recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Volusia konderria** (ingelesez: *Volusia County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua DeLand da. 2010eko zentsuaren arabera 494.593 biztanle zituen, Volusia kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Volusia konderriak 3.709,99 kilometro koadro ditu. Horietatik 858,33 ura dira. Beste 2.851,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 494.593 pertsonetatik 428.199 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 55.217 dira. 49.548 beltzak edo afroamerikarrak. 1.356 amerikar natiboak ziren eta 166 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7.368 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 778 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7.178 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q494541
* Commonscat Multimedia: Volusia County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123141947
* ISNI: 0000 0004 0631 8482
* LCCN: n79045145
* NARA: 10037062
* **Lekuak**
* OSM: 389025
* TGN: 1002977

 |

* Wd Datuak: Q494541
* Commonscat Multimedia: Volusia County, Florida
**Volvo**, jatorri suediarreko industria-taldea. Herrialde hartako auto-fabrikatzaile nagusia da, munduko kamioi-fabrikatzaile handienetako bat, eta hegazkin-motorren fabrikatzailea.

Konpainiaren historia 1927an hasi zen, Suediako SKF errodamendu-enpresako bi langilek auto bat sortu zutenean, enpresaren laguntzarekin. Volvo jarri zioten izena (latinez, *iraka nabil* esan nahi du). Aurrerago, Suediako auto-eskaria txikia zenez, erabaki zuten autoak fabrikatzeko instalazioak kamioiak muntatzeko erabiltzea.

  

1928an Volvok bere lehen fabrika zabaldu zuen Finlandian. 1937an itxura berriko auto bat aurkeztu zuen, PV52, eta, geroago, PV44, auto amerikarren tankerakoa. 1950eko hamarraldiaren bukaeran, beste auto bat sortu zuten, Amazon deitua. Hamarraldi haren bukaeran, hiru lotunez finkaturiko segurtasun-gerrikoa erabiltzen hasi zen auto guztietan; hala, autoetako segurtasun-neurriei buruzko lanak egiten hasi zen. Harrezkero, segurtasun handiko autoak direlako ospea irabazi zuen. Azken urteetan sortutako auto-modelo batzuk Volvo C30, Volvo S60, Volvo V60 dira.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)** Volvo konpainiaren webgune ofiziala
* **(Ingelesez)** Volvo autobusen webgune ofiziala
* **(Ingelesez)** Volvo kamioien webgune ofiziala
* **(Gaztelaniaz)** Espainiako Volvo komunitatearen foroa

Erreferentziak
--------------
***Txakurrak pokerrean*** (gaztelaniaz: *Dogs Playing Poker*) Cassius Marcellus Coolidge estatubatuarraren margolan sail bat da. 1894-1903 artean margotu zituen, eta hamasei olio-pinturaz osatuta dago. Txakur antropomorfo multzoa irudikatzen dute, gizakien jokaeran, horietako bederatzi margolanetan mahai inguruan pokerrean jokatuz. Gainerako margolanetan txakurrak zigarroa errez, dantzan, beisbolean jokatzen eta auzitegian deklaratzen ageri dira.

2005ean sail honetako *A Bold Bluff* margolana 504.400 dolarren truk saldu zen; horrenbestez, ordu arteko Coolidgeren margolanen salneurriaren errekorra gainditu zuen.

Saila
-----

*Poker jokoa*, olio-pintura, 1894, 2015ean 658.000 dolarren truk saldua.
* *nedi'*
* *jeancarlos*
* *duban '*
* *jessica and achuri*
* *His Station and Four Aces*
* *New Year's Eve in Dog Ville*
* *One to Tie Two to Win*
* *Pinched with Four Aces*
* *Poker Sympathy*
* *Post Mortem*
* *The Reunion*
* *Riding the Goat*
* *Sitting up with a Sick Friend*
* *Stranger in Camp*
* *Ten Miles to a Garage*
* *Waterloo: Two*

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *194. arauaː Artelanen izenak. Pintura, argazkigintza eta eskultura.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2963501
* Commonscat Multimedia: Dogs Playing Poker (Coolidge)

---

 |

* Wd Datuak: Q2963501
* Commonscat Multimedia: Dogs Playing Poker (Coolidge)
**Txagos** Indiako ozeanoko uhartedia da, Maldivak uharteen hegoaldean dagoena. 55 uharte txikik osatzen dute, eta hirutan baizik ez dira bizi izan gizakiak; horietan Diego García da irla nagusia. Artxipielagoak 56 kilometro koadroko eremua du eta 3.000 biztanle inguru. Kopra eta koko olioa ekoizten dituzte. Txagos Britainia Handiko koroaren mendean dago (britainiarren eta Estatu Batuen base militarra du). Mauriziok behin eta berriro aldarrikatu du uhartediaren jabetza.

Historia
--------

XVI. mendean Pedro Mascarenhas portugaldarrak aurkitu zituen lurrok, ordura arte gizakiek ukitu gabeak. Beranduago frantsesek berenganatu zituzten, Maurizio izeneko koloniaren barruan ipiniz. Gero, 1810ean, Britainia Handiak kendu zizkien frantsesei, eta orduan hasi zen Diego García, Solomon Islands eta Peros Banhos uharteen benetako kolonizazioa, ordura arte esklabo bakan batzuk baizik ez zituzten-eta ekarriak. Gaurko txagostarrak Madagaskar, Mozanbike, Maurizio eta India hegoaldetik iritsitako nekazarien askazikoak dira.

150 urteren buruan txagostarrak 3.000 izatera iritsi ziren eta, arrantzan aritzeaz gain, nagusiki kopra zen haien bizimoduaren funtsa, oliotarako esportatzen zuten kokoa. Baina 1971n Txagosetako jende guztiak kanporatu egin zituzten britainiarrek, bertan amerikarrek eraiki zezaten Indiako ozeanoan daukaten base handia. Txagostarrek ekin zioten etxera itzultzeko eskubidea auzitegietan aldarrikatzeko kalbariobide luzeari; mila gorabeheraren ondoren, 2008ko apirilean arrazoi eman zien Londresko Lorden Ganbarak.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2013/4/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

1. 1 2 3   Zubiria, Pello. *Txagostarrek etxera nahi dute baina han kaserna dago.*  in: *Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)*. argia.eus (Noiz kontsultatua: 2016-8-17).
2. ↑    *British Indian Ocean Territory.*  worldstatesmen.org (Noiz kontsultatua: 2016-8-17).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q192188
* Commonscat Multimedia: Chagos Archipelago

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 234145149
* BNF: 12079005s (data)
* GND: 4069914-6
* SUDOC: 17410104X
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q192188
* Commonscat Multimedia: Chagos Archipelago
**Txakurkrosa Oarsoaldean** Oreretako txakurkros talde bat da. Gipuzkoa eta Euskal Herrian sortutako lehenengo txakurkros taldea hain zuzen ere. Baita ere lurreko mushingeko beste modalitate batzuetan parte hartzen du, hala nola bikejoring edo irristagailua.

