sortu zen haren omenez Bermeon 70eko hamarkadan. Izan ere, euskara-eskolak eman zituen herrian, eta hainbat eta hainbat gazte alfabetatu ziren euskaraz hari esker. Bermeoko Eleizalde Ikastolaren sorreran ere aritu zen 60ko hamarkadan.

Haren heriotza gertatu eta gutxira, idazki hunkigarria ("Gure herriak Maite dituen apaizak") dedikatu zion Eujenio Agirretxek Goiz Argi aldizkarian. Idazki hori "Baserriko leihotik" liburuan (EFA, 1998) jasota dago.

Lanak
-----

*Karmel*, *Olerti*, *Zeruko Argia*, Anaitasuna eta *Agur* agerkarietan plazaratu zituen bere lanak (artikuluak, poesia...) 1957. urteaz geroztik. 1967an Balendin Uriona txirrindulari ospetsuaren biografia eman zuen argitara. Harena da, halaber, Paulo VI.aren *Populorum Progressio* obraren itzulpena (*Errien Aurrerakuntza*, 1967). Kantagintzan ere zaletua, Derioko seminarioan *Gogor* diskoaren sorkuntzan parte hartu zuen. Hainbat abesti eta letra sortu zituen Bermeoko gazteekin (adibidez, *Albako kanpaiak* abestia, Josu Zabalondorekin batera), baita euskaratu ere.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. 1 2    «Garitaonaindia Gorordo, Gotzon - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
2. 1 2    «Garitaonaindia, "sasoiko argia"» *Busturialdeko Hitza* 2020-10-14 (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** «Nortzuk gara - Gotzon Garitaonaindia Euskaltegia» *Gotzongari* (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
4. ↑   «Bizkaiko euskal-idazleak - Mikel Zarate» *armiarma.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
5. ↑    r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01e00000ff26d465bca470b8832717fd08b75808. «Garitaonaindia Gorordo, Gotzon - Euskara - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus» *www.euskara.euskadi.eus* (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
6. ↑   **(Gaztelaniaz)** «datos.bne.es» *datos.bne.es* (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12258706
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Auñamendi: 61677
* Lur: 02349/eu\_g\_0953/g0953

 |

* Wd Datuak: Q12258706
Fender Stratocaster gitarra elektrikoa.
**Gitarra elektrikoa** metalezko harien dardara soinu-seinale elektrikoa bihurtzen duen gitarra da. Prozesu hau pastillen bidez gauzatzen da, gitarraren gorputzean muntatutako transduktoreak. Gitarra elektrikoak seinale elektriko arrunt bat sortzen duenez, erraza da bere aldakuntza eta tratamendua. Gainera, seinale elektriko hura ahula da, eta horregatik **anplifikazioa** behar du bozgorailu batera iritsi baino lehen.

1930eko hamarkadaren hasieran du bere jatorria. Izan ere, musika modernoa osatzen ari ziren instrumentuen artean gitarra arruntak ez zuen berez bere burua entzungai egiteko gaitasuna; ozentasun berri bat behar zuen, hain zuzen ere anplifikazioaren bidez lortu zuena. Hortik aurrera, gitarra elektrikoa herri musikaren barnean instrumenturik garrantzizkoenetako bat izan da, eta musika mota askoren sorrera eragin du bere soinu eskaintza itzelari esker.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q78987
* Commonscat Multimedia: Electric guitars

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11961430c (data)
* GND: 4151804-4
* LCCN: sh86008003
* NDL: 00840998
* NKC: ph119845
* AAT: 300042031
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q78987
* Commonscat Multimedia: Electric guitars
Emakume bat *chroma* erabiliz
***Chroma key*** efektuaren bidez, irudi bateko kolorea erauzi eta ordenagailu bidez txertaturiko beste irudi batekin ordezkatzen da. Telebistan erabili ohi den sistema-elektronikoa da hau, *set* edo inguru birtualak sortzeko.

Beraz, eszenatokiko kolorea kontuan hartu beharreko faktorea da; gehienbat erabiltzen den kolorea berdea da —urdina ere erabili daiteke—. Aurrealdean eta atzean dagoenaren artean —kolorea— nahikoa desberdintasuna egon behar da, lehenengoko informaziorik ez galtzeko eta irudi berria egoki txertatzeko.

Horrela, atzeko aldean bi kontzeptu bereiz daitezke: *hondoa* eta *inguru birtuala*. Lehenengoak eszenatoki bertan erauztea erabaki den koloreari egiten dio erreferentzia —hondo berdea, esaterako—. Bigarrena, aldiz, ordenagailu bidez hondoa ordezkatu duen irudiari deritzo, "inguru" berri bat sortzen baita.

*Chroma key* efektua lortzeko, akzioa enkoadraketa bertan eman behar da —berriemailea, esaterako, irudiaren barruan egon behar da—, eta gainera, kamerari konektatutako *tracking* sistema bat beharrezkoa da, inguru edo *background*-a sortzen duen tresnara informazioa bidali dezan. Izan ere, kamera mugitzen bada, irudia harekin batera mugitu beharko da, efektua ez galtzeko. Horrela bakarrik lortuko da ingurua subjektuaren mugimendu eta akzioetara egokitzea. Hala bada, *chroma* efektuak subjektua libreki mugitzea ahalbidetuko du, espazioarekin jolastuz, irudiak beti estaliko baitu pantaila osoa kalitate onarekin. Honekin batera, behar-beharrezko eskakizuna da albistegiko aurkezlearentzat hondoko kolorerik ez duen arropa edo bestelakorik ez janztea, *chroma key* efektuak ezabatu egingo baitu.

