Lewisen Gneis, Eskozia
**Janet Vida Watson** FRS FGS (Hampstead, Londres, 1923ko irailaren 1a –Oxshott, Erresuma Batua, 1985eko martxoaren 29a) britainiar geologo eta geologia-irakaslea izan zen Londresko Imperial College-n. Royal Societyko kidea, Eskozian Lewisen konplexua ulertzen lagundu zuelako ezaguna da. 1982an Londresko Elkarte Geologikoko lehendakari hautatu zuten, postu hori bete zuen lehen emakumea.

Biografia
---------

1923ko irailaren 1ean jaio zen Hampsteaden, Londresen. Aita, David MS Watson FRS, ornodunen paleontologoa zen, eta zoologia eta anatomia konparatuko irakaslea Londresko Unibertsitatean. Katharine M. Parker amak enbriologia ikertu zuen ezkondu aurretik. Janet Watson bere ahizparekin, Katharine Maryrekin, hazi zen South Hampsteaden eta bertako eskolara joan zen. Gero Readingeko Unibertsitatera joan zen Zientzia Orokorrak ikastera. 1943an lehen mailako ohore-titulua lortu zuen biologian eta geologian. 1949an John Suttonekin ezkondu zen. 1985eko martxoaren 29an hil zen, 61 urte zituela.

Ibilbide profesionala
---------------------

1943an graduatu ondoren, Watson Dairyingeko Ikerketa Institutu Nazionalean hasi zen lanean. Oilaskoaren hazkuntza eta dietak behatu zituen. Bournemouth Wentworth eskolan bere lanaz aspertu eta biologia irakatsi zuen, Bigarren Mundu Gerraren amaierarako geologo bihurtzea erabaki aurretik. 1945ean Imperial Collegen sartzeko eskaera egin zuen, eta 1947an Geologiako lizentziatura osatu zuen. Bigarren graduazioaren ondoren, Herbert Harold Read orduko departamentu buruak ikasle hartu zuen eta Sutherlandeko migmatitak ikertzen hasi zen. Gero, Eskoziako ipar-mendebaldeko Lewis konplexuan hasi zen lanean, Read-eko beste ikerketa-ikasle batekin (John Sutton). Biek osatu zituzten doktoretza-tesiak 1949an, eta, ondoren, ezkontza eta eztei-bidaia Kanaleko Uharteetan. Horrexek azaltzen du Sarken geologiari buruzko argitalpen bateratu bat urte batzuk geroago.

Doktoregaiak esleitu ondoren, Imperial College-ko langileekin elkartu ziren biak. Tesi-lana 1951n argitaratu zuten, eta eragin handia izan zuen konplexu kanbriarraurreen azterketan; izan ere, haien garapen metamorfikoa eta estrukturala gertaera orogeniko diskretu gisa ulertzea posible zela erakutsi zuten. Archaean Scourian-en antzinako konplexu bat proposatu zuten, orogeniko laxfordiano paleoproterozoiko gazteagoak partzialki berregindako gertaera, Scourie dike izeneko dolerita-dike multzo batean duen eragina erakusten duen moduan. Ondorengo landa-lanak, azterketa metamorfikoek eta datazio erradiometrikoak beren kronologia findu dute, baina jatorrizko hipotesia indartzen dute.

Elkarrekin lanean jarraitu zuten Eskoziako geologia aurrekanbrikoaren beste alderdi batzuetan, Moine, Dalradian eta Torridonian barne. 1964an John Sutton departamentu buru bihurtu zen Imperial Collegen, eta handik aurrera bere argitalpen bateratuak ez ziren hain ohikoak izan. 1966an Watson-ek *Beginning geology* sarrerako testuliburu bat argitaratu zuen bere doktoretzako HH ikuskatzaile ohiarekin, 1968an *Introduction to Geology: Volume 1 Principles* eta 1975ean *Introduction to geology Volume* 2 Earth history: Part 1 Early Stages of Earth History and Part 2 Later Stages of Earth History. 