Lasterketak
-----------

Txakurkrosa Oarsoaldean taldeak txakurkroseko bi lasterketa antolatzen ditu Oiartzualdea eskualdean.

### Errenteriako Txakurkrosa

2008an sortutako txakurkros lasterketa bat da, Euskal Herrian lehiatutako lasterketarik zaharrena. Bere ibilbidea Aldura mendia eta Malmazar inguruan egiten da. Iraganean liga nazionalean eta Espainiako kopan barneratua zegoen. 2011z geroztik han Gipuzkoako txakurkros txapelketa lehiatzen da, eta 2012az geroztik Gipuzkoako txakurkros ligan barneratu dago. 2013/2014 denboraldian Euskadiko txakurkros txapelketan bihurtu egiten da.

### Oiartzungo txakurkrosa

Oiartzungo txakurkrosa 2012 urtean sortutako txakurkros lasterketa bat da. Aritxulegi gaineko inguruetan lehiatzen da. Gipuzkoako txakurkros ligako azken lasterketa puntuagarria da. 2013/2014 denboraldian bertan behera gelditu egin zen lasterketa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q5260003

 |

* Wd Datuak: Q5260003
**Wakulla konderria** (ingelesez: *Wakulla County*) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crawfordville da. 2010eko zentsuaren arabera 30.776 biztanle zituen, Wakulla kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Wakulla konderriak 1.905,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 334,9 ura dira. Beste 1.570,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 30.776 pertsonetatik 25.488 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 1.016 dira. 4.406 beltzak edo afroamerikarrak. 174 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 166 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 496 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q505417
* Commonscat Multimedia: Wakulla County, Florida

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 153623409
* ISNI: 0000 0004 0632 0777
* LCCN: n82024999
* **Lekuak**
* OSM: 1210717
* TGN: 2000289

 |

* Wd Datuak: Q505417
* Commonscat Multimedia: Wakulla County, Florida
**Txakur-lepokoa** txakur baten lepoaren inguruan jarritako lepokoa da. Lepokoa hau erabiltzen da txakurra gobernatzeko, identifikaziorako, apaindurarako edo babeserako erabil daiteke. Identifikazio-etiketak eta albaitariaren informazioa txakur-lepokoetan jartzen dira maiz. Lepokoak, sarritan, korrea edo uhalarekin batera erabiltzen dira txakurrari eusteko.

Txakurraren osasuna
-------------------

Lepokoak inoiz traumatikoak izan daitezke txakurrarn trakean, txakurrak kontra egiten badu lepoan presio larria eraginez. Arnesa lepokoaren ordez erabiltzea onuragarria izan daiteke joera hori duten txakurren arteant. Aldiz, lepoko lerdenak edo buru txikiagoak dituzten txakur-arrazak erraz irristatzen dira lepokoetatik kanpo, askeegiak baitira. Hori saihesteko, gerriko-belarria duten piezak erabil daitrezke, horrela lepoaren inguruan presioa banatzeko tenkatuz. Lepokoak ez dira erabili behar txakurra zaintza gabe aske egon daitekeen kasuetan.

Iruditegia
----------

* Larruzko belarri edo hebillazko lepokoa, tradizionala.Larruzko belarri edo hebillazko lepokoa, tradizionala.
* Nilonezko azkar askatzeko gerriko-belarria duen lepokoa, identifikazio eta etiketa medikoekinNilonezko azkar askatzeko gerriko-belarria duen lepokoa, identifikazio eta etiketa medikoekin
* Txakur-lepokoa eta uhala BDSM jardueretarako ere erabiltzen dure pertsonek.Txakur-lepokoa eta uhala BDSM jardueretarako ere erabiltzen dure pertsonek.
* Kangal txakur arraza turkiarra, mastin bat, ardiak babesten dituen lepoko bereziarekin, garranga euskaraz.Kangal txakur arraza turkiarra, mastin bat, ardiak babesten dituen lepoko bereziarekin, garranga euskaraz.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   **(Ingelesez)** «Choosing a Dog Collar» *American Humane* (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).

Kanpo estekak
-------------

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Dog collar» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-11-09ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q8441013
* Commonscat Multimedia: Dog collars

---

* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q8441013
* Commonscat Multimedia: Dog collars
**Vladislav Vladimirovitx Larin** (errusieraz: Владислав Владимирович Ларин, vɫədʲɪˈsɫaf ˈɫarʲɪn ahoskatua; 1995eko urriaren 7a -) Errusiako taekwondolaria da, Munduko eta Europako txapelduna eta bost aldiz Sari Nagusiko serieen irabazlea.

Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu, eta urrezko domina lortu zuen +80 kiloko sailean. Bakun jokatutako Europako 2015eko jokoetan zilarrezko domina lortu zuen +80 kiloko sailean. 

2015 eta 2019 artean, hiru domina lortu zituen Taekwondoko Mundu Txapelketan, eta, 2016 eta 2019 artean, Taekwondoko Europako Txapelketan hiru domina.

Bizitza goiztiarra
------------------

Vladislav Larin 1995eko urriaren 7an jaio zen Kareliako Kotkozero herrian. Bost urte zituela, bere familia Petrozavodskera joan zen bizitzera, Kareliako hiriburura. 5 urte zituela, eskuko lesio luze bat jaso aurretik, gimnasia artistikoa landu zuen, eta bertan behera uztea eskatu zuen. 2002an taekwondora aldatu zen, Petrozavodsk Estatuko Unibertsitateko Kultura Fisikoko, Kiroletako eta Turismoko Institutura joan, eta ikasketak amaitu zituen; bertan taekwondoa praktikatzen zuen.