Teknika hau erabilgarria da aurrekontu txikietarako, *set* birtual bat izatea ahalbidetzen baitu inbertsio handirik egin gabe. 3D-ko s*et* haien irudiak aurki daitezke, eta ondo argiztaturiko hondo berdea izatea izango da eskakizun bakarra. Izan ere, uniformea izan behar da kolorea nahi den efektua lortzeko; argia egoki erabili behar da ordenagailu bidezko irudia txertatzeko.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Gaztelaniaz)** Galán Cubillo, Esteban.  (2008). «Escenografía virtual en TV. Análisis del uso de escenografía virtual en la realización de un programa de televisión» *Revista latina de comunicación social* 11 (63).
2. ↑   **(Ingelesez)** Popkin, Danny.  (1997). «Virtual studios - the BBC's experience» *EBU Technical Review*.
3. ↑   **(Gaztelaniaz)** Sánchez de la Flor, Carlos.  (2017). *Análisis de la información meteorológica en los principales canales españoles de televisión.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q262155
* Commonscat Multimedia: Chroma key

---

 |

* Wd Datuak: Q262155
* Commonscat Multimedia: Chroma key
**Christopher Wylie** (Victoria, Columbia Britainiarra, 1989ko ekainaren 19a) kanadar barneko salatzailea da, berak salatu zuen-eta Facebook eta Cambridge Analytica enpresen arteko eskandalua. Ordura arte bera zen ikerketa zuzendaria Cambridge Analytican. 

2018an Wylie barneko salatzaile bihurtu zen, eman zizkionean *The Guardian* egunkariari hainbat dokumentu, non deskribatzen ziren Cambridge Analyticaren jarduera sekretuak. Dokumentuek azaltzen dute Cambridge Analyticak zelan erabiltzen zituen baimen barik Facebook sarearen 87 milioi erabiltzaileren datu pribatuak,  erabiltzeko 2016ko AEBetako hauteskunde presidentzialetan, boto-emale jakin batzuen artean eraginez. Kanpainak oinarritzen ziren profil psikologiko eta pertsonaletan, Facebook-en datuetatik jasotakotakoak.

2018ko martxoaren 27an Wyliek deklaratu zuen Britainia Handiko Digitalizazio, Kultura, Hedabide eta Kirol Batzordean, eta bertan informazio gehiago eman zuen Cambridge Analytica enpresaren eta beraren aliatuen praktiken gainean. 

Wylie errebelazioek gobernuen ikerketak eragin zituzten Atlantikoaren alde bietan, eta indartu pribatunaren inguruko kezkak.

Bizitza
-------

Wylie-ren gurasoak, Kevin Wylie eta Joan Carruthers, sendagileak dira. Victoria hirian hazi zen, Columbiako Britainian. Haurra zela, dislexia eta hiperaktibitatea diagnostikatu zioten.

Hamasei urterekin utzi egin zuen eskola. Hamazazpirekin, ostera, Michael Ignatieff Kanadako oposizioko liderrarentzat ari zen lanean. Hemeretzi urte zituela, programatzen ikasi zuen bere kasa. Hogei urterekin Zuzenbidea ikasten hasi zen Londresko Ekonomia Eskolan.

2013an SCL Taldean sartu zen, geroago Cambridge Analytica bihurtuko zena.

Bizitza pertsonala
------------------

Wyliek definitu du bere burua gay  eta beganoo moduan. 

*The Guardian* egunkariari emandako elkarrizketa batean, Wyliek esan zuen Rebekah Mercer-ek "maite zituela gay-ak, eta baita Steve Bannon-ek ere. Hark uste zuen gay-ak irabaziz gero, gainerako guztiak atzetik etorriko zirela… Milo Yiannopoulos-en kontuan bezala".

Erreferentziak
--------------

1. ↑   .
2. ↑   .
3. ↑   .
4. ↑   .
5. ↑  washingtonpost.com March 21 2018: *How Cambridge Analytica’s whistleblower became Facebook’s unlikely foe*
6. ↑  see also politico.com 20 March 2018: *Congress to Facebook: Send us Zuckerberg*
7. ↑   .
8. ↑   .
9. ↑   .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q50845422
* Commonscat Multimedia: Christopher Wylie

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 5153409723641581847
* ISNI: 0000 0005 0445 5712
* BNE: XX6268236
* BNF: 17895069j (data)
* GND: 1198881577
* LCCN: no2019151908
* NDL: 001359934
* NKC: xx0247652
* SUDOC: 244859647
* BIBSYS: 1579001847790

 |

* Wd Datuak: Q50845422
* Commonscat Multimedia: Christopher Wylie
**Abel San Martin Campos**, pilota arloan **Barberito I.a** deituraz ezaguna (Baños de Rio Tobia, Errioxa, 1927ko irailaren 11 – Calahorra, Errioxa, 1980ko azaroaren 2a) esku huskako pilotaria izan zen. Afizionatu mailan, 1947an, Espainiako bi txapelketa nagusiak irabazi zituen: buruz burukoa (Bartzelonako Colon pilotalekuan) eta binakakoa (Titin I.arekin). 1951n profesionaletan debutatu zuen. 1953an buruz buruko txapelketa nagusia irabazi zuen, Gallastegik jokatzeari uko egin baitzion, eskaini zioten diru ordainarekin bat ez zetorrelako. 1954an, txapelketa horretako finala galdu zuen, Soroa II.aren aurka 22 eta 4 galduta. 1972an erretiratu zen. 1980an hil zen, gaixotasun batek jota.

Gaur egun, Baños de Rio Tobiako pilotalekuak Barberito I.a du izena, eta urtero Barberito Txapelketa antolatzen dute haren omenez.

Kirol lorpenak
--------------

* Espainiako buruz buruko eta binakako txapeldun, amateurretan: 1947an.
* Buruz buruko txapelduna: 1953an.
* Buruz buruko txapeldunordea: 1954an, Eibarren.

