**Girolamo Francesco Maria Mazzola** (Parma, 1503ko urtarrilaren 11 - Casalmaggiore, 1540ko abuztuaren 24a), gehienean **Parmigianino** deitua, italiar margolari manierista izan zen. Batik bat, Parma, Erroma eta Bolonian lan egin zuen. Berak sortu zuen manierismoaren bertsio dotore eta sofistikatua guztiz eraginkorra izan zen Pizkunde ondoko belaunaldian.

Biografia
---------

Pintore-familia bateko semea zen. Correggiorekin lan egin zuen eta haren eragina agerikoa da Parmigianoren hasierako lanetan. 1521 aldean *Pala di Bardi* (Santa Maria eliza, Bardi) margotu zuen. 1522-23 urteetan bi fresko sail egin zituen: bat, Parmako San Giovanni Evangelista elizako bi albo kaperetan (Correggio eliza hartan lanean ari zen garai berean), eta beste bat, *Diana eta Akteoneren elezaharra*, Fontanatellatoko gazteluko sabai batean. Azken horrek Correggioren Parmako San Paolo komentuko lanaren kutsua du.

1524an Erromara joan zen eta hiru margolan eraman zituen erakusgarri, horien artean bere lan famatuenetako bat, *Burupotreta* (Kunsthistorisches Museum, Viena), bere irudiak ispilu ganbil batean egiten zuen islatik ohol ganbil batean egina. Hiri horretan Michelangelo eta Rafaelen obrak ezagutu zituen. *San Girolamoren ikuskaria* (*Visione di san Girolamo*, 1527, National Gallery, Londres) du Erroman egindako lan nagusia. Michelangeloren estiloaren arrastoa igartzen zaion arren, askoz nabarmenagoa du Rafaelen forma eta ezaugarrien edertasunaren helburua. Helburu hori bera du, azken finean, Parmigianinoren obra osoak.

*Ama Birjina Lepaluzea*, 1535-1540, 214 x 133 cm, Uffizi Galeria, Florentzia.
*San Girolamoren ikuskaria* egiten ari zela, Erromako harpilatzea gertatu zen, eta Parmigianinok Boloniara alde egin zuen. Han margotu zuen bere maisulanetako bat, *Madonna di Santa Margherita* (1529-30, Pinacoteca nazionale, Bolonia). 1531n Parmara itzuli zen, eta ia hil arte hantxe geratu zen. Azkenaldi horretako lan nagusiak *Madonna dal collo lungo* (1534, Uffizi Galeria, Florentzia), eta Santa Maria della Steccatako freskoak dira. Azken horiek elizako dekorazio zabal baten parte ziren, baina Parmigianino izugarri luzatu zen bere lanean, eta preso hartu zuten kontratua hausteagatik. 1539an, bermepeko askatasunean zegoela, Casalmaggiorera ihes egin zuen eta bertan hil zen.

Parmigianinoren estiloa
-----------------------

Parmigianinoren estiloa, bere biguntasun eta birtuosismo teknikoan, manierismoko estilo distiratsu eta eraginkorrenetako bat da, Bigarren Berpizkundeari zegokion naturalismoa gutxiagotu zuena.

Parmigianinoren lanaren ezaugarriak konposizio espazialaren zehazgabetasuna, giza irudiaren distortsioa eta luzapena, eta Vasari arte historialariak *grazia* deitu zuena dira, alegia, izadiaren edertasuna baino harantzago doan edertasun erritmiko sentsuala. Azken ezaugarri hori, dotoretasun fin hori, agerikoa da, ez bakarrik margolanetan, baita Parmigianinok egin zituen marrazki ugarietan ere.

Grabatua landu zuen lehen italiar artistetakoa izan zen. Arkatzaren askatasun beraz erabiltzen zuen grabatzeko orratza, normalean bere marrazkien kopiak egiteko, marrazki asko eskatzen baitzioten. Bestalde, Parmigianino Veneziatik kanpoko erretratugile nagusietako bat izan zen. Napolin daude haren erretratu onenetakoak.

Irudi galeria
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Irudi bat handitzeko, klika ezazu gainean.* |

* Jesusen zirkuntzisioa, 1523, 42 x 31.4 cm; Institute of Arts, Detroit  *Jesusen zirkuntzisioa*, 1523, 42 x 31.4 cm; Institute of Arts, Detroit
* Autorretratua ispilu konbexuan, 1524, 24.4 cm (diametroa); Kunsthistorisches Museum, Viena  *Autorretratua ispilu konbexuan*, 1524, 24.4 cm (diametroa); Kunsthistorisches Museum, Viena
* Zerga-biltzaile baten erretratua, 1524, 86 x 94 cm, National Gallery, Londres *Zerga-biltzaile baten erretratua*, 1524, 86 x 94 cm, National Gallery, Londres
* Galeazzo Sanvitaleren erretratua, 1524, 109 x 81 cm, Museo di Capodimonte, Napoli *Galeazzo Sanvitaleren erretratua*, 1524, 109 x 81 cm, Museo di Capodimonte, Napoli
* San Jeronimoren begitazioa, 1526-27, 343 x 149 cm, National Gallery, Londres *San Jeronimoren begitazioa*, 1526-27, 343 x 149 cm, National Gallery, Londres
* San Pauloren konbertsioa, 1527, 177.5 x 128.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Viena *San Pauloren konbertsioa*, 1527, 177.5 x 128.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Viena
* Familia Sakratua San Juan umearekin, Museo di Capodimonte, Napoli  *Familia Sakratua San Juan umearekin*, Museo di Capodimonte, Napoli
* Santa Katalinaren ezkontza mistikoa, 1529, 74.2 x 57.2 cm, National Gallery, Londres *Santa Katalinaren ezkontza mistikoa*, 1529, 74.2 x 57.2 cm, National Gallery, Londres
* Lepo luzeko Ama Birjinia, 1534-40, 216 x 132 cm, Uffizi, Florentzia *Lepo luzeko Ama Birjinia*, 1534-40, 216 x 132 cm, Uffizi, Florentzia
* Pier Maria Rossi di Sansecondoren erretratua, 1535-39, 133 x 98 cm, Museo del Prado, Madril *Pier Maria Rossi di Sansecondoren erretratua*, 1535-39, 133 x 98 cm, Museo del Prado, Madril

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012/11/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. ↑  David EKSERDJIAN: Parmigianino Museodelprado.es

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Parmigianino*** Aldatu lotura Wikidatan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q9348
* Commonscat Multimedia: Parmigianino

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 17231857
* ISNI: 0000 0001 2122 2460
* BNE: XX1081117
* BNF: 119729170 (data)
* CANTIC: a10134888
* GND: 118641484
* LCCN: n79074516
* NKC: js20030216024
* NLA: 36403327
* CiNii: DA07832351
* SNAC: w6cz4gsh
* SUDOC: 027754154
* ULAN: 500012615
* BIBSYS: 90942798
* UB: a1100435
* ICCU: CFIV065097
* Open Library: OL1408163A
* KulturNav: id
* RKD: 61878
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Bilduma digitalak**
* Museo del Prado: daa2c678-c52b-498e-89cc-46a2ab852f59
* **Ondare historikoa**
* FMIS: LSH/agents/22753

 |

* Wd Datuak: Q9348
* Commonscat Multimedia: Parmigianino