|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Ikusgela**

---

Bideoa Bernart Etxepare

Bideoa Axular

Bideoa Txomin Agirre

Bideoa Txillardegi

Bideoa Gabriel Aresti

Bideoa Mariasun Landa

Bideoa Xalbador
 |

**Euskal idazlea** euskaraz idazten duen idazlea da. Horrenbestez, Euskal Herrikoa den baina erdaraz idazten duen egilerik ezin da euskal idazletzat hartu. Honela idatzi zuen izan dugun euskalari gorenak:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Esanaren arabera, euskaldun zahar nahiz berriek idatzirikako zernahi, literaturaren barrunbean sartzen baldin bada, euskal literatura da. Aitzitik Euskadiko jendeak —eta jakinaren gainean darabilt izen hau, *Euskal* Herriaren lehen zatiaren bitartez nahastea sor ez dadin—, erdaraz, edozein erdaratan, idazten duten neurrian ezin daitezke izan euskal idazle; euskaltzale sutsu agertzen baldin badira ere, erdal idazle dira. Horrela, euskal idazle genuen Silvain Pouvreau; erdal idazle, haatik, Pio Baroja eta Jean de Sponde. Eskubide osoa dute, beraz, *Zeruko Argia*k eta *Anaitasuna*k iragarkietan oihukatzen dutenean: «Geu gara euskal prentsa». Eta gainerakoak euskal prentsa dira euskarari sarrera uzten dioten heinean eta ez gehiagotan. *Obras son amores, y no buenas razones,* esan ohi da aski ezaguna dugun beste hizkuntza batean, eta ez dabiltza oker, nik uste, hori diotenak. |  » |
| Koldo Mitxelena |

Kolektiboa koordinatzeko sortu zuten Euskal Idazleen Elkartea.

Euskal idazle klasikoen artean, nabarmentzekoak dira "Axular" (*Gero*ren egilea), Bernart Etxepare (*Linguae vasconum primitiae*), Joan Perez de Lazarraga (*Lazarragaren eskuizkribua*), Txomin Agirre (*Kresala*, *Garoa*), "Lauaxeta" eta "Lizardi".

Mundu osoan oihartzun handiena izan duen egungo euskal idazlea Bernardo Atxaga da; *Obabakoak* du libururik ezagunena, eta haren lanak hainbat hizkuntzatara itzuli dituzte. Gaur egungo beste idazle aipagarri batzuk: Unai Elorriaga, Koldo Izagirre, Mariasun Landa, Anjel Lertxundi, Ramon Saizarbitoria, Joseba Sarrionandia, Itxaro Borda eta Arantxa Urretabizkaia.

Arabako idazleak
----------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Arabako idazleak»
Historiaren ikuspegitik, eta gaztelaniazko idazleak alde batera utzita, Joan Perez de Lazarraga (1548?-1605) dugu arabar idazlerik garrantzitsuena, harena baita Hego Euskal Herriko literatur testurik zaharrena.

Gaur egungo idazleen artean, aipatzekoak dira Fito Rodriguez (1955-) (2006-2010 artean Euskal Idazleen Elkarteko presidentea), Xabier Montoia (1955-) emankorra, Josemari Velez de Mendizabal (1949-) eta, belaunaldi berriagoetan, Edu Zelaieta (1973-) eta Katixa Agirre (1981-).

Nabarmentzekoa da, orobat, bi hizkuntza komunitateen artean zubi lanak egiten dituen Toti Martinez de Lezea (1949-).

Bizkaiko idazleak
-----------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Bizkaiko idazleak»
Klasikoen artean, Juan Antonio Mogel (1745-1804),
Txomin Agirre (1864-1920), Kirikiño (1866-1929), "Lauaxeta" (1905-1937) eta Eusebio Erkiaga (1912-1993).

Gaur egungoen artean, Edorta Jiménez (1953-), Joseba Sarrionandia (1958-), Miren Agur Meabe (1962-) eta Kirmen Uribe (1970-).