Bizitza pertsonala
------------------

2020ko abuztuaren 16an, bederatzi aldiz taekwondo-poomseko Errusiako txapeldun izandako Anastasia Karnovitx errusiarrarekin ezkondu zen. Haien ezkontza Karelian izan zen.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2020 | Tokio (Japonia) | 01 !1. postua, urrezko domina | +80 kg |
| Munduko Taekwondo Txapelketa |
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2015 | Txeliabinsk (Errusia) | 03 !3. postua, brontzezko domina | –87 kg |
| 2017 | Muju (Hego Korea) | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | –87 kg |
| 2019 | Manchester (Erresuma Batua) | 01 !1. postua, urrezko domina | –87 kg |
| Europar Jokoak |
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2015 | Baku (Azerbaijan) | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | +80 kg |
| Europako Txapelketa |
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2016 | Montreux (Suiza) | 01 !1. postua, urrezko domina | –87 kg |
| 2018 | Kazan (Errusia) | 01 !1. postua, urrezko domina | –87 kg |
| 2021 | Sofia (Bulgaria) | 01 !1. postua, urrezko domina | +87 kg |

Erreferentziak
--------------

1. ↑  "Larin, Vladislav" *TaekwondoData*
2. ↑  Vladislav Larin *Olympedia*
3. ↑  "Vladislav Larin *TaekwondoData.com*-en. **(Ingelesez)**
4. ↑   **(Errusieraz)**
5. ↑   **(Errusieraz)** «Ларин, Владислав Владимирович» *ТАСС* (Noiz kontsultatua: 2021-08-04).
6. ↑   **(Errusieraz)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q19941592
* Commonscat Multimedia: Vladislav Larin

---

 |

* Wd Datuak: Q19941592
* Commonscat Multimedia: Vladislav Larin
Galtzadak Touloubre ibaia zeharkatzen du Flaviar Zubian (Saint-Chamas, Rodanoren Ahoak)
**Via Julia Augusta** Italiako Piacenza hiria Var ibaiarekin Liguria eta Côte d'Azurreko kostaldearen bidez Rodanoraino lotzen duen galtzada erromatar garrantzitsu bat da. Galia Zisalpina eta Galia Transalpina lotu zitzakeen Via Emilia eta Via Aureliaren luzapenen bidez.

Sarrera
-------

Alpe Maritimoen konkista liguriar tribuen aurka amaitu ondoren seinaleztatu zuen (K.a. 14tik 14ra), K.a. 13 uztailaren 1a eta K.a. 12ko ekainaren 30 bitartean Augusto enperadoreak (uztaila Julio Zesarren hilabetea da, eta abuztua Augustorena, eta hortik bidearen izena). Bide honek, funtsean, jada existitzen den ibilbide bat hartzen du, baina bere seinalizazioak, miliario txundigarriekin, Erromatik zenbatuak, jaiotzen ari zen Inperioko lanik handienetako bat bihurtzen dute. Erabat hondatuta II. mendean, Hadrianok eta Karakalak zaharberritu zuten III. mendean.

Frantziar lurraldean bere ibilbidearen zati batzuk daude, eta bost miliario monumentu historikotzat hartzen dira La Turbie hirian, zehazki *Languessa*, *Saint-Pierre* eta *Peiralonga* deituriko tokiak.

Han, izen bera zuen beste erromatar bide bat ere bazegoen. Adriatikoko kostaldean dagoen Aquileiatik abiatu eta egungo Austriako Karintia eta Tirol eskualdeak zeharkatzen zituena.

Ikus, gainera
-------------

* Antoninoren Ibilbidea
* Peutingerren taula
* Erromatar galtzaden zerrenda

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q543516
* Commonscat Multimedia: Via Julia Augusta

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 315169061
* SUDOC: 116537302

 |

* Wd Datuak: Q543516
* Commonscat Multimedia: Via Julia Augusta
**Vlamertinge** Belgikako Mendebaldeko Flandria probintziako herri bat da, eta Ypres hiriko barruti bat. Vlamertinge herriko erdigunea Ypreseko hirigunetik kanpo dago, Poperingen herrixkara doan N38 errepide nagusiaren ondoan.

Ypresko hiriguneaz beste, Vramertinge da Ypresko barruti handiena. Vlamertingeren mendebaldean, Poperingena doan errepidean, Brandhoek herrixka dago.

Historia
--------

Vlamertingeri buruzko datu zaharrenak Erdi Aroan daude. 857. urtean kapera eraiki zen. 970. urtean Ypres suntsitu zen, eta Vlamertingeko ermita erre. Artxibo zaharrena, gaur egun ezagutzen dena, izena duen Flambertenges da, 1066 urteko eskritura da. Baudouin van Lille, Flandriako kondea, haren emazte Adela eta haien seme Baudouin, eskritura horretan ondasunak eliza eta kapituluari eman zizkion Lille Sint-Pietersetik. Ondasun hauek, besteak beste, hamargarrena izan ziren Elverdingen eta Vlamertinian kokatutako hamargarrenaː *In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam*.

Antzinako erregimenaren menpe, Vlamertinge Veurne-Ambachteko aintzira baten 22 urte zituela eta inguruko Ypresen setioetatik asko jasan zuen.

Lehen Mundu Gerran, herri osoa suntsitu zuten bonbardaketak. 1944an, Bigarren Mundu Gerran, Vlamertinge poloniar gudariek askatu zuten.

Geografia
---------

Vlamertinge itsas mailatik 17 metro gorago dago. Iparreko udalerriak Ypresen mugakideak ditu, Voormezele hegoekialdean, Kemmel eta Dikkebus hegoaldean, Reningelst hego-mendebaldean, Poperinge mendebaldean, Elverdinge iparraldean eta Brielen ipar-ekialdean.

Demografia
----------

1487tik 1697ra bitartean, Vlamertingeko biztanleriak gainbehera handia izan zuen. Horren azalpenik zorrotzena Herbehereetako Laurogeiko Urteko Gerra izan zen. Lehen Mundu Gerraren garaian, biztanleriaren kopurua berriro jaitsi egin zen. Hau da, Ypres inguruan, hau da, aurreko herrixka bat, oso bonbardatua eta Vlamertingo-k bonbardaketa raid horietako asko jasan zituen.

Ondasun nabarmenak
------------------

* San Vedastoren eliza
* 1922ko Vlamertingen udaletxe ohia, errenazimenduko neofildar estiloan
* Vlamertingo gaztelua edo Castle du Parc 1857-1858 eraiki zuten Pierre-Gustave du Parc bisitariaren aginduz, Joseph Schadde-ren diseinuaren ostean.
* Vlamertinpan Lehen Mundu Gerrako milaka hilerri britainiarrek hilobi ugari daude.
	+ Brandhoek Military Cemetery
	+ Red Farm Military Cemetery
	+ Vlamertinghe Military Cemetery
	+ Vlamertinghe New Military Cemetery
	+ Railway Chateau Cemetery
	+ Divisional Cemetery
	+ Brandhoek New Military Cemetery
	+ Brandhoek New Military Cemetery No.3
	+ Hop Store Cemetery

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q2693056
* Commonscat Multimedia: Vlamertinge

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 3100153954895205680009
* **Lekuak**
* OSM: 1283697

 |

* Wd Datuak: Q2693056
* Commonscat Multimedia: Vlamertinge
**Pocahontas konderria** (ingelesez: *Pocahontas County*) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pocahontas da. 2010eko zentsuaren arabera 7.310 biztanle zituen, Pocahontas kilometro koadroko azaleran.