1975ean geologiako ikerketa-irakasle izendatu zuten Watson. Berak Eskoziko aurrekanbrikoaren arazoetan lanean jarraitu zuen, baina mineralen sorrerari eta eskualdeko geokimikari buruzko lanak ere argitaratu zituen. 1982tik 1984ra, Elkarte Geologikoko lehendakari izan zen, kargu hori bete zuen lehen emakumea, hain zuzen ere.

Sariak
------

* Lyell funtsa - 1954an John Suttoni eta biei batera emandakoa
* Bigsby domina - 1965ean John Suttoni eta biei batera emandakoa
* Lyell domina - 1973ean
* Clough domina - 1979an
* Royal Society - 1979an hautatua, kontseiluko kidea eta lehendakariordea hil arte.

Argitalpenak
------------

| Urtea | Argitalpena | Gaia |
| --- | --- | --- |
| 1962 | *Fosilak eta haien erabilerak* | Zer da fosil bat eta zertarako erabiltzen da? |
| 1966 | *Beginning Geology* | Lurraren historiaren lehen etapak |
| 1975 | *A Korrelation of the Precambrian Rocks in the British Isles* | Britainia Handiko geologia |
| 1977 | *Geologiarako sarrera* | Geologiaren hastapenak (harriak eta mineralogia) |
| 1979 | *Rocks and Minerals - Bigarren argitalpena* | Harri eta mineralen adinaren determinazio isotopikoak. |
| 1983 | *Geology and Man: An Introduction to Applied Earth Science* | Lurraren zientziarako eta ingurumen-zientziarako sarrera. |

Legatua
-------

Janet Watson Lurraren Zientziaren aurrerapenaren eragile nagusietako bat izan zen. 2009ko maiatzean, Elkarte Geologikoaren hitzaldi-antzerkiak bere izena jaso zuen, komunitate geologikoan eragin handia izan zuelako. 2016 urteaz geroztik, Janet Watson-en urteroko bilera egin du Elkarte Geologikoak, ikasketak hasten dituzten geologoei beren ikerketak aurkezteko eta eztabaidatzeko aukera emateko. Watson bere eremuko arlo askori buruzko funtsezko galderak egiteko duen trebetasunagatik ere famatua da. Bere ikasleetariko batek, Rick Sibsonek, atsegin zuen beren pentsaera sortzeko presionatzen baitzituen beti.

Erreferentziak
--------------

1. ↑   Fettes. *Janet Watson. 1 September 1923 – 29 March 1985.*  doi:10.1098/rsbm.1995.0030..
2. ↑    *Watson, Janet Vida (1923–1985) | Encyclopedia.com.* .
3. ↑   Geological Society, London. *Catalogue of the papers and correspondence of JANET VIDA WATSON FRS (1923–1985).* .
4. ↑   Imperial College. *A celebration of Earth Science and Engineering at Imperial College London 1907–2007.* .
5. ↑   Sutton. *The pre-Torridonian metamorphic history of the Loch Torridon and Scourie areas in the north-west Highlands, and its bearing on the chronological classification of the Lewisian..*  doi:10.1144/GSL.JGS.1950.106.01-04.16..
6. ↑   Bowes. *Janet Watson—an appreciation and bibliography.*  doi:10.1144/GSL.SP.1987.027.01.01. ISSN 0305-8719..
7. ↑   Park, Graham. *Janet Vida Watson, FRS: an appreciation.* .
8. ↑    *The Geological Society of London - The Janet Watson Meeting.* .
9. ↑   Park. *Janet Vida Watson, FRS: an appreciation.*  doi:10.1144/0016-7649Ed166-3. ISSN 0016-7649..

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q15442026
* **Identifikadoreak**
* WorldCat
* VIAF: 313568756
* GND: 172461030
* LCCN: n80060823
* NKC: mzk2008479800
* NLA: 35236389
* CiNii: DA00267292
* SNAC: w6p99hkc
* SUDOC: 18158347X

 |

* Wd Datuak: Q15442026