Kanpo loturak
-------------

* **(Gaztelaniaz)** Barberito I.a

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q4891644
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q4891644
**Abdó Terradas i Poli** (Figueres, Katalunia, 1812ko ekainaren 16a - Medina-Sidonia, Espainia, 1856ko maiatzaren 1a) politikaria eta katalan idazlea izan zen.

Bizitza
-------

Lehen Karlistalditik errepublikaren alde azaldu zen eta Bartzelonako *El Republicano* egunkarian argitaratu zituen *Plan de revolución plana* eta *La campana* abestia, kataluniar demokrazia iraultzailearen ereserkia bihurtu zena. 1842. urtean Figueresko alkate hautatu zuten, eta hurrengo urtean Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zuen. Herri-matxinada baten ondorioz atxilotu zuten eta aske geratu ondoren Frantziara joan zen. 1843an Okzitaniako Tolosan epaitu zuten komunistek antolatutako konspirazioaren bultzatzailea zelakoan. Absoluzioa eman eta Kataluniara itzuli zen, baina 1848an berriro ere joan zen erbestera eta Henrike Borboitarrekin eta Bellerarekin batean iraultza batzordea sortu zuen atzerrian. 1854. urtean Figuereseko alkate eta milizia nazionaleko komandante izendatu zuten, baina hurrengo urtean kargutik kendu eta Cadiza erbesteratu zuen Zapatero kapitain jeneralak.

Literaturari dagokionez, "Renaixença"ren bultzatzaileetako bat izan zen. Lan nagusiak: *Recuerdos de la Explanada* (1834, *Zabalguneko oroitzapenak*) eta *Lo rei Micomicó* (1838, *Micomicon erregea*).

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3753351
* Commonscat Multimedia: Abdón Terradas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 48128630
* ISNI: 0000 0000 5931 1349
* BNE: XX1151121
* CANTIC: a10696398
* GND: 101972210X
* LCCN: n82255064
* SUDOC: 250168014
* UB: a1020188
* Open Library: OL981477A
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 05608/eu\_t\_0781/t0781
* DBE: url

 |

* Wd Datuak: Q3753351
* Commonscat Multimedia: Abdón Terradas
**Gozogintzako bainu eta estalkiak** langintza desberdinak: tartak, opilak, pasta lehorrak , .... bainatzeko edo amaierako estalkia edo geruza emateko prestaketak dira. Geruza edo bainu horiek zaporea emateko, edertzeko edo prestaketa kontserbatzeko erabiltzen dira. Bainu mota franko aurki dezakegu.

Txutxoak cantilly kremaz beterik eta almibar estalkiarekin

Bainu motak
-----------

### Txokolate bainuak

Txokolatea oinarri duten bainu edo estalkiak dira, gurinarekin, ur eta azukrearekin.... Txokolate tartak, pastak, opilak, trufak..... estaltzeko erabiltzen dira.

### Azukre bainuak

Errege bainua, merenge arin moduko bat da. Fondanta azukrea glukosarekin bola puntuan eta hotzean landutakoa dugu.

### Almibar bainuak

Almibarra ispilutxo puntuan. Argitasuna eman eta kontserbatzeko erabiltzen dira.

### Gorringo bainuak

Ingeles bainua, gorringo azukre pittin batekin nahastuari esaten zaio. Bainu hau opilei eman eta pittin bat egosi egin behar izaten dira.

### Gelatina bainuak

Frutazko gelatinak edo gelatina gozoak. Hotzean ematen diren bainuak dira; zaporea eman eta prestaketa kontserbatzeko erabiltzen dira.

Ikus, gainera
-------------

* Gozogintza\_errezetak
**Chandragupta Maurya** (sanskritoz चन्द्रगुप्त मौर्य, *Candragupta Maurya*; Pataliputra, K.a. 340 - Shravanabelagola, Karnataka, K.a. 297) Maurya Inperioaren sortzailea izan zen. Indiako azpikontinentearen iparraldeko lurrak batu zituen. Antzinako testu grekoetan Sandrokiptos (Σανδρόκυπτος) izenaz agertzen da.

Biografia
---------

### Errege bihurtzea

Indiako historiako enperadore handienetakoa izan arren ezer gutxi ezagutzen da Chandraguptaren arbasoen inguruan, baina badirudi Maghada erreinuko Nanda erregeen sasiko baten ondorengoa zela.

IV. mendeko *Mudra-rakshasa* idatziak kontatzen du nola lortu zuen Chandragupta Mauryak errege bihurtzea. K.a. 321 urtean Dhana Nanda erregeak, Chanakya ministroa sumindu zuen eta honek Chandraguptarekin bat egin zuen eta Himalaiako Parvata erregearekin batera Maghadaren agintaritza hartzea lortu zuten. Parvata eta Chandraguptaren artean banatu zituzten Nanda erregeen lurrak. Parvata hil zenean bere seme Malaia Ketuk Pataliputra hiriburua erasotu zuten baina porrot handia jasan zuten eta Chandragupta lur denen jabe egiterakoan Maurya inperioari hasiera eman zion.

### Maurya Inperioaren zabalkundea

 Chandraguptaren inperioa K.a. 300 urtean
Alexandro Handia K.a. 323 urtean hil zen eta Chandragupta Mauryak mendebalderantz jo zuen honek utzitako lurrak konkistatu nahian, eta berehala mazedoniar *satrapak* garaitu zituen. Satrapak persiar inperioko probintzien gobernadoreak ziren.