Geografia
---------

Pocahontas konderriak 1.498,71 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,67 ura dira. Beste 1.495,05 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,88 da.

Demografia
----------

2010eko zentsoan bizi ziren 7.310 pertsonetatik 7.209 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik *hispano edo latino* kategorian 166 dira. 26 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. *Bestelako arraza bat* kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 46 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q485950
* Commonscat Multimedia: Pocahontas County, Iowa

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 123178688
* LCCN: n82096165
* NARA: 10039039
* **Lekuak**
* OSM: 1788775
* TGN: 2000636

 |

* Wd Datuak: Q485950
* Commonscat Multimedia: Pocahontas County, Iowa
***Victory Boogie-Woogie*** Piet Mondrian margolari abstraktu nederlandarraren lan amaitu gabea da. Haren bizitzaren azkena izan zen; 1944an amaitu gabe geratu zen, artistaren heriotzagatik. 1998tik Hagako Udal Museoko bildumaren parte izan da. Mondrianek zabaldutako Neoplastizismo mugimendu barruan kokatzen da.

Historia
--------

80 milioi florin herbeheretarren truke erosi zitzaion Samuel Irving Newhouse bildumagile estatubatuarrari, eta honek Emilyri eta Burton Tremaineri erosi zien, 12 milioi dolarren truke, 1980ko hamarkadaren erdialdean. Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit (Arte Nazionalaren Fundazioa) Herbehereetako Bankuaren opari bati esker eskuratu ahal izan zuen, Herbehereak euroan sartu zirela ospatzeko. Diru kopuru horrek polemika piztu zuen Herbehereetako Ordezkarien Ganberan.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Ikus, gainera
-------------

* Broadway Boogie-Woogie

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Margolanaren inguruko azalpenak.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1248830
* Commonscat Multimedia: Victory Boogie Woogie

---

 |

* Wd Datuak: Q1248830
* Commonscat Multimedia: Victory Boogie Woogie
**Viktor Jevgenievitx Poletaiev**, errusieraz Виктор Евгеньевич Полетаев, (Chelyabinsk, Errusia, 1995eko uztailaren 27a), boleibolean lehiatzen den kirolari errusiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean , ROC taldearekin Frantziaren atzetik eta Argentinaren aurretik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Denis Bogdan, Valentin Golubev, Ivan Jakovlev, Jegor Kliuka, Igor Kobzar, Ilias Kurkaiev, Maksim Mikhailov, Pavel Pankov, Viktor Poletaiev, Jaroslav Podlesnykh, Dmitri Volkov eta Artiom Volvitx-ek.

Nazioarteko emaitzak
--------------------

| Udako Olinpiar Jokoak |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020 | Tokio Japonia Japonia | 02 !2. lekua, zilarrezko domina | Gizonezkoak, estalia
  |
|

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Viktor Poletaiev» *olympedia.org* **(Ingelesez)**
2. ↑   Euskaltzaindia. (PDF) *156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera).* .
3. ↑  Viktor Poletaiev WorldofVolley-en **(Ingelesez)**

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q16682644

 |

* Wd Datuak: Q16682644
**Victoriano Huitzi Gonzalez de Villazon** (Etxarri-Aranatz, Nafarroa, 1860ko irailaren 5a - 1938ko irailaren 19a) nafar idazlea izan zen.

Biografia
---------

Apaiz egon zen Abaurrepean, Larunben, Uharte-Arakilen, Unanuan, Etxarri-Aranatzen, Altsasun eta Urdiainen, Jesusen Lagundian sartu arte, 1906. urtean. Ez zuen luzaroan iraun ordena horretan eta apaiz gisa erretiratu zen berriro bere sorterrira. Nafarroako apezpikuek herri euskaldunetara gero eta apaiz erdaldun gehiago bidaltzen ari zirela eta, protesta egin zuen Huitzik elizako hierarkiaren aurrean, baina ez zuen erantzun egokirik jaso.

Eliztar euskaldunen aldeko ahalegin haien fruitu, *Manual de gramática bascongada* liburua eskaini zuen 1899. urtean, *Diccionario de algunas voces más usadas en esta villa de Echarri-Aranaz y en su comarca* hiztegiaz batera. Apaiz erdaldunak euskararen ikasbidean abiaraztea zuen helburu liburu hark.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q12268865
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Lur: 02909/eu\_h\_2974/h2974
* GEN: 11277

 |

* Wd Datuak: Q12268865
**VfB Admira Wacker Mödling** Austriako futbol talde ezaguna da, Austriako 9 Liga eta 6 Kopa irabazi dituena, gehienak XX mendearen hasieran. Vienatik 14 kilometrotara dagoen Mödling hirikoa da.

Historia
--------

1905ean *SK Admira Viena* sortu zen eta Austriako talderik onenetakoa izan zen 1920 eta 1930 hamarkadetan, 7 Liga eta bi Kopa eskuratu baitzituen. Admirako jokalari ugarik hartu zuten parte Austriako selekzioan ere. 1960 hamarkadan loraldi berria izan zuen beste liga bat eta bi kopa irabaziz.

*SC Wacker Viena*1908an sortu zen. Ez zuen auzokoaren palmaresik osatzerik lortu baina 1947an Liga eta Kopa eskuratu zituen.

1971an diru arazoak zituztenez bat egitea erabaki zuten. 1997an hirugarren talde bat gehitu zitzaien, *VfB Mödling* apala, eta Mödlingera aldatu zuten egoitza. 2004an Majid Pishyar irandarrak erosi zuen taldea baina maila galdu zuen eta diru arazoak ere eragin zituen Pishyarrek eta 2008an Richard Trenkwalder-ek erosi zuen. 2016an Kopako finalera iritsi da baina ez du titulu berria eskuratu.

Palmaresa
---------

### Austrian: 16

* Bundesliga (9):
	+ Admira (8): 1927, 1928, 1932, 1934, 1936, 1937, 1939, 1966
	+ Wacker (1): 1947
* Kopa (6):
	+ Admira (5): 1928, 1932, 1934, 1964, 1966
	+ Wacker (1): 1947
* Austriako Superkopa (1): 1989.

### Nazio artean: 0

* Mitropa Kopa:
	+ Txapelduna (0)
	+ Finalista (2): 1934 (Admira), 1951 (Wacker).