Bilboko idazleen artean (Bilbo Handikoak ere barne), Gabriel Aresti (1933-1975), Andolin Eguzkitza (1953-2004), Laura Mintegi (1955-), Lutxo Egia (1969-), Asel Luzarraga (1971-), Unai Elorriaga (1973-), Julen Gabiria (1973-) eta Urtzi Urrutikoetxea (1977-).

Gipuzkoako idazleak
-------------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Gipuzkoako idazleak»
Idazle klasiko aipagarrien artean, Juan Antonio Mogel (1745-1804), "Orixe" (1888-1961), "Lizardi" (1896-1933) eta Yon Etxaide (1920-1998).

Egile garaikiderik ezagunena, aldiz, Bernardo Atxaga (1951-) da (*Obabakoak*), eta beste garrantzitsu batzuk Joxe Azurmendi (1941-), Ramon Saizarbitoria (1944-), Arantxa Urretabizkaia (1947-), Anjel Lertxundi (1948-), Mariasun Landa (1949-), Koldo Izagirre (1953-) , Harkaitz Cano (1975-) eta Eider Rodriguez (1977-).

Lapurdiko idazleak
------------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Lapurdiko idazleak»
Lapurdiko idazle klasikoen artean, Joanes Leizarraga (1506-?), Axular bera (1556-1644) eta Joan Piarres Duvoisin (1810-1891) ditugu.

Garaikideen artean, Piarres Lafitte (1901-1983), Piarres Lartzabal (1915-1988) antzerkigilea, Itxaro Borda (1959-) eta Eneko Bidegain (1975-) ditugu.

Nafarroa Behereko idazleak
--------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Nafarroa Behereko idazleak»
Nafarroa Behereko idazle garaikideak dira, besteak beste, Xalbador (1920-1976), Xipri Arbelbide (1934-), Itxaro Borda (1959-) eta Antton Luku (1959-).

Nafarroa Garaiko idazleak
-------------------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Nafarroa Garaiko idazleak»
Nafarroa Garaiko egile klasikoen artean ditugu Axular (1556-1644), Arturo Kanpion (1854-1937) eta "Larreko" (1869-1949).

Gaur egungoen artean, aldiz, Jose Angel Irigarai (1942-), Jon Alonso (1958-), Patziku Perurena (1959-), Aingeru Epaltza (1960-), Jokin Muñoz (1963-), Juanjo Olasagarre (1963-), Alberto Barandiaran (1964-) eta Castillo Suarez (1976-).

Zuberoako idazleak
------------------

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Zuberoako idazleak»
Zuberotar idazle klasikoen artean dira Arnaud Oihenart (1592-1667), Pierre Topet "Etxahun" (1786-1862), Agosti Xaho (1811-1858) eta Jon Mirande (1925-1972).

Egile garaikide garrantzitsuak dira, besteak beste, Pierre Bordazarre (1908-1979) pastoralgilea eta Jean Louis Davant (1935-).

Erreferentziak
--------------

1. ↑  «Euskararen ikerkuntzari dagokionez, euskal linguistika eta filologiaren oraingo oinarriak berak ezarri zituen. Batere gehiegikeriarik gabe esan daiteke Mitxelena izan dela euskalari gorena. Euskararen iker-alor guztiak ukitzen zituen, gainera, hots, linguistika eta filologia, literatur kritika, etab.»  
Henrike Knörr, Jean Haritschelhar eta Mikel Ugalde (1987): *Koldo Mitxelena*, Bidegileak bilduma, 1. zenbakia, 1994.
2. ↑  Koldo Mitxelena: *Koldo Mitxelena gure artean*. Editoreak: Anjel Lertxundi eta Inazio Mujika. Irun, Alberdania, 2001.

Ikus, gainera
-------------

* Euskarazko literatura
* Euskal Herriko erdal idazleak
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Euskal antzerki berria

Kanpo estekak
-------------

* Joan Mari Torrealdai: *Euskal idazleak, gaur*. Jakin, 1977.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q202626

 |

* Wd Datuak: Q202626

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: ***Euskal idazleak*** |