Alexandroren satrapa zen Seleuko I.a Nikatorrek ere gauza bera egin zuen ekialderantz zituen lurrak konkistatuz eta K.a. 305ean biek topo egin zuten. Chandraguptak irabazi omen zuen bien arteko lehia, baina bien artean ituna egin eta bakea iritsi zen. Chandragupta Seleukoren alabarekin ezkondu zen, eta Indus ibaitik mendebaldera zeuden lur zabalak eskuratu zituen. Honen trukean 500 gerra-elefante eta gerlariak eman zizkion Seleukori Ipsoko guduan erabiltzeko.

Mendebaldean bakea lortuta hegoaldeko lurrak konkistatzeari ekin zion, eta ia India guztia eskuratu zuen, hegoaldeko tamilen lurrak eta Kalinga eskualdea ezik.

### Heriotza

Azken urteetan tronua utzi eta aszeta bihurtu zen Bhadrabahu santu jainistaren gidaritzapean. Hegoaldera joan zen eta Karnataka estatuko Shravanabelagolan hil zen leize batean.

Ondorengoak
-----------

Tronua utzi zuen bere seme Bindusararen mesedetan. Bindusararen semea zen Ashoka Indiako enperadore handienetakoa bihurtuko zen.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Chandragupta Maurya*** Aldatu lotura Wikidatan |
**Caroline konderria** (ingelesez: *Caroline County*) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bowling Green da. 2010eko zentsuaren arabera 28.545 biztanle zituen, Caroline kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Caroline konderriak 1.390,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,23 ura dira. Beste 1.366,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 20,53 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 28.545 pertsonetatik 19.104 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 959 dira. 8.297 beltzak edo afroamerikarrak. 189 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 170 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 49 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 718 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q341708
* Commonscat Multimedia: Caroline County, Virginia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 125484225
* ISNI: 0000 0004 0390 833X
* LCCN: n80023521
* NARA: 10036744
* **Lekuak**
* OSM: 2534169
* TGN: 1002235

 |

* Wd Datuak: Q341708
* Commonscat Multimedia: Caroline County, Virginia
**Gouache** margoa itsasteko gai gisa ura kola batez nahasita erabiltzea ezaugarri duen margolaritzako teknika. Zenbaitetan, margoa itsasteko, beste gai batzuk ere erabiltzen dira; eztia, esate baterako. Margoak akuarelan erabiltzen diren berak dira; akuarelan ez bezala, ordea, zuria asko erabiltzen da, bai beste margoekin batera, bai bakarrik, eta horrek ematen dio sendotasuna gouacheari; gouache, izan ere, akuarela opakua da. Historian zehar asko erabili izan da pergaminoetan eta miniaturetan.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q204330
* Commonscat Multimedia: Gouache

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4071972-8
* LCCN: sh85056013
* NKC: ph122060
* AAT: 300070114

 |

* Wd Datuak: Q204330
* Commonscat Multimedia: Gouache
**Goya Foods Inc.** elikadura-marka ezaguna da, Amerikako herrialde hispano askotan eta Estatu Batuetan jarduten duena, bere egoitza Jersey Cityn, New Jerseyn, Ameriketako Estatu Batuetan du. 

Beti bere jatorriari, benetako espainiar janari tradizionalari, fidelak izan badira ere, konpainiak Puerto Ricoko sukaldaritzan ere ausartu zen hasieran, eta geroago, 1990eko hamarkadaren hasieran, Mexikoko, Erdialdeko eta Hego Amerikako sukaldaritzan. AEBetako elikagaien konpainiarik handiena bihurtu da hispanoen eskuetan eta bere jabea, Unanue familia, Estatu Batuetako bigarren familia hispanorik aberatsena da, 750 milioi dolarreko dirutza balioztatuarekin.  Goya 1936an sortu zuten Prudencio Unanue Ortiz (1886-1976) Villasana de Menako (Burgos) Espainiako gazte batek eta Carolina Casal Unanue (1890-1984), Caldas de Reyesko (Pontevedra) Espainiako galiziarrak. Biak Puerto Ricora emigratu zuten eta bertan ezagutu eta ezkondu ziren. Goya Foods sortu zuten. Handik gutxira oliba eta oliba olioa inportatzen hasi ziren Espainiatik, haiek bezala euren lurraren zaporea faltan botatzen zuten emigranteen "herrimina" baretzeko. Gaur egun, Goya Foods Estatu Batuetako familia-enpresa hispano handiena da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Contáctenos." Goya Foods. Consultado el 26 de marzo de 2016. "Goya Foods, Inc. 350 County Road Jersey City, NJ 07307"
2. ↑  Richest Hispanic Americans
3. ↑  **GOYA FOODS, INC: History**
4. ↑  [*Esteka hautsia*]

Kanpo estekak
-------------

* GOYA FOODS, INC. COLLECTION 1960-2000
* Goya Foods
* Instituto Internacional de Sabor y Calidad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5590161
* Commonscat Multimedia: Goya Foods

---

 |

* Wd Datuak: Q5590161
* Commonscat Multimedia: Goya Foods
**Goyazita** fosfato motako minerala da eta plunbogummita taldearen kidea da. Bere izena Brasilgo Goyaze probintziatik datorkio, 1884an bertan aurkitu baitzen. **Hamlinita** eta **lusingita** sinonimoak dira.

Ezaugarriak
-----------

Goyazita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: {\displaystyle {\ce {SrAl3(PO4)(PO3OH)(OH)6}}}. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak, 2 zentimetro arteko forma erronboedrikoak edo sasi-kubikoak, {0001} eta {1012} norabideetan lauagoak. Gorceixitarekin isoegitura du, eta krandalitaren eta plumbogummitaren analogoa da estrontzioarekin, eta artsenogoyazitarena fosfatoarekin. Gorceixita eta krandalitarekin soluzio solidoak eratzen ditu. 

Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

Eraketa eta meatokiak
---------------------

Pegmatita granitikoetan aurki daiteke, buztinezko alterazio hidrotermaleko inguruneetan; toba bolkanikoetatik eratorritako buztin kaolinitikoetan, fosfato sedimentarioetan, karbonitatan eta sedimentu detritikoetan ere aurki daiteke. Herderita, apatito, kuartzo, monazita, esfalerita, pirita, barita, kaolinita eta diamanteekin batera ager daiteke.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2   **(Ingelesez)** «Goyazite: Mineral information, data and localities.» *www.mindat.org* (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q384447
* Commonscat Multimedia: Goyazite

---

 |

* Wd Datuak: Q384447
* Commonscat Multimedia: Goyazite
**Chippewa konderria** (ingelesez: *Chippewa County*) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chippewa Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 62.415 biztanle zituen, Chippewa kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Chippewa konderriak 2.696,91 kilometro koadro ditu. Horietatik 85,24 ura dira. Beste 2.611,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,14 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 62.415 pertsonetatik 59.828 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 800 dira. 961 beltzak edo afroamerikarrak. 272 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 770 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 557 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q127184
* Commonscat Multimedia: Chippewa County, Wisconsin

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 132536948
* GND: 7747223-8
* LCCN: n81119872
* NARA: 16556491
* **Lekuak**
* OSM: 270803
* TGN: 2002313

 |

* Wd Datuak: Q127184
* Commonscat Multimedia: Chippewa County, Wisconsin
**Getxoko jazzaldia** Bizkaiko Getxo udalerrian ospatzen den jazz jaialdi bat da. Urtero uztailaren lehenbiziko astean ospatu ohi da.

Historia
--------

1975ean sortu zen, San Ignazioko jai-batzordeak antolatuta. Lehen urteetan, Donostiako Jazzaldiaren lankidetza izan zuen, hain zuzen ere, Nazioarteko Lehiaketako taldeak bertara bidaltzen baitzituen. Anekdota moduan esan behar da oraindik ezezaguna zen Sting ingeles musikaria (Last Exit taldeko kide moduan Getxon aritu zela (gerora The Police ingeles musika taldearen abeslaria izateagatik aski ospetsua izango zena). Tete Montoliu kataluniar pianojolea ere aritu zen.

1985ean Getxoko Kultur Etxearen (udal erakundea) esku geratu zen, San Ignazioko Jai Batzordearekin bat eginez. Bitarteko gehiago izaten hasi zen, eta horren emaitza moduan, jazzaren munduko irudi handiak etorri ziren (Art Blakey, Tony Williams eta Freddie Hubbard). Fadurako pilotalekuetan egiten zen.

1989an, gure Jaialdirako urrats garrantzitsua eman zen: Europar Jazzaldia bihurtu zen.

1991n, urtero 40 banda inguru biltzen zituen lehiaketa sendotu egin zen. Talde irabazleak CD bat grabatu ahal zuen.

1994an Taldeen Lehiaketa ere Europarra eta Gaztea bihurtu zen (30 urtera arteko musikariei eskainia). Lehen urte honetan, 30 talde aurkeztu ziren (15 Europakoak eta 15 Estatukoak).

2001ean, Jaialdiaren 25. urteurrenean, Estatu Batuetako Branford Marsalis saxofoi-jolea Getxon aritu zen. Ordutik, Amerikako jazzaren izen handiak gure jaialdiko agertoki nagusitik igarotzen dira, hala nola Michel Camilo, The Manhattan Transfer, McCoy Tyner, John Scofield, Chucho Valdés, Lee Konitz, Archie Shepp, Paquito D’Ribera, Dee Dee Bridgewater, etab.

Gaur egun, Bihotz Alai plaza Jaialdiaren egoitza nagusia da. Kontzertuak aire zabalean egiten dira, baina karpa bat jartzen da, oztopo klimatologikoak saihesteko. Hirugarren Milurtekoa saila ere badago, musikari gazteei eskainia, udalerriko plaza desberdinetan; jam-session izenekoak egiten dira Piper´s Irish Puben, eta urtero, marching band batek udalerriko kaleak zeharkatzen ditu.

Ikus, gainera
-------------

* Donostiako Jazzaldia
* Gasteizko Jazzaldia

Kanpo estekak
-------------

* Getxoko jazzaldiaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q31187699

 |

* Wd Datuak: Q31187699
**Gloucester konderria** (ingelesez: *Gloucester County*) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Woodbury da. 2010eko zentsuaren arabera 288.288 biztanle zituen, Gloucester kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Gloucester konderriak 873,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 39,3 ura dira. Beste 833,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 330,12 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 288.288 pertsonetatik 247.407 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 13.712 dira. 27.906 beltzak edo afroamerikarrak. 361 amerikar natiboak ziren eta 62 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.534 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 310 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4.708 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q502463
* Commonscat Multimedia: Gloucester County, New Jersey

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 157159797
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 2560068
* TGN: 1002410

 |

* Wd Datuak: Q502463
* Commonscat Multimedia: Gloucester County, New Jersey
**Genesee konderria** (ingelesez: *Genesee County*) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Batavia da. 2010eko zentsuaren arabera 60.079 biztanle zituen, Genesee kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Genesee konderriak 1.282,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,14 ura dira. Beste 1.276,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 46,83 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 60.079 pertsonetatik 56.606 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.616 dira. 1.491 beltzak edo afroamerikarrak. 661 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 355 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 55 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 909 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q115014
* Commonscat Multimedia: Genesee County, New York