Kanpo estekak
-------------

* **(Alemanez)** Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q698702
* Commonscat Multimedia: FC Admira Wacker Mödling

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 295113200
* GND: 1030326878

 |

* Wd Datuak: Q698702
* Commonscat Multimedia: FC Admira Wacker Mödling
Baráko Arkua, Tarragona iparraldean dagoen garaipenaren ate bat, Via Augustan. Bidearen zati hau, gaur egungo N-340 errepideari dagokio.
*Pont del Diable* Martorell udalerrian (berreraikuntza gotikoa 1289an egina. Zubia, Llobregat eta Via Augusta lotzen dituen erromatar galtzadaren zati da
**Via Augusta** izenekoa, Hispaniako galtzada erromatar luzeena izan zen, ia 1500 kilometroko luzerarekin, Pirinio mendietatik Cadizera zihoana, Mediterranioaren ertzetik.

Gehien aztertu eta erabili den galtzadetako bat da, baita antzinatetik hoberen ezagutuetako bat ere, neurri batean, antzinako testigantzetan sarri agertzen delako, Baso Apolinarretan eta Antoninoren Ibilbidean. Gaur egungo La Junquera herrian abiatzen zen, Via Domitiaren luzapen bat zelarik, Galiako kostaldea Italiaraino ertzatzen zuelarik. Erromatar Hispaniako bidesarearen ardatz nagusia izan zen. Garaiak igaro ahala, izen ezberdinak jasotzen zituen: *Via Herculea edo Via Heraclea, Anibalen bidea, Kanpoko Bidea, San Vicente Martiriaren bidea edo Espartzuaren Ibilbidea*. Augusto enperadoreak eman zion izena, bere agintealdian zehar egin ziren konponketengatik K.a. 8 eta K.a. 2. urteen artean. Garai honetan, Mediterranioko portu, hiri eta probintzien arteko komunikazio eta merkataritza bide garrantzitsu bihurtu zen. Gaur egun, N-340ak eta Mediterranioko autobideak (A-7, AP-7, A-70) zati askotan, Via Augustaren ibilbide berbera jarraitzen dute.

Galtzadak igarotzen zituen hiriak
---------------------------------

* Gades (Cadiz)
* Rotea (Rota)
* Orippo (Dos Hermanas)
* Carmo (Carmona, Sevilla)
* Corduba (Kordoba)
* Mentesa Oretana (Villanueva de la Fuente)
* Saltigi (Chinchilla de Monte-Aragón)
* Libisosa (Lezuza)
* Carthago Nova (Cartagena Murtzia)
* Saetabis (Xàtiva)
* Valentia (Valentzia)
* Saguntum (Sagunto)
* Dertosa (Tortosa)
* Tarraco (Tarragona)
* Barcino (Bartzelona)
* Baetulo (Badalona)
* Gerunda (Girona)

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1241197
* Commonscat Multimedia: Via Augusta

---

 |

* Wd Datuak: Q1241197
* Commonscat Multimedia: Via Augusta
***Politikoki ulertzen ari den irudia*** (gaztelaniaz: *Figura comprendiéndose políticamente*) Jorge Oteizak 1935ean egindako eskultura da. Bere lehenengo eskulturetako bat da, Amerikan zegoen garaian egindakoa, eta bertako estiloan eginda.

Azalpena
--------

Amerikara egin zuen bidaiarekin bat etorriz, 1930eko hamarkadan burututako eskultura gehienak, eskultura masaren kontzeptutik abiatuz landu ziren. Eskultura hau 1935ean egin zuen.

Irudian dagoen pieza gorputz oso baten irudia da eta bere atalak modu eskematizatuan adierazten dira. Oteizak gorputza bloke trinko batean konprimitzen du oso eskultura konpaktua eratu arte, kuboaren barruan geratzen dena.

Aurpegiko, hanketako eta besoetako ezaugarri sintetizatuek eta oinarrizko lerroek, antzinako zibilizazioetako eta kolonaurreko eskulturaren zinoparien eragina islatzen dute, garai hartan bere erreferente estetiko bihurtuko dena.

Erreferentziak
--------------

1. ↑    *Hezitzaileentzako gida.*  Oteiza Museoa, 14 or. ISBN 8492276878..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q97134605

 |

* Wd Datuak: Q97134605
**Poliuretanoa** diisozianato baten eta alkohol dihidroxiliko baten arteko kondentsazio-erreakzioz lortzen den polimero termoplastikoa da. Tolueno diisozianatoa etilen glikolarekin erreakzionaraziz lor daiteke, adibidez; poliuretanoaren bereizgarria da molekularen egituran -NHCOO- taldea izatea.

Polimeroa eratzeko gertatzen den erreakzio orokorra honela adieraz daiteke: R1NCO + R2OH → R1NHCOOR2.

Era askotara lortzen da: zuntz-, apar- edo elastomero-eran, etab. Denak sukoiak dira. Poliuretanozko zuntzek elastikotasun handia eta erresistentzia elektriko ona dute eta iragazgaitzak dira. Poliuretanozko aparrak malguak edo zurrunak izan daitezke, dentsitate txikia dute eta haien propietate nagusia da isolatzaile onak izatea; besaulkiak, koltxoiak, hodien isolatzaileak, tapizak eta abar egiteko erabiltzen dira apar malguak, eta zurrunak, berriz, besaulkiak, autoen osagaiak, isolatzaileak, itsasontziak, kamioi hozkailuak, ontziak-eta egiteko.

Erreferentziak
--------------

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q146322
* Commonscat Multimedia: Polyurethane foam

---

* **Identifikadoreak**
* GND: 4175327-6
* LCCN: sh85104740
* NDL: 00569158
* NKC: ph386361
* AAT: 300014495
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Medikuntzako identifikadoreak**
* MeSH: D011140
* **Kimikako identifikadoreak**
* Número CAS: 68400-67-9
* **Biologiako identifikadoreak**
* MGI: 68400-67-9

 |

* Wd Datuak: Q146322
* Commonscat Multimedia: Polyurethane foam
**Vättern** Suediako bigarren aintzirarik handiena da, Vänern eta gero.

Etimologia
----------

Suedierazko *vatten* hitzaren aldaera dela uste da, "ura" esan nahi du. Beste hipotesi batzuk ere badaude, *vätter* izeneko basoko izpirituetatik etor litekela diona esate baterako.

Geografia
---------

Aintzirak 1.912 km² azalera eta 4.503 km² arroa ditu. Lekurik sakonena, Visingsö uhartetik hegoaldera kokatuta, 128 metrotara dago, baina, batez besteko sakonera 40 m da.

