*Artikulu hau gizakien sailkapen gisa ulertutako arrazari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arraza».*
Gizakien arrazak 1914ko lexikoi alemaniar baten arabera.
**Arraza** eraikuntza sozial gisa, ezaugarri berak eta gainerako multzoetatik bereiziak partekatzen dituzten gizakien taldea da. Hasieran hizkuntza bera mintzatzen ziren pertsonen multzoez aritzeko erabiltzen bazen ere, XVII. mendetik aurrera ezaugarri fisikoak adieraztera igaro zen (azalaren kolorea, aurpegiaren eta ilearen itxura, besteak beste). XIX. mendetik aurrera zentzu biologiko taxonomikoan erabili zen maiz, fenotipoaren arabera sailkatutako giza populazio genetikoki desberdinak izendatzeko.

Nahiz eta eguneroko hizkuntzan modu arruntean erabili, egun zientzialari gehienek onartzen dute arrazak ez duela esanahi genetiko edo biologikorik, hau da, gizakietan ez dagoela azpiespezierik, beste espezie batzuetan gertatzen den bezala (*Canis lupus* espeziean -otsoak eta txakurrak-, adibidez). Beste batzuek diote gizakien artean arrazak ez duela esanahi taxonomikorik. Hala ere, oraindik ere zenbait ikertzailek arrazaren kontzeptua erabiltzen dute giza ezaugarrien multzo lausoen sailkapenak egiteko. Ikertzaile zenbaitek defendatzen dute genetika modernoaren arabera, arrazak bai existitzen direla.

XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, arrazaren kontzeptua XIX. mendeko antropologo eta fisiologoek sortutako teoria eta ideologiekin lotu zenetik alegia, hitzaren erabilera gatazkatsua izan da. Gaur egun oraindik ere testuinguru orokorretan erabiltzen bada ere, anbiguotasun eta karga emozional gutxiago duten hitzekin ordezkatu da askotan: populazioa, herria, talde etnikoa, komunitatea...

Gizakien populazioen arteko ertza genetiko Fst-aren batezbestekoa 0,125 inguru da. Lewontinek (1972) puntu hori arraza-aldaketa txikia dela defendatu zuen. Bestalde, Harpendingek (2002) distantzia horrek populazio beraiko indibiduoak bat-batean harreman zuzeneko hirugarren mailako harremanei lotzen diela argudiatu zuen, eta pertsona batzuk populazio zehatz bateko hainbat inbaditu baino gutxiago dituela genetikoki nahiz eta hainbat arrazaren erdian urte-hermanoekiko zuzeneko harremanekin.

Etimologia
----------

Arraza izenaz gain, euskaraz **jendakia** edo **enda**, batzuetan **abenda** edo **gizenda** erabili izan da. Gaur egun erabilerarik ohikoena *arraza* da hala ere. Arraza hitzaren jatorria ezezaguna da, baina euskarara gaztelaniazko *raza*tik heldu zen, eta hau italierako *razza*tik. Baliteke hitz hau latineko *ratiō* hitzetik etortzea, baina ez da segurua*.*

Sailkapen klasikoa
------------------

Johann Friedrich Blumenbach (1752-1840) antropologo alemaniarrak giza arraza guztiak lau multzo handitan bereizi zituen:

1. Australoidea.
2. Kaukasoarra edo "arraza zuria".
3. Mongoloidea edo "arraza horia".
4. Negroidea edo "arraza beltza".

Arrazakeria
-----------

Sakontzeko, irakurri: «Arrazakeria»
Historian zehar etengabeko liskar sozial eta politikoak eragin izan ditu arrazen arteko elkarbizitza, arrazismo fenomeno zabaldua sortuz.

Mestizajea
----------

Arrazen arteko nahasketaren ondorioa da. Mestizo hitzak barne hartzen ditu konbinazio guztiak: mulatoak, zamboak eta abar.

Oharrak
-------

1. ↑  *Enda* hitza aranismoa da.
2. ↑  *Abenda* hitza aranismoa da.
3. ↑  *Gizenda* hitza aranismoa da.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q3254959
* Commonscat Multimedia: Race / Q3254959

---

* **Identifikadoreak**
* BNF: 11956358g (data)
* GND: 4152838-4
* LCCN: sh85110232
* NKC: ph137015
* AAT: 300256475
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q3254959
* Commonscat Multimedia: Race / Q3254959

1. ↑
2. ↑