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152470818
* GND: 4249230-0
* LCCN: n82139377
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 78970
* TGN: 1002407

 |

* Wd Datuak: Q115014
* Commonscat Multimedia: Genesee County, New York
Genesis zunda, eguzki fluxuaren informazioa biltzen. (NASA/JPL-Caltech)
Sareta itxurako Genesi zundaren kolektorea, hainbat materialetako oblea ultra purutaz osatuta.
*Genesis* espazio zundaren helburua Eguzki haizearen eredu bat hartzea eta horren ostean Lurrera bueltatzea zen. Azken hau egiterakoan, Ilargiaren orbitak baino urrunago dagoen eremutik bueltatzen zen lehenengoa zunda bihurtuko zen. 2001eko abuztuaren 8an 16:13an "*Cape Canaveral*"etik jaurti zuten NASAkoek zunda espaziala. Zunda espaziala 2004ko otsailean ailegatu zen bere helmugara eta 2004ko apirilaren 1ean kolektorea kanporatu zuen. Nahi zutena lortutakoan, bueltako bidea besterik ez zitzaien geratzen misioa baliagarritzat hartzeko.

Itzultzera
----------

2004ko Irailaren 8an kapsulak atmosfera itzultzeko ekintzari ekin zion, baina espazio-ontziko gainontzekoa galdu zen orbita eskuraezin batean. Diseinuaren akats batengatik desazelerazioaren sentsore batean, jausgailua ez zen zabaldu. Hori dela eta, espazio-ontzia beheratu egin zen aire erresitentziarekin bakarrik, bere abiadura zertxobait murrizten. Aurreikusitako espazio-ontziaren berreskuraketa ekintza bertan behera geratu zen eta ezin izan zen burutu. Dugwayko basamortuan (Toole) talka egin zuen nahitaez gutxigora behera 86 m/s zeramala, hau da, 311km/ orduko.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q74418
* Commonscat Multimedia: Genesis (spacecraft)

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q74418
* Commonscat Multimedia: Genesis (spacecraft)
**Cedar konderria** (ingelesez: *Cedar County*) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hartington da. 2010eko zentsuaren arabera 8.852 biztanle zituen, Cedar kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Cedar konderriak 1.931,73 kilometro koadro ditu. Horietatik 14,34 ura dira. Beste 1.917,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,58 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 8.852 pertsonetatik 8.772 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 113 dira. 7 beltzak edo afroamerikarrak. 21 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 45 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q490779
* Commonscat Multimedia: Cedar County, Nebraska

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 138444546
* LCCN: n85205807
* **Lekuak**
* OSM: 1425476
* TGN: 2001329

 |

* Wd Datuak: Q490779
* Commonscat Multimedia: Cedar County, Nebraska
**A eredua** Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Eskualde Euskaldunean baino ezin da hautatu. Bertan gaztelaniaz egiten da irakaskuntza osoa, baina euskarazko ikasgai bat dago. Normalki euskarazko hezkuntza 4 ordutara mugatzen da. Eusko Jaurlaritzak eginiko azterketa baten arabera ikasle hauetarik % 100ek ez zuen euskara menperatzea lortzen.

Ereduek dituzten arazoak direla eta baliteke hori etorkizunean desagertzea. Horregatik euren seme-alabak gaztelaniaz hezi nahi dituzten hainbat gurasok mobilizazioak deitu dituzte, hura mantentzeko. Era berean, kanpainak egin dira desagerpena eskatzeko, sinadura bilketa handien bideez.

Ikus, gainera
-------------

* Euskara hezkuntza sistemetan

Erreferentziak
--------------

1. ↑  Eskolak euskaldundu behar du![*Betiko hautsitako esteka*]
2. ↑  Bai eskolak euskalduntzeari![*Betiko hautsitako esteka*]

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252703

 |

* Wd Datuak: Q12252703
**Chicot konderria** (ingelesez: *Chicot County*) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lake Village da. 2010eko zentsuaren arabera 11.800 biztanle zituen, Chicot kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Chicot konderriak 1.789,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 120,39 ura dira. Beste 1.668,74 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 11.800 pertsonetatik 5.303 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 542 dira. 6.347 beltzak edo afroamerikarrak. 23 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 53 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 65 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q61458
* Commonscat Multimedia: Chicot County, Arkansas

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 152456818
* ISNI: 0000 0004 0646 1684
* LCCN: n81108709
* NARA: 10038473
* **Lekuak**
* OSM: 1828016
* TGN: 2000113

 |

* Wd Datuak: Q61458
* Commonscat Multimedia: Chicot County, Arkansas
**Ajysyt** (**Aysyt**, **Ajsyt**, **Aysyt** edo **Ajyhyt**; Sakheraz: Айыыһыт Ayııhıt) Jakut turkiarren, Lena ibaiaren Siberiako eskualdeko etniaren, ugalkortasunaren jainkosa da. Izenak "jaiotza emailea" esan nahi du eta "Sehasketako Ama" ere deitzen zaio. Bere izen osoa **Ajysyt-ijaksit-khotan** da, "Jaiotza eman eta elikatzen duen ama" esan nahi duena. Ajysytek arima zerutik ekartzen du haurraren jaiotzean eta jaiotza bakoitza Patuaren Urrezko Liburuan grabatzen du. Judy Chicagoren *The Dinner Party* instalazioan agertzen da.

Zeregina
--------

Ajysyt jaioberri baten arima gidatzearen arduraduna zen eta jaiotza guztietan parte hartzen zuen. Emakumeek Ajysyten laguntza eskatzen zuten, hau eginez erditzean mina arinduko zitzaiela uste zuten. Urrezko liburu bat mantentzen zuen, non jaiotza bakoitza idazten zuen. Mendi tontor batean zegoen zazpi pisutako etxe batean bizi zela esaten zen, eta bertatik munduko patua gidatzen zuela.