Götaland eskualde historikoan kokaturik, bere urak Motala ström ibaitik Itsaso Baltikora doaz. Vätterneko uharterik handiena, Visingsö, Grännaren ondoan dago. Eskualdeko beste hiri nagusiak Vadstena, Jönköping, Hjo, Askersund, Åmmeberg eta Karlsborg dira. Aintziraren mugak Västergötland, Närke, Östergötland eta Småland konderrietan daude.

Jatorri geologikoa
------------------

Aintzira azken glazioazioan sortu zen, duela 10.000 urte inguru, graben haran batean. Izotza urtu zenean Suedia hegoaldea ur azpian gelditu zen Kattegat eta Botniako golkoaren artean itsasartea eratuz. Isostasia mugimenduak oraindik ez dira gelditu eta Vättern hegoalderantz mugitzen ari da 1 mm/urte abiaduran.

Parke Nazionala
---------------

Vättern aintziraren iparraldeko puntan Tiveden Parke Nazionala hedatzen da.

Iruditegia
----------

* Jönköpingen airetiko ikuspegia.Jönköpingen airetiko ikuspegia.
* Grännaren ikuspegia.Grännaren ikuspegia.
* 
* Hondartza.Hondartza.
* Tiveden Parke Nazionala.Tiveden Parke Nazionala.
* Visingsö uhartea.Visingsö uhartea.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q188195
* Commonscat Multimedia: Vättern

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316748191
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url
* **Lekuak**
* OSM: 253599
* TGN: 1118546

 |

* Wd Datuak: Q188195
* Commonscat Multimedia: Vättern

58°24′N 14°36′E﻿ / ﻿58.400°N 14.600°E﻿ / 58.400; 14.600
**Pharnavaz II.a Iberiakoa**, **Bartom** bezala ere ezagutua, Iberiako errege izan zen K.a. 64 eta K.a. 32 bitartean. Erromatarrek, Pharnabazius bezala ezagutzen zuten. K.a. 30ean hil zen.

Bere aita Artag Iberiakoaren oinordekoa izan zen, Ponpeio erromatar jeneralaren aurrean amore eman zuena.

Bazen jada denbora bat ez zuela K.a. 65ean ezarritako erromatar eragina onartzen. K.a. 36an, Publius Candidus Crassusek zuzendutako armada bat, Marko Antoniok bidalia, herrialdean agertu zen. Pharnavazek, berriz Erromaren aliatu izatea beste erremediorik ez zuen izan. Erromatar armadak Albaniaraino jarraitu zuen (egungo Azerbaijan), non Zobera izeneko erregea ere, Erromaren aliatu bihurtzera behartua izan zen.

K.a. 32an, 60 urte lehenago herritik kanporatua izan zen Mirian II.a Iberiakoa Pharnavaziar printzeak tronutik kendu eta hil zuen.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Aurrekoa**Artag Iberiakoa** | **Iberiako erregea**K.a. 64-K.a. 32 | Ondorengoa**Mirian II.a Iberiakoa** |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1269387

 |

* Wd Datuak: Q1269387
**Växjöko katedrala** (suedieraz: *Växjö domkyrka*), Växjö hiri historikoko katedrala da.

Historia
--------

Växjö XII mendean bihurtu zen apezpikuaren egoitza eta ordurako katedrala bazen bertan. Kondairak dio Sigfrido Suediakoak sortu zuela eta bere erlikiak bertan egon ziren XVII mendean obispo luterano batek erlikia horiek suntsitzeko agindua eman zuen arte. Katedralaren dorrea hasierako katedral harena dela uste da. Dorre honek gaur egun bi txapitel ditu.

Eliza 1276an erre zen lehenengo aldiz eta ordutik aurrera hainbat alditan berreraiki edo berriztu da. Berrizketa handienak 1585ean (daniarren eraso batean suntsitua izan ondoren) eta 1740an (tximistak jo eta suak erre ondoren) egindakoak izan ziren.

1849 eta 1852 artean Carl Georg Brunius arkitektoak eliza berriztu zuen eta txapitelak kendu zizkion, baina 1958 eta 1960 artean Kurt von Schmalensee arkitektoaren gidaritzapean egindako lanek txapitelak berreskuratu zituzten besteak beste. ordukoak dira aldarea, pulpitoa eta bataio harria ere, hirurak Jan Brazdak eginak. *Fiat Lux* erretaula Bertil Vallienek egin zuen 2002an.

Iruditegia
----------

* Aurrealdea.Aurrealdea.
* Katedralaren ikuspegia.Katedralaren ikuspegia.
* Atzealdea.Atzealdea.
* Barnealdea.Barnealdea.
* Sigfrido Suediakoa.Sigfrido Suediakoa.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1236720
* Commonscat Multimedia: Växjö domkyrka

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 151333848
* LCCN: n85120896
* **Ondare historikoa**
* FMIS: raa/bbr/21300000007650

 |

* Wd Datuak: Q1236720
* Commonscat Multimedia: Växjö domkyrka
**Vänern** Suediako aintzirarik handiena eta Europako hirugarrena da. Suediako Västra Götaland eta Värmland konderrien artean kokatzen da.

Geografia
---------

Vänern aintzirak 5.655 km² azalera du. Batez besteko sakonera 27m da, baina lekurik sakonena 106 metrotara dago.

Geografikoki, Vänern Götaland eskualdetan dago, zenbait konderri artean banatuta:

* Mendebaldeko aldea edo *Dalbosjö* Dalsland probintzian dago;
* Ekialdeko aldea edo *Värmlandsjön*, berriz, iparraldea Värmlandn eta hegoaldea Västergötland probintzietan du.

Betebidea iparraldetik datorkion Klarälven ibaia da; hustubidea, berriz Göta ibaia da, Viken eta Vättern aintzirarekin lotzen zaiona.

Barnean dagoen Djurö uhartedia dauka eta 1991 urtean Djurö Parke Nazionala eratu zen.

Historia
--------

Aintzira azken glazioazioan sortu zen, duela 10.000 urte inguru. Izotza urtu zenean Suedia hegoaldea ur azpian gelditu zen Kattegat eta Botniako golkoaren artean itsasartea eratuz. Honen adierazgarri da 2009an aintziraren barrenean aurkituriko itsasontzi vikingoa.

Arrantza
--------

Vänern aintziran arrain espezie ugari aurkitzen dira eta azken urteetan gobernuak kutsaduraren aurkako neurriak hartu ditu. Arrantza egitea libre da, bai ertzean eta baita txalupa batean ere. Arrain ohikoenak *Osmeridae* familiakoak eta *Coregonus albula* dira.

Inguruko herrientzako jarduera ekonomiko garrantzitsua da, 2001ean adibidez *Coregonus albularen* 165 tona jaso zituzten, 100 tona arrain zuri eta 25 tona aingira.

