**Zeta** ( montenegroera zirilikoaz: *Зета* , latinez:- *Zeta* ) bere lurraldeak gutxi gorabehera egungo Montenegro hartzen zuen printzerri bat izan zen. Zeta ibaiari zor dio izena .

Bere lehen agerpena Rascia estatu basailu gisa izan zen , non Serbiar Nemanjić dinastiaren oinordekoek gobernatzen zuten. Bere sortzailea, Stefan Nemanja , *Rasciako Zupan Handia* bihurtu zen , serbiar tribu guztiak bateratuz, eta Zeta feudoa tronurako bigarren oinordetzaren menpe geratu zen, Serbiako Erresumaren basailu gisa .

Zeta feudo independente bihurtu zen 1356an , 1355ean Stefan Uroš IV.a Dušan Nemanjić (Dušan Ahaltsua) tsarra hil eta gero Serbiar Inperioaren apurka-apurka desegin zenean. 1421etik aurrera Serbiako Despotatuan sartu zen .

XV. mendearen amaieran , Zeta Montenegro bezala ezagutzen hasi zen (Veneziako edo Venetoko "Mendi Beltza"). Montenegroko Printzerria-Gotzaindegiaren teokraziari eta gero otomandar aginteari utzi zion .

Historia
--------

### Zeta Rascia estatuan

1276 eta 1309 artean Zeta Anjouko Helena erreginak gobernatu zuen , Uroš I.a serbiar erregearen alarguna. Eskualdeko berrogeita hamar monasterio inguru zaharberritu zituen, batez ere Bojana ibaiaren ertzean. *Crna Gora* (Montenegro) izena formalki 1296an aipatu zen lehen aldiz , Vranjinako San Nikolas monasterioaren foru batean. Gutun hau Uroš II.a serbiar erregeak argitaratu zuen , Uros I.aren eta Helenaren seme gazteena zena. Crna Gora (Montenegro) Lovćen mendiaren azpian dagoen mendilerroaren eskualde gisa ulertu behar zen , Zetaren mugen barruan. XIV. mendearen hasieran Milutin erregearen garaian, Barko artzapezpikua izan zen Zetako jaun feudal garrantzitsuena.

1355ean Dušan tsarraren heriotzaren ondoren , Serbiako estatua erortzen hasi zen eta bere ondasunak Lazar Hrebeljanović printzea (1353-1391), Tvrtko I.a debekatuko Bosniako estatuaren eta Balšić dinastiaren mendeko Zeta estatu erdi-independentearen artean banatu ziren. , zeinaren sortzailea Balša I.a boterera heldu zen 1356an .

### Dinastia Balsikoa

Serbiako historiako garairik oparoena 1355ean Dušan tsarraren heriotzarekin amaitu zen. Aukera aprobetxatuz, Balšić-ek Zetako dinastia nagusiek eskualdearen autonomia berretsi zuten 1356an. Balšić etxeari buruzko lehen dokumentu idatzia 1360an Dubrovnikeko Errepublikari emandako Uroš-en taulan dago.

Balšić dinastiako agintariak
* Balša I.a (1356-1362)
* Đurađ I.a (1362-1378)
* Balxa II (1378-1385)
* Đurađ II (1386-1403)
* Balxa III (1403-1421)

### Despotatua

1421ean , hil baino lehen eta bere amaren Jelena - ren eraginez, Balša III.ak Zetaren burujabetza Serbiako Despotatuari transferitu zion, Stefan Lazarević -ek gobernatutakoa.  Veneziarren aurka borrokatu eta Bar berreskuratu zuen 1423aren erdialdean , eta hurrengo urtean bere iloba Đurađ Branković bidali zuen , Drivast eta Ulcinium berreskuratu zituena .

1427an Stefan despota serbiarra hil zen, eta tronua bere iloba Đurađ Branković-ek oinordetzan jaso zuen, Otomandar Inperioak jarritako mehatxu larriari aurre egin behar izan zion , eta ezin zion arreta berezia eskaini Zetari.

### Crnojevic dinastia

Crnojević dinastia bi anaiekin hasi zen, Đurađ eta Aleksa Đurašević-Crnojević, Lovćen mendiaren ingurukoak. Baina familia hau Zetan agintari gisa ezartzeko eginkizun garrantzitsuena Stefan I Crnojevićek (1451-1465) eta bere seme Iván Crnojevićek (1465-1490) jokatu zuten. Ivanen semea, Đurađ IV Crnojević (1490-1496), dinastia honetako azken jauna izan zen. *Crnojevics-en dinastia nagusiaren gorakadarekin batera, Zeta Crna Gora* ( Montenegro ) deitzen hasi zen. Đurađ IV.ak izan zuen liskarrik belikoena Otomandar Inperioarekin; otomandarrek leporatu zioten "gerra santua" gidatzea Islama , Istanbulen preso egon zen eta han galdu zuten 1503an .

### Printzerriaren amaiera

Đurađ Crnojevic desagertu ondoren, bere anaia Stefan II Crnojevićek gobernatu zuen Zeta Otomandar Inperioaren basailu gisa. XV. mendearen amaieran , Stefanen gobernuak Crnojević etxearen amaiera eman zuen. Balkanetako banaketa administratibo berrian Zeta İşkodrako ( Escutari ) Sanjacadoren parte izan zen 1499tik 1514ra .

Zetako Printzerria ofizialki desagertu zen 1516an hartu zuten gotzainek ( *vladikak ) estatu* teokratiko bihurtu zutenean. Handik aurrera, Zeta Montenegro bezala ezagutu zen. 1499az geroztik otomandarrek haren zati bat kontrolatu zuten, İşkodrako Sanjacadon sartuta, 1514 eta 1528 artean Montenegroko Sanjacado gisa bereizi eta gero —1696ra arte— Montenegroko valiato gisa berriro txertatu zutena ; Veneziako Errepublikak Kotor gobernatu zuen eta teokraziak Montenegroko gainerako lurraldeak (Zeta Garai izenekoak).

Kanpo estekak
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritate kontrola | 
* **Wikimedia proiektuak**
* Wd Datuak: Q178085

 |

* Wd Datuak: Q178085