Bertsioak
---------

Jakutek hainbat ajy mota gurtzen zituzten. Nagusia, Nelbey Ajyhyt, seme-alaben jaiotzaren erantzulea da; Dzhyësyëgyëy Toyon eta Kieng Kieli-Baly Toyonek zaldien erreprodukzioaren erantzuleak dira; Isegey Ajyhytek idien ardura du; eta Noruluya jainkosak txakurrak eta azeriak kudeatzen ditu.

Animalien arren jaiotzen ugalkortasunaren jainkoari buruz hitz egiterakoan, zezenak edo zaldiak esaterako, ajysyt hitza gizonezkoa dela ulertzen da. Hala ere, behor edo behi baten jaiotzari buruz hitz egiterakoan, hitza femeninoa da.

Legendak
--------

Kondairen baten arabera, zuhaitz kosmikoaren sustraietatik agertu zen gazte zurbila baten aurrean; zuhaitza esne laku baten ondoan zegoen. Gazteari bularra eman ostean, honen indarra ehun aldiz areagotzea eragin zuen.

Aisyt Gok-Tengri (Zeruaren jainkoa) eta Toprak Ana (Ama Lurra) jainkoen alaba zen eta beldurrez eta maitasunez miresten zuten. Gaua irudikatzen zuen eta emakume noble gisa irudikatzen zen.

Erreferentziak
--------------

1. 1 2 3   1946-, Loar, Julie,.  (2011). *Goddesses for every day : exploring the wisdom & power of the divine feminine around the world.*  (1st New World Library ed. argitaraldia) New World Library ISBN 9781577319504. PMC 617591920. (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).
2. ↑   «Brooklyn Museum: Ajysyt» *www.brooklynmuseum.org* (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).
3. ↑    *Mifologicheskiĭ slovarʹ.*  Sovetskai︠a︡ ėnt︠s︡iklopedii︠a︡ 1990 ISBN 5852700320. PMC 22244926. (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).
4. ↑   1941-, Jordan, Michael,.  (2004). *Dictionary of gods and goddesses.*  (2nd ed. argitaraldia) Facts on File ISBN 0816059233. PMC 55600650. (Noiz kontsultatua: 2019-03-15).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2671904

 |

* Wd Datuak: Q2671904
**Aditz jokatu gabeko perpaus txertatuak** adizkiaren araberako sailkapena eginez gero perpaus txertatuetan bereizten diren bi sailetako batean sartzen diren perpausak dira. Izan ere, perpaus txertatuko adizkia, batzuetan, jokaturik agertzen da, eta, beste batzuetan, jokatu gabe, Adizkia jokatu gabea denean, ez du ez pertsona-markarik ez denbora-markarik.
Aditz jokatu gabeak honako lau tankera hauetakoren bat har dezake funtsean:

**a. Aditz-izena:** EGITE, ETORTZE, EKARTZE, EMATE, IDAZTE, EROSTE, LAGUNTZE, BEGIRATZE...
**b. Aditz-partizipioa:** EGIN, ETORRI, EKARRI, EMAN, IDATZI, EROSI, LAGUNDU, BEGIRATU...
**c. Aditzoina:** EGIN, ETOR, EKAR, EMAN, IDATZ, EROS, LAGUN, BEGIRA...
**d. Etorkizuneko adizkia:** EGINGO, ETORRIKO, EKARRIKO, EMANGO, IDATZIKO, EROSIKO, LAGUNDUKO, BEGIRATUKO...
Eta lau adizkiok ager daitezke perpaus txertatuetan, bakoitzean egoki den atzizkia edo postposizioa agertzen dela.
Ikus:

* Aditz-izenezko perpaus txertatuak
* Aditz-partizipiozko perpaus txertatuak
* Aditzoinezko perpaus txertatuak
* Etorkizuneko aspektu-marka duten perpaus txertatuak

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12252793

 |

* Wd Datuak: Q12252793
**Clay konderria** (ingelesez: *Clay County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Spencer da. 2010eko zentsuaren arabera 16.667 biztanle zituen, Clay kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clay konderriak 1.483,01 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,87 ura dira. Beste 1.469,14 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,24 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 16.667 pertsonetatik 16.320 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 477 dira. 68 beltzak edo afroamerikarrak. 36 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 98 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 144 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156488
* Commonscat Multimedia: Clay County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 143074335
* LCCN: n81035042
* NARA: 10039065
* **Lekuak**
* OSM: 1646305
* TGN: 2000581

 |

* Wd Datuak: Q156488
* Commonscat Multimedia: Clay County, Iowa
**Clay konderria** (ingelesez: *Clay County*) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua West Point da. 2010eko zentsuaren arabera 20.634 biztanle zituen, Clay kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clay konderriak 1.077,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,36 ura dira. Beste 1.062,09 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,15 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 20.634 pertsonetatik 8.475 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 199 dira. 11.977 beltzak edo afroamerikarrak. 27 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 45 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 94 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q111291
* Commonscat Multimedia: Clay County, Mississippi

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 155962536
* LCCN: n82104404
* NARA: 10039668
* **Lekuak**
* OSM: 1833619
* TGN: 2001098

 |

* Wd Datuak: Q111291
* Commonscat Multimedia: Clay County, Mississippi
Claymore ezpataren erreplika.
**Claymore** (Eskoziako gaeleraz *claidheamh-mòr*, "ezpata handi") Eskozian Goi Erdi Aro eta Aro Modernoaren artean erabilitako ezpata mota bat da. Bere tamaina handia dela eta, bi eskuekin helduz erabiltzen da.

Historia
--------

Jada Eskoziako Independentzia Gerretan ezpataren bertsio txikiago bat erabiltzen zen, baina ezpata Handia XV. mendea eta XVII. mendearen artean erabili zen.