Endemikoak diren bi izokin barietate ere badira aintzira honetan, 9.000 urtetan zehar bertan eboluzionatu dutenak. 18 kilogramotik gorako izokinak hartu izan dira, munduko handiena ere bertan arrantzatu zen, 20 kilogramotik gorakoa zen.

Hegaztiak
---------

Txenadak eta kaioak dira hegazti ohikoenak. Ubarroiak XIX mendean desagertu ziren baina azken urteetan itzuli egin dira. Berauetaz elikatzen diren arrano arrantzaleen poopulazioa ere hazi egin da.

Parke Nazionalak
----------------

* Djurö Parke Nazionala

Iruditegia
----------

* Karlstaden airetiko ikuspegia.Karlstaden airetiko ikuspegia.
* Säffle.Säffle.
* Mariestad.Mariestad.
* Mariestadeko katedrala.Mariestadeko katedrala.
* Mariedal gaztelua.Mariedal gaztelua.
* Trollhättan urjauziak.Trollhättan urjauziak.
* Djurö Parke Nazionala.Djurö Parke Nazionala.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Euskaltzaindia. *Europako toponimia fisikoa.* .

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q173596
* Commonscat Multimedia: Vänern

---

* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 316748189
* LCCN: sh85142048
* **Lekuak**
* TGN: 1118540

 |

* Wd Datuak: Q173596
* Commonscat Multimedia: Vänern
"Priapori hel egitea".
***Priapeia*** (latinez, baita ere *Carmina priapea*) metrika desberdinetako larogei poema inguruko bilduma da. Priapo jainkoari eskainita daude. Antza, errima eta estiloa kontutan hartura, Augusto enperadorearen garaian konposatu ziren, ziur aski Mesalaren zirkulukoak. Mesalak, Erromako beste pertsonalitateen moduan, horrelako entretenimenduak izaten zituzten. Dena dela, bildumaren poema batzuk geroagokoak izan daitezke. Egilea ezezaguna da.

Erreferentziak
--------------

1. ↑

Kanpo estekak
-------------

* Identidades.org (literatura heterodoxa: priapeos romanos)
* Priapeia: latinezko testuak
* Priapeia: latinezko testuak eta ingeleseko itzulpena

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1234955
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 184679300
* BNE: XX3660447
* BNF: 12535755b (data)
* GND: 4147350-4
* LCCN: n79056813
* SUDOC: 034620699
* BIBSYS: 90390611
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1234955
Prešeren enparantza eta Frantziskotarren eliza (gorria).
Prešeren enparantza.
**Prešeren enparantza** (eslovenieraz: *Prešernov trg*) Ljubljana hiriaren erdialdeko plaza ezaguna da eta ekitaldi kulturak, kirol eta politiko ugari izaten dira bertan. 2007an berriztu zuten.

Kokapena
--------

Alde zaharrerako sarreran dago, Ljubljanica ibaia zeharkatzen duen "zubi hirukoitzaren" ondoan (*Tromostovje*). Bertatik Strita kalea (*Stritarjeva ulica*) ateratzen da udaletxe aldera. Ljubljanaren alde berrira doazen kale nagusiak ere bertatik ateratzen dira, Čop (*Čopova ulica*), Miklošič (*Miklošičeva cesta*) eta Otsoaren kalea (*Wolfova ulica*).

Enparantzan dauden eraikin garrantzitsuenak Frantziskotarren eliza, Kresija jauregia eta *Emporium* galeria dira.

Historia
--------

Prešeren enparantzak XVII mendean hartu zuen gaur egungo itxura, Frantziskotarren eliza eraiki zenean. Hasieran bidegurutzea bazen ere XIX mendean enparantza bihurtu eta pabimentatu egin zuten.

1895ean lurrikara izan zen eta Erdi Aroko etxeak suntsitu ziren. Max Fabiani arkitektuak berrizte lanak egin zituen, lau kaleren arteko korapiloa bihurtu eta jauregiak eraiki zituen inguruan. Esloveniako poeta nazionala kontsideratzen den France Prešeren-en brontzezko estatua eraiki zuen eta atzean hiru urki zuhaitz ezarri zituen. 1930 hamarkadan makalak landatu ziren zubi hirukoitzaren inguruan. Estatuak izena eman zion enparantzari eta 1991 urtean monumentu nazionala izendatua izan zen.

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1889515
* Commonscat Multimedia: Prešeren Square

---

 |

* Wd Datuak: Q1889515
* Commonscat Multimedia: Prešeren Square

46°03′04″N 14°30′22″E﻿ / ﻿46.051°N 14.506°E﻿ / 46.051; 14.506
***Ur hondamendian eresiak*** edo ***Ur hiriko eresiak*** Elamitar Inperioaren erasoaz Ur hiriaren erorketa ondoren idatzitako poema sumeriarra da. K.a. 2000 urte ingurukoa da.

Testuingurua
------------

Isin hiri hegemonikoa zen garaiaren poema honek Ur hiriaren hirugarren dinastia garrantzitsuaren amaiera markatzen du, sumeriar literaturaren garai handia. Horrelako eresiak Babiloniako hiri desberdinei eskainitakoak ezagutzen dira: Nippur, Eridu eta Uruk. Ur hiriari eskainitakoa lehendabizikoa izan daiteke. Esan behar da, bestetik, Testamentu Zaharrean oso antzeko den kantua jasotzen dela, K.a.VI. mendean Nabukodonosor II.ak Jerusalem konkistatu zuenekoa, alegia.

Edukia
------

Eresiak, "*balag*" bezala ezagututa, literatura sumeriarraren bi genero nagusietariko bat zen. Horretan poetek honamendi historikoak deskribatzen zituzten, pertsonen eta jainko-jainkosen sufrimendua. Obra honen kasuan benetako eresiak edo hileta-kantak dira. Fisikoki idazkera kuneiformez idatzitako buztinezko taulatxoetan heldu zaizkigu.

Eresiek hiriaren krisialdi ekologiko eta politiko handia deskribitzen du. Urte haietan lehorte handi baten ondorioz desertizazio prozesu gogorra eman zen. Ur hiriak sail ureztatuko laborantza oso garatua zuen eta egoera berri horrek gosetea eta heriotza zabaldu zuen. Gaur egun egoera hori hegoaldeko Ozeano Barean "mega-El Niño" fenomenoa eman zen euri-tasak muturrera jaisten. Hondamendi natural horretatik hiriaren dekadentzia eta estabilitate-eza etorri zen.

Argitalpena
-----------

Samuel Noah Kramerek *Eresien* lehenengo edizio osoa egin zuen, hogeita bi zati bilduz. Edizio hori *Lamentation over the Destruction of Ur (Assyriological Study no. 12* izenburupean Chicago Universityk plazaratu zuen 1940an.

Erreferentziak
--------------

1. ↑  George Aaron Barton (1918). *Miscellaneous Babylonian inscriptions*, 45.or. Yale University Press. 2011 maiatzaren 23a.

Kanpo estekak
-------------

* **(Ingelesez)**:Chiera, Edward and Kramer, Samuel Noah. *Sumerian texts of varied contents*, 20.zk. University of Chicago Oriental Institute Publications XVI.liburuki, Cuneiform series - IV. liburuki, 1934. - Online bertsio honetan beste testuekin batera Eresiak aurkitzen ditugu.
* **(Ingelesez)**: Translation of the *Eresiaren* itzulpena, Electronic Text Corpus of Sumerian Literaturetik aterata.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q209919

 |

* Wd Datuak: Q209919
Charles Demuth, *Aucassin and Nicolette,* 1921.
**Prezisionismoa** edo **errealismo kubista**, Estatu Batuetan XX. mendeko 20ko hamarkadan garatu zen arte-mugimendua izan zen. Nolabait, Futurismoaren estetika Ipar Amerikako garaiko nekazari- eta industria-giro moldatuta lantzen zuen bere ikonografian. Mugimenduan partaideak elkar ezagutzen zuten, eta lankideak ziren, baina inoiz ez zuten manifesturik plazaratu.

Kontzeptuaren jatorria
----------------------

Kontzeptua Charles Sheeler margolaria eta argazkilariak sortu zuen. Hitz horrekin bere estiloa definitu nahi zuen, oso zehatza eta zehaztasun handiekin.

Historia
--------

Sheelerrek margolari askoren eragina jaso zuen, besteak beste, Cézanne, Matisse, Picasso eta Braque. Morton Schamberg izan zen mugimenduaren beste izen ezaguna. Biek ala biek, 20ko hamarkadan nekazaritzaren makinaria islatu zuten euren margolanetan, batzuetan ia argazkiak izango balira bezala. Mugimendu honen artistak estatubatuar estilo bat garatu nahi izan zuten. Denborarekin mugimendu honen artista batzuek estatubatuar dadaismora hurbildu ziren. Prezisionismoaren eragina Pop Art eta hiperrealismo estiloetan ikus daiteke.

Prezisionismoaren margolariak
-----------------------------

* George Ault
* Ralston Crawford
* Charles Demuth
* Preston Dickinson
* Elsie Driggs
* Gerald Murphy
* Georgia O'Keeffe
* Charles Sheeler
* Niles Spencer
* Joseph Stella

Iruditegia
----------

* Morton Schamberg, Telephone, 1916, oihal gaineko olio-margolana, Columbus Museum of Art.Morton Schamberg, *Telephone,* 1916, oihal gaineko olio-margolana, Columbus Museum of Art.
* Joseph Stella, Brooklyn Bridge, 1919–1920, Yale University Art GalleryJoseph Stella, *Brooklyn Bridge,* 1919–1920, Yale University Art Gallery
* Stuart Davis, Lucky Strike, 1921, oihal gaineko olio-margolana, MoMA New YorkStuart Davis, *Lucky Strike,* 1921, oihal gaineko olio-margolana, MoMA New York
* Charles Sheeler, Skyscrapers (1922)Charles Sheeler, *Skyscrapers* (1922)
* Charles Rosen, Sidewheel in the RondoutCharles Rosen, *Sidewheel in the Rondout*

Erreferentziak
--------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Styles, schools and movements*, Thames & Hudson 2002 Amy Dempsey

Kanpo estekak
-------------

* **(Frantsesez)**:"*Les Précisonnistes*".
* **(Gaztelaniaz)**:Prezisionismoaren inguruko informazioa.
* **(Frantsesez)**:*Encyclopædia Universalis*
* **(Ingelesez)**:Bideoa Youtuben.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1578378
* **Hiztegiak eta entziklopediak**
* Britannica: url

 |

* Wd Datuak: Q1578378
**Villa Urquiza** Argentinako Buenos Aires hiriburuko ipar-mendebaldean dagoen auzoa da. 89.360 biztanle ditu (2001etik aurrera) 5,6 km²-ko azaleran. Biztanle-dentsitatea km² bakoitzeko 15.957 pertsona da, hau da, gutxi gorabehera Buenos Airesko batez bestekoa.

Historia
--------

Villa Urquiza Francisco Seeberrek sortu zuen. Paraguaiaren aurkako gerran soldadua izan zen, Buenos Airesko alkatea 1889tik 1890era, enpresaria eta *Ferrocarril Oeste-ko* (Trenbide Konpainia Mendebaldea) presidentea.

Hasiera batean Villa Urquiza Villa Catalinas, Villa Mazzini eta Villa Modelo hiru auzo txikiagoek osatzen zuten, itsas mailatik 40 metrora dagoen muino batean kokatuta zeuden. Garai hartan, Seeberrek "Muelle de las Catalinas" portuko instalazioaren jabe zen beherago zegoen eremuan. Lurrak erosi zituen jabetza betetzeko. Proiektu honetako langile gehienak Entre Ríos probintziatik etorri ziren. Lana amaitu zenean, bertako tokiko heroi Justo José de Urquiza izena jartzeko eskatu zuten.

Kokapena eta izaera
-------------------

Villa Urquiza Constituyentes, Crisólogo Larralde, Galván, Núñez, Tronador, Roosevelt, Rómulo S. Naón eta La Pampa kaleen artean dago. Auzoa etxebizitza da gehienbat, etxe zaharrak eta apartamentu eraikinak, alboko kale lasaiak eta kale nagusi biziak ditu. Hainbat parke daude. Hilabete epeletan, bizilagunak maiz eserita daude espaloian.

Tangoa *Sunderland* eta *Club Sin Rumbo* milongetan (Argentinako tango dantza klubak) dantzatzen da. *Club Pinochok* areto-futboleko hiriko azken hiru txapelketak irabazi ditu.

Kanpo estekak
-------------

* **(Gaztelaniaz)**Barriada.com: Villa Urquiza
* **(Gaztelaniaz)**Udalaren administrazioari buruzko informazioa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q1026691
* Commonscat Multimedia: Villa Urquiza, Buenos Aires

---

* **Identifikadoreak**
* BNA: 000030894
* **Lekuak**
* OSM: 2222119

 |

* Wd Datuak: Q1026691
* Commonscat Multimedia: Villa Urquiza, Buenos Aires