Borrokan azkenengo aldiz erabili zen gatazka garrantzitsuena, 1689an, Killiecrankie guduan izan zen.

1707ko Batasun Agiriaren ondoren, eskoziar eta gainontzeko britainiar erregimenduen batasuna gauzatzean ere erabilia izan zen, baina jada eskoziar ofizialek bakarrik erabiltzen zuten, garaikideak eta arinagoak ziren ingeles ezpatetatik ezberdindu eta beren eskoziar jatorria nabarmentzeko: batez ere, indar eta botere ikur gisa, eta Eskoziako Lur Garaietako klanen bizimoduaren islada bezala.

XIX. menderarte eskoziar erregimenduetan erabiliak izan ziren.

Neurriak
--------

Ezpataren bataz besteko neurriak honakoak dira: 140 cm (55 hatz) luze osotara, 33 cm (13 hatz) heldulekuak, 107 cm (42 hatz) ahoak, eta 2,5 kg (5,5 libra) inguruko pisua.

Inoiz erregistratutako claymore ezpata handiena, 10 kg pisu eta 2,24 metro luze zituen *fuilteach-mhuirt* delakoa da, ustez, XV. mendean Maxwell klaneko kide batek erabilia. Gaur egun Edinbugheko Gerra Museo Nazionalean ikusgai dago.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q463230
* Commonscat Multimedia: Claymore

---

* **Identifikadoreak**
* AAT: 300037053

 |

* Wd Datuak: Q463230
* Commonscat Multimedia: Claymore
**Clay konderria** (ingelesez: *Clay County*) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fort Gaines da. 2010eko zentsuaren arabera 3.183 biztanle zituen, Clay kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Clay konderriak 562,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 56,6 ura dira. Beste 506,04 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,18 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 3.183 pertsonetatik 1.214 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 26 dira. 1.920 beltzak edo afroamerikarrak. 11 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 27 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q156580
* Commonscat Multimedia: Clay County, Georgia

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 128995476
* LCCN: n79112734
* NARA: 10039300
* **Lekuak**
* OSM: 1028128
* TGN: 2000321

 |

* Wd Datuak: Q156580
* Commonscat Multimedia: Clay County, Georgia
**Ajuriaenea** Gasteizko (Araba) jauregi bat da, Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakariaren bizileku ofiziala dena.

Kokalekua
---------

Frai Frantzisko Vitoria pasealekuan dago, Mendizorrotza auzoan.

Ordutegia
---------

Ajuria Enea jauregia Lehendakariaren egoitza ofiziala da eta, beraz, sarbidea mugatuta dago.

Izena
-----

Izena Ajuria familiak eraikiarazi zuelako du.

* Elurpean.Elurpean.
* Xehetasuna.Xehetasuna.
* Ikuspegi orokorra.Ikuspegi orokorra.
* Lehendakariaren egoitzako sarrera nagusia.Lehendakariaren egoitzako sarrera nagusia.

Historia
--------

1920an, Serafin Ajuria industrialariaren eskariz, Alfredo Baeschlin suitzar arkitektoak eta Hilarión San Vicente kontratistak eraiki zuten. Ajuria familiaren bizilekua izan ostean, 1966an Serora Eskolapioen erlijio-ordenak ikastetxe bihurtu zuen. Sei urte geroago, Arabako Foru Aldundiak bere egin zuen Euskal Artearen Museoa bertan jartzeko.

1980ko urriaren 13an Eusko Jaurlaritzak erosi egin zion jauregia aurreko jabeari, Arabako Foru Aldundiari, hain zuzen ere. Urte horretan, Karlos Garaikoetxea, Espainiako Trantsizioaz geroztik lehenengo lehendakaria, bertan ofizialki bizitzen hasi zen.

Aldiz, lehendakariak eta sailburuek lan egiten duten eraikina Lehendakaritza da.

Eraikina
--------

Kanpoko itxurak euskal estiloko elementu arkitektoniko guztiak ditu: Marku-multzo bikoitza, beheko solairuan; balkoidun hutsuneak eta osagai heraldikoak dituzten hiru leihate nagusi bateratu, lehen solairuan; erdi-puntuko arkudun leihoak eta goian ostiko-arkuak dituzten eskantzu zilindrikoak, goiko solairuan; eta goian zerura begira dauden pinakulu ederrak dituen hegal zabala, teilatuan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Ajuria Enea», Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzaren webgunea. Noiz kontsultatua: 2013-06-20.
2. ↑  Euskaltzaindiak 2000ko irailean argitaraturiko «Toponimia txikia arautzeko irizpideak» izeneko separatan, loturik agertzen da beti «-ene(a)»: Zabaletaenea, Lubienea, Txartikuenea... eta, beraz, irizpide hori aplikatuz, Ajuriaenea behar du izan.

Ikus, gainera
-------------

* Lehendakaritza
* Eusko Jaurlaritzaren egoitza
* Eusko Legebiltzarraren eraikina
* Eusko Jaurlaritza

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:**Gasteiz** |

* Ajuriaenearen web orri ofiziala
* Ajuria Enea. Euskadiko Turismo Bulegoaren webgunea  **(Gaztelaniaz)**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2828884
* Commonscat Multimedia: Ajuria Enea

---

 |

* Wd Datuak: Q2828884
* Commonscat Multimedia: Ajuria Enea


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Eusko Jaurlaritzaren egoitzak eta ordezkaritzak |  |
| Ajuriaenea • Artatza jauregia • Bizkaia Plaza eraikina • Eusko Jaurlaritzaren egoitza • LehendakaritzaOrdezkaritzak: Arabako Ordezkaritza • Bizkaiko Ordezkaritza • Gipuzkoako ordezkaritza |